description: Dünyaya oğul gətirmək üçün qadın hansı tərəfi üzərində uzanmalıdır? Gözəl uşaq doğmaq üçün nəyə baxmaq lazımdır? “Heyvanlarla yatmağın” nəticələri necə ola bilər? BBC 1720-ci ilin seksual etiket sahəsindən məsləhətlər toplayıb.

title: Qəribə məsləhətlər: Georgian dövrünün seksual etiketləri

maintext:
Fotonun müəllifi Hanson's Auction House Image caption Georgian dövrünün seksual etiketlərinə həsr olunmuş kitab
Dünyaya oğul gətirmək üçün qadın hansı tərəfi üzərində uzanmalıdır? Gözəl uşaq doğmaq üçün nəyə baxmaq lazımdır? "Heyvanlarla yatmağın" nəticələri necə ola bilər?
BBC 1720-ci ilin seksual etiket sahəsindən məsləhətlər toplayıb.
Hansons hərrac evi georgian dövrünün seksual etiketlər və ər-arvad münasibətləri barəsində məsləhətlərdən ibarət kitabı satışa çıxarmağa hazırlaşır.
"Aristotelin şah əsəri iki hissədə: birinci hissə, nəsil sirləri" (Aristotle's Masterpiece Completed In Two Parts, The First Containing the Secrets of Generation) adlı üç yüz illik foliantı (böyük formatlı kitab) Londonda nəşr olunub.
Kitabın qədim yunan filosofu Aristotelə aidiyyəti yoxdur.
Hərrac evinin qiymətləndiricisi Jim Spencer deyir ki, 1960-cı illərə qədərə kitab faktiki olaraq qadağan edilmişdi.
"Bunun bir sıra səbəbləri var idi. Məsələn, kitabda qadınların heyvanlarla qeyri-təbii ittifaqı nəticəsində yaranan "qulyabanıların" ksiloqrafik şəkilləri var ", - deyə qiymətləndirici deyir.
Boş motivlərdən başqa kitabda müəlliflərin "iki ürək üçün alı xöşbəxtlik" hesab etdiyi münasibətləri və ya nikahı uzatmaq barədə çoxlu məsləhətlər var.
BBC münasibətlər barədə sizin üçün ən maraqlı məlumatları toplayıb.
Heyvanla yatmayın
Kitabda qadın oxuculara ünvanlanan, illüstrasiyalı "heyvanlarla yatmayın" xəbərdalığı yer alıb.
Müəllifin fikrincə, bu cür hərəkət edən qadınlar özündə insan və heyvan cizgilərini birləşdirən məxluq doğmaq riskinə yol verir.
İllüstrasiyalardan birində böyük quyruqlu bir kişi, digərində lələkli və caynaqlı körpə doğan qadın əks olunub.
Müəlliflərin iddiasına görə, quşdan dünyaya gələn körpə hadisəsi 1512-ci ildə baş verib və bu "məkrli və pozğun" ananın günahı olub.
Ərinizə baxın
Kitabda iddia edilir ki, körpənin zahiri görünüşü tamamilə ananın təsəvvürlərinə əsasən formalaşır.
"Əgər qadın xəstə bədənlərə baxarsa, onun təsəvvür gücü tüklü dodaqlı, əyri ağızlı və qabarıq dodaqlı körpə doğa bilər ", - kitabda deyilir.
Həmçinin oxuyun:
Bundan necə yayınmaq olar?
Seks zamanı qadın "diqqətlə kişiyə baxmalı və beynində bütün fikrini ona yönəltməlidir". O zaman doğulan körpə ataya oxşayacaq. Bu arada atanın da bığı və ya "əyri ağzı" ola bilər.
Fotonun müəllifi Hanson's Auction House Image caption Müəlliflər deyirlər ki, 1512-ci ildə quş ayaqlı və lələkli körpənin doğulması əlbəttə ki, ananın günahıdır
Düzgün qidalanma
"Toxumunu bol etmək istəyən" kişilər köklü bitkilərdən və oxuyan quşlardan istifadə etməlidirlər.
Cinsi funkisiyanı bərpa etmək üçün kişilərə yumurta, sərçə, qara qaratoyuq, adi qaratoyuq, kəklik, gənc göyərçinlər, zəncəfil və turp yemək məsləhət görülür.
Müəlliflərin fikrincə, "əyləncəyə meylli" olan qadınlar "ağır, yağlı yeməklərdən və ədviyyatdan" uzaq durmalıdırlar.
Çünki bu qidalarda bədən hərarətini artırır.
Bu problemin digər həlli nikahdır. Müəllifin yazdığına görə, qızlar ərə gedən zaman onların "əylənməsi" "ərlərinin məmnunluğu" ilə tarazlanır və onlar "daha şən və canlı" olurlar.
Qalxmağa tələsməyin
Daha bir məsləhət.
"Təbiətin tələb etdiyini yerinə yetirdikdən sonra kişi öz arvadının qucağını çox tez tərk etməməlidir".
Əslində, bunu həmdə adi nəzakət qaydası tələb edir.
Fotonun müəllifi Hanson's Auction House Image caption Kitabda deyilir ki, kişi "hər şeyin tabe olduğu dünya möcüzəsidir". Görəsən, feministlər nə deyərdi?
Cinsi seçimi təcrübədən keçirin
İstəyirsiniz ki, sizin qızınız doğulsun? O, zaman cinsi əlaqədən sonra qadın sol tərəfi üstə uzanmalıdır. Əgər oğlan istəyirsinizsə, o zaman sağ tərəfi üstə.
Bundan başqa, "oğlan uşağının doğulması üçün ən yaxşı vaxt günəşin Şir bürcündə, ayın isə Qız, Əqrəb və Oxatan bürcündə yerləşməsidir.
Müəllifin yazdığına görə, qız uşağının doğulması üçün ən yaxşı vaxt isə "bütöv ayın Tərəzi və Dolça bürcündə yerləşməsidir".
Kişi hər şeydən irəlidir
Kişi - "digər şeylərin tabe olduğu dünya möcüzəsidir", "onun toxumlarına isə həyat ruhu ilə dolu ilahi hədiyyə kimi yanaşmaq lazımdır".
Kitabda belə deyilir.
"Şübhəsiz ki, müqəddəs nikahda ürəklərin birləşməsi onlara ali xoşbəxtlik bəxş edir: kişilərin fikirlərini bölüşəcək və işlərində etibarlı tərəfdaş olan "ikinci yarısı" əmələ gəlir".


description: "Economist" yazır ki, Qərb Türkiyənin terrorçu qrup kimi qəbul etdiyi YPG barəsində eyni fikirdə deyil və bu böyük problemdir.

title: Afrin: Rusiya Erdoğana haradək getməyə icazə verəcək?

fasttext_language: az


description: Polis 30 yaşlı Bəhram İmamverdiyevin Astara rayon polis şöbəsinin müvəqqəti saxlama yerində intihar etdiyini bildirir. Astara prokurorluğu özünü öldürmə həddinə çatdırma maddəsi ilə cinayət işi açıb.

title: Astara polisində gəncin özünü asdığı iddia edilir


description: Bu günə olan Britaniya mətbuatının icmalı.

title: Britaniya mətbuatı: Neftə tələbat 2030-cu illərdə pik həddinə çatacaq


description: Teatr və kino aktrisa 72 yaşında yaşadığı mənzildə vəfat edib.

title: Xalq artisti Zərnigar Ağakişiyeva vəfat edib


description: Britaniya mətbuatı yazır ki, Çin və Rusiya ABŞ və onun müttəfiqlərinin hərbi hegemonluğuna meydan oxuyurlar və Qərb bundan sonra özünün strateji üstünlüyünə arxayın ola bilməz. "The Guardian" yazır ki, 30 yaşlı transgender qadın tarixdə ilk dəfə olaraq süni yolla yaradılmış laktasiyanın köməyi ilə uşağını əmizdirə bilib.

title: Britaniya mətbuatı: "Yeni hesabat: Dünya müharibəyə hazırlaşır"


description: "Təbliğat-təşviqat aparmaq hüququna malik olan istənilən subyekt martın 19-dan aprelin 10-u səhər saat 8:00-dək təbliğat-təşviqat aparmaq hüququna malikdir", MSK bildirib.

title: MSK: Seçkiqabağı təbliğat-təşviqat kampaniyası Novruz bayramı günlərində də davam edəcək


description: İngiltərədə aparılmış bir araşdırmanın nəticələri ingilislərin əcdadının qaradərili ola bilməsini aşkar edib.

title: Araşdırma: İngilislərin əcdadı qaradərili və mavigözlü olub


description: "Şirlər onu, demək olar ki, tamamilə yeyib, bədənindən yalnız başı və bir neçə qalığı qalıb", - yerli polis AFP agentliyinə bildirib.

title: Cənubi Afrikada şirlər onları ovlamaq istəyən şəxsi yeyib


description: Beyin zədələnməsinin qeyri-adi yaradıcı istedadları üzə çıxarması ilə bağlı dəlillər mövcuddur. Bu, bizə dahilərin necə yarandığını öyrədə bilərmi?

title: Necə olur ki, bəzi insanlar birdən dahiyə çevrilirlər?


authors:
Məhərrəm Zeynalov
Bbc Rusca Xidməti

description: Azərbaycan böhrandan çıxmaq üçün ikinci ildir ki, bir xammal istehsalını digəri ilə əvəzləmyə çalışır. Məmurlar pambığı "ağ qızıl" adlandırırlar və onun istehsalı iki ildə həqiqətən bir neçə dəfə artıb. Lakin sahibkarların çoxu narazıdır.

title: Azərbaycanın "Ağ qızılı" : pambıq kampaniyası niyə fiaskoya uğrayır


description: Avropa İnvestisiya Bankının (EIB) idarə heyəti Cənub Qaz Dəhlizinin tərkibindəki Trans Adriatik Borusu (TAP) layihəsinə 1.5 milyard avro məbləğində pul ayırmağa qərar verib. Bu məbləğ bankın tarixində bir enerji layihəsi üçün birdəfəlik ayrılan ən böyük məbləğdir.

title: Avropa İnvestisiya Bankı Azərbaycandan Avropaya qaz gətirəcək layihəyə birdəfəlik rekord məbləğ ayırıb


description: Hindistanda təzə gəlinin "təmiz" olub olmamasını yoxlayan kiçik bir icmanın gəncləri bakirəlik yoxlamalarının ləğv olunması tələbi ilə kampaniyaya başlayıb.

title: Hindistan: "Alçaldıcı" bakirəlik testi əleyhinə mübarizə


description: YouTube videosuna şərh yazan Florida məktəbinə silahlı hucum edən Nikolas Cruz barəsində FBI-ya şikayət olub, ancaq onlar Cruzun kimliyini dəqiqləşdirə bilməyiblər.

title: Florida hücumu: FBI və müəllimlər Nikolas Cruz barəsində xəbərdar edilliblərmiş


description: Şimali Koreya özünün nüvə və raket proqramları üçün texnologiyanı Berlindəki səfirliyi vasitəsilə əldə edib, Almaniya kəşfiyyatının rəhbəri bildirib.

title: Şimali Koreya "raket texnologiyasını əldə etmək üçün Berlin səfirliyindən istifadə edib"


authors:
Dünya Xəbərləri Medianın Gözü Ilə
Bbc Monitoring

description: Rusiyanın şimal-qərbində, Murmansk vilayətindəki dəmiryolu cəmi iki sərnişin üçün - 14 yaşlı qız və onun nənəsi üçün əlavə olaraq Sankt Peterburq - Murmansk qatarının marşrutuna yeni dayanacaq daxil edilib.

title: Rusiya: məktəbli qızın evə vaxtında çatması üçün qatar marşrutuna əlavə dayanacaq daxil edilib


description: "The Telegraph" yazır ki, ən qorxulu qadın xəstəliyi irsən atadan keçirmiş. "The Guardian" yazır ki, Chelsea futbol klubunun sahibi, oliqarx Roman Abramoviç London məhkəməsində iki başqa Rusiya oliqarxı ilə Rusiyanın ən böyük mədən şirkətinin sahibliyi uğrunda çəkişməyə girməli olub.

title: Britaniya mətbuatı: Ən qorxulu qadın xəstəliyi irsən atadan keçirmiş


description: "Əli və Nino" kitab mağazası şəbəkəsinin rəhbəri FHN nazirinin oğlunu onu güclə bazardan çıxarmaqda, Tale Heydərovun sahibi olduğu qurum isə onu böhtan atmaqda ittiham edir

title: Nigar Köçərli: "Mənə dedilər ki, biz filik, sən də qarışqa, səni əzəcəyik"


description: Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri Məzahir Pənahov deyib ki, indiyə qədər sosial şəbəkədə təşviqata görə MSK hansısa namizədin namizədliyini ləğv etməyib. O əlavə edib ki, "beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri ilə bu halda məsləhətləşib namizədlə bağlı addım atacaqlar".

title: MSK: Fevralın 27-dən seçkiyə start verilir


description: İkili, İran və Kanada vətəndaşlığı olan 63 yaşlı Kavus Seyid-İmami ötən ay həbs olunmuşdu.

title: İran rəsmiləri ekoloq-alimin həbsxanada "intihar etdiyini" bildirib


description: Ruandada radioya moizə vaxtı qadınları "şər mənbəyi" adlandıran vaizin sözləri insan hüquqları qruplarının sərt reaksiyasına səbəb olub.

title: Vaizin qadınları "şər mənbəyi" adlandırması hiddət doğurub


description: Ötən həftə ərzində Azərbaycanda və dünyada baş vermiş ən son xəbərlər 5 fotonun diliylə.

title: 1-ci sinfə qəbul, Sovetski-də yeni söküntü elanı, İranda təyyarə qəzası - həftə 5 fotoda


description: Jurnallist Əfqan Muxtarlı ailə üzvlərinin yas mərasimində iştirak üçün müvəqqəti azadlığa buraxılıb.

title: Jurnalist Əfqan Muxtarlı yasa görə azadlığa buraxıldı


description: Asiya birjalarında enişin ardınca Avropada da səhmlər dəyərini itirib. Çərşənbə günü London, Frankfurt və Paris birjalarında dəyərini itirən səhmlər bir qədər qiymətini bərpa edib.

title: Avropa səhmləri dəyərini itirməkdədir


description: Britaniya mətbuatında: Ermənistanda qız uşaqlarını niyə abort edirlər, Guardian müxbirinin müşahidələri; "Miqrantları sevməyən" Trump-ın qaynata-qaynanasına ABŞ vizasını necə veriblər?

title: Britaniya mətbuatı: Qız uşaqlarını abort etdirməkdə Ermənistan yalnız Çindən, bir də… Azərbaycandan geridə qalır


description: Dünya Bankının "Dünya İnkişaf Hesabatı 2017" adlı nəşrində, Azərbaycan təhsil və səhiyyə üçün qeyri-rəsmi ödənişlərin ən geniş yayıldığı ölkələrdən biri kimi təqdim olunur.

title: Dünya Bankı: Azərbaycan təhsil və səhiyyə üçün qeyri-rəsmi ödənişlərin ən geniş yayıldığı ölkələrdən biridir


authors:
Olesya Volkova
Georgi Neyaskin
Bbc Rus Xidməti

description: Yanvarın sonunda Rusiya şəhərlərinə güclü qar yağıb. Rusiyanın mərkəzi bölgələrində rekord hündürlükdə qar qalaqları əmələ gəlib. BBC-nin Rus xidməti müxtəlif cins itləri üçün bu qar qalaqlarının nə demək olduğunu təsəvvür etməyə çalışıb.

title: İtiniz Rusiyanın qar qalaqlarında batıb qala bilərmı?


description: Sosial şəbəkələrdə Moskva-Antalya təyyarəsində uçan bir qadının alt paltarını 20 dəqiqə ərzində oturacağın yuxarı hissəsindəki hava ventilyarotu ilə qurutması videosu populyar olub.

title: Foto xəbər: Moskva-Antalya təyyarəsinin ventilyatorunda alt paltarını qurudan qadın


description: Tanınmış türkiyəfutbolçusu Hakan Şükür ölkəsindən kənarda sürgün həyatı yaşayır. Vladimir Putin hakimiyyətə gəldikdən sonra kibernetik dezinformasiya kampaniyaları Rusiyanın silahına çevrildi.

