Ohun to sẹlẹ nibẹ ko kan wa rara, a kan kọja ni akoko igba yẹn ni. Ẹnikankan ko ba wn ja ninu awọn ọmọ ẹgbẹ PMS, awọn naa ko si ba wa ja, a kan kọja lọ nibẹ ni." Wayio, ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti wa salaye pe ko si isẹlẹ idigunjale kankan to waye ladugbo Idi-Ape lọjọ Aje gẹgẹ bawọn eeyan kan se n sọ ahesọ ọrọ kiri.


Ọwọ́ ọlọ́pàá Osun tẹ ọ̀dọ́ mẹ̀ta pẹ̀lú ọkàn èèyàn níinú ẹrù wọn

Ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti tẹ awọn ọdọkunrin mẹta kan lori ẹsun fifi eeyan ṣe oogun owo lẹyinn ti wọn ka ọkan eeyan mọ wọn lọwọ. Ninu atẹjade ti alukjoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun, Yemisi Opalola fi ṣọwọ si BBC Yoruba, o ni ọjọ ori awọn afurasi naa ko ju ọdun mọkanlelogun si marundinlọgbọn lọ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, meji lara awọn eeyan naa jẹ ẹni ọdun mọkanlelogun, nigba ti ẹni kẹta wọn jẹ ẹni ọdun marundinlọgbọn. Atẹjajde naa ni "Ninu akitiyan ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun lati fọ ilu mọ lọwọ awọn ọdaran, a ti fi ṣikun ofin mu awọn ọdọ mẹta kan fun ẹsun igbenipa lati ṣẹṣo." "Orukọ awọn afurasi naa ni Olayade Kehinde, Olufemi Oriyomi atu Raimi Sheriff." "Ni nnkan bii aago mọkanla alẹ ni ọwọ tẹ awọn afurasi loju ọna Osogbo si fasiti OAU to wa ni Ile Ife."


Atẹjajde naa ni "Ninu akitiyan ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun lati fọ ilu mọ lọwọ awọn ọdaran, a ti fi ṣikun ofin mu awọn ọdọ mẹta kan fun ẹsun igbenipa lati ṣẹṣo." "Orukọ awọn afurasi naa ni Olayade Kehinde, Olufemi Oriyomi atu Raimi Sheriff." "Ni nnkan bii aago mọkanla alẹ ni ọwọ tẹ awọn afurasi loju ọna Osogbo si fasiti OAU to wa ni Ile Ife." Opalola sọ pe ori alupupu ni awọn ọdọ mẹta naa wa lasiko ti awọn ọlọpaa gbiyanju  lati yẹ ẹru wọn wo, amọ kaka ki wọn jẹ ki awọn ọlọpaa ṣiṣẹ wọn, ni ṣe ni wọn fẹsẹ fẹ. Lẹyinorẹyin, ọwọ tẹ awọn eeyan naa lagbegbe Safejo, ti wọn si ba ọkan eeyan ninu eru wọn, eyii ti wọn sọ pe o jẹ ti ọkan lara awọn ọrẹ wọn. Alukoro ọlọpaa naa fi kun pe yatọ si ọkan eeyan yi, wọn tun ba oniruru oogun abẹnugọngọ lara wọn.


Opalola sọ pe ori alupupu ni awọn ọdọ mẹta naa wa lasiko ti awọn ọlọpaa gbiyanju  lati yẹ ẹru wọn wo, amọ kaka ki wọn jẹ ki awọn ọlọpaa ṣiṣẹ wọn, ni ṣe ni wọn fẹsẹ fẹ. Lẹyinorẹyin, ọwọ tẹ awọn eeyan naa lagbegbe Safejo, ti wọn si ba ọkan eeyan ninu eru wọn, eyii ti wọn sọ pe o jẹ ti ọkan lara awọn ọrẹ wọn. Alukoro ọlọpaa naa fi kun pe yatọ si ọkan eeyan yi, wọn tun ba oniruru oogun abẹnugọngọ lara wọn. Opalola ṣalaye pe ọkan lara awọn afurasi ọhun dubulẹ aisan lasiko ti iwadi n lọ lọwọ, amọ o jade laye lẹyin ti wọn gbe lọ sile iwosan, awọn si ti gbe oku rẹ lọ si ile igbokupamọsi fun ayẹwo. O pari ọrọ rẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ, awọn afurasi meji to ku yoo si foju bale ni kete ti iwadii naa ba ti pari lori ọrọ wọn.


Opalola ṣalaye pe ọkan lara awọn afurasi ọhun dubulẹ aisan lasiko ti iwadi n lọ lọwọ, amọ o jade laye lẹyin ti wọn gbe lọ sile iwosan, awọn si ti gbe oku rẹ lọ si ile igbokupamọsi fun ayẹwo. O pari ọrọ rẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ, awọn afurasi meji to ku yoo si foju bale ni kete ti iwadii naa ba ti pari lori ọrọ wọn.


Sunday igboho: Wole Soyinka sàbẹ̀wò si Igboho Òòsà ní Cotonou

Ọjọgbọn ati onkowe, Wole Soyinka ti sabẹwo si ajijagbara fun ilẹ Yoruba, Sunday Igboho ni orilẹede Benin Republic. Ninu akọjade ti Igboho fi si oju opo Instagram rẹ lo ti ṣalaye bi inu ohun ṣe dun lati gbalejo Soyinka. 'Inu mi dun, ayọ mi si kun lati gbalejọ eniyan nla to jẹ baba fun mi lati ṣabẹwo si mi.'' ''Mo gbadura pe agba wọn a dalẹ pẹlu ẹmi gigun.'' Lara awọn eniyan to fesi si ọrọ naa lori ẹrọ ayelujara ki Soyinka fun igbesẹ akin naa to gbe. Iroyin sọ pe niṣe ni awọn eniyan bo Ọjọgbọn Wole Soyinka witiwiti ni ibode Seme ni Ọjọ Isinmi lasiko to fẹ wọ orilẹede Benin Republic.


''Mo gbadura pe agba wọn a dalẹ pẹlu ẹmi gigun.'' Lara awọn eniyan to fesi si ọrọ naa lori ẹrọ ayelujara ki Soyinka fun igbesẹ akin naa to gbe. Iroyin sọ pe niṣe ni awọn eniyan bo Ọjọgbọn Wole Soyinka witiwiti ni ibode Seme ni Ọjọ Isinmi lasiko to fẹ wọ orilẹede Benin Republic. Sunday Igboho ṣẹṣẹ jajabọ ni atimọle lẹyin ti ijọba Naijiria fi ẹsun iditẹgbajọba kan an. Laipẹ yii ni Sunday Igboho fi da awọn ọmọ Yoruba loju pe oun bọ ni ile pada, ti ko si ni pẹ rara. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua, Maxwell Adeleye to fi ṣọwọ si BBC Yoruba ninu atẹjade ranpẹ to fi ṣọwọ ipade abẹwo lasan ni laarin awọn akin mẹta to gbe Sunday Igboho jade lẹwọn.


Sunday Igboho ṣẹṣẹ jajabọ ni atimọle lẹyin ti ijọba Naijiria fi ẹsun iditẹgbajọba kan an. Laipẹ yii ni Sunday Igboho fi da awọn ọmọ Yoruba loju pe oun bọ ni ile pada, ti ko si ni pẹ rara. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua, Maxwell Adeleye to fi ṣọwọ si BBC Yoruba ninu atẹjade ranpẹ to fi ṣọwọ ipade abẹwo lasan ni laarin awọn akin mẹta to gbe Sunday Igboho jade lẹwọn. Awọn mẹta to darukọ ọhun ni Ọjọgbọn Wole Soyinka, Wale Adeniran ati Ọjọgbn Banji Akintoye to si ni ipade atilẹkun mri ṣe ni wọn ṣe pẹlu Oloye Sunday Igboho ni ọjọ Kini oṣu Karun dun 2022 ni Cotonou, orilẹede Benin Republic.


Awọn mẹta to darukọ ọhun ni Ọjọgbọn Wole Soyinka, Wale Adeniran ati Ọjọgbn Banji Akintoye to si ni ipade atilẹkun mri ṣe ni wọn ṣe pẹlu Oloye Sunday Igboho ni ọjọ Kini oṣu Karun dun 2022 ni Cotonou, orilẹede Benin Republic.


Domestic Violence: Afurasí apààyàn ṣàlàyé ìdí tó fi fọ́ orí ọmọ rẹ̀ oṣù kan mọ́lẹ̀

Arakunrin ẹni ọdun mọkandinlọgbọn kan Benedict Anieze ti ko si panpẹ ọlọpaa lori ẹsun pe o fọ ori ọmọ rẹ mọlẹ. Ladugbo Idimu ni ilu Eko la gbọ pe o ti pa ọmọ osu kan rẹ yii . Gẹgẹ bi ileesẹ ọlọpa ti salaye, ija to waye laarin arakunrin naa ati iyawo rẹ lo mu hu iwa yii. Amọ ọgbẹni Benedict ti sọ pe oun ko mọọmọ pa ọmọ naa. Ewẹ,  ileesẹ ọlọpaa ti tako ọrọ rẹ yi iti wọn si ti fẹsun kan pe o seku pa ọmọ naa lasiko to mu ọti yo ni. Alukoro ọlọpaa Eko, Hundeyin lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni: ''Ọrọ yii nise pẹlu isekupa ọmọ osu kan, Onyiyechi  Anieze, lati ọwọ baba rẹ Benedict Anieze ni adugbo Idimu ni Eko.


Amọ ọgbẹni Benedict ti sọ pe oun ko mọọmọ pa ọmọ naa. Ewẹ,  ileesẹ ọlọpaa ti tako ọrọ rẹ yi iti wọn si ti fẹsun kan pe o seku pa ọmọ naa lasiko to mu ọti yo ni. Alukoro ọlọpaa Eko, Hundeyin lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni: ''Ọrọ yii nise pẹlu isekupa ọmọ osu kan, Onyiyechi  Anieze, lati ọwọ baba rẹ Benedict Anieze ni adugbo Idimu ni Eko. Ọjọ Kẹfa osu Kẹrin ọdun 2022' si ni isẹlẹ naa waye." O tẹsiwaju pe ''Benedict lo seku pa ọmọ́ naa lasiko to mu ọti yo, to si fọ ori ọmọ naa mọlẹ lẹyin toun ati iyawo rẹ tahun si ara wọn. Laipẹ yii ni a o gbe afurasi yi lọ si ileẹjọ'' Afurasi naa, nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ gba pe, lootọ loun pa ọmọ naa sugbọn o ni oun ko mọọmọ ati pe ọmọ naa yọ jabọ lọwọ oun ni.


Ọjọ Kẹfa osu Kẹrin ọdun 2022' si ni isẹlẹ naa waye." O tẹsiwaju pe ''Benedict lo seku pa ọmọ́ naa lasiko to mu ọti yo, to si fọ ori ọmọ naa mọlẹ lẹyin toun ati iyawo rẹ tahun si ara wọn. Laipẹ yii ni a o gbe afurasi yi lọ si ileẹjọ'' Afurasi naa, nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ gba pe, lootọ loun pa ọmọ naa sugbọn o ni oun ko mọọmọ ati pe ọmọ naa yọ jabọ lọwọ oun ni. O salaye pe ''baluwẹ ni mo wa nigba ti mo gbọ ti eeyan kan n kan ilẹkun. Mo sare jade lati gbe ọmọ mi sugbọn o yọ jabọ lọwọ mi to si fori gbalẹ'' '' Kete ti mo ri nkan to sẹlẹ, mo sa jade kuro ninu ile, ti mo si lọ gbe galọọnu epo bẹntiroo, ti mo si fẹ dana sun ara mi nitori nkan to sẹlẹ. Mi o mọmọ seku pa ọmọ yii.


O salaye pe ''baluwẹ ni mo wa nigba ti mo gbọ ti eeyan kan n kan ilẹkun. Mo sare jade lati gbe ọmọ mi sugbọn o yọ jabọ lọwọ mi to si fori gbalẹ'' '' Kete ti mo ri nkan to sẹlẹ, mo sa jade kuro ninu ile, ti mo si lọ gbe galọọnu epo bẹntiroo, ti mo si fẹ dana sun ara mi nitori nkan to sẹlẹ. Mi o mọmọ seku pa ọmọ yii. Mi o ki n se ẹni to n fi ọmọ rubọ'' O fi kun pe oun ko fọ ori ọmọ naa mọlẹ gẹgẹ bi awọn ọlọpaa se sọ. ''Nigba ti isẹlẹ yi waye, mi o rojutu ara mi mọ. Nise ni mo fẹ da bẹntiroo si ara ki n si dana sun ara mi.


Mi o ki n se ẹni to n fi ọmọ rubọ'' O fi kun pe oun ko fọ ori ọmọ naa mọlẹ gẹgẹ bi awọn ọlọpaa se sọ. ''Nigba ti isẹlẹ yi waye, mi o rojutu ara mi mọ. Nise ni mo fẹ da bẹntiroo si ara ki n si dana sun ara mi. Mi  o dunnu si oku ọmọ mi to wa nilẹ. Nkan to wa si mi lọkan ni ki n pa ara mi. Emi ati iyawo  mi ko ni ede aiyede kankan saaju ọjọ taa n wi yi.


Mi  o dunnu si oku ọmọ mi to wa nilẹ. Nkan to wa si mi lọkan ni ki n pa ara mi. Emi ati iyawo  mi ko ni ede aiyede kankan saaju ọjọ taa n wi yi. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe Kọmiṣọnna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni wọn gbe afurasi Ikenna naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n risi ọrọ iwa ipa lawujọ(CID) fun iwadi ẹkunrẹrẹ. Arakunrin ẹni ọdun metalelogun, Ikenna James Joshua ti wọn funra si pe o gbẹmi ara ile rẹ ti salaye bi iṣẹlẹ naa ṣe waye. Joshua to ni kii ṣe oun nikan lo ṣọṣẹ yii, jẹwọ bi awọn ṣe pa arabinrin Adefisayo Tosin to jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ti wọn jọ n gbe ile kan naa.


Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe Kọmiṣọnna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni wọn gbe afurasi Ikenna naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n risi ọrọ iwa ipa lawujọ(CID) fun iwadi ẹkunrẹrẹ. Arakunrin ẹni ọdun metalelogun, Ikenna James Joshua ti wọn funra si pe o gbẹmi ara ile rẹ ti salaye bi iṣẹlẹ naa ṣe waye. Joshua to ni kii ṣe oun nikan lo ṣọṣẹ yii, jẹwọ bi awọn ṣe pa arabinrin Adefisayo Tosin to jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ti wọn jọ n gbe ile kan naa. Iṣẹlẹ naa to waye ni oru ọganjọ, ṣẹlẹ ni agbegbe ilu Ogijo, nipinlẹ Ogun. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abinbola Oyeyemi ni lọọto ni wọn pa arabinrin Tosin to ṣetan lati fasiti Obafẹmi Awolowo, lẹyin ti wọn wọ yara rẹ lati ja a lole, ti wọn si pa a. Oyeyemi ni Ikenna jẹwọ pe lootọ ni oun ati ekeji oun pa Tosin ti awọn lọ ja lole, nitori o da awọn mọ. Iya Ikenna to sọ pe inu oun dun si bi awọn ọlọpaa ṣe ri ọmọ naa mu ni ọmọ buruku ni lati ilẹ.


Iṣẹlẹ naa to waye ni oru ọganjọ, ṣẹlẹ ni agbegbe ilu Ogijo, nipinlẹ Ogun. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abinbola Oyeyemi ni lọọto ni wọn pa arabinrin Tosin to ṣetan lati fasiti Obafẹmi Awolowo, lẹyin ti wọn wọ yara rẹ lati ja a lole, ti wọn si pa a. Oyeyemi ni Ikenna jẹwọ pe lootọ ni oun ati ekeji oun pa Tosin ti awọn lọ ja lole, nitori o da awọn mọ. Iya Ikenna to sọ pe inu oun dun si bi awọn ọlọpaa ṣe ri ọmọ naa mu ni ọmọ buruku ni lati ilẹ. Ikenna nigba to n sọ itan rẹ ni ipinlẹ Imo ni awọn ti wa, amọ Ogijo ni ipinlẹ Ogun ni awọn n gbe. Ti oun si wa si ilu naa ni ọdun 2017. ''Baba mi ti ku', ọdọ  iya mi ni mo n gbe pẹlu rẹ.''


Ikenna nigba to n sọ itan rẹ ni ipinlẹ Imo ni awọn ti wa, amọ Ogijo ni ipinlẹ Ogun ni awọn n gbe. Ti oun si wa si ilu naa ni ọdun 2017. ''Baba mi ti ku', ọdọ  iya mi ni mo n gbe pẹlu rẹ.'' ''Ni Ọjọ Kẹta, Oṣu Kẹrin ni mo ji ẹrọ iranṣọ ti iyawo ẹgbọn mi gbe si ọdọ iya mi, ti mo si ta a ni ẹgbẹrun mẹrin naira.'' ''Nigba ti iya mi de lati ile ijọsin ti ko ri ẹrọ iranṣọ ni mo sa kuro ni ile ti wọn si bẹrẹ si ni pe mi.'' ''Mo sa lọ si ọdọ ọrẹ mi Rasheed ti mo ta ẹrọ iranṣọ naa fun, oun  lo si gba mi ni iyanju ki n wa iṣẹ ṣe nipa jija awọn eniyan ni ole ohun ini wọn.''


