prop · GE03101 · 1990-12-31 00:00:00 — 5.Urges the International organisations cited in the preamble of the Conventionand others, within existing budgetary resources, to collaborate in developingactivities to achieve the objectives of the Convention within their respectivefields of competence, and urges the to facilitate the co-ordination ofsuch efforts. 5.Anmodar de internationella organisationer som nämns i konventionens preambeloch andra att inom befintliga budgetära resurser samarbeta för att utvecklaåtgärder för att uppnå konventionens målsättning inom deras respektivekompetensområden, och anmodar att underlätta koorderingen av sådanaåtgärder. 6.Urges the Governing Body of the International Labour Office to instruct theDirector-General to take the following action, within existing budgetaryresources, and to propose the allocation of further resources in future budgetsfor these purposes: (a) promoting the ratification of the Convention andsupervising its application; (b) assisting governments in developing effectivemeasures for implementing the Convention with the full participation of the indigenousand tribal peoples: (c)providing the organisations ofthe peoples concerned with information and training on the scope and contentof this Convention and of other Conventions that may be of direct concem tothem, and possibilities for exchanging their experiences and knowledge; 6.Anmodar styrelsen för internationella arbetsbyrån att instruerageneraldirektören att vidta följande åtgärder, inom befintliga budgetäraresurser, och att föreslå att ytterligare resurser anslås i framtida budgetarför dessa ändamål: (a) att främja ratificering av konventionen ochövervaka dess tillämpning, (b)att bistå regeringarna med attutveckla effektiva åtgärder för att tillämpa konventionen med fullt deltagandeav ursprungsfolken och stamfolken, (c)att tillhandahålla informationoch utbildning till de berörda folkens organisationer om konventionenstillämpningsområde och innehåll och om andra ILO-konven-tioner som kan vara avdirekt intresse för dem, samt ge dem möjlighet att utbyta erfarenheter ochkunskaper, 1990/91: Bilaga 2 (d) strengthening thedialogue between governments and employers' and workers' organisations about the objectives and con tent of the Convention, with the par ticipation of organisations and institutions of the peoples concerned; (e) conductinga general survey, at an ap propriate time, under artide 19 of the on the measures taken in mem ber States for the implementation of the re vised Convention; (O producing, analysingand publishing relevant, comparable and up-to-date qualitative andquantitative information on the social and economic conditions of the peoplesconcerned; (g) developing technicalco-operation programmes and projects that will directly benefit the peoplesconcerned, addressing the se-vere poverty and unemployment affecting them.These activities should include income and employment generation schemes, ruraldevelopment, including vocational