Amọ o ni ti koro ọyan ọhun ba ti to ibu eso ọsan lasiko ti wọn kofiri ninu agọ ara, o seese ki ẹmi ẹni bẹẹ ma gun to ọdun mẹẹdogun mọ lẹyin ikede eyi. "arun jẹjẹrẹ kọọkan lo yatọ si ara wọn, ta ba ni ẹgbẹrun mẹwa arun jẹjẹrẹ, a nilo itọju lọna ẹgbẹrun mẹwa, idi si ree ti mo se n pariwo pe ka tete sawari arun jẹjẹrẹ lọna abayọ, dipo ka maa wa itọju fun-un."


Stem Cell treatment: Àrùn tó lé ní 80 ni àwọn onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó leè fi ìwọ́ àti olubi

Titi di oni, sisọ iwọ ati olubi smọ nu ti di aṣa eyi ti o maa n waye ni kete ti ibi smọ tuntun ba ti waye. Amọṣa awọn ims tuntun ti fihan bayii pe ko si idi fun wa lati maa sọ iwọ ati olubi awọn ọmọ tuntun ti a ba ṣẹṣẹ bi mọ nitori agbara iwosan ọpọlọpọ arun gbẹmigbẹmi lo wa ninu wọn. Gẹgẹ bi awọn onimọ ti ṣe sọ, ko din ni ọgọrin aisan gbẹmigbẹmi ati baraku ti wọn lee fi awọn eroja aṣaralore to wa ninu iwọ ati olubi ọmọ tuntun wo. Koda awọn aisan bii foniku-fọla dide (Sickle cell), warapa (Epilepsy) ati Rọlapa-rọ lẹsẹ (Stroke) wa lara awọn aisan ti wọn n fi iwọ ati olubi ọms wo bayii. Gẹgẹbi awọn onimọ iṣegun ṣe sọ, ko din ni alaisan mẹẹdogun ti wọn ti ri iwosan kuro lọwọ aisan foniku-fọla dide ni Naijiria nipasẹ imọ lilo iwọ ati olubi ọmọ fi ṣe iwosan yii, eleyii ti a mọ si Stem cell.


Kegel: Eré ìdárayá tí àwọn onímọ̀ sọ pé ó n fikún adùn ìbálòpọ̀ fún obìnrin, tó tún n fún ọkùnrin ní agbára

Awọn onimọ ilera maa n sọ pe pataki ni ere idaraya jẹ, ninu ilera ẹda. Bẹẹ si ni oriṣiriṣi ere idaraya wa, ṣugbọn o ni awọn to n ṣanfaani fun ibalopọ laarin takọ-tabo. Dokita onimọ nipa bi egungun inu ara ṣe n ṣiṣẹ, Abubakar Ahmad Tsafe, ti ileewosan Gbogboogbo Farida, nilu Gusau nipinlẹ Zamfara, sọ nipa awọn iwulo ati anfaani ere idaraya fun ibalopọ to dara fun ọkunrin ati obinrin. Dokita naa sọ pe ere idaraya le ran ọkunrin lọwọ lati fi opin si ti tete da 'ejaculation', aile ṣe deede ninu ibalopọ. O tun le mojuto ki nkan ọmọkunrin o ma ṣiṣẹ. O ni o tun le ṣe iranlọwọ lori iṣoro ti ọkunrin ba ni pẹlu ile itọ rẹ.


Dokita naa sọ pe ere idaraya le ran ọkunrin lọwọ lati fi opin si ti tete da 'ejaculation', aile ṣe deede ninu ibalopọ. O tun le mojuto ki nkan ọmọkunrin o ma ṣiṣẹ. O ni o tun le ṣe iranlọwọ lori iṣoro ti ọkunrin ba ni pẹlu ile itọ rẹ. Fun awọn obinrin, ere idaraya le fun ile itọ ati ẹya ara to wa fun ọmọ bibi, ni okun. Dokita Abubakar Ahmad Tsafe sọ pe ere idaraya Kegel, jẹ eyi ti ko nira rara, to si ma n fun awọn iṣan to wa lara egungun to so ara ati ẹsẹ pọ 'pelvis', ni okun. Ẹya ara 'pelvis' yii kan naa lo gbe awọn ẹya ara to gbe nkan smọkunrin ati oju ara obinrin duro.


Fun awọn obinrin, ere idaraya le fun ile itọ ati ẹya ara to wa fun ọmọ bibi, ni okun. Dokita Abubakar Ahmad Tsafe sọ pe ere idaraya Kegel, jẹ eyi ti ko nira rara, to si ma n fun awọn iṣan to wa lara egungun to so ara ati ẹsẹ pọ 'pelvis', ni okun. Ẹya ara 'pelvis' yii kan naa lo gbe awọn ẹya ara to gbe nkan smọkunrin ati oju ara obinrin duro. O wa laarin ikùn ati itan. Iwe iroyin magasiini Healthline Health sọ pe ere idaraya Kegel ma n jẹ ki ile itọ ṣiṣẹ daadaa. O si tun ma n fun eeyan ni agbara ati fun ibalopọ.


O wa laarin ikùn ati itan. Iwe iroyin magasiini Healthline Health sọ pe ere idaraya Kegel ma n jẹ ki ile itọ ṣiṣẹ daadaa. O si tun ma n fun eeyan ni agbara ati fun ibalopọ. Oriṣiriṣi nkan lo ma n din agbara ẹya ara 'pelvis' ku. Nigba ti ọkunrin ba wa ni ọdọ, wsn ma n ni agbara. Amọ bi wọn ba ṣe n dagba, ni yoo ma a rẹ ẹya ara naa, eyi ti yoo nipa lori bi wọn ṣe n ni ibalopọ.


Oriṣiriṣi nkan lo ma n din agbara ẹya ara 'pelvis' ku. Nigba ti ọkunrin ba wa ni ọdọ, wsn ma n ni agbara. Amọ bi wọn ba ṣe n dagba, ni yoo ma a rẹ ẹya ara naa, eyi ti yoo nipa lori bi wọn ṣe n ni ibalopọ. Gẹgẹ bi Magasinni Healthline ṣe sọ, ere idaraya Kegel ma n mu ki adun ati ifẹ si ibalopọ, pọ si lara awọn ọkunrin. O ma n dena ki ọkunrin tete dà àtọ lasiko ibalopọ, to si ma n din iṣoro ki ọkunrin o ma le ṣe ku. Yatọ si eyi, Dokita Tsafe sọ pe ere idaya  naa ma n mu ki ọkunrin le pa itọ mọra fun igba pipẹ.


Gẹgẹ bi Magasinni Healthline ṣe sọ, ere idaraya Kegel ma n mu ki adun ati ifẹ si ibalopọ, pọ si lara awọn ọkunrin. O ma n dena ki ọkunrin tete dà àtọ lasiko ibalopọ, to si ma n din iṣoro ki ọkunrin o ma le ṣe ku. Yatọ si eyi, Dokita Tsafe sọ pe ere idaya  naa ma n mu ki ọkunrin le pa itọ mọra fun igba pipẹ. Oriṣiriṣi nkan lo le mu ki aarẹ ba 'pelvis' obinrin tabi ba a jẹ. Eyi le waye nipasẹ oyun tabi ọmọ bibi. O si le jẹ nipasẹ isẹ abẹ ile itọ tabi aisan ninu ile itọ.


Oriṣiriṣi nkan lo le mu ki aarẹ ba 'pelvis' obinrin tabi ba a jẹ. Eyi le waye nipasẹ oyun tabi ọmọ bibi. O si le jẹ nipasẹ isẹ abẹ ile itọ tabi aisan ninu ile itọ. Ṣugbọn dokita sọ pe ayipada le wa ti iru obinrin bẹ ẹ ba n ṣe ere idaraya Kegel. O ni o tun ma n mu ki obinrin gbadun ibalopọ ju ti tẹlẹ lọ. O sẹ pataki lati da orisun awọn iṣan naa mọ.


Ṣugbọn dokita sọ pe ayipada le wa ti iru obinrin bẹ ẹ ba n ṣe ere idaraya Kegel. O ni o tun ma n mu ki obinrin gbadun ibalopọ ju ti tẹlẹ lọ. O sẹ pataki lati da orisun awọn iṣan naa mọ. Healthline sọ pe o le da wọn mọ nipa kiki ika ọwọ to mọ si inu oju ara rẹ, ki o si pa awọn iṣan oju ara naa pọ daadaa mọ ika naa. Ọna miran tun ni pe ki ọkunrin tabi obinrin gbiyanju lati da itọ duro lasiko ti wọn ba n tọ lọwọ. Awọn iṣan ti wọn fi da itọ duro ni  ti pelvis, ti yoo si fun wọn ni òye aaye to wa.


Healthline sọ pe o le da wọn mọ nipa kiki ika ọwọ to mọ si inu oju ara rẹ, ki o si pa awọn iṣan oju ara naa pọ daadaa mọ ika naa. Ọna miran tun ni pe ki ọkunrin tabi obinrin gbiyanju lati da itọ duro lasiko ti wọn ba n tọ lọwọ. Awọn iṣan ti wọn fi da itọ duro ni  ti pelvis, ti yoo si fun wọn ni òye aaye to wa. Oriṣiriṣi ere idaraya yii lo wa - o le ṣe e lori iduro, ti o ba joko, tabi ki o sun si ilẹ Eyi to wọpọ ju ni ki o sun silẹ, ki o si kọ oju si oke. Lẹyin naa, gbe itan soke, na ọwọ si iwaju, ki o si ka orunkun rẹ ko. Dokita Tsafe sọ pe o le ṣe ere idaraya yii laarin iṣẹju aaya mẹta si marun, sinmi, ki o tun bẹrẹ pada.


Oriṣiriṣi ere idaraya yii lo wa - o le ṣe e lori iduro, ti o ba joko, tabi ki o sun si ilẹ Eyi to wọpọ ju ni ki o sun silẹ, ki o si kọ oju si oke. Lẹyin naa, gbe itan soke, na ọwọ si iwaju, ki o si ka orunkun rẹ ko. Dokita Tsafe sọ pe o le ṣe ere idaraya yii laarin iṣẹju aaya mẹta si marun, sinmi, ki o tun bẹrẹ pada. Bakan naa ni fun ọkunrin ati obinrin. O tun le ṣe ere idaraya naa nipa jijoko, ki o si ka ẹsẹ rẹ ko si abẹ ara wọn. O le ṣe e fun iṣẹju diẹ, sinmi, ki o si tun tẹsiwaju.


Bakan naa ni fun ọkunrin ati obinrin. O tun le ṣe ere idaraya naa nipa jijoko, ki o si ka ẹsẹ rẹ ko si abẹ ara wọn. O le ṣe e fun iṣẹju diẹ, sinmi, ki o si tun tẹsiwaju. Omiran tun ni pe ki o fi aya sun, ki o si gbe iku rẹ soke, pẹlu ọwọ rẹ ko di ẹọẹ rẹ mejeeji mu lati ẹyin. Dokita sọ pe ko si asiko ti eeyan ko le ṣe ere idaraya yii, boya ni owurọ, ọsan tabi alẹ. Koda, o le ṣe nibi ti ko si ni gbangba nibi iṣẹ rẹ.


Omiran tun ni pe ki o fi aya sun, ki o si gbe iku rẹ soke, pẹlu ọwọ rẹ ko di ẹọẹ rẹ mejeeji mu lati ẹyin. Dokita sọ pe ko si asiko ti eeyan ko le ṣe ere idaraya yii, boya ni owurọ, ọsan tabi alẹ. Koda, o le ṣe nibi ti ko si ni gbangba nibi iṣẹ rẹ.


Sex party: Ìjọba gbé ilé ijó oníhòhò tì pa lórí ẹ̀sùn títàpá sí ìlànà àti dẹ́kun coronavirus

Ileeṣẹ ọlọpaa gbe ile ijo ibalopọ ti pa lori ẹsun pe wọn kuna lati tẹle ilana ati gbogun ti ajakalẹ arun coronavirus fun igba keji laarin ọsẹ kan. Ile ijo naa to wa niluu Paal lorilẹede Belgium di titi pa lọjọ Ẹti to lọ ni deedee ago mẹsan an aabọ. Gbogbo awọn mẹwaa to wa nibẹ ni wọn ni ki wọn sanwo itanran to din diẹ ẹgbẹrun lọna ọgọfa. Ọpọ awọn ọkunrin ati obinrin to wa nihoho lawọn ọlọpaa ri lati oju ferese, bakan naa ni wọn paaki ọkọ sita rẹgẹdẹ. Awọn ọlọpaa ko kọkọ raye wọle lẹyin ti wọn ti ilẹkun ile ijo onihoho naa. Amọ awọn oṣiṣẹ panapana lo fi ipa ṣi ilẹkun naa ki awọn ọlọpaa to raye wọle. Eeyan mẹfa lọwọ ọlọpaa kọkọ tẹ ki wọn to mawọn mẹrin mii ninu eyi ti ọkan lara wọn ti lọ sa pamọ.


Awọn ọlọpaa ko kọkọ raye wọle lẹyin ti wọn ti ilẹkun ile ijo onihoho naa. Amọ awọn oṣiṣẹ panapana lo fi ipa ṣi ilẹkun naa ki awọn ọlọpaa to raye wọle. Eeyan mẹfa lọwọ ọlọpaa kọkọ tẹ ki wọn to mawọn mẹrin mii ninu eyi ti ọkan lara wọn ti lọ sa pamọ. Igba keji ree tawọn ọlọpaa yon fi ipa ṣi ilẹkun ile ijo laarin ọsẹ kan lorilẹede Belgium. Lọjọ kinni ,oṣu kejila, ọdun 2020 yii lawọn ọlọpaa mu ọkunrin mẹẹdọgbọn ni ihoho niluu Brussels nibi ti oloṣelu aṣofin ilẹ Hungary ti n saa lọ. Awọn agbofinro mawọn ọkunrin naa lẹyin tawọn ara adugbo lọ fẹjọ sun ileeṣẹ ọlọpaa pe ariwo awọn ọkunrin pọ lati ile ijo ti wọn wa lẹkun tawọn ololufẹ akọ sakọ pọ si ni rue des Pierres.


Igba keji ree tawọn ọlọpaa yon fi ipa ṣi ilẹkun ile ijo laarin ọsẹ kan lorilẹede Belgium. Lọjọ kinni ,oṣu kejila, ọdun 2020 yii lawọn ọlọpaa mu ọkunrin mẹẹdọgbọn ni ihoho niluu Brussels nibi ti oloṣelu aṣofin ilẹ Hungary ti n saa lọ. Awọn agbofinro mawọn ọkunrin naa lẹyin tawọn ara adugbo lọ fẹjọ sun ileeṣẹ ọlọpaa pe ariwo awọn ọkunrin pọ lati ile ijo ti wọn wa lẹkun tawọn ololufẹ akọ sakọ pọ si ni rue des Pierres.


Rauf Aregbesola sọ bó ṣe yẹ kí òbí máa fètò sọ́mọ bíbí

Minisita to n ri si ọrọ abẹle lorilede Naijiria to tun jẹ gomina ana ipinlẹ Osun, Ọgbẹni Rauf Aregbesola ti ni ki awọn obi din iye ọmọ ti wọn n bi ku. Aregbesola sọ eyi gẹgẹ bi ọkan lara awọn koko ọrọ to maa n fi sita lori ayelujara. O fi ọrọ rẹ gba awọn lọkọ-laya nimọran lati fi eto si bi wọn ṣe n bimọ nitori ipo ti orlẹede Naijiria wa lọwọlọwọ. Loju opo Twitter ti Ọgbẹni Aregbesola maa n lo fi kọ awọn koko ọrọ kekeke, o ni "a rọ awọn lọkọ-laya lati maa feto sọmọ bibi". Tani Akeredolu tó ń díje dupò gómìnà fún ìgbàkejì nípìnlẹ̀ Ondo? Ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Eko fún Fayose lọ́jọ́ méje láti bẹ àwọn adarí ẹgbẹ́ Bí mo bá ṣáájú ìwọ́de ENDSAReS, kẹ́ẹ mọ̀ pé ẹ̀wọ̀n Kirikiri ni wọ́n á gbé mi lọ jàntò - Naira Marley O tẹnu mọ ọ pe "a ti n bimọ ju iye awọn ti orilẹede ṣetọju lọ.


Loju opo Twitter ti Ọgbẹni Aregbesola maa n lo fi kọ awọn koko ọrọ kekeke, o ni "a rọ awọn lọkọ-laya lati maa feto sọmọ bibi". Tani Akeredolu tó ń díje dupò gómìnà fún ìgbàkejì nípìnlẹ̀ Ondo? Ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Eko fún Fayose lọ́jọ́ méje láti bẹ àwọn adarí ẹgbẹ́ Bí mo bá ṣáájú ìwọ́de ENDSAReS, kẹ́ẹ mọ̀ pé ẹ̀wọ̀n Kirikiri ni wọ́n á gbé mi lọ jàntò - Naira Marley O tẹnu mọ ọ pe "a ti n bimọ ju iye awọn ti orilẹede ṣetọju lọ. Torinaa, ọmọ meji si mẹta ti to". Aregbe ni o yẹ keeyan ṣe bo ṣe mọ ni, ẹlẹwa sapọn lori ọrọ ọmọ bibi lorilẹede Naijiria. Niwọnba iwọn iye owo tabi na atijẹ ti eeyan ni ni Ọgbẹni Aregbesola ni o yẹ keeyan wo ko to maa ka ọmọ jọ.


Torinaa, ọmọ meji si mẹta ti to". Aregbe ni o yẹ keeyan ṣe bo ṣe mọ ni, ẹlẹwa sapọn lori ọrọ ọmọ bibi lorilẹede Naijiria. Niwọnba iwọn iye owo tabi na atijẹ ti eeyan ni ni Ọgbẹni Aregbesola ni o yẹ keeyan wo ko to maa ka ọmọ jọ.


Fibroid: Ǹjẹ́ o mọ pé o le ní oyún ìju tí o kò bá tètè bímọ?

Iwadii imọ ijinlẹ kan ti fihan pe obinrin mẹta ninu mẹwaa, ti ọjọ ori wọn wa laarin ọdun mẹẹdọgbọn si ọgbọn ọdun, lo ma n ni oyun iju ni Naijiria. Awọn ile iwosan ikọṣẹ iṣegun oyinbo to wa ni ilu Calabar, Port Harcourt ati Enugu, ni wọn ṣe iwadii naa. Dokita agba ni ẹka ti wọn ti n mojuto awọn ẹya ara ti obinrin fi n bimọ, Obstetrics and Gynaecology, ni Ile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun Fasiti Calabar, Ugwu Brown, sọ fun BBC pe, ìju lo wọpọ ju ninu awọn nnkan to ma n wu ninu ikun obinrin, ni Naijiria. Awọn ami oyun iju: Bi oyun iju naa ba ṣe tobi to, iye to jẹ, ati ibi to wa ninu ile ọmọ, ni yoo sọ ami ti obinrin yoo ri. Ṣugbọn Dokita Brown sọ pe ọpọlọpọ obinrin to ni oyun iju kii ri ami kankan. Awọn ami to wọpọ ni: Bi o sẹ le tọju oyun iju: Itọju ti wọn yoo fun obinrin to ba ni oyun iju nii ṣe pẹlu ọjọ ori, to ba ṣi fẹ ẹ bimọ, bi iju naa ṣe tobi si, ati ibi to wa ninu ile ọmọ.


Awọn ami oyun iju: Bi oyun iju naa ba ṣe tobi to, iye to jẹ, ati ibi to wa ninu ile ọmọ, ni yoo sọ ami ti obinrin yoo ri. Ṣugbọn Dokita Brown sọ pe ọpọlọpọ obinrin to ni oyun iju kii ri ami kankan. Awọn ami to wọpọ ni: Bi o sẹ le tọju oyun iju: Itọju ti wọn yoo fun obinrin to ba ni oyun iju nii ṣe pẹlu ọjọ ori, to ba ṣi fẹ ẹ bimọ, bi iju naa ṣe tobi si, ati ibi to wa ninu ile ọmọ. Itọju gboogi to wa fun ni 'hysterectomy'; eyi ni ilana ti wọn n gba lati yọ ile ọmọ obinrin kuro ninu ara. Ṣugbọn, itọju naa yoo jẹ nipa oogun lilo tabi iṣẹ abẹ.


Itọju gboogi to wa fun ni 'hysterectomy'; eyi ni ilana ti wọn n gba lati yọ ile ọmọ obinrin kuro ninu ara. Ṣugbọn, itọju naa yoo jẹ nipa oogun lilo tabi iṣẹ abẹ.