''Ni Ọjọ Kẹta, Oṣu Kẹrin ni mo ji ẹrọ iranṣọ ti iyawo ẹgbọn mi gbe si ọdọ iya mi, ti mo si ta a ni ẹgbẹrun mẹrin naira.'' ''Nigba ti iya mi de lati ile ijọsin ti ko ri ẹrọ iranṣọ ni mo sa kuro ni ile ti wọn si bẹrẹ si ni pe mi.'' ''Mo sa lọ si ọdọ ọrẹ mi Rasheed ti mo ta ẹrọ iranṣọ naa fun, oun  lo si gba mi ni iyanju ki n wa iṣẹ ṣe nipa jija awọn eniyan ni ole ohun ini wọn.'' ''Ni alẹ ọjọ naa lo ni ki n wa ọna bi mo ṣe ma a ri ẹrọ iranṣọ to pọ si. Bẹẹ si ni mo mọ arabinrin kan to n jẹ Tosin ti a jọ n gbe inu ile kan naa pẹlu iya mi, yara rẹ lo tẹlẹ ti wa, nitori naa mo sọ fun Rasheed pe Tosin ni ẹrọ iranṣọ meji, o si ni ka jawọ ile rẹ ni oru, ki a so mọlẹ ki a si ji awọn ohun ini rẹ. ''Ni aago kan oru ni a wọ ile rẹ, ti ẹru si baa lati ri wa, nigba naa ni Rasheed ni ki n de ọwọ rẹ mọlẹ ati ọna ọfun rẹ, ti o si bẹrẹ si ni ba ni ajọṣepọ.''


''Ni alẹ ọjọ naa lo ni ki n wa ọna bi mo ṣe ma a ri ẹrọ iranṣọ to pọ si. Bẹẹ si ni mo mọ arabinrin kan to n jẹ Tosin ti a jọ n gbe inu ile kan naa pẹlu iya mi, yara rẹ lo tẹlẹ ti wa, nitori naa mo sọ fun Rasheed pe Tosin ni ẹrọ iranṣọ meji, o si ni ka jawọ ile rẹ ni oru, ki a so mọlẹ ki a si ji awọn ohun ini rẹ. ''Ni aago kan oru ni a wọ ile rẹ, ti ẹru si baa lati ri wa, nigba naa ni Rasheed ni ki n de ọwọ rẹ mọlẹ ati ọna ọfun rẹ, ti o si bẹrẹ si ni ba ni ajọṣepọ.'' ''Lẹyin to pari ni emi naa ba gun le, bi o ṣe bẹrẹ si ni pariwo niyẹn lẹyin to ri oju wa, eleyii to mu mi de ọna ọfun rẹ mọlẹ si ti mo si fi aṣọ bo oju rẹ. Eyi jẹ ki o rẹ ẹ ti ko si le mi daadaa. ''Lẹyin naa ni a ji ọkan lara ẹrọ iranṣọ rẹ, irẹsi, ẹwa, spaghetti, waya ati foonu rẹ, amọ a ko ri owo kankan.''


''Lẹyin to pari ni emi naa ba gun le, bi o ṣe bẹrẹ si ni pariwo niyẹn lẹyin to ri oju wa, eleyii to mu mi de ọna ọfun rẹ mọlẹ si ti mo si fi aṣọ bo oju rẹ. Eyi jẹ ki o rẹ ẹ ti ko si le mi daadaa. ''Lẹyin naa ni a ji ọkan lara ẹrọ iranṣọ rẹ, irẹsi, ẹwa, spaghetti, waya ati foonu rẹ, amọ a ko ri owo kankan.'' ''A bẹrẹ si ni wa owo kiri amọ a ko ri lo jẹ ki a pẹ ki a to gbọ ti iya Tosin wa kan ilẹkun rẹ, ti wọn si ri iho ti a gba lati wọ inu ile rẹ, bakan naa ni awọn vigilante wa ni tosi.'' ''Mo mọ pe o ti bọ fun mi, ti a si tiraka lati salọ, amọ bi mo ṣe n bẹ silẹ lati ori orule ni mo bọ si ọwọ awọn vigilante, sugbọn Rasheed ti salọ ni tirẹ.'' ''Lẹyin ti wọn bẹrẹ si ni na mi ni mo jẹwọ pe Tosin ti ku si inu ile ati bi a ṣe pa a.''


''A bẹrẹ si ni wa owo kiri amọ a ko ri lo jẹ ki a pẹ ki a to gbọ ti iya Tosin wa kan ilẹkun rẹ, ti wọn si ri iho ti a gba lati wọ inu ile rẹ, bakan naa ni awọn vigilante wa ni tosi.'' ''Mo mọ pe o ti bọ fun mi, ti a si tiraka lati salọ, amọ bi mo ṣe n bẹ silẹ lati ori orule ni mo bọ si ọwọ awọn vigilante, sugbọn Rasheed ti salọ ni tirẹ.'' ''Lẹyin ti wọn bẹrẹ si ni na mi ni mo jẹwọ pe Tosin ti ku si inu ile ati bi a ṣe pa a.'' Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, Ikenna ni ọdun meji ni oun wa ti baba awọn ti ku, ti iya awọn ko si si pẹlu wọn ni igba naa. Ikenna ni awọn ẹbi ti wọn ko wọn ti fi wọn silẹ ti wọn si le oun ati ẹgbọn oun obinrin kuro ni inu ile nitori wọn ko le e tọju wọn mọ. ''Wọn mu ẹgbọn mi agba lọ si ọdọ ẹnikan ni ilu Abuja lati lọ ma a gbe nibẹ, ti emi si n rin arinka.''


Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, Ikenna ni ọdun meji ni oun wa ti baba awọn ti ku, ti iya awọn ko si si pẹlu wọn ni igba naa. Ikenna ni awọn ẹbi ti wọn ko wọn ti fi wọn silẹ ti wọn si le oun ati ẹgbọn oun obinrin kuro ni inu ile nitori wọn ko le e tọju wọn mọ. ''Wọn mu ẹgbọn mi agba lọ si ọdọ ẹnikan ni ilu Abuja lati lọ ma a gbe nibẹ, ti emi si n rin arinka.'' ''Lati kekere bi ọmọ ọdun mẹfa ni mo ti bẹrẹ si ni mu oogun oloro Cannabis ni Idi Oro, ni agbegbe Mushin, ni ipinlẹ Eko.'' ''Mo ṣetan ni ile ẹkọ girama amọ mi o le ko idanwo WASCE nitori aisi owo ati oluranlọwọ.'' ''Yatọ si Cannabis, mo tun n mu Cocaine, Colorado, amphetamine ti wọn n pe ni Ice to fi mọ Loud ati Sckuchies to jẹ adapọ oogun oloro codeine,zobo ati omi.''


''Lati kekere bi ọmọ ọdun mẹfa ni mo ti bẹrẹ si ni mu oogun oloro Cannabis ni Idi Oro, ni agbegbe Mushin, ni ipinlẹ Eko.'' ''Mo ṣetan ni ile ẹkọ girama amọ mi o le ko idanwo WASCE nitori aisi owo ati oluranlọwọ.'' ''Yatọ si Cannabis, mo tun n mu Cocaine, Colorado, amphetamine ti wọn n pe ni Ice to fi mọ Loud ati Sckuchies to jẹ adapọ oogun oloro codeine,zobo ati omi.'' Kọmiṣọnna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni wọn gbe afurasi Ikenna naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n risi ọrọ iwa ipa lawujọ(CID) fun iwadi ẹkunrẹrẹ. Bakan naa lo paṣẹ ki wọn wa Rasheed ni awari, ki awọn mejeeji si foju wina ofin.


Kọmiṣọnna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni wọn gbe afurasi Ikenna naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n risi ọrọ iwa ipa lawujọ(CID) fun iwadi ẹkunrẹrẹ. Bakan naa lo paṣẹ ki wọn wa Rasheed ni awari, ki awọn mejeeji si foju wina ofin.


Nigeria Debt Profile: Kí ló mú gbèsè Nàìjíría fò láti ₦32.92trn si ₦39.56trn láàrin ọdún kan?

Ẹka ileesẹ to n risi ọrọ gbese ni Naijiria sọ pe apapọ owo gbese ti Naijiria jẹ ti lekun si lati triliọnu mejilelọgbọn naira lọdun 2020 si triliọnu mọkandinlogoji naira lọdun 2021. Ọga agba ileesẹ naa Patience Oniha lo fidi ọrọ yii mulẹ lasiko to n ba awọn akọroyin Naijiria sọrọ. Gẹgẹ bo ti se salaye, apapọ alekun owo gbese yii mọ owo ti ijọba apapọ Naijiria ya. Bẹẹ naa lo fidi rẹ mulẹ pe, ninu gbese naa ni ijọba apapọ Naijiria ti gbọ bukata owo isuna awọn isẹ akanse ati eto iranwọ fun igbelarugẹ ọrọ aje. Oniha sọ pe ''Gbese ti Naijiria jẹ losu kejila ọdun 2021 N39.56tn tabi $95.78bn. Iye yijẹ apapọ gbese abẹlẹ ati ti ilẹ okere ijọba apapọ, awọn ijọba ipinlẹ ati olu ilu Abuja si ni owo gbese naa.


Bẹẹ naa lo fidi rẹ mulẹ pe, ninu gbese naa ni ijọba apapọ Naijiria ti gbọ bukata owo isuna awọn isẹ akanse ati eto iranwọ fun igbelarugẹ ọrọ aje. Oniha sọ pe ''Gbese ti Naijiria jẹ losu kejila ọdun 2021 N39.56tn tabi $95.78bn. Iye yijẹ apapọ gbese abẹlẹ ati ti ilẹ okere ijọba apapọ, awọn ijọba ipinlẹ ati olu ilu Abuja si ni owo gbese naa. "Ni afiwe, owo gbese taa jẹ ni ọdun 2020 jẹ N32.92tn tabi $86.39bn. Owo gbese tọdun 2021 ninu rẹ la ti ri owo ti ijọba apapọ sẹsẹ ya. Ni ti ijọba apapọ, afikun owo isuna ọdun 2021 to fi mọ awọn owo taa ya labẹle ati ni ẹyin odi to jẹ triliọn marun le diẹ taa fi yanju adinku owo yi'' O fi kun pe toun ti alekun owo gbese ti Naijiria jẹ yii, a si wa ni aarin gbedeke owo gbese ti ko gunpa.


"Ni afiwe, owo gbese taa jẹ ni ọdun 2020 jẹ N32.92tn tabi $86.39bn. Owo gbese tọdun 2021 ninu rẹ la ti ri owo ti ijọba apapọ sẹsẹ ya. Ni ti ijọba apapọ, afikun owo isuna ọdun 2021 to fi mọ awọn owo taa ya labẹle ati ni ẹyin odi to jẹ triliọn marun le diẹ taa fi yanju adinku owo yi'' O fi kun pe toun ti alekun owo gbese ti Naijiria jẹ yii, a si wa ni aarin gbedeke owo gbese ti ko gunpa. Gbedeke yii jẹ ida marun le laadọta ninu ida ọgọrun ti banki agbaye fi lelẹ pe orileede le jẹ ati ida aadọrin ninu ọgọrun ti ajọ Ecowas la kalẹ ni tiwọn naa. Oniha sọ pe ijọba apapọ ko gbagbe pe ko yẹ ki iye owo gbese orileede kọja agbara tori naa lawọn fi gbe awọn eto kan kalẹ lati le fi mu alekun ba iye owo ori to n wọle fun Naijiria. Ni pataki, o ni awọn se ifilọlẹ aba eto ọrọ aje taa mọ si Finance Act lati ọdun 2019.


Gbedeke yii jẹ ida marun le laadọta ninu ida ọgọrun ti banki agbaye fi lelẹ pe orileede le jẹ ati ida aadọrin ninu ọgọrun ti ajọ Ecowas la kalẹ ni tiwọn naa. Oniha sọ pe ijọba apapọ ko gbagbe pe ko yẹ ki iye owo gbese orileede kọja agbara tori naa lawọn fi gbe awọn eto kan kalẹ lati le fi mu alekun ba iye owo ori to n wọle fun Naijiria. Ni pataki, o ni awọn se ifilọlẹ aba eto ọrọ aje taa mọ si Finance Act lati ọdun 2019. Iwadii fi han pe Naijiria n na triliọnu meji naira le lati lee maa fi gbe ẹmi gbese yii ro lọdun 2021 gẹgẹ bi alaye taa ri lati ọwọ ileesẹ DMO. Laarin osu Kini ati osu Kẹta ọdun 2021, apapọ owo ti Naijria na lati maa fi gbe ẹmi gbese ro labẹle jẹ bi N612.71bn nigba to si na to biliọnu kan dọla lati maa fi gbe ẹmi gbese to jẹ nita ro. Lapapọ ele ori gbese labẹle ati lẹyin odi jẹ N1.03tn.


Iwadii fi han pe Naijiria n na triliọnu meji naira le lati lee maa fi gbe ẹmi gbese yii ro lọdun 2021 gẹgẹ bi alaye taa ri lati ọwọ ileesẹ DMO. Laarin osu Kini ati osu Kẹta ọdun 2021, apapọ owo ti Naijria na lati maa fi gbe ẹmi gbese ro labẹle jẹ bi N612.71bn nigba to si na to biliọnu kan dọla lati maa fi gbe ẹmi gbese to jẹ nita ro. Lapapọ ele ori gbese labẹle ati lẹyin odi jẹ N1.03tn. Bẹẹ naa ni  ijọba lawọn fi iye owo tabua mii gbẹmi gbese ro  laarin osu Kẹrin si osu Kẹfa 2021, N447.06bn Osu Keje si osu Kẹsan, N1.03tn ni wọn na Ti osu Kẹwaa si osu Kejila ọdun 2021 si jẹ N429.6bn labẹle ati lẹyin odi ni owo gbẹmi gbese ro ti ijọba Naijira na lapapọ. Isiro $1 =N415.92 ni wọn fi n san owo pada lati fi gbe ẹmi gbese ti wọn jẹ ro. Awọn onimọ ọrọ aje ti sọ pe isoro nla ni gbigbe ẹmi gbese yi ro jẹ fun Naijiria nitori pe o n ko ipalara ba eto ọrọ aje Naijiria.


Bẹẹ naa ni  ijọba lawọn fi iye owo tabua mii gbẹmi gbese ro  laarin osu Kẹrin si osu Kẹfa 2021, N447.06bn Osu Keje si osu Kẹsan, N1.03tn ni wọn na Ti osu Kẹwaa si osu Kejila ọdun 2021 si jẹ N429.6bn labẹle ati lẹyin odi ni owo gbẹmi gbese ro ti ijọba Naijira na lapapọ. Isiro $1 =N415.92 ni wọn fi n san owo pada lati fi gbe ẹmi gbese ti wọn jẹ ro. Awọn onimọ ọrọ aje ti sọ pe isoro nla ni gbigbe ẹmi gbese yi ro jẹ fun Naijiria nitori pe o n ko ipalara ba eto ọrọ aje Naijiria. Ọjọgbọn nipa imọ eto ọrọ aje kan ni fasiti Uyo, Akpan Ekpo sọ pe ''bi ẹ ba foj uwo iye gbese ti Naijiria jẹ yi jẹ, inu ewu nla la wa nitori owo taa n pa wọle nise pẹlu owo epo rọbi eleyi ko si jẹ nkan to daju nitori bo se n lọ soke lo n walẹ pada'' ''Sugbọn pẹlu ogun Ukraine ati Russia yii, o seese ki owo epo rọbi Naijira lọ soke, taa si le fi owo yii pamọ lati fi san gbese taa jẹ. Bi eeyan ba n jẹ gbese nisinyi, awọn to n bọ lọjọ ọla laa n da wahala si lọrun. O yẹ ki wọn jẹ ki ọmọ Naijiria mọ nipa awọn gbese yi'' Bakan naa ni olori ileesẹ to n risi itẹsiwaju isẹ aladani Onimọ Muda Yususf  sọ pe owo gbese to n lọ soke yii le mu rukerudo wa lagbami ọrọ aje.


Ọjọgbọn nipa imọ eto ọrọ aje kan ni fasiti Uyo, Akpan Ekpo sọ pe ''bi ẹ ba foj uwo iye gbese ti Naijiria jẹ yi jẹ, inu ewu nla la wa nitori owo taa n pa wọle nise pẹlu owo epo rọbi eleyi ko si jẹ nkan to daju nitori bo se n lọ soke lo n walẹ pada'' ''Sugbọn pẹlu ogun Ukraine ati Russia yii, o seese ki owo epo rọbi Naijira lọ soke, taa si le fi owo yii pamọ lati fi san gbese taa jẹ. Bi eeyan ba n jẹ gbese nisinyi, awọn to n bọ lọjọ ọla laa n da wahala si lọrun. O yẹ ki wọn jẹ ki ọmọ Naijiria mọ nipa awọn gbese yi'' Bakan naa ni olori ileesẹ to n risi itẹsiwaju isẹ aladani Onimọ Muda Yususf  sọ pe owo gbese to n lọ soke yii le mu rukerudo wa lagbami ọrọ aje. Yusuf ni ''bi a ba fi owo gbese ti banki apapọ CBN ati ti AMCON kun, o seese ki iye owo gbese Naijiria kọja triliọnu aadọta Naira.'' O ni nkan to yẹ ki ijọba se ni ki wọn gbe igbesẹ lati din iye owo gbese Naijiria ku nipa owo ina ijọba. O kere tan ọmọde meje ti padanu ẹmi wọn, ti ọpọ si farapa ninu wọduwọdu kan to waye ni abule Shimfida nijọba ibilẹ Jibia, nipinlẹ  Katsina.