training, promotion of handicrafts and ruralIndustries, public works programmes and appropriate technology. Theseprogrammes should be financed by the regular budget, subject to existingbudgetary constraints, and by multi-bilateral and other sources. (d) att stärka dialogenmellan regeringar och arbetsgivar- och arbetstagarorganisa tioner rörande konventionens målsättning och innehåll, med aktiv medverkan av de berörda folkens organisationer och institu tioner, (e) att med stöd avartikel 19 i ILOs stadga utarbeta en rapport om de åtgärder som vidtagits i medlemssta terna för tillämpning av den reviderade kon ventionen, (O att producera,analysera och utge relevant, jämförbar och aktuell kvalitativ och kvantitativinformation om berörda folks sociala och ekonomiska förhållanden, (g)att utveckla tekniska samarbetsprogram och projekt som är direkt till gagn förberörda folk, riktade mot den allvarliga fattigdom och arbetslöshet som de ärutsatta för. Dessa åtgärder bör innefatta inkomst- ochsysselsätt-ningsskapande projekt, landsbygdsutveckling, inkl. yrkesutbildning,främjande av hantverk och landsbygdstillverkning, beredskapsarbeten ochlämplig teknologi. Dessa program bör finansieras över den reguljära budgeten,med de begränsningar som gällande budgetramar sätter, och av multibila-teralaoch andra källor. Eamiålbmogiid ja cearddalas ålbmogiid hårråiiesmearrideaddji riikkain manRiikkaidgaskasas bargodoaimmahat lei gohccon coahkkäi Genevii 76. coahkkimasasgeassemänu 7. beaivvi 1989, ja miiväldä vara riikkaidgaskasas norpmain mat jagi 1957 Eamiålbmogiid jacearddalas ålbmogiid konvensuvdnii ja ävzzuhussii, ja miiatnä mielas Mäilmmiviidosas olmmosvuoigatvuodaid julggastusa, Riikkaidgaskasasekonomalas, sosiäla ja kultuvrralas vuoigatvuodaid so-ahpamusa,Riikkaidgaskasas siviila- ja politihkalas vuoigatvuodaid soah-pamusa jamäqggaid riikkaidgaskasas soahpamusaid vealaheami vuostä, ja miilea boahtän dan oaivilii, ahte ovdänupmi riikkaidgaskasas lähkaort-negisjagi1957 marjfjil ja maiddåi eamiålbmogiid ja cearddalas ålbmogiid diliin miehtåmäilmmi lea dahkan dårbbaslazzan dohkkehit ödda riikkaidgaskasas norpmaid dånässis ja sihkkut ovddit norpmaid assimilerenvu-oir)Da,ja miidovddasta dåid ålbmogiid sävaldaga stivret iezaset äsahusaid, eal-linvugiid jaekonomalas ovdänumi, doalahit ja ovddidit iezaset iesvu-odadovddu, giela jaoskkoldaga daid riikkaid olis main sii asset, ja miivåldä våra das, ahte mäDgga mäilmmis dät älbmogat eai beasa nävddasitolmmoslas vuoddovuoigatvuodaid seammä däsis go earä älbmogat dain riikkain mainsii asset, ja ahte sin lågat, årvvut, vierut ja oainnut leat dävjä rasson, ja miiväldä vuhtii dan stuorra mearkkasumi, mii eamiälbmogiin ja cearddalasäibmogiin lea olmmossoga kultuvrra girjåivuoda ja sosiäla ja ekonomalasharmoniija, ja riikkaidgaskasas oktasasbarggu ja äddehallama härräi,ja mii atnä mielas, ahtecuovvovas mearrädusat leat rähkaduvvon veahk-kälagaid Ovttastuwan Nasuvnnaiguin(ON), ON Biebmo-ja eanadoallo-, organisasuvnnain (FAO), ON