Nigeria Bad roads: Àwọn obìnrin abúlé yìí ń pàdánù ọmọ látàrí òpópónà tó mẹ́hẹ

Ti ọjọ ikunlẹ alaboyun ba de, idunnu ati ayọ lo maa n jẹ, ṣugbọn ko ri bẹẹ fun awọn olugbe abule Madaka ni ipinlẹ Niger ni aarin gbungbun Naijiria. Ọpọ awọn alaboyun lo ti gbẹmi mi ni ilu naa ti wọn ba fẹ bimọ, nitori ko si opopona lati gbe wọn lọ si ile iwosan. Opopona kan ṣoṣo lo so ijọba ibilẹ Kagara pọ mọ ilu Madaka mọ awọn abule to ku. Opopona yii lo ja mọ abule Mgwa Magaba, Kompani, Rubo, Nafsira, Shikira, ati Wayam papọ mọ ara wọn. Ipinlẹ Niger jẹ ọkan lara ipinlẹ ti a da silẹ lọdun 1976. O ni awọn ilu nlanla bii Minna, Bida, Suleja, Kotongora atawọn ilu miran.


Opopona yii lo ja mọ abule Mgwa Magaba, Kompani, Rubo, Nafsira, Shikira, ati Wayam papọ mọ ara wọn. Ipinlẹ Niger jẹ ọkan lara ipinlẹ ti a da silẹ lọdun 1976. O ni awọn ilu nlanla bii Minna, Bida, Suleja, Kotongora atawọn ilu miran. Ni nkan bii 1800 ni awọn oyinbo amunisin ti gbe ni agbegbe Madaka nitori pe goolu pọ nibẹ ki wọn to kuro lọdun 1946 nigba ti goolu di ọpọ yanturu kaakiri. Hajara Kadamato, to jẹ ọkan lara awọn ti iṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ si sọ pe, oun padanu ọmọ nitori ọna ti ko si labule ọhun. O ṣalaye pe, bi oun ṣe n rọbi lọwọ ni wọn gbe oun sori alupupu, ṣugbọn ki wọn to de ile iwosan ni ọmọ naa di ologbe si oun ninu.


Ni nkan bii 1800 ni awọn oyinbo amunisin ti gbe ni agbegbe Madaka nitori pe goolu pọ nibẹ ki wọn to kuro lọdun 1946 nigba ti goolu di ọpọ yanturu kaakiri. Hajara Kadamato, to jẹ ọkan lara awọn ti iṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ si sọ pe, oun padanu ọmọ nitori ọna ti ko si labule ọhun. O ṣalaye pe, bi oun ṣe n rọbi lọwọ ni wọn gbe oun sori alupupu, ṣugbọn ki wọn to de ile iwosan ni ọmọ naa di ologbe si oun ninu. O ni wọn gbe oun lori timutimu lati kọja odo mẹrin lati ile ki wọn to de ile iwosan ọhun. Hajara sọ siwaju si pe, wahala lati kọja odo ati ọna ti ko dara lo fa ṣababi bi oun ṣe padanu ọmọ oun. Hajara ni, oun ko ti i bi ọmọ mii lati igba ti iṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ, to si jẹ ibanujẹ nla fun oun.


O ni wọn gbe oun lori timutimu lati kọja odo mẹrin lati ile ki wọn to de ile iwosan ọhun. Hajara sọ siwaju si pe, wahala lati kọja odo ati ọna ti ko dara lo fa ṣababi bi oun ṣe padanu ọmọ oun. Hajara ni, oun ko ti i bi ọmọ mii lati igba ti iṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ, to si jẹ ibanujẹ nla fun oun. Odo Alhaji Bako, Luga, Wayam ati Nafsira ni odo mẹrin ti wọn n gba kọja lọs i ile iwosan ni eyi ti ko si afara lori ikọkan ninu wọn. Fred Achem to jẹ dokita obinrin naa sọ fun BBC pe, bi awọn alaboyun ṣe n ngba inu odo kọja, wọn le fara ko aisan, eyi to maa n ṣe ijamba fun ọmọ inu. Dokita naa sọ pe ohun gbogbo lo wọn gogo lagbegbe naa, latari ọna ti ko si, bẹẹ si ni awọn aboyun maa n ri eemọ ki wọn to bimọ.


Odo Alhaji Bako, Luga, Wayam ati Nafsira ni odo mẹrin ti wọn n gba kọja lọs i ile iwosan ni eyi ti ko si afara lori ikọkan ninu wọn. Fred Achem to jẹ dokita obinrin naa sọ fun BBC pe, bi awọn alaboyun ṣe n ngba inu odo kọja, wọn le fara ko aisan, eyi to maa n ṣe ijamba fun ọmọ inu. Dokita naa sọ pe ohun gbogbo lo wọn gogo lagbegbe naa, latari ọna ti ko si, bẹẹ si ni awọn aboyun maa n ri eemọ ki wọn to bimọ. O ni apo ile ọmọ wọn le ja tabi ki wahala irora wiwẹ tabi gbigbe wọn lori odo to maa n ṣakoba aile tete ṣe iṣẹ abẹ fawọn to nilo rẹ ti wọn ba gbe wọn de ile iwosan. Kini ijọba ti ṣe fun awọn eniyan abule yii? Igba kan ṣoṣo ni ijọba ti gbiyanju lati la ọnade agbegbe yii ni ipinlẹ Niger ni lọdun 1985.


O ni apo ile ọmọ wọn le ja tabi ki wahala irora wiwẹ tabi gbigbe wọn lori odo to maa n ṣakoba aile tete ṣe iṣẹ abẹ fawọn to nilo rẹ ti wọn ba gbe wọn de ile iwosan. Kini ijọba ti ṣe fun awọn eniyan abule yii? Igba kan ṣoṣo ni ijọba ti gbiyanju lati la ọnade agbegbe yii ni ipinlẹ Niger ni lọdun 1985. Abdullahi Usman Kantago to jẹ oloye pataki ni abule yii ṣalaye fun Dooshima Abu, akọroyin BBC pe awọn ologun ni wọn gbiyanju ọna naa ṣugbọn wọn ko da ọda sii. Ati pe titi di isinyii, ko tii si ijọba to wẹyin wọn wo.


Abdullahi Usman Kantago to jẹ oloye pataki ni abule yii ṣalaye fun Dooshima Abu, akọroyin BBC pe awọn ologun ni wọn gbiyanju ọna naa ṣugbọn wọn ko da ọda sii. Ati pe titi di isinyii, ko tii si ijọba to wẹyin wọn wo.


Baldness: Àwọn tí irun wọ́n ti gbá rìfáàsì sọ ìrírí wọn àti àǹfàní tí wọ́n ń jẹ

Ṣé lóòtọ́ ni pé orí olówó ni ti apárí? "...Ìgbà míì, àwọn báábà ò kí ń béèrè pé ṣé ẹ fẹ́ gẹrun orí, irun àgbọ̀n nìkan la máa ń gẹ̀ nígbà tí kò sí ǹkankan lórí, kondoro ni". Awọn apari gbàgbọ pé púpọ nínú awọn to ṣe agbejade awọn nkan gidi lagbaye, apari ni wọn. Ọkan ninu wọn ṣe afiwe onimọ Sayẹnsi, Michael Farraday gẹgẹ bi eeyan nla to si jẹ apari. "Bí Ọlọrun bá tiẹ fún mi ní irun àgbọn, máà dúpẹ, àwọn kan wa to jẹ pe kodoro bayii ni." Ni ti dokita, o sọ oniruuru idi ti eeyan le fi pa lori yala kunrin tabi obinrin.


Ọkan ninu wọn ṣe afiwe onimọ Sayẹnsi, Michael Farraday gẹgẹ bi eeyan nla to si jẹ apari. "Bí Ọlọrun bá tiẹ fún mi ní irun àgbọn, máà dúpẹ, àwọn kan wa to jẹ pe kodoro bayii ni." Ni ti dokita, o sọ oniruuru idi ti eeyan le fi pa lori yala kunrin tabi obinrin. Dokita Tunde Adeife jẹ ko di mimọ pe o le niṣe pẹlu ajogunba idile nigba miran. "To ba ti wa ninu idile kan, to jẹ wipe tẹẹ́ ba ṣa ọkunrin mẹwaa ninu idile, eeyan marun a pari ninu wọn, ẹ o ti mọ pe ajogunba ni". Ni ti obinrin, o ṣalaye pe bi irun ti wọn maa n ṣe ba ti le ju to si yọ lati ibi gbongbo rẹ, obirin naa ti di apari niyẹ ti ko si si ohun ti onimọ iṣegun oyinbo kankan le ṣe si i. O ṣalaye pe to ba kan ge laarin ni, atunṣe ṣi wa.


Dokita Tunde Adeife jẹ ko di mimọ pe o le niṣe pẹlu ajogunba idile nigba miran. "To ba ti wa ninu idile kan, to jẹ wipe tẹẹ́ ba ṣa ọkunrin mẹwaa ninu idile, eeyan marun a pari ninu wọn, ẹ o ti mọ pe ajogunba ni". Ni ti obinrin, o ṣalaye pe bi irun ti wọn maa n ṣe ba ti le ju to si yọ lati ibi gbongbo rẹ, obirin naa ti di apari niyẹ ti ko si si ohun ti onimọ iṣegun oyinbo kankan le ṣe si i. O ṣalaye pe to ba kan ge laarin ni, atunṣe ṣi wa. Remilekun Fatolu bú sẹ́kún fún ohun tó ti pàdánù láyé torí ọyàn ńla rẹ̀. Ẹwẹ, dokita Tunde ni awọn ounjẹ afunilẹjẹ kan wa to le jẹ ki irun hu daadaa. "Awọn abẹrẹ wa taa le lo, ti a ba ti gun ibi isal ibi ti irun ti n jade wn a si lẹ wọn mọ ibi tori ti n pa ti yoo si bọ si deede pada".


Remilekun Fatolu bú sẹ́kún fún ohun tó ti pàdánù láyé torí ọyàn ńla rẹ̀. Ẹwẹ, dokita Tunde ni awọn ounjẹ afunilẹjẹ kan wa to le jẹ ki irun hu daadaa. "Awọn abẹrẹ wa taa le lo, ti a ba ti gun ibi isal ibi ti irun ti n jade wn a si lẹ wọn mọ ibi tori ti n pa ti yoo si bọ si deede pada". Koda o ni awọn obirin gan lee pada ni irun iwaju to ti fa l sipakọ pada nipa aramanda iṣẹ ọwọ awọn.


Koda o ni awọn obirin gan lee pada ni irun iwaju to ti fa l sipakọ pada nipa aramanda iṣẹ ọwọ awọn.


Healthy lifestyle: Wo irú ìgbé ayé tó lè mú ẹ̀mí rẹ gùn

Gbigbe igbe aye to dara le fi ọdun mẹwaa kun ọjọ aye awọn obinrin, bakan naa lo le fi ọdun meje kun t'awọn ọkunrin. Irufẹ bẹẹ tun le dena arun jẹjẹrẹ, arun ọkan ati itọ ṣuga pẹlu awọn arun miran gbogbo. Iwadii ajọ BMJ lo fidi ọrọ yìi múlẹ. Ajọ naa ni ṣiṣe ere idaraya ni gbogbo igba, jijẹ ounjẹ aṣaraloore, lai mu siga ṣe pataki. Apọju ṣuga mu ki eeyan ni arun jẹjẹrẹ. Ijọba orile-ede Ghana ni bibọ ẹran pẹlu paracetamol iku ni!


Ajọ naa ni ṣiṣe ere idaraya ni gbogbo igba, jijẹ ounjẹ aṣaraloore, lai mu siga ṣe pataki. Apọju ṣuga mu ki eeyan ni arun jẹjẹrẹ. Ijọba orile-ede Ghana ni bibọ ẹran pẹlu paracetamol iku ni! Kinni gbigbe igbe aye to dara tumọ sí? Wọn bi awọn eeyan to ti pe aadọta ọdun pe bawo ni wọn se n  ṣe mẹrin ninu nkan marun un yii? Kinni ibeere ti won lo fun iwadii naa?


Kinni gbigbe igbe aye to dara tumọ sí? Wọn bi awọn eeyan to ti pe aadọta ọdun pe bawo ni wọn se n  ṣe mẹrin ninu nkan marun un yii? Kinni ibeere ti won lo fun iwadii naa? : 1) Boya wọn ko mu siga ri? 2) Boya wọn n jẹ ounjẹ aṣaraloore? 3) Boya wọn n ṣe iṣẹ aṣekara fun ọgbọn iṣẹju?


: 1) Boya wọn ko mu siga ri? 2) Boya wọn n jẹ ounjẹ aṣaraloore? 3) Boya wọn n ṣe iṣẹ aṣekara fun ọgbọn iṣẹju? Ti ara wọn ko ba ju oṣuwọn BMI 18.5 ati 24.9. 4) Boya awọn obinrin ko mu ọti lile to ju kọọbu kan lọ lọjọ kan, ati bo ya awọn ọkunrin ko mu ju igo bia kan lọ? Awọn obinrin ti wọn ba ṣe mẹrin ninu marun un yii yoo gbe fún ọdun mẹrinlelọgbọn síi lai larun jẹjẹrẹ, arun ọkan ati itọ ṣuga.


Ti ara wọn ko ba ju oṣuwọn BMI 18.5 ati 24.9. 4) Boya awọn obinrin ko mu ọti lile to ju kọọbu kan lọ lọjọ kan, ati bo ya awọn ọkunrin ko mu ju igo bia kan lọ? Awọn obinrin ti wọn ba ṣe mẹrin ninu marun un yii yoo gbe fún ọdun mẹrinlelọgbọn síi lai larun jẹjẹrẹ, arun ọkan ati itọ ṣuga. Wọn o fi ọdun mẹwaa gbe ile aye síi ju awọn ti kii ba ṣe awọn nkan ti a ti mẹnu ba lọ. Fawọn ọkunrin, o tumọ sí pe wọn o gbe ọdun mọkanlelọgbọn lai larun kankan. Ọdun meje ni afikun ọdun ti wọn yoo lo ju awọn ọkunrin ti wọn ko gbe igbese aye to dara lọ


Wọn o fi ọdun mẹwaa gbe ile aye síi ju awọn ti kii ba ṣe awọn nkan ti a ti mẹnu ba lọ. Fawọn ọkunrin, o tumọ sí pe wọn o gbe ọdun mọkanlelọgbọn lai larun kankan. Ọdun meje ni afikun ọdun ti wọn yoo lo ju awọn ọkunrin ti wọn ko gbe igbese aye to dara lọ


Abayọmi Aranmọlatẹ, Dr Laser: Vagino Plasty àti iṣẹ́ abẹ ẹwà Obìnrin ló jẹ mí lógún

Ìdí tí mo fi yan iṣẹ́ abẹ ojú ara obìnrin láàyò rèé- Dr Laser Vagino Plasty ni iṣẹ abẹ ẹwa obinrin ti ero ko pọ nibẹ rara- Dokita Aranmolate Ẹwa obinrin ṣe pataki pupọ si wọn. Dokita to n ṣiṣẹ abẹ lori mimu ẹwa obinrin pọ sii, oniṣegun oyinbo Ayobami Aranmolate salaye awọn igbesẹ to rọ mọo ati idi ti oun fi yan iṣẹ abẹ yii laayo fun BBC Yoruba. Dr Laser sọ nipa bi iṣẹ abẹ naa ṣe wọn to ati awọn ibi ti oun ti lọ kọ ẹkọ nipa iṣẹ abẹ didi oju ara obinrin to ba fẹ lẹyin ibimọ pada. O ni ọgbọn isegun yii wa lati ọdọ Olorun ni ati pe ọpọlọ naa kii ṣe ti atọwọda rara.


Wo ìpèníjà márùn ún tó ń kojú BBC bó ṣe pé ọgọ́rùn ún ọdún

Bi ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ BBC ṣe n ṣayẹyẹ ọgọrun ọdun ti wọn da a silẹ, olootu awọn eto wa kan ṣe agbeyẹwo awọn ipenija to n dojukọ. Paapaa latọdọ awọn ileeṣẹ akẹgbẹ rẹ ti wọn n lo awọn oju opo iroyin ayelujara igbalode bii TikTok, lati kan sawọn ọdọ pẹlu igbohunsafẹfẹ wọn. Awọn ileeṣẹ nlanla, gẹgẹ bi iwe litireṣọ nla nla, kii ṣadede waye bikoṣe nipasẹ awọn ehonu to wa nilẹ lati dahun si awọn ẹhonu to ba n waye lasiko bẹẹ. Gẹgẹ bi iwe ‘The Waste Land’ ti TS Eliot kọ lọdun 1922, bẹẹ gẹgẹ ni ọrọ BBC ri. Nigba ti Ẹniọwọ Lord Reith - ti wọn yinbọn fun ni oju lasiko ogun agbaye akọkọ- di ọga agba akọkọ fun ileeṣẹ BBC, igbayegbadun orilẹede lo wa lookan aya rẹ. Ọmọ orilẹede Scotland ni, o si ṣiṣẹ gẹgẹbi Onimọ ẹrọ nilu London lẹyin ogun agbaye akọkọ.


Gẹgẹ bi iwe ‘The Waste Land’ ti TS Eliot kọ lọdun 1922, bẹẹ gẹgẹ ni ọrọ BBC ri. Nigba ti Ẹniọwọ Lord Reith - ti wọn yinbọn fun ni oju lasiko ogun agbaye akọkọ- di ọga agba akọkọ fun ileeṣẹ BBC, igbayegbadun orilẹede lo wa lookan aya rẹ. Ọmọ orilẹede Scotland ni, o si ṣiṣẹ gẹgẹbi Onimọ ẹrọ nilu London lẹyin ogun agbaye akọkọ. Erongba rẹ si ni lati lo awọn imọ ẹrọ igbalode nigba naa lati mu idagbasoke ba orilẹede ti ọwọja ogun ti fẹ jẹ run. Loni, iwọnba eeyan ni yoo mu aba wa fun agbekalẹ ileeṣẹ iroyin ijọba. Iwọnba ni awọn eeyan ti yoo si tun gba pe ki wọn maa fi owo ori ti awọn n san, fi yanju iṣuna ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ bẹẹ.


Erongba rẹ si ni lati lo awọn imọ ẹrọ igbalode nigba naa lati mu idagbasoke ba orilẹede ti ọwọja ogun ti fẹ jẹ run. Loni, iwọnba eeyan ni yoo mu aba wa fun agbekalẹ ileeṣẹ iroyin ijọba. Iwọnba ni awọn eeyan ti yoo si tun gba pe ki wọn maa fi owo ori ti awọn n san, fi yanju iṣuna ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ bẹẹ. Sibẹ, pẹlu gbogbo oriyin to wọ tọ ọ lẹyin fun ọna ara to gba ṣeto gbigbe eto isinku Ọbabinrin Elizabeth keji saye fun gbogbo agbaye lati rii, o fihan gedegbe pe ileeṣẹ iroyin BBC ṣi jẹ odu lagbaye. Fun ọgọrun ọdun, BBC ko ṣai jẹ ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ ti awọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi lee gbe ẹmi le lawọn asiko pataki, ninu eto orilẹede wọn ati agbaye. Ọrọ apilẹkọ ti Churchill ba orilẹede naa sọ lasiko ogun agbaye; Ayẹyẹ ifinijoye Ọbabinrin Elizabeth, idije ife ẹyẹ agbaye lọdun 1966; irinajo eniyan sinu oṣupa, iṣubu odi Berlin, Berlin Wall; atawọn eto miran.


Sibẹ, pẹlu gbogbo oriyin to wọ tọ ọ lẹyin fun ọna ara to gba ṣeto gbigbe eto isinku Ọbabinrin Elizabeth keji saye fun gbogbo agbaye lati rii, o fihan gedegbe pe ileeṣẹ iroyin BBC ṣi jẹ odu lagbaye. Fun ọgọrun ọdun, BBC ko ṣai jẹ ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ ti awọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi lee gbe ẹmi le lawọn asiko pataki, ninu eto orilẹede wọn ati agbaye. Ọrọ apilẹkọ ti Churchill ba orilẹede naa sọ lasiko ogun agbaye; Ayẹyẹ ifinijoye Ọbabinrin Elizabeth, idije ife ẹyẹ agbaye lọdun 1966; irinajo eniyan sinu oṣupa, iṣubu odi Berlin, Berlin Wall; atawọn eto miran. Ohun to mu ki Ọpọ awọn eeyan lorilẹede Gẹẹsi ri awọn iṣẹlẹ manigbagbe wọnyi gbọ ni ileeṣẹ BBC. Amọ ṣa, ipenija kan to wa lorilẹede Gẹẹsi bayii ni iṣọkan orilẹede naa, paapaa  nitori bi ilẹ Gẹẹsi ṣe yipada nitori ayipada to de ba ileeṣẹ iroyin pẹlu. Fun ọgọrun ọdun, ileeṣẹ iroyin BBC ti lo oniruuru ohun elo igbalode lati mu adehun rẹ pẹlu araalu ṣẹ.