Yusuf ni ''bi a ba fi owo gbese ti banki apapọ CBN ati ti AMCON kun, o seese ki iye owo gbese Naijiria kọja triliọnu aadọta Naira.'' O ni nkan to yẹ ki ijọba se ni ki wọn gbe igbesẹ lati din iye owo gbese Naijiria ku nipa owo ina ijọba. O kere tan ọmọde meje ti padanu ẹmi wọn, ti ọpọ si farapa ninu wọduwọdu kan to waye ni abule Shimfida nijọba ibilẹ Jibia, nipinlẹ  Katsina. Awọn ti ọrọ naa soju wọn ni isẹlẹ yii waye lasiko tawọn janduku kan yabo agbegbe naa. A gbọ pe lỌjọbọ ni wọn ko awọn ikọ aabo to n sọ agbegbe naa kuro. Bẹẹ la tun gbọ pe awọn ọmọ ogun ti wọn ko kuro yi kọkọ duro si ileẹkọ Girama Government Secondary School, Shimfida, to wa ni iwọn kilomita mẹtadinlọgbọn si ilu Jibia.


Awọn ti ọrọ naa soju wọn ni isẹlẹ yii waye lasiko tawọn janduku kan yabo agbegbe naa. A gbọ pe lỌjọbọ ni wọn ko awọn ikọ aabo to n sọ agbegbe naa kuro. Bẹẹ la tun gbọ pe awọn ọmọ ogun ti wọn ko kuro yi kọkọ duro si ileẹkọ Girama Government Secondary School, Shimfida, to wa ni iwọn kilomita mẹtadinlọgbọn si ilu Jibia. Sugbọn awọn ara adugbo wa ni iporuru ọkan ni kete ti wọn kẹfin pe awọn wa ninu ewu bayi. Tori naa awọn ara abule naa ba bẹrẹ si ni ko ẹru wọn, ti wọn si sa lọ sawọn ilu to sunmọ wọn. Amọ awọn to sẹku sẹyin kan agbako ikọlu awọn janduku yii ti ọmọde meje si padanu ẹmi wọn ninu wọduwọdu to waye.


Sugbọn awọn ara adugbo wa ni iporuru ọkan ni kete ti wọn kẹfin pe awọn wa ninu ewu bayi. Tori naa awọn ara abule naa ba bẹrẹ si ni ko ẹru wọn, ti wọn si sa lọ sawọn ilu to sunmọ wọn. Amọ awọn to sẹku sẹyin kan agbako ikọlu awọn janduku yii ti ọmọde meje si padanu ẹmi wọn ninu wọduwọdu to waye. Titi di akoko taa ko iroyin yi jọ, a ko ti ri atẹjade kankan lọdọ ijọba tabi ileesẹ ọlọpaa.


Titi di akoko taa ko iroyin yi jọ, a ko ti ri atẹjade kankan lọdọ ijọba tabi ileesẹ ọlọpaa.


Ogun Cult Clash: Ìjọba fajúro sí ìkọlù àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn

Ìfigagbága tó ń wáyé láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn níbi tí wọ́n ti ń pa ara wọn bí adìyẹ ní ìpínlẹ̀ Ogun ti tàn dé ìlú Sagamu báyìí bí ènìyàn mẹ́jọ ti ṣe pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìkọlù tí wọ́n ń ṣe síra wọn ṣe peléke si lọ́jọ́ Ajé. Láti nǹkan bí ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn ní àwọn afurasí bí ọmọ egbẹ òkùnkùn Ayé àti Ẹyẹ ti bẹ̀rẹ̀ ìkọlù sí ara wọn ní ìlú Abeokuta tí wọ́n sì ti ṣekúpa ènìyàn méje. Ìròyìn ní ìkọlù náà bẹ̀rẹ̀ sí ní gbópọn nígbà tí wọn ṣekúpa ọmọ ìta kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Tommy ní agbègbè Oluwo, Abeokuta, tí àwọn ènìyàn sì ti ń gbé nínú ìbẹ̀rù bojo láti ìgbà náà. Kòdá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ará Panseke, Onikolobo, Oluwo, Adigbe ti sá kúrò nílé báyìí nígbà tí ìró ìbọn kò jẹ́ kí wọ́n gbádùn nílé. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn tún ṣèkọlù ní Sagamu Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn tí nawọ́ gán ènìyàn méjìdínlógún tó lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ó jọ wí pé ìkọlù náà ṣì ń peléke si nítorí àwọn afurasí náà ti ya wọ ìlú Sagamu báyìí, tí wọ́n sì tún ń ṣọṣẹ́. Ní agbègbè Ajegunle, Soyindo, Ijagba, àti Sabo ni àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn náà ti ṣekúpa ènìyàn tí àwọn ará ìlú sì ti ń ké sí ìjọba láti wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá lórí ọ̀rọ̀ náà.


Kòdá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ará Panseke, Onikolobo, Oluwo, Adigbe ti sá kúrò nílé báyìí nígbà tí ìró ìbọn kò jẹ́ kí wọ́n gbádùn nílé. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn tún ṣèkọlù ní Sagamu Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn tí nawọ́ gán ènìyàn méjìdínlógún tó lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ó jọ wí pé ìkọlù náà ṣì ń peléke si nítorí àwọn afurasí náà ti ya wọ ìlú Sagamu báyìí, tí wọ́n sì tún ń ṣọṣẹ́. Ní agbègbè Ajegunle, Soyindo, Ijagba, àti Sabo ni àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn náà ti ṣekúpa ènìyàn tí àwọn ará ìlú sì ti ń ké sí ìjọba láti wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá lórí ọ̀rọ̀ náà. Awoyemi Micheal, ará ìlú Sagamu tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní àláfíà ní àwọn ń fẹ́ kó jọba ní ìpínlẹ̀ Ogun àti wí pé ìkọlù gbogbo ìgbà tó máa ń wáyé láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ní ìpínlẹ̀ náà ti sú àwọn. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń ṣiṣẹ́ láti fòpin sí àwọn ìkọlù báyìí Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, Abimbola Oyeyemi ní gbogbo àwọn tó lọ́wọ́ nínú ẹgbẹ́ òkùnkùn ìpínlẹ̀ náà ni àwọn yóò fi ojú wọn wína òfin. Oyeyemi ní àwọn ti ń ṣe gbogbo ohun tó wà ní ìkáwọ́ àwọn láti dá àláfíà padà sí ìpínlẹ̀ náà ní kíákíá.


Awoyemi Micheal, ará ìlú Sagamu tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní àláfíà ní àwọn ń fẹ́ kó jọba ní ìpínlẹ̀ Ogun àti wí pé ìkọlù gbogbo ìgbà tó máa ń wáyé láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ní ìpínlẹ̀ náà ti sú àwọn. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń ṣiṣẹ́ láti fòpin sí àwọn ìkọlù báyìí Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, Abimbola Oyeyemi ní gbogbo àwọn tó lọ́wọ́ nínú ẹgbẹ́ òkùnkùn ìpínlẹ̀ náà ni àwọn yóò fi ojú wọn wína òfin. Oyeyemi ní àwọn ti ń ṣe gbogbo ohun tó wà ní ìkáwọ́ àwọn láti dá àláfíà padà sí ìpínlẹ̀ náà ní kíákíá. Bákan náà ló ní gbogbo àwọn onílé tí wọ́n ń gba àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn sílè ni àwọn yóò fi póró òfin gbé, tó sì rọ àwọn òbí láti ba àwọn ọmọ wọn níwọ̀ọ́ kí wọ́n yé kó ọ̀rẹ́kọ́rẹ̀ẹ́. Gómìnà ìpínlẹ̀ Ogun, Dapo Abiodun náà ní olójú kò ní lajú rẹ̀ sílẹ̀ kí tàlùbọ̀ kó síbẹ̀ láéláé, wí pé àwọn kò ní gba àwọn jàǹdùkú láàyè láti da omi àláfíà ìpínlẹ̀ náà rú. Abiodun sọ àrídájú rẹ̀ pé ìpínlẹ̀ Ogun yóò dùn gbé fún tẹrú tọmọ.


Bákan náà ló ní gbogbo àwọn onílé tí wọ́n ń gba àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn sílè ni àwọn yóò fi póró òfin gbé, tó sì rọ àwọn òbí láti ba àwọn ọmọ wọn níwọ̀ọ́ kí wọ́n yé kó ọ̀rẹ́kọ́rẹ̀ẹ́. Gómìnà ìpínlẹ̀ Ogun, Dapo Abiodun náà ní olójú kò ní lajú rẹ̀ sílẹ̀ kí tàlùbọ̀ kó síbẹ̀ láéláé, wí pé àwọn kò ní gba àwọn jàǹdùkú láàyè láti da omi àláfíà ìpínlẹ̀ náà rú. Abiodun sọ àrídájú rẹ̀ pé ìpínlẹ̀ Ogun yóò dùn gbé fún tẹrú tọmọ.


6 die at carnival auto crash: Bí èèyàn mẹ́fà ṣe kú lẹ́yìn tí ọkọ̀ yà wọ àárín èrò tó ń ṣe òde kánífà

O kere tan, eeyan mẹfa lo ti kagbako iku ojiji lẹyin ti ọkọ kan ya bara, to si kọlu ọpọ ero ti wọn n wo kanifa ni iha Guusu orilẹ-ede Belgium. Iṣẹlẹ naa waye ni ilu kekere kan ti orukọ rẹ n jẹ Strépy-Bracquegnies, ti ko ju aadọta kilomita si ilu Brussels, to jẹ olu ilu orilẹ-ede naa lọ. Iroyin ni ọkọ ọhun rọ lu awọn eeyan to n mura lati kopa ninu lanifa naa laarọ ọjọ Aiku. Gomina ipinlẹ ilu naa sọ pe nnkan bii ogoji eeyan lo farapa, nigba ti ọpọ awọn mii wa ni ẹsẹ kan aye ẹsẹ kan ọrun. O ni "Nnkan bii aadọjọ si igba eeyan lo wa nibi kanifa naa ki awakọ naa to kọlu wọn lati ẹyin to si wọ aarin wọn lọ." "Lẹyin naa ni awakọ ọhun wa ọkọ naa fun nnkann bii ọgọrun mita siwaju ko to duro.


Gomina ipinlẹ ilu naa sọ pe nnkan bii ogoji eeyan lo farapa, nigba ti ọpọ awọn mii wa ni ẹsẹ kan aye ẹsẹ kan ọrun. O ni "Nnkan bii aadọjọ si igba eeyan lo wa nibi kanifa naa ki awakọ naa to kọlu wọn lati ẹyin to si wọ aarin wọn lọ." "Lẹyin naa ni awakọ ọhun wa ọkọ naa fun nnkann bii ọgọrun mita siwaju ko to duro. Bo tilẹ jẹ pe wọn ko tii ṣo eredi ti awakọ naa ṣe ṣe ohun to ṣe, ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe iṣẹlẹ ọhun kii ṣe iṣẹ ọwọ awọn agbesumọmi. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Cristina Lanoco sọ fun BBC pe ijamba naa jẹ eyii to ba awọn ninu jẹ gidi. O fi kun pe awọn ti fi awakọ naa atawọn eeyan to wa pẹlu rẹ si atimọle.


Bo tilẹ jẹ pe wọn ko tii ṣo eredi ti awakọ naa ṣe ṣe ohun to ṣe, ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe iṣẹlẹ ọhun kii ṣe iṣẹ ọwọ awọn agbesumọmi. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Cristina Lanoco sọ fun BBC pe ijamba naa jẹ eyii to ba awọn ninu jẹ gidi. O fi kun pe awọn ti fi awakọ naa atawọn eeyan to wa pẹlu rẹ si atimọle. Ọlọpaa naa fi kun pe kii ṣe pe ijamba ọhun waye nitori awọn ọlọpaa n le awakọ rẹ gẹgẹ bii awọn iroyin kan ṣe sọ 0ṣaaju. Olootu ijọba orilkẹ-ede naa, Alexander De Croo ti ṣabẹwo sibẹ.


Ọlọpaa naa fi kun pe kii ṣe pe ijamba ọhun waye nitori awọn ọlọpaa n le awakọ rẹ gẹgẹ bii awọn iroyin kan ṣe sọ 0ṣaaju. Olootu ijọba orilkẹ-ede naa, Alexander De Croo ti ṣabẹwo sibẹ.


Bandits Attacks: Àwọn aṣòfin àpapọ̀ fọnmú pé ọwọ́ àwọn ológun kò mọ́ lórí ìkọlù agbébọn

Awọn aṣofin apapọ Naijiria ti beere fun yiyọ olubadamọran abo fun aarẹ Naijiria, Ọgagunfẹ̀yinti Babagana Monguno ati minisita feto abo, ọgagunfẹyinti Bashir Magashi kuro nipo wọn. Awọn aṣofin ile aṣoju-ṣofin Naijiria tun fẹsun kan awọn agbofinro pe awọn gan n ṣe agbodegba fawọn agbebọn ati awọn ọdaran to n da Naijiria laamu. Ile asofin apapọ ni awọn agbofinro yii ni ko si jẹ ki gbogbo obitibiti owo ti wọn n ya sọtọ fun kikọju ogun si aabo to mẹhẹ yọ. Bakan naa ni wọn tun fi ẹsun kan awọn adari ẹka ileeṣẹ abo ati agbofinro gbogbo lorilẹede naa pe awọn pẹlu n jifa ninu bi rọ abo ṣe mẹhẹ nitori owo gọbọi ti wọn n ya sọtọ fun ẹka naa. "Ṣe aarẹ ko wa mọ pe nnkan o lọ daadaa fun awọn eeyan orilẹede yii ni?" Ni ọjọ Aiku nikan, ko din ni aadọrin eeyan tawọn agbebọn yinbọn pa lawọn ileto kan nijọba ibilẹ Kanam ati Wase nipinlẹ Plateau Ni ọjọ Aje rẹ, eeyan marundinlọgbọn miran  ni wọn tun pa nijọba ibilẹ Guma ati Tiortyu nipinlẹ̀ Benue.


Bakan naa ni wọn tun fi ẹsun kan awọn adari ẹka ileeṣẹ abo ati agbofinro gbogbo lorilẹede naa pe awọn pẹlu n jifa ninu bi rọ abo ṣe mẹhẹ nitori owo gọbọi ti wọn n ya sọtọ fun ẹka naa. "Ṣe aarẹ ko wa mọ pe nnkan o lọ daadaa fun awọn eeyan orilẹede yii ni?" Ni ọjọ Aiku nikan, ko din ni aadọrin eeyan tawọn agbebọn yinbọn pa lawọn ileto kan nijọba ibilẹ Kanam ati Wase nipinlẹ Plateau Ni ọjọ Aje rẹ, eeyan marundinlọgbọn miran  ni wọn tun pa nijọba ibilẹ Guma ati Tiortyu nipinlẹ̀ Benue. Awọn iku ọwọọwọ yii lo mu ki alaga igbimọ̀ tẹẹkoto lori ọrọ ileeṣẹ ọmọogun oju omi, iyẹn Họnọrebu Yusuf Gagdi fi gbe aba kan dide lori awọn isẹlẹ aabo to mẹhẹ yii. Lati ipasẹ aba naa lo ti jẹ ki gbogbo ile mọ pe ko si eredi fun ijọba ti ko ba mọ ipese abo to peye ati igbayegbadun araalu jẹ ara koko kan gboogi idi ti oun fi wa nipo. O ni o ṣe ni laanu pe ni Naijiria tawọn agbebọn ti n pa araalu nipakupa yii, "a ni aarẹ.


Awọn iku ọwọọwọ yii lo mu ki alaga igbimọ̀ tẹẹkoto lori ọrọ ileeṣẹ ọmọogun oju omi, iyẹn Họnọrebu Yusuf Gagdi fi gbe aba kan dide lori awọn isẹlẹ aabo to mẹhẹ yii. Lati ipasẹ aba naa lo ti jẹ ki gbogbo ile mọ pe ko si eredi fun ijọba ti ko ba mọ ipese abo to peye ati igbayegbadun araalu jẹ ara koko kan gboogi idi ti oun fi wa nipo. O ni o ṣe ni laanu pe ni Naijiria tawọn agbebọn ti n pa araalu nipakupa yii, "a ni aarẹ. A ni gomina pẹlu. A ni ile igbimọ aṣofin apapọ, a ni sẹnetọ atawọn aṣojuṣofin gbogbo. Ta gan lo wa ni akoso alaafia ati igbayegbadun ati abo araalu lorilẹede yii?


A ni gomina pẹlu. A ni ile igbimọ aṣofin apapọ, a ni sẹnetọ atawọn aṣojuṣofin gbogbo. Ta gan lo wa ni akoso alaafia ati igbayegbadun ati abo araalu lorilẹede yii? Laini deena pẹnu gbogbo wa la mọ pe aarẹ ni. "Ṣe aarẹ ko wa mọ pe nnkan o lọ daadaa fun awọn eeyan orilẹede yii ni? Ṣe o n gun gbogbo awọn adari ikọ alaabo gbogbo tọrọ kan pẹlu aisi abo yii ni kẹsẹ?"