Oahpahus-, dutkan-ja Kultuvraorganisa-suvnnain (), Mäilmmi Dearvvasvuodaorganisasuvnnain(WHO) ja Amerihkäidgaskasas Indiänainstituhtain, ässäigullevas däsis ja gudegeorganisasuvnna iezas bargosuorggi muitledettiin, ja ahte oktasasbarggu leaäigumusjoatkit sihkkarastin ja ollasuhttin värds dåid mearrädusaid, ja miilea mearridan dohkkehit muhtun evttohusaid odadan våras osiid Eamiålbmogiid jacearddalas ålbmogiid konvensuvnnas (1957, nr 107) dan coahkkima beaiveortnega4. cuoggä vuolde, ja manoaivilin lea oaccuhit däid evttohusaid riikkaidgaskasas konven-suvdnan miiaddojuvvo jagi 1957 Ålgoälbmogiid ja cearddalas ålbmogiid konvensuvnna sadjäi; dohkkehaodne, geassemänu 27. beaivvi 1989 cuovvovas konvensuvnna man namma lehkosEamiålbmogiid ja cearddalas ålbmogiid konvensuvdna: 1990/91:101 Bilaga 3 Däbålas njuolggadusat Skr. /.artihkal Bilaga 3 (a)cearddalas älbmogiidda mat ellet iesmearrideaddji riikkain ja maid sosiäla,kultuvrralas ja ekonomalas dilit earuhit sin earäveagadatjo-avkkuin, jamaid servodatsaji mearridit olläsii dahje muhtun muddui sin iezaset vierutdahje ärbevirolas kultuvra dahje sierra lågat dahje njuolggadusat. (ä)iesmearrideaddji riikkaid älbmogiidda mat adnojuvvojit eamiälb-mogin dan dihtego dät älbmogat leat sin maöisboahttit geat ässe dahje dan guovllusmasa riika gulai, go guovlu väldojuvvui dahje kolonise-rejuvvui dahje däläriikkaräjit äsahuvvojedje, ja geat juridihkalas servo-datsajisteasetberoskeahttä leat olläsit dahje muhtin muddui seailluhan iezaset sosiäla,ekonomalas, kultuvrralas ja politihkalas äsahusaid. 2.Go mearriduvvo, gudiideälbmogiidda dån konvensuvnna mearrädusat galget gustot, adnojuvvoväldovuoddun, atnägo älbmot ies iezas eamiälbmogin dahje cearddalas älbmogin. 3.Dån konvensuvnnas geavahuvvontearbma "älbmot" ii galgga ipmir-duvvot dan lähkäi, ahte das leaseamma mearkkasupmi vuoigatvuodaid hårråi go dån tearpmas lea däbälaccatriikkaidgaskasas lagas. 1.Räddehusain lea ovddasvästädusfuolahit veahkkälagaid daiguin älb-mogiiguin maidda dat gusket,koordinerejuvvon ja systemähtalas doaim-maid suodjalit däid ålbmogiidvuoigatvuodaid ja dähkidit sin guoskame-ahttunvuoda. (a)sihkkarastit däid ålbmogiidlahtuide seamma dåsi vuoigatvuodaid ja vejolasvuodaid go maid gudege riikkalågat ja äsahusat addet seamma earä veagadatjoavkkuide (b)bärgat ollasuhttit däidålbmogiid sosiäla, ekonomalas ja kultuvrralas vuoigatvuodaidvuhtiivälddidettiin sin sosiäla ja kultuvrralas iesvu-odadovddu, sin vieruid jaärbevirolas kultuvrra ja äsahusaid. (c)veahkehit däid ålbmogiidlahtuid sihkkut vejolas sosiäla-ekonomalas erohusaid eamiålbmogiid lahtuid jariikka earä veagadaga gaskkas hehtte-keahttå eamiålbmogiid viggamusaid jaeallinvugiid. Eamiälbmogatja cearddalas älbmogat galget beassat ollislaccat nävd dasit buot olmmosvuoigatvuodaid ja vuoddofriddjavuodaid räddjehusaid ja vealaheami haga. Konvensuvnna mearrädusat galget ollasuvvat ovtta lähkäi dievdooibmuid ja nissonolbmuid guovdu. Däidålbmogiid olmmosvuoigatvuodaid ja vuoddofriddjavuodaid, maiddåi daid vuoigatvuodaid mat leat dån konvensuvnnas namahuvvon, ii galgga rihkkut makkärge båggemiiguin dahje fåpmogeavahemiiguin. I. Galgä bidjat johtuiearenoamäs doaimmaid mat buoremusat gähttejit däid namahuvvon ålbmogiid olbmuid, äsahusaid, opmodaga, bargofämu, kultuvrra ja birrasa. 