title: Britaniya mətbuatı yazır: "Türkiyənin ən bəxtsiz qəhrəmanı - Hakan Şükür"


authors:
Jane Wakefield
Texnologiya Müxbiri

description: Ekspertlər hesab edir ki, uşaqlar internetdə həddindən çox vaxt keçirir, sosial mediadan istifadə isə onlarda məyusluq hissinin yaranmasına səbəb olur.

title: Sosial media uşaqlarda depressiyaya səbəb olur


description: Hisslərimizin acı çəkən insanlara verdiyimiz reaksiyaya gözlənilməz təsiri göstərə bilər, Melissa Hogenboom deyir.

title: Pis əhval beyinə necə təsir göstərir?


description: Türkiyə prezidenti Recep Tayyip Erdoğan AKP-nin qrup iclasında etdiyi çıxışında deyib ki, Afrin əməliyyatından sonra Türkiyə "Mənbic torpaqlarını əsl sahiblərinə təslim etmək üçün gələcək".

title: Erdoğan ABŞ-a: “Bizə “Mənbicdən çıxacağıq” dedilər. Yaxşı niyə durursunuz?"


description: İntensiv müalicə bölməsində vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrə valideynlərin qayğı göstərməsi həm uşaq həm də valideynlərə faydalı ola bilər, yeni araşdırma bu nəticəyə gəlib.

title: Erkən doğulan uşaqlar: Valideynlərin müalicədə iştirakı önəmlidir


description: Azərbaycan Güləş Federasiyasından deyirlər ki, idmançı iki "testdən" təmiz çıxıb, amma onun etirafı sanksiyaya yol açıb

title: Azərbaycan: Keçmiş dünya çempionu "dopinq" sanksiyası alıb


description: Vyetnamın şimalında qızlar niyə yoxa çıxır?

title: Qızının yoxa çıxmasından sonra ananın həyatı - fotoreportaj


authors:
James Gallagher
Sağlamlıq Və Elm Üzrə Müxbir
Bbc News

description: Araşdırma: asparaqin adlı qidalı maddənin çatışmazlığı süd vəzi şişlərinin inkişafını zəiflədir.

title: Qidalanma tərzi xərçəng xəstəliyinə təsir edə bilərmi?


description: Gen hüceyrələri şəxsin ölümündən sonra da aktiv qalır, yeni elmi araşdırmanın nəticələri buna dəlalət edir.

title: Genlər ölümdən sonra da aktiv qalır - elmi tədqiqat


description: Lənkəranın rayon mərkəzindən 40 kilometr aralıda yerləşən Gəgiran kəndində üç gün əvvəl torpaq sürüşməsi olub, rayon mərkəzinə gedən əsas yolda yarğanlar yaranıb, buna görə də kəndin Lənkəranla gediş-gəliş əlaqəsi kəsilib.

title: Lənkəran: "Hadisədən əvvəl evimdən çıxmışam, indi geri qayıda bilmirəm"


description: Britaniya mətbuatından seçmələr: Rus oliqarxlar həbs olunmadan vətənə qayıtmaq üçün Putinə yalvarırlar; Darçın diabet xəstəliyini tam sağalda bilərmi?

title: Britaniya mətbuatı: "Rus oliqarxlar həbs olunmadan vətənə qayıtmaq üçün Putinə yalvarırlar"


description: 43 yaşlı ingilis İraqda özünü "İslam Dövləti" adlandıran qrupa qarşı YPG sıralarında döyüşəndən sonra İngiltərədə məhkəmə qarşısına çıxarılır.

title: "İslam Dövləti"nə qarşı YPG sıralarında döyüşən ingilis "terrorda" günahlandırılıb


description: Rusiya mediasının xəbər verdiyinə əsasən, "Saratov aviaxətləri" şirkətinin təyyarəsi Domodedovo aeroportundan havaya qalxdıqdan sonra qəzaya uğrayıb.

title: Rusiyada Saratov aviaşirkətinə məxsus An-148 təyyarəsi Domodedovo aeroportundan qalxdıqdan sonra qəzaya uğrayıb


description: Kürd səlahiyyətlisi deyir ki, YPG və Dəməşq razılığa gəlib, Suriya ordusu Afrinə girə bilər. Rusiya Türkiyə ilə olan diplomatik münasibətlərinə görə Suriya ordusunun Afrinə girməsinə qarşı çıxa bilər.

title: Reuters-ə danışan kürd səlahiyyətlisi: "YPG və Dəməşq razılığa gəlib, Suriya ordusu Afrinə girə bilər"


description: Bazar ertəsi Bakıda və Abşeron yarımadasını bürüyən dumanlı havanın günün ikinci yarısı çəkiləcəyi gözlənir.

title: Bakı dumanı təyyarə uçuşlarına əngəl yaratmayıb


description: Banqkok məhkəməsi yaponiyalı kişiyə tailandlı surroqat analardan olan 13 uşağa atalıq hüququnu tanıyıb. Məhkəmənin qərarı 28 yaşlı Mitsutoki Shigeta-ya uşaqlara valideyn qayğısı göstərmək hüququ verir.

title: Banqkok məhkəməsi yaponiyalı kişini tailandlı surroqat analardan olan 13 uşağın atası tanıyıb


description: "The Independent" yazır ki, Afrin hücumunda iştirak edən bəzi ASO döyüşçüləri əl-Qaedaya bağlı olduqlarını gizlətmirlər.

title: "Türkiyə Afrin hücumunda İŞİD döyüşçülərindən istifadə edir?"


description: Çin rəsmiləri ABŞ-da sərgilənən terrakot əsgəri fiqurunun əl baş barmağını oğurlayan şəxsin "ciddi cəzalandırılmasını" tələb edib, Çin dövlət mediası xəbər verib.

title: ABŞ-da 4.5 milyon dollarlıq Terrakot Əsgəri fiqurunun barmağının oğurlanması Çini qəzəbləndirib.


description: Bakının Qara Qarayev metrostansiyasında bəstəkar Qara Qareyevin əsərlərindən ibarət iki satalıq konsert proqramı olacaq

title: Metroda konsert: Qara Qarayevin əsərləri ifa olunacaq


description: Beynəlxalq OXFAM təşkilatı bildirir ki, Afrinə istiqamətlənən hərbi əməliyyatlar və bölgədəki münaqişələr üzündən "5 mindən çox adam" ev-eşiyini tərk etməli olub.

title: Türkiyənin Afrin əməliyyatından sonra minlərlə şəxs sərhəddə problemlərlə üzləşib


description: Baş Prokrurorluq: "Türkiyə vətəndaşı ekstradisiya olunanacağdı"

title: Türkiyə vətəndaşı istintaq təcridxanasında ölü tapılıb


description: Kolumbiyadakı Universitetin "sinif yoldaşları ilə müəllimlərin diqqətini yayındırmamaq" üçün qısa ətək geyinməmək barədə məsləhəti etirazlara tuş gəlib.

title: Qısa ətəkdə olan tələbələr seksizmə qarşı etiraz edir


description: ABŞ-da Televiziya və Kinoda Qadınlar araşdırma mərkəzinin hazırladığı hesabata əsasən, 2016-cı ildə çəkilmiş filmlərdə aparıcı rolları ifa edən qadınlar 29 faiz təşkil edirdilərsə, 2017-ci ildə bu göstərici azalaraq 24 faiz olub.

title: ABŞ filmlərində baş rollarda çıxış edən qadınların sayı azalıb


description: İraq hökuməti bildirib ki, özünü İslam Dövləti (İD) adlandıran qrupla müharibə ölkənin bütün ərazisində böyük dağıntılara səbəb olub və həmin dağıntıların aradan qaldırılması təxminən 88 milyard dollar xərc tələb edəcək.

title: İraqın yenidən qurulması 88 milyard dollara başa gələcək


description: Fevralın 22-dən Bakıda, martın 12-də Abşeron, Gəncə və Sumqayıtda 1-ci sinfə qəbul başlayır.

title: 1-ci sinfə qəbul başlayır: Abşeron, Bakı, Gəncə və Sumqayıt məktəblərində qeydiyyat onlayn aparılacaq


description: Dövlət İmtahan Mərkəzi bu il keçiriləcək ali və orta təhsil müəssisələri ilə bağlı sənəd qəbulu və imtahan günlərini açıqlayıb.

title: Ali məktəblərə sənəd qəbulu və imtahan tarixləri açıqlandı


description: Ölkə prezidenti İlham Əliyev aprelin 11-də növbədənkənar prezident seçkisinin keçirilməsi ilə bağlı sərəncam imzalayıb.

title: Növbədənkənar prezident seçkisinə nə vaxt start veriləcək?


description: Şənbə günü Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) aprelin 11-nə təyin edilmiş Azərbaycan prezidentinin seçkilərində namizədlərin irəli sürülməsi ilə bağlı məsələyə baxaraq, daha 2 nəfərin namizədliyini təsdiq edib.

title: Azərbaycanda prezident seçkiləri: daha iki namizəd təsdiq olunub


authors:
Səadət Akifqızı
Bakı
Bbc Azərbaycanca

description: Seçkini boykot edərək kənara çəkilməklə müxalifət cəmiyyəti alternativ fikir eşitməkdən məhrum edirmi? Ancaq eyni zamanda, bəzilərinin iddia etdiyi kimi, "artıq nəticəsi məlum oyunda iştirak etməklə saxtakarlığın iştirakçısına çevrilmə" təhlükəsini düşünmək doğru seçimdirmi?

title: Milli Şura seçkini niyə boykot edir?


description: Bayıl sürüşməsi nəticəsində evlərindən çıxmağa məcbur qalan sakinlər ailə üzvlərinin sayından asılı olaraq 150-350 manat müvəqqəti kirayə pulu alacaq.

title: Bayıl sürüşməsi: "Hər ailəyə 150-350 manat kirayə pulu veriləcək"


description: Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi Pxenyanda keçiriləcək Qış Olimpiya Oyunlarına Lozanna İdman Arbitraj Məhkəməsində ömürlük uzaqlaşdırma ittihamına bəraət almış 13 rus idmançı və iki məşqçinin buraxılmasından imtina edib.

title: Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi məhkəmənin bəraət qərarına məhəl qoymayaraq Rusiya idmançılarını Olimpiyadaya buraxmayacaq


description: Türkiyənin Daxili İşlər Nazirliyi Zeytun Budağı əməliyyatının başlanğıcından indiyədək sosial media paylaşmalarına görə 449 nəfəri saxladığını bəyan edib.

title: Türkiyənin Daxili İşlər Nazirliyi: Zeytun Budağı əməliyyatına qarşı etiraz edən yüzlərlə insan saxlanılıb


description: Həmsədrlər Igor Popov, Stephane Visconti, Andrew Schofer və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi Andrzej Kasprzyk fevralın 7-də Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə, fgevralın 9-da isə Ermənistan prezidenti Serj Sarkisiyanla görüşüb.

title: ATƏT-in Minsk qrupu Zəngilan, Qubadlı, Ağdam, Laçın və Kəlbəcərə baş çəkib


description: Amerikalı sahbkar Elon Musk-ın Space X şirkətinin hazırladığı, dünyanın ən böyük raketi "Falcon Heavy" kosmosa uğurlu uçuş edib.

title: Elon Musk-un raketi Marsa onun qırmızı avtomobilini də aparır


description: 2017-ci ildə Julius-da leykoz (qan hüceyrələrinin xərçəngi) tapılanda Andreas Graff dərhal mümkün olan bütün məzuniyyət günlərini götürüb istifadə etdi. 36 yaşlı ata işini itirə bilərdi, amma iş yoldaşları ona yardım etdi.

title: İş yoldaşları xərçəngə tutulmuş oğluna baxa bilsin deyə onun əvəzinə 3300 saat işləyiblər


description: YAP-ın icra katibi Əli Əhmədov deyib ki, İlham Əliyevin cəmiyyətdə yüksək reytinqi onun qələbəsi üçün əsas yaradır.

title: "YAP-ın prezidentliyə namizədi İlham Əliyevdir"


description: Son vaxtlar Ukrayna prezidenti Petr Poroşenkonun ünvanına mütəmadi olaraq ittihamlar səsləndirən Gürcüstanın keçmiş prezidenti və Ukraynanın Odessa vilayətinin keçmiş qubernatoru Mixail Saakaşvili Kiyevin “Suluquni” restoranında həbs edilib.

title: Mixail Saakaşvili Kiyevdə saxlanılıb


authors:
Vəfa Zeynalovadan Həyat Hekayələri
Bakıdan Bbc Azərbaycanca Üçün

description: "Uşağlıq həyatım çox eniş-yoxuşlu olub. Uşaq yaşlarımdan valideynlərimin hər ikisini itirmişəm. Anam rəhmətə gedəndən sonra xalamın himayəsində böyümüşəm. Valideynlərimin hər ikisi ayrı-ayrı illərdə xərçəng xəstəliyindən vəfat ediblər. Uşaqlıq xatirələrim bir o qədərdə çox olmayıb. Hərdən mənə elə gəlir ki, mən heç uşaq olmamışam."

title: "Necə yəni rəhmətə gedib, axı söz vermişdi gələcəm?" Valideynlərini erkən itirən gənc aktrisanın hekayəsi


authors:
Christian Jarrett
Bbc Future

description: Sosial medianın inkişafı özü ilə psixoloqlar üçün yeni bir müzakirə mövzusu da gətirib: gənclər daha çox “Mən”, yoxsa “Biz” deyən nəsildir?

title: Bəşər tarixinin ən özünəvurğun nümayəndələri bizikmi?


authors:
Bbc Mundo
Bbc World-Un İspandilli Xidməti

description: ABŞ rəsmiləri ürəktutma və ya nəfəs çatışmazlığından ölə bilən pasiyentlərin durumunu qiymətləndirən və mümkün olüm halını əvvəlcədən proqnozlaşdıra bilən kompüter proqramının istifadəyə verilməsinə icazə verib. Yeni texnologiya hər il minlərlə insanı ölümdən xilas edə bilər.

title: Ölümünüzü öncədən proqnoz edən alqoritm - o necə işləyir?


description: Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun monitorinq şöbəsinin müdiri Sevinc Əliyeva deyir ki, müğənnilərin, ifa etdikləri mahnılarda Azərbaycan dilinin qaydalarına əməl edib-etmədikləri araşdırılacaq.

title: Azərbaycanda müğənnilərin ləhcə ilə oxuması "monitorinq olunacaq"


description: Adları siyasi məhbus siyahsında olan, Siyəzəndə və Mingəçevirdə baş verən etirazlarda iştirak edən Aydın Səfərli fevralın 22-də, Sirac Rəhimov isə fevralın 25-də həbs müddətlərini başa vuraraq azadlığa çıxıblar.

title: Azərbaycanda siyasi məhbus hesab edilən iki şəxs azadlığa çıxıb


description: Paradokslar ilk baxışdan cəfəngiyyata bənzəyir, lakin araşdırılanda həqiqət olduğu üzə çıxır. Bəzi paradokslar əsrlər boyu həll olunmamış qalıb.

title: Filosofları və riyaziyyatçıları yuxudan edən 3 paradoks


description: Depressiyadan əziyyət çəkdiyi deyilən Fidel Ángel Castro Díaz-Balart cümə axşamı səhər saatlarında ölü tapılıb.

title: Fidel Kastronun oğlu intihar edib


description: Kvant hesablamalrı texnologiyası silisium əsasında hazırlanmış proqramlaşdırılan kvant prosessoru sayəsində daha bir addım irəliləyib.

title: Kvant kompüterləri dövrünə doğru "daha bir addım atılıb"


description: Təbrizdə yerləşən Şahid Mədəni Azərbaycan Universitetinin tələbələri ana dilində təhsil tələbi ilə etiraz aksiyası keçiriblər.

title: Təbriz universitetində "ana dili aksiyası"


description: "The Economist" yazır ki, ötən payızdan başlayan bu qripi ağırlığına görə 2009-cu ilin donuz qripinə bənzəyir.

title: "The Economist": Bu qışın qripi niyə daha təhlükəlidir?


authors:
Dünya Xəbərləri...
...Medianın Gözü Ilə
Bbc Monitoring

description: Cənubi Koreyada tənhalıqda yemək həmişə eyib sayılıb, çünki cəmiyyət bunu səfillik əlaməti sayıb. Lakin son zamanlar ölkədə bir adamlıq hazır yeməklərin satışının genişlənməsi təklikdə yemək yeməyin mənfilik yükünün zəiflədiyini göstərir.