Ohun to mu ki Ọpọ awọn eeyan lorilẹede Gẹẹsi ri awọn iṣẹlẹ manigbagbe wọnyi gbọ ni ileeṣẹ BBC. Amọ ṣa, ipenija kan to wa lorilẹede Gẹẹsi bayii ni iṣọkan orilẹede naa, paapaa  nitori bi ilẹ Gẹẹsi ṣe yipada nitori ayipada to de ba ileeṣẹ iroyin pẹlu. Fun ọgọrun ọdun, ileeṣẹ iroyin BBC ti lo oniruuru ohun elo igbalode lati mu adehun rẹ pẹlu araalu ṣẹ. Asiko igbohunsafẹfẹ redio ni wọn da a silẹ, wọn si fun wa ni itanṣan tẹlifiṣan oniruuru ayipada imọ ẹrọ - Ayelujara, foonu ilewọ, ati bẹẹ lọ eyi to ti fa iyatọ diẹ lori ipa ti ileesẹ BBC n ko lori aṣa. O rọrun lati pa igbẹkẹ̀le run, ṣugbọn lati mu ki igbẹkẹle waye a maa nira pupọ - Jimmy Saville ni ninu ifọrọwerọ Martin Bashir pẹlu Ọmọọbabinrin Diana, atawọn nnkan miran - ti mu ki igbẹkẹle araalu ninu BBC o walẹ. Pẹlu bi iroyin ofege ṣe gbode kan bayii, ti irọ si n rin ju otitọ lọ, awọn oju opo ayelujara ti ṣe ọpọ akoba fun iṣẹ iroyin.


Asiko igbohunsafẹfẹ redio ni wọn da a silẹ, wọn si fun wa ni itanṣan tẹlifiṣan oniruuru ayipada imọ ẹrọ - Ayelujara, foonu ilewọ, ati bẹẹ lọ eyi to ti fa iyatọ diẹ lori ipa ti ileesẹ BBC n ko lori aṣa. O rọrun lati pa igbẹkẹ̀le run, ṣugbọn lati mu ki igbẹkẹle waye a maa nira pupọ - Jimmy Saville ni ninu ifọrọwerọ Martin Bashir pẹlu Ọmọọbabinrin Diana, atawọn nnkan miran - ti mu ki igbẹkẹle araalu ninu BBC o walẹ. Pẹlu bi iroyin ofege ṣe gbode kan bayii, ti irọ si n rin ju otitọ lọ, awọn oju opo ayelujara ti ṣe ọpọ akoba fun iṣẹ iroyin. Anfani niyi fawọn akọroyin lati tubọ lo akoko, ilakaka lati fidi otitọ mulẹ eyi ti awọn eeyan ṣi n ni igbagbọ fun. Amọ igbẹkẹle to n relẹ n ṣe ọpọ ọṣẹ fun BBC. Ko si ẹni ti yoo sanwo fun ohun ti ko ni igbẹkẹle ninu rẹ.


Anfani niyi fawọn akọroyin lati tubọ lo akoko, ilakaka lati fidi otitọ mulẹ eyi ti awọn eeyan ṣi n ni igbagbọ fun. Amọ igbẹkẹle to n relẹ n ṣe ọpọ ọṣẹ fun BBC. Ko si ẹni ti yoo sanwo fun ohun ti ko ni igbẹkẹle ninu rẹ. Pẹlu bi awọn akẹgbẹ orogun owo rẹ ṣe n na owo nlanla, bii Netflix, Disney, agbara kaka ni BBC n lo. Gbogbo owo to n la kalẹ fun iṣuna ko ju biliọnu marun un pọun. Dandan ni fun BBC lati ṣe awọn ohun ti awọn akẹgbẹ rẹ wọnyii ko le ṣe, (Iroyin, redio, eto fawọn ẹlẹsinjẹsin).


Pẹlu bi awọn akẹgbẹ orogun owo rẹ ṣe n na owo nlanla, bii Netflix, Disney, agbara kaka ni BBC n lo. Gbogbo owo to n la kalẹ fun iṣuna ko ju biliọnu marun un pọun. Dandan ni fun BBC lati ṣe awọn ohun ti awọn akẹgbẹ rẹ wọnyii ko le ṣe, (Iroyin, redio, eto fawọn ẹlẹsinjẹsin). Sibẹ awọn igbesẹ oṣelu kan wa to n dari igbesẹ rẹ. Awọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi ti ọjọ ori wọn wa laarin ọdun mẹrindinlogun si mẹrinlelogun n lo ọpọ akoko lori Tiktok nikan ju wiwo mohunmaworan lọ. Lawọn ọdun diẹ sẹyin, iye asiko tawọn eeyan n lo lati wo mohunmaworan ti lọ silẹ gidigidi pẹlu ida meji ninu mẹta.


Sibẹ awọn igbesẹ oṣelu kan wa to n dari igbesẹ rẹ. Awọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi ti ọjọ ori wọn wa laarin ọdun mẹrindinlogun si mẹrinlelogun n lo ọpọ akoko lori Tiktok nikan ju wiwo mohunmaworan lọ. Lawọn ọdun diẹ sẹyin, iye asiko tawọn eeyan n lo lati wo mohunmaworan ti lọ silẹ gidigidi pẹlu ida meji ninu mẹta. Ijaya to pọju fun BBC bayii ni biba afẹfẹ igba lọ. Sibẹ eyi ṣi ni gbedeke. Ohun ti BBC gbọdọ ṣe ni lati rii daju pe nigba ti awọn iṣẹlẹ gbankọgbi ba yọju, o wa nikalẹ lati rii pe araalu lanfani si ohun gbogbo to tọ.


Ijaya to pọju fun BBC bayii ni biba afẹfẹ igba lọ. Sibẹ eyi ṣi ni gbedeke. Ohun ti BBC gbọdọ ṣe ni lati rii daju pe nigba ti awọn iṣẹlẹ gbankọgbi ba yọju, o wa nikalẹ lati rii pe araalu lanfani si ohun gbogbo to tọ. Lọpọ igba ni BBC ma n tẹ ọka ijọba niru mọlẹ. Loni, iyatọ nla meji lo wa. Akọkọ ni ikorira latọdọ ijọba eleyi to n gbona girigiri, ayelujara pẹlu da kun eyi.


Lọpọ igba ni BBC ma n tẹ ọka ijọba niru mọlẹ. Loni, iyatọ nla meji lo wa. Akọkọ ni ikorira latọdọ ijọba eleyi to n gbona girigiri, ayelujara pẹlu da kun eyi. Ikeji ni awọn ọta alafijin ti BBC ni, ti wọn le lo awọn eto igbohunsafẹfẹ ayelujara fun awijare ara wọn lati sọ pe ko si iwulo fun sisan owo ori igbohunsafẹfẹ mọ. Imọ ẹrọ ni wọn n gbe awijare wọn le lori. Awọn ipenija wọnyi lo n para pọ fẹ maa doju ija kọ BBC.


Ikeji ni awọn ọta alafijin ti BBC ni, ti wọn le lo awọn eto igbohunsafẹfẹ ayelujara fun awijare ara wọn lati sọ pe ko si iwulo fun sisan owo ori igbohunsafẹfẹ mọ. Imọ ẹrọ ni wọn n gbe awijare wọn le lori. Awọn ipenija wọnyi lo n para pọ fẹ maa doju ija kọ BBC. Amọ, awọn iṣẹlẹ ẹnu ọsẹ diẹ sẹyin bayii n fihan pe ayo ṣi ni BBC jẹ, o si lee tayọ ninu ọpọlọpọ nnkan. Awọn adari rẹ bayii ṣetan, wọn si n gbaradi lati koju awọn ipenija wọnyi. Gẹgẹbi ireti Ẹniọwọ Reith ti wi lọdun 2022, wọn ti to lẹyin ọrọ BBC.


Amọ, awọn iṣẹlẹ ẹnu ọsẹ diẹ sẹyin bayii n fihan pe ayo ṣi ni BBC jẹ, o si lee tayọ ninu ọpọlọpọ nnkan. Awọn adari rẹ bayii ṣetan, wọn si n gbaradi lati koju awọn ipenija wọnyi. Gẹgẹbi ireti Ẹniọwọ Reith ti wi lọdun 2022, wọn ti to lẹyin ọrọ BBC. Igbamuṣe iṣẹ rẹ, dipo bi o ti pọ to, ni ireti rẹ fun ọjọ iwaju.


Igbamuṣe iṣẹ rẹ, dipo bi o ti pọ to, ni ireti rẹ fun ọjọ iwaju.


Ẹgbẹ́ NURTW fẹ̀sùn kan MC Oluomo, wọn ni ìṣesí àti ìhùwàsí rẹ̀ tako òfin ẹgbẹ́

MC Oluomo, ilá rẹ fẹ́ máa ga ju onírè lọ - NURTW Nnkan ko dan mọran laarin awon adari apapọ ẹgbẹ ọlọkọ ero ni Naijiria, NURTW ati Ọgbẹni Musiliu Akinsanya ti ọpọ mọ si MC Oluọmọ to jẹ alaga  ẹgbẹ NURTW nipinlẹ Eko. Rugudu to n lọ laarin igun mejeeji yii jẹyọ ninu lẹta kan ti olu ileeṣẹ naa kọ si MC Oluọmọ pẹlu ẹsun pe ila rẹ fẹ maa ga ju onire lọ. Awọn alaṣẹ apapọ ẹgbẹ naa kọwe ifisun si Oluọmọ pe o n tẹ ofin ẹgbẹ naa mọlẹ ati pe gbogbo iṣesi ati ihuwasi rẹ n tako ilakalẹ ẹgbẹ NURTW. Ki lo wa ninu iwe ifisun ti NURTW apapọ kọ si MC Oluọmọ? Olu ileesẹ ẹgbẹ awakọ ero NURTW koro oju ninu iwe naa si bi MC Oluọmọ ṣe da ofin ẹgbẹ naa danu ninu eyi ti wọn ni wọn ti fi too leti pe Alhaji Azeez Abiọla ni alaga tuntun fun ẹgbẹ awọn oni kẹkẹ Marwa labẹ ẹgbẹ NURTW ni ipinlẹ Eko. Lẹta naa, eyi ti akọwe apapọ ẹgbẹ NURTW lorilẹ-ede Naijiria, Alhaji Kabiru Ado Yau fọwọ si tun fi ẹsun kan MC Oluọmọ.


Ki lo wa ninu iwe ifisun ti NURTW apapọ kọ si MC Oluọmọ? Olu ileesẹ ẹgbẹ awakọ ero NURTW koro oju ninu iwe naa si bi MC Oluọmọ ṣe da ofin ẹgbẹ naa danu ninu eyi ti wọn ni wọn ti fi too leti pe Alhaji Azeez Abiọla ni alaga tuntun fun ẹgbẹ awọn oni kẹkẹ Marwa labẹ ẹgbẹ NURTW ni ipinlẹ Eko. Lẹta naa, eyi ti akọwe apapọ ẹgbẹ NURTW lorilẹ-ede Naijiria, Alhaji Kabiru Ado Yau fọwọ si tun fi ẹsun kan MC Oluọmọ. O ni pe kaka ko tẹle ofin ẹgbẹ lẹyin ipade ti wọn ba oun atawọn ọmọ igbimọ NURTW nipinlẹ Eko se lọjọ kẹsan an, osu keji ọdun 2022, nṣe ni Oluọmọ "bẹrẹ si ni ko awọn tọọgi rẹ lọ dun mọhuru mọ alaga tuntun ti wọn ṣẹṣẹ yan fawọn oni kẹkẹ marwa naa." Bakan naa ni wọn tun fi ẹsun kan an pe o kọ lati fa iṣakoso ileeṣẹ ẹgbẹ NURTW to wa lagbegbe Abule Ẹgba le igbimọ alakoso fidihẹ to wa fun awon omikẹkẹ Marwa lọwọ. Ẹsun miran ti wọn tun fi kan MC Oluọmọ ni pe o n lo awọn janduku lati lọ fipa gba awọn ẹka ẹgbẹ naa to wa labẹ akoso awọn ti ko si labẹ igun tirẹ n'ipinlẹ Eko.


O ni pe kaka ko tẹle ofin ẹgbẹ lẹyin ipade ti wọn ba oun atawọn ọmọ igbimọ NURTW nipinlẹ Eko se lọjọ kẹsan an, osu keji ọdun 2022, nṣe ni Oluọmọ "bẹrẹ si ni ko awọn tọọgi rẹ lọ dun mọhuru mọ alaga tuntun ti wọn ṣẹṣẹ yan fawọn oni kẹkẹ marwa naa." Bakan naa ni wọn tun fi ẹsun kan an pe o kọ lati fa iṣakoso ileeṣẹ ẹgbẹ NURTW to wa lagbegbe Abule Ẹgba le igbimọ alakoso fidihẹ to wa fun awon omikẹkẹ Marwa lọwọ. Ẹsun miran ti wọn tun fi kan MC Oluọmọ ni pe o n lo awọn janduku lati lọ fipa gba awọn ẹka ẹgbẹ naa to wa labẹ akoso awọn ti ko si labẹ igun tirẹ n'ipinlẹ Eko. NURTW fun Oluọmọ ni gbedeke ọjọ meji: Aṣẹ ti igbimọ alaṣẹ apapọ ẹgbẹ NURTW wa fun MC Oluọmọ bayii no pe ko tete tẹle aṣẹ rẹ nipa fifa akoso sẹkitariati ẹgbẹ naa tẹlẹ le alaga tuntun fun ẹgbẹ onimarwa, Azeez Abiọla lọwọ ki wakati mejidinlaadọta to pe. Wọn tun paṣẹ pe ki o si tun ko awọn janduku to ko sawọn ẹka ẹgba naa to wa labẹ awọn ti ko ṣe tirẹ kuro ko si tọrọ aforiji lọwọ olu ileeṣẹ ẹgbẹ naa. Ki ni MC Oluọmọ sọ si awon ẹsun wọnyi o?


NURTW fun Oluọmọ ni gbedeke ọjọ meji: Aṣẹ ti igbimọ alaṣẹ apapọ ẹgbẹ NURTW wa fun MC Oluọmọ bayii no pe ko tete tẹle aṣẹ rẹ nipa fifa akoso sẹkitariati ẹgbẹ naa tẹlẹ le alaga tuntun fun ẹgbẹ onimarwa, Azeez Abiọla lọwọ ki wakati mejidinlaadọta to pe. Wọn tun paṣẹ pe ki o si tun ko awọn janduku to ko sawọn ẹka ẹgba naa to wa labẹ awọn ti ko ṣe tirẹ kuro ko si tọrọ aforiji lọwọ olu ileeṣẹ ẹgbẹ naa. Ki ni MC Oluọmọ sọ si awon ẹsun wọnyi o? Agbẹnusọ fun MC Oluọmọ Jimoh Buari la gbọ pe o salaye fun awon oniroyin kan lọjọ Aiku pe lootọ lẹta awọn adari ẹgbẹ naa ti de ọdọ wọn ṣugbọn aisi nile MC Oluọmọ ko ti jẹ ko tii fesi sii.


Agbẹnusọ fun MC Oluọmọ Jimoh Buari la gbọ pe o salaye fun awon oniroyin kan lọjọ Aiku pe lootọ lẹta awọn adari ẹgbẹ naa ti de ọdọ wọn ṣugbọn aisi nile MC Oluọmọ ko ti jẹ ko tii fesi sii.


Prince Charles and Camilla royal visit: BBC gbàlejò orí adé ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ka bí wọn ṣé kàn sáárá sí àwọn akọroyin

Ọmọ Ọba Charles kàn sí BBC lórí àjọdun àádọ̀rún ọdún ileèsẹ náà,ka ohun tí Oriade so Arẹmọ ọmọ ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi ti gbosuba kare fawọn akọroyin to n sisẹ takuntakun pe ki araalu maa gbọ iroyin ti ko lẹja bakan ninu lati awọn ibi ti ikọlu ti n waye. Oriade yi fi ọrọ yi lede lasiko to n kan si BBC World Service ni iranti ayẹyẹ aadọrun ọdun ileesẹ ọhun. Arẹmọ Charles ati iyawo rẹ Duchess ti Cornwall Camilla sabẹwo si olu ileesẹ naa ni London lọjọbọ tii se ọjọ Kejidinlọgbọn osu Kẹrin 2022. Lasiko abẹwo yi, wọn ba awọn akọroyin to n sisẹ takuntakun lati mu iroyin wa lati agbegbe ti ikọlu ti n waye bi Afghanistan Ukraine ati Russia sọrọ. Bẹẹ, wọn  fi to wọn leti bawọn ikọ akọroyin se n se isẹ wọn jakejado agbaye toun ti ipenija ti wọn koju. Bakan naa tọkọtaya oriade yi kan sara si awọn osisẹ BBC lori isẹ wọn paapa nipa gbigbe iroyin jade lori ogun Ukraine ati Afghanistan lasiko abẹwo taa n wi yi.


Lasiko abẹwo yi, wọn ba awọn akọroyin to n sisẹ takuntakun lati mu iroyin wa lati agbegbe ti ikọlu ti n waye bi Afghanistan Ukraine ati Russia sọrọ. Bẹẹ, wọn  fi to wọn leti bawọn ikọ akọroyin se n se isẹ wọn jakejado agbaye toun ti ipenija ti wọn koju. Bakan naa tọkọtaya oriade yi kan sara si awọn osisẹ BBC lori isẹ wọn paapa nipa gbigbe iroyin jade lori ogun Ukraine ati Afghanistan lasiko abẹwo taa n wi yi. Ọmọba Charles sọ fun akọroyi wa  Lyse Doucet ati Clive Myrie pe  "akikanju ni wọn n se tori ko rọrun lati se isẹ ti wọn n se''. Bi awọn osisẹ ti se rọyika rẹ, o tun sọ pe: "Mo mọ riri wahala tawọn to n gbe iroyin jade lasiko yi n se ati iru ayika ti wọn ti n sisẹ bayi ti nkan ko rọgbọ''. ''Ni paapa iru nkan ti wọn se ki araalu ba fi le gbọ iroyin ododo ti ko segbe lẹyin ẹnikankan ni paapa lawọn ibi ti ogun ti n waye'' ''Nitori naa mo gbosuba fun yin lori isẹ ti ẹ n se ati awọn akẹgbẹ yin to wa loju ina to fi mọ awọn to sa kuro lati awọn ilẹ ,eyi to n waye leralera lasiko taa wa yi lawọn ibi wahala-Mo dupẹ fun gbogbo igbiyanju yin''.


Ọmọba Charles sọ fun akọroyi wa  Lyse Doucet ati Clive Myrie pe  "akikanju ni wọn n se tori ko rọrun lati se isẹ ti wọn n se''. Bi awọn osisẹ ti se rọyika rẹ, o tun sọ pe: "Mo mọ riri wahala tawọn to n gbe iroyin jade lasiko yi n se ati iru ayika ti wọn ti n sisẹ bayi ti nkan ko rọgbọ''. ''Ni paapa iru nkan ti wọn se ki araalu ba fi le gbọ iroyin ododo ti ko segbe lẹyin ẹnikankan ni paapa lawọn ibi ti ogun ti n waye'' ''Nitori naa mo gbosuba fun yin lori isẹ ti ẹ n se ati awọn akẹgbẹ yin to wa loju ina to fi mọ awọn to sa kuro lati awọn ilẹ ,eyi to n waye leralera lasiko taa wa yi lawọn ibi wahala-Mo dupẹ fun gbogbo igbiyanju yin''. Ileesẹ BBC ti n ri iyipada to lamilaaka lẹnu ọdun meloo kan sẹyin lati ọdun 1940: Ni bayi, BBC ti n gbe iro iroyin jade lede orisi to fi mọ Pidgin,Korean ti wọn si tun si ọfisi tuntun ni Cairo to fi de Seoul Belgrade ati  Bangkok. Ileesẹ iroyin to tobi julọ ti BBC da silẹ nilẹ miran yatọ si ti ilẹ Gẹẹsi ni eleyi to wa ni  Delhi ati Nairobi. Ileesẹ iroyin  BBC World Service  a maa gbe iroyin jade lede Gẹẹsi ati ede mọkanlelogoji lori redio,ẹrọ amounmaworan,lori ayelujara ti o kere tan eeyan miliọnu 364 kaakiri agbaye a si maa wo wọn.


