description: Azərbaycanlı şahmatçı Şəhriyar Məmmədyarov çərşənbə günü sona çatan Biel Beynəlxalq Şahmat Festivalının qalibi olub.

title: Şəhriyar Məmmədyarov Biel Beynəlxalq Şahmat Festivalının çempionudur


description: Pişiklər qıdıqlananda və ya oxşananda mırıldayırlar, bunun açıqlaması isə düşündüyümüzdən daha mürəkkəb imiş.

title: Pişiklər niyə mırıldayır?

fasttext_language: az


description: Saytların bloklanması haqda qərar Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar naziri Ramin Quluzadənin iddia ərizəsi əsasında çıxarılıb.

title: Azərbaycanda daha iki sayta giriş məhdudlaşdırıldı


description: İngiltərədə heyvan haqları müdafiəçilərinin təklifi əsasında qanun qəbul ediləcəyi gözlənilir.

title: İngiltərədə pişik və it balalarını ev heyvanı dükanlarında satışı qadağan olunur


description: "Apellyasiya məhkəməsi başlayır, yenidən xatırlatdıq ki, bəlkə məhkəmə tərəfindən də ona güzəşt olar", onun vəkili deyir.

title: Rəsul Cəfərov "xatırlatma məktubu" göndərib


description: Havanın çirklənməsini azaltmaq və dünya boyu şəhərlərimizdə yaşayış şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün təklif edilən məsləhətlərə əməl etmək məsləhətdir.

title: Planetin xilas edilməsi işinin qulpundan yapışmaq yolunuz


description: Rusiya və Ermənistan arasında imzalanan dövlətlərarası müqaviləyə əsasən, Ermənistan-Türkiyə sərhədində Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) sərhəd qoşunları qoruyur.

title: Rusiya sərhədçiləri Türkiyə-Ermənistan sərhədini pozanı tutublar


description: Seks dünyanın ən qədim və ən universal fəaliyyət tərzidir. Amma bu, ölkədən ölkəyə fərqlənir.

title: Qitədən qitəyə seks barədə faktlar


description: İsrail və İran kimi ölkələrdən özəl məlumatlar toplayan kompüter hücumlarının üstü açılıb, bu barədə təhqiqatçılar deyir.

title: İran və İsrailə "böyük kompüter hücumları aşkarlanıb"


description: Primatlar və insanlar yaxın qohum sayılır. Şimpanzelər siyasətdə insanları üstələyə bilərmi?

title: Siyasətdə şimpanzelərdən öyrənməli 5 qayda


description: Cümə axşamı Şamaxı rayonunun Çuxuryurd kəndi ərazisində 2 hektar biçilmiş taxıl sahəsində küləş yanıb, Daxili İşlər Nazirliyi BBC News Azərbaycancaya məlumat verib.

title: Şamaxıda kövşəni yandırdıqlarına görə iki yeniyetmə saxlanıb


description: Amnesty İnternational beynəlxalq insan haqları təşkilatı bu həftə açıqladığı hesabatında iyul və avqust aylarında təxminən 120 iranlı azərbaycanlının dini etiraz aksiyaları və tədbirlərində iştirak etdiklərinə görə həbs edildiklərini bəyan edib.

title: Amnesty International: "İranda etnik azərbaycanlılar həbs edilir, işgəncəyə məruz qalırlar"


description: Təhlükəli dayanacaqlar barədə tədbirlər görüləcək, 180-ə yaxın taksi dayanacağı isə yenidən qurulacaq.

title: Bakı Nəqliyyat Agentliyi səkilərin "zəbt olunma" hallarını araşdırır


description: Astaranın Sım, Sipiyəpart, Çükəş, Degədi, lerikin isə Şivlə, Biləvər, Şingədulan kəndlərinə hələ də təbii qaz çəkilməyib.

title: Lerikdə qaz və işıq çatışmazlığı: "Məcburuq ki, köçək burdan"


description: Azərbaycan və Ermənistan müdafiə nazirlikləri fevralın 24-dən 25-ə keçən gecə Dağlıq Qadabağ ərazisində cəbhə xəttində döyüşlərin baş verdiyini deyir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi itkilərin olduğunu qeyd edir.

title: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi: Cəbhə xəttində toqquşmalardan sonra "itkilər var"


description: 53 yaşlı Avstriya XİN başçısı Karin Kneissl-in 65 yaşlı biznesmen Wolfgang Meilinger ilə toyu özünə diqqəti Rusiya prezidenti Vladimir Putinin bu tədbirdə iştirakı ilə çəkib.

title: Şəkillər: Putin Avstriya XİN başçısının toyunda rəqs edib


authors:
Özge Özdemir
Bbc Türkçe

description: Ekspertlərə görə, 2018-ci ildə güclü şəkildə artması gözlənilən dünya iqtisadiyyatının qarşısında duran ən böyük risklər ticarət müharibələri və mərkəzi bankların siyasətidir. Xüsusilə, dünyanın iki böyük iqtisadiyyatı ABŞ və Çin arasında ticarət müharibəsi bu risklərin nə dərəcədə ciddi olacağını müəyyən edəcək.

title: Dünya iqtisadiyyatı qarşısında duran ən böyük risklər nələrdir?


authors:
Cəmilə İbrahimova
Bbc News Azərbaycanca

description: APA xəbər saytının 7 gündür fəaliyyətini dayandırmasının arxasında müxtəlif versiyalar səslənsə də, agentlik müəyyən problemlərə görə saytların fəaliyyətini şirkətin özünün dayandırdığını deyib.

title: APA-dakı “müəyyən problemlər” nədir?


description: Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Koçaryan Baş nazir Paşinyan hökumətini ordunu nüfuzdan salmaqda ittiham edib və "bəlkə Azərbaycan və ya Türkiyədən maliyyələşdirilən səriştəsiz ictimai təşkilat fəalları" adlandırıb.

title: Koçaryan: "Bəlkə Paşinyan Azərbaycandan və yaxud Türkiyədən maliyyələşdirilir"


description: ETSN mütəxəssislərinin ağac diblərindən götürülmüş nümunələr üzərində aparıldığı analiz nəticəsinə görə, dörd ağacın dibində "sulfat və nitrat ionunun miqdarının normadan dəfələrlə artıq olduğu aşkarlanıb".

title: Bakı: ağacların dibinə tökülmüş məhlulda "sulfat və nitrat ionu çox olub"


description: Təranənin toyundan bir gün əvvəl ənənəvi xınayaxdı mərasimi keçirildi, qızlar evə toplaşıb əllərinə xına çəkdilər.

title: Fotolarda: Toyu rəsmiləşdirilməyən 17 yaşlı gəlin


description: Çində aparılmış tədqiqatın nəticələrinə əsasən, uzun müddət ərzində çirkli havada olmaq yaşlı kişilərin səhhətinə daha güclü dərəcədə mənfi təsir göstərir.

title: Çirkli hava "dərketmə qabiliyyətini zədələyir"


description: Nüsret Akyürek ilk dəfə olaraq Əbülfəz Elçibəyin xəstəxanada son günləri, onun haqqqında zəhərlənmə iddiaları barədə BBC News Azərbaycancaya danışıb.

title: Elçibəyin son günləri: Türkiyədə həkimi danışır


description: Rusiya prezidenti Almaniya səfəri ərəfəsində qonşu ölkədə toy mərasiminə qatılacaq.

title: Vladimir Putin Avstriyanın Xarici İşlər nazirinin toyuna gedir


description: Ər-Riyadda tədqiqat mərkəzi, Çin əyalətində kənd klubu, İranda minarəsiz məscid və digər layihələr Dünya Arxitekturası Festivalı-2018 müsabiqəsinə seçilmişlər arasındadır.

title: Şəkillərdə: Dünya Arxitekturası Festivalı-2018-ə seçilmiş əsərlər


description: İrlandiyaya tarixi səfəri gedişində Roma Papası Francisetiraf edib ki, pedofillərə qarşı tutarlı ölçülər götürə bilməyən Katolik Kilsəyə görə xəcalət hissi çəkir.

title: Roma Papası Francis İrlandiyada: Kilsəyə görə xəcalət çəkirəm


authors:
Dünya Xəbərləri Medianın Gözü Ilə
Bbc Monitoring

description: Özbəkistanda yeni şəxsiyyət vəsiqələrinin məqsədi rəsmilərə öz məsuliyyətlərini xatırlatmaqdır.

title: Özbəkistan: rəsmilərin şəxsiyyət vəsiqələrində ailə üzvlərinin şəkilləri olacaq


description: Fransa prezidenti Emmanuel Macron Türkiyənin AB üzvü olması məsələsinə nöqtə qoyulmasını, əvəzində isə Rusiya ilə olduğu kimi Türkiyə ilə də strateji müttəfiq olmağın vacibliyindən danışıb.

title: Fransa prezidenti Macron: “Prezident Erdoğanın Türkiyəsi Kemalın Türkiyəsi deyil”


description: Yerevan Apellyasiya Məhkəməsi sabiq ölkə prezidenti Robert Koçaryan barəsində onun vəkillərinin həbs qətimkan tədbirini dəyişmək haqqında vəsatətini təmin edərək, onu azadlığa buraxıb.

title: Ermənistanda Robert Koçaryanın sərbəst buraxılması barədə nə düşünürlər?


description: Azərbaycanda Premium Euro-95 və Super Euro-98 markalı avtomobil yanacağının qiyməti qalxıb, yerli media resursları xəbər verib.

title: Qiymət artımı: Benzinin bahalı növü daha da bahalaşıb


description: Pişiklər süd içə bilərlərmi və onlar həqiqətənmi insanın ağlını oxuyurlar? Dr. John Bradshaw pişiklər haqqında əldə olunan yeni faktlar haqqında yazır.