title: Cənubi Koreyada tənha yemək yeməyin eyib olması fikri dəyişir


authors: Türkiyə Və Region Məsələləri Üzrə Təhlilçi

description: Türkiyə 2019-cu ildə yerli, parlament və prezident seçkilərinə hazırlaşır. Amma seçkilərin erkən keçiriləcəyi ehtimalının yüksək olmasından xəbər verən bir çox əlamət də mövcuddur.

title: Türkiyənin müxalifət düşərgəsində yeni nə var?


description: Münhen Təhlükəsizlik Konfransının son günündə İsrail ilə İran arasında gərginlik yaşanıb. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın təkcə İsrail üçün yox, "bütün dünya üçün təhlükə" kəsb etdiyini deyib. İranın Xarici İşlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif isə İsrail Baş nazirinin nitqini "karikatur" bir çıxış adlandırıb.

title: Netanyahu Qərbi "təhlükəli İran pələnginin" qarşısını almağa çağırıb


description: Suriya üsyançılarının nəzarətində olan İdlib şəhəri yaxınlığında Rusiyanın SU-25 hərbi təyyarəsinin vurulduğu xəbər verilir.

title: Suriyanın İdlib bölgəsində Rusiyanın hərbi "təyyarəsi vurulub"


description: Lənkəranın ucqar kəndi olan Gərgiranda torpaq sürüşməsi baş verib, sakinlər narahatdırlar.

title: Lənkəranda torpaq sürüşməsi: "Gərgiran kəndinin şəhərlə əlaqəsi kəsilib"


description: Səhiyyə Nazirliyi 3 ay ərzində əhalini tibbi müayinədən keçirəcək, müvafiq xəstəliyi olanlar aidiyyətli qurumlara müalicəyə göndəriləcək.

title: Ölkə əhalisi tibbi müayinədən keçiriləcək


description: Respublikanın baş infeksionisti Cəlal İsayev deyir ki, builki qrip öz ağırlığı ilə seçilsə də, indiyədək bundan ölüm halları qeydə alınmayıb.

title: "Əvvəlki illərlə müqayisədə qripə yoluxanlar indi xəstəliyi daha ağır keçirir"


description: Cənubi Koreya 2018-ci il Qış Olimpiya oyunlarında Şimali Koreya nümayəndələrinin də ehtiyaclarını qarşılayır

title: 2018-ci il Qış Olimpiyası: Cənubi Koreya Şimali Koreya nümayəndələrinin xərclərini ödəyir


authors:
Tural
Bbc Azərbaycanca

description: Beynəlxalq ekspertlər Azərbaycandaki növbədənkənar seçkilərin müxtəlif səbəbləri olduğunu deyirlər. Bəziləri seçkidən sonra Azərbaycanda əhəmiyyətli dəyişikliyin baş verməyəcəyini düşünürlər, digərləri isə böyük siyasi islahatlar üçün imkanların yaranacağına ümid bəsləyirlər.

title: Azərbaycanda seçkidən sonra "heç nə dəyişməyəcək" yoxsa "siyasi islahatlar" başlayacaq?


description: Bir qadının on il ərzində düzgün diaqnozlaşdırılmayan seks zamanı keçirdiyi ağrılar bir pyes quruluşuna təkan verib - həmin pyes ümid verib ki, digər cinsi disfunksiyalı qadınlara kömək edilə bilər.

title: 100 Qadın: "Ağrıverici seks xofunu qırmaq isəyirəm"


description: Amerikalı alimlər hesab edirlər ki, onlar qıza ata vaitəsilə ötürülən, yumurtalıq xərçəngini inkişaf etdirən riski yüksəldən gen mutasiyasını aşkar etməyə nail olublar.

title: Xərçəng genləri qadına ata vasitəsilə ötürülə bilər


description: Britaniya mətbuatından seçmələr: "Facebook əhalisi qocalır; Gözəl olmayan qadınlar daha sədaqətsiz olur…"

title: Facebook əhalisi qocalır, gözəl olmayan qadınlar daha sədaqətsiz olur…


description: Türkiyə prezidenti Recep Tayip Erdoğan hərbi formalı qıza dediyi sözlərdən sonra, tənqid atəşinə tutulub. Belə ki, prezident kiçik qıza, "döyüşdə ölmək sənin üçün şərəf olar" deyib.

title: Prezident Erdoğanın "şəhid qız" ifadəsi mübahisələrə səbəb olub


description: Dünya boyu birjalarda eniş Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun ümumi investisiya portfelinə də təsirsiz ötüşməyib, Fonddan BBC Azərbaycancaya bildiriblər.

title: Birjalarda eniş Azərbaycanın aktivlərinə necə təsir göstərib?


description: Britaniya mətbuatından seçmələr: Bir rus Amerika kəşfiyyatçılarına necə atıb? ; Trump-ın hərəkətləri prezidentlikdən istefa vermiş Nixon-un hərəkətlərinə çox bənzəyir.

title: Britaniya mətbuatı: Bir rus Amerika kəşfiyyatçılarına necə atıb?


description: Pentaqonun bildirdiyinə görə, ABŞ Müdafiə naziri Jim Mattis Türkiyəni Suriyada diqqətini yenidən İŞİD-lə mübarizəyə cəmləşdirməyə çağırıb. ABŞ-ın Müdafiə naziri Mattis türkiyəli həmkarı Nurettin Canikli ilə ötən gün Brüsseldə görüş keçirib.

title: Pentagon: ABŞ Müdafiə naziri Mattis Türkiyəni diqqəti IŞİD-iə mübarizəyə yönəltməyə çağırıb


description: Britaniya mətbuatından seçmələr: “Öz xalqının boğazından kəsib Londonda mülk alanlar” barədə qanun qüvvəyə mindi; Prostat xərçəngi barədə nələri bilmək lazımdır?

title: Britaniya mətbuatı: “Öz xalqının boğazından kəsib Londonda mülk alanlar” barədə qanun qüvvəyə mindi


description: Aprelin 11-ə növbədənkənar prezident seçkilərinin təyin olunması ölkənin müxalif düşərgəsində qeyri-müəyyənlik yaradıb, bəziləri artıq qərarı verdiyini, bəziləri vəziyyətin müzakirəsinə "ehtiyac gördüklərini" deyirlər. MSK bildirib ki, "ölkədə seçkiyə böyük maraq var".

title: Azərbaycan: "Prezident seçkisinə kim qatılacaq?"


description: Bu gün Bakıda ümumi təhsil müəssisələrində 2018/2019-cu dərs ili üçün 1-ci sinfə qəbul başlayıb. Martın 12-də bu prosesə Abşeron, Gəncə və Sumqayıtda start veriləcək. BBC Azərbaycanca şagirdlərin qəbulu ilə bağlı ən son məlumatları bir araya gətirib.

title: 1-ci sinfə qəbul: yeni qaydalar barədə 5 suala cavab


authors:
Sean Coughlan
Təhsil Və Ailə Məsələləri Üzrə Müxbir
Bbc News

description: Cambridge Universitetində beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu insanın yuxuya getməsinin necə baş verməsini aydınlaşdırmağa çalışır.

title: Yuxuya getmək anı insan üçün həqiqətən də günün ən yaradıcı vaxtıdır?


description: Türkiyədə ilk dəfə olaraq vətəndaşlar nəsil şəcərələrinə çıxış əldə ediblər. Bu xidmət o dərəcədə populyarlıq qazanıb ki, sifarişlərin böyük sayı sistemin işini əngəlləyib.

title: Türklər öz əcdadları ilə maraqlanmağa başlayıb - nəsil şəcərələrinə görünməmiş marağın səbəbi nədir?


description: "Independent" yazır ki, son illər ərzində ilk dəfə olaraq, Vladimir Putin sağlamlığı ilə əlaqədar bir neçə ictimai tədbirlərini təxirə salıb və bununla lider kimi uzun müddətə yararlığına şübhə yaradan şayiələrə səbəb olub.

title: Britaniya mətbuatı: "Putin xəstələnib, Kreml narahatlığını gizlətməyə çalışır"


description: "The Independent" yazır ki, ötən il dünyada aviasiya təhlükəsizliyi üçün ən yaxşı il olsa da, statistikaya görə növbəti böyük aviaqəzanın Rusiyada baş verəcəyini proqnozlaşdırmaq olardı.

title: Britaniya mətbuatı: Rusiyada təyyarə qəzaları niyə tez-tez baş verir?