Ileesẹ BBC ti n ri iyipada to lamilaaka lẹnu ọdun meloo kan sẹyin lati ọdun 1940: Ni bayi, BBC ti n gbe iro iroyin jade lede orisi to fi mọ Pidgin,Korean ti wọn si tun si ọfisi tuntun ni Cairo to fi de Seoul Belgrade ati  Bangkok. Ileesẹ iroyin to tobi julọ ti BBC da silẹ nilẹ miran yatọ si ti ilẹ Gẹẹsi ni eleyi to wa ni  Delhi ati Nairobi. Ileesẹ iroyin  BBC World Service  a maa gbe iroyin jade lede Gẹẹsi ati ede mọkanlelogoji lori redio,ẹrọ amounmaworan,lori ayelujara ti o kere tan eeyan miliọnu 364 kaakiri agbaye a si maa wo wọn. Liliane Landor, ọga agba BBC News International to tun jẹ oludari BBC World Service sọ pe: "Ohun ayọ ni fun wa pe a gba alejo awọn oriade wa lati fi se iranti ayẹyẹ aadọrin ọdun wa ti wọn si tun lanfaani lati pade awọn ikọ wa kaakiri ẹka ede.'' ''Bi wọn se n fi ọkan ba isẹ wa bọ  eyi tawọn eeyan wa n gbe jade fawọn ololufẹ wa nile loko ati lẹyin odi ni Afghanistan, Ukraine ati ibomiran n jẹri si isẹ ribiribi taa n se''


Liliane Landor, ọga agba BBC News International to tun jẹ oludari BBC World Service sọ pe: "Ohun ayọ ni fun wa pe a gba alejo awọn oriade wa lati fi se iranti ayẹyẹ aadọrin ọdun wa ti wọn si tun lanfaani lati pade awọn ikọ wa kaakiri ẹka ede.'' ''Bi wọn se n fi ọkan ba isẹ wa bọ  eyi tawọn eeyan wa n gbe jade fawọn ololufẹ wa nile loko ati lẹyin odi ni Afghanistan, Ukraine ati ibomiran n jẹri si isẹ ribiribi taa n se''


BBC Komla Dumor Award 2022: Iléeṣẹ́ ìròyìn BBC ṣe ìfilọ́lẹ̀ àmì ẹ̀yẹ Komla Dumor

Ileeṣẹ iroyin BBC n wa awọn akọroyin to jẹ ọdọ to tun dantọ lati gba ami ẹyẹ "BBC World News Komla Dumor Award," ti ọdun 2022. BBC wa n ke si awọn akọroyin kaakiri ilẹ Afrika lati forukọ silẹ fun ami ẹyẹ naa, pẹlu erongba lati ṣawari awọn akọroyin to dantọ nilẹ Afrika. Ẹnikẹni to ba gba ami ẹyẹ naa yoo lo oṣu mẹta ni olu ileeṣẹ iroyin BBC to wa niluu London, nibi ti yoo ti kọ si nipa iṣẹ akọroyin. Aago mejila oru, ọjọ kẹrindilogun, oṣu Keji, ọdun 2022 ni eto iforukọsilẹ naa yoo wa sopin. Wọn ṣe agbekalẹ ami ẹyẹ nyii i iranti akọrọroyin BBC ọmọ orilẹ-ede Ghana kan to lamilaaka, fun iṣẹ ribiribi to ṣe gẹgẹ bii akóroyin BBC ko to dagbere faye lẹni ọdun mọkanlelogoji lọdun 2014. Iyawo rẹ, Kwansema Dumor sọ fun ẹni to ti gba ami ẹyẹ naa kẹyin, Victoria Rubadiri pe inu oun dun fun ipa ti oloogbe naa ni nileeṣẹ iroyin BBC, ati bi wọn ṣe n ṣe iranti rẹ nipa ami ẹyẹ ọhun.


Aago mejila oru, ọjọ kẹrindilogun, oṣu Keji, ọdun 2022 ni eto iforukọsilẹ naa yoo wa sopin. Wọn ṣe agbekalẹ ami ẹyẹ nyii i iranti akọrọroyin BBC ọmọ orilẹ-ede Ghana kan to lamilaaka, fun iṣẹ ribiribi to ṣe gẹgẹ bii akóroyin BBC ko to dagbere faye lẹni ọdun mọkanlelogoji lọdun 2014. Iyawo rẹ, Kwansema Dumor sọ fun ẹni to ti gba ami ẹyẹ naa kẹyin, Victoria Rubadiri pe inu oun dun fun ipa ti oloogbe naa ni nileeṣẹ iroyin BBC, ati bi wọn ṣe n ṣe iranti rẹ nipa ami ẹyẹ ọhun. BBC ti wa rọ awọn akọroyin kaakiri ilẹ Afrika lati forukọsilẹ fun anfani lati gba ami ẹyẹ ọhun, eyii ti yoo ṣe ayẹsi awọn akọroyin ni Afrika. Ẹnikẹni to ba gba ami ẹyẹ naa, yatọ si pe yoo gba idanilẹkọọ nileeṣẹ iroyin BBC ni London, yoo tun ni anfaani lati rinrinajo lọ silẹ Afrika kan lati jabọ iroyin to ba nifẹ si, eyii ti a oo ṣafihan rẹ fun gbogbo agbaye. Nigba aye rẹ, ipa ti Dumor ko nileeṣẹ iroyin BBC ko kere, BBC si n fi ami ẹyẹ naa ṣe iranti rẹ.


BBC ti wa rọ awọn akọroyin kaakiri ilẹ Afrika lati forukọsilẹ fun anfani lati gba ami ẹyẹ ọhun, eyii ti yoo ṣe ayẹsi awọn akọroyin ni Afrika. Ẹnikẹni to ba gba ami ẹyẹ naa, yatọ si pe yoo gba idanilẹkọọ nileeṣẹ iroyin BBC ni London, yoo tun ni anfaani lati rinrinajo lọ silẹ Afrika kan lati jabọ iroyin to ba nifẹ si, eyii ti a oo ṣafihan rẹ fun gbogbo agbaye. Nigba aye rẹ, ipa ti Dumor ko nileeṣẹ iroyin BBC ko kere, BBC si n fi ami ẹyẹ naa ṣe iranti rẹ. Bo tilẹ jẹ pe Rubadiri ko le ṣe idanilẹkọọ naa lọdun 2020, wọn sun idanilẹkọọ ọhun si 2021. Lasiko idanilẹkọọ rẹ, o rinriajo lọ si ilu Kinshasa, tii ṣe olu ilu orilẹ-ede Democratic Republic of Congo lati jabọ iroyin nipa aapu to ni ṣe pẹlu irinajo oju popo. Ọga agba BBC, Tim Davies lo si gbe ami ẹyẹ naa le lọwọ.


Bo tilẹ jẹ pe Rubadiri ko le ṣe idanilẹkọọ naa lọdun 2020, wọn sun idanilẹkọọ ọhun si 2021. Lasiko idanilẹkọọ rẹ, o rinriajo lọ si ilu Kinshasa, tii ṣe olu ilu orilẹ-ede Democratic Republic of Congo lati jabọ iroyin nipa aapu to ni ṣe pẹlu irinajo oju popo. Ọga agba BBC, Tim Davies lo si gbe ami ẹyẹ naa le lọwọ. Ta ni Komla Dumor? Dumor darapọ mọ BBC lọdun 2007 lẹyin to ti kọkọ ṣiṣe lawọn ileeṣẹ iroyin kan ni Ghana, tii ṣe orilẹ-ede rẹ. Laarin ọdun 2007 si 2009, oun lo maa n tukọ eto Network Africa fun ẹka "BBC World Service", nigba to kuro nibẹ o darapọ mọ eto "The World Today."


Ta ni Komla Dumor? Dumor darapọ mọ BBC lọdun 2007 lẹyin to ti kọkọ ṣiṣe lawọn ileeṣẹ iroyin kan ni Ghana, tii ṣe orilẹ-ede rẹ. Laarin ọdun 2007 si 2009, oun lo maa n tukọ eto Network Africa fun ẹka "BBC World Service", nigba to kuro nibẹ o darapọ mọ eto "The World Today." Ni 2009, Dumor ni ẹni akọkọ ti yoo tukọ eto "African Business" lori ikanni BBC World News ati Africa Business report. O rinrinajo kaakiri ilẹ Afrika, nibi to ti ba awọn alẹnulọrọ nipa owo ṣiṣẹ kaakiri ilẹ Afrika pade. Lọdun 2013, iwe iroyin New African magazine kede rẹ gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ ilẹ Afrika ọgọrun to lẹnu julọ.


Ni 2009, Dumor ni ẹni akọkọ ti yoo tukọ eto "African Business" lori ikanni BBC World News ati Africa Business report. O rinrinajo kaakiri ilẹ Afrika, nibi to ti ba awọn alẹnulọrọ nipa owo ṣiṣẹ kaakiri ilẹ Afrika pade. Lọdun 2013, iwe iroyin New African magazine kede rẹ gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ ilẹ Afrika ọgọrun to lẹnu julọ. Awọ to ti gba ami ẹyẹ naa sẹyin? :


Awọ to ti gba ami ẹyẹ naa sẹyin? :


Nigerian Fraudsters: Ìwádìí BBC fihàn pé ìdajì àwọn gbájúẹ̀ lágbàyéé wá láti Nàíjíríà

Ileesẹ BBC se aknase iwadii kan nipa awọn ọdọ to n lu jibiti lati ori ayelujara taa mọ si Yahoo Boys ati ohun to sun wọn de ibẹ. Iwadii naa si fi han pe ọpọ awọn gbajuẹ yii lo maa n lo oju opo BEC lori ayelujara lati dibọn bii ọga ileesẹ kan, ti wọn yoo si gba owo lọwọ ẹni to ba ba wọn dowo pọ. Iwadii ọhun tun fi han pe orilẹede aadọta lagbaye ni awọn onijibiti naa wa amọ idaji wọn lo jẹ ọmọ Naijiria. Bẹẹ ba si gbagbe, laipẹ yii si ni ọwọ tẹ gbajumọ onijibiti kan lati Naijiria, Ramon Abass, ti ọpọ eeyan mọ si Hushpuppi ati awọn mẹta miran. Ọkan ninu awọn ọdọ gbajuẹ to ba BBC sọrọ ni oun fẹ lowo bi oludari oju opo Facebook, Mark Zuckerberg ni oun se n lu jibiti. Fidio yii si lo tu asiri ọna tawọn ọdọ ọmọ Naijiria naa n gba lu jibiti naa atawọn ọsẹ ti wọn ti se.


Komla Dumor: Victoria Rubadir ọmọ Kenya ló gba àmì ẹ̀yẹ Komla Dumor BBC World News

Victoria Rubadiri to jẹ akọroyin ati  aṣewadi abẹlẹ to tun jẹ olootu eto lori ẹrọ amohunmaworan lo gba ami ẹyẹ Komla Dumor BBC World News ọdun 2020. Olootu eto ile ișẹ mohunmaworan Citizen ni Kenya ni Rubadiri ti o si ti ma a n ṣe atọkun eto to gbajumọ julọ nile iṣẹ naa. O jẹ akọroyin to n ṣe oniruuru nkan pọ ni iha ilaoorun ilẹ Afirika ti o si ti ṣe ifọrọwanilẹnuwo fun ọpọ awọn gbajugbaja oloselu ati awọn ilumọọka miran ni Kenya. Ile iṣẹ BBC ṣe agbekalẹ ifoye yẹnisi ami ẹyẹ Komla Dumor lati buyi fun atọkun ile iṣẹ BBC World News to sa dede ku lọdun 2014 lẹni ọdun mọkanlelogoji. Rubadiri ni ẹni kẹẹfa to gba ami ẹyẹ Komla Dumor ni ilẹ Africa, oun lo tẹle Solomon Serwanjja, Waihiga Mwaura, Amina Yuguda, Didi Akinyelure ati Nancy Kacungira. Oun ni enikeji ti yoo gba ami ẹyẹ naa ni orileede Kenya. "


Ile iṣẹ BBC ṣe agbekalẹ ifoye yẹnisi ami ẹyẹ Komla Dumor lati buyi fun atọkun ile iṣẹ BBC World News to sa dede ku lọdun 2014 lẹni ọdun mọkanlelogoji. Rubadiri ni ẹni kẹẹfa to gba ami ẹyẹ Komla Dumor ni ilẹ Africa, oun lo tẹle Solomon Serwanjja, Waihiga Mwaura, Amina Yuguda, Didi Akinyelure ati Nancy Kacungira. Oun ni enikeji ti yoo gba ami ẹyẹ naa ni orileede Kenya. " Komla jẹ oniroyin to moye to si mohun ohun to n ṣe, botilẹ jẹ pe apaṣẹ waa ni, sibẹ o jẹ alaanu, ati ẹni to maa n ru ọmọlakeji soke. Rubadiri yoo bẹrẹ irin ajo olosu mẹta pẹlu BBC ti yoo si lọ gba ẹkọ imọ ni BBC Academy ko to darapọ mọ awon oṣiṣẹ BBC News eka ti amohunmaworan, Radio ati tori ayelujara, eyi yoo fun lanfani lati fi imọ kun imọ jakejado ẹka BBC News " O ni imọ, o si le fọ awọn ootọ ọrọ si wẹwẹ, bakan naa ni awọn ero iworan yoo maa fọkan baa lọ. O jẹ enikan ti mo nifẹ si pupọ, ti mo si fẹ dabi tirẹ" ọrọ Rubadiri ree.


Komla jẹ oniroyin to moye to si mohun ohun to n ṣe, botilẹ jẹ pe apaṣẹ waa ni, sibẹ o jẹ alaanu, ati ẹni to maa n ru ọmọlakeji soke. Rubadiri yoo bẹrẹ irin ajo olosu mẹta pẹlu BBC ti yoo si lọ gba ẹkọ imọ ni BBC Academy ko to darapọ mọ awon oṣiṣẹ BBC News eka ti amohunmaworan, Radio ati tori ayelujara, eyi yoo fun lanfani lati fi imọ kun imọ jakejado ẹka BBC News " O ni imọ, o si le fọ awọn ootọ ọrọ si wẹwẹ, bakan naa ni awọn ero iworan yoo maa fọkan baa lọ. O jẹ enikan ti mo nifẹ si pupọ, ti mo si fẹ dabi tirẹ" ọrọ Rubadiri ree. "Inu mi dun pe n o ni awọn imọ  ni BBC kun eyi ti mo ni tẹlẹ, eyi yoo si ran mi lọwọ lati le fikun lukun pẹlu awọn ero iworan mi labẹlě ni ẹkun ati jakejado agbaye nibikibi ti mo ba ti n ṣe iṣẹ mi" Bi ẹnu rẹ se da șaṣa jẹ nkan to wu awọn onidajọ eto igbaniwọle naa lori, ati nipa bi o ṣ n sọ itan ilẹ Adulawọ labẹle ati ni gbangba, to fi mọ ori ayelujara. Inu wa dun lati gba Victoria gẹgẹ bi ọkan lara wa lati gbe ifaraji rẹ wọ ile iṣẹ BBC gẹgẹ bi Jamie Angus to jẹ adari BBC World Group ṣe sọ. "Komla Dumor ni agbara lati sọ itan jakejado agbaye ki o si fi nkan to pa aye pọ ati oye olukuluku  gbee kalẹ.


"Inu mi dun pe n o ni awọn imọ  ni BBC kun eyi ti mo ni tẹlẹ, eyi yoo si ran mi lọwọ lati le fikun lukun pẹlu awọn ero iworan mi labẹlě ni ẹkun ati jakejado agbaye nibikibi ti mo ba ti n ṣe iṣẹ mi" Bi ẹnu rẹ se da șaṣa jẹ nkan to wu awọn onidajọ eto igbaniwọle naa lori, ati nipa bi o ṣ n sọ itan ilẹ Adulawọ labẹle ati ni gbangba, to fi mọ ori ayelujara. Inu wa dun lati gba Victoria gẹgẹ bi ọkan lara wa lati gbe ifaraji rẹ wọ ile iṣẹ BBC gẹgẹ bi Jamie Angus to jẹ adari BBC World Group ṣe sọ. "Komla Dumor ni agbara lati sọ itan jakejado agbaye ki o si fi nkan to pa aye pọ ati oye olukuluku  gbee kalẹ. A n reti Victoria lati mun iwoye  rẹ naa wa si oju taye o fi kun.


A n reti Victoria lati mun iwoye  rẹ naa wa si oju taye o fi kun.


Naomi Adamu se àkọsílẹ̀ ìgbé ayé rẹ̀ ni àgọ́ Boko Haram

Ó pé ọdún mẹ́wàá gbáko tí ọ̀gá àwọn alakatakiti ẹsin Islam Boko Haram ti gbogbo ènìyàn mọ̀ si Mohammed Yusuf kú Yusuf kú nígbà ti ó wà ní àhámọ́ ọlọ́pàá ní ìlú Maiduguri, sùgbọ̀n láti ìgbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ti ṣẹ́ ní omi àláfíà ìhà árèwá Nàìjíríà àti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lápapọ ti dàrú. Ọ̀pọ̀ òjò ti rọ̀ ti ilẹ̀ si ti fi mu, ọ̀pọ̀ ẹ̀mi dúkìá àti ilé ló ti bá àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí o wáyé lẹ́yìn náà lọ. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà ní ìjínígbe àwọn ọmọ ilé ìwé tí ilé ìwé Chibok sì jẹ ọ̀kan lára wọn ti ero n sọrọ lori rẹ. BBC ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ̀núwò fún Naomi Adamu tó jẹ́ ọkan nínú àwọn ọmọ Chibok tí Boko Haram jígbé ní ọdún 2014 tó si lo ọdún mẹ́ta gbáko ni àhámọ wọn. Naomi sàlàyé pé nínú àhámọ Boko Haram, wọ́n pin ìwé kíkà fún àwọn láti máa fi kọ ẹkọ́ ìmọ̀ Kuran. Ẹ̀wẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ yìí ń fi àwọn ìwé náà ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ǹkan ti ó ń sẹlẹ̀ àti àṣírí tó ń tú sí wọn lọ́wọ́ nínú àhámọ́ Boko Haram.


BBC ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ̀núwò fún Naomi Adamu tó jẹ́ ọkan nínú àwọn ọmọ Chibok tí Boko Haram jígbé ní ọdún 2014 tó si lo ọdún mẹ́ta gbáko ni àhámọ wọn. Naomi sàlàyé pé nínú àhámọ Boko Haram, wọ́n pin ìwé kíkà fún àwọn láti máa fi kọ ẹkọ́ ìmọ̀ Kuran. Ẹ̀wẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ yìí ń fi àwọn ìwé náà ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ǹkan ti ó ń sẹlẹ̀ àti àṣírí tó ń tú sí wọn lọ́wọ́ nínú àhámọ́ Boko Haram. Nígbà ti àwọn Boko Haram ri ǹkan ti àwọn ọmọ náà ń ṣe, wọn gbà á, wọ́n sì dáná sún awọn iwe naa. Sùgbọ́n ní ti Naomi àti olólùfẹ́ rẹ̀ tí wọ́n maa ń wà papọ, Sarah Samuel tó jẹ ẹni ogún ọdún gbìyànjú láti fi ìwé tiwọn pamọ àti ìwé àwọn ọmọbinrin mẹ́ta míràn tí wọ́n máa ń kọ àwọn ìrírí wọ́n sí. Èdè Oyinbo àti Hausa ní wọ́n fi kọ ìwé àkọsílẹ̀ wọn yìí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò sí àkọsílẹ̀ àwọn ọjọ ìṣẹ̀lẹ̀ sùgbọ́n ó dàbí ẹni pé àkọsílẹ̀ náà wáyé ni oṣù àkọ́kọ́ tí wọ́n wọ àhámọ Boko Haram Nkan mẹ́wàá (10) tí wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ 1.


Nígbà ti àwọn Boko Haram ri ǹkan ti àwọn ọmọ náà ń ṣe, wọn gbà á, wọ́n sì dáná sún awọn iwe naa. Sùgbọ́n ní ti Naomi àti olólùfẹ́ rẹ̀ tí wọ́n maa ń wà papọ, Sarah Samuel tó jẹ ẹni ogún ọdún gbìyànjú láti fi ìwé tiwọn pamọ àti ìwé àwọn ọmọbinrin mẹ́ta míràn tí wọ́n máa ń kọ àwọn ìrírí wọ́n sí. Èdè Oyinbo àti Hausa ní wọ́n fi kọ ìwé àkọsílẹ̀ wọn yìí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò sí àkọsílẹ̀ àwọn ọjọ ìṣẹ̀lẹ̀ sùgbọ́n ó dàbí ẹni pé àkọsílẹ̀ náà wáyé ni oṣù àkọ́kọ́ tí wọ́n wọ àhámọ Boko Haram Nkan mẹ́wàá (10) tí wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ 1. Kìí ṣe àwọn ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ ni Boko Haram fẹ́ jí gbé Ìjínigbé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Chibok tó wáye ní ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù kẹrin, ọdún 2014 kìí ṣe láti ji àwọn ọmọbinrin Chibok gbe bíkò ṣe láti jí ẹ̀rọ tí wọ́n fí ń mọ búlọkù, ìṣẹ́ ilé kíkọ to ń lọ witiwiti nínú ọgbà ilé ẹkọ́ náà ní bi ọsẹ̀ díẹ̀ sí ìgbà náà. Nínú ìwé ti Naomi kọ, ó sàlàyé pé lẹ̀yìn gbọnmisi-omi-o-tó láàrin wọn ni wọ́n pa ọkan pọ láti ji àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó fi kún un pé lẹ́yìn ti àwọn dé ibẹ̀ wọ́n kò mọ ǹkan ti wọ́n ó fiwọ́n ṣe kóda wọ́n gbèrò láti sun wọ́n níná ni nibẹrẹ. 2.