Laini deena pẹnu gbogbo wa la mọ pe aarẹ ni. "Ṣe aarẹ ko wa mọ pe nnkan o lọ daadaa fun awọn eeyan orilẹede yii ni? Ṣe o n gun gbogbo awọn adari ikọ alaabo gbogbo tọrọ kan pẹlu aisi abo yii ni kẹsẹ?" Awọn ọmọogun lo n fun awọn agbebọn ni aṣọ iṣẹ wọn lati ṣọṣẹ ni Plateau - Igbakeji olori ile Igbakeji olori ile aṣoju-ṣofin, Họnọrebu Ahmed Wase, to ṣakoso ijoko ile lọjọru fi ẹsun kan pe ileeṣẹ̀ agbofinro gbogbo lo n ṣe agbodegba fawọn agbebọn ati ọdaran gbogbo lorilẹede Naijiria. Họnọrebu Wase, ti ilu rẹ wa lara awọn agbegbe tawọn agbebọn naa kọlu, ni iye awọn eeyan ti wọn n gbe kiri pe awọn agbebọn naa pa kere si iye awọn eeyan ti wọn pa lọ. O ni nitori eto isinku alapapọ lawọn eeyan agbegbe naa n ṣe fun ọgọrọ eeyan tawọn agbebọn naa pa nibẹ.


Awọn ọmọogun lo n fun awọn agbebọn ni aṣọ iṣẹ wọn lati ṣọṣẹ ni Plateau - Igbakeji olori ile Igbakeji olori ile aṣoju-ṣofin, Họnọrebu Ahmed Wase, to ṣakoso ijoko ile lọjọru fi ẹsun kan pe ileeṣẹ̀ agbofinro gbogbo lo n ṣe agbodegba fawọn agbebọn ati ọdaran gbogbo lorilẹede Naijiria. Họnọrebu Wase, ti ilu rẹ wa lara awọn agbegbe tawọn agbebọn naa kọlu, ni iye awọn eeyan ti wọn n gbe kiri pe awọn agbebọn naa pa kere si iye awọn eeyan ti wọn pa lọ. O ni nitori eto isinku alapapọ lawọn eeyan agbegbe naa n ṣe fun ọgọrọ eeyan tawọn agbebọn naa pa nibẹ. "Ni ileto temi, a ni ṣọja kan to yẹ ko wa ni Zamfara, ti wọn si n fun laaye isinmi ni ṣisẹ n tẹle fun oṣu mẹfa. Ọwọ tẹ ẹ pe o n fun awọn agbebọn ni aṣọ iṣẹ ologun rẹ, titi di bi mo ṣe n sọrọ yii, ko tii fi oju wina ofin o. Bi o ba yẹ ko wa lẹnu iṣẹ ni Zamfara, ti ọwọ si wa tẹ ẹ ni Plateau, ta lo n fun un laaye lati kuro loju iṣẹ? Ki si ni idi ti wọn fi n fun ologun to yẹ ko wa loju ija ni iyọnda oṣu mẹfa?


"Ni ileto temi, a ni ṣọja kan to yẹ ko wa ni Zamfara, ti wọn si n fun laaye isinmi ni ṣisẹ n tẹle fun oṣu mẹfa. Ọwọ tẹ ẹ pe o n fun awọn agbebọn ni aṣọ iṣẹ ologun rẹ, titi di bi mo ṣe n sọrọ yii, ko tii fi oju wina ofin o. Bi o ba yẹ ko wa lẹnu iṣẹ ni Zamfara, ti ọwọ si wa tẹ ẹ ni Plateau, ta lo n fun un laaye lati kuro loju iṣẹ? Ki si ni idi ti wọn fi n fun ologun to yẹ ko wa loju ija ni iyọnda oṣu mẹfa? BBC Yoruba kan si agbẹnusọ fun ileesẹ ologun lati mọ iha wọn si awọn sun naa amọ o ni oun yoo kan si wa [pada laipẹ lẹyin ti oun ba gbọ ẹkunrẹrẹ ijiroro awọn asofin naa.


BBC Yoruba kan si agbẹnusọ fun ileesẹ ologun lati mọ iha wọn si awọn sun naa amọ o ni oun yoo kan si wa [pada laipẹ lẹyin ti oun ba gbọ ẹkunrẹrẹ ijiroro awọn asofin naa.


PDP Crisis: Mo fẹ kí èmi àti Auxillary kojú ara wa lọ́dọ̀ ọlọ́pàá ní Abuja lórí ìkọlù náà

Laipẹ yii ni ikọlu kan waye si agba oloselu kan nipinlẹ Oyo, Alhaji Adebisi Olopoeyan lasiko ti awọn afurasi janduku kan kọ lu u. Ni kete lẹyin ti Olopoeyan fi ẹgbẹ oselu PDP silẹ lọ si NNPP si ni isẹlẹ naa waye. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ nipa isẹlẹ naa, Olopoeyan salaye nipa bi isẹlẹ naa se waye. Bakan naa lo ni asaaju ajọ to n sakoso awọn ibudokọ ero nipinlẹ Oyo, PMS, Alhaji Mukaila Lamidi ni, ti pọ eeyan mọ si Auxillary ni oun fura si. BBC Yoruba tun ba agbẹnusọ ẹgbẹ alakoso gareeji ọkọ nipinlẹ Oyo, PMS sọ̀rọ̀ lórí ìkọlù naa, ti onitọun si ni awọn ko mọ ohunkohun nipa isẹlẹ naa.


MC Oluomo-TOOAN Crisis: Ọ̀pọ̀ èèyàn farapa, márúwá jóná bí afurasí jàǹdùkú ṣe gba gárééjì lọ́wọ́ àwọn onímárúwá

Ija nla bẹ silẹ laarin awọn ọmọ ẹgbẹ onikẹkẹ Maruwa nipinlẹ Eko (TOOAN) ati awọn eeyan kan to n se atilẹyin fun alaga tẹlẹ fẹgbẹ awakọ ero NURTW nipinlẹ Eko, MC Oluomo. Ohun to si sokunfa ija naa ni ariyanjiyan lori akoso garage ati igun to tọ lati maa ta tikẹẹti lawọn gareeji to wa labẹ akoso TOOAN. Bẹẹ ba gbagbe, laipẹ yii ni apapọ ẹgbẹ NURTW ni Abuja kede pe awọn ti yọ MC Oluomo bii alaga ẹgbẹ naa nipinlẹ Eko. Lọgan naa si ni ijọba ipinlẹ Eko kede pe oun ti fofin de ẹgbẹ awakọ ero NURTW nipinlẹ naa, ti oun si se agbekalẹ igbimọ ti yoo maa se akoso awọn ibukokọ gbogbo labẹ akoso MC Oluomo. Iroyin naa ni awọn ọmọ ẹgbẹ TOOAN to jẹ onikẹkẹ Maruwa lo n sisẹ lọ lawọn ẹka gareeji wọn ni aarọ Ọjọ Aje, nigba ti awọn alatilẹyin MC Oluomo de ibudokọ wọn lati le wọn kuro. Idi ree ti igun mejeeji se fi ija pẹẹta, ti ọrọ si di ẹni ori yọ, o dile.


Lọgan naa si ni ijọba ipinlẹ Eko kede pe oun ti fofin de ẹgbẹ awakọ ero NURTW nipinlẹ naa, ti oun si se agbekalẹ igbimọ ti yoo maa se akoso awọn ibukokọ gbogbo labẹ akoso MC Oluomo. Iroyin naa ni awọn ọmọ ẹgbẹ TOOAN to jẹ onikẹkẹ Maruwa lo n sisẹ lọ lawọn ẹka gareeji wọn ni aarọ Ọjọ Aje, nigba ti awọn alatilẹyin MC Oluomo de ibudokọ wọn lati le wọn kuro. Idi ree ti igun mejeeji se fi ija pẹẹta, ti ọrọ si di ẹni ori yọ, o dile. Lasiko to n ba iwe iroyin Punch sọrọ, alaga fun ẹgbẹ TOOAN ni gareeji Agege, Opeyemi Taiwo ni deede aago meje abọ aarọ ni ija naa bẹrẹ. O fikun pe se ni awọn ọmọ ọgbẹ oun fi ara pa yannayanna. "Awa naa ti mọ pe awọn ọmọ MC Oluomo n bọ lati wa kọlu awọn gareeji wa, ta si ti fi ẹjọ wọn sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Pen Cinema ati Iju.


Lasiko to n ba iwe iroyin Punch sọrọ, alaga fun ẹgbẹ TOOAN ni gareeji Agege, Opeyemi Taiwo ni deede aago meje abọ aarọ ni ija naa bẹrẹ. O fikun pe se ni awọn ọmọ ọgbẹ oun fi ara pa yannayanna. "Awa naa ti mọ pe awọn ọmọ MC Oluomo n bọ lati wa kọlu awọn gareeji wa, ta si ti fi ẹjọ wọn sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Pen Cinema ati Iju. Ọkọ ni awọn n se akoso rẹ nigba ti awa wa labẹ ẹgbẹ TOOAN, kẹkẹ maruwa si ni awa n se akoso rẹ. A ro pe wọn yoo ransẹ pe alaga wa fun ifikunlukun ni amọ wọn ko se bẹẹ, wọn kan de plu awọn afurasi janduku to le ni ọgọrun. Gbogbo wọn si lo ko ibọn, ada, igo lọwọ, ti wọn si n se wa lese, bi o tilẹ jẹ pe a tiraka lati sa fun wn amọ sibẹ ọwọ wọn tẹ awọn ọmọ ẹgbẹ wa kan. Wọn se awọn eeyan naa lese, ti wọn si ti fara gbọgbẹ pupọ, ta si ti gbe wọn lọ sile iwosan fun itọju."


Ọkọ ni awọn n se akoso rẹ nigba ti awa wa labẹ ẹgbẹ TOOAN, kẹkẹ maruwa si ni awa n se akoso rẹ. A ro pe wọn yoo ransẹ pe alaga wa fun ifikunlukun ni amọ wọn ko se bẹẹ, wọn kan de plu awọn afurasi janduku to le ni ọgọrun. Gbogbo wọn si lo ko ibọn, ada, igo lọwọ, ti wọn si n se wa lese, bi o tilẹ jẹ pe a tiraka lati sa fun wn amọ sibẹ ọwọ wọn tẹ awọn ọmọ ẹgbẹ wa kan. Wọn se awọn eeyan naa lese, ti wọn si ti fara gbọgbẹ pupọ, ta si ti gbe wọn lọ sile iwosan fun itọju." Bakan naa ni Taiwo ni awọn afurasi janduku ọhun tun jo awọn kẹkẹ maruwa wọn ni ina, ti wọn si sọ fun awọn ọmọ ẹgbẹ awọn pe awọn ti gba akoso gareeji naa lọwọ TOOAN. Igun awọn ọlọpaa to n dahun si ipe pajawiri, Rapid Response Squad (RRS) nipinlẹ Eko, eyi to wa labẹ ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti fesi lori isẹlẹ naa. Awọn ọlọpaa RRS naa, nigba ti wọn n fidi isẹlẹ yii mulẹ loju opo Facebook wọn ni awọn ti mu alaafia jọba lawọn agbegbe ti laasigbo naa ti n waye nipinlẹ Eko.


Bakan naa ni Taiwo ni awọn afurasi janduku ọhun tun jo awọn kẹkẹ maruwa wọn ni ina, ti wọn si sọ fun awọn ọmọ ẹgbẹ awọn pe awọn ti gba akoso gareeji naa lọwọ TOOAN. Igun awọn ọlọpaa to n dahun si ipe pajawiri, Rapid Response Squad (RRS) nipinlẹ Eko, eyi to wa labẹ ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti fesi lori isẹlẹ naa. Awọn ọlọpaa RRS naa, nigba ti wọn n fidi isẹlẹ yii mulẹ loju opo Facebook wọn ni awọn ti mu alaafia jọba lawọn agbegbe ti laasigbo naa ti n waye nipinlẹ Eko. Lara awọn agbegbe ti wọn darukọ ni Iju ati Fagba ti wọn lo wa labẹ ẹkun ileesẹ ọlọpaa G. RRS ni se ni awọn afurasi janduku to pọ yanturu ya bo agbegbe naa lati da wahala silẹ, ti wọn si di lilọ bibọ ọkọ ati ero lọwọ. Bakan naa ni wọn fikun pe se ni ohun gbogbo dẹnu kọlẹ lawọn agbegbe ti rogbodiyan naa tan de, ti kata kara awọn olokoowo si dẹnu kọlẹ pẹlu. Amọ Awọn ọlọpaa RRS ni awọn ti tu awọn afurasi janduku naa ka nibi ti wọn ti n dana irọ, ti alaafia si ti jọba pada sawọn agbegbe naa.


Lara awọn agbegbe ti wọn darukọ ni Iju ati Fagba ti wọn lo wa labẹ ẹkun ileesẹ ọlọpaa G. RRS ni se ni awọn afurasi janduku to pọ yanturu ya bo agbegbe naa lati da wahala silẹ, ti wọn si di lilọ bibọ ọkọ ati ero lọwọ. Bakan naa ni wọn fikun pe se ni ohun gbogbo dẹnu kọlẹ lawọn agbegbe ti rogbodiyan naa tan de, ti kata kara awọn olokoowo si dẹnu kọlẹ pẹlu. Amọ Awọn ọlọpaa RRS ni awọn ti tu awọn afurasi janduku naa ka nibi ti wọn ti n dana irọ, ti alaafia si ti jọba pada sawọn agbegbe naa.


Fact Check Bandits forest Video: Fídíò ajínigbé nínú igbó,ohun táa mọ nípa rẹ̀ rèé

Kii ṣe gbogbo ohun taa ba foju ri nii jẹ ootọ. Ni paapa lọrọ yi jẹ ootọ lode oni to ṣe pe awọn ayederu fidio tabi iroyin ẹlẹjẹ a maa gbalẹ kaakiri. Eyi lo mu ki BBC maa fi aaye silẹ lati toju bọ awọn iṣẹlẹ eleyi to lamilaka lawujọ lati mọ boya lootọ ni wọn ṣẹlẹ tabi awọn kan da wọn bi ọgbọn ni. Eleyi taa mu tọ yin wa lọtẹ yi ni ti fidio kan to gbode eyi to ṣafihan awọn janduku agbebọn kan ti baalu diroonu ya fidio wọn ninu igbo kijikiji kan Kaakiri oju opo ayelujara lawọn eeyan ti n ṣalabapin fidio yi ti wọn si kọ akọle si lara pe awọn ajinigbe ni Naijiria ni wọn ya aworan wọn laimọ ni ibuba wọn. Ninu fọnran yi, a ri awọn eeyan bi marun un kan tawnkan da aṣọ pupa nbori ninu wọn ti wọn si gbe ibọn to jọ A-K47  lọwọ. Bẹẹ la ri tawọn kan ninu wọn dori ka ina ibi ti wọn ti n dana.


Eleyi taa mu tọ yin wa lọtẹ yi ni ti fidio kan to gbode eyi to ṣafihan awọn janduku agbebọn kan ti baalu diroonu ya fidio wọn ninu igbo kijikiji kan Kaakiri oju opo ayelujara lawọn eeyan ti n ṣalabapin fidio yi ti wọn si kọ akọle si lara pe awọn ajinigbe ni Naijiria ni wọn ya aworan wọn laimọ ni ibuba wọn. Ninu fọnran yi, a ri awọn eeyan bi marun un kan tawnkan da aṣọ pupa nbori ninu wọn ti wọn si gbe ibọn to jọ A-K47  lọwọ. Bẹẹ la ri tawọn kan ninu wọn dori ka ina ibi ti wọn ti n dana. Ninu fidio yi bakan naa a ri awọn nkan ọsin bi ẹran maalu ati aguntan nibẹ. A ko ribi gbọ nkankan ninu fidio yi debi pe a o le sọ iru ede tawọn to wa ninu rẹ n sọ ṣugbọn o han kedere wi pe wọn rẹrin nigba ti wọn wo oke ti wn si ri diroonu to n ya aworan wọn. Lara ohun ti iwadii wa ṣafihan ni iru aṣ tawọn to wa ninu fidio naa da bora ati orileede ibi ti wọn ti n da iru aṣọ yibora.


Ninu fidio yi bakan naa a ri awọn nkan ọsin bi ẹran maalu ati aguntan nibẹ. A ko ribi gbọ nkankan ninu fidio yi debi pe a o le sọ iru ede tawọn to wa ninu rẹ n sọ ṣugbọn o han kedere wi pe wọn rẹrin nigba ti wọn wo oke ti wn si ri diroonu to n ya aworan wọn. Lara ohun ti iwadii wa ṣafihan ni iru aṣ tawọn to wa ninu fidio naa da bora ati orileede ibi ti wọn ti n da iru aṣọ yibora. Gẹgẹ bi iwadii ṣe fihan, awọn ẹya to n gbe agbegbe Pokot, Samburu, Baringo ati Turkana ni iwọ oorun orileede Kenya lo maa n fi iru aṣọ yi bora. Bakan naa la ri pe awọn to wa ni agbegbe yi a maa koju ikọlu loore koore. Bi a ba fi aṣọ wọnyi we tawọn ajinigbe tabi janduku Naijiria,wọn ko papọ.


Gẹgẹ bi iwadii ṣe fihan, awọn ẹya to n gbe agbegbe Pokot, Samburu, Baringo ati Turkana ni iwọ oorun orileede Kenya lo maa n fi iru aṣọ yi bora. Bakan naa la ri pe awọn to wa ni agbegbe yi a maa koju ikọlu loore koore. Bi a ba fi aṣọ wọnyi we tawọn ajinigbe tabi janduku Naijiria,wọn ko papọ. Idi ni pe lọp igba, awọn janduku ajinigbe Naijiria a maa wọ aṣọ to jọ tawọn ologun ti wọn a si maa da ibori dudu bo ori wọn. Awọn to gbe ibọn dani ninu fidio yi kan ko wọ aṣọ rara ti wọn si tun de fila sori. Ni ọjọ Kẹta oṣu Kẹrin ọdun 2022 ni wọn kọkọ gbe fidio yi soju opo Facebook.