title: Pişiklər haqqında yeddi mif

maintext:
Fotonun müəllifi MANAN VATSYAYANA/AFP/Getty Images
Bizə elə gəlir ki, pişiklərimizi tanıyırıq. Adətən onlar məkrli və xudpəsənd təsiri bağışlayırlar. Amma pişiklər heç də digər heyvanlardan daha çox xudpəsənd deyillər.
Və molekulyar genetikçilər, veterinar alimlər və heyvan davranışı mütəxəssisləri tərəfindən əldə olunan son məlumatlar da bu sevimli ev heyvanı haqqında bildiyimiz bəzi şeylərin üzərindən xətt çəkəcək. Əgər pişiyinizin böyük zəka sahibi olduğunu düşünürsünüzsə, yanıla bilərsiniz...
Birinci mif: Süd pişiklər üçün ideal qidadır
Pişiklərin süd içdiyini göstərən ənənəvi təsvir aldadıcı ola bilər. Pişiklər yağlı olduğuna görə qaymağı çox sevirlər və inəkdən yenicə sağılan və üzəri qaymaqla örtülən süd onları cəlb edir.
Fəqət hazırda dükanlardan aldığımız südün tərkibində yağlılıq aşağıdır. Bəzi pişiklər onun dadını bəyənsə də, əksəriyyəti üçün südü həzm etmək çətindir.
Bütün körpə məməlilər kimi pişik balaları da süddəki əsas şəkər sayılan laktozanı həzm etmək bacarığına malik doğulurlar.
Körpə heyvanlar üçün şəkər mühüm enerji mənbəyidir, amma diş çıxarmağa başladıqdan sonra, onlara südü həzm etmək bacarığı ilə təmin edən laktas fermenti bağırsaqdan yox olmağa başlayır.
Yetkin yaşlı pişik süd içdikdə həzm oluna bilməyən laktoza fermentləmyə başlaya bilər və belə olduqda mədə üçün narahatçılıq törədəcək.
İkinci mif: Pişikləri təlim etmək olmur
Təəccüblü olsa da, pişiklər də itlər qədər öyrənmək qabiliyyətindədir. Demək ki, onlara da nə isə öyrətmək mümkündür.
Lakin bunu edən adam çox azdır. Bunun bir səbəbi odur ki, pişiklərin zərərvericiləri ovlamaq və öldürmək kimi ənənəvi fəaliyyəti onlarda təbii olaraq mövcuddur.
Pişiklər bu barədə heç nə öyrətmədən belə, uğurlu olurlar. Təlim verilməyən itlər isə köməkdən daha çox maneə törədirlər.
Fəqət bu iki növ arasındakı fundamental fərq nə dərəcədə yaxşı öyrənmək bacarığı deyil, onları öyrənməyə həvəsləndirən amillərdir. İtləri (Canis lupus familiaris) unikal edən insanını diqqətini mükafat kimi qəbul etmək qabiliyyətidir.
Onlar təlimçilərinin etdiyi hərəkətləri demək olar ki, aludə olmuş şəkildə izləyirlər. Yəni, tələb olunan hərəkəti yerinə yetirdikdə başlarını sığallamaq, əks halda onlara fikir verməməklə davranışlarını formalaşdırmaq mümkündür.
İtləri həm də qida mükafatı ilə təlim etmək olur. Amma əksər pişikləri (Felis catus) təlim etmək üçün qida yeganə vasitədir. Bir çox YouTube videolarından da gördüyümüz kimi pişiklər üçün ən asan fənd onları yemək üçün "yalvarmağa" məcbur qoymaqdır.
Pişiyi təlim etmək üçün daha çox səbir və dözüm lazımdır. Çünki pişiklər yalnız müəyyən bir şeyi istədikləri təqdirdə insanların dediyini edirlər, itlər isə hər zaman buna hazırdırlar.
İlk öncə onları diqqətli olduqda mükafatlı sonluğa alışdırmaq lazımdır. Bunun üçün dadlı böyük krevetka və ya bir tikə toyuq sinəsi bəs edə bilər.
Təlim müddəti əvvəlcə qısa olmalıdır, çünki pişiklər bir şeydən tez sıxılırlar. Və yenidən təlim olunan yerə cəlb etmək cəhdləri onları öyrənməkdən çəkindirə bilər.
Təlim, sahibinin həyatını asanlaşdıracağı qədər pişiklərin sağlamlığı üçün də əvəzsiz vasitədir.
Məsələn, pişiyi veterinara səyahəti çətin ola bilər. Lakin əgər pişik daşındığı səbətə girib-çıxmağın əyləncəli bir şey olduğunu öyrənərsə və səbətin əslində təhlükəsiz və rahat bir yer olduğunu bilərsə, bütün proses asan və stresssiz başa gələr.
Üçüncü mif: Pişiyi maraq öldürdü
Bu qədim deyimə görə, pişiklər o qədər hər şeylə maraqlanırlar ki, tez-tez özlərini riskə atırlar. Əslində isə çox az pişik belədir.
Təbii ki, bu həvəs pişikdən-pişiyə dəyişir, amma yeni vəziyyətə yaxınlaşmaq cəsarətinə heç də hər pişik sahib deyil. Onlar adətən diqqətli olurlar və tanış olmayan bir şeyi uzaqdan yoxlamağa üstünlük verirlər.
Bioloqlar düşünür ki, bu xarakterik əlamət onları insandakı xüsusiyyətlərə yaxınlaşdırır və təkcə pişiklə yox, bir çox heyvanlarda mövcuddur.
Qida kimi mənbələr kasad olduqda cəsarətli heyvanlar çəkingənlərdən daha çox sağ qala bilirlər. Lakin qidaya yaxınlaşaraq yırtıcılara yem olmamaq üçün çəkingənlik əlverişli xüsusiyyətdir.
Bu isə növlər arasında şəxsi əlamətlərin mövcudluğunun göstəricisidir.
Fotonun müəllifi CRIS BOURONCLE/AFP/Getty Images Image caption Pişiklər heç də hər şeylə başqa heyvanlardan daha çox maraqlanmırlar; deyimi isə 'pişiyi stress öldürdü' ilə əvəzləmək lazımdır
Bəs bu deyim doğru deyilsə, necə yaranıb?
Sən demə deyimin orijinal forması ilk dəfə 16-cı əsrdə "pişiyi diqqət öldürdü" kimi qeydə alınıb. Diqqət isə narahatlıq və ya stress mənasında verilib.
Deyimi yazıya alınacaq qədər mühüm edən şey məlum olmasa da, veterinar elmi arxasında yatan həqiqəti yenidən aşkarlayır. Ev heyvanı kimi pişiklərin çoxu sistit və dermatit kimi stresslə əlaqəli xəstəliklərdən əziyyət çəkirlər.
Son araşdırmalar göstərir ki, bu xəstəliklərə yol açan əsas şey pişiklər arasında antaqonistik münasibətlərdir.
Eyni evdə yaşayan pişiklər arasında stress yarana bilər. Eyni sahibə malik yola getməyən iki pişik və ya əraziləri arasında sərhədi müəyyənləşdirə bilməyən qonşu pişiklər.
İtlərdən fərqli olaraq pişiklər, bu cür fərqləri həll etmək imkanı verən bədən dili kimi sofistik analizə malik deyillər və aylarla, illərlə konflikt içində yaşaya bilərlər.
BBC Horzion-un təqdim etdiyi The Secret Life Of The Cat (Pişiyin Gizli Həyatı) adlı verilişdə qarşı evlərdə yaşayan Kato və Phoebe adlı iki pişiyin aradakı bağçanın 'sahibliyi' barədə mübarizəsi göstərilmişdi.
Dördüncü mif: Pişiklər ev heyvanlarıdır
Bioloqların tam ev heyvanı meyarlarına uyğun gələn pişik növləri Fars, Siam, Rus Blyuzu və Maine Coonlardır. Tam ev heyvanına çevrilən it növləri, donuz və damazlıq mal-qara kimi bu pişiklərin çoxalması, yemi və qayğısını sahibləri müəyyənləşdirir.
Fəqət Britaniyadakı əksər pişiklər ev heyvanı kimi yararlı deyillər. Onların anaları ola bilsin ki, ev heyvanı olublar.
Amma cütləşmə mövsümündə (adətən yanvar və ya fevralda) onlar evdən çıxıb aktiv şəkildə mümkün qədər çox erkək pişiyin diqqətini cəlb etməyə çalışırlar.
Bu erkək pişiklərin bir-ikisi ev pişiyi ola bilər, amma hal-hazırda bir çox erkək pişik sahibləri gəzəyən olmasınlar deyə onları neytral cinsi hala saldırır. Yəni, onların əksəriyyəti insandan qorxan bir növə çevrilir.
Hər dişi və ya "kraliça" pişik bir neçə saat, bəzən isə bir neçə gün ərzində cəlb edə bildiyi erkək pişiklər arasından cütləşmək üçün bir və ya ikisini seçir.
Tam əhliləşdirilən ev heyvanın sahibi isə buna icazə vermir. Təbii ki, əhliləşdirmə prosesi əsnasında bu davranış çox az dəyişib. Bu isə evlərimizdəki bir çox pişiklərin tam ev heyvanına çevrilmədiyini təsdiq edir.
Fotonun müəllifi LOUISA GOULIAMAKI/AFP/Getty Images Image caption Heç də bütün ev pişikləri tam əhliləşməyib
Bundan başqa, bu proses ev pişiklərinin erkək pişiklərə qarşı əzminin inkişafı və kraliçaların müəyyən erkəklərə üstünlük verməsi mexanizmi təqdim edir. Beləliklə, gələcək nəsil pişiklərin xüsusiyyətləri təsir görmüş olur.
Küçə pişiklərinin mövcudluğu bütün "ev pişiklərinin" əhliləşmədiyi mənasına gəlir. Ev pişikləri doğulduqdan sonra, insanlarla münasibətə alışırlar.
Dünyaya gəldikləri ilk iki ay ərzində insan münasibəti görmədikdə isə adamlardan çəkinirlər. Onlar küçə həyat tərzinə də alışa bilirlər və başqa heyvanların əlindən almaqla, ya da zibillikdən tapmaqla qidalanırlar.
Əgər küçə pişiklər iki aylarına qədər tapılıb ehtiyatla insanlara təqdim olunsalar, tez bir zamanda heç bir əhliləşmiş heyvandan fərqləri qalmaz.
Buna görə də pişiklər bir neçə nəsil içində həm əhliləşmiş, həm də küçə heyvanı kimi inkişaf edə bilirlər. Bunu bacaran ikinci ev heyvanı yoxdur. Çox güman ki, pişiyinizin bir vəhşi tərəfi də var.
Sizin qurğunuzda yenidən səsləndirmə mümkün deyil İstanbul- itlər və pişiklərlə harmoniyada yaşayan şəhər
Beşinci mif: Pişiklər sahiblərinin fikrini oxuya bilir
Alimlər insandan başqa zəkası olan heyvanların varlığı barəsində fikir ayrılığına sahibdirlər. Biz "şüur nəzəriyyəsini" çətinlik çəkmədən istifadə edə bildiyimizə görə ona malik olmamağı təsəvvür etmək edə bilmirik.
Nümunə üçün, söhbət zamanı biz fikrimizi çatdırmaq üçün sözləri diqqətlə seçirik. Çünki qarşımızdakı insanın nə düşündüyünü təsəvvür edə bilirik.
Biz söhbət etdiyimiz insanın bizimlə eyni şüura sahib olduğunu nəzərə alırıq, amma individual olaraq iki zəka arasındakı fərqi də unutmuruq.
Bizə ən yaxın məməli sayılan meymunlardan başqa, digər məməlilərin "şüuru" məhdud dərəcədədir. İtlər şüurun 'diqqətə-diqqət' adlanan primitiv şəklini nümayiş etdirirlər: onlar digər itin diqqəti əsasında bir-birlərinə reaksiya verirlər.
Fəqət bu, onların bir-birlərinin şüuruna agah olmaları demək deyil. Bu əlaqə üçün sofistik qaydalar dəsti kimi görünə bilər. Yəni, 'əgər digər itin hər iki gözünü görürsənsə, niyyətini ötür; yox əgər görmürsənsə, diqqətini cəlb etmək onun üçün hür'.
Fotonun müəllifi MARJAN DEBEVERE Image caption Pişiyinizin nə düşündüyü anlamaq heç də çətin deyil: bir az daha çox pişik yeməyi
Pişiklərin bu qədər sofistik səviyyəyə çatıb-çatmadıqları aydın deyil. Öz növünün üzvləri ilə məhdud dərəcədə qarşılıqlı əlaqə qura bilən bir növdən törəyən pişiklərin beynində çox güman ki, belə bacarıq təkamül edə bilməzdi.
Pişiyiniz sizə baxdıqda əmin olun ki, diqqətini sizə kökləyir. Sizin nə düşündüyünüzü anlaması isə ağlasığan iş deyil.
Altıncı mif: İtin iybilmə duyğusu pişiyinkindən daha güclüdür
Ov itlərinin qoxuları fərqləndirmə gücü bizim nisbətən daha az həssas burnumuzdan 10 min və 100 min dəfə arası daha aşağıdır.
Öz xırda burunları ilə pişiklərsə bizi min və 10 min arası faktoru əsasında keçə bilərlər. Yəni, bu mənada itlərin iybilmə duyğusu pişiklərinkindən daha yaxşıdır.
Lakin insanlardan fərqli olaraq, pişiklər və itlər başqa cür qoxu alma duyğusuna malikdirlər: damağları ilə burun pərələri arasında yerləşən ikinci 'burun'. Və bu ikinci kimyəvi hissin gücünə görə pişiklər itləri qabaqlayır.
Fotonun müəllifi JOSEPH EID/AFP/Getty Images Image caption Pişiyin burnu itinki qədər həssas olmaya bilər, amma vomeronazal orqanı sayəsində iti ötər
Vomeronazal və ya Jacobson orqanı kimi bilinən ikinci burun bir cüt maye ilə dolu borucuqdan ibarətdir. Borucuqların bir tərəfi burun dəliyi, digər tərəfi kəsici dişlərə açılır.
Yarıda isə hər iki borucuq hiss orqanından ibarət bir kisəyə birləşir. Bu orqana çatmaq üçün ətirlər əvvəlcə tüpürcəyə çevrilməli sonra isə bu kisəyə ötürülməlidir ki, iy ilə qoxu arasında bir hiss yaratsın.
Vomeronazal orqanın (VNO) hətta beyində də öz hissəsi var ki, burada yaranan məlumat adi burunla ötürülən məlumatdan ayrıca emal olunur.
Sizin qurğunuzda yenidən səsləndirmə mümkün deyil Qadınları məişət zorakılığından qoruyan itlər
Pişiklərin VNO-sundakı reseptorların çeşidi itlərinkindən daha çoxdur (otuzun doqquza nisbətində).
Bundan əlavə, itlər VNO-larından istifadəni açıq göstərmirlər, pişiklər isə əksinə göstərirlər: üst dodaqlarını yuxarı qaldırır, yuxarı dişlərini göstərir - çox güman ki, VNO kanallarını açırlar - və kifayət qədər qəzəbli təsir bağışlayan üz forması alırlar.
Bu üz formasının açması yenicə kəşf edildiyinə görə heç ingiliscə onu təsvir edən söz də yoxdur. Bioloqlar ona almanca adı 'Flehmen' kimi istinad edirlər.
Pişiklərin vomeronazal orqanlarının daha nələrə qabil olduğunu araşdırmalar göstərəcək. Lakin bir şeydən əminik ki, pişiklər digər individualları qoxularından tanıyırlar. Yəni onları görüb-görmədiklərini bu yolla müəyyənləşdirirlər.
Yeddinci mif: Ev pişiklərinin izi 4000 il əvvələ - qədim Misirə gedib çıxır
Arxeoloji dəlillərlə ev pişiklərinin yaşını göstərmək mümkündür, amma bizim hazırkı ev pişiklərinın - DNT-si bunun daha qədim olduğunu göstərib: 5000 il əvvəl.
Fotonun müəllifi Elif Ozturk/Anadolu Agency/Getty Images
Maryland-də yerləşən Bethesda-dakı Sağlamlıq üzrə Milli İnstitutundan Dr. Carlos Driscoll və həmkarları yüzlərlə ev və vəhşi pişiklərin mitoxondri DNT-sini nəzərdən keçirib.
O qərara gəlib ki, ev pişiyi ilə vəhşi həmkarı ərəb vəhşi pişiyi Felis silvestris lybica 4000 yox, 10 min əvvəl ayrılıb. Bunun ardından ev pişikləri Yaxın Şərq və Şimalı Afrikadakı mənşə mənbəyindən yayılmağa başlayıblar.
Arabir vəhşi pişiklərlə cütləşsələr də, ev pişikləri onlardan getdikcə daha uzaqlaşıblar. Fərq xüsusilə də onların əhliləşmək qabiliyyətindədir.
Sizin qurğunuzda yenidən səsləndirmə mümkün deyil Bakıda heyvlanlar üçün moda şousu
Pişiklərin mənşəyinin dəqiq haradan gəldiyini müəyyənləşdirmək hələ ki mümkün olmayıb. Günümüzdəki vəhşi pişiklərin DNT-si göstərir ki, onların mənşəyi dünya üzrə ev pişiklərinin mənşəyi ilə eyni ola bilər.
Regiondakı cari siyasi gərginlik, kifayət qədər nümunə toplayaraq yeri müəyyənləşdirməyə imkan vermir.
Misirdəki yeganə və əlaqəsiz ev pişiyi nümunəsinə əsasən, ev pişiyinin vəhşi pişikdən yarandığını demək olar. Bu isə şübhəsiz ki, bir neçə minillik ərzində baş verib.
Zaman keçdikcə vəhşi pişiklər daha çox ev heyvanına bənzəməyə başlasalar da, ovçuluq qabiliyyətini itirməyiblər. Nəticədə ərzaq dükanları siçan və siçovullardan azad fəaliyyət göstərə bilir.


description: Əyləncə mərkəzində camaatı gülləbaran etməkdə şübhəli sayılan şəxs ölüb, polis bildirib. Əyləncə mərkəzində olan insanların çoxu binanın içərisində gizlənib - polis onları sakit qalmağa çağırıb.

title: ABŞ, Florida: Əyləncə mərkəzində atışma - ölənlər var


description: Kalaşnikov CV-1 elektrik avtomobili 1970-ci illərin stilində hazırlanmış "qabaqcıl superavtomobil" kimi təsvir edilir.

title: Rusiyanın Tesla-ya cavabı: Kalaşnikov CV-1 elektrik avtomobili


description: Humanitar sahədə fəaliyyətinə görə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülən BMT-nin Baş katibi Kofi Annan, 80 yaşında vəfat edib, beynəlxalq diplomatlar bildirir.

title: Kofi Annan 80 yaşında vəfat edib


description: ABŞ-ın Türkiyənin iki nazirə qarşı sanksiya qərarının ardından Türkiyədə dolların türk lirəsinə qarşı məzənnəsi 5.01-ə yüksələrək bütün dövrlərin rekordunu qırıb.

title: ABŞ-ın türkiyəli nazirlərə sanksiyası nəyi hədəfləyir?


authors:
Hayley Westcott
Bbc News Online

description: Körpələr adətən 6 aylıqlarında diş çıxarırlar, lakin İngiltərədə İsla-Rose doğularkən dişləri var idi.

title: 12 günlük uşağın dişi çəkilib


description: Yerevan Apellyasiya Məhkəməsində Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Koçaryan barəsində həbs qətimkan tədbirini dəyişmək haqqında şikayəti ilə bağlı dinləmələr davam edir.

title: Ermənistan: Məhkəmə Robert Koçaryanın şikayətinə baxır


description: Böyük Britaniyanın Baş naziri Theresa May bildirib ki, Britaniya Avropa vahid bazarında qala bilməz, çünki bu, "ümumiyyətlə Aİ-ni tərk etməmək demək olacaq".

title: Theresa May: Britaniya Avropa vahid bazarını tərk etməlidir


description: Tanınmış azərbaycanlı şahmatçısı Şəhriyar Məmmədyarovun Facebook səhəfəsində yarışlarda iştirak üçün "sponsor tapa bilmədiyi" yazılır, Azərbaycan Şahmat Federasiyası isə şahmatçıya "hamının sponsor olduğunu" deyir

title: Şəhriyar Məmmədyarovun "statusu" sosial mediada reaksiyalara səbəb olub


description: Ramazan Səmədov bir neçə ildir Niderlandda yaşayır. O, əvvəlcə orda təhsil aldıqdan sonra hazırda Avropa İttifaqı institutları ilə bağlı konsultantlıq edir.

title: Ramazan Səmədov: Azərbaycan üçün darıxıram, lakin Niderlanddakı işimi çox sevirəm


description: Millət vəkili hesab edir ki, İlqar Məmmədovun azadlığa buraxılması "Azərbaycana siyasi cəhətdən çox böyük kömək göstərəcək".

title: Səməd Seyidov: İlqar Məmmədova görə "başımızı çox ağrıdırdılar"


description: Bəşəriyyətin nağıl deməsinin uzun tarixi var - zaman dəyişdikcə, texnologiyalar inkişaf etdikcə hekayələri danışmağın üsulları da dəyişib.

title: Oxumaq əvəzinə kitabları dinləməyin üstünlüyü nədir?


description: Xaakim ayaa sheegay in faafinta naqshadda lagu samaynayo qoriga in ay halis badan keeni karto.

title: Maxkamad Maraykanka ku taala ayaa joojisay qoriga 3D


description: Mərkəzi Bank Üzən məzənnəyə keçidlə bağlı BBC News Azərbaycancanın suallarını cavablandırıb.

title: Mərkəzi Bank: "Üzən məzənnəyə tam keçmək üçün ilk növbədə onun şəraitini yaratmaq lazımdır"


description: Konstitusiya Məhkəməsi manatın devalvasiyasından öncə banklardan xarici valyutada götürülmüş kreditlərə dair qərarını "yaxın vaxtlarda" açıqlayacaq, məhkəmə rəsmisi bildirib.

title: Konstitusiya Məhkəməsi devalvasiyadan öncə xarici valyutada götürülmüş kreditlərlə bağlı rəyini hazırlayır


authors: Yusuf Lahey

description: Belçikada gender bərabərliyi üzrə dövlət naziri Zühal Demirin qız şagirdlərinə məktəbə baş örtüyündə gəlməyi qadağan etməsinə Katolik Təhsil Qurumları İdarəsindən təpki gəldi.

title: Belçika: Türkiyə mənşəli nazirin "baş örtüyü qadağasına" katoliklərdən təpki


description: Tərtərin Bəyimsarov kəndinin xəstəxana binasında məskunlaşan bir neçə məcburi köçkün ailələri onlara yeni salınan qəsəbədə ev verilmədiyini deyirlər.

title: Tərtərdə yaşayan məcburi köçkünlər ev ala bilmədiklərindən şikayətlənirlər


description: Jurnalistlərin cəsədləri bazar günü Air France təyyarəsiylə MAR-dan Moskvaya gətirilib, bu barədə BBC News Rusca məlumat verib.

title: Jurnalist Orxan Camalın dəfni niyə ləngiyir?


description: Türkiyə prezidenti Recep Tayyip Erdoğanın Visbaden şəhərindəki incəsənət festivalı üçün qoyulmuş heykəli gərginliyə səbəb olub.