Kìí ṣe àwọn ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ ni Boko Haram fẹ́ jí gbé Ìjínigbé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Chibok tó wáye ní ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù kẹrin, ọdún 2014 kìí ṣe láti ji àwọn ọmọbinrin Chibok gbe bíkò ṣe láti jí ẹ̀rọ tí wọ́n fí ń mọ búlọkù, ìṣẹ́ ilé kíkọ to ń lọ witiwiti nínú ọgbà ilé ẹkọ́ náà ní bi ọsẹ̀ díẹ̀ sí ìgbà náà. Nínú ìwé ti Naomi kọ, ó sàlàyé pé lẹ̀yìn gbọnmisi-omi-o-tó láàrin wọn ni wọ́n pa ọkan pọ láti ji àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó fi kún un pé lẹ́yìn ti àwọn dé ibẹ̀ wọ́n kò mọ ǹkan ti wọ́n ó fiwọ́n ṣe kóda wọ́n gbèrò láti sun wọ́n níná ni nibẹrẹ. 2. Ìtàn nípa bí wọ́n ṣe fẹ́ sá kúrò Bí wọ́n ṣe ju ọ̀pọ̀ sínú ọkọ ti wọ́n gbé wá ní wọn ni ki àwọn kan máa fí ọwọ́ kọ́ àra wọn lọ́rùn. Kí wọ́n maa rin pọ̀ pẹ̀lú ìbọ́n lẹ́yìn wọ́n ti wọ́n si fi ẹsẹ̀ rín ibi tó jìnnà. Àkọsílẹ̀ yìí jẹ́ ti Naomi Adam àti Sarah Samuel, Rhoda Peter, Sarah Job àti Margaret ti wọn jẹ mẹ́rin nínú awọ́n tí orí kọ́ yọ̀ nínú oṣù karun un, ọdún 2017.


Ìtàn nípa bí wọ́n ṣe fẹ́ sá kúrò Bí wọ́n ṣe ju ọ̀pọ̀ sínú ọkọ ti wọ́n gbé wá ní wọn ni ki àwọn kan máa fí ọwọ́ kọ́ àra wọn lọ́rùn. Kí wọ́n maa rin pọ̀ pẹ̀lú ìbọ́n lẹ́yìn wọ́n ti wọ́n si fi ẹsẹ̀ rín ibi tó jìnnà. Àkọsílẹ̀ yìí jẹ́ ti Naomi Adam àti Sarah Samuel, Rhoda Peter, Sarah Job àti Margaret ti wọn jẹ mẹ́rin nínú awọ́n tí orí kọ́ yọ̀ nínú oṣù karun un, ọdún 2017. Sarah Samuel gbà láti fẹ́ ọ̀kan nínú wan ó sì kọ̀ láti pada wále Nígbà ti wọ́n fẹ́ sálọ, ọkan nínú wọ́n ké gbàjare sí àwọn Boko Haram ní wọ́n fí wọ́n mú u pada. 3. Gbogbo Ọgbọ́n àlùmọ̀kúrọ́yin wọ́n Oníruurú àwọn ọgbọ́n tí wọ́n maa n lo lati fi dẹ́rùba àwọn ọmọ tó wà ni àhámọ ní pe wọn tí gbé ọpọ ninu àwọn obi wọn náà.


Sarah Samuel gbà láti fẹ́ ọ̀kan nínú wan ó sì kọ̀ láti pada wále Nígbà ti wọ́n fẹ́ sálọ, ọkan nínú wọ́n ké gbàjare sí àwọn Boko Haram ní wọ́n fí wọ́n mú u pada. 3. Gbogbo Ọgbọ́n àlùmọ̀kúrọ́yin wọ́n Oníruurú àwọn ọgbọ́n tí wọ́n maa n lo lati fi dẹ́rùba àwọn ọmọ tó wà ni àhámọ ní pe wọn tí gbé ọpọ ninu àwọn obi wọn náà. Ìgbà míràn ẹ̀wẹ̀, wọ́n a gbé gálọọnù jáde bi pé èpo ló wà nínú rẹ̀, wọ́n a wá sọ fún wa pé tí ako ba gba Islam àwọn ó dáná sún wa, ìdí nìyí ti àwọ́n míràn fi gba ẹ̀sìn. 4. Ìnú ń bí Boko Haram pé wọ́n ń fi ẹsùn ìfípabánilò kàn wọ́n Àwọn ọmọbinrin ti wọ́n fi ọ̀rọ̀ wá lẹ̀nu wò, sàlàyé pé wọ́n ó fi ipá bá àwọn lò tàbí fẹ́ àwọn ni túlàsì, sùgbọ́n nígbà míràn wọn máa n ba àwọn sọ ọ̀rọ ìgbéyàwó Nínú àkọsilẹ̀ wọ́n, wọn ni Boko Haram ń binu lori ìròyin pé àwọn ń fipa ba àwọn náà lajọṣepọ̀, Bakan naa ni wọn máà ń wa wàásù sí àwọn ni alaalẹ́ ki awọn le kọ nipa Jihad ati ẹsin Islam sii.


Ìgbà míràn ẹ̀wẹ̀, wọ́n a gbé gálọọnù jáde bi pé èpo ló wà nínú rẹ̀, wọ́n a wá sọ fún wa pé tí ako ba gba Islam àwọn ó dáná sún wa, ìdí nìyí ti àwọ́n míràn fi gba ẹ̀sìn. 4. Ìnú ń bí Boko Haram pé wọ́n ń fi ẹsùn ìfípabánilò kàn wọ́n Àwọn ọmọbinrin ti wọ́n fi ọ̀rọ̀ wá lẹ̀nu wò, sàlàyé pé wọ́n ó fi ipá bá àwọn lò tàbí fẹ́ àwọn ni túlàsì, sùgbọ́n nígbà míràn wọn máa n ba àwọn sọ ọ̀rọ ìgbéyàwó Nínú àkọsilẹ̀ wọ́n, wọn ni Boko Haram ń binu lori ìròyin pé àwọn ń fipa ba àwọn náà lajọṣepọ̀, Bakan naa ni wọn máà ń wa wàásù sí àwọn ni alaalẹ́ ki awọn le kọ nipa Jihad ati ẹsin Islam sii. 5. O gbọdọ̀ wọ́ Hijab kí ẹmi okunkun ma ba a dé bá ọ Wọ́n fún àwọn náà ni Hijab nítori wọ́n kò fẹ́ máá ri àra wọ́n, bákan náà ni wọ́n máa n ka kurani fún wọ́n nigbogbo igba. 6.


5. O gbọdọ̀ wọ́ Hijab kí ẹmi okunkun ma ba a dé bá ọ Wọ́n fún àwọn náà ni Hijab nítori wọ́n kò fẹ́ máá ri àra wọ́n, bákan náà ni wọ́n máa n ka kurani fún wọ́n nigbogbo igba. 6. Wọ́n máa n ba wa sọ̀rọ̀ nípa ìgbéyàwó. Ni àsìkò ti wọ́n ba ti ba wa sọ̀rọ̀ ìgbéyàwó wọn a fún wa ni àsìkò láti ronu sii sùgbọ́n wọn kìí fẹ́ ẹni ti kò ba gba Islam. O gbọdọ gba Islam ni akata Boko Haram ki wọn to le fẹ ọ ni iyawo.


Wọ́n máa n ba wa sọ̀rọ̀ nípa ìgbéyàwó. Ni àsìkò ti wọ́n ba ti ba wa sọ̀rọ̀ ìgbéyàwó wọn a fún wa ni àsìkò láti ronu sii sùgbọ́n wọn kìí fẹ́ ẹni ti kò ba gba Islam. O gbọdọ gba Islam ni akata Boko Haram ki wọn to le fẹ ọ ni iyawo. Ẹrú si ni irú ẹni ti ko ba gba Islam jẹ fún àwọn to ba gbà láti fẹ́ àwọn Boko Haram. Naomi sàlàye pé ẹni ti kò ba ti fẹ wọ́n yóò fọsọ, pọnmi, yóò si maa bọ̀wọ̀ fún ìyàwó wọ́n 7. Àwọn ará ìlú ń da àwọn to bọ́yọ lọ́wọ́ Boko Haram padà si àgọ́ wọ́n Pẹ̀lú bí gbogbo àyé ṣe gbe ìfẹhonu han lóri ìjínigbé àwọn ọmọ Chibok síbẹ̀ àwọn kan o bikítà ti wọ́n sì ń dá àwọn tí wọ́n sá kúrò ni àhámọ Boko Haram pada si bẹ̀.


Ẹrú si ni irú ẹni ti ko ba gba Islam jẹ fún àwọn to ba gbà láti fẹ́ àwọn Boko Haram. Naomi sàlàye pé ẹni ti kò ba ti fẹ wọ́n yóò fọsọ, pọnmi, yóò si maa bọ̀wọ̀ fún ìyàwó wọ́n 7. Àwọn ará ìlú ń da àwọn to bọ́yọ lọ́wọ́ Boko Haram padà si àgọ́ wọ́n Pẹ̀lú bí gbogbo àyé ṣe gbe ìfẹhonu han lóri ìjínigbé àwọn ọmọ Chibok síbẹ̀ àwọn kan o bikítà ti wọ́n sì ń dá àwọn tí wọ́n sá kúrò ni àhámọ Boko Haram pada si bẹ̀. Kò si ounjẹ gidi tàbi omí, kò sí ilé. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà tí a ba sá kúrò ni àhámọ ti àwọn ará ìlú sì gbọ́ pé ahamọ Boko Haram ni a ti wa, wọ́n fà wá le wọ́n lọ́wọ́ pada, nítori wọn ò fẹ́ ni ǹkan ṣe pẹ̀lú wọn. 8.


Kò si ounjẹ gidi tàbi omí, kò sí ilé. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà tí a ba sá kúrò ni àhámọ ti àwọn ará ìlú sì gbọ́ pé ahamọ Boko Haram ni a ti wa, wọ́n fà wá le wọ́n lọ́wọ́ pada, nítori wọn ò fẹ́ ni ǹkan ṣe pẹ̀lú wọn. 8. Wọ́n ń fipa mú wa láti dí Musulumi Ní ọ̀pọ̀ ìgbà ni wọn máa ń sọ fún wa pé tí a ba ti gbà láti di Musulumi ní àwọn yóò dá wa padà sí ọ̀dọ̀ àwọn òbí wa. Wọn maa n sọ pe ki a ṣe musulumi dandan nitori pe ẹni tó ba ti kọ̀ lati di musulumi kò ni kúro lọ́dò àwọn. Ati pe awọn ko ni tu ẹni ti wọn ka si keferi ti ko tii gba Islam silẹ.


Wọ́n ń fipa mú wa láti dí Musulumi Ní ọ̀pọ̀ ìgbà ni wọn máa ń sọ fún wa pé tí a ba ti gbà láti di Musulumi ní àwọn yóò dá wa padà sí ọ̀dọ̀ àwọn òbí wa. Wọn maa n sọ pe ki a ṣe musulumi dandan nitori pe ẹni tó ba ti kọ̀ lati di musulumi kò ni kúro lọ́dò àwọn. Ati pe awọn ko ni tu ẹni ti wọn ka si keferi ti ko tii gba Islam silẹ. 9. Wọ́n fẹ́ràn láti máa fí fọ́nran síta Àwọn Boko Haram maá ń sáabà sẹ fídíò nígbà míran kété ti wọ́n ba ti wo ìròyìn tán. Wọ́n a bẹ̀rẹ̀ si ni pe wa ní ẹyọ kọọkan láti sọ orukọ wa, wọ́n a fẹ ki a jẹ ki ìjọba àti àwọn obi wá mọ pe àwọn ò fi ìyà jẹ wá.


9. Wọ́n fẹ́ràn láti máa fí fọ́nran síta Àwọn Boko Haram maá ń sáabà sẹ fídíò nígbà míran kété ti wọ́n ba ti wo ìròyìn tán. Wọ́n a bẹ̀rẹ̀ si ni pe wa ní ẹyọ kọọkan láti sọ orukọ wa, wọ́n a fẹ ki a jẹ ki ìjọba àti àwọn obi wá mọ pe àwọn ò fi ìyà jẹ wá. Ati pe a ṣi wa laye ni ahamọ wọn 10. Awọn Boko Haram maa ń wo ìròyìn púpọ̀ Àwọn Boko haram maa ń gbọ iroyin gbogbo nkan to n ṣẹlẹ ni agbaye. Eyi to ba kan wọn lo maa n jẹ ki wọn gbe ọ̀pọ̀ fídíò sita fi tako iroyin nipa wọn ní kété ti wọ́n ba ti wo ìròyìn tán.


Ati pe a ṣi wa laye ni ahamọ wọn 10. Awọn Boko Haram maa ń wo ìròyìn púpọ̀ Àwọn Boko haram maa ń gbọ iroyin gbogbo nkan to n ṣẹlẹ ni agbaye. Eyi to ba kan wọn lo maa n jẹ ki wọn gbe ọ̀pọ̀ fídíò sita fi tako iroyin nipa wọn ní kété ti wọ́n ba ti wo ìròyìn tán. Ní ọjọ kan bí wọ́n se wo ìròyìn BBC Hausa tán ní wọ́n ba pè wá ni ọkọ̀ọkan àwọn míràn kúnlẹ̀ nígbà ti àwọn kan dúró, wọ́n ni ki a maa ka kùrán sita. Kíní ó sẹ̀lẹ̀ sí àkọwé yìí Naomi àti àwọn mẹ́ta tó ku tó fi mọ Rhoda Peter, Sarah Job àti Magaret Yama ní wọ́n tú sílẹ̀ ní inu oṣù Karun un, ọdún 2017 Ìjọba si rán wọn lọ fásitì Yola nínú oṣù kẹsan an, ọdun 2017 Naomi sàlàyé pé òun kọ àkọsílẹ̀ nítori pé òun fẹ ki ọmọ àti àwọn òbi oun ríí.


Ní ọjọ kan bí wọ́n se wo ìròyìn BBC Hausa tán ní wọ́n ba pè wá ni ọkọ̀ọkan àwọn míràn kúnlẹ̀ nígbà ti àwọn kan dúró, wọ́n ni ki a maa ka kùrán sita. Kíní ó sẹ̀lẹ̀ sí àkọwé yìí Naomi àti àwọn mẹ́ta tó ku tó fi mọ Rhoda Peter, Sarah Job àti Magaret Yama ní wọ́n tú sílẹ̀ ní inu oṣù Karun un, ọdún 2017 Ìjọba si rán wọn lọ fásitì Yola nínú oṣù kẹsan an, ọdun 2017 Naomi sàlàyé pé òun kọ àkọsílẹ̀ nítori pé òun fẹ ki ọmọ àti àwọn òbi oun ríí.


Ordinary President: Inú mi kò dùn pé mo gbá obìnrin létí lórí afẹ́fẹ́

"Gẹgẹ bi baba, inu mi ko dun si bi mo ṣe da igbati bo obinrin lori afẹfẹ." Gbolohun abamọ to n jade ree lẹnu Ordinary Ahmed Gbajugbaja atọkun eto ajafẹtọmọniyan kan ni ilu Abuja . Ahmed, ti ọpọ mọ si Ordinary President ṣalaye idi to fi hu iwa yii, to si ni inu oun ko dun si iwa aibọwọ fun ẹtọ ọmọniyan toun hu yii. Ninu fọnran fidio kan to fi si oju opo Youtube lo ti sọrọ naa ni idahun si ariwo to gbode lẹyin fọnran fidio iwadii BBC, to ṣafihan aṣemaṣe ti ajafẹtọ yi hu si arabinrin kan. Obinrin yii lo da karosini sori ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹfa lori to si dana sun. Oludasilẹ ati oludari ileesẹ eto Berekete Family ni lọjọ ti iṣẹlẹ yii waye, o ti rẹ oun gan nitori oun da eeyan to to igba lohun. ''Lọwọ irọlẹ ti a ti pari eto tan, ni wọn ṣẹṣẹ gbe arabinrin naa ati ọmọde to bu kẹrosini si lori wa.


Ninu fọnran fidio kan to fi si oju opo Youtube lo ti sọrọ naa ni idahun si ariwo to gbode lẹyin fọnran fidio iwadii BBC, to ṣafihan aṣemaṣe ti ajafẹtọ yi hu si arabinrin kan. Obinrin yii lo da karosini sori ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹfa lori to si dana sun. Oludasilẹ ati oludari ileesẹ eto Berekete Family ni lọjọ ti iṣẹlẹ yii waye, o ti rẹ oun gan nitori oun da eeyan to to igba lohun. ''Lọwọ irọlẹ ti a ti pari eto tan, ni wọn ṣẹṣẹ gbe arabinrin naa ati ọmọde to bu kẹrosini si lori wa. Bi obinrin naa ti ṣe n sọrọ ko ṣe bi ẹni to kabamọ nkan to ṣe rara. Koda awọn eeyan mii to wa nita fẹẹ le maa lu obinrin naa nitori bo ti ṣe n sọrọ.'' O tẹsiwaju pe ''Aworan fidio ti ẹ ri yẹn, BBC ati Peter Nkanga ati awọn ti wọn jijọ wa ya, wọn kan gbe ibi to wu wọn sita ni .


Bi obinrin naa ti ṣe n sọrọ ko ṣe bi ẹni to kabamọ nkan to ṣe rara. Koda awọn eeyan mii to wa nita fẹẹ le maa lu obinrin naa nitori bo ti ṣe n sọrọ.'' O tẹsiwaju pe ''Aworan fidio ti ẹ ri yẹn, BBC ati Peter Nkanga ati awọn ti wọn jijọ wa ya, wọn kan gbe ibi to wu wọn sita ni . Mo rọ gbogbo ẹyin alatilẹyin berekete family kaakiri agbaye, kẹ ṣadura pe gbogbo nkan ti BBC ati awọn ti wọn ṣiṣẹ yii ba gba lero, ki ero wọn maa pada si wọn lori.'' O ni ki awọn eeyan fi ọrọ ro ara wọn wo gẹgẹ bi obi, ki wọn to le da oun lẹbi pe oun gba arabinrin kan leti lori afẹfẹ. Lẹyin naa lo sọ bi oun ti ṣe digbaju ru obinrin naa.


Mo rọ gbogbo ẹyin alatilẹyin berekete family kaakiri agbaye, kẹ ṣadura pe gbogbo nkan ti BBC ati awọn ti wọn ṣiṣẹ yii ba gba lero, ki ero wọn maa pada si wọn lori.'' O ni ki awọn eeyan fi ọrọ ro ara wọn wo gẹgẹ bi obi, ki wọn to le da oun lẹbi pe oun gba arabinrin kan leti lori afẹfẹ. Lẹyin naa lo sọ bi oun ti ṣe digbaju ru obinrin naa. ''Nkan ti mo fẹ wadi lọdọ rẹ ni pe, ta lo sọ fun pe Ajẹ ni ọmọde yi? Iwadii yii ni mo n ṣe ti inu fi bi mi, ti mo fi gba oju ẹ. Mo tọrọ aforiji, inu mi ko dun si nkan ti mo ṣe yii wi pe mo fọ obinrin leti. O ni gẹgẹ bi ẹlẹran ara,''mi o ni ọmọ ọkunrin, ọmọ obinrin meji ni mo ni, mo wa fi ọrọ ro ara mi wo, lo mu mi ṣe bẹẹ.


''Nkan ti mo fẹ wadi lọdọ rẹ ni pe, ta lo sọ fun pe Ajẹ ni ọmọde yi? Iwadii yii ni mo n ṣe ti inu fi bi mi, ti mo fi gba oju ẹ. Mo tọrọ aforiji, inu mi ko dun si nkan ti mo ṣe yii wi pe mo fọ obinrin leti. O ni gẹgẹ bi ẹlẹran ara,''mi o ni ọmọ ọkunrin, ọmọ obinrin meji ni mo ni, mo wa fi ọrọ ro ara mi wo, lo mu mi ṣe bẹẹ. Gbara ti mo da igbati bo arabinrin naa, ni mo bẹrẹ si ni kabamọ nkan ti mo ṣe. Lara ọrọ ti Ahmed sọ ninu fọnran naa tun ni bo se naka abuku si oniroyin iwadii Peter Nkanga pe awọn ọta oun ati awọn eeyan kan ninu ijọba lo lo o lati wa iṣubu oun. O ṣalaye pe awọn ileeṣẹ ijọba ti ko mojuto ojuse wọn, kii ṣe pe oun n bawọn du ipo, bi kii ṣe pe oun ṣe aanu fawọn mẹkunnu.


Gbara ti mo da igbati bo arabinrin naa, ni mo bẹrẹ si ni kabamọ nkan ti mo ṣe. Lara ọrọ ti Ahmed sọ ninu fọnran naa tun ni bo se naka abuku si oniroyin iwadii Peter Nkanga pe awọn ọta oun ati awọn eeyan kan ninu ijọba lo lo o lati wa iṣubu oun. O ṣalaye pe awọn ileeṣẹ ijọba ti ko mojuto ojuse wọn, kii ṣe pe oun n bawọn du ipo, bi kii ṣe pe oun ṣe aanu fawọn mẹkunnu. Gẹgẹ bo ti ṣe sọ, ka ni wọn n ṣe ojuṣe wọn ni, awọn eeyan ko ni maa wa sori eto lọdọ rẹ.


Gẹgẹ bo ti ṣe sọ, ka ni wọn n ṣe ojuṣe wọn ni, awọn eeyan ko ni maa wa sori eto lọdọ rẹ.