authors:
Vəfa Zeynalovadan Həyat Hekayələri
Bakıdan
Bbc Azərbaycanca Üçün

title: “Biz də insanıq, bunu unutmayın...” - sumqayıtlı həkimin hekayəti

maintext:
Fotonun müəllifi SERGUEY CHIRIKOV/ Getty
Tural (ad şərtidir) Sumqaıtda yaşayır. Bura kiçik şəhərdir, rəsmi əhalinin sayı beş yüz mindir, amma qeydiyyatda olmayan məcburi köçkünlər sakinlərin sayını bir qədər artırır.
Bura ucuzluqdur, ev kirayəsi də Bakıya nisbətən aşağıdır, amma iş yerləri az olduğundan sakinlər paytaxta üz tutur. Şəhər miqyaslarına baxmayaraq, oradan-buradan tanış tapmaq çətin deyil, hamı bir-birini tanıyır.
Turalla Sumqayıtdakı böyük mağazaların qarşısında görüşürük. Maşınına otururam, arxa oturacaqda uşaq kreslosu bərkidilib.
Sumqayıtdakı kafelərin birinə gedirik. Sabah onun növbəsidir. Tural - Təcili Tibbi Yardım xidmətində çalışan həkimdir.
Adətən Tibb Universitetinin gənc məzunlarının ilk iş yerlərindən biri təcili tibbi yardım olur. Amma Tural burada artıq yeddi ildir ki, işləyir.
"Mən bacarmaram?"
"Otuz üç yaşım var, Sumqayıtda yaşayıram. Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini bitirmişəm, sonra Radiologiya İnstitutunda internatura keçdim.
Düzü, uşaqlıqda heç həkim olmaq arzusunda deyildim. Qardaşım Tibb Universitetinə qəbul oldu, mənim üçün isə bu, özümü təsdiqləmək üçün bir üsul oldu: "O, qəbul olubsa, bəs mən bacarmaram?". Elə gətirdi ki, bütün ailə üzvlərimiz tibbə aiddir.
Birinci kursu çox yaxşı oxumuşam. Adətən təzə gələn tələbələri elə qorxudurlar ki, hamı yaxşı oxuyur.
Həm də ki, universitetə daxil olanda artıq iki il idi ki, Tibb Universitetinin tələbələri ilə oturub-dururdum, qardaşım üçüncü kursda idi. Həmişə imtahana birinci daxil olub, birinci də keçmişəm.
Adətən deyirlər ki, tələbələr birinci kursda morqda meyitlərdən qorxub və ya çəkinə bilərlər. Bir professorumuz var idi, Şadlinski, onun səsi morqda görülə biləcək ən dəhşətli mənzərədən qat-qat qorxulu idi.
Qızlar var idi, deyirdi: "Mən ora girməyəcəm, formalin iyi gəlir". Formalinin çox yandırıcı iyi var, adamın gözündən yaş tökür. Ondan sonra xlorun iyi belə təsirsiz qalır.
Dərsdə isə formalinlə dolu hovuzlardan bədən, və ya qazanlardan bu gün dərsin mövzusu olan orqanların birini gətirmək lazım idi. Professor Şadlinski yavaşca öskürəndən sonra həmin qızlar dərhal çənlərə cumub əlcəksiz bağırsaqları götürüb masalara aparırdı.
"Meyit" adətən bizə qıcıq verən iyrəndirici bir məxluq kimi gəlir. Amma əslində o, bir cansızdır. Meyit sterildir, onun içində heç bakteriya da yoxdur.
Bəziləri deyir ki, "kitablarınız köhnə, sovetdən qalmadır". Elələri də var. Məsələn, "Anatomiya" fənni, bunun dərsliyi nəinki sovetdən, hələ qədim vaxtlardan qalıb.
Amma indiyə kimi masaüstü kitabdır, çünki mükəmməldir. Axı qədimdən indiyə kimi insan orqanizmində, bədəninin quruluşunda heçnə dəyişməyib. Cərrahiyyədən də həmçinin, on beş-iyirmi kitabdır, hamısı da ciddi senzuradan keçmiş.
Yeni üslübları, xəstəliklərə yanaşmaları nəzərə alanda isə, mən oxuyanda ciddi yeniliklər yox idi, amma kiməsə lazım olanda, onsuz da gedib, kurslarda oxuyur.
Məsələn, bizim vaxtımızda koronar angioqrafiya deyilən müayinə növü yox idi, amma indi çox məşhurdur, beş nəfərdən ikisi onu istifadə edir və bunlar əlavə məlumat sayılır, standart tələb olunan biliyə daxil deyil.
Tibb Universitetində "biliyin olması mütləqdir"
Universitetdə təhsilimiz çox yaxşı idi. Hamı deyir ki, "Tibb univesitetində hamısı pulla idarə olunur". Bizdə biliyin olması mütləq idi. Bir semestr ərzində on beş imtahan verirdik, oxuduğumuz illərdə sayı dörd yüzə çatdı. Hazırlaşırdınsa, mütləq qiymətini alırdın.
Təyinatla Sumqayəta düşmək istəyirdim, amma əsgərliyə getməli oldum. Ondan sonra şəkkiz ay ərzində doğma şəhərimə təyinatı gözlədim.
Hər dəfə deyidilər ki, yer yoxdur. Bu müddətdə səkkiz nəfər işə düzəldi. Axırda bura düşdüm. Həmçinin digər yerlərdə də işlədim - beş il dərman firmasında, Bakıda özəl şirkətdə. Sonradan o bağlandı.
Orada da təcili yardım işi idi, maaşı 350 manat çıxırdı. Hələ ağır xəstələrin daşınmasına görə əlavə məbləğ də nəzərdə tutulmuşdu, amma sonda onu da vermədilər.
Sumqayıtın 1 saylı xəstəxanasında bir il reanimatoloq, növbətçi həkim işlədim.
Təcili tibbi yardıma işə düzələnlər kifayət qədərdir. Buranın maaşı da digər dövlət qurumlarından artıqdır. İş saatından asılı olaraq 350-400 manat edir.
Məsələn, reanimasıyadakı maaşım 90-100 manat idi. İş də çətin idi, çünki təcili tibbi yardım ən ağır xəstələri bura gətirirdi.
Əslində marağım gəlir məsələsi deyildi. Əsas təcrübə idi. Elə də olurdu ki, ümumiyyətlə reanimasıyaya aidiyyatı olmayan, başqa şöbələrdə yerləşdirilməli olan xəstələri bizə gətirirdilər.
Orada elə nəzarət yox idi. Bezdim, çıxdım. Əslində ayda altı növbə orada, altı növbə təcili tibbi yardımda işləməli idim.
Şöbə müdiri çağırırdı ki, "Sən allah, orada xəstələr var, get, gəbul et", günüm elə orada keçirdi. Növbə on iki və on səkkiz saat idi, təcili yardımda isə bir sutka.
Həkimin borcu
İşim, bir tərəfdən, çətindir. Məsələn, bu yaxınlarda çağırışa getmişdik, xəstə özü təyinat verir: "Mənə oksigen vur!".
Hər-halda, məni çağırmısınızsa, qərarı da mən verməliyəm, qoşulmalıdır ya yox. Məlum oldu ki, maşında heç oksigen də yox idi. Onun üstündə bir az qanqaraçılıq yaşandı.
Xəstə mənə bəyan etdi ki, "bu, sənin borcundur!". Mən də qayıtdım: "Mənim sənə olan borcum sənin mənə olan borcdan bir qəpik də artıq deyil".
Cünki formanı, çantanı, içindəki dərmanları - demək olar ki, hər şeyi özüm alıram. Növbə ərzində mənə üç, son vaxtlar isə beş ampul Analgin verilir.
Bu dərmanların sayını müəyyən meyarlara görə hesablayırlar: məsələn, rəsmi olaraq əhalinin sayına görə, sadə başağrısı üçün təcili yardımın nəzərdə tutulmamasına görə, və s.
Amma faktiki vəziyyət fərqlidir. Tələbnamə əsasında dərmanları ala bilirəm, lakin mövcüd olanları.
Hər gün ürəkdöyünmə ilə çağırışa gedirəm. Deyə bilmərəm ki, təchizat yoxdur, sadəcə tələblərə adekvat olan deyil. Məsələn, beş ədəd şpris verilir: iki ədəd 2-qramlıq, 2 ədəd 5-qramlıq, 1 ədəd 10 və ya 20-qramlıq.
Əslində böyük şprislər heç işlənən deyil. Həm də başqalarından iki-üç dəfə bahadır. Onun yerinə tələbatı çox olanı versəydilər, daha yaxşı olardı.
Hər çağırışda iynə vuranda, hətta hərəsini müxtəlif şprislərlə vuranda, iynə tez qurtarır, yerdə qalanları özüm almağa məcburam. Və ya Korvalol.
Yarım ildə bir dəfə verirlər, deyirər: "Damcısını az tök". Axı mən böyük çəkili yaşlı adamlara necə az tökə bilərəm, təsir etməz axı. Azı əlli damcı verməliyəm, üç çağırışa qurtarır.
Mənə danışıblar ki, Bakıda vəziyyət tamam fərqlidir, həkimi çantasında nə var maraqlandırmır, çünki bütün dərmanları var.
Benzin təchizatı ilə problemimiz yoxdur, yaxınlıqdakı ərazilərdən fərqli olaraq. Biz tək Sumqayıta yox, Ceyranbatan, Saray və digər kəndlərə də gedirik.
Çünki oralarda həkim maşının yanacağını öz cibindən ödəyir, buna görə də tez-tez çağırışa getmirlər. Çıxış yolu da tapılır: "Briqadamız yox idi, ona görə Sumqayıta müraciət etdik".
Kino ilə real həyat fərqlidir
Çox vaxtı xəstələr irad tutur: "Kinoda belə görmüşəm". Onlara anlada bilmirəm ki, ilk növbədə kino real həyatdan fərqli olur. Məsələn, kinoda huşsuz adama defibrilyasiya edirlər. Buna da əks göstərici nəbzin olmamağıdır.
Gəlirsən, görürsən, xəstə çoxdan keçinib, üstündən də hələ otuz-qırx dəqiqə keçib. Defibrilyatoru vuranda isə, bədəni yandırır, çünki ürək artıq döyünmür, və 360 coul (bu da 7000-8000 volt deməkdir) enerji boş yerə istifadə olunur. Həm də meyitə təhqirdir.
Və ya iynə vurulandan sonra istəyirlər ki, vurulan yerə xüsusi plastır yapışdırılsın, bunu da kinoda görüblər. Axı mən bu plastırları öz cibimdən almalı oluram. Həm də ki, xaricdə həkimin maaşı on-on beş mindir, burada isə yüz manat.
Qrup yoldaşım Bakıda işləyir, deyir orada elə deyil, təchizat daha yaxşıdır. Və ya getdiyim kursda bizə deyirlər: "Çantanızda filan rəngli qutuda filan dərmanın üç ampulası olmalıdır", halbuki nə rəngli qutu var, nə də ki, dərmanın adını elə kursda eşitmişəm, buralarda heç olmur.
İşimin maraqlı tərəfləri də var. Məsələn, çətin məqamlar olur. Xəstəyə lazım olan dərman yoxdur. Onu özüm alıb vururam.
Karta da yaza bilmirəm, çünki bu dərman ümumiyyətlə verilməyib. Amma vəziyyətdən çıxanda və xəstənin səhhətində yaxşılaşma görəndə, öz işimdən həzz alıram.
Pul uzadanda, "Ehtiyac yoxdur" deyirəm
Sumqayıtda cəmi bir ədəd reanimasion maşın var, onda da biz işləyirik. Növbə ərzində on iki - on beş arası çağırışımız olur, amma elə də olub ki, otuz dəfə çağırışa getməli olmuşam.
Reanimasion briqadamız ağır xəsarətlərdə də işləyir, məsələn, yol qəzalarında, zəhərlənmədə və s. Yayda çağırışların sayı azalır, indi çoxdur. Beş-altı çağırışdan sonra yorulursan.
Çağırışı edəndə xəstələr pul da verir. Buradakı "qazanc" da həkimdən həkimə fərqlidir. Məsələn, mənə pul uzadanda, çox vaxt "Ehtiyac yoxdur" deyirəm.
Elə xəstə olur, əlini geri çəkir, eləsi olur, israrla cibimə basır.
Bakıdan fərqlənərək (orada çağırışa 20 manat da verə bilərlər), bizim camaat daha imkansızdır, adətən 5 manatdan artıq olmur. Növbə ərzində 15-20 manat yığılır.
Hər beş manatın birini tibb bacısına, birini feldşerə, birini sürücüyə verəndə, özümə iki manat qalır. Növbə ərzində öz "qazancım" 10-12 manat olur.
O puldan mən əlcək, EKQ apparatı üçün gel, kağız alıram; işdə verilən 10-qramlıq şprisləri verirəm başqalarına, özüm əvəzinə balacasından alıram.
Başqa həkimlər o qədər də xərc etmir, onların dərmanları daha sadədir, məsələn, analgin - o, 2-3 manatdır, son vaxtlar qiyməti 5 manata qalxdı.
Mənə (ixtisasım kardiologiyadır) lazım olan dərmanın biri - İzoprin, 15 manatdır (indi hətta 16 olub), on ampuladır. İki-üç növbədən bir almalı oluram.
"Həkim klinikaya xeyir gətirməlidir"
Düzü, klinikada işləmək bir o qədər də maraqlı deyil: oturursan bir yerdə, xəstəni qəbul edib, resept yazırsan... İşdə bir qədər həyəcan da olmalıdır.
Bundan başqa, klinikalarda da həkimləri müəyyən şeylərə məcbur edirlər, məsələn, xəstəyə mütləq müəyyən dərmanları yazmaq. Həkim klinikaya xeyir gətirməlidir, deyirlər, yoxsa səni nəyə saxlayırıq?
Əslində təzə-təzə işə başlayanda, çətin olur. Amma bu, hər bir işdə elədir.
Çağırışlarda əsəblərə də şikayətlənirlər. Deyirəm: "Axı əsəbiləşib-əsəbiləşməmək sənin öz əlindədir, nəyə görə əsəbiləşməlisən ki?" Deyir: "Yox e, sən bilmirsən, mənim işim çətindir".
Fərq etməz, bu, bank işidir, tikintidir, sahibkarlıqdır. Deyirəm: "Yaxşı, sən işini qurtardın, gəlirsən evə, rahatlanıb, bütün əsəblərini bir yana töküb dincələ bilərsən.
Mənim işim isə sənin kimiləri sakitləşdirməkdir və bu iş bir-iki saatla bitmir. Bəs mən onda nə edim?"
"Sonradan öyrəşirsən..."
Təzə-təzə bəzi məqamlar mənə çox təsir edirdi. Məsələn, çağırışa gəlirsən, görürsən ki, xəstə keçinib, evdəkilər də hələ bilmir.
Bu sözü onlara demək lazımdır. Bəzən xəbəri eşidib aqressivləşirlər. Amma sonradan öyrəşirsən. Daimi həyəcan içində olsan, işini görə bilməzsən, özünü itirsən, heç kimə kömək edə bilməzsən. Amma özüm xasiyyətcə bir az soyuqqanlıyam.
Bir dəfə olub, çaşmışam. Təcili yardıma təzə düzələndə, qanunla bir-iki ay çağırışlara daha təcrübəli həkimlə praktikant kimi çıxmalısan.
Bir-iki gün elə işlədim, üçüncü gün təcili çağırış oldu: körpüdə iri qəza baş vermişdi - iki ailə toydan qayıdırdı.
Vəziyyət çox pis idi, hamı qışqırırdı, yerdə yeddi-səkkiz meyit var idi. Biri başından xəsarət almışdı, ona ağrıkəsici kimi narkotik vurmalı idim.
Tibb bacısı çox kök idi, maşından çıxa bilmədi. Özüm çantanı götürüb qaçdım adamın yanına. Dərhal ampulanı qırdım, içindəkini şprisə yığıb iynəni vurdum, şüşəni də kənara atdım.
Sonradan yadıma düşdü ki, həmin ampulanın şüşəsini atmaq yox, təhvil verməli idim. Düzdür, ora-bura baxdım, amma qaranlıq və təşviş içində kiçik bir süsəni tapmaq qeyri-mümkün idi.
Növbəti gün məcbur oldum yenə həmin yerə qayıdıb şüşəni axtarım. Xoşbəxtlikdən tapa bildim.
İstifadə etdiyim narkotik vasitələrinin istifadə zamanı, miqdarı, hətta ampulanın öz qeydiyyat nömrəsi blankda qeyd edilir və imza ilə təhvil verilir.
İstifadə edilmiş şüşələrin ləğvi üçün alti-yeddi nəfərdən ibarət komissiya yaradılır. Ümumiyyətlə narkotik dərman vasitələrinə nəzarət çox ciddi olur.
Həm də o, elə bir dərmanlardı ki, onları qeyri-təyinat üzrə işlətmək nünkün deyil. Məsələn, infarkt keçirənlər üçün - o zaman sinədə bərk ağrılar olur, ağır qəza zamanı və s.
İnsanın sadəcə başağrısı varsa, o vaxt da təyinat üzrə mübahisələr ola bilər. Adətən ağrıkəsici kimi analgindən istifadə olunur, amma mən kofein vururam.
Diaqnozun qoyulması zamanı səhvlər olur. Adətən bizi artıq baş vermiş səhvə çağırırlar. Çağıran da bizdən əvvəl gedən briqada olur.
"İlk baxışdan bildim ki, ölüb"
Yanımda cəmi bir nəfər dünyasını dəyişən olmuşdu. Heç mənim çağırışım deyildi. Bir özəl klinikanın baş həkiminin anası idi.
Ürək çatışmaması var idi. Mən də işə təzə düzəlmişdim, kitab çox oxuyurdum. O vaxt defibrilyatordan istifadə edən yox idi, belə bir vərdiş yaranmamışdı.
Bir mən idim, bir başqa gənc həkim, rus bölməsini bitirmişdi. Həm məntiqi, həm savadı, səviyyəsi o saat bilinirdi.
Gördüm, xanım skamyanın üstündə uzanıb, başının üstündə oğlu dayanıb. İlk baxışdan bildim ki, o, artıq ölüb. Amma protokol üzrə mən bütün reanimasion prosedurları yerinə yetirməliyəm.
Soyuq havada cəmi səkkiz-on dəqiqə vaxtım var idi. Gözlərinin bəbəyi işığa reaksiya vermirdi - deməli, beyin artıq məhv olub.
Amma mən etdiyim hərəkətlərdən sonra ürək yenə işləməyə başladı. Demək olar ki, ideal kardioqramması çıxdı.
Ürəyin işə düşməsini görəndə, hamı mənə baxdı: "Nə oldu, xəstəxanaya aparaq?" Düşündüm: "Axı beyni artıq məhv olub. Desəm "aparmayaq", deyərlər "sən onu öldürdün", desəm "aparaq", deyərlər, yenə də təqsirkarsan".
Nə isə, apardıq yaxınlıqdakı xəstəxanaya. Yoldə ürəyi bir daha dayandı, yenə də işə saldım. Amma reanimasiya şöbəsində artıq oğlu - həkim yanıma yaxınlaşıb, öz dili ilə "Bəsdir!" dedi.
Təcili yardım şöbəsinin həkimləri "həkim deyil"
Əslində təcili yardım həkimləri mütəmadi kurslara getməlidir. Mən hələ ixtisas üzrə kursları demirəm. Bir də reanimasiya üzrə kurslar olmalıdır, və olur da.
Çox yaxşı da dərs deyirlər. Hər cür şərait, maddi baza, avadanlıq, manekenlər var. Amma çox vaxt həkimlər kursa, "boş-boşuna vaxt aparır" bəhanəsi ilə getmirlər.
Təəssüf ki, təcili yardımda işləyən həkimlərdən çoxu həkim deyil. Nəyə görə?
Tibb Universitetində altı fakultə var: tibbi biologiya, profilaktika, stomatologiya, farmakologiya, pediatriya, müalicə işi.
Ən yüksək bal müalicə işindədir və ən çox adam ora düşmək istəyir. Pediatriya da bu fakultəyə çox yaxındır.
Yerdə qalanlar isə sanfakdır - sanepidemstansiyalarda, laboratoriyalarda işləmək üçün. Və təcili yardımda da ən çoxu bu, altı il əvəzinə dörd il tələb edən fakultələrin məzunlarıdır.
Əslində bu işdə böyük savada heç ehtiyac yoxdur. Məsələn, xaricdə təcili yardımı paramediklər göstərir, bu, təxminən bizim feldşer səviyyəsindədir.
Bizdə də elə xəstənin yanına çağırırlar ki, "son ümidimiz sizsiniz. Xəstəxanaya aparma, nə edirsən, burada elə". Gözlədiklərini onlara vermək lazımdır.
Demək olar ki, belə həkimlərin təcili yardım üçün savadı həddindən artıq çoxdur, amma həkim üçün azdır, çünkü onun ixtisası verilməyib.
Məsələn, o, dörd il oxuyub, mən isə yeddi il. O də həkim, mən də həkim. Bəs aramızda hansısa fərq olmalıdırmı? Onların diplomunda adətən "həkim-laborant" və ya "həkim-infeksionist" yazılır.
Yeddi il oxuduğum universitetdə bizə belə öyrədiblər: sən öz işini etməlisən. Hətta düşünürsənsə ki, xəstəyə köməyi olmayacaq, nə bacarırsan, elə.
Kardiogen şokdan sağ qalan yeganə xəstə
Təxminən iki il bundan əvvəl növbədə idim, gecə saat ikidə sinif yoldaşım zəng vurdu: "Atamın halı pisdir".
Xəstəni həm infarkt vurmuşdu, həm kardiogen şok, bu halda isə letallıq (ölmə) ehtimalı 90 faizə çatır. Danışır, huşu var, amma ürək dayanıb.
İynəni vurmaq istəyirəm, bir iynə üçün saniyələr lazımdır. Amma on saniyədən sonra qıcolma başlayır, adam gedir. Başa sala bilmirəm ki, mən etmədim. Amma iynəsini vurdum, oksigen verdim, xəstəxanaya apardıq və həmin adam sağaldı.
Bu, mənim xatirəmdə kardiogen şokdan sağ qalan yeganə xəstədir. Bir il də yaşadı, sonra başqa bir səbəbdən dünyasını dəyişdi.
Həm Sumqayıt kiçik şəhərdir, xəbərlər tez yayılır. Həm də ki, bir nəfər təcili yardıma müraciət edibsə, böyük ehtimalla bir daha zəng edəcək, belə, xəbərləri iş yoldaşlarımdan da öyrənirəm.
Ən ağırı - xəstələrlə düzgün ünsiyyət qurmaq
Günlərim maraqlı keçir. Çağırışa gedirəm; xəstənin və yaxınlarının əhvalı çox vaxtı yaxşı olmur. Xəstəni, evdəkilərini söhbətə tuturam, bir az zarafatlaşıram, sonra deyirəm: "Gördün? Yaxşılaşdın!". Bir azdan kefləri də açılır.
Həm də iki klassik vəziyyət olur: bir, başağrısı zamanı kofein vuranda, beş dəqiqədən sonra hamı eyni sözü deyir: "Elə bil gözlərim açıldı".
Və ya, beş-on dəqiqəlik söhbətdən sonra "elə danışa-danışa sanki halım düzəldi". Bizdə deyirlər: "Əgər xəstə həkimlə söhbətdən sonra özünü yaxşı hiss eləmədisə, o həkim həkim deyil".
İşə qayıdanda, həkimlərlə söhbət edirik, çağırışdakı hadisələri bölüşürük - nə edək, özümüzü tonusda saxlamağı bacarmalıyıq.
Stansiyada yatmaq da olur, amma mən adətən yatmıram, çünki çağırış arasında fərq təxminən on beş-iyirmi dəqiqə ola bilər.
Bu yaxında bir qadının yanına getmişdim. Təxminən 60-65 yaşı var idi. Öz səhhəti haqqında danışdı: "Mənim xərçəngim var".
Hər-halda ruhunu qaldırmaq çalışırdım, dedim: "Narahat olma, bizim bir qohumumuz var idi, o da elə xəstə idi, amma müalicəsini aldı, üstündən on beş il də yaşadı".
Çox vaxtı həkimlər özlərini sığortalamağa çalışırlar, ona görə də pozitiv proqnozlar verməkdən çəkinirlər, axı birdən xəstə rəhmətə gedər, qohum-əqrabası isə "Bəs sən dedin ki, sağalacaq!" sözləri ilə üstünə gələcəklər.
Amma mən o qadını zarafat, xoş söhbətlə sakitləşdirdim, gördüm, artıq gülümsəyir, ürək döyüntüsü sakitləşdi, təzyiqi aşağı endi, halbuki, gələndən heç iynə də vurmadım.
Adətən növbədə iki kardioloji briqada işləyir: biri çağırışda olsa, digəri "ehtiyatdadır". O gecə təsadüfən mən tək idim.
Elə olur ki, bütün gecəni yatmırsan, çay içməyə də vaxt olmur, bir çağırışdan digərinə, həm də, Bakıdan fərqli, burada hündürmərtəbəli binalar azdır, beşmərtəbələrə ağır çanta ilə tək qalxırsan.
Bakıda məsafələr də böyükdür, bura isə kiçik, kimsə çağırış edir, iki dəqiqədən sonra yenə də zəng edir: "Nooldu, harada qaldız?"
Qeydiyyat vərəqəsini göstərirəm: "Bax, sən zəng etdin, üş dəqiqə ərzində biz çatdıq. Həyətdə maşını görən kimi, dərhal cumub evin qıfılını açırlar.
Həmin gün otuz çağırışım oldu: səhər doqquza qalmış birincisi idi (növbəm doqquzda başlayır), növbəti gün səhər saat altıda stansiyaya çatdıq.
Özümə çay süzdüm, elə oturub işmək istəyirdim ki - yenə çağırış. Tibb baçısı yorulmuşdu, getdi yatmağa. Onu oyatmadım, tək getdim.
Doqquzmərtəbənin yeddinci mərtəbəsi idi, lift də işləmirdi. Birtəhər qalxdım. Qapını döydüm, içəridən səs gəldi: "Açıqdır, gəl!"
Otaqda yatağın üstündə bir qadın oturmuşdu, səksən səkkiz yaşı var idi, tək yaşayırdı. "Dedim:"Ay ana, nə olub sənə?" Dedi: "Eh, oğlum, yata bilmədim, gözümə yuxu getmirdi, dedim, bir "skorını" çağırım, gəlsin, təzyiqimi ölçsün".
"Dedim, bəs sadə "skorını" niyə çağırmadın?" "Dedim, kardioloq gəlsin". Təzyiqin kardiologiyaya ümumiyyətlə aidiyyatı yoxdur, terapevtin işidir.
Baxmayaraq ki, heç arzuolunmaz bir vəziyyət idi, özüm özümə gülməyə başladım. Qadınla danışdım, güldüm, təzyiqini ölçdüm, hələ dərman məsləhəti də yazdım.
Dərmanlarla çantamı həmişə özümlə maşında daşıyıram. Hərdən istirahət vaxtı da çağıra bilərlər. Küçədə halı pisləşmiş adam görəndə də artıq vərdiş etmişəm, yaxınlaşıram, nəbzini, nəfəsini yoxlayıram.
İstəsəm də, istəməsəm də, yaxınlaşıram, hərəkətlərim avtomatikləşib. Adətən adi adamlar yolda yıxılan bir kəsi görəndə nə edəcəyini bilmirlər, başının üstünə yığışırlar.
Yadıma ən çətin hadisələri salanda, düşünürəm ki, hamısı nisbətən eyni olur. Kənardan çətin görünsə belə, xəstə ilə manipulyasiyalarda, təyinatlarda, prosedurlarda o qədər də qəliz iş yoxdur.
Ən ağırı - xəstələrlə düzgün ünsiyyət qurmaq, onlara vəziyyətlərinin ağırlığını anlatmaq, bəzən xasiyyətlərinin tərsliklərinə tab gətirmək, şəraitin və ya təchizatın olmaması.
"Özünüzə qarşı hörmət istəyirsinizsə, bizə də hörmətlə yanaşın"
Savad məsələsinə gələndə - savadsız həkim olmur. Sadəcə nəzərə almaq lazımdır ki, hər ağ xalat geyinən həkim deyil.
Ən azı, insan Tibb Universitetinə daxil olub, orada oxumağı və universiteti bitirməyi bacarıbsa, o, artıq savadlıdır. Savadsız adam sadəcə orada oxuya bilməz. Çünki bizə dərs deyən professorlar əsl korifeydirlər.
Həm də mən öz işim zamanı o qədər geniş profilli şikayətlərlə qarşılaşmışam ki, məcburən digər sahələri də öyrənməli oldum.
Elə vaxt olur ki, mən xəstənin yanına gələn ilk həkim deyiləm. Təbii ki, onu artıq başqa həkimə "ötürə" bilmərəm və vəziyyətdən çıxmalıyam. Ona görə kitab oxumağı özümə vərdiş etmişəm, hətta istirahət vaxtı.
İnsanları da nəzərə almaq lazımdır: həkim də adamdır və həkimin heç kimə borcu yoxdur.
Düzdür, çıxılmaz vəziyyətdə mən hər-halda kömək göstərməyə borcluyam. Həkim də hamı kimi yeyir-yatır, həkimin də şəxsi həyatı var, həkim də yorulur.
Tanışlar, qohumlar çox vaxtı köməyimdən sui istifadə edirlər, məsələn, gecə saat iki-üçdə zəng edirlər. Məcbur oldum, WhatsApp-da " WhatsApp müalicə üçün deyil" statusunu yazım. Axı mən xəstəni görməyə-görməyə nə cür kömək edə bilərəm?
Adamlara daha çox özəl klinikalara müraciət etməyi tövsiyyə edərdim. Çünki dövlət poliklinikalarında həkimin xəstə ilə məşğul olmaq marağı yoxdur.
Həm də dövlət müəssisələrində xəstələr çox vaxtı həkimə xidməti personal kimi yanaşırlar.
Mən həmişə xəstənin vəziyyətini başa düşməyə çalışıram, anlayıram ki, xəstədir, həyəcanlıdır, səhhəti onu narahat edir, amma kobudluğa yol vermək olmaz.
Ən azı, özünüzə qarşı hörmət istəyirsinizsə, bizə də hörmətlə yanaşın.