title: Erdoğanın Almaniyadakı qızıl heykəli götürülüb


authors:
Andrew Walker
İqtisadiyyat Üzrə Müxbir

description: Ölkənin maliyyə bazarlarında yaşanan son hadisələr həyəcan təbili çalmağa əsas verir.

title: Türkiyə iqtisadi böhrana doğrumu gedir?


description: Amerika ordusunda xidmət edən qadınların bir qrupu cəbhədə vuruşmaq yasağının ləğvi üçün məhkəmə iddiası ilə çıxış ediblər.

title: ABŞ: qadın hərbçilər cəbhədə vuruşmaq haqqını tələb edirlər


description: Rusiya gələn ay 300,000 nəfər şəxsi heyətin iştirakı ilə Soyuq Müharibə dövrü bitəndən sonra ən irimiqyaslı hərbi təlimlər keçirməyi planlaşdırır.

title: Rusiyada Soyuq Müharibədən sonra ən irimiqyaslı hərbi təlimlər


description: Bazar günü Qazaxıstanın Aktauda şəhərində Xəzərin hüquqi statusuna dair Konvensiya imzalanıb.

title: Xəzər dənizinin hüquqi statusu razılaşması barədə nələri bilməliyik?


description: 18 il öncə ABŞ xəstəxanasında oğurlanmış yeni doğulmuş uşaq tapılıb, polis deyir. 51 yaşlı Gloria Williams həbs edilib.

title: Kamiyah Mobley: oğurlanmış körpə 18 yaşında Cənubi Carolinada tapılıb


description: Amerikalı və britaniyalı mütəxəssislər, bəzi klinikalardakı “kosmetik müalicənin” yanıq, yara və təkrarlanan ağrılara səbəb ola biləcəyini söyləyirlər.

title: Vaginal gəncləşdirmə “sağlamlığa zərərli ola bilər”


description: Ölkə prezidenti Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində "Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyi" (DOST) publik hüquqi şəxsin yaradılmasilə bağlı fərman imzalayıb.

title: DOST Agentliyi nədir?


description: Yeni bir araşdırma göstərib ki, qida bədən saatımıza uyğun qəbul edildiyi zaman daha yaxşı həzm olunur.

title: Nə yemək yox, nə zaman yemək önəmlidir


description: Niderlandda kilsəyə gedən insanların sayında kəskin azalma bir çox kilsənin boş qalmağına və satılmasına səbəb olub. Növbəti on il ərzində daha bir min kilsənin boşalacağı ehtimal olunur.

title: "Kədərliyəm, kilsəmiz satışdadır, çünki insanlar artıq allaha inanmır"


authors:
Günel Səfərova
Bbc Azərbaycanca

description: "Ona nəsə deyəndə çıxış yolunu vurmaqda görürdü. Cümlələrinin başında da söyüş idi, sonunda da. Saçımdan tutub sürüyürdü. Yumruqla döyürdü məni. Döymək deyəndə kimsə fikirləşər bəlkə bir şillə vurub, amma yox, elə döyürdü ki, elə bil qarşısındakı qadın yox, kişidi".

title: Ailədaxili zorakılıq qurbanı: "Bilirdim ki, gedəsi yerim yoxdur"


description: Ermənistanda, barəsində "Konstitusiya quruluşunu devirmək" ittihamı ilə istintaq müddətinə iki aylıq həbs qətimkan tədbiri qəbul edilmiş Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının baş katibi Yuri Xaçaturova Moskvaya qayıdıb və vəzifəsiinin icrasına başlayıb.

title: Ermənistan məhkəməsi Yuri Xaçaturova ölkəni tərk etməyə icazə verib


description: Oğuz rayonunun Xaçmaz meşəbəyliyi və Qəbələ rayonunun Bum meşə zolağında baş vermiş yanğınların səbəbi aydınlaşdırılır, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN) bildirib.

title: Oğuzda yanğın "söndürülüb", Qəbələdə davam edir


authors:
Victoria Gill
Elmi Müxbir
Bbc News

description: Müəyyən edilib ki, qədim misirlilər ölülərin bədənini balzamlaşdırmaq texnologiyasını mükəmməl dərəcəyə çatdıra biliblərmiş.

title: Qədim misirlilərin mumyalaşdırma "reseptinin" sirri açılıb


description: Syerra Leonedən qayıdandan sonra Ebola xəstəliyinə yoluxan britaniyalı tibb bacısının vəziyyəti ağırdır, onu müalicə edən London xəstəxanası bildirib.

title: Ebolaya yoluxan britaniyalı tibb bacısının vəziyyəti "ağırdır"


description: Washington Ankaraya qarşı cəza sanksiyaları tətbiq edəndən sonra, Türkiyə prezidenti Recep Tayyip Erdoğan deyib ki, ölkəsi ABŞ-ın elektronika mallarını boykot edəcək.

title: Lirə böhranı: Türkiyədən ABŞ elektronika məhsullarına boykot elanı


description: Türkiyənin paytaxtı Ankarada İsrail səfirliyinə bıçaqla hücum edən şəxsə təhlükəsizlik əməkdaşları tərəfindən atəş açılaraq yaralanıb.

title: Türkiyə: İsrail səfirliyinə hücum edən şəxs yaralanıb


description: Azərişıq ASC: "İstənilən vətəndaş Azərişıq ASC-yə müraciət edərək sayğacını özünün iştirakı ilə laboratoriyada pulsuz yoxlatdıra bilər".

title: Əhaliyə işıqpulu niyə çox gəlir?


description: İyulun 28-dən 30-dək Azərbaycanın şimal rayonlarında 35 yanğın hadisəsi qeydə alınıb.

title: Şimal rayonlarında yanğınlar: "Temperatur nə qədər yüksək olsa da, meşə özbaşına yanmır"


authors:
Tural
Bbc Azərbaycanca

description: Dəb sənayesi uzun zamandır ki, əynimizə geyindiyimiz geyimlərin dəyişkənliyinə öz təsirini göstərir. Bəs bu sənaye necə işləyir və dəyişən dünyamız bu prosesə necə təsir göstərəcək?

title: Moda: Geyimlərin dəbdə olmağına kim qərar verir?


description: Həbsdə olan bloqçu Mehman Hüseynovun anası vəfat edib. Bunu BBC News Azərbaycancaya bloqçunun atası Rafiq Hüseynov bildirib.


description: Rusiya prezidenti Avstriya Xarici İşlər naziri Karin Kneissl-in toyunda iştirak etmək üçün Avstriyaya gəlib. Yerli mətbuat Vladimir Putinin toyda iştirakı barədə nə yazır?

title: Putinin Avstriya Xarici İşlər nazirinin toyunda iştirakı haqda mətbuat nə yazır?


description: Çərşənbə axşamı günü, səhər tezdən Moskvada Qurban bayramının qeyd edilməsinə başlanılıb. Bu bayram İslamda Həcc ziyarəti mövsümünün sona yetməsini işarələyən əsas iki bayramdan biridir.

title: Şəkillərdə: Müsəlmanlar Moskvada Qurban bayramını qeyd edirlər


authors:
Alex Therrien
Sağlamlıq Məsələləri Üzrə Müxbir
Bbc News

description: Uşaq arabalarında gəzdirilən körpələr və uşaqlar çirkli havanın təsirinə böyüklərlə müqayisədə 60 faiz daha çox məruz qalırlar, tədqiqatın nəticələri göstərib.

title: Uşaq arabalarında körpələr çirkli havanın təsirinə "daha çox" məruz qalır


description: Rusiya rəhbəri Vladimir Putin ölkədə etiraz dalğası keçdikdən və reytinqinin aşağı düşməsindən sonra planlaşdırılmış pensiya islahatında yumşaldıcı addımlar atıb.

title: Rusiyada etirazlardan sonra Putin pensiya islahatını yumşaldıb


authors:
James Gallagher
Sağlamlıq Və Elm Üzrə Müxbir
Bbc News

description: Alimlər bəzi tərəvəzlərdə bağırsaq xərçənginin qarşısını alan kimyəvi maddələr aşkar ediblər.

title: Kələm xərçəngi necə əngəlləyir?


authors:
Tural
Əhmədzadə Və Aygül Mehman
Bbc Azərbaycanca

description: Almaniya Kansleri Angela Merkelin Bakıya səfəri zamanı prezident İlham Əliyevlə enerji layihələri, insan haqları və ikitərəfli əməkdaşlıq barədə söhbət edəcəyi deyilir.

title: Angela Merkelin Bakı səfərindən nə gözləməli


description: Bu gün dərc edilən Britaniya qəzetlərinin icmalı.

title: Britaniya mətbuatı: Viruslar niyə qadınlara "mərhəmətli", kişilərə "rəhmsizdirlər"?


description: Dəyərinin təqribən 12 faizini itirdikdən sonra ABŞ dollarına nisbətdə 6,30 səviyyəsinə enən türk lirəsi öz tarixi rekordunu yeniləyib. İlin əvvəlindən bəri Türkiyənin milli valyutası dəyərinin yarısından çoxunu itirib.

title: Lirə ucuzlaşır, Erdoğan "narahat olmayın" deyir


description: Sarkaal sare oo katirsan hey'adaha gargaarka ee Qaramada midoobay ee dalka Yemen, waxaa uu sheegay in dad horleh lagu dilay gudaha dalkaasi.

title: Caruur kale oo lagu laayay dalka Yemen


description: Hadisə cümə axşamı günü gecə saatlarında Sabunçu rayonu ərazisində yerləşən "Naxçıvan" restoranında baş verib.

title: Bakıda kafedə güllələnmə: bir nəfər ölüb, bir nəfər yaralanıb


description: Fövqəladə Hallar naziri Kəmaləddin Heydərovun oğlu Tale Heydərovun Britaniyada təsis etdiyi Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti (TEAS) bağlanılıb, şirkətin direktoru qeyd edib.

title: Tale Heydərovun Britaniyadakı təşkilatı bağlanıb


description: Düyü, sərt qabıqlı meyvələr, alkoqollu içkilər, tütün məhsulları, daş kömür, minik avtomobili əlavə vergi tətbiq olunan məhsullar arasında yer alır.

title: Türkiyə bəzi ABŞ məhsullarına əlavə vergi tətbiq edib


description: Şah Dəniz layihəsinin ABŞ sanksiyalarından istisna olması Azərbaycanda müsbət hal kimi qarşılansa da, gələcək layihələri təhlükə gözləyə bilər, ABŞ Azərbaycana keçmiş səfiri deyib.

title: İrana qarşı ABŞ sanksiyaları Azərbaycana təsir edə bilərmi?


description: Bir neçə digər şəhər və rayon icra başçıları da vəzifəsindən azad edilib, yeniləri təyin edilib.

title: Gəncənin icra başçısı Elmar Vəliyev vəzifəsindən azad edilib


description: 2008-ci ildə baş vermiş Rusiya-Gürcüstan müharibəsinin üzərindən 10 il keçir.

title: Şəkillərdə: Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən 10 il keçir


description: Lahıca "əliboş gəlmək" istəmədiyini deyən prezident yeni avtomobil yolunun açılışı və qəsəbəyə təbii qazın verilməsindən sonra bura turist axının artacağından əmindir.

title: İlham Əliyev: "Nə qədər çox turist gəlsə, ölkəmizə o qədər də çox pul gələcək"


description: Türkiyə prezidenti Recep Tayyib Erdoğan bazar günü Trabzonda etdiyi çıxışnda iqtisadiyyatla və ABŞ-ın sanksiyaları ilə bağlı açıqlamalar verib.

title: Prezident Erdoğan Türkiyəyə qarşı "iqtisadi müharibənin" elan olunduğunu bildirib


description: O, Vyetnam müharibəsində iştirak edib, əsir düşüb və 5 il orada əsirlikdə saxlanılıb. Vyetnam müharibəsi bitəndən sonra ABŞ-a qayıdıb, siyasi karyerasını qurub və ABŞ-ın ən nüfuzlu siyasətçisinə çevrilib.

title: ABŞ-da senator John McCain vəfat edib


description: İtaliya hökümətində TAP layihəsi haqqında "vahid qərar yoxdur". Siyasətçilərin və yerli hökümət nümayəndələrinin fikirləri bir birindən fərqlənir.


authors:
Angus Davison
Elmi Məsələlər Üzrə Müxbir

title: Bədənimizin ən gec təkamül edən hissəsi: ayaq baş barmaqları

maintext:
Fotonun müəllifi ValuaVitaly, Getty
Alimlər ayaq baş barmağımızın bədənimizdə ən gec inkişaf edən hissələrdən biri olduğunu aşkarlayıblar.
Ulu əcdadlarımız iki ayaq üzərində yeriməyə başlayan zaman, ayaqları vasitəsilə budaqlardan yapışıb ağaclardan da sallana bilirdilər.
Yerdə yerişləri fərqli olsa da, kifayət qədər rahat hərəkət ediblər.
Ayaqda tədricən təkamül edən sərt baş barmaq isə yeriyərkən və qaçarkən effektiv itələmə gücü verir.
Bu elmi nəticələr Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalında dərc olunub.
Fotonun müəllifi MattiaATH, Getty Images
Bu yeni araşdırmada alimlər, quyruqlu və quyruqsuz meymunlar daxil olmaqla canlı primatların və fosillərin ayaq barmağı oynağının 3D görünüşünü nəzərdən keçiriblər və sonra müasir insan ilə müqayisə ediblər.
Onlar məlumatı təkamül ağacı kimi təsvirdə əks etdirərək insan ayağının formalaşması tarixi və hadisələr ardıcıllığını müəyyənləşdiriblər.
Baş barmağın və ya anatomik dildə "halluksun" hazırkı sümüklər forması, onların tədqiq etdikləri sümüklər ilə müqayisədə daha gec təkamül edib.
Bunun əhəmiyyəti nədir?
BBC-yə müsahibəsində tədqiqatın aparıcı müəllifi Milwaukee-də yerləşən Marquette Universitetindən Dr. Peter Fernandez deyir: "Bizim indiki insan şəklini almağımızda həlledici faktor iki ayaq üzərində effektiv yerimək və qaçmaq bacarığı və ya 'bipedal'lağımızdır.
Hər şeyin birgə işləkliyi üçün isə bipedallığın unikal biomexaniki tələblərinə cavab verəcək ayaq sümükləri təkamül etməli idi."
"Baş barmaq da mexaniki olaraq yeriməyi təmin edən mühüm hissədir.
Tədqiqatımızla göstərdik ki, həmin barmaq müasir formasına digər ayaq barmaqlarından daha gec gəlib çatıb," o əlavə edib.
Baş barmağın ən sonda təkamül etməsinin ən çox və ya ən az vacib hissə kimi qiymətlənidrmək gərəkib-gərəkmədiyi sualımızı Dr. Fernandez belə cavabladı: "Ola bilsin ki, dəyişilməsi ən çətin hissə olduğuna görə sonda təkamül edib.
Biz burada güzəşt olduğunu da düşünürük. Əcdadlarımız tam olaraq yerdə yerimək vərdişinə yiyələnməmişdən qabaq ağaclarda da vaxt keçirdiklərinə görə baş barmaqdan tutmaq üçün istifadə ediblər.
"Müasir insan ayaq barmaqlarının yerimək üçün faydalı oriyentasiyaya keçməsi üçün stabilliyi inkişaf etdirməyi bacarıb, lakin meymundakı kimi çevik (elastik) deyil.
Fotonun müəllifi intek1/Getty
Niyə insanlar gəzməyə başlayıb?
Əcdadlarımızın iki ayaq üzərində durub yeriməyə başlamaq səbəbi hələ də sirdir, amma bu barədə kifayət qədər nəzəriyyələr mövcuddur.
Alimlərə görə, yerimək ya əllərimizin alətlər daşımaq üçün azad olduğuna görə, ya iqlim dəyişikliyi nəticəsində meşələrin qırılmasına görə, ya da nazik budaqlar üzərində yerimək üçün baş üstündəki budaqlardan yapışıb, sallanaraq hərəkət etmək imkanı yaratdığına görə təkamül edib.
Bu kimi yeni araşdırmalar göstərir ki, aşkarlanan 4,4 milyon yaşlı fossil Ardipithecus ramidus-a qədər ilkin əcdadlarımız dik vəziyyətdə milyon illərlə yeriyiblər. Lakin onlar müasir dik duruşlu yerişə daha sonralar yiyələniblər.
Çox güman ki, bu bizim Homo qrupuna daha yaxın qruplarda mövcud olub.
Digər işlərlə yanaşı, bu yeni tədqiqat da göstərir ki, ilkin yeriyən insanlar və ya "homininlər" ayaqlarında əşyaları tutmaq üçün istifadə edirmişlər.
Reaksiya necə oldu?
Tədqiqat üzərində işləməyən New York-un City Universitetindən Dr. William Harcourt-Smith deyir: "Onlar təklif edirlər ki, ən ulu homininlərdən biri olan Ardipithecus meymunlar və müasir insanın ümumi əcdadından daha fərqli şəkildə, amma müasir insan kimi yeriyib. Məncə, homininlərin içində belə, bipedallıq fərqli şəkildə sınanılıb."
Londonun Natural History Muzeyindən insan anatomiyası üzrə mütəxəssis professor Fred Spoor söyləyir: "Homininlərin ayağının tutmaq bacarığına malik olması bir az şok təsiri yaratdı.
Çünki uzun baş barmaqla dik yeriş üst-üstə düşmür.
Bu tədqiqat ayağın müxtəlif hissələrinin müxtəlif funksiyaları yerinə yetirdiyini göstərir. Demək ki, baş barmaq uzun olsa da, biped kimi normal hərəkət etmək mümkündür."
Son addım
Tədqiqati aparan alimlər düşünürlər ki, erkən homininlərin ayaqları qarışıq və çoxyönlü funksiyalara malik olublar.
İnsana çevrilmək böyük bir dəyişiklik olmayıb, əksinə tədrici dəyişikliklər seriyası bizi indiki halımıza gətirib.
Ən son və mübahisəsiz ən vacib dəyişikliklər baş barmaqda yaşanıb.
Peter Fernandez, ikiayaqlı yerimək təkamülü əsnasında baş verən dəyişiklikləri tam xarakterizə etmək üçün ayağın qabaq hissəsindəki qalan sümüklər üzərində də bənzəri analizlər icra etmək istədiklərini deyib.