Obaseki, Ize-Iyamu àti Osagiobare sọ̀rọ̀, ilẹ́ kún lórí ìpinnu kóówá fún ìpínlẹ̀ Edo lórí ìpàdé wá wí tẹnuẹ tí BBC Pidgin ṣe

Mẹta ninu awon oludije naa ti ọpọ eeyan beere fun ni BBC Pidgin gbe wa sori eto ipade itagbangba wa wi ti ẹnu re ṣugbọn ti a ṣe lai jokoo papọ lojukoroju nitori ajakalẹ arun coronavirus to n ba agbaye finra lasiko yii. Awọn mẹtẹẹta naa ni Gomina Obaseki to n tukọ ipinlẹ Edo bayii labẹ APC ṣugbọn to ti lọ dara pọ mọ ẹgbẹ oṣelu PDP, Pasitọ Ize Iyamu to n dije ni APC ati Ọgbẹni Jones Osagiobare ti Helen Oyibo BBC si ṣe atọkun eto naa. Saaju ni Gomina Obaseki kọkọ yọ ara rẹ kuro ninu ipade naa pe igbakeji oun ni yoo sọrọ lorukọ oun. O ni Phillip Shaibu ni yoo maa ba eto naa lọ ni eyi to bi oludije ẹgbẹ APC ninu ti Osagie si yari pe oun ko ni jiroro pẹlu igbakeji Obaseki. Lẹyin ti Obaseki lọ kuro lori eto naa lori ayelujara ni Ize Iyamu ni kii ṣe fun awọn igbakeji ṣugbọn wọn tẹsiwaju. Nigba to pẹ sii naa ni Obaseki tun wa pada de sori eto naa wa wi tẹnu rẹ.


O ni Phillip Shaibu ni yoo maa ba eto naa lọ ni eyi to bi oludije ẹgbẹ APC ninu ti Osagie si yari pe oun ko ni jiroro pẹlu igbakeji Obaseki. Lẹyin ti Obaseki lọ kuro lori eto naa lori ayelujara ni Ize Iyamu ni kii ṣe fun awọn igbakeji ṣugbọn wọn tẹsiwaju. Nigba to pẹ sii naa ni Obaseki tun wa pada de sori eto naa wa wi tẹnu rẹ. Ninu ijiroro naa ni Osagie ti fẹsun kan Obaseki pe ko gbiyanju rara ni ipinlẹ Edo Bẹẹ ni Obaseki dahun pe oun gba maaki ida marundinlọgọrin ninu ọgọrun un ti a ba gbe iṣẹ oun sori iwọn ni ipinlẹ Edo Ọpọlọpọ ileri lori eto ẹkọ, eto ọgbin, iṣẹ, eto aabo ni awọn mẹtẹẹta sọrọ le lori lati ṣe fun awọn eeyan ipinlẹ Edo ti koowa ba wọle. Ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹsan ann ọdun yii ni eto idibo ti awọn ara ipinlẹ Edo yoo ti yan eni to wu wọn lati dari wọn sori aleefa. BBC yoo maa gbe gbogbo bo ba ṣe n lọ wa fun un yin!


Ninu ijiroro naa ni Osagie ti fẹsun kan Obaseki pe ko gbiyanju rara ni ipinlẹ Edo Bẹẹ ni Obaseki dahun pe oun gba maaki ida marundinlọgọrin ninu ọgọrun un ti a ba gbe iṣẹ oun sori iwọn ni ipinlẹ Edo Ọpọlọpọ ileri lori eto ẹkọ, eto ọgbin, iṣẹ, eto aabo ni awọn mẹtẹẹta sọrọ le lori lati ṣe fun awọn eeyan ipinlẹ Edo ti koowa ba wọle. Ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹsan ann ọdun yii ni eto idibo ti awọn ara ipinlẹ Edo yoo ti yan eni to wu wọn lati dari wọn sori aleefa. BBC yoo maa gbe gbogbo bo ba ṣe n lọ wa fun un yin!


BBC and MTN: ọ̀fẹ́ ni ẹ o máa gbọ́ ìròyìn Yorùbá, Pidgin, Igbo àti Hausa lórí 'MyMTN App' yìn!

Bi o ba jẹ ọkan lara awọn ololufẹ ileesẹ BBC ti o si ti n ronu bi wa a ti se maa gbadun iroyin isẹju kan wa nigbakugba nibi kibi, iroyin ayọ la mu tọ yin wa yi. Ileesẹ BBC World Service ati ileesẹ MTN ti setan lati maa mu iroyin yi wa si eti igbọ yin lọfẹ lede Yoruba, Pidgin Igbo ati Hausa.Enikẹni to ba ti kan si MyMTN APP ni anfaani nla yi wa fun. Iroyin Isẹju Kan BBC lawọn ede wọnyi jẹ iroyin ni soki ti a se akojọpọ rẹ fun awọn ololufẹ wa lai fi ti ọjọ ori se. Wón yoo si maa gbọ nipa iroyin agbaye, ohun to n lọ nigboro, ere idaraya, imọ ẹrọ ati iroyin amuludun nibẹ. Pẹlu ibasepọ tuntun yi, awọn ololufẹ wa yoo laanfani lati maa gbadun iroyin to ta leti ọhun nigba to ba wu wọn, lalẹ tabi lọsan gangan. Bẹẹ naa ni yoo jẹ ki awọn eeyan gbọ ojulowo iroyin lawujọ lasiko yii ti o jẹ pe ayederu iroyin ti gbalẹ kaakiri.Ọga agba to n dari ẹka ede ni Iwọ Oorun ilẹ Afirika fun BBC, Toyosi Ogunseye fi idunnu rẹ han lori igbesẹ akọni yii.


Wón yoo si maa gbọ nipa iroyin agbaye, ohun to n lọ nigboro, ere idaraya, imọ ẹrọ ati iroyin amuludun nibẹ. Pẹlu ibasepọ tuntun yi, awọn ololufẹ wa yoo laanfani lati maa gbadun iroyin to ta leti ọhun nigba to ba wu wọn, lalẹ tabi lọsan gangan. Bẹẹ naa ni yoo jẹ ki awọn eeyan gbọ ojulowo iroyin lawujọ lasiko yii ti o jẹ pe ayederu iroyin ti gbalẹ kaakiri.Ọga agba to n dari ẹka ede ni Iwọ Oorun ilẹ Afirika fun BBC, Toyosi Ogunseye fi idunnu rẹ han lori igbesẹ akọni yii. Toyosi sọ pe:  ''Ajọsepọ yi pẹlu MTN safIhan ifarajin BBC lati mu iroyin de ọdọ awọn eeyan nibikibi ti wọn ba wa ni Naijiria. Inu BBC si dun pe a ni anfani lati ni ajọsepọ to dan mọran pẹlu awọn ọdọ latari igbesẹ yi'' Ọga agba ẹka ẹrọ ayelujara fun MTN, Srinivas Rao ni: ''Iwuri ni ibasepọ yi jẹ fun MTN ati pe ọna kan gboogi tawọn ọdọ Naijiria yoo maa fi ri iroyin to peye si lo jẹ'' Ninu ọrọ tirẹ, Kolawole Oyeyemi to jẹ oludari eto to n risi igbadun onibara MTN  sọ pe: ''Igbesẹ yi n safihan iru igbadun to gaju lọ ti awọn onibara wa yoo ma ri bi wọn ba ti lo My MTN App'' Mary Lusiba to jẹ olori ẹka idagbasoke eto karakata ileesẹ BBC World Service ni tirẹ sapejuwe ibasepọ yi gẹgẹ bi eleyi ti yoo ''jẹ ki awọn ọdọ mọ si i nipa BBC. O ni: Igbesẹ yi n sagbega orukọ rere ti BBC ti ni nipa iroyin to gbamuse ti yoo si de ọdọ awọn ọdọ lorile-ede Naijiria''


Toyosi sọ pe:  ''Ajọsepọ yi pẹlu MTN safIhan ifarajin BBC lati mu iroyin de ọdọ awọn eeyan nibikibi ti wọn ba wa ni Naijiria. Inu BBC si dun pe a ni anfani lati ni ajọsepọ to dan mọran pẹlu awọn ọdọ latari igbesẹ yi'' Ọga agba ẹka ẹrọ ayelujara fun MTN, Srinivas Rao ni: ''Iwuri ni ibasepọ yi jẹ fun MTN ati pe ọna kan gboogi tawọn ọdọ Naijiria yoo maa fi ri iroyin to peye si lo jẹ'' Ninu ọrọ tirẹ, Kolawole Oyeyemi to jẹ oludari eto to n risi igbadun onibara MTN  sọ pe: ''Igbesẹ yi n safihan iru igbadun to gaju lọ ti awọn onibara wa yoo ma ri bi wọn ba ti lo My MTN App'' Mary Lusiba to jẹ olori ẹka idagbasoke eto karakata ileesẹ BBC World Service ni tirẹ sapejuwe ibasepọ yi gẹgẹ bi eleyi ti yoo ''jẹ ki awọn ọdọ mọ si i nipa BBC. O ni: Igbesẹ yi n sagbega orukọ rere ti BBC ti ni nipa iroyin to gbamuse ti yoo si de ọdọ awọn ọdọ lorile-ede Naijiria''


BBC 100 Women 2019: Wo ọmọ Nàíjíríà kan tó wà nínú wọn

Ileesẹ BBC ti si asọ loju awọn obinrin ọgọrun to lami laaka juls yika agbaye fun ọdun 2019. Lọdun yii, ibeere tawọn obinrin ọgọrun naa n beere ni pe: Bawo ni ọjọ ọla yoo ti ri to ba jẹ pe awọn obinrin lo dari rẹ? Bẹrẹ lati ori Ayaworan ile to n gbero lati tun orilẹede Syria kọ, titi de ori alakoso isẹ ajọ NASA to n mojuto ọkọ ofurufu to n lọ si inu ofurufu Mars, ọpọ awọn obinrin to wa ni akọsilẹ ọgọrun naa ni wọn ti pegede ninu isẹ ti wọn yan laayo, ti wọn yoo si sọ asọtẹlẹ fun wa nipa bi ayeyoo se ri ti yoo ba fi di ọdun 2030. Awọn yoku, bii 'Iwin' oloselu to maa n sori kunkun si awọn ẹgbẹ imulẹ taa mọ si mafia, to fi de ori awọn agbabọọlu ti wọn n dẹyẹ si tori pe wọn jẹ obinrin, gbogbo wọn lo n lo iriri wọn lati la ọnafun awọn to n bọ lẹyin. Awọn orukọ obinrin ọgọrun fọdun 2019 la to si isalẹ yii gẹgẹ bi orukọ wọn ti lọ, isẹ ti wọn yan laayo, orilẹede wọn ati itan igbe aye wọn. Salwa Eid Naser lo sare julọ nilu Doha, to si jẹ asaaju laarin awọn obinrin to ti n kopa ninu idije ere sisa oni irinwo mita, lati ọgbọn ọdun sẹyin.


Awọn yoku, bii 'Iwin' oloselu to maa n sori kunkun si awọn ẹgbẹ imulẹ taa mọ si mafia, to fi de ori awọn agbabọọlu ti wọn n dẹyẹ si tori pe wọn jẹ obinrin, gbogbo wọn lo n lo iriri wọn lati la ọnafun awọn to n bọ lẹyin. Awọn orukọ obinrin ọgọrun fọdun 2019 la to si isalẹ yii gẹgẹ bi orukọ wọn ti lọ, isẹ ti wọn yan laayo, orilẹede wọn ati itan igbe aye wọn. Salwa Eid Naser lo sare julọ nilu Doha, to si jẹ asaaju laarin awọn obinrin to ti n kopa ninu idije ere sisa oni irinwo mita, lati ọgbọn ọdun sẹyin. Ọmọbibi ipinlẹ Anambra lorilẹede Naijiria ni, amọ to rekọja si orilẹede Bahrain lọmọ ọdun mẹrinla, ko lee ri anfaani lati tẹsiwaju ninu ere sisa to yan laayo, to si n soju arin gbungbun agbaye bayii. Inu oko kan lorilẹede Uganda ni wọn ti wo Judity Bakira dagba, to si di ẹni akọkọ laarin awọn akẹẹgbẹ rẹ ti yoo janfaani ẹkọ ọfẹ lọ sile ẹkọ awọn obinrin to gbajugbaja, to si ti ibẹ ls silẹ UK lati gba oye imọ ijinlẹ keji, to si tun n sisẹ nibẹ. Nigba ti isẹ naa ko ba lara mu, lo ba ko awọn owo to ri fi pamọ pada si Uganda, to si n se ọgbin eso ati agbo.


Ọmọbibi ipinlẹ Anambra lorilẹede Naijiria ni, amọ to rekọja si orilẹede Bahrain lọmọ ọdun mẹrinla, ko lee ri anfaani lati tẹsiwaju ninu ere sisa to yan laayo, to si n soju arin gbungbun agbaye bayii. Inu oko kan lorilẹede Uganda ni wọn ti wo Judity Bakira dagba, to si di ẹni akọkọ laarin awọn akẹẹgbẹ rẹ ti yoo janfaani ẹkọ ọfẹ lọ sile ẹkọ awọn obinrin to gbajugbaja, to si ti ibẹ ls silẹ UK lati gba oye imọ ijinlẹ keji, to si tun n sisẹ nibẹ. Nigba ti isẹ naa ko ba lara mu, lo ba ko awọn owo to ri fi pamọ pada si Uganda, to si n se ọgbin eso ati agbo. Lati igba to ti gba ami ẹyẹ nidi eto ọgbin, lo ti n lo anfaani naa lati fi pe akiyesi awọn obinrin si ẹtọ wọn, to fi mọ aini anfaani si rira ilẹ, ailọ sile ẹkọ ati iwa ipa ninu ile sawọn obinrin. Nibayii ti orilẹede South Africa n koju iwa ipaniyan ati ifipabanilopọ to le pupọ, Lucinda ti dide gẹgẹ bii agbẹnusọ fun awọn obinrin. Oun si lo siwaju iwọde kan to waye yika orilẹede naa, to ko ẹgbẹlẹgbẹ awọn obinrin kaakiri igboro ilu Cape Town, to si n pe ijọba orilẹede naa nija lati se amusẹ ofin to jẹ isẹlẹ yii.


Lati igba to ti gba ami ẹyẹ nidi eto ọgbin, lo ti n lo anfaani naa lati fi pe akiyesi awọn obinrin si ẹtọ wọn, to fi mọ aini anfaani si rira ilẹ, ailọ sile ẹkọ ati iwa ipa ninu ile sawọn obinrin. Nibayii ti orilẹede South Africa n koju iwa ipaniyan ati ifipabanilopọ to le pupọ, Lucinda ti dide gẹgẹ bii agbẹnusọ fun awọn obinrin. Oun si lo siwaju iwọde kan to waye yika orilẹede naa, to ko ẹgbẹlẹgbẹ awọn obinrin kaakiri igboro ilu Cape Town, to si n pe ijọba orilẹede naa nija lati se amusẹ ofin to jẹ isẹlẹ yii. Lucinda lo sedasilẹ eto kan to pe ni ẹ wo awọn obinrin wa san, eyi tii se ẹgbẹ ti ko wa lati ko ere jọ, , amọ to n gba awọn obinrin ni imọran, maa se idanilẹkọ fun wọn, to si tun maa n lọ yika igberiko lati se awari awọn obinrin ti wọn ba ji gbe pẹlu ipese ilegbe fun awọn obinrin to ba sa asala fun iwa ipa ninu ile. Asmaa lo jẹ agbẹnusọ fun awọn obinrin lorilẹede Sierra Leone lati ipasẹ isẹ akọroyin ati osisẹ amayedẹrun to n se. Lẹyin to gbọ pe wọn ba ọmọ ọdun marun lopọ ni tipa, lo ba lo ileesẹ iroyin rẹ lati se ifilọlẹ eto ipolongo 'Black Tuesday' eyi to n se iwuri fun awọn obinrin lati wọ asọ dudu lawọn ọjọ Isẹgun to kẹyin osu, lọna ati fẹhonu han lori iwa ifipabanilopọ ati ilokulo ọmọbinrin ti ọjọ ori wọn ko tii to ọdun mejila.


Lucinda lo sedasilẹ eto kan to pe ni ẹ wo awọn obinrin wa san, eyi tii se ẹgbẹ ti ko wa lati ko ere jọ, , amọ to n gba awọn obinrin ni imọran, maa se idanilẹkọ fun wọn, to si tun maa n lọ yika igberiko lati se awari awọn obinrin ti wọn ba ji gbe pẹlu ipese ilegbe fun awọn obinrin to ba sa asala fun iwa ipa ninu ile. Asmaa lo jẹ agbẹnusọ fun awọn obinrin lorilẹede Sierra Leone lati ipasẹ isẹ akọroyin ati osisẹ amayedẹrun to n se. Lẹyin to gbọ pe wọn ba ọmọ ọdun marun lopọ ni tipa, lo ba lo ileesẹ iroyin rẹ lati se ifilọlẹ eto ipolongo 'Black Tuesday' eyi to n se iwuri fun awọn obinrin lati wọ asọ dudu lawọn ọjọ Isẹgun to kẹyin osu, lọna ati fẹhonu han lori iwa ifipabanilopọ ati ilokulo ọmọbinrin ti ọjọ ori wọn ko tii to ọdun mejila. Igbesẹ naa si lo mu ki ileesẹ aarẹ orilẹede Sierra Leone gbe igbesẹ lati se amusẹ ati atunse ofin to n gbogun ti iwa ifipabanilopọ. Precious Adams, lati Ọmọ ọdun mẹjọ, lo ti n lo ọpọ akoko lati maa jo kiri yara igbalejo ti iya rẹ fi ọwọ si fun lati maa lo fun idanilẹkọ. Nigba ti yoo fi di ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o ti lọ sawọn ileẹkọ nipa ijo jijo mẹta to dantọ julọ lagbaye.


Igbesẹ naa si lo mu ki ileesẹ aarẹ orilẹede Sierra Leone gbe igbesẹ lati se amusẹ ati atunse ofin to n gbogun ti iwa ifipabanilopọ. Precious Adams, lati Ọmọ ọdun mẹjọ, lo ti n lo ọpọ akoko lati maa jo kiri yara igbalejo ti iya rẹ fi ọwọ si fun lati maa lo fun idanilẹkọ. Nigba ti yoo fi di ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o ti lọ sawọn ileẹkọ nipa ijo jijo mẹta to dantọ julọ lagbaye. O gba ami ẹyẹ, to si n fọnrere pe ki awọn onijo maa wọ sokoto fẹlẹfẹlẹ to fun mọra, to si ba awọ ara ẹni to n jo mu. Parveena Ahanger - Ajafẹtọ ẹni nipa agbegbe Kashmir ti orilẹede India n dari Parveena ni wọn n pe ni obinrin alagbara lagbegbe Kashimir, Kashimir Iron lady, ti ọmọkunrin rẹ si poora lọdun 1990 nigba ti wahala naa de oju ẹ. Eyi lo mu ki Parveena se agbekalẹ ẹgbẹ awọn obi ọmọ to poora , to si ni oun ko tii sọ ireti nu pe oun ko ni ri ọmọ oun mọ, nibayii ti yoo pe ọgbọn ọdun ti ọmọ rẹ naa poora. Piera ni wọn n pe ni 'Iwin' oloselu to n poora, ẹni to du ipo oselu pklu iboju loju rẹ, nitori idunkooko lati ọdọ awọn ọgbẹ imulẹ mafia.


O gba ami ẹyẹ, to si n fọnrere pe ki awọn onijo maa wọ sokoto fẹlẹfẹlẹ to fun mọra, to si ba awọ ara ẹni to n jo mu. Parveena Ahanger - Ajafẹtọ ẹni nipa agbegbe Kashmir ti orilẹede India n dari Parveena ni wọn n pe ni obinrin alagbara lagbegbe Kashimir, Kashimir Iron lady, ti ọmọkunrin rẹ si poora lọdun 1990 nigba ti wahala naa de oju ẹ. Eyi lo mu ki Parveena se agbekalẹ ẹgbẹ awọn obi ọmọ to poora , to si ni oun ko tii sọ ireti nu pe oun ko ni ri ọmọ oun mọ, nibayii ti yoo pe ọgbọn ọdun ti ọmọ rẹ naa poora. Piera ni wọn n pe ni 'Iwin' oloselu to n poora, ẹni to du ipo oselu pklu iboju loju rẹ, nitori idunkooko lati ọdọ awọn ọgbẹ imulẹ mafia. Lọdun to kọja, nigba to bori ibo naa gẹgẹ bii oludije to n tako ẹgbẹ awo, lo wa si oju rẹ sita fun araye lati ri. O lo iriri rẹ gẹgẹ bii ọmọ ọdun mẹrinla ti wọn fi tipa mu lati fẹ ọmọ ọga kan ninu ẹgbẹ awo mafia , lati fi maa beere fun ẹtọ awọn eeyan to n se ofofo fun awọn ọlọpa ati mọlẹbi wọn.