2.Dät earenoamäs doaimmat eai galggaleat vuostälagaid sävaldagaigu- Skr. 1990/91: 101 in maid älbmot lea ies bäggekeahttäovdanbuktän. 3.Dåkkär earenoamäs doaimmat eai galggamange lähkäi hehttet däbålas riikkavulosvuoigatvuodaid ollasuvvama. Godån konvensuvnna mearrädusat doaimmahuvvojit, de galgä (a)dovddastit ja gähttet däid ålbmogiidsosiäla, kultuvrralas, oskui guoskevas ja vuoiODalas ärvvuid ja vieruid, ja vålditduodas vuhtii daid vättuid mat sin joavkun ja ovttaskasolmmozin deaividit; (b)gudnejahttit däid ålbmogiid ärvvuid,vieruid ja äsahusaid guoskame-ahttunvuoda; (c)ovttasradiid ja veahkkälagaid däiguinälbmogiiguin bidjat johtui doaimmaid maid ulbmilin lea litnudit dåid ålbmogiid våttisvuodaidgo sii oamastit ödda eallin-ja bargodiliid. konvensuvnnamearrädusaid doaimmahettiin räddehusat galget (a)räddädallat däiguin älbmogiiguinheivvolas ortnegiid bokte ja eare-noamåzit sin ovddasteaddji äsahusaid bokte älo,go leat äigumin addit lägaid dahje äsahit hälddahusvugiid, mat sähttet guoskat dåiddaälbmogiidda njuolga; (b)rähkadit dåidda älbmogiidda unnimustäseamma buriid vejolasvuodaid go earä veagadatjoavkkuide våldit oasi buotdäsiid mearri-dandoaimmain älbmotvälljen äsahusain, hälddahusorgänain ja earä orgä-nainmaid ovddasvästådussii dåkkär njuolggadusat ja progrämmat mat gusket dåiddaälbmogiidda; (c)rähkadit vejolasvuodaid dåid ålbmogiidiezaset äsahusaid ja ålgagiid ollislas ahtanussamii ja därbbu mielde juolludit väriiddån väräs. 2.Räddädallamat dån konvensuvnna doaimmaheami väräs galget dåh-påhuvvat buriid vieruidmielde, dåkkär hämis mii heive dilälasvuodaide jadainnamielainahtejoksojuvvoovttamielalasvuohtadahje dohkkeheap-mi eavttuhuvvon doaibmabijuid hårråi. 1.Däin äibmogiin galgä leat vuoigatvuohtamearridit dehälasvuodaort-nega dan ovdänumis mii guoskä sin eallimii, oskui, äsahusaide,vuoiDOalaS birgenlåhkåi ja eatnamiidda main sii orrot dahje maid sii earå låhkåigeavahit, ja vuoigatvuohta nu guhkäs go vejolas jodihit iezaset ekonomalas, sosiälaja kultuvrralas ovdänumi. Dåsa lassin sii galget beassat mielde rähkadit, ollasuhttitja årwostallat dåkkär riikkaviidosas ovddidanäigu-musaid ja -progrämmaid mat sähttetguoskat njuolga sidjiide. 2.Däid ålbmogiid eallin-ja bargodiligalgä buoridit ja dearvvasvuodaja cuvgehusdäsi alidit singuin veahkkälagaid ja ovttasradiid,ja dåkkär doaimmat galget oazzut ovdasaji däid ålbmogiid orrunguovlluid oktasasekonomalas ovddidanplänain. Seamma lähkäi galgä däid guovlluid earenoamäs ovddidanproseavttaidrähkadit , ahte dat dolvot namahuvvon ahtanussamii. 3.Räddehusat berrejit sihkkarastit,ahte jurddasuvvon ovddidandoaim-maid vejolas sosiäla, vuöiöOalas, kultuvrralasja birasväikkuhusat dut-kojuvvojit veahkkälagaid ja ovttasradiid däiguin älbmogiiguinälo go dåsa Däid dutkamiid bohtosat galget leat dehäleamos vuoddun go 30 mearriduvvodäid doaimmaid ollasuhttima hårråi. 