authors:
Dünya Xəbərləri Medianın Gözüylə
Bbc Monitoring

description: Ukrayna Rusiyanın ilhaq etdiyi Krımda tatarlar üçün xəbərlər yayımlayacaq.

title: Ukrayna Krım Tatarları üçün radio açır


description: Türkiyə Xarici İşlər naziri Mevlüt Çavuşoğlu, ABŞ-ın Türkiye ile problemli məsələlərini çözmək istəmədiyini, bunları noyabr ayında ara seçkilərə qədər daxili siyasət mövzusuna çevirmək istədiyini bildirib.

title: Çavuşoğlu: ABŞ Türkiyə ilə münasibətlərdəki gərginliyi noyabr seçkilərinə görə çözmək istəmir


authors:
Amanda Proença Santos
Bbc Travel

description: Fotoqraf Mehmet Genç, dünyanın bir çox ölkəsini gəzərək, qadınların iltifata bildirdiyi münasibətləri araşdırır.

title: Qadınlar iltifata necə münasibət göstərir?


description: Biznes aləmində "təbii seçim" qanunları işlədikdən, yaxın iki onillikdə bir neçə tanınmış şirkətin nəzərdən itəcəyi, onların yerini isə yenilərinin tutacağı gözlənilir.

title: Dünyanın növbəti biznes nəhəngi hansı şirkət ola bilər?


description: "APA Holding" MMC-nin rəhbəri Vüsalə Mahirqızı qurumun öz fəaliyyətini "tamamilə dayandırdığını" bildirib

title: Vüsalə Mahirqızı: "APA öz fəaliyyətini tamamilə dayandırıb"


description: Beynəlxalq Şəffaflıq təşkilatı Azərbaycan hökumətini Britaniyali siyasətçilərə təsir göstərmək məqsədilə onları maliyyələşdirdirməkdə ittiham edib.

title: Britaniyalı deputatların Azərbaycana səfərlərini kim maliyyələşdirir?


description: Rubl bir neçə gündür ki, ciddi təzyiq altındadır. Ötən cümə dollar psixoloji cəhətdən mühüm sayılan 67 rubl səviyyəsini keçib.

title: Türk lirəsi rus rublunu özü ilə aşağı çəkir


description: Rus rublu 2016-cı ildən bu yana ilk dəfə ən aşağı səviyyəyə düşüb.

title: ABŞ-ın Skripal sanksiyası rus rublunu "vurub"


description: Bədənimizdəki hüceyrələr orta hesabla 7-10 ildən bir yenilənir. Hər hüceyrənin ömrü eyni uzunluqda deyil.

title: Bədənimiz hansı elementlərdən ibarətdir?


authors:
Martha Henriques
Bbc Future

description: Əksər insanlar razı olmasalar belə, rəhbərlərinin dediklərinə əməl edirlər. Sən demə bunun səbəbi beyində gizli imiş. Və xoşbəxtlikdən bunu dəyişmək də mümkündür.

title: Əmrlərə qarşı çıxmaq qabiliyyətinə necə yiyələnmək olar?


description: Marşrut xətlərində gedişhaqqı məsafədən asılı olaraq 0.30-0.90 azn arasında dəyişir.

title: Şəhərətrafı və qəsəbələrarası marşrutlarda gedişhaqqı necə hesablanacaq?


authors:
Fuad
Siyasi Təhlilçi
Bbc Azərbaycanca Üçün

description: Əvvəllər xırda əyalətlərdə baş verən etiraz dalğaları artıq Tehran, Şiraz, İsfahan kimi iri şəhərləri öz cənginə alıb.

title: Təhlil: İrana qarşı sanksiyalar ölkəyə nə edə bilər?


description: İkinci Dünya Müharibəsi dövrünə aid Junkers təyyarəsi şənbə günü dağa çırpılıb, yerli polis bildirib.

title: Alp dağlarında Junkers təyyarəsi qəzaya uğrayıb - 20 nəfər ölüb


authors:
Yelizaveta Foxt
Bbc News Rus Xidməti

description: Washington ilə Ankara arasında ticarət müharibəsi Türkiyə iqtisadiyyatını böyük ziyan vurub və ölkəni maliyyə böhranı həddinə çatdırıb. İki NATO müttəfiqi arasında münasibətlərin korlanmasına 50 yaşlı amerikalı keşiş Andrew Brunson səbəb olub.

title: Türkiyə iqtisadiyyatında gərginliyə səbəb olmuş keşiş barədə nə məlumdur?


description: İstər çirklənmə, istərsə də stressdən narahatçılıq keçirirsinizsə, yaşadığınız şəhər və ya qəsəbədən kəndə köçməklə əhvalınız və sağlamlığınızı yaxşılaşdıra biləcəyinizi düşünmək ağlabatandır. Lakin...

title: Şəhərdən kənarda yaşamaq həqiqətən xeyirlidirmi?


description: İran əhalisi qiymətlərin artmasından şikayətlənir, Financial Times qəzeti yazır. "Əvvəllər ət yeyə bilməyən insanlar ən azından qatıq və çörək yeyə bilirdi. İndi bəzi ailələr qatıq belə ala bilmir", sadə iranlılar deyirlər.

title: Britaniya mətbuatı: İrana qarşı sanksiyalardan ən çox kasıblar əziyyət çəkir


description: Yerevanda etiraz aksiyası iştirakçıları "Erebuni Plaza" hotelinin konfranslar zalına girərək, Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Koçaryanın planlaşdırdığı mətbuat konfransının keçirilməsinə imkan verməyiblər.

title: Yerevanda Koçaryanın mətbuat konfransına imkan verilməyib


description: Valideynlər Təhsil Nazirliyinə "İstək" liseyini təkrar təsis etmək və maliyyələşdirmək üçün təkliflə müraciət edib.

title: "İstək" liseyinin valideynləri məktəbin bütün xərclərini öhdələrinə götürməyi təklif ediblər


description: Keçdiyimiz həftə azərbaycanlı izləyicilər üçün dünyada baş vermiş 5 mühüm hadisə fotoların diliylə.

title: Qalxan qiymətlər, düşən təyyarə və inqilabçıya yas - həftə 5 fotoda


authors:
Jonathan Marcus
Defence
Diplomatic Correspondent

description: BBC News-un diplomatiya üzrə müxbiri Jonathan Marcus yazır ki, əlindəki kartlar nə qədər güclü olursa olsun, "Türkiyənin tutduğu yol Qərbdən, Avropa dəyərlərindən və liberal demokratiyadan uzaqdır, bu isə ABŞ-la münasibətlərini aydınlaşdıracaq.

title: "Türkiyə Qərb üçün önəmlidir, ancaq nə qədər?"


description: Xəzəryanı ölkələrin Xarici İşlər nazirlərinin növbəti görüşü payızda Bakıda baş tutacaq.

title: Xəzəryanı ölkələrin Xarici İşlər nazirləri Azərbaycanda toplaşacaq


description: İspaniya hökumətini ölkənin keçmiş lideri Fransisko Frankonun cəsədinin yerini dəyişməyə qərar verib. Bəs dünyada cəsədləri mümiyalanmış digər siyasi liderlər kimlərdir?

title: Lenin, Franko, Atatürk: Başqa kimlərin cəsədləri mümiyalanıb?


description: Avropada insanlar sərinləməyə çalışır, göllər və çaylar quruyur.

title: Şəkillərdə: Avropada istilər


description: Rusiya ölkədə təqaüd yaşının qaldırılmasını planlaşdırmaqla keçmiş SSRİ-dəki Avropaya meyilli qonşularının addımını yeriyir.

title: Rusiya təqaüd yaşını artırmaq istəyir. Bəs qonşuları bunu necə edib?


description: Bu, 2016-cı ilin aprelindən bu yana maksimal məzənnədir.

title: Moskva birjasında dolların məzənnəsi 69 rubla çatıb


description: Holdinqin rəhbəri bildirib ki, müəyyən problemlər yaranıb və hazırda araşdırma gedir.

title: APA-nın fəaliyyətini şirkət "özü dayandırıb"


description: Farer adalarında sərt qış ayları üçün tədarük edən sakinlərin onlarla balina ovlaması dəniz sularını al qan rənginə boyayıb.

title: Balina ovu dənizi al qan rənginə boyayır


description: Aparılan yeni bir araşdırma, siqaret çəkənlərin və spirtli içki içənlərin ürək arteriyalarında 17 yaşından əvvəl sərtləşmə və sıxışma əlamətlərinin baş qaldırdığını müəyyən edib.

title: Siqaret çəkənlərdə və spirtli içki içənlərdə ürək damarları 17 yaşından əvvəl sərtləşməyə başlayır


description: Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətindən bildiriblər ki, "avqustun 8-də Müdafiə Nazirliyinin N saylı hərbi hissəsindən Qarabağ Hərbi Prokurorluğuna həmin hərbi hissənin əsgəri Fəhmin Əbilovun avtomat silahdan atəş açaraq özünü öldürməsi barədə məlumat daxil olub.

title: Hərbi Prokurorluq əsgər ölümü ilə bağlı üç nəfər hərbi qulluqçunun həbsi barədə məlumat yayıb


description: Asan İmza istifadəçiləri bu xidmətdən istifadəyə görə aylıq 1 manat deyil, 2,50 manat pul ödəməli olacaqlar.

title: Asan İmzanın qiyməti niyə bahalaşır?


description: Hazırda həbsdə olan bloqçu Mehman Hüseynovun vaxtından əvvəl şərti azadlığa buraxılması üçün məhkəməyə müraciət edilib.

title: Bloqçu Mehman Hüseynovun şərti azadlığa buraxılması üçün məhkəməyə "müraciət edilib"


description: Nazirlər Kabinetinin “Gömrük yığımlarının məbləğləri”nin təsdiqi ilə bağlı qərarında gömrük yığımlarının 50% artırılması göstərilib.

title: Gömrük yığımlarının artırılması idxal mallarının qiymətinə necə təsir edəcək?


description: İlqar Məmmədovun azadlığa buraxılması beynəlxalq təşkilatlar və Azərbaycanda insan haqları müdafiəçiləri tərəfindən sevinclə qarşılansa da, çoxları bu qərarın, yol verilmiş ədalətsizliyin yaratdığı borcu yalnız qismən ödədiyini deyir.

title: İlqar Məmmədovun azad edilməsi Azərbaycanda insan haqları üçün nə məna daşıyır?


description: Iranda qiymətlərin artması və milli valyutanın dəyərdən düşməsi şəraitində ölkənin İqtisadiyyat naziri parlamentdə etimad səsverməsini qazana bilmədiyindən vəzifəsindən istefa verməli olub.

title: İran: Parlament İqtisadiyyat nazirinə etimadıszlıq bildirib


authors:
Frank Gardner
Təhlükəsizlik Məsələləri Üzrə Müxbir

description: Qətərə qarşı iqtisadi və siyasi sanksiyalar daimi ola bilər, BBC-nin təhlükəsizlik məsələləri üzrə müxbiri Frank Gardner yazır.

title: Qətərə verilən vaxtın bitməsinə 1 həftə qalır: ölkəni nə gözləyir?


description: Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Mərkəzi Afrika Respublikasında (MAR) qətlə yetirilən rusiyalı jurnalistlərin cəsədlərinin mümkün olduqca tezliklə ölkəyə qaytarmağa cəhd etdiyi bəyan edib.

title: Jurnalist Orxan Camal və həmkarlarının MAR-da qətlə yetirilməsi barədə nə məlumdur?


description: Mitinqin təşəbbüskarı yerli "Azad vətən" partiyasının vərəqələr şəklində yaydığı bəyanatda "son günlər azad edilmiş ərazilərin qaytarılmasına dair fəal çağırışlar" səsləndirildiyi və "bir neçə satqının bizim, yəni həmin ərazilərdə yaşayanların, taleyini həll etməyə cəhd etdiyi" qeyd olunur.

title: Qarabağda "ərazilərin qaytarılması" iddialarına etirazlar başlayır


description: Bazar ertəsi Şəki Apellyasiya Məhkəməsi ReAl partiyasının sədri İlqar Məmmədov haqqında şərti azadlığa buraxılma qərarı verib.

title: ABŞ Dövlət Departamenti İlqar Məmmədova qarşı ittihamlara "xitam verilməsinə" çağırıb


description: ABŞ-ın milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri John Bolton: "Türkiyə keşiş Brunsonu azad etsə, böhran dərhal bitər"

title: Türkiyə: "ABŞ türk məhkəməsinin qərarına hörmət etməlidir"


description: Bu ilin may ayında "Güzəştli mənzil" sistemində yaranmış xətayla bağlı 963 nəfərə mənzil seçimi haqqında yanlış bildirişlər göndərilmişdi.

title: Sentyabrda 324 “güzəştli mənzil” satışa çıxarılır


description: Dünyada ağıl zəifləməsi (demensiya) hallarının sayı 47,5 milyona çatıb. BBC hansı qidaların demensiyaya faydalı olacağını araşdırıb.

title: Dərgi: Ağlın zəifləməsinə qarşı 7 mühüm qida


description: Beylikdüzü’nde Haluk Levent fırtınası esti


description: Antalya’da trafik kazası: 1 ölü

title: Antalya’da trafik kazası: 1 ölü


description: TFF 3.

title: TFF 3. Lig: Yeni Orduspor: 0


description: Bursaspor, Spor Toto Süper Lig’in 6.

title: Spor Toto Süper Lig: Bursaspor: 0


description: Ziraat Türkiye Kupası 2.

title: Türkiye Ziraat Kupası 2. Eleme Turu: Erzin Belediyespor: 3 - Adıyaman 1954: 0


description: Babamızın babasının babası (film, 1981) Babamızın babasının babası filmi rejissor Tofiq Tağızadə tərəfindən 1981-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film

title: Babamızın babasının babası


description: Foto Galeri - Fatih’te trafik kazası: 1 ölü - 0

title: Fatih’te trafik kazası: 1 ölü


description: Valencia Juventus maçını Az tv (İdman tv)'den Canlı izleme linki haberimizde. Şampiyonlar Ligi H Grubu ilk maçında Valencia, Juventus'u konuk ediyor. Peki Valencia Juventus maçı nasıl canlı izlenir? İşte detaylar...