description: "The Telegraph" yazır ki, azərbaycanlı milyarder İngiltərə tarixində rekord məbləğdə təzminat ödəməlidir. Bu göstərici ilə o, zəngin məhşurlar siyahsına düşüb.

title: London məhkəməsi azərbaycanlı milyarderdən yarım milyard dollar boşanma pulu tələb edir


description: Yüz minlərlə yunan Afinada kütləvi etiraz aksiyasında iştirak etmək üçün küçələrə çıxıb. Yunanlar qonşu Makedonya respublikasının adında "Makedoniya" sözünün işlənməsinə etiraz edir.

title: Yunanstanda Makedoniya respublikasının adına qarşı kütləvi etirazlar


description: Siyasi şərhçi Azər Rəşidoğlu düşünür ki, bu qərar regiondakı siyasi proseslərdən qaynaqlanır. Müxalifət lideri İsa Qəmbər hesab edir ki, "hakimiyyətdaxili münasibətlər böhran həddinə" çatıb. Bitərəf deputat Zahid Oruc bildirir ki, qərar, 2025-ci il ildə parlament və prezident seçkilərinin üst-üstə düşəcəyi ilə bağlıdır". Hakim partiyadan deputat Aydın Mirzəzadə deyir ki, bunun hər hansı bir digər siyasi, iqtisadi, və yaxud da ki, ekstremal səbəbi yoxdur. Bu Konstitusiyada nəzərdə tutulub.

title: Növbədənkənar prezident seçkisi elan edildi: siyasətçilər və şərhçilər nə deyirlər?


description: Bakının mərkəzində, "Sovetski" adlanan ərazidə 2 mindən çox yaşayış və qeyri-yaşayış obyekti dövlət ehtiyacları üçün alınıb söküləcək.

title: "Sovetski"də ikinci söküntü başlayır


description: Şənbə günü Müsavatın Məclisi 11 aprel prezident seçkisini boykot qərarı verib, məclis üzvü Nailə Yaqublu BBC Azərbaycancaya bildirib.

title: Prezident seçkisi: Müsavat boykot qərarı verdi


description: İsrailin F-16 hərbi təyyarəsi Suriyada İrana məxsus hədəfləri qarşı zərbə endirdikdən sonra Suriya hava müdafiə sistemlərinin atəşi nəticəsində vurulub, İsrail hərbi qüvvələri bildirir.

title: Suriya münaqişəsi: İsrail hərbi təyyarəsinin Suriya tərəfindən vurulduğunu deyir


description: Iranda sərnişin təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində 66 nəfərin həlak olduğunu bildirən aviaşirkət qeyd edib ki, təyyarənin düşdüyü yerə xilasedicilər hava şəraitinə görə çatmadığından, admların öldüyünü dəqiqliklə və birmənalı demək hələlik mümkün deyil.

title: İranda 66 nəfəri daşıyan təyyarə qəzaya uğrayıb


description: Qeyri-sabit hava şəraiti tədricən dəyişəcək, yaxın 2-3 gün ərzində ölkədə hava şəraiti nisbətən mülayim, gün ərzində əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənir.

title: Hava proqnozu: "Sabahdan Bakıda və bəzi bölgələrdə hava mülayimləşəcək"


description: Fevralın 28-də sığınacaq rəsmən fəaliyyətini dayandıracaq və orada qalan heyvanların hamısı yeni sahiblərinə verilənədək qismən, könülülük əsasında işləyəcək.

title: Azərbaycanda maliyyə çatışmazlığından heyvan sığınacağı bağlanır


authors:
Steven Mcintosh
Müxbir

description: BBC One televiziya kanalı Animals With Cameras (bədəninə kamera bərkidilmiş heyvanlar) adlı üç hissədən ibarət film silsiləsinin nümayişinə başlayır.

title: Heyvanat aləminin gizlinləri kameranın gözü ilə


authors:
Günel Səfərova
Bbc Azərbaycanca

description: Sabirabad rayonunun Nizami kəndində söhbət etdiyimiz bir neçə ailə ünvanlı sosial yardımın əlçatmazlığından şikayətlənir.

title: Sabirabad: Pəncərəsiz ev, həm hamam, həm yataq otağı olan otaq, dərmana yetməyən pensiya


description: Tbilisi şəhər məhkəməsi cərrah Fərman Ceyranlı haqqənda altı il müddətinə həbs qərarı çıxarıb. Həkim bu ittihamla razılaşmır və həbsinin "siyasi sifariş" olduğunu deyir.

title: Gürcüstan məhkəməsi azərbaycanlı həkim Fərman Ceyranlı barədə 6 il həbs qərarı çıxarıb


description: "The Independent" yazır ki,The Economist Intelligence Unit qrupunun illik hesabatının kriteriyalarına görə, Azərbaycan "avtoritar", Ermənistan "hibrid rejimlər" kateqoriyasına düşüb.

title: "Ermənistan avtoritarlıqdan çıxa bilib, Azərbaycan yox"


description: "Mülkiyyətində torpaq payı" varsa, sən artıq məşğul əhali qrupuna aidsən, Dövlət Statistika Komitəsinin rəsmisi Nemət Xuduzadə deyir.

title: Azərbaycanda işsizlərin sayı: niyə rəqəmlər bir-birindən fərqlidir?


description: Bakıda Müdafiə Sənayesi Nazirliyi "Üfüq" İstehsalat Birliyinin "Radioquraşdırma" zavodu ərazisində partlayış baş verib, sakinlər BBC Azərbaycancaya deyib.

title: Bakıda zavod ərazisində partlayış olub


description: Türkiyə Suriyanın şimalında kürdlərə qarşı döyüşlər üçün 10 minədək Suriya müxalifətçisini səfərbər edib. Respublikaçılarla yanaşı Trump-ı Fox News kimi sağ təmayüllü media da müdafiə edir.

title: Türkiyə Afrini tutmaq niyyətində olmadığına işarə edir


description: "The Independent" yazır ki, Türkiyə Suriyadakı ABŞ əsgərlərini hədələyir onları YPG-ni dəstəkləməkdən çəkinməyə çağırır. "The Telegraph" yazır ki, İnstagram Akleksey Navalnı-nın Rusiyalı milyarder Oleq Deripaska haqqında olan paylaşımını bloklayıb.

title: Britaniya mətbuatı: "Erdoğan amerikalıları "osmanlı şapalağı" ilə hədədləyir"


description: Misirdə ölümdən sonrakı həyatdan mesaj verən onlarla daş tabut və boyunbağının olduğu qədim nekropol aşkarlanıb.

title: "Ölümdən sonrakı həyatdan mesaj" - Qədim Misir nekropolunda tapıntı


description: Rusiya prezidenti Vladimir Putinin seçki reytinqi seçki kampaniyası başladıqdan sonra ilk dəfə olaraq 70 faizdən aşağı düşüb.

title: Putinin reytinqinin aşağı düşməsi qeydə alınıb. Nə baş verir?


description: Profil fotosu, özün, təhsil və iş yeri haqda bir neçə cümlə və tanışlığa hazır bir profilin var- hazırda insanların çoxu İnternetdə tanışlığa belə başlayır.

title: Siz sevgi naminə belə "dəlilik" edərdinizmi?


description: "The Independent" yazır ki, İslandiyada müzakirəyə çıxarılan qanun layihəsi "cinsi orqanın qismən və ya bütövlükdə kəsilib çıxarılmasına" görə 6 il müddətinə həbsxana cəzası nəzərdə tutur.

title: Britaniya mətbuatı: Sünnət olunub-olunmamaq qərarını oğlanların özləri qəbul edəcəklər?


description: Çində gənc ana xəstə körpə qızının müalicə xərclərini ödəmək üçün öz südünü küçədə satışa çıxarıb.

title: Çin: Körpəsini əmizdirən ana küçədə südünü satmağa məcbur olub


description: Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) aprelin 11-nə təyin edilmiş prezident seçkilərində daha 7 namizədi qeydiyyatdan keçirib.

title: Prezident seçkiləri: Daha 7 namizəd qeydiyyatdan keçirilib


description: 10 fevral tarixindəki sürüşmə zamanı evi dağılan sakinlər bildirib ki, onlara hələ ki nə kirayə haqqı, nə də kompensasiya verilməyib.

title: "Bayıl sürüşməsində siyahıya alınmış 98 nəfərə kirayə haqqı ödəniləcək" - rəsmilər deyir


description: Rusiyadan sonra Çin də ABŞ-ın yeni nüvə strategiyası çərçivəsində arsenalına kiçik nüvə başlıqlı atom bombalarını əlavə etmək planlarını pisləyib.

title: Çin ABŞ-ı "Soyuq müharibə təfəkküründən" əl çəkməyə çağırıb


authors:
Will Grant
Kuba Müxbiri
Bbc News

description: Kuba mediasının bildirdiyinə görə, depressiyadan əziyyət çəkdiyi deyilən Fidel Ángel Castro Díaz-Balart fevralın 2-də Havanada intihar edib.

title: Fidel Castro-nun oğlu “Fidelitonun” ölümü və bölünmüş ailə


description: May ayı gələcək və görünən odur ki, Meghan Markle kraliça gəlinləri üçün çoxdankı ənənəni pozaraq öz toyunda çıxış edəcək.

title: Gəlin sağlığı: Meghan Markle öz toyunda nə deyəcək?


authors:
Gülər Abbasova
Bakıdan Bbc Azərbaycanca Üçün

description: Fəridə ADMİU-də musiqili teatr rejissorluğu ixtisası üzrə təhsil alıb. O, 2015-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra çox az bir müddətdə ixtisası üzrə çalışa bilib.

title: "İş tapmaq üçün mən teatrların qapısında yatmalıyam" - Gənc azərbaycanlı aktyorlar şəkillərdə


description: Bakı şəhəri üzrə Təhsil idarəsinə (BŞTİ) əsasən paytaxt məktəblərinin I sinfinə qəbul üçün elektron sistemlə yerləşdirilən sorğuların sayı 30 mindən artıq olub.

title: Azərbaycanda birinci sinfə qəbul üçün "30 mindən çox sorğu yerləşdirilib"


description: Ər-Riyad şəhərindəki Ritz-Carlton otelinin işçiləri BBC-yə bildiriblər ki, mehmanxana yenidən qonaq qəbul etməyə başlayıb. Səudiyyənin bu və bir sıra digər otellərində antikorrupsiya kampaniyası gedişində 200-dən çox şahzadə, nazir və biznesmen saxlanılıb.