4.Räddehusat galget ålggahit birrasa suodjalan-ja seailluhandoaimmaid Bilaga 3däid ålbmogiid orrunguovlluin singuin veahkkälagaid. 1.Go lågat ja njuolggadusatdoaimmahuvvojit däid ålbmogiid guovdu, de galgä sin vieruid ja ärbevirolas lägaidvåldit vuhtii. 2.Däin äibmogiin galgä leat vuoigatvuohtaseailluhit iezaset vieruid ja äsahusaid dan muddui go dat eai leat vuostälagaidriikka iezas lähkaortne-gis mearriduvvon vuoddofriddjavuodaiguin ja riikkaidgaskasaccatdovd-dastuvvon olmmosvuoigatvuodaiguin. Därbbu mielde berre äsahit mean-nudanvugiidcoavdit daid sierramidalasvuodaid mat cuvvot dån vu-oddojurdaga ollasuhttimis. 3.Dän artihkkala I. ja2. cuokkis eaba galgga eastit däid ålbmogiid lahtuid geavaheames buot riikkavuloziiddagullevas moigatmodaid eabage väldimis badjelasaset dåidda västideaddji geatnegasvuodaid. 1.Dan muddui go riikkaid låhkaortnetja riikkaidgaskasaccat dovddas-tuvvon olmmosvuoigatvuodat diktet, galgä dåid ålbmogiidlahtuid lähka-rihkkumusaid giedahallamis gudnejahttit däid ålbmogiid iezaset meannu-danvugiid. 2.Eisevälddit ja duopmostuolutgalget dåkkär ässiid giedahallamis våldit vuhtii dåid ålbmogiid ärbevirolas räoggästanvugiid. 1.Go däid ålbmogiid lahtuide mearriduvvojitråOggästusat oktasas låh-kaortnega mielde, galgä sin ekonomalas, sosiäla ja kultuvraiesvuodaidvåldit vuhtii. 2.Earå räqggästanvuogit go giddagasgalget oazzut vuosttas saji dalle go räOggåstus mearriduvvo. Earretdåkkär dähpähusaid mat låga mielde gusket buot olbmuid, makkärge bälkkälasdahje bålkkähis bäggobälvalusaid ii galgga gäibidit däid ålbmogiid lahtuin ja dåkkärgåibideapmi galgä saddat råoggåstusvu-lozin. Dätälbmogat galget oazzut suoji vuoigatvuodaideaset rihkkumusaid vuostä ja vejolasvuodacuoccäldahttit ässiid duopmostuoluid ovddas ovttaskasolmmozin dahje ovddasteaddjiorgånaideaset bokte suodjalan dihte vuoigatvuodaideaset beaktilis lähkäi. Galgäfuolahit ahte dåid ålbmogiid lahtut sähttet ipmirdit ässemeannudeami ja ieza ipmirduvvotduopmostu-olu ovddas, därbbu mielde dulkka vehkiin dahje earä heivvolas gaskaoamibokte. 13. artihkal Bilaga3 1.Konvensuvnna dån oasi doaimmahettiinräddehusat galget gudnejahttit dan earenoamäs mearkkasumi mii dåid ålbmogiidja sin eatnama dahje guovllu dahje guktuid gaskavuodas lea sin kultuvrii dahje vuoioöalasärvvuide, ja earenoamåzit dän gaskavuoda servodatlas beliid. 2.Säniin "eatnamat" oaiwilduwojit15. ja 16. artihkkalis maiddåi guovllut, dl. olles dat biras mas dät älbmogatasset dahje man dat mudui geavahit. Berredohkkehit däid ålbmogiid oamastan-ja hälddasanvuoigatvuoda eatnamiidda main sii ärbevieru mielde asset. Heivvolas dähpähusain galgä maiddåi dorvvastit ässäigullevas vugiiguin däid ålbmogiid vuoigatvu odaid geavahit guovlluid main sii eai oro okto muhto maid sii leat ärbevi eru mielde geavahan borramusomardeapmäi ja ärbevirolas doaimmaide. Dän däfus berre earenoamåzit våldit vuhtii johtti ålbmogiid ja johtale- addji eanandolliid dilälasvuodaid. 