Idi ni pe lọp igba, awọn janduku ajinigbe Naijiria a maa wọ aṣọ to jọ tawọn ologun ti wọn a si maa da ibori dudu bo ori wọn. Awọn to gbe ibọn dani ninu fidio yi kan ko wọ aṣọ rara ti wọn si tun de fila sori. Ni ọjọ Kẹta oṣu Kẹrin ọdun 2022 ni wọn kọkọ gbe fidio yi soju opo Facebook. Ileeṣẹ kan to n pese aabo ni Kenya  taa mọ si Victory Security Africa Group lo gbe soju opo wọn pẹlu akọle''Awọn janduku ti diroonu ya aworan wọn ni Laikipia'' Laikipia jẹ agbegbe kan ni Kenya Awọ ẹlomiran loju opo ayelujara ni Kenya ba bẹrẹ si ni pin fidio yi pẹlu akọle orisirisi Koda oloṣelu kan ni Naijiria torukọ rẹ n jẹ Jackson Ude ṣalabapin fidio yi loju opo Twitter to si kọ sibẹ pe awọn janduku Fulani ti wọn ya aworan wọn ni ibuba wọn lo wa ninu fidio naa. Ko darukọ inu igbo ti wọn ti ya aworan yi amọ awọn eeyan wo fidio naa niwọn igba ẹgbẹrun mẹwaa. O ti pada yọ fidio naa kuro to si tọrọ aforijin lori bi o ṣe alabapin iroyin ofege yi.


Ileeṣẹ kan to n pese aabo ni Kenya  taa mọ si Victory Security Africa Group lo gbe soju opo wọn pẹlu akọle''Awọn janduku ti diroonu ya aworan wọn ni Laikipia'' Laikipia jẹ agbegbe kan ni Kenya Awọ ẹlomiran loju opo ayelujara ni Kenya ba bẹrẹ si ni pin fidio yi pẹlu akọle orisirisi Koda oloṣelu kan ni Naijiria torukọ rẹ n jẹ Jackson Ude ṣalabapin fidio yi loju opo Twitter to si kọ sibẹ pe awọn janduku Fulani ti wọn ya aworan wọn ni ibuba wọn lo wa ninu fidio naa. Ko darukọ inu igbo ti wọn ti ya aworan yi amọ awọn eeyan wo fidio naa niwọn igba ẹgbẹrun mẹwaa. O ti pada yọ fidio naa kuro to si tọrọ aforijin lori bi o ṣe alabapin iroyin ofege yi. Oloṣelu miran ni Naijiria torukọ rẹ njẹ Joe Igbokwe fi fido yi sọwọ loju opo rẹ ni Facebook to si ni inu igbo kijikiji kan ni Naijiria ni wọn ti ya aworan naa. O tun sọ pe awọn kunrin to wa ninu rẹ lawọn janduku ajinigbe to n ji awọn eeyan gbe. O le ni igba ẹgbẹrun mẹta ti awọn eeyan ti wo fidio ti o ṣalabapin yi.


Oloṣelu miran ni Naijiria torukọ rẹ njẹ Joe Igbokwe fi fido yi sọwọ loju opo rẹ ni Facebook to si ni inu igbo kijikiji kan ni Naijiria ni wọn ti ya aworan naa. O tun sọ pe awọn kunrin to wa ninu rẹ lawọn janduku ajinigbe to n ji awọn eeyan gbe. O le ni igba ẹgbẹrun mẹta ti awọn eeyan ti wo fidio ti o ṣalabapin yi. Ọkẹ aimoye eeyan loti tun ṣalabapin fido naa. Lọwọlọwọ Naijiria  n koju ipenija aabo paapa ikọlu lọwọ awọn janduku ni apa ariwa ilẹ naa nibi ti ijinigbe ati ipaniyan ti peleke. Laipẹ yi, Gomina ipinlẹ Kaduna, Nasir El Rufai sọ pe awọn alaṣẹ Naijiria mọ ibi tawọn janduku yi wa ṣugbọn ileeṣẹ ologun k lati lọ doju ija kọ wọn.


Ọkẹ aimoye eeyan loti tun ṣalabapin fido naa. Lọwọlọwọ Naijiria  n koju ipenija aabo paapa ikọlu lọwọ awọn janduku ni apa ariwa ilẹ naa nibi ti ijinigbe ati ipaniyan ti peleke. Laipẹ yi, Gomina ipinlẹ Kaduna, Nasir El Rufai sọ pe awọn alaṣẹ Naijiria mọ ibi tawọn janduku yi wa ṣugbọn ileeṣẹ ologun k lati lọ doju ija kọ wọn. O ni wọn n bẹru pe ki wọn ma pa awọn eeyan toii wa ni ibuba wọn ti wọn ji pamọ sibẹ. Lọsẹ to kọja awọn agbebọn ajinigbe ṣe ikọlu si ọkọ oju irin reluwee ni Kaduna to ko ero to to ọọdunrun. Wọn pa eeyan mẹjọ ti wọn si ji aimọye salọ ninu ọkọ reluwee to n ko ero lọ si Kaduna lati olu ilu Naijiria, Abuja.


O ni wọn n bẹru pe ki wọn ma pa awọn eeyan toii wa ni ibuba wọn ti wọn ji pamọ sibẹ. Lọsẹ to kọja awọn agbebọn ajinigbe ṣe ikọlu si ọkọ oju irin reluwee ni Kaduna to ko ero to to ọọdunrun. Wọn pa eeyan mẹjọ ti wọn si ji aimọye salọ ninu ọkọ reluwee to n ko ero lọ si Kaduna lati olu ilu Naijiria, Abuja.


Lai Muhammed: Ìjọba ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti borí ìgbésùnmọ̀mí ní Naijiria

Ijọba orilẹede Naijiria ti tako ọro ti aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri, Oluṣẹgun Ọbasanjọ sọ lori eto aabo to dẹnukọlẹ. Obasanjo ni eku ko ke bi eku mọ, bẹẹ si ni ẹyẹ ko ke bi ẹyẹ mọ ni Naijiria nitori ọrọ eto aabo to dẹnukọlẹ. Bakan naa ni o ni ko si ibi kankan to rọrun lati fori famọ si mọ ni Naijiria nitori gbogbo ibi ni ewu wa lai yọ agbegbe kan kan silẹ ni Naijiria. Amọ, Minisita fun eto iroyin, Lai Mohammed  lasiko to n fesi si ọrọ ti Obasanjo sọ ni kokoko ni ara ọta nle ni ọrọ awọn ikọ ologun ni Naijiria. Ènìyàn tí a ṣì ń wá nínú ìkọlù Rélùwè Abuja si Kaduna lé ní 168 - NRC Ọ̀nà kan dí, ọ̀nà míì ṣí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀! Imáàmù táwọ́n aláṣẹ́ dá dúró ti ríṣẹ́ míì tó ta lẹ́nu "Mo sá fún oògùn owó, igbó mímu, mo tún ní sùúrù fún ọdún 15 kí n tó di olókìkí" Lai Mohammed ni  awọn ologun n ṣiṣẹ takuntakun lati gbogun ti igbesunmọmi kaakiri orilẹede Naijiria.


Amọ, Minisita fun eto iroyin, Lai Mohammed  lasiko to n fesi si ọrọ ti Obasanjo sọ ni kokoko ni ara ọta nle ni ọrọ awọn ikọ ologun ni Naijiria. Ènìyàn tí a ṣì ń wá nínú ìkọlù Rélùwè Abuja si Kaduna lé ní 168 - NRC Ọ̀nà kan dí, ọ̀nà míì ṣí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀! Imáàmù táwọ́n aláṣẹ́ dá dúró ti ríṣẹ́ míì tó ta lẹ́nu "Mo sá fún oògùn owó, igbó mímu, mo tún ní sùúrù fún ọdún 15 kí n tó di olókìkí" Lai Mohammed ni  awọn ologun n ṣiṣẹ takuntakun lati gbogun ti igbesunmọmi kaakiri orilẹede Naijiria. O ni ko si otitọ kankan ninu ọrọ ti aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri naa sọ. Minisita naa fikun un pe o da oun loju pe iru iṣẹlẹ to waye ni oju ọna irin Abuja si Kaduna ko tun ni waye mọ nitori ijọba n gbe igbesẹ nipa ipese ohun eto aabo si awọn ọna oju irin naa. A máa ń lọ yọjú wo Yinka Quadri tó bá ń ṣe fíìmù ládùúgbò wa - Ẹ wo bí Dejo Tunfulu ṣe bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Tíátà Bakan naa lo fikun un pe awọn ẹṣọ alaabo yoo tunbo tẹra mọ iṣẹ lati ma a ṣọ awọn oju irin naa, to fi mọ ikọ  awọn ọmọogun ofurufu.


O ni ko si otitọ kankan ninu ọrọ ti aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri naa sọ. Minisita naa fikun un pe o da oun loju pe iru iṣẹlẹ to waye ni oju ọna irin Abuja si Kaduna ko tun ni waye mọ nitori ijọba n gbe igbesẹ nipa ipese ohun eto aabo si awọn ọna oju irin naa. A máa ń lọ yọjú wo Yinka Quadri tó bá ń ṣe fíìmù ládùúgbò wa - Ẹ wo bí Dejo Tunfulu ṣe bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Tíátà Bakan naa lo fikun un pe awọn ẹṣọ alaabo yoo tunbo tẹra mọ iṣẹ lati ma a ṣọ awọn oju irin naa, to fi mọ ikọ  awọn ọmọogun ofurufu. O kere tan eniyan mẹjọ lo padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ ọkọ oju irin naa, ti eniyan mejidinlaadọjọ si di awati. Ọpọlọpọ ọmọ Naijiria lo bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, ti ọpọ si sọ pẹ ijọba ko ṣeto lori iṣẹlẹ igbesunmọmi to fi mọ eto aabo to denukọlẹ ni Naijiria. Aarẹ Naijiria nigba kan, Olusegun Obasanjo ti kọminu pe ipenija eto aabo ti n kọja boseyẹ.


O kere tan eniyan mẹjọ lo padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ ọkọ oju irin naa, ti eniyan mejidinlaadọjọ si di awati. Ọpọlọpọ ọmọ Naijiria lo bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, ti ọpọ si sọ pẹ ijọba ko ṣeto lori iṣẹlẹ igbesunmọmi to fi mọ eto aabo to denukọlẹ ni Naijiria. Aarẹ Naijiria nigba kan, Olusegun Obasanjo ti kọminu pe ipenija eto aabo ti n kọja boseyẹ. Obasanjo to sọ̀rọ̀ yii nilu Abeokuta lasiko to gbalejo oludije fun ipo aarẹ, Dokita Ugochukwu Williams lopin ọ̀sẹ̀, sọ pe ọrọ aabo ti de ibi ti ko ti si aabo loju popo, ko si aabo ninu ọkọ reluwe, ko si aabo ni papakọ ọkọ ofurufu. Ọrọ to sọ yii jẹyọ lẹyin ọjọ diẹ tí àwọn agbesunmọmi ṣe ìkọlù ni oju ọna reluwe nipinlẹ Kaduna, ati papakọ ọkọ ofurufu nipinlẹ naa. Lẹ́yìn oṣù díẹ̀ tí wọ́n sìnkú rẹ̀, obìnrin yìí di dédé yọ sí ìlú rẹ̀, l'ọ̀rọ̀ bá di... 'Láti kékeré mo ti ní ọjọ́ kan lèmi náà ọ́ kọ́ Mọ́sálásí kékeré bíi àwọn bàbá wa' Gbẹgẹdẹ gbiná!


Obasanjo to sọ̀rọ̀ yii nilu Abeokuta lasiko to gbalejo oludije fun ipo aarẹ, Dokita Ugochukwu Williams lopin ọ̀sẹ̀, sọ pe ọrọ aabo ti de ibi ti ko ti si aabo loju popo, ko si aabo ninu ọkọ reluwe, ko si aabo ni papakọ ọkọ ofurufu. Ọrọ to sọ yii jẹyọ lẹyin ọjọ diẹ tí àwọn agbesunmọmi ṣe ìkọlù ni oju ọna reluwe nipinlẹ Kaduna, ati papakọ ọkọ ofurufu nipinlẹ naa. Lẹ́yìn oṣù díẹ̀ tí wọ́n sìnkú rẹ̀, obìnrin yìí di dédé yọ sí ìlú rẹ̀, l'ọ̀rọ̀ bá di... 'Láti kékeré mo ti ní ọjọ́ kan lèmi náà ọ́ kọ́ Mọ́sálásí kékeré bíi àwọn bàbá wa' Gbẹgẹdẹ gbiná! Kí ló mú kí ọkọ dáná sún ìyàwó àti àbúrò rẹ̀ mọ inú ilé? Eeyan mẹjọ lo kú. Ọ̀pọ̀ farapa, àwọn agbesunmọmi tun ji awọn kan gbe.


Kí ló mú kí ọkọ dáná sún ìyàwó àti àbúrò rẹ̀ mọ inú ilé? Eeyan mẹjọ lo kú. Ọ̀pọ̀ farapa, àwọn agbesunmọmi tun ji awọn kan gbe. Obasanjo woye pe ipo ti eto aabo wa ni Naijiria, n pe fun igbesẹ to lagbara, lati ọdọ araalu, ki opin le de ba a. O ni ipo ti eto aabo wa ni Naijiria lọwọ lọwọ tí kuro ni nkan ti ẹnikan le sọ pe oun yoo da yanju rẹ, laisi akitiyan to le láti ọ̀dọ̀ araalu. Obasanjo sọ pe ẹtanjẹ lasan ni eyi jẹ, ti ẹnikẹni ba sọ pe oun le da yanju isoro eto aabo. Mi ò tíì lè sọ bóyá ètò ìdìbò ọdún 2023 yóò wáyé - Adeboye Ìmáàmù Abuja tó takò ààrẹ Buhari nínú ìwàásù rẹ̀ gba ìdádúro, àlàyé rèé


Obasanjo woye pe ipo ti eto aabo wa ni Naijiria, n pe fun igbesẹ to lagbara, lati ọdọ araalu, ki opin le de ba a. O ni ipo ti eto aabo wa ni Naijiria lọwọ lọwọ tí kuro ni nkan ti ẹnikan le sọ pe oun yoo da yanju rẹ, laisi akitiyan to le láti ọ̀dọ̀ araalu. Obasanjo sọ pe ẹtanjẹ lasan ni eyi jẹ, ti ẹnikẹni ba sọ pe oun le da yanju isoro eto aabo. Mi ò tíì lè sọ bóyá ètò ìdìbò ọdún 2023 yóò wáyé - Adeboye Ìmáàmù Abuja tó takò ààrẹ Buhari nínú ìwàásù rẹ̀ gba ìdádúro, àlàyé rèé


Omi Adio Robbery: Èèyàn márùn-ún tí kò mọwọ́-mẹsẹ̀ ló kú lásìkò ìdigunjalè PoS l‘Omi Adio

Ọba oke mase jẹ ka rin lọjọ eti ebi yoo pa ọna. Laipẹ yii la mu iroyin wa fun yin nipa isẹlẹ idigunjale to waye ni agbegbe Omi Adio nilu Ibadan lopin ọsẹ to kọja. Awọn adigunjale naa lo lọ ka ọkunrin kan to n lo ẹrọ ayarabiasa PoS ba onibara fi owo ransẹ tabi san owo naira fun wọn, eyi ti wọn n pe ni PoS Operator. Lẹyin isẹlẹ naa, awọn adigunjale meji naa, ti wọn gun ọkada wa sisẹ ibi ọhun fi ọpọ ẹmi lo sofo, ti wọn si ji owo gbe lọ pẹlu. Idi ree ti BBC Yoruba se kan si Omi Adio lati fidi isẹlẹ naa mulẹ, ka le se akojọpọ ẹkunrẹrẹ iroyin nipa bi isẹlẹ naa se waye. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, ọkunrin to n se PoS tawọn adigunjale wa ja lole ni eepo ẹgẹ lasan ni oun di sinu apo amọ awọn adigunjale ro pe owo nla ni.


Lẹyin isẹlẹ naa, awọn adigunjale meji naa, ti wọn gun ọkada wa sisẹ ibi ọhun fi ọpọ ẹmi lo sofo, ti wọn si ji owo gbe lọ pẹlu. Idi ree ti BBC Yoruba se kan si Omi Adio lati fidi isẹlẹ naa mulẹ, ka le se akojọpọ ẹkunrẹrẹ iroyin nipa bi isẹlẹ naa se waye. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, ọkunrin to n se PoS tawọn adigunjale wa ja lole ni eepo ẹgẹ lasan ni oun di sinu apo amọ awọn adigunjale ro pe owo nla ni. O ni wọn wa digun ka oun mọ ile itaja, ti wọn si gba gbogbo owo to wa lọwọ oun, eyi ti ko to ẹgbẹrun lọna aadọrin naira. “Akẹkọjade nile ẹkọ giga ni mi, awa mẹfa si la niwe ẹri ile ẹkọ giga ninu ẹbi mi sugbọn gbogbo wa ni ko ri isẹ osu se. Idi ree ti mo se bẹrẹ isẹ PoS, ti mo si n fi eto ọgbin diẹdiẹ kun.” Ọkunrin naa ni Ọlọrun lo yọ oun , ti ko jẹ kawọn adigunjale mejeeji naa pa oun ati iyawo oun.