title: Valencia - Juventus maçı Az tv (İdman tv) Canlı izle

maintext:
Türkiye Gazetesi
Türkiye Gazetesi
Valencia Juventus maçı AZ TV İdman tv şifresiz canlı izle haberi ile birlikteyiz. Avrupa futbolunda gözler, Şampiyonlar Ligi H Grubu ilk maçına çevrildi. Valencia, İtalyan temsilcisi Juventus'u konuk ediyor. Peki Valencia Juventus maçı AZ TV İdman TV şifresiz canlı izle ve canlı skoru kaç kaç? İşte detaylar...
VALENCİA JUVENTUS MAÇI ŞİFRESİZ CANLI TAKİP İÇİN TIKLAYIN
AZ TV 19.09.2018
8:00 "Xəbərlər"
8:30 "Səhər". Musiqi-informasiya proqramı
11:00 "Xəbərlər"
11:30 Bədii film: "Parisə sənəd"
13:00 "Azərbaycan - yurdum mənim"
13:30 "Təmas nöqtəsi"
14:00 "Xəbərlər"
14:30 "Günün nəbzi"
15:20 "Mən azərbaycanlıyam"
16:30 "Müasir Azərbaycan gənci"
17:00 "Xəbərlər"
17:30 "Musiqi dəqiqələri"
18:00 "Xəbərlər" (rus dilində)
18:30 "Azərbaycan muzeyləri"
19:00 "Region xəbərləri"
19:40 "Musiqi dəqiqələri"
20:00 "Xəbərlər"
20:50 "Günün nəbzi"
21:30 Bədii film: "Amansız siyahı"
23:00 "Bakı gecələri"
0:00 "Xəbərlər"
0:30 Bədii film: "Ekipaj"
2:00 "Xəbərlər" (ingilis dilində)
2:15 Bədii film: "Ekipaj" (davamı)
2:45 "Ədəbi abidələr"
3:15 "Günün nəbzi"
4:00 "Yaddaş"
5:00 "Xəbərlər"
5:30 "Müasir Azərbaycan gənci"
6:00 "Azərbaycan muzeyləri"
6:30 "Təmas nöqtəsi"
7:00 "Xəbərlər" (ingilis dilində)
7:15 Televiziya filmi


description: Sahtelenmiş Resmi Evrağı Tedavüle sürme

title: Sahte berberlere dikkat!


description: “Azərbaycanda radikalizmlə bağlı görüşlər keçirilirsə, dövlət orqanları tərəfindən müəyyən narahatlıq bildirilirsə, bu o demək deyil ki, dövlətin bu sahədə hər hansı zəi

title: "İnsan cəmiyyəti nə qədər olacaqsa, radikalizm də olacaq"


description: Ermənistanda hökumət binası qarşısında etiraz aksiyası keçirilir. AzVision.az erməni KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, etiraza qalxanlar \Arminc Moly\ şirkətinin işçiləridir.

title: İrəvanda sahibkarlar etiraz aksiyası keçirir


description: Bakının Fəzail Bayramov 11/56 ünvanındakı yeni tikili binada qəza baş verib. “Ölkə.Az” xəbər verir ki, binanın 22-ci mərtəbəsində liftin trosu qırılaraq birinci mərtəbəyə ç

title: Bakıda lift qırıldı, ərəblər xəsarət aldı


description: - Xərçəng olan xanımlara dəstək oldu- Xərçəng olan xanımlara dəstək oldu YAISI BURADA

title: "Kimyaterapiya yer üzündə olan bir cəhənnəmdir"


description: DİA.AZ: - Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyevin siyasi iradəsinə uyğun olaraq ölkəmizdə bütün sahələrdə olduğu kimi, sosial problemlərin həlli, əhalinin aztəmin

title: Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin əməkdaşları həkim kardioloqu


description: 20-27 sentyabr 2018-ci il tartixində cüdo üzrə 32-ci Dünya çempionatının Azərbaycanda keçirilməsinə bir neçə gün qalmış Ermənistan Azərbaycanın təhlükəsizlik məsələlərinə z

title: Bakı erməni idmançıların təhlükəsizliyinə zəmanət verir


description: - “Dəfn mərasimində təmsil olunmayacağıq”- “Dəfn mərasimində təmsil olunmayacağıq” YAZISI BURADA

title: Mədəniyyət Nazirliyindən Kobzona qarşı vəfasızlıq?


description: Suriya prezidenti Bəşşar Əsəd paytaxt Dəməşqdə ABŞ Senatının respublikaçı üzvü Riçard Bləklə görüşüb. “Report” xəbər verir ki, bu barədə Suriya prezidentinin Mətbuat x

title: Bəşşar Əsəd Dəməşqdə ABŞ senatorunu qəbul edib


description: Bir qrup zəvvar Həcc ziyarəti zamanı Məkkə yaxınlığında “poker” oynayıb. Yenicag.az xəbər verir ki, bu görüntülər sosial şəbəkədə paylaşılıb. Həmin şəxslərin hansı

title: Zəvvarlar Həcc ziyarətində qumar oynadı


description: Elşən Orucov:Elşən Orucov: YAZISI BURADA

title: "İlhamə Quliyevadan sonra hamı yuxuya getdi"


description: DİA.AZ: - “Nar” sosial media vasitəsilə öz abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərən ən böyük yerli telekommunikasiya şirkətlərindən biridir. Belə ki, mobil operatorun abun

title: “Nar”-dan sosial şəbəkələrdə üstün müştəri xidmətləri


description: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində külli miqdarda dələduzluqda ittiham olunan İlham Xıdırov və Nazim Mustafayevin cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi başlayıb. Virtualaz.org-un x

title: Bakı sakini qardaşı oğlundan 50 min dollar alıb Qazaxıstana qaçdı


description: Xalq artistinin qızından yeni fotolar...Xalq artistinin qızından yeni fotolar... YAZISI BURADA


description: Kəbirə Məmmədovaya 32 000 manatlıq iddia - Keçmiş MTN \şef\inin də adı hallanır DİA.AZ bildirir ki, yenixeber.org saytına Baki şəhəri Lökbatan qəsəbəsi I massiv ev 9 ünvanda qeyd


description: Sentyabrın 1-də Soçidə geniş tərkibdə görüş və işçi nahar başa çatandan sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir

title: Azərbaycan-Rusiya sənədləri imzalanıb


description: Teref.az sosial şəbəkə istifadəçisi Cəmil Məmmədliyə istinadən yazır ki, bu gün Xaçmaz şəhərində rayon rəhbərliyinin iştirakı ilə Zərifə Əliyevanın heykəlinin açılışı

title: İcra başçısından əcaib hərəkət...


description: Bakirəliyini satışa çıxaran azərbaycanlı qız hücuma məruz qaldıBakirəliyini satışa çıxaran azərbaycanlı qız hücuma məruz qaldı YAZISI BURADA


description: Sentyabrın 6-na manatın məzənnəsi açıqlanıb. Mərkəzi Bankdan Trend-ə verilən məlumata görə, 06.09.2018-ci il tarixindən etibarən rəsmi məzənnə 1 ABŞ dollarına nisbətdə 1,7000

title: Sentyabrın 6-na manatın məzənnəsi


description: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Makedoniya Respublikasının Prezidenti Gyorge İvanova təbrik məktubu ünvanlayıb. \Report\un məlumatına görə, təbrik mətnində deyi

title: "Azərbaycan-Makedoniya münasibətləri dinamik inkişaf yolundadır" " "Dünya" informasiya agentliyi


description: Ötən əsrin 90-cı illərinin ən böyük qalmaqallarından biri, şübhəsiz ki, dövrün ABŞ prezidenti Bill Klintonun Ağ Evdə stajçı kimi işləyən Monika Levinski ilə yaşadığı qeyri-q

title: Monika Levinski o sualı eşidəndə...


description: Almaniya kansleri Angela Merkel ilk dəfə olaraq Rusiya və Suriya hökumət qoşunlarının Suriyadakı hərbi əməliyyatlarını təqdir edib. Virtualaz.org “Deutsche Wirtschafts Nachrichten”

title: Merkel ilk dəfə Rusiyanın Suriyadakı hərbi əməliyyatlarına dəstək verib


description: Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın ünvanına ad günü münasibətilə həm Azərbaycandan, həm də xaricdən çoxsaylı təbrik məktubları daxil olub. T

title: Olduqca təvazökar və başqalarının qayğılarına həssaslıqla yanaşan Mehriban Əliyeva...


description: DİA.AZ: - Azərbaycanın İlk Mobil Operatoru və Aparıcı Mobil İnternet Provayderi Bakcell şirkəti ölkənin 16 bölgəsinin sakinlərinə 5 Giqabayt həcmində PULSUZ 4G interneti əldə etmə

title: “Bakcell”dən 16 bölgənin sakinlərinə 5Gb PULSUZ 4G interneti


description: Xorvatiya Azərbaycanın reallaşdırdığı qaz boru kəməri layihəsində iştirak etmək istəyir. Trend-in məlumatına görə, bunu Xorvatiya Prezidenti Kolinda Qrabar-Kitaroviç Azərbaycan Pr


description: Prezident İlham Əliyev San-Marino Respublikasının Kapitan-Regentləri Stefano Palmieriyə və Matteo Çiaççiyə təbrik məktubu göndərib. Təbrikdə deyilir: \Zati-aliləri, San-Marinonun mi

title: "Dost San-Marino xalqına daim əmin-amanlıq və firavanlıq diləyirəm" " "Dünya" informasiya agentliyi


description: - Şou-Biznesdə yeni qalmaqal- Şou-Biznesdə yeni qalmaqal YAZISI BURADA

title: Damladan İradə Mehriyə cavab


description: Ötən ay Gürcüstanda inflyasiya 0,5% təşkil edib. “Report”un yerli bürosunun xəbərinə görə, bu barədə Gürcüstanın Milli Statistika İdarəsinin məlumatında bildirilib. İllik i

title: Gürcüstanda ərzaq məhsulları bahalaşıb


description: Myanmarda arakanlı müsəlmanlara qarşı mühakiməsiz edamlarla bağlı hərbi sənədləri ifşa etdikləri üçün keçən il dekabr ayında həbs olunan \Röyters\ agentliyinin iki müxbiri yedd

maintext:
Myanmardakı `Röyters` müxbirlərinə yeddi illik həbs Tarix: Bu gün, 12:35 | Çap et
Myanmarda arakanlı müsəlmanlara qarşı mühakiməsiz edamlarla bağlı hərbi sənədləri ifşa etdikləri üçün keçən il dekabr ayında həbs olunan "Röyters" agentliyinin iki müxbiri yeddi illik həbsə məhkum edilib.
FaktXəbər-in məlumatına görə, məhkəmə təxminən bir ildir həbsdə olan Va Lone və Kyav Soe Oonu dövlət sirlərini yaymaqda ittiham edib.
"Röyrers"in rəhbəri Stefan J.Adler, "bu gün Myanmar "Röyters" müxbirləri Va Lone və Kyav Soe Oo və bütün dünya mətbuatı üçün kədərli gündür. İşini yaxşı görə iki müxbirə təzyiq göstərilib və səhv etdiklərinə dair hər hansı bir sübut olmadan 9 ay həbsxanada keçiriblər. Jurnalistlərin azadlıqlarını məhdudlaşdırmağa hələ də davam edirlər", - deyə bildirib.
Müxbirlər 13 dekabrda əllərində Arakan vilayətindəki bir ərazisinin xəritəsi və hərbi hesabatlarla tutulublar.
Myanmarda parlament binası yaxınlığında dronla çəkiliş etdikləri iddiası ilə 27 oktyabr 2018-ci ildə həbs olunan jurnalistlər Lau Hon Menq və Mok Coy Lin ilə Myanmar vətəndaşı olan sürücü və yerli jurnalist Aunq Nainq Soe də lisenziyasız dron almaqdan mühakimə olunmuşdular. TRT üçün işləyən bu 4 nəfər 10 noyabrda iki ay həbsə məhkum edilmişdi.
Myanmar rəhbərliyinin xüsusilə ordu ilə bağlı məsələlərdə azad mətbuata təzyiqi artırdığı bildirilir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının hesabatlarına görə, 700 mindən çox arakanlı müsəlman, 25 avqust 2017-ci ildən bu yana Myanmarda zülm və qırğınlardan qaçıb Banqladeşə sığınıb. Kəndləri tamamilə yandırılan arakanlı müsəlmanlardan minlərlə uşağın qətlə yetirildiyi bildirilir.
Myanmar ordusunun etnik təmizləməyə çevirdiyi hücumlarda 300-ə yaxın kənd, ordu və fanatik buddistlər tərəfindən məhv edilib. 700 mindən çox arakanlı müsəlman dağlıq rayonlar, çay və ya dəniz vasitəsi ilə Banqladeşə qaçıb, on minlərlə də qaçmağın yolunu axtarır. Arakanda 1970-ci illərdə təxminən 2 milyon müsəlmanın yaşayırdı. Sistematik hücumlardan qaçdıqları üçün bu say 350 mindən aşağı düşüb.


description: Vaqif Mustafayev:Vaqif Mustafayev: YAZISI BURADA

title: Azərbaycan-Rusiya humanitar əməkdaşlığı xalqlarımızı bir-birinə daha da yaxınlaşdırır


description: Bu gün ümummilli lider Heydər Əliyevin Naxçıvan Ali Məclisinin sədri seçilməsindən 27 il ötür. Axar.az xatırladır ki, 1991-ci il sentyabrın 3-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali M

title: Ali Məclisin qərarı: Azərbaycan üçün tarixi gün


description: Tovuz rayonunda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib. Trend-in məlumatına görə, hadisə rayon mərkəzində qeydə alınıb. 1987-ci il təvəllüdlü Hikmət Fazil oğlu Quliyev id

title: Tovuzda polis yol qəzasında öldü


description: Mingəçevirdə baş vermiş enerji qəzası ilə bağlı yaradılmış Dövlət Komissiyası tərəfindən yerli və xarici ekspertlər, aidiyyəti dövlət orqanlarının və qurumlarının nümayə

title: Etibar Pirverdiyev cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilər


description: DİA.AZ: - Sentyabrın 3-də Şabran şəhər sakinləri Rövşən Qasımov, Qəşəm Məmmədov, Fəyyaz Qasımov və Mehman Dünyamalıyevin “qida zəhərlənməsi” diaqnozu ilə Şabran rayon m

title: Qida zəhərlənməsi ilə bağlı cinayət işi başlandı


description: DİA.AZ: - Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin DİA.AZ-a verdiyi məlumata görə: Bakıda və Abşeron yarımadasında Sentyabrın 08-də hava ş

title: 8 sentyabrda gözlənilən hava şəraiti


description: Bir müddət əvvəl Azərbaycanda satılan Aİ-95 və Aİ-98 markalı benzinlər bahalaşdı. “Aİ-95”in qiyməti 1 manat 25 qəpikdən 1 manat 50 qəpiyə, “Aİ-98”inki isə 1 manat 50 qəpi

title: “Aİ-92” markalı benzinin keyfiyyəti aşağı düşüb?


description: DİA.AZ: - Tərtər Rayon İcra Hakimiyyəti təhsil şöbəsi ilə birlikdə ali məktəblərə daxil olmuş gənclərlə görüş keçirib. Tədbir iştirakçıları əvvəlcə Mərkəzi Meydanda Ul

title: Tərtərdə ali məktəbə qəbul olan gənclərlə görüş keçirildi


description: Türkiyənin Enerji Bazarlarının Tənzimləmə Təşkilatı yeni elektrik enerjisi tariflərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı qərar qəbul edib. “Report”un Türkiyə mediasına istinadən

title: Türkiyədə elektrik enerjisi və təbii qaz tarifləri artırılıb


description: Son vaxtlar səhiyyə sistemində aparılan islahatlar təqdirəlayiqdir. Görülən bütün müsbət işlər Mehriban xanım Əliyevanın zəhməti sayəsində başa gəlmişdir desək, yanılmarıq.

title: Səhiyyə naziri məzuniyyətdə...