2.Räddehusat galget bastit merostallateatnamiid mat ärbevieru mielde leat däid ålbmogiid hålddus ja dähkidit beaktilissuodjaleami sin oamastan-ja åssanvuoigatvuhtii. 3.Riikkaid lähkaortnega olis berrerähkadit heivvolas doaibmanvuogi mainna däid ålbmogiid eanangåibädusat giedahallojuvvojit. 1.Däid ålbmogiid vuoigatvuodaid iezaseteatnamiid luondduriggodaga-ide galgä earenoamåzit dorvvastit. Dåidda vuoigatvuodaidegullet däid ålbmogiid vuoigatvuodat leat osolazzan däid luondduriggodagaid geava-heamis,hälddaseamis ja suodjaleamis. 2.Dåkkär dähpähusain main stähtavärre alccesis oamastanvuoigatvu-oda mineräla- dahje eatnanvuoläs riggodagaide dahjevuoigatvuodaid eatnamiid earä luondduriggodagaide, galget räddehusat äsahit dahjedoalahit meannudanvugiid maid mielde dat sähttet räddädallat dåid älbmogiiguin oazzundihte cielggasin goaridago muhtin progrämma, ja man muddui, däid ålbmogiid eallinvejolasvuodaid, ovdalgo biddjojuvvo johtui makkärge dutkan- dahje ävkkästallanprogrämmamii guoskä däid ålbmogiid eatnamiidda, dahje addojuvvo lohpi dåkkär progrämmii.Dät älbmogat galget vejolasvuodaid mielde beassat osolazzan dåkkär doaimmaid buktinävkkis, ja sidjiide gullä govttolas buhtadas juohkelägän vahägis maid sii gillajit dåkkär doaimmaid geazil. 1.Daid spiehkastagaiguin mat leatnamuhuvvon dän artihkkala mar)it cuoggäin ii däid ålbmogiid oacco sirdit eret iezasetässaneatnamiin. 2.Go däid ålbmogiid sirdin adnojuvvovealtameahttun spiehkastatdo-aibman, sähttä sirddiheami doaimmahit dussefal dalle,go dät älbmogat leat ozzon vudolas diedu sirdima sivain ja leat dåsa bäkku hagamiehtan. Juos miehtama ii leat vejolas oazzut, sähttä sirddiheapmi doaimmahuvvotdussefal daid meannudanvuiid mielde maid lågat ja njuolggadusat merostalletja maidda heivvolas dähpähusain ee. dåkkär almmolas gulaskuddamat mat dähkiditdåidda älbmogiidda vejolasvuoda doarväi 32 Vejolasvuodaidmielde galgä dåidda älbmogiidda dähkidit vuoigatvu- Bilaga 3 oda mähccat ärbevirolas eatnamiiddåseaset dalan go sirddiheami sivat eai leat sat fämus. 4.Juos mähccan ii leat vejolas, galgäsoahpamusa mielde dahje juos ii leat soahpamus de ässäigullevas meannudanvugiidmielde addit dåidda älbmogiidda sadjäi eatnamiid mat lägäsvuoda ja juridihkalassaji däfus leat uhcimustä seamma buorit go sin ovddes eatnamat ja mat galget dorvvastitsin birgenlägi ja boahtteåiggi ovdänumi. 5.Däinna lägiin sirdojuvvon olbmotgalget oazzut dievas buhtadusa buot massimiid ja vahägiid ovddas maid sirdin leadagahan. 1.Berre gudnejahttit daid meannudanvugiidmaid dät älbmogat leat äsahan sirdin väräs eananvuoigatvuodaid iezaset lahtuid gaskkas. 2.Däiguin älbmogiiguin berre räddädallatälo go meannuduvvojit sin vuoigatvuodat luobahit eatnamiid dahje mudui sirdit vuoigatvuodaidiezaset servodaga olggobealläi. 