O ni wọn wa digun ka oun mọ ile itaja, ti wọn si gba gbogbo owo to wa lọwọ oun, eyi ti ko to ẹgbẹrun lọna aadọrin naira. “Akẹkọjade nile ẹkọ giga ni mi, awa mẹfa si la niwe ẹri ile ẹkọ giga ninu ẹbi mi sugbọn gbogbo wa ni ko ri isẹ osu se. Idi ree ti mo se bẹrẹ isẹ PoS, ti mo si n fi eto ọgbin diẹdiẹ kun.” Ọkunrin naa ni Ọlọrun lo yọ oun , ti ko jẹ kawọn adigunjale mejeeji naa pa oun ati iyawo oun. Bakan naa ni olugbe agbegbe Omi Adio ti isẹlẹ naa soju rẹ sọ pe eeyan marun ti ko ni nnkan se pẹlu isẹlẹ idigunjale naa lo ba isẹlẹ naa lọ. O ni ẹni akọkọ ni obinrin kan to n gbe lẹba titi ti wọn ti n digunjale, to ni aisan ẹjẹ riru, to si wa lori idubulẹ aisan amọ bo se n gbọ iro ibọn lakọlakọ, ni ẹmi rẹ bọ lojiji. Ẹnikeji ni ọkunrin kan to gbe ear piece si eti, to n gbọ redio, amọ awọn adigunjale naa ro pe o n pe ọlọpaa ni, ti wn si fun nibọn.


Bakan naa ni olugbe agbegbe Omi Adio ti isẹlẹ naa soju rẹ sọ pe eeyan marun ti ko ni nnkan se pẹlu isẹlẹ idigunjale naa lo ba isẹlẹ naa lọ. O ni ẹni akọkọ ni obinrin kan to n gbe lẹba titi ti wọn ti n digunjale, to ni aisan ẹjẹ riru, to si wa lori idubulẹ aisan amọ bo se n gbọ iro ibọn lakọlakọ, ni ẹmi rẹ bọ lojiji. Ẹnikeji ni ọkunrin kan to gbe ear piece si eti, to n gbọ redio, amọ awọn adigunjale naa ro pe o n pe ọlọpaa ni, ti wn si fun nibọn. Ẹni kẹta ni ọkunrin kan to n wa ọkọ Micra to wa ki awọn obi rẹ, ti wọn si gbe ibọn fun. Bakan naa ni awọn eeyan meji miran to n re ode ayẹyẹ amọ ti wọn fẹ lọ ra fila pade ọlọjọ wọn, tawọn adigunjale naa si yinbọn mọ awọn ọkunrin mejeeji naa. Iya ọkan lara awọn ọmọ ti awọn adigunjale ọhun pa sọ fun BBc Yoruba pe ọmọ daada ni ọmọ oun naa, tawọn aladugbo naa si n jẹri si.


Ẹni kẹta ni ọkunrin kan to n wa ọkọ Micra to wa ki awọn obi rẹ, ti wọn si gbe ibọn fun. Bakan naa ni awọn eeyan meji miran to n re ode ayẹyẹ amọ ti wọn fẹ lọ ra fila pade ọlọjọ wọn, tawọn adigunjale naa si yinbọn mọ awọn ọkunrin mejeeji naa. Iya ọkan lara awọn ọmọ ti awọn adigunjale ọhun pa sọ fun BBc Yoruba pe ọmọ daada ni ọmọ oun naa, tawọn aladugbo naa si n jẹri si. O ni oun sare jade lọ, nibẹ si ni oun ti gbọ pe isẹlẹ idigunjale n waye, ni oun ba pe ọmọ oun lati gburo alaafia rẹ amọ wọn sọ fun oun pe ibọn ti baa. Ọkunrin naa, ti a ri sare rẹ niwaju ile ni wọn lo n pese jijẹ mimu fun iya rẹ naa, ti iya rẹ si ni aridunnu ni ọmọ naa jẹ fun oun. Asoju agbegbe naa wa bẹbẹ pe kijọba ati ileesẹ ọlọpaa pese aabo to peye si agbegbe naa lati dena irufẹ isẹlẹ bayii lọjọ iwaju.


O ni oun sare jade lọ, nibẹ si ni oun ti gbọ pe isẹlẹ idigunjale n waye, ni oun ba pe ọmọ oun lati gburo alaafia rẹ amọ wọn sọ fun oun pe ibọn ti baa. Ọkunrin naa, ti a ri sare rẹ niwaju ile ni wọn lo n pese jijẹ mimu fun iya rẹ naa, ti iya rẹ si ni aridunnu ni ọmọ naa jẹ fun oun. Asoju agbegbe naa wa bẹbẹ pe kijọba ati ileesẹ ọlọpaa pese aabo to peye si agbegbe naa lati dena irufẹ isẹlẹ bayii lọjọ iwaju. O ni lootọ lawọn ọlpaa sa ipa wọn lasiko isẹlẹ naa amọ o ku si ni ibọn n ro


O ni lootọ lawọn ọlpaa sa ipa wọn lasiko isẹlẹ naa amọ o ku si ni ibọn n ro


Police-Corps Member Fracas: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Oyo àti NYSC sọ̀rọ̀ lórí aáwọ̀ tó wáyé láàrin ọlọ́pàá àti àgùnbánirọ̀

Ọjọ nla, ọjọ manigbagbe fun igba pipẹ ni Ọjọbọ, ọjọ kẹtadinlogun osu Kẹta ọdun 2022 jẹ fawọn olugbe adugbo New Garage nilu Ibadan. Eyi ko si sẹyin isẹlẹ nla to waye nibẹ nigba ti ariwo ta pe awọn osisẹ ọlọpaa kan ti fi ibọn da ẹmi agunbanirọ kan legbodo? Irọ ni, awada ni, ero ti pejọ, ti ohun gbogbo si di rudurudu, eyi to se idiwọ fun lilọ ati bibọ awọn eeyan ati ọkọ pẹlu. Bakan naa ni ẹgbẹlẹgbẹ awọn agunbanirọ to wọ asọ ẹgbẹjọda wọn, ti pe biba sibi isẹlẹ naa, ti wọn si dara pọ mọ awọn araalu kan lati se iwọde lori isẹlẹ yii. Iroyin to kọkọ jade si igboro lati ẹnu awọn eeyan kan ti isẹlẹ naa soju wọn sori ayelujara, lo ni ipade ọlọsọọsẹ ti awọn agunbanirọ to n sinru ilu maa n se ni gbogbo Ọjọbọ ni ọkunrin naa lọ fun. Wọn ni agunbanirọ yii lo n wa mọto Camry funfun kan, bo si se n bọ lati ibi ipade naa lo pade awọn ikọ ọlọpaa to n se ayẹwo ọkọ loju popo.


Bakan naa ni ẹgbẹlẹgbẹ awọn agunbanirọ to wọ asọ ẹgbẹjọda wọn, ti pe biba sibi isẹlẹ naa, ti wọn si dara pọ mọ awọn araalu kan lati se iwọde lori isẹlẹ yii. Iroyin to kọkọ jade si igboro lati ẹnu awọn eeyan kan ti isẹlẹ naa soju wọn sori ayelujara, lo ni ipade ọlọsọọsẹ ti awọn agunbanirọ to n sinru ilu maa n se ni gbogbo Ọjọbọ ni ọkunrin naa lọ fun. Wọn ni agunbanirọ yii lo n wa mọto Camry funfun kan, bo si se n bọ lati ibi ipade naa lo pade awọn ikọ ọlọpaa to n se ayẹwo ọkọ loju popo. Awọn ọlọpaa naa ni wọn lo da ọkọ agunbanirọ naa duro amọ ti onitọun ko da wọn lohun rara. A gbọ pe idi ree tawọn ọlọpaa fi gbe ọkọ sare tẹle lẹyin, ti wọn si mu ọkọ agunbanirọ naa mọlẹ ni ibudo kan. Wọn ni itakurọsọ bẹrẹ laarin igun mejeeji, ti inu si bi ọlọpaa kan kọja aala, to si yin ibọn mọ agunbanirọ naa. Awọn agunbanirọ lo kede sita pe aya ati ori ni ọlọpaa naa ti gbe ibọn fun akẹẹgbẹ awọn, eyi to gbẹmi rẹ.


Awọn ọlọpaa naa ni wọn lo da ọkọ agunbanirọ naa duro amọ ti onitọun ko da wọn lohun rara. A gbọ pe idi ree tawọn ọlọpaa fi gbe ọkọ sare tẹle lẹyin, ti wọn si mu ọkọ agunbanirọ naa mọlẹ ni ibudo kan. Wọn ni itakurọsọ bẹrẹ laarin igun mejeeji, ti inu si bi ọlọpaa kan kọja aala, to si yin ibọn mọ agunbanirọ naa. Awọn agunbanirọ lo kede sita pe aya ati ori ni ọlọpaa naa ti gbe ibọn fun akẹẹgbẹ awọn, eyi to gbẹmi rẹ. Ọrọ di rogbodiyan ni agbegbe naa, ti ogunlọgọ awọn agunbanirọ to wa nibi ipade ti akẹẹgbẹ wọn naa ti n bọ, si ya bo ibi ti isẹlẹ naa ti waye. Koda, mọto ti agunbanirọ naa gbe lo bajẹ, ti awọn gilaasi kan lara rẹ si fọ. Amọ wọn papa pẹtu si aawọ naa, ti awọn ọga ọlọpa si wa si agbegbe ọhun lati bawọn agunbanirọ ọhun sọrọ, pe ki wọn fi ọwọ wọnu.


Ọrọ di rogbodiyan ni agbegbe naa, ti ogunlọgọ awọn agunbanirọ to wa nibi ipade ti akẹẹgbẹ wọn naa ti n bọ, si ya bo ibi ti isẹlẹ naa ti waye. Koda, mọto ti agunbanirọ naa gbe lo bajẹ, ti awọn gilaasi kan lara rẹ si fọ. Amọ wọn papa pẹtu si aawọ naa, ti awọn ọga ọlọpa si wa si agbegbe ọhun lati bawọn agunbanirọ ọhun sọrọ, pe ki wọn fi ọwọ wọnu. Ko si ọlọpaa kankan to yin ibọn rara mọ agunbanirọ nibi isẹlẹ naa: Osisẹ alarena fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo, Adewale Osifeso, ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Ẹti kede pe ọlọpaa kankan ko yin ẹyọhoro ọta ibọn nibi isẹlẹ naa. Atẹjade naa ni se ni awakọ Camry naa, tii se agunbanirọ wa ọkọ rẹ lọna aitọ, to si n sare asapajude. Asiko naa si lo fi mọto gba ọkan lara awọn ọlọpaa to n sisẹ oojọ rẹ, Bright Agbadahun lasiko ti wọn da duro, ti ko si duro.


Ko si ọlọpaa kankan to yin ibọn rara mọ agunbanirọ nibi isẹlẹ naa: Osisẹ alarena fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo, Adewale Osifeso, ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Ẹti kede pe ọlọpaa kankan ko yin ẹyọhoro ọta ibọn nibi isẹlẹ naa. Atẹjade naa ni se ni awakọ Camry naa, tii se agunbanirọ wa ọkọ rẹ lọna aitọ, to si n sare asapajude. Asiko naa si lo fi mọto gba ọkan lara awọn ọlọpaa to n sisẹ oojọ rẹ, Bright Agbadahun lasiko ti wọn da duro, ti ko si duro. O ni iyanju lati sa mọ awọn ọlọpaa naa lọwọ, lo mu ki agunbanirọ ọhun kuro loju ọna tiẹ lati dojukọ awọn ọkọ miran to n bọ. Asiko naa si lo kọ lu kẹkẹ Maruwa kan, eyi si lo mu ko seese fawọn ọlọpaa lati ri mu. Osifeso salaye siwaju pe agunbaniro yii lo sadede mu ariwo bọnu pe awọn ọlọpaa ti yinbọn mọ oun.


O ni iyanju lati sa mọ awọn ọlọpaa naa lọwọ, lo mu ki agunbanirọ ọhun kuro loju ọna tiẹ lati dojukọ awọn ọkọ miran to n bọ. Asiko naa si lo kọ lu kẹkẹ Maruwa kan, eyi si lo mu ko seese fawọn ọlọpaa lati ri mu. Osifeso salaye siwaju pe agunbaniro yii lo sadede mu ariwo bọnu pe awọn ọlọpaa ti yinbọn mọ oun. Idi si ree ti awọn akẹẹgbẹ rẹ to n ti ibi ipade wọn ọlọsọọsẹ bọ se ya bo ibi isẹlẹ naa, ti wọn ko si gbọ alaye kankan mọ. O ni bi awọn agunbanirọ yoku naa se ri ọlọpaa ti mọto kọlu nilẹ, ni wọn gun ni ọbẹ ni ẹrẹkẹ, ko to di pe wọn doola ẹmi rẹ lọwọ wọn, ti wọn si gbe lọ fun itọju. "Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo wa n kede pe irọ to jinna sootọ ni pe ọlọpaa yinbọn mọ agunbanirọ tabi ọkọ rẹ saaju ati lẹyin isẹlẹ naa.


Idi si ree ti awọn akẹẹgbẹ rẹ to n ti ibi ipade wọn ọlọsọọsẹ bọ se ya bo ibi isẹlẹ naa, ti wọn ko si gbọ alaye kankan mọ. O ni bi awọn agunbanirọ yoku naa se ri ọlọpaa ti mọto kọlu nilẹ, ni wọn gun ni ọbẹ ni ẹrẹkẹ, ko to di pe wọn doola ẹmi rẹ lọwọ wọn, ti wọn si gbe lọ fun itọju. "Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo wa n kede pe irọ to jinna sootọ ni pe ọlọpaa yinbọn mọ agunbanirọ tabi ọkọ rẹ saaju ati lẹyin isẹlẹ naa. Wayi o, ileesẹ to wa fawọn agunbanirọ to n sinru ilu, NYSC,ẹka ti ipinlẹ Oyo ti fi atẹjade kan sita pe lori isẹlẹ naa. Atẹjade ọhun ti alukoro NYSC nipinlẹ Oyo, Christy Olatoye fisita naa ni iroyin to n lọ lori ayelujara pe ọlọpaa yinbọn mọ agunbanirọ jinna sootọ. O ni ko si agunbanirọ ti wọn yinbọn mọ ni ori tabi aya, ti ẹmi kankan ko si bọ si isẹlẹ naa.


Wayi o, ileesẹ to wa fawọn agunbanirọ to n sinru ilu, NYSC,ẹka ti ipinlẹ Oyo ti fi atẹjade kan sita pe lori isẹlẹ naa. Atẹjade ọhun ti alukoro NYSC nipinlẹ Oyo, Christy Olatoye fisita naa ni iroyin to n lọ lori ayelujara pe ọlọpaa yinbọn mọ agunbanirọ jinna sootọ. O ni ko si agunbanirọ ti wọn yinbọn mọ ni ori tabi aya, ti ẹmi kankan ko si bọ si isẹlẹ naa. Olatoye kede pe ọpẹlọpẹ awọn alasẹ ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo to dede da si aawọ naa, lo jẹ ki alaafia pada jọba. O wa mu da awọn agunbanirọ to wa nipinlẹ Oyo loju pe Kọmisana ọlọpaa ti gbe iwadii dide lati tanna wadii isẹlẹ naa.


Olatoye kede pe ọpẹlọpẹ awọn alasẹ ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo to dede da si aawọ naa, lo jẹ ki alaafia pada jọba. O wa mu da awọn agunbanirọ to wa nipinlẹ Oyo loju pe Kọmisana ọlọpaa ti gbe iwadii dide lati tanna wadii isẹlẹ naa.


Ẹni ọdún 27 tó ṣá bàbá rẹ̀ pa l'Ogun dèrò àtìmalé

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ogun ti fi ṣikun ofin mu okunrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn kan, Sikiru Ibrahim, lori ẹsun pe o ṣa baba rẹ pa. Wọn mu afurasi naa ni ọgbọn ọjọ, oṣu Kẹta, ọdun 2022, lẹyin ti ọgbẹni kan, Abiodun Sunday, fi ọrọ rẹ sun ni ago ọlọpaa Onipanu. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Abimbola Oyeyemi fi ṣọwọ si BBC lo ti fi ọrọ naa lede. Oyeyemi sọ pe oloogbe ọhun, Mumuni Ibrahim, to jẹ ọlọdẹ oru de lati ibi iṣẹ rẹ, to si ba afurasi naa to n sun. Lẹyin naa lo bere lọwọ afurasi ọhun to fi n sun ni irufẹ akoko bẹẹ. Ka to wi, ka to fọ, o ti fa ada yọ, to si ṣa baba rẹ ni igba marun un ọtọtọ. Ni kete ti iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa leti ni wọn tẹkọ leti lọ si ibi ti iṣẹlẹ ọhun ti waye ti wọn si fi ṣikun ofin mu afurasi naa, nigba ti wọn gbe baba rẹ digbadigba lọ sile iwosan fun itọju.


Lẹyin naa lo bere lọwọ afurasi ọhun to fi n sun ni irufẹ akoko bẹẹ. Ka to wi, ka to fọ, o ti fa ada yọ, to si ṣa baba rẹ ni igba marun un ọtọtọ. Ni kete ti iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa leti ni wọn tẹkọ leti lọ si ibi ti iṣẹlẹ ọhun ti waye ti wọn si fi ṣikun ofin mu afurasi naa, nigba ti wọn gbe baba rẹ digbadigba lọ sile iwosan fun itọju. Atẹjade naa ni "Afurasi naa, ti igbagbọ wa pe o jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ko le ṣalaye eredi to ṣe ṣa baba rẹ pa nigba ti a fi ọrọ wa lẹnu wo." "Nigba to di ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 2022 yii ni oloogbe naa jade laye lasiko to n gba itọju lọwọ, ti awọn mọlẹbi rẹ si sọ pe awọn gbọdọ sin oku rẹ ni ilana ẹsin rẹ." Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn gbe afurasi naa lọ si ẹka ti wọn ti n ṣe iwadii ẹsun ipaniyan ni ẹka CID fun iwadii ni kikun, ko si tun le tete foju bale ẹjọ.