description: DİA.AZ: - LiderTV-nin keçmiş siması Humay Muxtarova yeni kanalda işə başlayacaq. DİA.AZ xəbər verir ki, teleaparıcı “Farrukh”TV –yə işə düzəlib və yeni mövsümdə tamaşa

title: Humay “LiderTV”dən getdi: Başqa kanala


description: 49 yaşlı aktrisamız bədən forması ilə görənləri heyrətləndirdi49 yaşlı aktrisamız bədən forması ilə görənləri heyrətləndirdi YAZISI BURADA


description: Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Məşğulluq Xidməti tərəfindən respublikanın bölgələrində əmək yarmarkalarının təşkili işləri davam etdirilir. Na

title: Bu ay 20-dən çox rayonda əmək yarmarkası keçiriləcək


description: Sentyabrın 4-nə manatın məzənnəsi açıqlanıb. Mərkəzi Bankdan Trend-ə verilən məlumata görə, 04.09.2018-ci il tarixindən etibarən rəsmi məzənnə 1 ABŞ dollarına nisbətdə 1,700

title: Sentyabrın 4-nə manatın məzənnəsi


description: Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan sentyabrın 15-də Azərbaycana rəsmi səfər edəcək. “Report” xəbər verir ki, bu məlumatı İHA agentliyi yayıb. Qeyd edək ki, Rəcəb Tayy

title: Türkiyə prezidenti Azərbaycana rəsmi səfər edəcək


description: “Angela Merkelin regiona səfərinin və səfər çərçivəsində verdiyi bəyanatların ardından Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Rusiyaya rəsmi səfəri olduqca mühüm əhəmiyyət kəs

title: "Rusiya ilə Azərbaycan arasında əldə edilən razılaşma Ermənistanı küncə sıxacaq"


description: Qarabağ döyüşçüsü, hüquqşünas Camal Əhmədovun Yurduma qayıdıram” təşəbbüsünün həyata keçirilməsinə polis imkan verməyib. Ölkə.Az xəbər verir ki, QAT mətbuat xidməti

title: Pənah Hüseyn və Akif Nağı cəbhə xəttini keçdiklərinə görə saxlanıldılar


description: Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində (BŞİH) kadr islahatlarına başlanılıb. Dia.az “Report”a istinadən xəbər verir ki, BŞİH-in Sənədlərlə və vətəndaşların müraciətləri ilə

title: Eldar Əzizov kadr islahatlarına başladı


description: DİA.AZ: - Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Ətraf Mühitin Mühafizəsi Departamentinin əməkdaşları tərəfindən ölkə ərazisində ekoloji qanunvericiliyin tələblərinə riayə

title: Ətraf mühiti çirkləndirənlər 30 min manata yaxın cərimə ödəyib


description: Sabunçu Rayon Məhkəməsində qayınatasını öldürən kürəkənin həbs müddətinin uzadılması ilə bağlı məhkəmə iclası keçirilib. “Ölkə.Az”ın məlumatına görə, hakim Fəqan

title: Ramanada dəhşətli cinayət


description: Görünən dağa bələdçi lazım olmadığı kimi, artıq demək olar ki, Fuad Muradov da üzərinə düşən vəzifənin öhdəsindən gələ bilmədi... Mediaya vəziyyətin gözəl və yüksək

title: Fuad Muradov və qaraçı taboruna dönmüş diasporamız...


description: “Səni deyirlər” trendini LGTB kampaniyaları ilə müqayisə etdi“Səni deyirlər” trendini LGTB kampaniyaları ilə müqayisə etdi YAZISI BURADA

title: " "Dünya" informasiya agentliyi


description: 11 gündən sonra müstəqil Azərbaycanımızın paytaxtı Bakının düşməndən azad edilməsinin 100 illiyi tamam olur. Bu tarix bizim üçün rəsmi bayram kimi tanıdığımız 9 May Qələbə

title: Bu günü bayram kimi qeyd edək


description: DİA.AZ: - Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin DİA.AZ-a verdiyi məlumata görə: Bakıda və Abşeron yarımadasında Sentyabrın 05-də hava ş

title: ...gecə 19-21, gündüz 29-31 dərəcə isti olacaq


description: Rusiya döyüş təyyarələri İdlibə yenidən avia zərbə endirib. FaktXəbər \NTV\yə istinadən bildirir ki, bu barədə Suriya İnsan Haqqları Təşkilatı məlumat yayıb. Məlumata görə

title: Rusiya döyüş təyyarələri yenidən İdlibi bombalayıb


description: Sentyabrın 4-də Azərbaycan Mərkəzi Bankında (AMB) Dövlət Neft Fondunun da iştirakı ilə növbəti hərrac keçirilib. AMB-dən virtualaz.org-a bildiriblər ki, hərracda manatın ortaçəki

title: Dolların qiyməti dəyişmədi


description: Tələbələrin ölkə daxilində və xaricdə yerləşən ali təhsil müəssisələrindən köçürülməsi, yaxud bir ixtisasdan digərinə dəyişdirilməsi, eləcə də ölkədə yerləşən orta

title: Azərbaycanda tələbə köçürmələrinin nəticələri elan olunub


description: - Qadın ağlayan körpəni boğaraq ÖLDÜRMƏK İSTƏDİ- Qadın ağlayan körpəni boğaraq ÖLDÜRMƏK İSTƏDİ YAZISI BURADA

title: Tolik şok görüntülər yaydı


description: İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif Suriyaya səfər edib. “Report” İran KİV-inə istinadən xəbər verir ki, səfər Suriyanın xarici işlər naziri Müəllim Müəllimin

title: İranın xarici işlər naziri Suriyaya səfər edib


maintext:
Milli Qəhrəmnanın ailəsi güzəştli mənzil satışından NARAZILIQ ETDİ Tarix: Bu gün, 16:45 | Çap et
Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) artıq 3-cü dəfə sosial evlərin satışa başlandığını elan etsə də, vətəndaşlar şəxsi kabinetlərinə daxil ola bilmirlər.
Yüzlərlərlə insan sistemdə problem olduğunu dilə gətirir. Onlardan biri də Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı İsgəndər Aznaurovun xanımı Gülxanım Aznaurovadır. G.Aznaurova Modern.az-a açıqlamasında dəfələrlə elan edilən satışlar zamanı problem yarandığını bildirib:
“Evi qızım üçün almaq istəyirik. Bütn sənədlərimiz də qaydasındadır. İlk dəfə problem oldu anladıq. Sonra dedilər bu gün səhər 11-də satış başlanır. Nə qədər çalışsaq da, şəxsi kabinetə daxil ola bilmədik. Sonra dedilər saat 3-də satışlara yenidən start veriləcək. Səhər açılandan kompüterin qarşısında oturmuşuq, heç nə alınmır. Hələ on gün əvvəl MİDA-dan bizə məlumat verdilər ki, “sınaqdır, filan yerə daxil olun, filan şeyi edin ki, satış başlayanda sizə rahat olsun”. Etdik, nə olsun, yenə də mümkün deyil. Mən əminəm axşam elan verəcəklər ki, “evlər satıldı”.
G.Aznaurova problemin tez bir zamanda aradan qaldırılmasını və qurumdan açıqlama gözlədiklərini vurğulayıb.
Qeyd edək ki, Yasamal Yaşayış Kompleksində sosial mənzillərin satışı Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) tərəfindən ilk dəfə may ayında təşkil edilsə də, sonradan prosedur dayandırılıb və nəticələr ləğv edilib. Mənzillərin təkrar satışının bu gün həyata keçiriləcəyi elanı verilsə də səbəbi məlum olmayan problem üzündən satış dayandırlıb. Nəhayət, saat 15:00-da yenidən satışa başlanıldığı elanı verilib, amma vətəndaşlar problemin aradan qalxmadığını bildirib.