3.Galgä sihkkarastit ahte olbmot geateai gula dåidda älbmogiidda, eai galgga sähttit ävkkästallat sin vieruid dahje lähkadiehtemeahttunvuoda,ja ahte dät olggobeale olbmot eai sähte dainna lägiin oazzut alcceseaset däid ålbmogiideatnamiid oamastan-, hälddasan-ja geavahanvuoigatvuoda. Lähkagalgä mearridit muttägis räoggästusaid dåsa gii lobi haga bahkke däid ålbmogiideatnamiidda dahje väldä daid iezas geavahussii, ja räddehusat galget ålggahit doaimmaideastadit dåkkär rihkkumusaid. Riikkaideanandoalloprogrämmat galget dähkidit dåidda älbmogiidda se-ammalägän giedahallamago riikkaid earä veagadatosiide däid doaimmaid hårråi: (a)lassieatnamiid fuolaheapmi dåiddaälbmogiidda dalle go sin eatnamat eai leat doarväi viidåt däbålas äigäiboahtimiidahje vejolas olmmoslo-gu lassäneapmäi; (b)därbbaslas väriid juolludeapmi buoriditeatnamiid maid dät älbmogat juo eaiggädusset. 1.Räddehusat galget riikkaid lähkaortnegaolis ja räddälagaid däiguin älbmogiiguin ålggahit sierranas doaimmaid suodjalitbeaktilit dåidda älbmogiidda gullevas bargiid barguiväldima ja bargoeavttuid hårråidalle go lågat mat gusket bargiide oktasaccat, eai beaktilit suodjal sin. 2.Räddehusat galget buoremus lägimielde eastadit buot vealaheami däid ålbmogiid bargiid ja earä bargiid gaskkas,earenoamåzit däin ässiin: (a)barguibeassan maiddåi bargosajiinmat gäibidit fidnomähtolasvu-oda, ja alit bargosadjäi beassan ja bargoovdäneapmi; (b)bälkädässälasvuohta seammaärvosasbarggus; (c)dälkkasteapmi ja sosiäla veahkki,bargodorvvolasvuohta ja bargode- 33 arvvaSvuodabälvalusat, servodagabuot oadjobuorrevuodat ja bargodilläi Skr. 1990/91: 101 gullevas earä buorrevuodat ja maiddåi orrunvisttit; Bilaga3 (d)searvvadanvuoigatvuohta ja oasseväldinvuoigatvuohta buot lägalas fägaorganisasuvdnabargguinja maiddåi vuoigatvuohta dahkat oktasas bargosiehtadusaid bargoaddiiguin dahje bargoaddiorganisasuvnnaiguin. Däsnamuhuvvon doaimmat galget dähkidit ahte (a)dåidda älbmogiidda gullevas bargit,maiddåi åigodatbargit, gaska-boddasas bargit ja sirdobargit eanandoallo- ja earäbargguin, seammä go akoartaväldiid bälkäbargit, galget oazzut seamma suoji go riikkaidlågat ja däbålas geavat addet seamma suorggi earä bargiide, ja ahte sii olläsitdihtet iezaset vuoigatvuodaid bargolähkaortnega olis ja daid väidalanvejolasvu-odaidmat leat geavahusas; (b)dåidda älbmogiidda gullevas bargiteai gärtta bärgat dåkkär diliin mat leat värälaccat dearvvasvuhtii, earenoamåzitdåkkär dähpähusain main geavahuvvojit pestisiiddat (boradivremirkkot) ja earä mirkkolasäv-dnasat; (c)dåidda älbmogiidda gullevas bargiteai gärtta bäkkuvulos barggaha-nortnegiidda, daid siste båggobargu vealgemäksimaväräs ja earä vealge-bargohämit; (d) dåiddaälbmogiidda gullevas olmmäi- ja nissonbargiide dähki- duvvojit dåsseärvosas vejolasvuodat ja giedahallan bargoeallimis ja maid dåi suodjatus rohcoseami vuostä bargosajiin. Earenoamäsåwira galgä atnit muttägis bargodårkkistanbålvalusaid råhkadeamis guovlluin main dåidda älbmogiidda gullevas bargit leat bäl- kåbarggus, gozihan värås dän Konvensuvnna dån oasi mearrädusaid olla suvvama. IV oassi.Fidnomåhttähus, duodji ja gävpogiid olggobeale guovlluid ealähusat Däidålbmogiid lahtuin galget leat unnimustä seamma buorit vejolasvuodat oazzut fidnomåhttähusago earä riikkavuloziin. 