title: Səudiyyədə həbsxana kimi istifadə olunan dəbdəbəli otel yenidən mehmanxana kimi işləməyə başlayıb


description: Dağıstanın Kizlyar şəhərində 1995-ci il təvəllüdlü yerli sakin pravoslav kilsəsi qarşısında insanları tüfəngdən güllələyib. Nəticədə 5 qadın ölüb, daha 4 nəfər yaralanıb.

title: Dağıstan: Kizlyar şəhərində yerli sakin kilsə qarşısında 5 nəfəri tüfəngdən öldürüb


description: Təbrizdə yaşayan dilçilik üzrə mütəxəssis BBC Azərbaycancaya bildirib ki, yerli azərbaycanlılar ana dillərini yalnız şifahi öyrənirlər.

title: "İranda yaşayan azərbaycanlılar ana dilinin qrammatikasını da öyrənmək istəyirlər"


description: Dünya Şahmat Federasiyası (FIDE) bildirir ki, Suriya hökumətilə əlaqələrlə bağlı FİDE prezidentinə qarşı irəli sürülmüş ittihamlardan sonra federasiyanın İsveçrədəki bank hesabları bağlanılıb.

title: Dünya Şahmat Federasiyasının bank hesabları Suriya sanksiyalarına görə bağlanıb


description: Hakim partiyanın qurultayında 11 aprel növbədənkənar prezident seçkilərinə İlham Əliyevin namizədliyi irəli sürüldü

title: 11 aprel erkən prezident seçkisi: YAP seçkiyə İlham Əliyevlə gedir


description: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-20 Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-20(Tür: Yurt)

title: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-20


description: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-4 Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-4(Tür: Yurt)

title: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-4


description: Ankara İskitlerde 6 İş Yeri Kül Oldu Ankara İskitlerde 6 iş yeri kül oldu(Tür: Ankara)

title: Ankara İskitlerde 6 İş Yeri Kül Oldu


description: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-16 Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-16(Tür: Yurt)

title: Bursa- 2018 Uludağ Ekonomi Zirvesi-16


description:
AB Bakanı ve Başmüzakereci Çelik:
-

title: Eski bakanlardan Güzel'in vefatı


description: Elazığ trafik kazası: 4 yaralı

title: Elazığ trafik kazası: 4 yaralı


title: Azərbaycan qadınına…

maintext:
Zümrüd Yağmur
Min illərdir ki, bu dünyanın ağır yükünü öz ruhunda gəzdirən, ürəyinə dünya boyda dərd yükləyib zaman, məkan və özü ilə savaş halında olan qadın, əslində, bəlkə də ona görə heç vaxt hüzur əldə edə bilmədi ki, dünya ilə dil tapa bilmədi. Onun hiyləgər dilinə qarşılıq duyğuların dili ilə cavab verdi?!
Ya da bəlkə maddiyyatçı, rasional olan dünyanın bu üzünü görməkdə imtina edib qeyri-rasional bir şey aradı, olmayanı, əlinin yetmədiyi, qəlbinin ulaşa bilmədiyi xoşbəxtliyi…
… Aramla, içindəki üsyana qatdığın zahiri sükutla…
***
Amma dünyanın bir çöx yerləri də var ki, orda qadınlar qadınlıq ruhu ilə yaşamaz, yaşayamaz, özü ilə savaşmağa, özünə deyə biləcəyi sözləri tapmağa, onları qəlbinə pıçıldamağa da vaxt tapmaz. Heç xəyali bir gəzintiyə çıxıb qadınsı arzular da qurmaz. Üzü dənizə oturub sanki üzünə qırış düşdüyündən əndişə ilə sahilə üsyan edən dalğaların o narin kələ-kötürlüyünə sığal çəkirmiş kimi əlini uzadıb təskinlik də verə bilməz.
Çünki onun çox ağır, amma əlindəki çaydan bir udum alıb arxayınlıqla öz ruhunda xəyali gəzinti edən qadınkına bənzəməyən, başqa bir dərdi var. Mürəkkəb, mücərrəd də deyil, bəlkə bəsit, adi görünən, məişətin dibində onu əzub məhv edəcək problemlərdi. Və o qadınsı xəyal qurmaz, günəşin batışına, çıxışına sevinməz…
Günəşin hər çıxış onun iztirablarının başlanğıcı olur.
Batışısa işləməkdən kötüyə dönmüş əlləriylə dərd çəkməkdən şişib dağ olmuş qəlbini qucaqlayırmış kimi, heç bir xəyal qurmadan daş kimi yuxuya gedər və bu daş kimi yuxuda ipəksi röyalar da görməz.
Çünki sabah olacaq və dünyanın dərdi onun üstünə yürüyəcək, ayaq açacaq..
Övladını yedirmək, xəstəsini sağaltmaq, evinə bir tikə çörək aparmaq… Daha nələr gözləyir onu… Seçkidə saxtakarlığa bulaşmaq, xəstənin çibini soymaq… Yoxx, bununla da bitmir… Bu xarabaya döndərilmiş ölkədə yoxsulluq onu sürüklədiysə, Dubainin küçələrində ucuz otellərin qarşısında dayanıb duyğularına, qəlbinə tüpürəcək birinin onu satın almasını gözləyəcək…
Bax, qadın olmaqdır bunlar. O “bəzi yerlər” dediyimiz ölkələrdən birində yaşayan qadınların yaşaya biləcəyi, ancaq bu qədər qadın ola biləcəyi yer… İblis sifətlilərin xarabaya cevirdiyi, od vurub külünü göyə sovurmaqda olduğu Azərbaycanda qadın olmaq budur!
Ey bu ölkənin əqidəsini, qadınlığını, ruhunu bir yığın İblisin insafına buraxmış Azərbaycan qadını…
Sənin ruhunda, damarlarında axan qanda əxlaqsızlıq yoxdu… Heç yoxdu. Sən cahildin, övladını samanlıqda gizlədə bilərdin, amma qadınlıq ləyaqəti deyilən nədirsə, onu heç vaxt kiminsə ayağının altında palaz etməzdin…
Amma bu gün sənin qürurun və ləyaqətin ən ucuz şey kimi alqı-satqı predmetidir.
Bu gün özünü bir şey zənn edənlər məhz sənin üzünü tənə, tənqid, hətta təhqirlə üzü-üzə qoyub bunun əvəzinə özünə prezidentlik, deputat kürsüsü oğurlayır.
Sənin köməyinlə bu xalqın gələcəyi, qururu, arzularını seçkidə oğurlayıb, əvəzinə sənin ömrünə balta çalırlar. Sənin susqunluğunla övladının canını alırlar.
Məhz sənin əlinlə süpürülən küçələrdən təşəxxüslə keçib gedənlər səni insan yerinə qoymur. Səni bulaşdırdığı saxtakarlıqla nəinki məmur, heç adam belə ola bilməyənlər mindiyi bahalı maşınların təkərləri altından üstünə çirkab çiləyir. Eynən qüruruna, ləyaqətinə bu iqtidarın yaramaz idarəçiliyi ilə ləyaqətsizlik çirkabı sıçradığı kimi…
Sənə yolları yudururlar, təmiz yollarda yürüsünlər deyə, amma səndən təmizliyini alırlar. Səni bülleten oğrusuna çevirib öz sevgililərini Milli Məclisdə deputat kürsüsündə əyləşdirirlər.
Sən, ey bu məmləkətin çiləkeşi, dərd daşıyanı, əzabkeşi, ürəyi dağlı anası! Üzünə düşən hər qırışla, kötüyə dönən əlinlə böyütdüyün övladını əsgər adı ilə səndən alıb ölüm düşərgəsinə yollayıb bir azğının keyfinin qurban deyibmiş kimi məhv edirlər.
Və sən bütün bunlarda dolayı olaraq iştirak edirsən, bu iblis sifətlilər sənin əlini öz övladının qanına bulayır. Onların bunu etməsi üçün bu gücü onlara verən oturduqları kürsüdür. Bir düşün, hər seçkidə əlinə alıb qutuya atdığın saxta bülletlərdə sənin övladının gələcəyi var və sən onu satırsan. Hər dəfə sən o saxtakarlıqda iştirak edəndə əllərini öz övladının qanını batırmış olursan.
Sən susduqca, gözündən qoruyub böyütdüyün qızının səsi Dubainin ucuz otellərindən gəlir.
Canından can qoparıb alırlar, o canı da bir iblisin qəhqəhəsi ilə qana bulayıb sənə taxta tabutda geri qaytarıb gedirlər.
Sən günəşin çıxışı ilə dərd dalınca gedərkən, onlar sərvət arxasınca gedir.
Sən qəm çəkməyə gedərkən, onlar keyf çəkməyə gedir…
Ey anam, bir düşün, bari bir gün dərd, qəm, çörək dalınca getmə, düşün… Niyə axı bu İblis sifətlilər səninlə belə arxayınlıqla hərəkət edir? Niyə heç səndən çəkinmədən canından can alırlar?!
Bəlkə həm də sənsən günahkar!?… Bəlkə bu vətəni özünə yurd edə bilməmisən?! Bəlkə “vətən anadır” dediyin halda bu vətənə analıq edə bilmədin?
Sən sual etdinmi ki, niyə səni belə asanlıqla bülleten oğrusuna, dilənçiyə, əxlaqsıza çevirdilər? Bəlkə ona görə ki, sən haqqına sahib çıxmadın?! Ya da bəlkə ona görə ki, haqqını bir yığın qədirbilməzin, acgözün, qəddar, özünübilməzin, yırtıcı nadanın insafına buraxdın?
O uzaq keçmişdə övladını samanlıqda gizlədən nənənin düçüncəsini yanaşmalarından, dünyagörüşündən təmizləyə bilmədin, onu canlı tutdun, bütün bunlar ondanmı oldu?!
Bəlkə, bəlkə bu gün kötüyə dönmüş əllərinə baxasan, dağa dönmüş ürəyinə üz tutasan?
Vətən anadır sözlərini quru söz olmaqdan çıxarıb bu iki kəliməyə qanından qan, canından can qatasan ki, canından can getməsin.
Haqqına sahib çıx və xarabaya çevrilmiş bu məmləkətin qalıntıları üzəində tonqal qala… Atəş təmizlər, bu məmləkətin pisliklərini o qaladığın cəsarət və ləyaqət tonqalıyla təmizlə…
Qalx! Mən bütün bunlar layiq deyiləm de!
Qalx ki, “igidim” deyib haray çəkəndə səsinə hay verə biləcək kişilər də sənin cəsarətindən utanıb meydana gəlsin!
Ey mənim tariximin Sarı donlu Selcan xatunu, hardasan!
Yazı müəllifin Facebook səhifəsindən götürülüb
Oxunub: 364


title: Cəmil Həsənli: “Azərbaycan 1959-1969-cu illərdə”