maintext:
"Konflikt jurnalistikası təbəssümün bitdiyi yerdən başlayır" - Əlisafa Mehdiyevlə MÜSAHİBƏ Tarix: Bu gün, 17:34 | Çap et
“Bu məqamdan sonra reportyorla informasiya verən arasında qarşılıqlı münasibətlər ciddi peşəkarlıqla sahmana düşə bilər. Bu halda şəxs öz vəzifəsini xatırlamalı və məsuliyyət həddini qorumalıdır. Anlaşma baş tutmasa, konflikt dərinləşsə, hər iki tərəf ən azı ləyaqətini itirə bilər. Bu sayaq münaqişədən isə daha çox cəmiyyət itirir.”
“Konflikt jurnalistikası məktəbi”nin qurucusu Əlisafa Mehdiyevlə söhbətimizin jurnalistikanın bu sahəsində işləyənlərə maraqlı olacağını düşünürük.
Yenicag.az Əlisafa Mehdiyevlə müsahibəni sizə təqdim edir:
– Xoş gördük, müəllim.
– Xoş günləriniz olsun, Səxavət bəy.
– Müəllim, “Ekstremal jurnalistika” adlı kitabınızı oxudum. İndi isə “Konflikt jurnalistikası” mövzusunda təlimlər keçirirsiniz. Bu anlayışları necə ayıraq?
– Ekstremal jurnalistika konflikt jurnalistikasının içindədir, tərkibidir. Daha çox davranış təcrübələridir,riskli obyektdən, meydandan, ya hər hansı təhlükəli yerdən informasiyanı alıb gətirməyin texnologiyasıdır, bir növ kəşfiyyatçı səriştəsidir, konfliktli hadisə yerinə yürümədir. Ancaq sonra reportyor o materialı işləyəndə jurnalist tələblərini ortaya qoyur.
Redaksiya reportyora baş vermiş fövqəladə olay barədə informasiyanın gətirilməsini tapşırır. Reportyor informasiyanı necə gətirəcək, bu artıq onun fərasətidir. İstəyər informasiyanı birbaşa, yaxud dolayısı yolla, pusqu, izləmə və s. yolla alar. Hər halda riski minimuma endirməlidir, redaksiyaya zərər çəkmədən qayıtmalıdır. Yəni bu artıq reportyorun səriştəsindən asılı məsələdir. Ekstremal jurnalistika bu cür xüsusi bacarıqları öyrədir.
Konflikt jurnalistikası reportyora həm də münaqişənin fəlsəfəsini, dövlət qanunlarını, hadisə məkanında cəmiyyət əxlaqının tələb etdiyi situativ əxlaqı, ekstremal hadisənin emal təcrübələrini, yəni olaya yanaşma vektorlarını, jurnalistin kommunikasiya vasitələrindən istifadə çəmlərini öyrədir.
Bu sahənin peşəkar jurnalisti həmsöhbət olduğu şəxslərin nələr deyəcəyini xeyli dərəcədə bilir, ancaq o deyiləcək fikirləri, obyektin dilindən çatdırmaq istəyir. Bizim bir çox fərasətli müxbirlər heç hadisə yerinə getmədən hadisəni yazırlar, ancaq hadisənin məkanı, görsənişlər, emosiya, sair faktlar təsvirlənməlidir, faktlanmalıdır. Ona görə də jurnalistikanın bu sahəsi dərin hazırlıq tələb edir. Ümumiyyətlə, jurnalist qarşı tərəfi, yəni obyekti də, subyekti də yaxşı tanıyırsa; mövzunun motivlərini, nədənliyini, gediş prosesini, nəticələri bilirsə; yaxud gözlənilən nəticələri təsvir edə bilirsə, mühasib mövzudan yayına, yanılda bilmir, belə savadlı-səriştəli jurnalistdən yaxasını qurtara bilmir.
Kabinetlərdə informasiya alınan zaman da konflikt yarana bilir. Cinayətkar fərdi, qrupu qıraqdan qırağa güdən zaman da konflikt yarana bilir. Lap sonda, yanlış yayımlanmış xəbərin nəticəsində də konflikt alovlana bilir. Bu yaxında bir təcrübəsiz jurnalistin kobudluğu ucbatından akademik Ramiz Məmmədovla bağlı konflikti xatırlayaq. Bir hörmətli akademiki abırdan salmışdılar. Yəni konflikt jurnalistikası istənilən halda – döyüş bölgəsindən, terror, epidemiya, yanğın, daşqın, sel, texnogen, uçqun, zəlzələ, avtoqəza, partlayış olmuş fəlakət yerindən informasiya almağın, yayımlamanın universal qaydalarını öyrətməklə yanaşı həm də bu sayaq konfliktlərdən dinc mühitdə də çıxma yollarını öyrədir. Konflikt jurnalistikası ciddi şəkildə sosiologiyadır, psixologiyadır, kriminologiyadır, hüquqdur, konfliktologiyadır, politologiyadır və s. Bu isə həm elmi, həm də təcrübi hazırlıq deməkdir.
Ölkə jurnalistikasında bu sayaq hazırlıq olmadığından redaksiyalar ekstremal hadisə yerinə ixtisasa uyğun olmayan, başqa sahənin müxbirini, misal üçün siyasət, şou ustasını göndərir. Sonuc da utancverici olur.
– Azərbaycan jurnalistikasında ixtisaslaşma hansı səviyyədədir?
– Gəl dəqiqləşdirək. Jurnalistikada iki məqsədlə ixtisaslaşma olmalıdır. Birinci xəbər ardıyca getmə, informasiyanı alma bacarıqları. O cümlədən, bu gedişlərdə gözlənilən riskli məqamlarda özünü qoruma, tam əxlaq prinsipləri ilə davranma, gözlənilən münasibətlərə psixoloji və elmi hazır olma vərdişləri öyrədilməlidir, bunu yuxarıda geniş danışdıq.
İkinci isə informasiyanın emalı, studiyada istehsalı, təsvirləmə, müraciət-təqdim üsulları, son dövrün texnologiyaları ilə işləmə və s.
Bizdə birinci mənada ixtisaslaşma o boyda problemdir ki, həlli üçün əlavə bir məktəb yaratmaq gərəkdir. Ali məktəblərimizin jurnalistika fakültəsi bu barədə ümumi, ötəri anlayış verir. Fakültələrdə bölgülər Televiziya-Radio-Onlayn və qəzetçilik üzrədir. Bu indicə ayırd etdiyimiz 2-ci mənada ixtisaslaşmadır. Yəni bizim o fakültədə yalnız evin içini öyrədirlər. Evin bir növ “bazarlıq” tərəfini öyrətmirlər.
Gərəkdir ki, jurnalist tələbələr ikinci kursdan sonra digər fakültələrə – hüquq, psixologiya, hərb, iqtisad, tibb, inşaat, neft, idman, incəsənət, aqrar və digər elmləri öyrədən fakültələrə dərsə göndərilsinlər. Bu ixtisaslaşma olmadan mükəmməl jurnalist yetişdirmək çox çətin olar.
Ağlımıza gəlməzdi ki, Rusiyada və digər ölkələrdə demək olar ki, əksər universitetlərdə, hətta aqrar universitetlərdə jurnalistika fakültəsi var. Həmin sahənin sözçüsünü yetişdirirlər. Məhz bu səviyyədə ixtisaslaşmadan sonra Dövlətin, Ölkənin, Xalqın taleyüklü məsələləri müzakirəyə çıxarılır, saatlarla polemika aparılır. O sahələrin məmurları da mütəxəssislə – həm öz peşə həmkarı, həm də jurnalistlə söhbətdən məmnun qalmaya bilmirlər. Bizdə ölkə balacadır, jurnalistika son dönəmdə sahə mütəxəssisliyi sarıdan xeyli simasızlaşıb.
– Bizdə niyə alınmır?
– Azərbaycan müstəqillik qazanandan sonra siyasi partiyalar yarandı. Onda yaranmış qəzetlər öz mənafeyinə uyğun strategiya qurdular. Gedin hansısa bir qəzetin tarixini araşdırın, görəcəksiniz ki, hansısa şərti mənafelərə xidmət edilib. Qəzetlərdə gedən yazıların böyük çoxluğu özfəaliyyət çıxışıdır, cəmiyyətdən çıxış deyil, öz baxışlarıdır, o qəzetlərin ya hücumudur, ya da müdafiəsi. Bunu gələcək araşdıracaq və sübut olunacaq ki, 1988-89-cu ildən sonra qəzetlərimizdə yayılan söz jurnalistikanı görünəcək səviyyədə biabır eləyib. Nəticədə nə oldu, bilirsənmi? Medianın universal, qızıl qaydaları sarılaşdı, bozlaşdı. Bundan sonra bu sahədə at oynatmağa nə var ki.
Jurnalistikaya baxış təzələnməlidir. Jurnalistika fakültəsində jurnalistikanın əxlaqı öyrədilir, ancaq redaksiyaya, indiki KİV-lərə gələn məzun özünü orada görə bilmir. Görür ki, müəllimlərin auditoriyada öyrətdiyi redaksiyada diktə edilən kimi fəaliyyət sahəsi deyil. Oradan gedir. Onun yerini də bu sahədən uzaq adamlar tutur. ASXİ-ni bitirənlər gəlib 1989-90-cı illərdən başlayan tendensiyanı davam etdirir.
– Ancaq məzunların çoxu da bacarıqsız olur. Xüsusən, test üsulu ilə qəbul olunanların çoxu bu sahə üçün təsadüfi olurlar, diplom alandan sonra demək olar, əksər çoxluğu mediadan uzaq qaçır.
– Bu həmişə belə olub. Hamı mütəxəssis ola bilməz ha. İxtisas seçimi xüsusi hazırlıqla olmalıdır. Müəllimlər, ailə, ətraf yeniyetmədəki talantı, qabiliyyəti düzgün dəyərləndirib yönəltməlidir. Görünür, 4 illik təlim-tədris prosesində bu sahənin mütəxəssisi ola bilməyəcəklərini, yaxud, ölkədə jurnalistikanın nüfuzunun, dəyərinin onların istəkləri səviyyəsində olmadığını anlayırlar.
Ümumiyyətlə söz – dilin lüğət tərkibi bütün elm sahələri üçündür, jurnalistika üçün də. Söz təkcə jurnalistika üçün deyil. Belə götürəndə jurnalistika filologiya deyil. Çox böyük səhvlə zamanında jurnalistika filologiya fakültəsinin nəzdində yaradılıb. İndi də filologiyanın indeksindədir. Jurnalistika fakültəsində də daha çox sözə aksent olunur. Əslində jurnalistikanın cövhəri sosiologiyadır. Ona görə də, bu gün jurnalistika fakültəsi sosiologiya fakültəsinin indeksinə dəyişdirilməlidir və dərslər sosiologiya prinsipləri ilə çeşidlənməlidir. Bütün tələbələrin hamısı ictimaiyyətşünas kimi formalaşmalıdır. Cəmiyyətin problemlərini araşdırma vərdişi olmadan jurnalist olmaq mümkün deyil. Jurnalistika fakültəsinə gələnlərin çoxu isə filoloq təfəkkürü olanlardır. Diqqət edin, o fakültəni bitirənlər arasında çoxlu sayda şair, yazıçılar var. Elə bilirlər ki, jurnalistika filologiyadır. 1970-ci ildən bəri məqalə yazanda ona giriş üçün bir bədii, filoloji obraz, təsvir fəlsəfəsi verirdilər, sonra mətləbə keçirdilər. İndi elə deyil, konkret 5-10 cümlə ilə xəbərini verməlisən. Verilən xəbərlər də sahəsi üzrə yetərincə hazırlıqlı mütəxəssis məhsulu olmalıdır. İndi informasiyanın ötürülməsində zaman dardır. Filoloji düşüncə bitdi. İndi sosial qayğılar, problemlər, gözlənilməz fəlakətlər, təpkilər, basqılar, itkilər üstlənməli söhbətdir.
Fövqəladə, ekstremal, texnogen… hadisə baş verir, redaksiyaya xəbər çatır, o məntəqəyə reportyor göndərilir. Hadisə yerinə göndərilmə üsul və şərtləri təcrübələnməyib deyə çox vaxt mahiyyət dərk edilmədən xəbər yayımlanır. Düşünülməlidir ki, ekstremal jurnalistlər hərbçi kimidir, gedəcəyi bəllidir, nə zaman dönəcəyi, ümumiyyətlə dönəcəyi bəlli deyil. Jurnalistin tam təminatlı təhqiqat və yaşam çantası olmalıdır, sığortası olmalıdır. Hələ heç bir redaksiyada hazır vəziyyətdə olan çanta görməmişəm. Zaman dəyişib axı.
– Redaksiyalar bu barədə düşünürmü?
– Əcnəbi jurnalistlər hadisə yerinə kaska və qoruyucu jiletlərlə gəlirlər. Ancaq biz dəfələrlə döyüş bölgəsində olmuşuq, partlayış baş verən ərazidə olmuşuq. Bizdə bir redaksiyanın belə kaska və zirehli jileti yoxdur. Bunu düşünən redaksiya varmı?
– Aprel döyüşləri vaxtı cəbhə bölgəsində ayaqqabının dabanını əzib, elə gəzən jurnalistlər görmüşəm.
– Bu o deməkdir ki, bizimkilər kinoya baxmağa gedirlər. Hadisənin mahiyyətini də o qədər anlayırlar. Hələ çoxdanıncı illərdən Rusiya Federasiyasında ekstremal jurnalistika mərkəzi var, ayrıca bir mərkəzdir. Zirehli jilet, kaska onların dükanlarında satılır. Buyur al.
– Bizdə varmı?
– Yalnız uyğun kanallarla sifariş vermək olar. Türkiyədə “Savaş muhabirliyi” akademiyası var. İngiltərədə ayrıca Milli jurnalistika məktəbi var. Ekstremal situasiyaları öyrədirlər, həm də geyindirirlər. Qonşu ölkələrin bir çoxunda hələ bu məktəblər ənənələşməyib. Bizdə də heç bir redaksiya buna cəhd göstərmir.
– Niyə?
– Jurnalist istehsal edən fakültələr o bazaya malik deyil. Təlim poliqonu yoxdur. Pul qazanmırlar, bu məqsədlə maliyyələndirilmirlər, onlar ancaq təklif verə bilərlər. Bu işi ancaq redaksiyalar, Mətbuat Şurası, Jurnalistlərin Həmkarlar Təşkilatı, yaxud bizim kimi ixtisaslaşmış “Konflikt Jurnalistikası Məktəbi” edə bilər. İndiki durumda hər hansı redaksiyanın belə bir bazanın təmin edilməsi üçün imkanı varmı? Bəlkə var, bilmirəm. Bir zirehli jilet 800-4000 manatdır, 1 kaska 300-350 manatdır. Təkcə bununla bitmir, əlavə ləvazimatlar da almaq gərəkdir.
Bilirsənmi, çox güclü informasiya agentlikləri və redaksiyalar böyük dövlətlərdə yarandı. Almaniyada, Fransada, İngiltərədə, ABŞ-da və s. Onlar informasiya alıb, toplayıb satmaq üçün gəmilər də, helikopterlər də aldılar. O agentliklərin minlərlə işçisi oldu və var. Onları maaşla, səfər xərcləri ilə təmin etmək gücləri var. Azərbaycanda jurnalistika bir zərdablı bəyin mülkünün gəliri hesabına formalaşdı. Azərbaycan yenidən işğal olunana qədər heç bir qəzet öz sahibkarına pul qazandırmadı. Bu ənənə davam edir. Belə olan halda bu ölkənin informasiya təhlükəsizliyi problemlərini həll etmək üçün dövlət özü gərək olan addımları atmalıdır – uyğun üsullarla, dolayısı ilə, jurnalistikanın sərbəstliyinə, bağımsızlığına toxunmadan.
– Kimsə siyasətdən 3-4 açıqlama alıb yazırsa, elə bilir politoloq-müxbirdir, kimsə kriminaldan xəbər verirsə, elə bilir cinayət hüququ üzrə professordur, kimsə cəbhə bölgəsindən 2-3 informasiya verirsə, elə bilir hərb jurnalistidir…
– Bayaq dedik axı, Moskvada Beynəlxalq Münasibətlər Universitetində ayrıca siyasi jurnalistika fakültəsi var, iqtisadiyyat universitetində ayrıca iqtisadiyyat jurnalistikası fakültəsi var. Beynəlxalq aləmdə jurnalistlər ixtisaslarına uyğun işləyir. Bizdə isə redaksiya bir neçə jurnalisti hərşeyşünas edir. Ona görə də, peşəkarlıq aşağı səviyyədədir. Bunun hələ ki çıxış yolu yoxdur, informasiya yayımı maqnatlığı bizdə formalaşa bilmir. Maliyyə yoxdur. Baxırsanmı, bap-balaca Qətərin “Əl Cəzirə” TV-radio kanalı ilk olaraq 1996-cı ildə Qətər əmirinin 150 milyon dollarlıq maliyyə yardımı ilə yaradıldı. Həm də yayıma başlamaqla Media aləminə ifadə azadlığı baxımından yeniliklər gətirə bildi.
Yəni arzuladığımız Medianı qurmaq üçün ilkin olaraq ciddi söz azadlığı və Qətər əmiri kimi varlı maliyyə yardımçısı tapmalıyıq. Təbii, başqa yollar da bulmaq mümkündür. Yalnız bu yolla güclü mütəxəssis olan reportyorlar yetişdirmək olar. Fədakarlıqla bu qədər işin öhdəsindən gələn çox az insan tapmaq olar. O da yetərli olmaz.
– İnformasiya savaşında jurnalistlər hansı rolu üstlənməlidirlər?
– Kütləvi Kommunikasiya Vasitələri hesabına dünya artıq çox balacalaşıb, lap mənim kəndim boydadır. Böyük çoxluq bir-birini tanıyır. Mənafelər “savaşı” sürəkli davam edir. Dövlətlərin uyğun orqanlarının qurduğu informasiya savaşı ilə paralel Media üzərindən informasiya savaşı fərqli anlayışlardır. Bunlar ayrıca geniş danışılası və öyrəniləsi dərsdir. Bu yöndə cəmiyyətin sözçüsü olan jurnalistika bir tərəfdən bəşərin əxlaq qaydalarına, digər tərəfdən öz dövlətinin etnik-dini-ictimai-iqtisadi-siyasi sisteminə uyğun olaraq xəbərləmə funksiyasının savaşçısı olur.
İnformasiyanın hər hansı mövzuda ötürülməsi münasibətdir. Birinci, ikinci və ya üçüncü şəxsin baxışları keyfiyyətində. Yaxud dostun, liberalın, düşmənin, tərəfsizin sənin etnik-dini-ictimai-iqtisadi-siyasi sistemində baş verənlərə münasibətidir. Baxırsanmı necə fərqli keyfiyyətlərdir. Liberal səndəki nöqsanlardan yaza bilər, elə bilərsən informasiya savaşı açıb. Düşmən dolayısı ilə tərifləyər, elə bilərsən səmimidir. Sadəcə informasiya düşmənləri ilə informasiya müttəfiqlərini yaxşıca müəyyən etmək gərəkdir. Bu mövzu da ayrıca bir institutun dərs yüküdür. Əslində bu savaş meydanı deyil, adi, təbii xəbərləmə gedişidir. Hər kəsin niyyəti bəllidir və tam fərqli ola bilər. Bu qarşıdurmada hazırlıq yetərli olmasa, nəticələr savaş itkisindən betər ola bilər.
Bu meydanda jurnalist qarşıdakının kimliyindən asılı olmayaraq jurnalistikanın universal qaydalarını alqılamalıdır. Dediyim münasibət vektorlarının hansı bucaqdan olmasına baxmayaraq, dəqiqlik, dürüstlük, faktlılıq, inandırıcı məntiq üstlənməlidir. Bu xəbərləmədə informasiyaya malik olmaq, çeviklik, materialdan düzgün yararlanma bacarığı məqsədi təmin edir. Onsuz da ağıllı oxucu düşmən münasibəti asanlıqla ayırd edir. Bu savaşda düşmənçilik gözə çarpmamalıdır.
Buna baxmayaraq, gerçəkdən müharibə vəziyyətində olan, yaxud buna bənzər konflikt yaşayan tərəflər arasında əsasən jurnalistikanın əxlaqına uyğun olmayan döyüş gedir. Bu vaxt informasiya həmləsinə qarşı informasiya müdafiəsi, informasiya hücumlarına qarşı informasiya müqaviməti,informasiya basqısına qarşı informasiya mühafizəsi o ölkənin mediasını qaçılmaz olaraq döyüş meydanına çəkir. Beləliklə, Mediada informasiya ordusu – briqadalar, taborlar, bölüklər miqyasında formalaşır. Ermənilərdə silahlı ordudan çox bu sayaq ordu var.
Biz çox vaxt informasiya savaşının qurbanları olmuşuq. Nədən ki, hələ bu “savaş meydanı”na bir manqa da hazırlaya bilməmişik. Qarabağda aradabir tüğyan qoparan döyüşlərdə müxbirlərimiz ağızlarına və ağıllarına gələni yayırlar.
– Xüsusən cəbhə bölgəsi ilə bağlı qadağaların çoxalmasının üstün tərəfi nədir, fəsadları nədir?
– Qadağalar adətən kimlər üçün qoyulur? Təbii, xətti keçənlər üçün, qaydaları-qanunları pozanlar üçün. Bayaqdan elə o barədə danışırıq. Son dərəcə məxfi olası meydandan hər hansı işarə düşmənə xəbər mənbəyidir. Redaksiyalar hərbi işi, dövlətin informasiya təhlükəsizliyi barədə normativ bilgiləri, bu şəraitdə davranış qaydalarını bilən işçisini o meydana göndərməlidir.
Sənin bu sualın 6 aylıq kursun mövzusudur. Məhz bu məqsədlə Müdafiə Nazirliyinin bazasında “Konflikt Jurnalistikası Məktəbi”(KJM) qurmuşuq. Dediklərimin hamısını təlim-tədris edirik. Artıq bu mövzularda təlim edəsi mütəxəssislərimiz var.
Media başçılarımız bizi hələ yaxşı tanımırlar. Təlimlərimizin demək olar ki, akademik səviyyədə formalaşdığını bilmirlər. Deyirəm, bu təlimlərə hər il QHT Şurası maliyyə ayırır, Müdafiə Nazirliyi xeyli həddə resurs xərcləyir. Sadəcə istəsinlər, gəlsinlər.
– Stringer jurnalistlərin hazırlanması üçün hansı addımlar atılmalıdır?
– A bəy, öncə onu deyək ki, Stringer jurnalist xüsusi xarakterdir – cəsurdur, çevikdir, təmkinlidir, soyuqqanlıdır, iblislə dil tapandır, qorxu bilmir, ağrıya dözümlüdür, ölümə hazırdır, bir neçə dil bilir. Bu cür adrenalini olan foto-video reportyorları seçmək gərəkdir. Bax, sənin temperamentin, ekstremal hallar zamanı çabaların bu sahə üçün yetərlidir.
Stringerləri hazırlamaq üçün xüsusi poliqon gərəkdir. Bu “KJM”in təlimlərinin son mərhələ hazırlığıdır. Yetər ki, redaksiyalar bu cür keyfiyyəti olanları bizimlə dost etsin.
“Stringer” tənha ovçu mənasını verir. O, gərək olan an lazımi yerdədir. O, konfliktlərin bütün məziyyətlərini bilir. Onu reportyorların hüquqlarını qoruyan bütün Beynəlxalq Jurnalist Təşkilatları tanıyır. O, dünyanın bütün coğrafiyasını tanıyır. O, bütün xalqların, etnosların əxlaq qaydalarına bələddir. O, terrorçularla asanlıqla təbəssümlə danışa bilir. O, istənilən iqlimdə yaşayıb qala bilir, təbiətdən asanlıqla qidalana bilir. O, qayalardan, çaylardan keçməkdə ustadır. O, minalanmış sahədən xətasız keçir, düşmən hədəfindən yayına bilir.
O, eyni zamanda dünyanın onlarla redaksiyasına işləyə bilir. O, harada olsa, o cəmiyyətin üzvü kimi davrana bilir. O, ən dəhşətli hadisəni çox böyük zövqlə çəkir və ustalıqla yayımlaya bilir. O, talantdır, fədakardır. Və təbii, sonda da jurnalistika fədaisi olur.
Stringer fəlakətlərə, savaşlara, təcavüzə, işğala, terrora, istismara, tiranlığa, despotizmə “Yox!” deyən ən böyük İnsandır. O, hadisələrin içində olur, araşdırır, ən kəskin süjetlərlə yayımlayıb antiinsanlığa savaş açır.
Bu keyfiyyətlərdə jurnalist hazırlamaq? O, sadəcə içdən, xarakterdən hazırdır. Biz ona ilkin təlimləri – silah-sursat, səngər-poliqon təlimlərini verə bilirik.
– “KJM” təlimlərində nələr öyrədilir?
– “KJM”-də təlim mövzuları çox genişdir. Oxucuları yoracamsa, deməyim. Mövzu bir kafedranın yükü qədərdir.
– Maraqlanan həmkarlarımız üçün deyin.
– Ekstremal situasiya meydanlarında – müharibələrdə, terror və başqa fövqəladə hadisələrdə təcrübə toplamış jurnalist repоrtyоrlarımız, BDU-nun jurfakının və sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin sosioloq, psixoloq professor-müəllimləri, İA-dan politoloq müəllimlər, MN-dən bütün qoşun növündən olan zabitlər, Hərbi Akademiyadan professor zabitlərimiz təlimçilərimizdir.
KİV-lərin (TV-radio, qəzet) və internet informasiya ehtiyatlarının (saytların) başçılarının təyin etdiyi müxbirlər, foto-video reportyorlar, universitetlərin jurnalistika fakültələrinin həvəs göstərən tələbələri təlimlərimizdə iştirak edirlər.
Təlim alanları yazılı, şifahi və hərəkəti psixoloji test sınağından keçirdirik; Mərkəzi Təcili Yardım Xəstəxanasının “Vətəndaşın Son Qeydiyyat Yeri”ndə (MORQ-da) bir daha sınaq edirik, onlarda insan ölümlərinə reaksiyanı müəyyən edirik. Bununla təlim keçmək istəyənlərin bu sahədə işləməyə temperativ hazırlığını müəyyənləşdiririk. Nəticələrə uyğun olaraq 20 jurnalisti (reportyor, operator) seçib təlim keçirik.
Seçilmiş dinləyicilərimizə yay poliqon təlimlərinə qədər: qorxu (fobiya), duyğusal davranış, hadisələrə yanaşma temperamenti və s. psixoloji hazırlıq təlimləri edirik; O cümlədən, ölkə prezidentinin 24 sentyabr 2014-cü ildə sərəncam verməsinə gətirib çıxardan səbəblər; məlumat alan, araşdıran və yayan jurnalistlər üçün hüquq bilgiləri; “Münaqişə jurnalistikası” sahəsində işləyənlərin bilməli olduqları Qanun və Normativ Aktlar; ekstremal şəraitdə qanunların tələb etdiyi vəzifələr və məsuliyyətlər; informasiya toplamaq və yaymaq hüququnu məhdudlaşdıran hallar(Dövlət sirləri, peşə sirləri və qanunla qorunan digər sirlər); çağımızın Kiber informasiya savaşları, psixotron təsir vasitələri. (Dünya təcrübəsi); qlobal siyasətdə informasiya amili və milli təhlükəsizlik məsələləri; informasiya siyasəti, informasiya təhlükəsizliyi. İnformasiya savaşı;informasiya təhlükəsizliyinin milli təhlükəsizlikdə yeri və rolu və s. mövzuları tədris edirik.
Təlim alanları MN-in yay hərbi təlimi vaxtı cəbhəyanı zonada məsləhət bilinən poliqonlarında: MN-in ümumqoşun təlimi zamanı hərbi texnikanın savaşaoxşar öyrətim gedişini izləyirik; arxa cəbhədən ön səngərə yürüş qaydalarını öyrənirik; çöl şəraitində təbiətdən qidalanmanı öyrənirik; qəza anında xilasolma yollarını praktik təlim edirik; səngərlərdə, təpəliklərdə, uçurumlarda, qayalıqlarda, cığırlarda, yolda, aşırımda, minalanmış sahələrdə, snayper təhlükəsində və s. davranışla bağlı bilgiləri öyrənirik; düşmənin mümkün imitasiya vasitələri ilə qarşılaşmada yayınma təcrübələrini müəyyənləşdiririk.
Döyüşçülərlə ünsiyyətin özəlliklərini, hərbi bölmələrin yaşam prosesini, bölmələrin gün nizam qaydalarıni öyrədirik; bu şəraitdə ictimailəşdirilməsi gərəkən mövzuları, lazım olan nüansları dəqiq tuta bilməyi müəyyənləşdiririk.
Jurnalistlərlə yerindəcə informasiya mənbəyini, informasiyaya yanaşma qaydalarını və tələblərini analiz edirik. Dünyada tanınmış stringer jurnalistlərin təcrübələrindən çıxış edərək informasiya verənlə işləməyin – dil tapmağın, informasiya almağın və emal etməyin üsul və vasitələrini müzakirə edirik; ekstremal hallarda jurnalistin psixoloji davranış qaydalarını çözürük; dövlət və hərbi sirrin nədənliyini, ictimailəşdirilməsi qadağan olunan, yaxud ertələnməli olan məlumatları dəqiqləşdiririk.
8 gün çəkən bu təlimlərdən sonra təlim iştirakçılarının KİV-lər üçün hazırladıqları verilişləri, xəbərləri, məqalələri, oçerkləri, müsahibələri və s. müzakirə edirik. Hərbi sahədən informasiya alma, emal etmə və yayım təcrübələri. (Audiovizual,qəzet-jurnal materialların işlənməsi səriştəliliyi). Çağımızda baş vermiş savaşlardan, terror hadisələrindən yayımlanan informasiyaların, videoçarxların daimi izlənməsi, müzakirə edilməsi, hərbi nitq mədəniyyətinin leksik və üslubi məsələləri, savaş dövründə informasiyanın KİV-də yayımlanması barədə metodiki məsləhətlər mövzusunda şənbə görüşləri qururuq. O cümlədən, hərbdə demokratiya anlayışı, hərbi doktrina nə üçündür, hərbi sirr nə deməkdir, dövlət sirri və mətbuat (Məxfilik rejimi), istintaq və təhqiqat, informasiyanı yaymaqda jurnalist tərəfsizliyi, ordu və KİV arasında qarşılıqlı münasibətlərin tənzimlənməsinin etik aspektləri mövzusunda mühazirə-təlimlər edirik.
Təlimin nəticəsi olaraq son toplantıda öyrənənlərə “DİPLOM” təqdim edirik.
Təlimlərimizdə olanlar təcrübələrini artırmaq üçün bir daha qatılmaq istəyirlər.
Bu qədər.
– Sizə uğurlar, müəllim.
– Yenidən söhbətləşmək ümidi ilə, bəy.