1.Galgä ovddidit däid ålbmogiid lahtuidoasseväldima oktasas fidno-måhttahusprogrämmaide. 2.Goas åsahuvvon oktasas fidnomähttähusprogrämmateai cuovo däid ålbmogiid earenoamäs dårbbuid, de räddehusat galget veahkkälagaiddäid älbmogiiguin äsahit sierra fidnomähttåhusprogrämmaid ja -bälvalusaid. 3.Dät sierra fidnomähttähusprogrämmatgalget vuodduduvvot däid ålbmogiid ekonomalas, sosiäla ja kultuvradiliide ja geavatlasdårbbuide. Buot dutkamusat däid progrämmaid oktavuodas galget dahkkojuvvot veahkkälagaiddäiguin älbmogiiguin, geaiguin galgä räddädallat dåkkär progrämmaid organiseremaja jodiheami birra. Go lea vejolaä, de dät älbmogat galget sähttit dadistaga iezaväldit ovddasvästddusa dåkkär oarenoamås måhttähusprogrämmaid organiseremisja jodiheamis,juos sii ieza mearridit . 1.Duodji, dälonguovlluid ja bäikegottiid ealähusat ja ärbevirolas bivdo- ja coagginealähusat ja -barggut galget dovddastuvvot dehälas oassin dåid 34 ålbmogiidkultuvrra seailluheamis ja maiddåi ekonomalas iesmearride- Skr. 1990/91:101 amisja ovdänumis. Ålo go lea dårbu, räddehusat galget veahkkälagaid Bilaga 3 däidälbmogiiguin dorvvastit däid doaimmaid nanusmuvvama ja ovdäne-ami. 2.Go dät älbmogat sihtet, de galgä addit heivvolas teknihkalas ja ekonomalas veahkigokko dat beare lea vejolas. oktavuodas galgä våldit vuhtii däid ålbmogiid ärbevirolasteknologiija ja kultuvraiesvuodaid ja maiddåi guhkesäigäsas ja vuoiggalas ovdänumidehälasvuoda. V oassi.Servodatoadju ja dearwasvuohta Servodagaoadjoortnegat galget dadistaga viiddiduvvot gokcat däid ålbmogiid ja daid ortnegiidgalgä doaimmahit almmå makkärge vealahemiid haga. Räddehusatgalget dorvvastit dåidda älbmogiidda dohkälas dear- vvasvuodabälvalusaid ja skähppot väriid vai dät älbmogat besset iezaset ovddasvåstädusain ja bearråigeahcuin rähkadit ja fållat dåkkär bälvalusa id. 2.Nu guhkäs go lea vejolas, dearvvasvuodabälvalusatgalget leat bäikkä-laccat. Dåkkär bälvalusaid galgä häbmet ja hälddasit ovttasradiiddäiguin älbmogiiguin vuhtii välddidettiin sin ekonomalas, geogråfalas, sosiälaja kultuvrralas diliid seammä go sin ärbevirolas dearvvasvuodafuolahus-, buoridan-jadälkkodanvugiid. 3.Dearvvasvuodafuolahanortnet galgämåhttähit ja bälkähit ovddage-ahcen bäikkälas dearvvasvuodabargiid ja bärgat earenoamåzitdear-vvasvuoda vuoddobälvalusaiguin doaladettiin lagas oktavuodaid earä de-arvvasvuodabälvalusaiguin. 4.Dåkkär dearvvasvuodabälvalusaidlägideami galgä soabahit oktii earä sosiäla, ekonomalas ja kultuvrralasdoaimmaiguin. Däidålbmogiid buot lahtuide galgä dorvvastit unnimustä seamma buriid vejolasvuodaidoazzut oahpahusa buot dåsiin go servodagas muduid. 1.Däid ålbmogiid oahpahusprogrämmaidja-bälvalusaid galgä ovddidit ja ollasuhttit singuin veahkkälagaid vai dät progrämmatja bälvalusat gallehit sin sierranasdärbbuid, ja dåidda galget gullat sin historjä,diehtu, teknologiija, ärvosystemat ja maiddåi sin sosiäla, ekonomalas, ja kultuvrralasviggamusat.