maintext:
Yaxın vaxtlarda nəşr olunacaq “Azərbaycanda Sovet Liberalizmi: Hakimiyyət, Ziyalılar və Xalq, 1959-1969” adlı kitabımızın Xəlil Rza Ulutürk, Abbas Zamanov, Sara xanım Sarayeva, maestro Niyazi, 1962-ci ildə Dağlıq Qarabağda rəhbərliyin dəyişdirilməsi haqqında, 1963-cü il aclığı, Sumqayıt hadisələri, Nikita Xruşşovun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması kimi səkkiz epizodu ilə Siz artıq tanışsınız. Doqquzuncu yazımız Şıxəli Qurbanov barədədir. Buyurun özünüz tanış olun…
IX yazı
Şıxəli Qurbanov və respublikada Novruz təntənəsi
1964-cü ilin oktyabr ayında Nikita Xruşşovun rəhbərlikdən uzaqlaşdırılması Vəli Axundova imkan verdi ki, xalqla və xüsusilə ziyalılarla hakimiyyət arasında yaranmış məsafəni bir qədər daraltsın. 50-ci illərin sonu 60-cı illərin əvvəllərində millətçilik ittihamı ilə vəzifədən uzaqlaşdırılmış bir sıra tanınmış ziyalıları və ictimai xadimləri o, 1965-ci ildən başlayaraq yüksək partiya və dövlət vəzifələrinə qaytarmağa başladı. İlk növbədə ağır millətçilik ittihamı ilə 1958-ci ildə dövlət başçısı postundan uzaqlaşdırılmış Mirzə İbrahimov 1965-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının birinci katibi seçildi. Ermənistan və Gürcüstana qaz çəkilişindən imtina edib yerliçilik ittihamı ilə Nazirlər Sovetinin sədri vəzifəsindən çıxarılmış Sadıq Rəhimov 1965-ci ildə Vəli Axundovun təqdimatı ilə respublika yüngül sənaye naziri təyin edildi. 50-ci illərdə Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi qəbul olunmasında fəal iştirak etmiş və həmin illərin sonunda respublikada keçirilmiş müşavirələrdə Moskvanın partiya rəsmiləri tərəfindən “ideyasızlıqda” ittiham edilmiş Rəsul Rza 1965-ci ildə Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsinə təyin edildi. Nəhayət, 50-ci illərin sonunda milli prosesdə fəal iştirakına görə Nikita Xruşşovun tələbi ilə 1961-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsindən azad edilib Elmlər Akademiyasının Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun şöbə müdiri vəzifəsinə göndərilən Şıxəli Qurbanov 1965-ci ildə filologiya üzrə doktorluq müdafiəsini başa çatdırdıqdan sonra Mərkəzi Komitəyə ideoloji məsələlər üzrə katib vəzifəsinə gətirildi. 1966-cı ilin fevral ayının 5-də Vəli Axundov ona çox diqqətəlayiq bir xarakteristika yazdı. Xarakteristikada deyilirdi ki, respublikanın partiya aktivi və ziyalılar Şıxəli Qurbanovu nəzəri cəhətdən hazırlıqlı, tələbkar və prinsipial işçi kimi tanıyırlar. Məhz, birinci katibin təqdimatı ilə Şıxəli Qurbanovun 1966-cı ildə Azərbaycan KP MK-nın ideoloji məsələlər üzrə katibi vəzifəsinə təyin edilməsi sanki ölkəyə yeni bir mənəvi ruh gətirdi.
Axundov Şıxəli Qurbanovun neçə bacarıqlı və çılğın bir adam olduğunu yaxşı bilirdi. Şıxəli Qurbanov 1957-1961-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nın təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri kimi milli ruhun oyanmasında və inkişafında fəal iştirak etmişdi. Vəli Axundov hakimiyyətə gələndən təxminən iki həftə sonra maraqlı bir hadisə baş vermişdi. 1959-cu ilin iyul ayının 25-də Ağdam rayonuna xidməti ezamiyyətə göndərilən Şıxəli Qurbanov Bakını xəbərdar etmədən Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətin partiya komitəsinin katibi Bahadur İbrahimovun dəvəti ilə muxtar vilayətdə olmuş və geri qayıdarkən maşın sürət həddini aşdığından qəza baş vermişdi. Hadisə zamanı Ş. Qurbanov, B. İbrahimov və sürücü yaralanmış, onların olduğu “Pobeda” maşını tamamilə sıradan çıxmışdı. Vəli Axundov belə “intizamsız” hərəkətlərinə görə Azərbaycan KP MK katibliyi xətti ilə Qurbanova xəbərdarlıq etmişdi. 1966-cı ildə isə o, xalqla, xüsusilə ziyalılarla hakimiyyət arasında əlaqəni möhkəmləndirməyin bir vasitəsi kimi rəhbərliyə gətirilirdi.
1959-cu ilin avqust ayında Azərbaycan KP MK-nın ikinci katibi təyin edilmiş Sov. İKP MK-nın şöbə müdiri Vladimir Semiçastnıy Azərbaycanda ilk addım kimi milli kadrları nəzarətə aldı. Semçastnıy yaxşı başa düşürdü ki, respublikada ideoloji işin mərkəzi fiqurlarından biri MK-nın təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri Şıxəli Qurbanovdur. 1959-ci ilin iyununda respublikaya Moskvadan göndərilmiş İvan Şikin komissiyasının hazırladığı arayışda tarixin yazılmasında baş qaldıran millətçilik meylləri bilavasitə Şəxəli Qurbanovla əlaqələndirilmişdi. İvan Şikinin keçmiş müdiri kimi Vladimir Semiçastnıy həmi arayışla tanış idi və sənəd məhz onun qoşma məktubu ilə Mərkəzi Komitəyə göndərilmişdi. 1958-ci ilin noyabrında “Azərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi” kitabının Bakıda keçirilmiş müzakirəsindən sonra Sov.İKP MK yanında Marksizm – Leninizm İnstitutunun direktor müavini N. Şataqin, institutun elmi işçiləri A. Lukaşev və Ş. Çivadzenin hazırladığı arayış əsasında müttəfiq respublikalar üzrə təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri L.İliçev və onun müavini A. Romanov MK-ya yazdıqları məlumatda Ş. Qurbanovu kəskin şəkildə tənqid etmişdilər. Qeyd edilən müşavirə ilə bağlı Sov.İKP MK yanında Marksizm-Leninizm institutunun rəhbərliyi Azərbaycan filialının fəaliyyəti haqqında qərar qəbul edirkən Azərbaycan tarixçiləri (İ. Hüseynov, M. Vəkilov, M. İsgəndərov, Q. Əfəndiyev və başqaları) ilə yanaşı, onların çıxışlarına haqq qazandıran məsul partiya işçisi Şıxəli Qurbaovu da kəskin tənqid etmişdi. Azərbaycan KP MK Bürosu 1959-cu ilin oktyabrında Azərbaycan partiya təşkilatının tarixinin hazırlanmasında buraxılan səhvlərlə bağlı partiya tarixi institutunun fəaliyyətini müzakirə etdikdə məlum müşavirədə Şıxəli Qurbanovun da yekun çıxışını kəskin tənqid etdi. Orada göstərilirdi ki, Azərbaycan tarixçilərinin müşavirədəki çıxışlarında səhv mövqelərinə müqavimət göstərmək əvəzinə Şıxəli Qurbanov onları öz müdafiəsi altına almış, “Azərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi” kitabının ünvanına səsləndirilən “ədalətli” tənqidi inkar etmişdir. 1959-cu ilin dekabr ayının 16-18-də Moskvada Sov. İKP MK yanında marksizm-leninizm institutunun Qafqaz filiallarının nümayəndələrinin müşavirəsi keçirildi. Əsas müzakirə mövzusu Qafqaz respublikaları partiya təşkilatlarının tarixinin hazırlanması məsələsi olsa da, lakin bütün tənqidi mülahizələri “Azərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi” kitabının üzərində quruldu. Moskva müşavirəsində bir daha kitabın millətçilik ruhunda hazırlandığı, müəlliflərin milli məhdudluğu, “hümmət”in rolunun şişirdildiyi, XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafının həqiqətə uyğun olmayan təqdimatı, MK-nın şöbə müdiri Şıxəli Qurbanovun müəllif heyətini himayə etməsi kəskin tənqid edildi. Nikita Xruşşov ideoloji işlər üzrə Sov. İKP MK-nın müttəfiq respublikalar üzrə təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdirir Leonid İliçevə tapşırıq verdi ki, “Kommunist” jurnalında bu kitabın daşın-daş üstə qoymasınlar, “külünü göyə sovursunlar.” Lakin Moskvadan təzyiqlər olmasına baxmayaraq Vəli Axundov Şıxəli Qurbanovu 1961-ci ilə qədər vəzifəsində saxlaya bildi. Lakin Semiçastnının təşəbbüsü ilə Nikita Xruşşov Şıxəli Qurbanovun MK-dan uzaqlaşdırılması məsələsini qoyanda artıq onu rəhbər partiya işində saxlamaq mümkün olmadı. Büronun qərarı ilə o, 1961-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsindən azad edilib Elmlər Akademiyasının Ədəbiyyat və Dil İnstitutuna şöbə müdiri vəzifəsinə göndərildi.
Siyasi təcrübə ilə yanaşı Şıxəli Qurbanovun ədəbi və elmi təcrübəsi də onun irəli çəkilməsində az rol oynamamışdı. O, 1946-cı ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra V.İ. Lenin adına ADU-nun filologiya fakültəsini bitirmiş, 1951-ci ilində həmin institutun aspiranturasına daxil olmuşdu. Hələ aspiranturada oxuduğu dövrdə Şıxəli Qurbanov “Rus ədəbiyatı tarixi” fənni üzrə dərs deməyə başlamış, 1956-cı ildə filologiya üzrə elmlər namizədi dissertasiyası müdafiə etmişdi. 1963-cü ildə Yazıçılar İttifaqına qəbulla bağlı ona verilən xarakteristikada göstərilirdi ki, “Azərbaycan tamaşaçıları komediya janrına həmişə böyük həvəs göstərir. Ona görə də bu sahədə çalışan yazıçılar xalq tərəfindən ümumən rəğbətlə qarşılanır. Şıxəli Qurbanov da gənc olmağına baxmayaraq son illərdə komediya janrında ilk qələm təcrübələri aparmış və tamaşaçılarımızın hüsn-rəğbətini qazanmışdır. Onun hələ 1958-ci ildə Bakı televiziyasında telekomediyası ədəbiyyatımıza istedadlı bir gəncin gəldiyini xəbər verirdi. Bundan sonra onun Azərbaycan Dövlət Akademik Dram teatrında tamaşaya qoyulan “Əcəb işə düşdük” komediyası gənc müəllifin daha da irəli getdiyini sübut elədi. Bunun dalınca Ş. Qurbanov Azərbaycan Dövlət Musiqili komediya teatrına “Özümüz bilərik” musiqili komediyasının mətnini, “Bahadır və Sona” operasının liberettosunu yazdı. Ş. Qurbanovun bütün əsərlərinə nəzər salanda kiçik qüsurlarına baxmayaraq onun dramaturqluq istedadına inanırıq.”
Yazıçılar İttifaqına üzv olmaq üçün Şıxəli Qurbanova ədəbiyyatşünas Məmməd Cəfər Cəfərov, tənqidçi Orucəli Həsənov, şair Süleyman Rüstəm və dramaturq Sabit Rəhman zəmanət vermişdilər. Məmməd Cəfər öz zəmanətində göstərirdi ki, “mən Qurbanov Şıxəli yoldaşı yaxşı gələcəyi olan bir dramaturq və nəzəriyyəçi kimi tanıyıram. Qurbanov “Əcəb işə düşdük” komediyasının, “A.S. Puşkin və Azərbaycan poeziyası, “ A.S. Puşkin və Azərbaycan” monoqrafiyasının müəllifidir…Həm bədii taradıcılıqda, həm də nəzəri sahədə istedadlı olan Şıxəli Qurbanovun Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqına üzv olmağa layiq bilib ona zəmanət verirəm və inanıram ki, ədəbi mühitimizə yaxın olmaq onun yaradıcılıq inkişafına çox kömək edəcək, yaxşı təsir göstərəcəkdir.”
Tənqidçi Orucəli Həsənov Şıxəli Qurbanova verdiyi zəmanətdə onun yaradıcılığının iki istiqamətdə – elmi və bədii sahədə uğur qazandığın vurğulayırdı. O, yazırdı ki, Şıxəli Qurbanov “hələ 1956-cı ildə “A.S. Puşkin və Azərbaycan poeziyası mövzusunda geniş və orijinal bir elmi əsər yazıb, nəşr etdirmiş, sonra bunu dissertasiya şəkilində müdafiə edərək filoloji elmlər namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Müəllif bununla kifayətlənməmişdir. O, tədqiqatını daha da genişləndirib dərinləşdirməklə 1959-cu ildə “A.S. Puşkin və Azərbaycan” adlı dəyərli və Azərbaycan sovet ədəbiyyatşünaslığını zənginləşdirən gözəl bir monoqrafiya yaratmışdır. Bu monoqrafiya istər Azərbaycan, istərsə də rus mətbuatında yüksək qiymətləndirilmişdir…Şıxəli Qurbanovun fəaliyyət göstərdiyi ikinci sahə bədii yaradıcılıqdır. O, özünün “Rəis məşğuldur” (1958) və “Əcəb işə düşdük” (1961) komediyaları ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır. Komediyalardan birincisi Bakı telestudiyasınd, o biri isə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı tərəfindən tamaşaya qoyulmuşdu. Həm də qeyd etməliyik ki, müəllif əsərdən əsərə yüksəlməkdədir. Onun “Əcəb işə düşdük” komediyası təkcə müəllifin yaradıcılığında yox, müasir Azərbaycan komediya nəvisliyində əsasən maraqlı hadisələrdəndir. Biz Şıxəli Qurbanovu bütün həyatı və mənəviyyatı ilə Azərbaycan sovet ədəbiyyatına, ədəbiyyatşünaslığına bağlı bir adam kimi tanıyır və onun Azərbaycan Sovet Yazıçılar İttifaqının üzvülüyünə qəbul olunması üçün zəmanət veririrk.” Süleyman Rüstəm öz zəmanətində qeyd edirdi ki, “mən Şıxəli Qurbanovu istedadlı ədəbiyyatşünas və yaxşı dramaturq kimi tanıyıram. Qurbanovun “Rəis məşğuldur”, “Əcəb işə düşdük” dran əsəri tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır. Ona görə də onun Yazıçılar İttifaqına qəbul olunmasını lazım bilirəm.” Yazıçı-dramaturq Sabit Rəhman da Ş.Qurbanova müsbət zəmanət verənlərin arasında idi. O, yazırdı ki, “Şıxəli Qurbanov yoldaş “Rəis məşğuldur”, “Əcəb işə düşdük” kimi komediyaların müəllifidir. Bütün nöqsanlarına baxmayaraq bu əsərlər müəllifin yumor hissinə malik olduğunu, səhnəni başa düşdüyünü və dialoq qurmaq bacarığını göstərir. Şıxəlinin aydın, səlis səhnə dili vardır. Əgər əsərlərinin üstündə dərindən, diqqətlə işləsə, həyatı yaxşı öyrənsə Şıxəli gələcəkdə səhnəmizə daha müvəffəqiyyətli pyeslər verə bilər.” Bu zəmanətlər əsasında Şıxəli Qurbanovu 1963-cü ilin oktyabr ayının 9-da Azərbaycan Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul etdilər.
60-cı illərin ortalarında Azərbaycan rəhbərliyi kəndir üzərində gəzən adamlar kimi çox ehtiyatlı hərəkət etməyə üstünlük verir və ehtiyatlı olmağa çalışırdı. Hətta, yeni seçilmiş MK katibi Sov.İKP MK-ya yazırdı ki, rus şairi Yevgeni Yevtuşenko “Literatura Azerbaydjan” jurnalındə dərc edilmək üçün öz şeirlərini göndərmişdir. Onlardan ikisi “Çəllək haqqında ballada” və “Yalançı çağrış” ideya cəhətdən zərərli olduğu üçün artıq nəşrə imzalanmış nömrədən çıxarılmışdır.” Bu dövrdə bir sıra rus yazıçıları Moskva və Leninqaradda nəşr etdirə bilmədikləri əsərlərini əyalətlərdəki jurnallara göndərir və hətta gizli adlar altında xaricdə nəşr etdirirdilər. 1965-ci ildə DTK gizli adla xaricdə “antisovet” kitab nəşr etdirdirdiklərinə görə ədəbiyyatşünas Andrey Sinyavski və Yuli Danielinı həbs etmişdi. Ona görə respublika rəhbərliyi mərkəzi Rusiyadan gələn ədəbi nümunələrin çapına çox ehtiyatla yanaşırdı. Yerli ziyalıları çəkindirmək məqsədi ilə Abram Terts adı ilə ABŞ-da nəşr olunan Andrey Sinyavski və Nikolay Arjak təxəllüsü ilə kapitalist ölkələrində kitabları çıxmış Yuli Danielinın məhkəmə prosesi SİTA-nın məlumatı kimi Azərbaycan dilinə tərcümə edilib respublika qəzetlərində dərc edilirdi. 1966-cı ilin fevralın 10-da başlayan məhkəmə iclaslarında ictimai ittihamçı kimi rus yazıçısı Arkadi Vasilyev və Azərbaycan ədəbiyyatının “böyük” dostu tənqidçi Zoya Kedrina çıxış edirdilər.
Yeni MK katibi XXIII qurultaydan sonra onun qərarlarının, xüsusilə Naxçıvan və Dağlıq Qarabağda təbliğinə erməni iddialarına qarşı dayanmağın bir vasitəsi kimi yanaşırdı. 1966-cı ilin aprel ayının 23-də Stepanakertdə keçirilən partiya fəalları toplantısında vilayəti respublikadan ayırmaq istəyən məlum Ulubabyan qrupunun əməlləri kəskin şəkildə tənqid edildi. 60-cı illərin ortalarında Novruz bayramının qeyd edilməsi ilə bağlı bəzi fikirlər səslənsə də, rəhbərlik hələ ki, bu addımı atmağa ehtiyat edirdi. Lakin 1965-ci ildə kiçik miqyasda olsa da belə bir təşəbbüs göstərilmişdi. Həmin ilin mart ayının 17-də Azərbaycan KP MK katibliyinin qəbul etdiyi qərarda göstərilirdi: “Qırmızı Aypara” cəmiyyətinin Mərkəzi Komitəsinə tapşırılsın ki, ənənəvi bahar bayramını keçirmək üçün xüsusi tədbirlər üçün ehtiyat fondundan Azərbaycan Demokrat Partiyasının Mərkəzi Komitəsinə 1500 manat vəsait ayırsın.” Bu Novruz bayramının keçirilməsinə ilk rəsmi təşəbbüs idi.