Lọdun to kọja, nigba to bori ibo naa gẹgẹ bii oludije to n tako ẹgbẹ awo, lo wa si oju rẹ sita fun araye lati ri. O lo iriri rẹ gẹgẹ bii ọmọ ọdun mẹrinla ti wọn fi tipa mu lati fẹ ọmọ ọga kan ninu ẹgbẹ awo mafia , lati fi maa beere fun ẹtọ awọn eeyan to n se ofofo fun awọn ọlọpa ati mọlẹbi wọn.


Sex for Grades: Fídíò oní wákàtí kan BBC tún fojú olùkọ́ méjì míì hàn lórí ìwà ìbàjẹ́

Ọjọ nla ni ọjọ Aje, ọjọ Keje osu Kẹwa ọdun 2019 nigba ti ileesẹ BBC gbe fidio kan sita eyi to da lori awọn akẹkọ fasiti meji ti wọn n beere fun ibalopọ lọna aitọ lọwọ awọn akẹkọọ wọn. Akori fidio naa lo pe ni 'Ibalopọ fun maaki' tawọn oloyinbo n pe ni 'Sex for Grades', eyi to ti n mu ki oju awọn opo itakun agbaye gbona jain-jain. Ẹkunrẹrẹ fidio oniwakati kan ti BBC fisita nirọlẹ ọjọ Aje naa ree: Bi o tilẹ jẹ pe fidio onisẹju mẹtala pere ni BBC kọkọ ju sori afẹfẹ nidaji ọjọ Aje naa, lawọn oju opo ikansira ẹni rẹ lori itakun agbaye, eyi ti BBC Yoruba ko gbẹyin nibẹ, amọ nigba ti yoo fi di aago meje irọlẹ ọjọ naa, ẹkunrẹrẹ fidio naa, to jẹ oniwakati kan ti gba afẹfẹ kan. Olukọ kan lati fasiti Eko, UNILAG, Ọmọwe Boniface Igbenegbu pẹlu akẹẹgbẹ rẹ ni fasiti Ghana, Ọmọwe Paul Butakor, ni wọn foju han ninu fidio naa, amọ fidio oniwakati kan yii lo tun fi oju awọn olukọ meji miran han to n kopa ninu iwa idojutini yii lati fasiti mejeeji taa darukọ siwaju naa. Orukọ awọn olukọ meji naa ni Ọmọwe Samuel Ọladipọ to wa ni ẹka ti wọn ti n kọ nipa ọrọ aje (Economics) ati Ọjọgbọn Ransford Gyampo, to wa ni ẹka imọ fun eto oselu lọgba fasiti Ghana , tii tun se onwoye ohun to n lọ ni awujọ. Jẹjẹ kuku ni bilisi sun silẹ, ti Samuel Ọladipọ si lọ faa lẹsẹ, nitori jẹjẹ ni akọroyin to n sisẹ iwadi fun BBC lori fidio naa, Kiki Mordi, duro sẹnu iloro to si n reti akọroyin ti wọn dijọ wa, eyi to wa ni ọọfisi Boniface. Sugbọn Ọladipọ ro pe akẹkọ ni Kiki, tori bo se duro, lo ba nawọ faa wọ inu ọọfisi rẹ lai mọ pe igbesẹ naa yoo ko ohun wọ inu wahala, nigba to ya ni onitọun naa parọ pe akẹkọ to n wa maaki lọdọ rẹ ni oun.


Orukọ awọn olukọ meji naa ni Ọmọwe Samuel Ọladipọ to wa ni ẹka ti wọn ti n kọ nipa ọrọ aje (Economics) ati Ọjọgbọn Ransford Gyampo, to wa ni ẹka imọ fun eto oselu lọgba fasiti Ghana , tii tun se onwoye ohun to n lọ ni awujọ. Jẹjẹ kuku ni bilisi sun silẹ, ti Samuel Ọladipọ si lọ faa lẹsẹ, nitori jẹjẹ ni akọroyin to n sisẹ iwadi fun BBC lori fidio naa, Kiki Mordi, duro sẹnu iloro to si n reti akọroyin ti wọn dijọ wa, eyi to wa ni ọọfisi Boniface. Sugbọn Ọladipọ ro pe akẹkọ ni Kiki, tori bo se duro, lo ba nawọ faa wọ inu ọọfisi rẹ lai mọ pe igbesẹ naa yoo ko ohun wọ inu wahala, nigba to ya ni onitọun naa parọ pe akẹkọ to n wa maaki lọdọ rẹ ni oun. Kia lo ni ki akọroyin naa fun oun ni nọmba ẹrọ ipe rẹ, to si pe wa si ọọfisi rẹ pe ko wa gba idanilẹkọ ni igba mẹta ọtọọtọ Kiki ni gbogbo iwa Ọladipọ si oun ni ko tọ, to si n sọ lọpọ igba fun oun pe oun dun pupọ ni ọmọbinrin O fikun pe se ni Ọladipọ n wo igba aya oun laisẹju, eyi to fihan pe ọmu aya oun lo n wo, to si n fi ọwọ ra oun lọwọ loore koore. Nigba to ya, Kiki ni Ọladipọ ni ki oun tẹle oun lọ si ile igbafẹ awọn agba olukọ to wa lọgba fasiti Eko, eyi to fi idi 'yara tutu', 'Cold Room', ti Boniface mẹnuba saaju ninu fidio naa mulẹ. Inu yara naa sokunkun diẹ nitori ina ti wọn fi n jo ijo takasufe, taa mọ si 'Disco' ni wọn tan sibẹ, eyi ti ko ni jẹ ki oju awọn eeyan to wa nibẹ tete han si ẹlomiran Ọpọ awọn akẹkọ obinrin lo tẹle awọn olukọ ọkunrin wa si yara tutu naa, ti wọn si n fi ọti lile lọ wọn lati mu.


Kia lo ni ki akọroyin naa fun oun ni nọmba ẹrọ ipe rẹ, to si pe wa si ọọfisi rẹ pe ko wa gba idanilẹkọ ni igba mẹta ọtọọtọ Kiki ni gbogbo iwa Ọladipọ si oun ni ko tọ, to si n sọ lọpọ igba fun oun pe oun dun pupọ ni ọmọbinrin O fikun pe se ni Ọladipọ n wo igba aya oun laisẹju, eyi to fihan pe ọmu aya oun lo n wo, to si n fi ọwọ ra oun lọwọ loore koore. Nigba to ya, Kiki ni Ọladipọ ni ki oun tẹle oun lọ si ile igbafẹ awọn agba olukọ to wa lọgba fasiti Eko, eyi to fi idi 'yara tutu', 'Cold Room', ti Boniface mẹnuba saaju ninu fidio naa mulẹ. Inu yara naa sokunkun diẹ nitori ina ti wọn fi n jo ijo takasufe, taa mọ si 'Disco' ni wọn tan sibẹ, eyi ti ko ni jẹ ki oju awọn eeyan to wa nibẹ tete han si ẹlomiran Ọpọ awọn akẹkọ obinrin lo tẹle awọn olukọ ọkunrin wa si yara tutu naa, ti wọn si n fi ọti lile lọ wọn lati mu. Wọn n pe awọn akẹkọ obinrin naa wa sita lati jo, ti wọn si n fi ara ro wọn lara, fọwọ ra wọn ni idi, fẹnu ko wọn lẹnu tabi fi ọyan wọn sere lasiko ti wọn ba n jo. Gẹgẹ bi iwadi BBC ti salaye, ilumọọka, agba olukọ ati ẹni ọwọ to maa n bu ẹnu atẹ lu ọpọ iwa aidaa lawujọ ni Ọjọgbọn Ransford Gyampo, to jẹ olukọ miran to tun foju han pe o n beere ibalopọ lọwọ akẹkọ lọna aidaa ninu fidio oniwakati kan ọdun. Koda Gyampo ko tiẹ fi akoko sofo rara lati gbe akọroyin naa jade, o ra ọpọ ẹbun fun, to si n fi ọwọ raa lara titi de ọyan rẹ.


Wọn n pe awọn akẹkọ obinrin naa wa sita lati jo, ti wọn si n fi ara ro wọn lara, fọwọ ra wọn ni idi, fẹnu ko wọn lẹnu tabi fi ọyan wọn sere lasiko ti wọn ba n jo. Gẹgẹ bi iwadi BBC ti salaye, ilumọọka, agba olukọ ati ẹni ọwọ to maa n bu ẹnu atẹ lu ọpọ iwa aidaa lawujọ ni Ọjọgbọn Ransford Gyampo, to jẹ olukọ miran to tun foju han pe o n beere ibalopọ lọwọ akẹkọ lọna aidaa ninu fidio oniwakati kan ọdun. Koda Gyampo ko tiẹ fi akoko sofo rara lati gbe akọroyin naa jade, o ra ọpọ ẹbun fun, to si n fi ọwọ raa lara titi de ọyan rẹ. Pabambari ohun ti Gyampo tun se ninu fidio naa, to si ya ni lẹnu ni pe o n beere lọwọ akọroyin to dibọn bii akẹkọ naa boya wọn ti fẹnu koo lẹnu tipatipa ri. Mo sunkún nípa fídíò BBC torí ó jẹ́ ìtàn tó ti ṣẹlẹ̀ sí mi rí - Bisi Fayemi Tun wẹ, aya gómìnà ìpínlẹ̀ Ekiti, Bisi Fayemi ti kún ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ Nàìjíríà to bẹnu àtẹ lú ìwà kí olùkọ́ọ̀ fásiti máá bẹeere fún ìbálòpọ̀ láti fún àkẹ́kọ̀ọ́ ní máàkì. Èyí wáye lẹ́yìn ti ilé iṣẹ́ BBC gbé fọ́nran ìwadìí àwọn olùkọ̀ọ́ nilé ẹ̀kọ́ kan ní Nàìjíríà àti Ghana sita, ti wọn n beere ibalopọ lna aitọ lọwọ awọn akẹkọọ.


Pabambari ohun ti Gyampo tun se ninu fidio naa, to si ya ni lẹnu ni pe o n beere lọwọ akọroyin to dibọn bii akẹkọ naa boya wọn ti fẹnu koo lẹnu tipatipa ri. Mo sunkún nípa fídíò BBC torí ó jẹ́ ìtàn tó ti ṣẹlẹ̀ sí mi rí - Bisi Fayemi Tun wẹ, aya gómìnà ìpínlẹ̀ Ekiti, Bisi Fayemi ti kún ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ Nàìjíríà to bẹnu àtẹ lú ìwà kí olùkọ́ọ̀ fásiti máá bẹeere fún ìbálòpọ̀ láti fún àkẹ́kọ̀ọ́ ní máàkì. Èyí wáye lẹ́yìn ti ilé iṣẹ́ BBC gbé fọ́nran ìwadìí àwọn olùkọ̀ọ́ nilé ẹ̀kọ́ kan ní Nàìjíríà àti Ghana sita, ti wọn n beere ibalopọ lna aitọ lọwọ awọn akẹkọọ. Bisi Fayemi sàlàyé pé, o jẹ́ ǹkan to bani nínú jẹ́ pé ọ̀pọ̀ àwọn olùkọ̀ọ́ yiìí máa ń rò pé àwọn ni ẹ̀tọ́ si àgọ ara àwọn akẹ́kọ̀ọ́binrin wọ́n. "Mo sunkun nítori ǹkan ti àwọn ọmọbinrin yìí ń koju jẹ́ ìtàn ayé ọ̀pọ̀ wa tó lọ ilé ìwé ni orílẹ̀-èdè yìí." "Lásìkò ti mó kàwé ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, èmí pàápàá foju wina irú ìwà yiìí lọ́wọ́ àwọn olùkọ́ mi ní fásìtì, bo tilẹ jẹ́ pé ori tún kó èmi yọ ju àwọn eyí lọ.''


Bisi Fayemi sàlàyé pé, o jẹ́ ǹkan to bani nínú jẹ́ pé ọ̀pọ̀ àwọn olùkọ̀ọ́ yiìí máa ń rò pé àwọn ni ẹ̀tọ́ si àgọ ara àwọn akẹ́kọ̀ọ́binrin wọ́n. "Mo sunkun nítori ǹkan ti àwọn ọmọbinrin yìí ń koju jẹ́ ìtàn ayé ọ̀pọ̀ wa tó lọ ilé ìwé ni orílẹ̀-èdè yìí." "Lásìkò ti mó kàwé ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, èmí pàápàá foju wina irú ìwà yiìí lọ́wọ́ àwọn olùkọ́ mi ní fásìtì, bo tilẹ jẹ́ pé ori tún kó èmi yọ ju àwọn eyí lọ.'' "Iriri temi ko rìn jìnna sùgbọ́n kìí ṣe ìrírí to dára, kò sí ẹni ti ènìyàn le sọ fún, to bá tilẹ̀ gbìyànjú láti sọ fún ẹnikẹ́ni, wọ́n yoo ni ki o gbẹ́nu dákẹ́. Ìyàwọ gómìnà fi kún pé, lójuna àti dẹkun ìwà ibajẹ báyìí, ìpínlẹ̀ Ekiti ti gbe ìwé àkọsílẹ̀ láti ma kọ orúkọ àwon olukọ to ba hùwà ibajẹ naa.


"Iriri temi ko rìn jìnna sùgbọ́n kìí ṣe ìrírí to dára, kò sí ẹni ti ènìyàn le sọ fún, to bá tilẹ̀ gbìyànjú láti sọ fún ẹnikẹ́ni, wọ́n yoo ni ki o gbẹ́nu dákẹ́. Ìyàwọ gómìnà fi kún pé, lójuna àti dẹkun ìwà ibajẹ báyìí, ìpínlẹ̀ Ekiti ti gbe ìwé àkọsílẹ̀ láti ma kọ orúkọ àwon olukọ to ba hùwà ibajẹ naa.


BBC Pidgin Essay Competition: Ikechukwu Wilson ló fi 500 dollars ṣe ara rindin

Ikechukwu Wilson Nweke ni ẹni to jawe olubori ninu idije arokọ ti ile iṣẹ BBC Pidgin fun ọdun 2019. Ikechukwu to jẹ akẹẹkọ 200 Level ni fasiti ile iwe giga ti ilu Benin lorilẹede Naijiria, ni bi ti o ti n kẹkọ imọ International Studies and Diplomacy. Nibi ayẹyẹ arokọ naa ni ilu Eko ni BBC Pidgin ni wọn ti kede re gẹgẹ bi ẹni to jawe olubori lẹyin to ka arokọ naa si ẹti awọn to wa nibi ayẹyẹ naa. Akọle arokọ ti Ikechukwu kọ to fi bori lo sọ wi pe awọn obinrin ti ṣetan lati ṣe ijọba lorilẹ-ede Naijiria. Ikechukwu fikun wi pe oun ko arokọ naa lati le fihan wi pe o daara lati ṣe deede laarin akọ ati abo. Arakunrin to jawe olubori naa fi idunnu rẹ han pe oun jawe olubori, to si ni wi pe oun ko lero rẹ, nitori oun ṣe aisan lasiko ti oun kọ arokọ naa.


Akọle arokọ ti Ikechukwu kọ to fi bori lo sọ wi pe awọn obinrin ti ṣetan lati ṣe ijọba lorilẹ-ede Naijiria. Ikechukwu fikun wi pe oun ko arokọ naa lati le fihan wi pe o daara lati ṣe deede laarin akọ ati abo. Arakunrin to jawe olubori naa fi idunnu rẹ han pe oun jawe olubori, to si ni wi pe oun ko lero rẹ, nitori oun ṣe aisan lasiko ti oun kọ arokọ naa. Igba keji re e ti BBC News Pidgin se agbekalẹ arokọ ọlọdọọdun naa, eleyii ti wọn si pinnu lati ma a ṣe lọdọọdun. 1.Omowe Miriam Ayafor Omowe Ayafor gba oye imọ ijinlẹ akọkọ ni fasiti Yaoundè, o gba oye ipele keji MA ni fasiti Leeds ko to wa gba oye ọmọwe ni fasiti Ulster. Ogbontarigi obinrin onkọwe yii n ṣiṣẹ olukọ ede oyinbo ati imọ ẹda ede lawujọ ni fasiti Yaounde 1, ni orilẹ-edeCameroon.


Igba keji re e ti BBC News Pidgin se agbekalẹ arokọ ọlọdọọdun naa, eleyii ti wọn si pinnu lati ma a ṣe lọdọọdun. 1.Omowe Miriam Ayafor Omowe Ayafor gba oye imọ ijinlẹ akọkọ ni fasiti Yaoundè, o gba oye ipele keji MA ni fasiti Leeds ko to wa gba oye ọmọwe ni fasiti Ulster. Ogbontarigi obinrin onkọwe yii n ṣiṣẹ olukọ ede oyinbo ati imọ ẹda ede lawujọ ni fasiti Yaounde 1, ni orilẹ-edeCameroon. 2.Ojọgbọn Offiong Ani Offiong Ojọgbọn Offiong Ani Offiong, jẹ ọjọgbọn ninu imọ ẹda ede ati ibaraẹnisọrọ ni fasiti Calabar ni orilẹ-ede Naijiria. Ojọgbọn Offiong ni adari ẹka Faculty of Arts lọwọlọwọ ni fasiti Calabar. 3.Ọjọgbọn Francis Egbokhare Ọjọgbọn Francis Egbokhare jẹ ogbontarigi onkọwe, o jẹ akọṣẹmọṣẹ ninu imọ ẹda ede ni Naijiria paapaa Fonẹtiiki ati fonolọji ati agba ọjẹ Fellow ni Nigeria Academy of Letters.


2.Ojọgbọn Offiong Ani Offiong Ojọgbọn Offiong Ani Offiong, jẹ ọjọgbọn ninu imọ ẹda ede ati ibaraẹnisọrọ ni fasiti Calabar ni orilẹ-ede Naijiria. Ojọgbọn Offiong ni adari ẹka Faculty of Arts lọwọlọwọ ni fasiti Calabar. 3.Ọjọgbọn Francis Egbokhare Ọjọgbọn Francis Egbokhare jẹ ogbontarigi onkọwe, o jẹ akọṣẹmọṣẹ ninu imọ ẹda ede ni Naijiria paapaa Fonẹtiiki ati fonolọji ati agba ọjẹ Fellow ni Nigeria Academy of Letters. Fasiti akọkọ ni Naijiria to wa ni Ibadan nipinlẹ Oyo ni guusu Naijiria lo ti n ṣiṣẹ olukọ agba. O ti ṣe adari ẹka awọn akẹkọọ ọna jinjin fun ọpọlọpọ ọdun. 4.Ọgbẹni Adejuwon Soyinka Adejuwon Soyinka, jẹ ọkan lara awọn ti alami ẹyẹ Emmy n wo iṣẹ wọn wo fun ami ẹyẹ ọdun 2019.


Fasiti akọkọ ni Naijiria to wa ni Ibadan nipinlẹ Oyo ni guusu Naijiria lo ti n ṣiṣẹ olukọ agba. O ti ṣe adari ẹka awọn akẹkọọ ọna jinjin fun ọpọlọpọ ọdun. 4.Ọgbẹni Adejuwon Soyinka Adejuwon Soyinka, jẹ ọkan lara awọn ti alami ẹyẹ Emmy n wo iṣẹ wọn wo fun ami ẹyẹ ọdun 2019. Juwọn Soyinka ni adari ẹka ede Pidgin ni ileeṣẹ BBC, O ni imọ ijinlẹ ipele keji ni imọ ofin awọn orilẹ-ede ati ajọṣepọ wọn. O ti ṣiṣẹ iroyin ni ipele oloṣelu ati ti aladani fun ogun ọdun . 5.Ọjọgbọn Kofi Yakpo Kofi Yakpo jẹ ọjọgbọn ninu imọ ẹda ede ni fasiti Hong Kong.


Juwọn Soyinka ni adari ẹka ede Pidgin ni ileeṣẹ BBC, O ni imọ ijinlẹ ipele keji ni imọ ofin awọn orilẹ-ede ati ajọṣepọ wọn. O ti ṣiṣẹ iroyin ni ipele oloṣelu ati ti aladani fun ogun ọdun . 5.Ọjọgbọn Kofi Yakpo Kofi Yakpo jẹ ọjọgbọn ninu imọ ẹda ede ni fasiti Hong Kong. O jẹ olubadamọran ninu oṣelu pẹlu alaṣẹ German ni Berlin. O tun jẹ ajajangbara fawọn ọmọ ilẹ Adulawọ. O gba oye ọmọwe ninu imọ ẹda ede ni fasiti Radboud ni Netherlands.


O jẹ olubadamọran ninu oṣelu pẹlu alaṣẹ German ni Berlin. O tun jẹ ajajangbara fawọn ọmọ ilẹ Adulawọ. O gba oye ọmọwe ninu imọ ẹda ede ni fasiti Radboud ni Netherlands.