description: Vəkili sentyabrın 6-da ləğv olunmuş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin (MTN) Energetika və Nəqliyyat Sahələrində Təhlükəsizlik Baş İdarəsinin həbsdə olan sabiq rəisi, general-mayor

title: "Təxminən bir həftə əvvəl Çovdarovun səhhətində ciddi problem yarandı..."


description: Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya rəsmi səfəri çərçivəsində Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR), “Qazprombank” ASC və Rusiya İxrac Mərkəzi Rusiya Federasiyasından ixracın d

title: SOCAR, Qazprombank və Rusiya İxrac Mərkəzi strateji əməkdaşlıq haqqında razılaşma imzalayıblar


description: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına səfəri sentyabrın 3-də başa çatıb. \Report\ xəbər verir ki, Çolpon-Ata şəhərinin İssık-Kul beynəlxa

title: Azərbaycan Prezidentinin Qırğız Respublikasına səfəri


description: DİA.AZ: - Respublikanın daxili işlər naziri, general-polkovnik Ramil Usubov sentyabrın 5-də Rusiya Federasiyasının ölkəmizə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mixa

title: Ramil Usubov Rusiyanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfirini qəbul edib


description: Dünəndən etibarən gündəmi Azərbaycanda kartofun bahalaşacağı ilə bağlı xəbərlər zəbt edib. Buna səbəb Nazirlər Kabinetinin ölkəyə idxal edilən kartofun gömrük rüsumunu 2 də

title: Baş Nazirin kartofla bağlı qərarı


description: Ermənistan rəhbərliyi 2008-ci ilin 1 mart hadisələri ilə əlaqədar açılan cinayət işi çərçivəsində Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) fəaliyyətdə olan b

title: Paşinyan Moskvaya “ikinci Xaçaturov” zərbəsi vurmağa hazırlaşır


description: Prezident İlham Əliyevin Xorvatiyaya səfəri hər iki ölkənin inkişafına müsbət təsir göstərəcək. Bunu Trend-ə açıqlamasında millət vəkili Elman Nəsirov deyib. E.Nəsirovun söz

title: Prezident İlham Əliyevin Xorvatiyaya səfəri əməkdaşlığın inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır


description: Azərbaycanla Türkiyə arasında illik hərbi əməkdaşlıq haqqında plana əsasən, Konya şəhərində iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin cəlb olunduğu birgə taktiki-uçuş təlimləri

title: “TURAZ Şahini - 2018” birgə taktiki-uçuş təlimləri başlayıb


description: Ötən ilin dekabrında Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin Böyük Palatası “Çıraqov və başqaları Ermənistana qarşı” işi üzə qərar çıxarıb. Qərara əsasən, Ermənistan hökum

title: Ermənistan azərbaycanlılara təzminat ödəmir


description: Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti (BŞİH) başçısının müavini Eldar Əzizov paytaxtda yaşayış və qeyri-yaşayış binalarının estetik görünüşünə xələl gətirən elementlərin yığ

title: Eldar Əzizov Bakıda binaların görünüşünə xələl gətirən elementlərin yığışdırılmasını tapşırıb


description: Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının 2018-ci il oktyabrın 1-dən 30-dək müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılması və müddətli həqiqi hərbi xidmət

title: Prezident İlham Əliyev Azərbaycan vətəndaşlarının hərbi xidmətə çağırılması haqqında sərəncam imzalayıb


description: İran İslam Respublikası Elm, Tədqiqat və Texnologiya Nazirliyinin İran Elm və Texnologiya Təşkilatı 32-ci Beynəlxalq Xarəzm Mükafatını elan edib. Trend-in məlumatına görə, hər il

title: 32-ci Beynəlxalq Xarəzm Mükafatı elan edilir


description: Keçmiş səfir, indi xaricdə “mühacirlik” və “müxaliflik” edən, AND hərəkatının təsisçisi Arif Məmmədov “Səni deyirlər” oynayanları təhqir edib. O, yazdığı statusunda

title: Keçmiş səfir “Səni deyirlər” oynayanları təhqir etdi


description: İŞİD terrorçularının arvadlarından daha bir qrupu Bağdad məhkəməsinə çıxarılıb və mühakimə olunur. Virtualaz.org “Al-Monitor” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, onların ara

title: Azərbaycanlı İŞİD “gəlini” Samirə Bağdad məhkəməsi önündə


description: Mələk Heydərova:Mələk Heydərova: YAZISI BURADA

title: "Dünya" informasiya agentliyi


description: Rusiya ordusunun döyüş təyyarələri 22 gün aradan sonra İdlibə avia zərbə endirib. FaktXəbər bildirir ki, bu barədə \Hürriyet\ qəzeti məlumat yayıb. Qeyd edək ki, ABŞ prezidenti

title: Rusiya qırıcıları İdlibi vurdu


description: Tovuz rayonu, Alakol kəndinin məktəbliləri hərbi tibb məntəqəsində təhsil alırlar. Kommersant.azın məlumatına görə, buna səbəb 2016-cı il, mayın 2-də şəhid Nurəddin Sadıqov

title: Tovuzda şəhid adına daha bir hörmətsizlik


description: 2018-ci ilin iyul ayının sonuna olan vəziyyətə görə, Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sərəncamında olan valyuta ehtiyatları ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 402,3 milyon

title: Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 8 faizə yaxın artıb


description: Azərbaycanda son bir ayda 10 məhkum xəstəlikdən ölüb. “Report”un məlumatına görə, hadisə Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətin Müalicə Müəssisəsində qeydə alınıb. Son bi


description: – Toylardan yüzminlər qazanan məşhurların keçmişi– Toylardan yüzminlər qazanan məşhurların keçmişi YAZISI BURADA

title: Bufetçi, fəhlə, satıcı, müəllim


description: Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Rusiya Federasiyasına rəsmi səfəri sentyabrın 1-də başa çatıb. Soçi Beynəlxalq Aeroportunda dövlətimizin başçısını Soçi şəhərinin meri An

title: Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya rəsmi səfəri başa çatıb


description: Azərbaycan regionumuzun, Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələlərində öz rolunu oynayır. Trend-in məlumatına görə, bunu sentyabrın 6-da Zaqrebdə Xorvatiya Respublikasının Prezide


description: Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyan bank və müəssisələrin səhmləri ilə fırıldaqda iştirakda şübhəli bilinir. Ermənistan KİV-ləri xəbər verir ki, \Kredit Yerevan\ ASC və

title: Köçəryana təbrik, Sarkisyana həbs


description: DİA.AZ: - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin göstəriş və tövsiyələrinə uyğun olaraq regionların sosial-iqtisadi inkişafı sahəsində həyata keçirilən isla

title: "Tufandağ" Turzim Mərkəzinə yeni dəmiryolu xətti çəkəcəkmişlər...


description: Rusiya prezidenti Vladimir Putin İrana rəsmi səfər edəcək. Trend-in məlumatına görə, səfərlə bağlı Kreml xəbər yayıb. Bildirilir ki, səfər sentyabrın 7-də baş tutacaq. Rusiya

title: Putin İrana gedir


description: İTV-də ciddi kadr dəyişkliyi olubİTV-də ciddi kadr dəyişkliyi olub YAZISI BURADA

title: İTV-də ciddi kadr dəyişkliyi olub


description: DİA.AZ: - Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Ağdaş rayonunun Gülbəndi kəndində kiçik yaşlı uşaqların yaşıllıqların mühafizəsinə, ağacların kəsilməməsinə, ətraf mühi

title: ETSN təbiətin qorunmasına yönələn vətəndaş təşəbbüslərini təqdir edir


description: DİA.AZ: - DİN Mətbuat Xidmətinin Şirvan şəhərində regional qrupundan DİA.AZ-a verilən məlumata görə, Sabirabad Rayon Polis Şöbəsi Qaragüney Polis Bölməsinə ərizə ilə müraciət

title: Motosiklet oğruları ələ keçdi


description: Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Rusiyaya səfəri bu iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafına təkan verəcək. Bunu açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Asim Mollazadə d

title: "Prezident İlham Əliyevin səfəri ilə Azərbaycan-Rusiya münasibətləri yeni mərhələyə qədəm qoydu" " "Dünya" informasiya agentliyi


description: Sentyabrın 7-nə manatın məzənnəsi açıqlanıb. Mərkəzi Bankdan Trend-ə verilən məlumata görə, 07.09.2018-ci il tarixindən etibarən rəsmi məzənnə 1 ABŞ dollarına nisbətdə 1,700

title: Sentyabrın 7-nə manatın məzənnəsi


description: \Heç bir məktəb rəhbəri və ya müəllimi məktəbli formasının satışı ilə məşğul ola bilməz\. \Report\ xəbər verir ki, bunu Təhsil Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr sektoru


description: 3 aylıq “sükutdan” sonra İŞİD yenidən Sinayda fəallaşıb. FaktXeber.com-un verdiyi məlumata görə, İŞİD-in yerli bölməsi yarımadada son 2 həftədə 3-cü hücumunu həyata keçiri


description: Rusiya Federasiyasının Novosibirsk vilayətində azərbaycanlı qardaş və bacı itkin düşüb. \Report\un əldə etdiyi məlumata görə, əslən Azərbaycanın Kürdəmir rayonundan olan 14 ya

title: Rusiyada azərbaycanlı qardaş və bacı itkin düşüb


description: - Həkimi danışdı- Həkimi danışdı YAZISI BURADA

title: “Toppuş bacı”nın əməliyyatı uğursuz alınıb”


description: FİFA-nın İsveçrənin Sürix şəhərindəki mənzil qərargahında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində keçiriləcək klublararası dünya çempionatının püşkü atılıb. \Report\un məluma

title: Klublararası dünya çempionatının püşkü atılıb


description: Prezident İlham Əliyev Vyetnam Prezidenti Çan Day Kuanqa təbrik məktubu göndərib. Təbrikdə deyilir: \Hörmətli cənab Prezident, ölkənizin milli bayramı – Müstəqillik Günü münasib

title: Prezident İlham Əliyev vyetnamlı həmkarını təbrik edib


description: \Reytinq üçün bilərəkdən qalmaqal yaradan, tamaşaçıya hörmət etməyən, saymayan aparıcının proqramına getmərəm\\\Reytinq üçün bilərəkdən qalmaqal yaradan, tamaşaçıya hörmə

title: "Reytinq üçün bilərəkdən qalmaqal yaradan, tamaşaçıya hörmət etməyən, saymayan aparıcının proqramına getmərəm"


description: Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın yəhudi icmasına təbrik ünvanlayıb. “Report”un xəbərinə görə, təbrik mətnində deyilir: “Hörmətli həmvətənlər! Yəhudi xalqının yeni

title: Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın yəhudi icmasını təbrik edib


description: Müsabiqə 21 noyabr 1918-ci ildə dünyaya göz açan, görkəmli dövlət xadimi, diplomat, hüquqşünas, jurnalist, publisist, şair, təhqiqatçı, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin və “21 Azə

title: Firudin İbrahimi-100 müsabiqəsi elan olundu


description: Lamiyə Ələkbərovaya vəzifə verildiLamiyə Ələkbərovaya vəzifə verildi YAZISI BURADA

title: Lamiyə Ələkbərovaya vəzifə verildi


description: Türkiyə Suriyadakı mövcudluğunu bu ölkədə sülh bərpa olunanadək davam etdirəcək. Trend-in məlumatına görə, bu sözləri Tehranda İran, Rusiya və Türkiyə prezidentlərinin üçtə

title: Türkiyə Suriyada o vaxta qədər qalacaq ki...


description: Sentyabrın 29-da dövlət qulluğunda inzibati vəzifələrin A növünə aid AA, AB və AC qruplarına uyğun olan vəzifələr üzrə test imtahanı keçiriləcək. Dövlət İmtahan Mərkəzində

title: Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı imtahan keçiriləcək