Şıxəli Qurbanovun xalqın içərisində böyük nüfuzu var idi. Xüsusi ilə MK katibi təyin ediləndən sonra adamlar milli və mənəvi məsələlərlə bağlı tez-tez ona müraciət edirdilər. Naxçıvan pedaqoji məktəbinin müəllimi Arif Əliyev 1966-cı ilin sentyabrında ona yazırdı: “Bu məsələni Sizə çatdırmağı özüm üçün vətəndaşlıq borcu sayıb qiymətli vaxtınızı alıram. Bunun üçün üzr istəyirəm. Mən bir neçə ildir ki, Azəri ictimai, fəlsəfi, pedaqoji fikrinin inkişafında görkəmli xidmətləri olmüş, Stolıpin irtica dövründə rus dilində “Oqni” jurnalının yaradıcısı və redaktoru, Səttarxan hərəkatında şəxsən iştirak etmiş və onu rus dövrü mətbuatında demokratik cəbhədən işıqlandıran Hüseyn Baxşəli oğlu Minasazovun həyat və yaradıcılığını tədqiq edirəm. Uzun müddət axtarışdan sonra mən Hüseyn Minasazovun həyat yoldaşı Gülənbər Minasazovanı Gürcüstan SSR-in Salqa rayonunun Ərcivan-Sarvan kəndində arayıb tapdım. Gülənbər xanımın məişət şəraitini Sizə çatdırmaqda düzü çətinlik çəkirəm. On ildən artıqdır ki, yaşadığı evi uçmuş, Gülənbər qonşusunun tövləsində mal-qara ilə birlikdə yaşayır. (İfadəm üçün üzr istəyirəm). Həmin tövlədə gündüz belə lampa yandırmaq lazım gəlir. Gülənbər xanım ayda 17 manat oğlu üçün təqaüd alır. Oğlu Məcnun 1939-cu ildə əsgəriliyə getmiş, 1942-ci ildə isə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Belə bir tarixi şəxsin həyat yoldaşının bu cür acınacaqlı bir vəziyyətdə güzaran keçirməsi bizi ciddi düşündürməlidir. Odur ki, Sizdən xahiş edirəm ki, mümkün qədər Gülənbər Minasazovaya lazımi köməklik göstərilməsi üçün əlinizdən gələni əsirgəməyəsiniz.”
Şıxəli Qurbanov məktubla tanış olduqdan sonra Nizami adına Ədəbiyyat və Dil institutuna göstəriş verdi ki, təcili olaraq öz əməkdaşlarını Gürcüstana göndərib Gülənbər Minasazovanın həyat şəraitini öyrənsinlər. Bu məqsədlə institutun əməkdaşları Sabir Əliyev və Əflatun Məmmədov 1966-cı ilin noyabr ayının 13-də Gürcüstana ezam edildilər. Onlar yerində vəziyyəti öyrənib döndükdən sonra noyabrın 19-da yazırdılar: “Hüseyn Minasazovun ailəsindən yeganə olaraq onun arvadı qalmışdır. Gülənbər Molla Vəli qızı Minasazova Gürcüstan SSR Salqa rayonunun Ərçivan-Sarvan kəndində yaşayır. Daha doğrusu, G. Minasazovanı bacısının kürəkəni Xəlil Xəlilov hamiliyə götürüb saxlayır. G. Minasazovanın evi yoxdur. O, son illərdə qum, daş və s. ləvazimat alıb kiçik bir kuma tikdirmişdir. Orada da hələlik yaşamaq mümkün deyildir. G. Minasazovanın dediyinə görə, gənc yaşlarında iki qızı vəfat etmiş, oğlu Məcnun Minasazov isə 1945-ci ildə həlak olmuşdur. Oğluna görə G. Minasazovaya dövlət ayda 17 (on yeddi) manat təqaüd verir. G. Minasazova həmin Ərcivan-Sarvan kəndində 1893-cü ildə anadan olmuşdur. O, bir çox sənədlərlə bərabər əri Hüseyn Minasazovun şəklini və evlənmək şəhadətnaməsini də saxlayır. Hal hazırda G. Minasazovanın mənzillə və daimi maddi yardıma böyük ehtiyacı vardır. Evlə və pulla təmin olunmağa böyük ehtiyac duyan qadın bizimlə söhbət zamanı Bakıda yaşamağı arzuladığını da bildirdi. Hazırda G. Minasazova gah qohumu X. Xəlilovun evində, gah onun at tövləsində, gah da hara gəldi orada gecələyir.”
Əməkdaşlar Gürcüstandan qayıtdıqdan sonra Nizami adına Ədəbiyyat və Dil institutunun elmi işlər üzrə direktor müavini Kamal Talıbzadə Şıxəli Qurbanova məlumat verirdi ki, sizin göstərişinizə əsasən institutun əməkdaşları görkəmli publisist və maarif xadimi Hüseyn Minasazovun arvadı Gülənbər Minasazovanın vəziyyəti, həyat tərzi ilə tanış olub hesabat hazırlamışlar. K. Talıbzadə Sabir Əliyev və Əflatun Məmmədovun hesabatına əsasən bildirirdi ki, G. Minasazova təxminən dilənçi vəziyyətində yaşayır. O, təklif edirdi ki, Gülənbər Minasazovaya yaşayışını təmin edəcək miqdarda fərdi təqaüd kəsilsin; Hazırda yaşadığı Ərcivan-Sarvan kəndində, yaxud Bakı şəhərində münasib mənzillə təmin edilsin; Gülənbər Minasazovanın xatirələrini nəşr etmək üçün hazırlamaq Nizami adına Ədəbiyyat və Dil institutuna tapşırılsın; Hüseyn Minasazovun həyat və fəaliyyətini öyrənməyə xüsusi diqqət verilsin. Kamal Talıbzadənin məktubu üzərində MK-nın şöbə müdiri Teymur Əliyevin belə bir dərkanarı var: Təcili. Yoldaş N. Balakişiyevə. Xahiş edirəm MK Katibliyində baxılmaq üçün qərar layihəsi hazırlayın.” 1967-ci ilin yanvar ayının 2-də Şıxəli Qurbanov və Teymur Əliyev Gülənbər Minasazovanın ağır həyat şəraiti haqqında Azərbaycan KP MK-ya təqdimat hazırladılar. Bu təqdimat əsasında Azərbaycan KP MK Katibliyi 1967-ci ilin yanvar ayının 12-də Gülənbər Minasazovanın məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması haqqında qərar qəbul etdi. Qərarda Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında fərdi pensiyalar komissiyasına tanınmış Azərbaycan publisisti və maarifçisi Hüseyn Minasazovun xanımı Gülənbər Minasazovay fərdi pensiya ayrılması tapşırılır, Bakı şıhər icraiyyə komitəsinə həvalə edilirdi ki, G. Minasazovanın Bakı şəhərində bir otaqlı mənzillə təmin etsin.
Şıxəli Qurbanov ideoloji məsələlər üzrə katib təyin edildikdən sonra mətbuat bir qədər milli maraqlara uyğun yazılar verməyə başlamışdı. “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetinin nəsr şöbəsinin müdiri, yazıçı Sabir Əhmədov 1966-cı ilin payızında Şuşaya ezamiyyətdən sonra “Şuşa haqqında qeydlər”ni yazıb qəzetdə dərc etdirmişdi. O, yazırdı ki, Şuşa hazırkı vəziyyətindən qat-qat yaxşı və abad olmağa layiqdir…Etiraf etmək lazımdır ki, Azərbaycan şəhərləri içərisində, hələ onun xüsusi məziyyətləri bir yana qalsın, bəlkə də ən az dəişən, ən az tikilən yer Şuşadır..Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri İ. Məhərrəmov yoldaşla görüşdük. Yarım saat danışdıq. Kabinetindən çıxarkən onun söhbətindən yadımda heç nə qalmadı. Şuşanın indisi, gələcəyi haqqında ondan bir kəlmə söz eşitmədim. Nəhayət, düşündüm ki, səhv gəlmişəm, icraiyyə komitəsinin sədri başqasıdır. Sonralar ona şəhər içərisində, tikinti – iş yerlərində də rast gəlmədim. Dedilər onun iki yeri var: kabinet və ev.” Şəhərin sosial həyatı ilə tanış olan, rayon partiya komitəsinin birinci katibi Arif Ağakişiyevlə görüşünə toxunan Sabir Əhmədov ürək ağrısı ilə bildirirdi: “Qədim qalanı əhatə edən hasarlar, bürclər çox yerdə uçulub dağılmış, əzəl görünüşünü itirmişdir. Bəzi şəhərlərimizdə çözə çarpan qüsur burada da adamı dilxor edir: səliqəsizlik, pintilik, zibillik. İnternat məktəbin yataqxanasının həyətində belə vəziyyətlə rastlaşdıq. Burada iri bir donuz dörd-beş çoşkası ilə iyrənc-iyrənc xoruldayır, otu-çiçəyi eşirdi. Təmiz havada heyvanların üfunəti kəskin duyulurdu. Xidmətçiyə dedim: – A kişi, bunları niyə buraxırsınız həyətə? Kişi incidi: – Ərə, nə olar, heyvandır da. – Heyvan olmağına heyvandır, amma görürsən, otu-çiçəyi əzir. Axı, olmaz ki, uşaqların dərs oxuduqları, yatıb dincəldikləri evin həyətində, bağçasında donuz gəzməsin. Havanı korlayır. Kənarda biryer düzəldin, orada saxlayın. Dərs hissə müdiri Ağayev də burada idi. Xidmətçi kimi o da, görünür, donuzların harada gəldi sərbəst gəzmələrinə adət etmişdi, bunu təbii sanırdı.”
60-cı illərin əvvəllərində başlayan yeniləşmə ab-havası yer adlarının bərpası məsələsindən də yan keçmədi. 1965-ci ilin iyul ayının 25-də “Azərbaycan gəncləri” qəzetində “Kəndlərimizin adı da müasir olmalıdır” adlı çox ziyanlı bir yazı çıxmışdı. Bu yazıda Azərbaycanın olan-qalan tarixi toponimlərinin dəyişdirilməsi, yəni müasirləşdirmə adı ilə bolşevikləşdirilməsi məsələsi qoyulmuşdu. Halbuki, məhz elə həmin ildə Moskva mətbuatında rus ziyalılarının köhnə yer adlarının dəyişdirilməsinə etiraz ifadə edən yazıları dərc olunmağa başlamışdı. “Literaturnaya qazeta”nın 26 oktyabr sayında rus müəllifi Vladimir Buşin “İsti döngə kimə mane olurdu?” başlığlı bir yazısında Moskvanın köhnə döngəsinin adının dəyişdirilməsinin doğru olmadığını yazmışdı. 60-cı illərin ortalarında Dmitri Lixaçev başda olmaqla bir qrup tanınmış rus ziyalıları rus mədəniyyətinin, dilinin, memarlıq abidələrinin, yer adlarının qorunması uğrunda geniş ictimai kampaniyaya başlamışdılar. Bu işlərin əks-sədası Azərbaycanda da özünü göstərdi. 1966-cı ilin yanvar ayının 8-də Azərbaycanın tarixi yer adlarının qorunub saxlanması və Gəncə şəhərinin tarixi adının özünə qaytarılması ilə bağlı Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin dosenti Süleyman Əliyarovun “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində açıq məktubu dərc edildi. “Redaksiyaya məktub” adı ilə dərc olunmuş bu yazı həmin dövrdə respublikada böyük səs-küyə səbəb olmuşdu. Əlbəttə, sovet dövlətinin ən tanınmış liderlərindən olan, “nakam siyasi tale” yaşamış məşhur Qafqaz bolşeviki Sergey Kirovun ölümündən bir il sonra onun adına verilmiş qədim Azərbaycan şəhərinin tarixi adının bərpa edilməsi ilə bağlı mətbuatda açıq məktubla çıxış etmək gənc bir tarixçidən böyük cəsarət tələb edirdi. O yazırdı: “Gəncə qədim şəhərdir (şəhərin əsası təqribən, 945-ci ildə qoyulmuşdur) və Azərbaycan xalqının zəngin tarixinin canlı abidəsidir…Öz-özünə aydındır ki, bu qədim şəhərin min illik adının dəyişdirilməsi 30-cu illərdə həmin sahədə hökm sürən inzibatçılığın acı nəticələrindən biridir”. Əlbəttə, “məktubun qayəsi yalnız Gəncədən ibarət deyildi. Orada bütövlükdə Azərbaycan ərazisində türk toponimlərinin qorunub saxlanmasından söhbət gedirdi. Süleynan müəllim yazırdı: “Bir Abşerondakı yer adlarına nəzər salın: “Türkan”, “Zığ”…”Mərdəkan”, “Kurqan” və i.a. Bu adlarda Azərbaycanın qədim sakinləri türk, ziq, mard və kirqan…tayfalarının izləri hifz olunmuşdur.Bunlardan bəziləri haqqında Strabon, Pliniy, Ptolomey kimi antik müəlliflər məlumat vermişlər. Buna görə də “Zığ”, “Korgöz”, “Xırt”, “Halit”, “Əhmədli”…kimi kənd adlarını yalnız zahiri donlarına görə atmaq olmaz, onların hər biri özünəməxsus bir tarixdir”. Yazıçı Əlfi Qasımovun fədakarlığı nəticəsində gözlənilməz şəkildə “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində dərc olunmuş bu yazı böyük əks-səda doğurdu və onunla bağlı redaksiyaya yüzlərlə müxtəlif məzmunlu müraciətlər daxil olmuşdu. Bunlardan ən əhəmiyyətlisi tanınmış şair Qasım Qasımzadənin, Kamran Məmmədovun, Tofiq Sultanovun və Qulu Xəlilovun həmin qəzetdə dərc olunmuş məktubu idi. Onlar Gəncənin adının bərpası ilə bağlı Süleyman Əliyarovun təşəbbüsünü müdafiə edirdilər. Onlar Gəncənin adının bərpası ilə bağlı S. Əliyarovun təklifini müdafiə etməklə yanaşı yazırdılar: “26 Bakı komissarları haqqında onlarca gözəl əsər yazılıb. Bundan başqa onlardan hər birinin adına ali məktəb, kolxoz, rayon, kitabxana, muzey və s. olduğu halda Bakının ən böyük doğum evinin, yaxud Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının M. Əzizbəyovun adını daşıması nə dərəcədə məqsədə uyğundur.?! Nə üçün Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı dramturgiyamızın banisi M.F.Axundovun adı ilə adlanmasın? Onun adını daşıyan opera teatrı isə milli operamızın yaradıcısının – ilk dahi sənətkarımız Ü. Hacıbəyovun adına olmasın.?” Süleyman müəllimin “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində dərc olunmuş həmin tarixi məktubu o qədər geniş yaylmlşdı ki, hətta 1966-cı ilin mart ayının 30-da Türkiyədə çıxan “Yeni İstiklal” qəzeti onu 242-ci sayında dərc etmiş, azərbaycanlı aydının ruslaşdırmaya qarşı mübarizəsi xüsusi xəbər kimi Türkiyədə yayılmışdı. “Sovetlərin türk köylərini tarixi bağlardan qoparmaq üçün girişdikləri kompaniya” adlı yazıda bildirilirdi: “Diqqətlə oxununca azərbaycanlı türk dosentin əndişələri, üzüntüləri çox yaxşı anlaşmaqda, kommunistlərin türk köylərini ismlərinə varıncaya qədər necə ruslaşdırmaq istədikləri, fəqət bu durumun türkləri nə qədər mütəəssir etdigi də görünməkdədir”. Doğrudur, Gəncənin tarixi adını bərpa etmək mümkün olmasa da, bu müzakirələr Şəkinin tarixi adının bərpasına yol açdı.
1967-ci ildə Novruz bayramının rəsmi şəkildə qeyd edilməsi Azərbaycan xalqının milli ruhunu xeyli qaldırdı. 1965-1966-cı illərdə bu bayramın Azərbaycan Demkrat Firqəsi vasitəsi ilə keçirilməsi məhdud dairəni əhatə etsə də, ilk addımlar kimi respublika rəhbərliyində müəyyən ümidlər yaratmışdı. 1967-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Demokrat Firqəsinin Mərkəzi Komitəsinin sədri Qulam Yəhya Daneşian siyasi mühacirlər arasında Novruz bayramını keçirmək üçün firqəyə 4 min manat vəsait ayrılmasın Azərbaycan KP MK-dan xahiş edirdi. Bu müraciətlə ağlı MK-nın məsul əməkdaşı Ənvər Cəbrayılovun hazırladığı arayışıda ADF tərəfindən istənilən vəsaitin ayrılması məqsədəuyğun hesab edilirdi. Eyni zamanda qeyd edilirdi ki, ADF Novruz bayramı ilə bağlı İvanova şəhərində yerləşən rəhbər siyasi mühacirlərin uşaqlarının oxuduğu məktəbdə təhsil alan iranlı, yunan və ispan uşaqlara hədiyyələr öndərəcəkdir. Bu təklifləri nəzərə alaraq mart ayının 10-da MK katibliyinin qərarı ilə respublika “Qırmızı Aypara” cəmiyyətini tapşırldı ki, Novruz bayramı (rəsmi sənədlərdə bu daha çox bahar bayramı kimi ifadə olunurdu – C.H.) keçirmək üçün ADF MK-ya 4 min manat vəsait ayırsın. Yeri gəlmişkən Orta Asiya respublikalarında da Novruzun keçirilməsinə bir sıra cəhdlər olmuşdu. Bütün bunları nəzərə alaraq 1967-ci ildə Azərbaycan KP MK katibliyi Vəli Axundovun razılığı ilə Bahar bayramı adı ilə Novruz bayramının keçirilməsinə qərar verdi və bayram tədbirlərinin hazırlanması Mərkəzi Komitənin ideologiya üzrə katibi Şıxəli Qurbanova tapşırdı. Şıxəli Qurbanov bütün milli koloritləri nəzərə almaqla yaddaqalan bir bayram təşkil edə bildi. Onun təlimatı ilə Moskvadan və digər yerlərdən bir sıra jurnalistlər bayram tədbirlərini işıqlandırmaq üçün Bakıya dəvət edilmişdilər. Ş.Qurbanov bayram tədbirlərinin informasiya təminatını çox yaxşı qura bildi və Bakıda keçirilən Novruz şənlikləri haqqında Mərkəzi mətbuat səhifələrində müsbət məlumatlar getdi. Hətta, tanınmış Sovet şərqşünası İosif Braqinski “Pravda” qəzetində bu bayramın tarixi, milli məzmunu, mənəvi qayəsi haqqında məqalə ilə çıxış etdi. Həmin məqalə Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək 1967-ci ilin may ayının 20-də “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində dərc edildi. Sovetlərin əsas mətbuat orqanında Novruzun əhəmiyyəti haqqında məqalənin dərc edilməsi milli dəyərləri dirçəltmək istəyən qüvvələrin mövqelərini gücləndirdi. Vəli Axundov respublika rəhbərliyindən gedənə qədər Bahar bayramı 1968-1969-cu illərdə daha iki dəfə qeyd edildi, amma 1967-ci ilin təntənəsi bir də təkrar olunmadı. 1969-cu ildən sonra Novruz bayramının dövlət səviyyəsində keçirilməsi üçün 20 il gözləmək lazım gəldi.
Lakin 1967-ci ilin Novruz sevinci uzun çəkmədi.
Ardı var…
Oxunub: 84