Mother Language Day: Ẹgbẹ́ Akọ́mọlédè l‘Eko ṣe káre sí BBC Yorùbá fún àgbéga àṣà

Yinni Yinni, kẹni lee se omiran ni, bẹẹ si ni ku isẹ lo n mu ki ori onisẹ ya. Eyi lo mu ki ẹgbẹ Akọmọlede ati asa Yoruba, ẹka tipinlẹ Eko fi n fẹmi imoore wọn han si ileesẹ akọroyin BBC Yoruba fun isẹ takuntakun ti wọn n se lati se agbega asa, ede isesi ati awọn ohun ajogunba iran Yoruba. Ẹgbẹ Akọmọlede naa fi ami ẹyẹ da BBC Yoruba lọla lasiko ayẹyẹ aadọta ọdun ti wọn da silẹ, eyi ti wọn fi sọri ayajọ agbelarugẹ ede abinibi to waye lọjọ Ẹti. Ileẹkọ girama Ikeja, to wa ni Bọlade-Osodi nilu Eko si ni ayẹyẹ naa ti waye, akori ajọdun naa si ni ‘Isamulo ede abinibi fun idagbasoke, ibomirin, alaafia ati ibalaja. Nigba to n ki awọn alejo to peju sibi ayẹyẹ ọhun kaabọ, alaga ẹgbẹ Akọmọlede ati Asa nipinlẹ Eko, Zainab Ọlaide aya Ọlaitan mọ riri ipa takuntakun tijọba ipinlẹ Eko n ko si idagbasoke eto ẹkọ. Bakan naa, aya Ọlaitan tun dupẹ lọwọ awọn akọroyin lọkanojọkan, to fi mọ ileesẹ BBC Yoruba, lori ilakaka wọn lati ri pe ede Yoruba tẹ siwaju, to si gba adura pe ọba oke yoo pin wọn lere.


Ileẹkọ girama Ikeja, to wa ni Bọlade-Osodi nilu Eko si ni ayẹyẹ naa ti waye, akori ajọdun naa si ni ‘Isamulo ede abinibi fun idagbasoke, ibomirin, alaafia ati ibalaja. Nigba to n ki awọn alejo to peju sibi ayẹyẹ ọhun kaabọ, alaga ẹgbẹ Akọmọlede ati Asa nipinlẹ Eko, Zainab Ọlaide aya Ọlaitan mọ riri ipa takuntakun tijọba ipinlẹ Eko n ko si idagbasoke eto ẹkọ. Bakan naa, aya Ọlaitan tun dupẹ lọwọ awọn akọroyin lọkanojọkan, to fi mọ ileesẹ BBC Yoruba, lori ilakaka wọn lati ri pe ede Yoruba tẹ siwaju, to si gba adura pe ọba oke yoo pin wọn lere. "A mọ riri ileesẹ BBC News Yoruba fun ipolongo ede, aṣa ati ise Yoruba. A si n fi asiko yii dupẹ lọwọ yin fun isẹ takuntakun alailẹgbẹ ti ileesẹ yin n se laarin wa." Nigba to n tẹwọgba ami ẹyẹ naa lorukọ ileesẹ iroyin BBC Yoruba ati BBC lagbaye, Olootu ileesẹ iroyin BBC Yoruba, Ọgbẹni Temidayọ Ọlọfinsawo mẹnuba ọpọ isẹ ribiribi tileesẹ wa n se nidi agbega asa ati ede Yoruba, eyi ti ko fi ni jẹ ki awọn ohun ajogunba wa parun.


"A mọ riri ileesẹ BBC News Yoruba fun ipolongo ede, aṣa ati ise Yoruba. A si n fi asiko yii dupẹ lọwọ yin fun isẹ takuntakun alailẹgbẹ ti ileesẹ yin n se laarin wa." Nigba to n tẹwọgba ami ẹyẹ naa lorukọ ileesẹ iroyin BBC Yoruba ati BBC lagbaye, Olootu ileesẹ iroyin BBC Yoruba, Ọgbẹni Temidayọ Ọlọfinsawo mẹnuba ọpọ isẹ ribiribi tileesẹ wa n se nidi agbega asa ati ede Yoruba, eyi ti ko fi ni jẹ ki awọn ohun ajogunba wa parun. Ọlọfinsawo ni " Ohun itiju gbaa ni ki ọmọ ilẹ Kaarọ ooojire ma lee sọ ede Yoruba to dangajia lẹnu. Kekere si lo yẹ ka ti pẹkan iroko awọn ọmọ wa, nipa sisọ ede abinibi si wọn ninu ile nitori ọpọ adanu lo wa lọjọ iwaju, ti ọmọ ko ba mọ ede Yoruba sọ." Ọpọ awọn eeyan jankajankan miran to n se agbeaga fun asa ati ede ilẹ wa ni wsn tun fun lami ẹyẹ nibi ayẹyẹ naa, to fi mọ afihan awọn ohun isẹmbaye wa, to jẹ manigbagbe.


Ọlọfinsawo ni " Ohun itiju gbaa ni ki ọmọ ilẹ Kaarọ ooojire ma lee sọ ede Yoruba to dangajia lẹnu. Kekere si lo yẹ ka ti pẹkan iroko awọn ọmọ wa, nipa sisọ ede abinibi si wọn ninu ile nitori ọpọ adanu lo wa lọjọ iwaju, ti ọmọ ko ba mọ ede Yoruba sọ." Ọpọ awọn eeyan jankajankan miran to n se agbeaga fun asa ati ede ilẹ wa ni wsn tun fun lami ẹyẹ nibi ayẹyẹ naa, to fi mọ afihan awọn ohun isẹmbaye wa, to jẹ manigbagbe.


Komla Dumor: Solomon Serwanjja jáwé olúborí nínú Àmì ẹ̀yẹ BBC

Akọroyin ati oniroyin Solomon Serwanjja ti bori idije gbigba ami ẹyẹ BBC World News Komla Dumor Award ti ọdun 2019. Akaroyin ni Sewanjja lori amohunmaworan NBS ni Uganda nibi to ti n ṣe atọkun awọn eto ile iṣẹ naa to pegede ju. Bakan naa o ṣe agbejade awọn iroyin to gba ami ẹyẹ eyi ti ọkan lara rẹ han lori akanṣe eto Africa Eye ti ile iṣẹ BBC nipa bi wọn ṣe n ta oogun ti dokita ko kọ lọna aitọ. Wọn ṣe agbekalẹ eto ami ẹyẹ naa lati maa yẹ Komla Dumor, akaroyin ile iṣẹ BBC kan to ṣaa deede ku lọdun 2014 lẹni ọdun mọkanlelogoji. Serwanjja ni ẹni ikaarun ti yoo jawe olubori fun ami ẹyẹ naa lẹyin awọn wọnyi: Waihiga Mwaura, Amina Yuguda, Didi Akinyelure ati ọmọ Uganda mii bii tirẹ, Nancy Kacungira. Lára àwọn mùdùǹmúdùn àmì ẹ̀yẹ náà, yóò lo oṣù mẹ́ta ní ilé iṣẹ́ BBC London yóò sì tún pada sí ilẹ̀ Áfíríkà láti gbé ìròyìǹ kan síta níbẹ̀.


Wọn ṣe agbekalẹ eto ami ẹyẹ naa lati maa yẹ Komla Dumor, akaroyin ile iṣẹ BBC kan to ṣaa deede ku lọdun 2014 lẹni ọdun mọkanlelogoji. Serwanjja ni ẹni ikaarun ti yoo jawe olubori fun ami ẹyẹ naa lẹyin awọn wọnyi: Waihiga Mwaura, Amina Yuguda, Didi Akinyelure ati ọmọ Uganda mii bii tirẹ, Nancy Kacungira. Lára àwọn mùdùǹmúdùn àmì ẹ̀yẹ náà, yóò lo oṣù mẹ́ta ní ilé iṣẹ́ BBC London yóò sì tún pada sí ilẹ̀ Áfíríkà láti gbé ìròyìǹ kan síta níbẹ̀. Ilumọọka akọroyin ni ti iṣẹ iroyin si jẹ ẹ lọkan gidi gan an to n ṣafihan ifẹ to ni lati mu ayipada ba orilẹ-ede Uganda. "Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ǹkan ni Komla Dumor ṣe. Ọna to n gba ṣe iṣẹ tirẹ a maa tu ni lọkan gẹgẹ bi o ṣe gbagbọ pe ilẹ Afirika ti n dagba to si fẹ ki gbogbo aye ri iyatọ".


Ilumọọka akọroyin ni ti iṣẹ iroyin si jẹ ẹ lọkan gidi gan an to n ṣafihan ifẹ to ni lati mu ayipada ba orilẹ-ede Uganda. "Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ǹkan ni Komla Dumor ṣe. Ọna to n gba ṣe iṣẹ tirẹ a maa tu ni lọkan gẹgẹ bi o ṣe gbagbọ pe ilẹ Afirika ti n dagba to si fẹ ki gbogbo aye ri iyatọ". Serwanjja ṣalaye pe: "Isọwọ karoyin Komla Dumor maa n ba mi lara mu to si maa n wu mi bakan naa lati ṣe bi o ti n ṣe fun ilẹ Afirika. Mo fẹ tẹle ipasẹ rere to fi silẹ nipa sisọ iroyin Afirika, kii ṣe lọna awọn nkan ti a n koju nikan ṣugbọn pẹlu awọn ilọsiwaju ati aṣeyọri ti a ti ni". Kii ṣe bi o ṣe n sọrọ ati bi o ṣe n karoyin nikan ni Serwanjja fi mu ọkan awọn adajọ, bi ko tun ṣe ifarajin rẹ ati igboya lati ṣi aṣọ loju ọrọ to ba kan araalu.


Serwanjja ṣalaye pe: "Isọwọ karoyin Komla Dumor maa n ba mi lara mu to si maa n wu mi bakan naa lati ṣe bi o ti n ṣe fun ilẹ Afirika. Mo fẹ tẹle ipasẹ rere to fi silẹ nipa sisọ iroyin Afirika, kii ṣe lọna awọn nkan ti a n koju nikan ṣugbọn pẹlu awọn ilọsiwaju ati aṣeyọri ti a ti ni". Kii ṣe bi o ṣe n sọrọ ati bi o ṣe n karoyin nikan ni Serwanjja fi mu ọkan awọn adajọ, bi ko tun ṣe ifarajin rẹ ati igboya lati ṣi aṣọ loju ọrọ to ba kan araalu. Oludari ile iṣẹ BBC lagbaye, Jamie Angus ni: "Lati mọ riri ati lati ṣe agbega fun awọn oniroyin to ni ẹbun ara ọtọ ni Afirika ṣe pataki si wa lorukọ Komla". Jamie ni "bi Komla ṣe maa n kọroyin ti ko ipa nla pẹlu awọn ololufẹ wa kaakiri agbaye inu wa si dun lati ni Solomon ni BBC lati fi iṣẹ kun ohun ti Komla ni ifarajin fun nipa sisọ itan Afirika".


Oludari ile iṣẹ BBC lagbaye, Jamie Angus ni: "Lati mọ riri ati lati ṣe agbega fun awọn oniroyin to ni ẹbun ara ọtọ ni Afirika ṣe pataki si wa lorukọ Komla". Jamie ni "bi Komla ṣe maa n kọroyin ti ko ipa nla pẹlu awọn ololufẹ wa kaakiri agbaye inu wa si dun lati ni Solomon ni BBC lati fi iṣẹ kun ohun ti Komla ni ifarajin fun nipa sisọ itan Afirika".


Kunle Olasope: Lekan Alabi ní onírẹ̀lẹ bíi àgbà àgbóhùnsáfẹ́fẹ́ náà sọ̀wọ́n

Kìí ṣe ohun tuntun mọ pé ọkunrin akọkọ to farahan lori amohunmaworan, Kunle Olasope ti fí duniyan silẹ sùgbọ́n àwọn alábasisẹ́ pọ̀ rẹ nigba ayé rẹ tí n jẹri si ǹkan ti wọn mọ̀ọ nipa rẹ. BBC Yoruba ba ọkàn nínú àwọn alábasiṣẹ́ pọ rẹ lẹ́nu iṣẹ́ ìròyìn sọ̀rọ̀, tii tun se Agba oye kan nilẹ Ibadan, Lekan Alabi sàlàye pé òun mọ baba náà fún ìgbà àkọkọ ní ọdún 1964, nígbà ti òun wà ní ọmọ ọdún mẹrinla. Oloye Lekan Alabi ní àsìkò náà ni Olasope wa fún ìdánilẹkọọ nile iwe òun, sùgbọ́n isọrọ̀ si, ìrìn àti ìwọsọ bàbá naa lo jẹ ki òun bẹ̀rẹ̀ si ni fi èrò si láti yan iṣẹ́ iroyin láàyo. Agbaoye Alabi fí kun pé, lẹ́yìn ti oun tún pari ilé iwé , ore-ofẹ́ tún yọ láti le jọ ṣiṣẹ́ papọ tí o si fún oun ni ànfani láti le kọ ẹkọ bi ènìyàn ṣe le ṣe iṣẹ́ ìròyìn bo ti tọ́ àti bi o ti yẹ. O ní iṣẹ́ Olasope yii jọ mọ abini nítori pe, o mọ bi a tii se àgbékalẹ̀ ìròyìn, èyí ti kò wọ́pọ̀ mọ bayìí láàrin àwọn akọroyin, pàápàá julọ bi awọn sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ kìí ṣe ni ìwé àkọsilẹ mọ, ki wọn to wọ yàrá ìgbóhùn sáfẹ́fẹ́. Alabi ni bo tilẹ jẹ́ pé kìí ṣe abẹ rẹ tààrà ni oun ti ṣiṣẹ̀, síbẹ̀, ìgbé aye Olasope jẹ ǹkan ti eniyan ń tẹ̀le, ṣe ni ti èdè ni tàbí làákàyé?


Agbaoye Alabi fí kun pé, lẹ́yìn ti oun tún pari ilé iwé , ore-ofẹ́ tún yọ láti le jọ ṣiṣẹ́ papọ tí o si fún oun ni ànfani láti le kọ ẹkọ bi ènìyàn ṣe le ṣe iṣẹ́ ìròyìn bo ti tọ́ àti bi o ti yẹ. O ní iṣẹ́ Olasope yii jọ mọ abini nítori pe, o mọ bi a tii se àgbékalẹ̀ ìròyìn, èyí ti kò wọ́pọ̀ mọ bayìí láàrin àwọn akọroyin, pàápàá julọ bi awọn sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ kìí ṣe ni ìwé àkọsilẹ mọ, ki wọn to wọ yàrá ìgbóhùn sáfẹ́fẹ́. Alabi ni bo tilẹ jẹ́ pé kìí ṣe abẹ rẹ tààrà ni oun ti ṣiṣẹ̀, síbẹ̀, ìgbé aye Olasope jẹ ǹkan ti eniyan ń tẹ̀le, ṣe ni ti èdè ni tàbí làákàyé? o tẹramọsẹ, kìí si se ọ̀lẹ̀. "Eyi to ṣe pàtàkì jùlọ ni pé, Ọtunba Kunle Olasope kìí korira ẹnikẹni, kìí ṣe ìgbéraga tàbi ko ma foju pa ẹnikẹni rẹ. Bí Kunle Ọlasọpe, ìlúmọ̀ọ́ká agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ṣe lo ìgbésí ayé rẹ̀ rèé Awaye ku ko si, ọrun ma kanju, gbogbo wa la n bọ.


o tẹramọsẹ, kìí si se ọ̀lẹ̀. "Eyi to ṣe pàtàkì jùlọ ni pé, Ọtunba Kunle Olasope kìí korira ẹnikẹni, kìí ṣe ìgbéraga tàbi ko ma foju pa ẹnikẹni rẹ. Bí Kunle Ọlasọpe, ìlúmọ̀ọ́ká agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ṣe lo ìgbésí ayé rẹ̀ rèé Awaye ku ko si, ọrun ma kanju, gbogbo wa la n bọ. Oloogbe Kunle Ọlasọpe, tii se ọkunrin akọkọ to fi oju han lori mohunmaworan ti waye, to si ti lọ, amọ o yẹ ka ran ara wa leti nipa awọn ohun ribiribi to gbe ile aye se. Ọjọ Aiku, ọjọ Kẹfa, Osu Kẹwa, ọdun 2019 ni gbajugbaja agbohunsafẹfẹnaa, Kunle Olasope jade laye lẹni ọgọrin ọdun amọ bi onirese rẹ ko ba fin igba mọ, eyi to ti fin silẹ ko yẹ ko parun. Kunle Olasope ní ifẹ si isẹ iroyin lo jẹ ko lọ si ileesẹ agbohunsafẹfẹ BBC lati lọ gba imọ kun imọ nipa isẹ igbohunsafẹfẹ lọdun 1962.


Oloogbe Kunle Ọlasọpe, tii se ọkunrin akọkọ to fi oju han lori mohunmaworan ti waye, to si ti lọ, amọ o yẹ ka ran ara wa leti nipa awọn ohun ribiribi to gbe ile aye se. Ọjọ Aiku, ọjọ Kẹfa, Osu Kẹwa, ọdun 2019 ni gbajugbaja agbohunsafẹfẹnaa, Kunle Olasope jade laye lẹni ọgọrin ọdun amọ bi onirese rẹ ko ba fin igba mọ, eyi to ti fin silẹ ko yẹ ko parun. Kunle Olasope ní ifẹ si isẹ iroyin lo jẹ ko lọ si ileesẹ agbohunsafẹfẹ BBC lati lọ gba imọ kun imọ nipa isẹ igbohunsafẹfẹ lọdun 1962. Gẹgẹ bi itan igbe aye rẹ ti sọ fun wa lori ayelujara, baba to bi baba Olasope ni iyawo mẹwa, ti iya tirẹ si jẹ iyawo keji, ti oun naa si jẹ ọmọ kẹfa ninu ọmọ mẹrindinlọgbọn. Ifẹ rẹ fun iroyin lo jẹ ko lọ si ileesẹ agbohunsafẹfẹ BBC lati lọ gba imọ kun imọ nipa isẹ igbohunsafẹfẹ lọdun 1962. Nkan to yẹ ko o mọ nipa Baba Kunle Olasope:


Gẹgẹ bi itan igbe aye rẹ ti sọ fun wa lori ayelujara, baba to bi baba Olasope ni iyawo mẹwa, ti iya tirẹ si jẹ iyawo keji, ti oun naa si jẹ ọmọ kẹfa ninu ọmọ mẹrindinlọgbọn. Ifẹ rẹ fun iroyin lo jẹ ko lọ si ileesẹ agbohunsafẹfẹ BBC lati lọ gba imọ kun imọ nipa isẹ igbohunsafẹfẹ lọdun 1962. Nkan to yẹ ko o mọ nipa Baba Kunle Olasope:


Kàyééfì Promo: Ìyá, ọmọ tuntun àti olubi ló wà níbùdó ìgbókùsí, àmọ́ òkú ọmọ di àwátì

Yoruba ni gbogbo awọn to ba mọ nkan fi pamọ, ni ki wọn maa ranti ẹni to mọ wa. Bẹẹ ni ọrọ ri pẹlu oku ọmọ ikoko to sadede di awati nibudo igbokusi to wa nile iwosan awọn ọlọpaa nilu Akurẹ́. Oku iya ọmọ tuntun, oku ọmọ ikoko naa ati olubi rẹ ni wọn tọju pamọ sile igbokusi naa, amọ oku ọmọ yii nikan lo poora. Ta lo wa ji oku ikoko? Awọn afurasi wo ni ọwọ ti tẹ nipa iṣẹlẹ naa, ati pe, nibo ni iwadi de duro lori iṣẹlẹ yii? Baba ikoko naa sọ bi iku se ku, ati bi ọbẹ se bẹ nipa isẹlẹ naa, lori eto wa Kayeefi ta mu wa fun yin lọjọ Ẹ́ti, amọ, itọwo rẹ ree, ẹ gba....


Salawa Abẹni: ₦50 péré làwọn èèyàn fí ń pè mí fún ayẹyẹ nígbà tí mó bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ̀

Gbajugbaja olorin Waka, Alhaja Salawa Abẹni sọ pe, oun ko lọwọ si awuyewuye ta lo da Fuji silẹ tawọn olorin kan n gba bi ẹni n gba igba ọti. Queen Salawa to sọrọ naa ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba lọjọ Ẹti ṣalaye pe, to ba tiẹ jẹ pe oloogbe Alhaji Sikiru Ayinde Barrister gan an lo da Fuji silẹ, o yẹ kawọn eeyan fi Barrister silẹ lati sun nibi to wa. O wa ke si gbogbo olorin Fuji lati fọwọ ṣo ọwọ pọ lati gbe orin Fuji larugẹ, ki wọn si gbagbe ariyanjiyan lori ẹni to da Fuji silẹ. Alhaja Abẹni fikun ọrọ rẹ pe lootọọ l'oun n kọ orin Waka, ṣugbọn oun kọ l'oun da orin Waka silẹ. Bakan naa, Salawa tun ṣalaye ọrọ lori ibaṣepọ rẹ pẹlu Alhaji Kollington Ayinla, o ni baba ọmọ oun ni Kollington jẹ, amọ oun ko tii pada sile rẹ titi di asiko yii. Ṣugbọn o sọ pe ọja t'ọmọ ba ti wọ, o ti dokuta.