Atẹjade naa ni "Afurasi naa, ti igbagbọ wa pe o jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ko le ṣalaye eredi to ṣe ṣa baba rẹ pa nigba ti a fi ọrọ wa lẹnu wo." "Nigba to di ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 2022 yii ni oloogbe naa jade laye lasiko to n gba itọju lọwọ, ti awọn mọlẹbi rẹ si sọ pe awọn gbọdọ sin oku rẹ ni ilana ẹsin rẹ." Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn gbe afurasi naa lọ si ẹka ti wọn ti n ṣe iwadii ẹsun ipaniyan ni ẹka CID fun iwadii ni kikun, ko si tun le tete foju bale ẹjọ.


Kaduna-Abuja Train Attack: Àwọn aṣòfin ní yóò dáa káwọn dara pọ̀ mọ́ ASUU nínú ìyanṣẹ́lódì torí ọ̀rọ̀ àwọn ti sú aráàlú

Nibayii ti eto aabo Naijiria tubọ n dẹnu kọlẹ, awọn ọmọ ile asoju-sofin ti kede pe awọn fẹ dasẹ silẹ titi ti ayipada yoo fi ba eto aabo. Asofin Aminu Sulaiman Goro tiẹ sọ fun BBC pe loore koore ni awọn n joko sile asoju-sofin, ti awọn si n gba iwe abọ nipa ipo ti eto aabo orilẹede yii wa. O wa n gbara ta pe ipo ti eto aabo ẹkun ariwa Naijiria wa bayii ti buru jai, to si jẹ pe ko sigba kankan ti awọn kii jiroro lori ọrọ aabo lasiko ijoko ile. Awọn eeyan ko le rinrin ajo mọ loju popo, lọna reluwe ati loju ofurufu: "Ohun ibanujẹ lo jẹ pe lonii, wọn pa awọn eeyan nipakupa ni,lọla, wọn n ji ọgọọrọ eeyan gbe bo se wu wọn ni. To ba si tun di ni ọtunla, wọn yoo dana sun iye eeyan to ba wu wọn lai si ẹni ti yoo ni wọn. Awọn iwa ika yii ti wa jẹ ki eto aabo dẹnu kọlẹ tan patapata."


Awọn eeyan ko le rinrin ajo mọ loju popo, lọna reluwe ati loju ofurufu: "Ohun ibanujẹ lo jẹ pe lonii, wọn pa awọn eeyan nipakupa ni,lọla, wọn n ji ọgọọrọ eeyan gbe bo se wu wọn ni. To ba si tun di ni ọtunla, wọn yoo dana sun iye eeyan to ba wu wọn lai si ẹni ti yoo ni wọn. Awọn iwa ika yii ti wa jẹ ki eto aabo dẹnu kọlẹ tan patapata." Asofin Aminu Goro fikun pe awọn agbesunmọni yii ti le awọn eeyan tan kuro loju popo, ti wọn si tun ti bẹrẹ si ni yin ado iku sawọn ọkọ reluwe bayii. Bakan naa lo fikun pe ọrọ naa ko tun yọ papakọ ofurufu sil pẹlu. "Ohun ti eyi tumọ si ni pe ẹka alasẹ ko mọ ohun ti wn n se.


Asofin Aminu Goro fikun pe awọn agbesunmọni yii ti le awọn eeyan tan kuro loju popo, ti wọn si tun ti bẹrẹ si ni yin ado iku sawọn ọkọ reluwe bayii. Bakan naa lo fikun pe ọrọ naa ko tun yọ papakọ ofurufu sil pẹlu. "Ohun ti eyi tumọ si ni pe ẹka alasẹ ko mọ ohun ti wn n se. Gẹgẹ bi asofin, ko si ohunkohun ti ijọba gbe siwaju wa lẹka isuna tabi ofin, ta maa n fi akoko sofo le lori ka to buwọlu. Amọ kaka ki ewe agbọn eto aabo to mẹhẹ naa dẹ, ko ko ko lo tun n le si. A si ti n ri pe awọn eeyan ta n soju gan ni ọrọ naa ti su, koda, kii se ijọba nikan ni ọrọ rẹ su wọn, awa gan, ọrọ wa ti su awọn eeyan."


Gẹgẹ bi asofin, ko si ohunkohun ti ijọba gbe siwaju wa lẹka isuna tabi ofin, ta maa n fi akoko sofo le lori ka to buwọlu. Amọ kaka ki ewe agbọn eto aabo to mẹhẹ naa dẹ, ko ko ko lo tun n le si. A si ti n ri pe awọn eeyan ta n soju gan ni ọrọ naa ti su, koda, kii se ijọba nikan ni ọrọ rẹ su wọn, awa gan, ọrọ wa ti su awọn eeyan." Asofin Goro ni gbogbo igbesẹ tawọn n gbe ni lati mu ayipada rere ba ipo ti eto aabo wa ni Naijiria kan n dabi ọrọ ‘oun lana, oun loni, bii ẹkun apọkọjẹ’. "Bi ko ba wa si ohun tuntun ta fẹ se mọ, yoo kuku dara ka ko agbada ati ẹru wa, ka gbọna ile wa lọ, ka si fi agadagodo sẹnu ọna ile asoju-sofin. A ko si ni pada wa sile asofin titi ti ayipada rere yoo fi ba eto aabo, tawọn agbofinro yoo si wa sọ ohun to n sẹlẹ fun wa.


Asofin Goro ni gbogbo igbesẹ tawọn n gbe ni lati mu ayipada rere ba ipo ti eto aabo wa ni Naijiria kan n dabi ọrọ ‘oun lana, oun loni, bii ẹkun apọkọjẹ’. "Bi ko ba wa si ohun tuntun ta fẹ se mọ, yoo kuku dara ka ko agbada ati ẹru wa, ka gbọna ile wa lọ, ka si fi agadagodo sẹnu ọna ile asoju-sofin. A ko si ni pada wa sile asofin titi ti ayipada rere yoo fi ba eto aabo, tawọn agbofinro yoo si wa sọ ohun to n sẹlẹ fun wa. Amọ to ba jẹ pe wọn ti kuna, ki tun ni wn nilo wa fun, ti wọn yoo fẹ ka se fun wọn?" Asofin naa wa n gbarata pe awọn mọ nipa awọn igbesẹ kan tijọba n gbe lori eto aabo to mẹhẹ naa nigba ti awọn ko mọ nipa awọn miran. "Nitori naa, ta ba kuku darapọ mọ ẹgbẹ awọn olukọ fasiti Asuu lẹnu iyansẹlodi wọn, o daa ka kuku se bẹẹ.


Amọ to ba jẹ pe wọn ti kuna, ki tun ni wn nilo wa fun, ti wọn yoo fẹ ka se fun wọn?" Asofin naa wa n gbarata pe awọn mọ nipa awọn igbesẹ kan tijọba n gbe lori eto aabo to mẹhẹ naa nigba ti awọn ko mọ nipa awọn miran. "Nitori naa, ta ba kuku darapọ mọ ẹgbẹ awọn olukọ fasiti Asuu lẹnu iyansẹlodi wọn, o daa ka kuku se bẹẹ. Ka gbe ilẹkun ile asoju-sofin ti, titi ti ọkan wa yoo fi balẹ pe aabo wa fawọn araalu ta n soju, ti wọn si ran wa wa sile asoju-sofin." Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Aje ni awọn agbesunmọmi kọlu ọkọ reluwe to n lọ si Kaduna lati Abuja, eyo to mu ẹmi eeyan mẹjọ lọ. Ọkọ reluwe maa to ko ero mejidinnirinwo ni awọn eeyan to le ni ogoji ti farapa ninu rẹ.


Ka gbe ilẹkun ile asoju-sofin ti, titi ti ọkan wa yoo fi balẹ pe aabo wa fawọn araalu ta n soju, ti wọn si ran wa wa sile asoju-sofin." Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Aje ni awọn agbesunmọmi kọlu ọkọ reluwe to n lọ si Kaduna lati Abuja, eyo to mu ẹmi eeyan mẹjọ lọ. Ọkọ reluwe maa to ko ero mejidinnirinwo ni awọn eeyan to le ni ogoji ti farapa ninu rẹ. Isẹlẹ yii lo jẹ akọtun ikọlu tawọn agbebọn se ni Naijiria, ti ọpọ ẹmi awn alaisẹ si n bọ ninu rẹ nigba ti wn tun n ba ọpọ dukia j pẹlu. Ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP ti ní ọ̀rọ̀ tí gómìnà ìpínlẹ̀ Kaduna, Mallam Nasir El-Rufai àti èyí tí Mínísítà fétò ìrìnnà, Rotimi Amaechi sọ lórí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ọkọ̀ rélùwéè Kaduna siAbuja, ti fi hàn wí pé ìjọba lọ́wọ́ nínú àwọn ìkọlù tó ń wáyé lórílẹ̀ èdè yìí. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, Debo Ologunagba ní gbogbo àwọn àgbààgbà ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC, ló mọ̀ nípa èrò àwọn agbéṣùmọ̀mí àti ibi tí wọ́n wà ṣùgbọ́n wọ́n kọ̀ láti wá nǹkan ṣe sí ọ̀rọ̀ náà lásìkò.


Isẹlẹ yii lo jẹ akọtun ikọlu tawọn agbebọn se ni Naijiria, ti ọpọ ẹmi awn alaisẹ si n bọ ninu rẹ nigba ti wn tun n ba ọpọ dukia j pẹlu. Ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP ti ní ọ̀rọ̀ tí gómìnà ìpínlẹ̀ Kaduna, Mallam Nasir El-Rufai àti èyí tí Mínísítà fétò ìrìnnà, Rotimi Amaechi sọ lórí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ọkọ̀ rélùwéè Kaduna siAbuja, ti fi hàn wí pé ìjọba lọ́wọ́ nínú àwọn ìkọlù tó ń wáyé lórílẹ̀ èdè yìí. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, Debo Ologunagba ní gbogbo àwọn àgbààgbà ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC, ló mọ̀ nípa èrò àwọn agbéṣùmọ̀mí àti ibi tí wọ́n wà ṣùgbọ́n wọ́n kọ̀ láti wá nǹkan ṣe sí ọ̀rọ̀ náà lásìkò. Bẹẹ ba gbagbe, Amaechi, nígbà tó ṣe àbẹ̀wò síbi tí ìkọlò náà tí wáyé ní àwọn ti mọ̀ wí pé ìkọlù náà yóò wáyé, amọ̀ awọn nílò ohun èlò ààbò ìgbàlódé, a sì bèèrè fún un ṣùgbọ́n tí wọn kò fún wa. Ó ní tó bá jẹ́ wí pé ohun èlò ààbò wà nínú ọkọ̀ yẹn ni, kò sí ẹni tó le mọ̀ wí pé ènìyàn wà nínú ọkọ̀ náà àti wí pé òun ti ṣe ìkìlọ̀ pé àwọn ẹ̀mí yóò sùn tí àwọn kò bá tètè wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá. Gómìnà ìpínlẹ̀ Kaduna ní tirẹ̀ ní "a mọ ibi tí àwọn agbéṣùmọ̀mí yìí wà, àwọn ẹ̀ṣọ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ ní nọ́mbà wọn lọ́wọ́, a mọ̀ ohun tí wọ́n ń gbèrò láti ṣe, kò yẹ kí a fún wọn láyè láti ṣe ìkọlù ka tó máa sáré lé wọn kiri".


Bẹẹ ba gbagbe, Amaechi, nígbà tó ṣe àbẹ̀wò síbi tí ìkọlò náà tí wáyé ní àwọn ti mọ̀ wí pé ìkọlù náà yóò wáyé, amọ̀ awọn nílò ohun èlò ààbò ìgbàlódé, a sì bèèrè fún un ṣùgbọ́n tí wọn kò fún wa. Ó ní tó bá jẹ́ wí pé ohun èlò ààbò wà nínú ọkọ̀ yẹn ni, kò sí ẹni tó le mọ̀ wí pé ènìyàn wà nínú ọkọ̀ náà àti wí pé òun ti ṣe ìkìlọ̀ pé àwọn ẹ̀mí yóò sùn tí àwọn kò bá tètè wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá. Gómìnà ìpínlẹ̀ Kaduna ní tirẹ̀ ní "a mọ ibi tí àwọn agbéṣùmọ̀mí yìí wà, àwọn ẹ̀ṣọ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ ní nọ́mbà wọn lọ́wọ́, a mọ̀ ohun tí wọ́n ń gbèrò láti ṣe, kò yẹ kí a fún wọn láyè láti ṣe ìkọlù ka tó máa sáré lé wọn kiri". Ologunagba ní pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tí àwọn méjéèjì sọ yìí fi hàn pé àwọn adarí APC ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbéṣùmọ̀mí. Ìjọba kò náání ẹ̀mí àwọn ará ìlú: Bákan náà, ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ní kò ya oun lẹnu pé Ààrẹ Muhammadu Buhari kọ̀ láti dá Mínísítà fọ́rọ̀ ìbánisọ̀rọ̀, Dókítà Isa Pantami dúró, lẹ́ni tó fẹnu ara rẹ̀ sọ wí pé agbéṣùmọ̀mí ní òun, èyí tó lòdì sí ìwà gbígbógun ti ìwà ìgbéṣùmọ̀mí. Bẹ́ẹ̀ ló ní ẹ ó rántí wí pé ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ti pè fún mímú àyípadà bá àwọn adarí ilé iṣẹ́ ètò ìbánisọ̀rọ̀ ṣùgbọ́n tí ìjọba kọ etí ikún sí ọ̀rọ̀ náà.


Ologunagba ní pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tí àwọn méjéèjì sọ yìí fi hàn pé àwọn adarí APC ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbéṣùmọ̀mí. Ìjọba kò náání ẹ̀mí àwọn ará ìlú: Bákan náà, ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ní kò ya oun lẹnu pé Ààrẹ Muhammadu Buhari kọ̀ láti dá Mínísítà fọ́rọ̀ ìbánisọ̀rọ̀, Dókítà Isa Pantami dúró, lẹ́ni tó fẹnu ara rẹ̀ sọ wí pé agbéṣùmọ̀mí ní òun, èyí tó lòdì sí ìwà gbígbógun ti ìwà ìgbéṣùmọ̀mí. Bẹ́ẹ̀ ló ní ẹ ó rántí wí pé ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ti pè fún mímú àyípadà bá àwọn adarí ilé iṣẹ́ ètò ìbánisọ̀rọ̀ ṣùgbọ́n tí ìjọba kọ etí ikún sí ọ̀rọ̀ náà. Ologunagba nínú àtẹ̀jáde náà tún tẹ̀síwájú wí pé ìjọba ń fi ọwọ́ bo àwọn òótọ́ mọ́lè tí wọ́n sì ń kojú àwọn ọmọ ogun kọ ewu. Ó ní èyí sì ń fa bí àwọn ènìyàn orílẹ̀ èdè yìí ṣe ń kú ikú òjijì lọ́wọ́ àwọn agbéṣùmọ̀mí nítorí tí ìjọba kò nání ẹ̀mí àwọn ènìyàn. Ó fi kun wí pé èyí gan ló fà á tí ìjọba fi kọ̀ láti bèèrè tàbí gbà àtìlẹyìn ilẹ̀ òkèrè láti gbógúnti àwọn oníṣẹ́ láabi yìí.


Ologunagba nínú àtẹ̀jáde náà tún tẹ̀síwájú wí pé ìjọba ń fi ọwọ́ bo àwọn òótọ́ mọ́lè tí wọ́n sì ń kojú àwọn ọmọ ogun kọ ewu. Ó ní èyí sì ń fa bí àwọn ènìyàn orílẹ̀ èdè yìí ṣe ń kú ikú òjijì lọ́wọ́ àwọn agbéṣùmọ̀mí nítorí tí ìjọba kò nání ẹ̀mí àwọn ènìyàn. Ó fi kun wí pé èyí gan ló fà á tí ìjọba fi kọ̀ láti bèèrè tàbí gbà àtìlẹyìn ilẹ̀ òkèrè láti gbógúnti àwọn oníṣẹ́ láabi yìí. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, ẹgbẹ́ Aferenifere ti se apejuwé báwọn agbéṣùmọ̀mí ṣe ya bo pápákọ̀ òfurufú ìpínlẹ̀ Kaduna bíi àmì àpẹẹrẹ pé ètò ààbò Nàìjíríà ti burú kọjá bó ṣe yẹ. Ní ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n, ọdún 2022 ní àwọn agbéṣùmọ̀mí tó lé ni igba yabo pápákọ̀ òfurufú ìpínlẹ̀ Kaduna, níbi ti ènìyàn kan ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mìíràn sì farapa léyìí tó sì tún fa ìdádúró àwọn ọkọ̀ òfurufú. Nínú àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ ẹgbẹ́ náà, Jare Ajayi fi síta, ẹgbẹ Afenifere wa kọminú pé àwọn agbéṣùnmọ̀mí lé yabo pápákọ̀ náà ní ọjọ́ tí ẹgbẹ́ òṣèlú APC ń ṣe àpérò àpapọ̀ wọn ní ìlú Abuja.


Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, ẹgbẹ́ Aferenifere ti se apejuwé báwọn agbéṣùmọ̀mí ṣe ya bo pápákọ̀ òfurufú ìpínlẹ̀ Kaduna bíi àmì àpẹẹrẹ pé ètò ààbò Nàìjíríà ti burú kọjá bó ṣe yẹ. Ní ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n, ọdún 2022 ní àwọn agbéṣùmọ̀mí tó lé ni igba yabo pápákọ̀ òfurufú ìpínlẹ̀ Kaduna, níbi ti ènìyàn kan ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mìíràn sì farapa léyìí tó sì tún fa ìdádúró àwọn ọkọ̀ òfurufú. Nínú àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ ẹgbẹ́ náà, Jare Ajayi fi síta, ẹgbẹ Afenifere wa kọminú pé àwọn agbéṣùnmọ̀mí lé yabo pápákọ̀ náà ní ọjọ́ tí ẹgbẹ́ òṣèlú APC ń ṣe àpérò àpapọ̀ wọn ní ìlú Abuja. Ajayi ní ó ti wá fojú hàn wí pé àwọn kan ń gbèrò láti sọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dà bíi ti Afghanistan pẹ̀lú gbogbo àwọn ìpèníjà tó ń bá orílẹ̀ èdè yìí fínra. Ó fi kun pé ohun tó le mú àwọn agbéṣùmọ̀mí ní ìgboyà láti yabo pápákọ̀ òfurufú ní ọ̀sán gangan fi hàn pé ètò ààbò orílẹ̀ èdè yìí ti bàjẹ́ kọjá bó ṣe yẹ pẹ̀lú gbogbo ìdánilójú ti ìjọba àpapọ̀ ń fi ojoojúmọ́ pariwo. Àtẹ̀jáde náà ni ó jẹ́ ohun ẹ̀dùn ọkàn wí pé láàárín ọjọ́ Ẹtì àti Àbámẹ́ta nìkan dàbí ẹni pé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà wà lójú ogun pẹ̀lú gbogbo àwọn ìkọlù tó wáyé ní ìpínlẹ̀ Kaduna, Niger àti Enugu èyí tó ṣokùnfà pípàdánù àwọn ẹ̀mí àti dúkìá àti fífi tipátipá gba àwọn ohun ìní ẹni.


Ajayi ní ó ti wá fojú hàn wí pé àwọn kan ń gbèrò láti sọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dà bíi ti Afghanistan pẹ̀lú gbogbo àwọn ìpèníjà tó ń bá orílẹ̀ èdè yìí fínra. Ó fi kun pé ohun tó le mú àwọn agbéṣùmọ̀mí ní ìgboyà láti yabo pápákọ̀ òfurufú ní ọ̀sán gangan fi hàn pé ètò ààbò orílẹ̀ èdè yìí ti bàjẹ́ kọjá bó ṣe yẹ pẹ̀lú gbogbo ìdánilójú ti ìjọba àpapọ̀ ń fi ojoojúmọ́ pariwo. Àtẹ̀jáde náà ni ó jẹ́ ohun ẹ̀dùn ọkàn wí pé láàárín ọjọ́ Ẹtì àti Àbámẹ́ta nìkan dàbí ẹni pé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà wà lójú ogun pẹ̀lú gbogbo àwọn ìkọlù tó wáyé ní ìpínlẹ̀ Kaduna, Niger àti Enugu èyí tó ṣokùnfà pípàdánù àwọn ẹ̀mí àti dúkìá àti fífi tipátipá gba àwọn ohun ìní ẹni. Ìjọba kò jára mọ́ ètò ẹ̀kọ́: Afenifere tún ní ìjọba àpapọ̀ kò jára mọ́ bí iná ètò ẹ̀kọ́ orílẹ̀ èdè yìí ṣe ń jó àjórẹ̀yìn pẹ̀lú bó se gbàgbọ́ pé àìmọ̀kan ló jẹ́ ọ̀pákùtẹ̀lẹ̀ gbogbo láàsìgbò tó ń bá orílẹ̀ èdè yìí fínra. Agbẹnusọ Afenifere ní ó jẹ́ ohun ìwúrí pé Ààrẹ Buhari gbà pé gbogbo ìpèníjà tó ń kojú Nàìjíríà jẹ́ nítorí ètò ẹ̀kọ́ tí kò mọ́yán lórí síbẹ̀ ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ kò rí àtìlẹyìn tó tó látọ̀dọ̀ ìjọba tó wà lóde. Ó ní ó jẹ́ ohun tó ṣe ni láàánú ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ASUU ń yanṣẹ́ lódí lọ́wọ́lọ́wọ́ tí àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ilé ẹ̀kọ́ mìíràn náà sì ń dúnkokò láti bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì.


Ìjọba kò jára mọ́ ètò ẹ̀kọ́: Afenifere tún ní ìjọba àpapọ̀ kò jára mọ́ bí iná ètò ẹ̀kọ́ orílẹ̀ èdè yìí ṣe ń jó àjórẹ̀yìn pẹ̀lú bó se gbàgbọ́ pé àìmọ̀kan ló jẹ́ ọ̀pákùtẹ̀lẹ̀ gbogbo láàsìgbò tó ń bá orílẹ̀ èdè yìí fínra. Agbẹnusọ Afenifere ní ó jẹ́ ohun ìwúrí pé Ààrẹ Buhari gbà pé gbogbo ìpèníjà tó ń kojú Nàìjíríà jẹ́ nítorí ètò ẹ̀kọ́ tí kò mọ́yán lórí síbẹ̀ ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ kò rí àtìlẹyìn tó tó látọ̀dọ̀ ìjọba tó wà lóde. Ó ní ó jẹ́ ohun tó ṣe ni láàánú ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ASUU ń yanṣẹ́ lódí lọ́wọ́lọ́wọ́ tí àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ilé ẹ̀kọ́ mìíràn náà sì ń dúnkokò láti bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì. Ó wa rọ Ààrẹ láti lo ìgbà díẹ̀ tó kù tí yóò lò láti fi wá ojútùú sí àwọn ìpèníjà náà, tó sì tún pàrọwà sáwọn gómínà káàkiri ìpínlẹ̀ láti jí gìrì sí ojúṣe wọn, kí wọ́n yé dúró de ìjọba àpapọ̀ ní gbogbo ìgbà.


Ó wa rọ Ààrẹ láti lo ìgbà díẹ̀ tó kù tí yóò lò láti fi wá ojútùú sí àwọn ìpèníjà náà, tó sì tún pàrọwà sáwọn gómínà káàkiri ìpínlẹ̀ láti jí gìrì sí ojúṣe wọn, kí wọ́n yé dúró de ìjọba àpapọ̀ ní gbogbo ìgbà.


Lekki Toll Gate: Wọ́n ti fi iṣẹ́ ikú ránṣẹ́ sí Mr macaroni torí ó tako ṣíṣí ẹnu bodè Lekki padà

Gbajumọ adẹrinposonu ori ayelujara, Debo Adedayo, ti ọpọ eeyan mọ si Mr Macaroni ti kede pe ẹmi oun ko de, oun si wa ninu ewu. Macaroni, ẹni to fi ikede yii soju opo Twitter rẹ, @mrmacaroni lọjọbọ salaye pe awọn eeyan kan ti n dunkoo iku mọ oun, ti wọn si n fi atẹjisẹ iku ransẹ. O ni idunkooko naa ko sẹyin bi oun se tako igbesẹ gbigba owo bode pada lẹnu iloro Lekki si Ajah. Macaroni, ẹni to wa lara awọn ọdọ to lewaju iwọde EndSARS losu kẹwa ọdun 2020, lo ti kede saaju lati tako igbesẹ sisi ẹnu iloro naa pada lọjọ Kinni osu Kẹrin ọdun 2022. Adẹrinposonu ori ayelujara naa ni lẹyin idajọ ododo fawọn eeyan to fori sọta isekupani ọlọgọọrọ ni Lekki, awọn ko ni fara mọ ohunkohun miran lẹyin rẹ. Bakan naa lo tun doju kọ ẹni kan to n beere pe ki lo de to fi n tako igbesẹ sisi ẹnu iloro naa.


Macaroni, ẹni to wa lara awọn ọdọ to lewaju iwọde EndSARS losu kẹwa ọdun 2020, lo ti kede saaju lati tako igbesẹ sisi ẹnu iloro naa pada lọjọ Kinni osu Kẹrin ọdun 2022. Adẹrinposonu ori ayelujara naa ni lẹyin idajọ ododo fawọn eeyan to fori sọta isekupani ọlọgọọrọ ni Lekki, awọn ko ni fara mọ ohunkohun miran lẹyin rẹ. Bakan naa lo tun doju kọ ẹni kan to n beere pe ki lo de to fi n tako igbesẹ sisi ẹnu iloro naa. Ọkan lara awọn eeyan to n lo oju opo Twitter, to pe orukọ ara rẹ ni Ọmọọba Tiamiyu wa leri leka si alawada ori ayelujara naa pe oun yoo pa. Tiamiyu ni ti Macaroni ko ba jawọ ninu atako to n se si igbesẹ sisi ẹnu iloro Lekki pada, yoo fi iku se ifa jẹ. "Ọkunrin to pe ara rẹ ni Macaroni yii lo seese ko padanu ẹmi rẹ laipe ọjọ nitori iwa omugọ rẹ. Ko ni ọpọlọ kankan, ko nifẹ ilu rẹ, ọmọ ale abi ki ni wahala tiẹ lori ọrọ sisi ẹnu bode Lekki pada?


Ọkan lara awọn eeyan to n lo oju opo Twitter, to pe orukọ ara rẹ ni Ọmọọba Tiamiyu wa leri leka si alawada ori ayelujara naa pe oun yoo pa. Tiamiyu ni ti Macaroni ko ba jawọ ninu atako to n se si igbesẹ sisi ẹnu iloro Lekki pada, yoo fi iku se ifa jẹ. "Ọkunrin to pe ara rẹ ni Macaroni yii lo seese ko padanu ẹmi rẹ laipe ọjọ nitori iwa omugọ rẹ. Ko ni ọpọlọ kankan, ko nifẹ ilu rẹ, ọmọ ale abi ki ni wahala tiẹ lori ọrọ sisi ẹnu bode Lekki pada? Mo gbadura pe ki ọwọ ba lọla nigba ti wn ba si ẹnu pada, maa pa ti mo ba foju mi kan." Tiamiyu lo sọ bẹẹ. Idunkooko iku yii si lo mu ki Macaroni gbe ọrọ naa soju opo Twitter rẹ. Nigba to n fesi lori idunkooko iku ti wọn fi ransẹ si naa, Macaroni ni "Ọkan lara awọn idunkooko iku ti mo maa n gba loore koore ree.


Mo gbadura pe ki ọwọ ba lọla nigba ti wn ba si ẹnu pada, maa pa ti mo ba foju mi kan." Tiamiyu lo sọ bẹẹ. Idunkooko iku yii si lo mu ki Macaroni gbe ọrọ naa soju opo Twitter rẹ. Nigba to n fesi lori idunkooko iku ti wọn fi ransẹ si naa, Macaroni ni "Ọkan lara awọn idunkooko iku ti mo maa n gba loore koore ree. Ileesẹ ọlọpaa ati ijọba ipinlẹ Eko...mo nifẹ yin, gẹgẹ bi mo se lero pe ẹ nifẹ emi naa." Isẹlẹ yii si ni awọn ọmọ Naijiria ti n gba yẹwo lori ayelujara, to si n mu ariyanjiyan lọwọ pẹlu.


Ileesẹ ọlọpaa ati ijọba ipinlẹ Eko...mo nifẹ yin, gẹgẹ bi mo se lero pe ẹ nifẹ emi naa." Isẹlẹ yii si ni awọn ọmọ Naijiria ti n gba yẹwo lori ayelujara, to si n mu ariyanjiyan lọwọ pẹlu.


Fresh FM Attacked: Adigunjalè kó dúkìá olówó iyebíye lọ ní iléeṣẹ́ Rédíò Yinka Ayefele

Awọn adigunjale kọlu ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ redio Fresh FM to wa nilu Ibadan lowurọ ọjọ Aiku, nibi ti wọn ti gba ọpọlọpọ dukia alumọni lọwọ awọn oṣiṣẹ to wa lẹnu iṣẹ nibẹ. Iroyin to kan wa lọwọ ṣalaye pe nnkan bii agogo mẹfa idaji ni awọn adigunjale naa de toun tawọn ohun ija oloro lọwọ, ti wọn si n gba gbogbo dukia ati owo to wa lọwọ awọn oṣiṣẹ to wa lẹnu iṣẹ. Ẹnitan Oluṣẹgun Bamidele, EOB, to jẹ ọkan lara awọn ilumọọkan agbohunsafẹfẹ to n ṣiṣẹ nileeṣẹ redio naa fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ fun BBC News Yoruba. Bamidele ṣalaye pe lootọ oun o si ni gbagede ileeṣẹ naa lasiko ti iṣẹlẹ naa waye ṣugbọn ohun ti wọn fi to oun leti ni pe awọn adigunjale naa ṣọṣẹ kaakiri ileeṣẹ naa ṣugbọn wọn ko de inu yara igbohunsafẹfẹ. EOB, gẹgẹ bi ọpọ ṣe maa n pe e, ni o ṣeeṣe ko jẹ pe ẹru ki oju wọn maa baa han loju ẹrọ akaworansilẹ Kamẹra to wa nibẹ, ni wọn ṣe wara ro. Amọṣa, o ni ko fẹẹ si ibi ti ẹrọ CCTV kamẹra oju-mi-too ko si ni gbagede ileeṣẹ naa.


Bamidele ṣalaye pe lootọ oun o si ni gbagede ileeṣẹ naa lasiko ti iṣẹlẹ naa waye ṣugbọn ohun ti wọn fi to oun leti ni pe awọn adigunjale naa ṣọṣẹ kaakiri ileeṣẹ naa ṣugbọn wọn ko de inu yara igbohunsafẹfẹ. EOB, gẹgẹ bi ọpọ ṣe maa n pe e, ni o ṣeeṣe ko jẹ pe ẹru ki oju wọn maa baa han loju ẹrọ akaworansilẹ Kamẹra to wa nibẹ, ni wọn ṣe wara ro. Amọṣa, o ni ko fẹẹ si ibi ti ẹrọ CCTV kamẹra oju-mi-too ko si ni gbagede ileeṣẹ naa. Bakan naa ni ọkan lara awọn ọga nileeṣẹ naa, Abọlade Salami pẹlu yannana bi iṣẹlẹ naa ṣe ṣẹlẹ, lasiko to fi n ṣe eto lowurọ ọjọ Aiku lori ikanni redio naa. Ohun ti a gbọ ni pe awọn alọ koloun kigbe naa ji ko ni lọ nileesẹ redio ọhun ni owo, ẹrọ ibanisọrọ atawọn dukia miran ti owo rẹ ko ṣee maa sọ. Bawo lọrọ Fresh FM ṣe jẹ?


Bakan naa ni ọkan lara awọn ọga nileeṣẹ naa, Abọlade Salami pẹlu yannana bi iṣẹlẹ naa ṣe ṣẹlẹ, lasiko to fi n ṣe eto lowurọ ọjọ Aiku lori ikanni redio naa. Ohun ti a gbọ ni pe awọn alọ koloun kigbe naa ji ko ni lọ nileesẹ redio ọhun ni owo, ẹrọ ibanisọrọ atawọn dukia miran ti owo rẹ ko ṣee maa sọ. Bawo lọrọ Fresh FM ṣe jẹ? Ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ redio Fresh FM ni ileeṣẹ redio ti gbajumọ akọrin ni, Yinka Ayefẹlẹ da silẹ ni ilu Ibadan nibi ti o ti wa gbẹrẹgẹjigẹ lọsawọn ilu miran bii Abẹokuta, Ado Ekiti, Osogbo ati Eko. Ni ọdun 2018 ni ijba ipinlẹ Ọyọ labẹ gomina igba naa, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi da katakata si ileeṣẹ naa nilu Ibadan ti wọn si wo nitori edeaiyede to waye laarin ijọba ati ileeṣẹ redio naa nigba naa. Bi o tilẹ jẹ pe lẹyin o rẹyin ina wọ laarin wọn ti gomina Ajimọbi si tun ileeṣẹ naa kọ pada.


Ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ redio Fresh FM ni ileeṣẹ redio ti gbajumọ akọrin ni, Yinka Ayefẹlẹ da silẹ ni ilu Ibadan nibi ti o ti wa gbẹrẹgẹjigẹ lọsawọn ilu miran bii Abẹokuta, Ado Ekiti, Osogbo ati Eko. Ni ọdun 2018 ni ijba ipinlẹ Ọyọ labẹ gomina igba naa, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi da katakata si ileeṣẹ naa nilu Ibadan ti wọn si wo nitori edeaiyede to waye laarin ijọba ati ileeṣẹ redio naa nigba naa. Bi o tilẹ jẹ pe lẹyin o rẹyin ina wọ laarin wọn ti gomina Ajimọbi si tun ileeṣẹ naa kọ pada.


Insecurity in Nigeria: Ilana Omo Oodua kín àgbààgbà Àríwá lẹ́yìn pé kí Buhari kọwe fí ipò sílẹ̀

Agbẹnusọ fun ẹgbẹ to n polongo fun idasilẹ orilẹ-ede Yoruba, Ilana Omo Oodua, Ọgbẹni Maxwell Adeleye, ti sọ pe ko si nkan to buru ninu bi awọn agbaagba ni Ariwa Naijiria ṣe sọ pe ki Aarẹ Muhammadu Buhari kọwe fi ipo rẹ silẹ. O sọ eyi gẹgẹ bi esi si atẹjade ti ẹgbẹ Northern elders Forum fi sita lọjọ Iṣẹgun pe Buhari ko kajuẹ lati pese aabo fun orileeede Naijira. Ọgbẹni Adeleye sọ pe asiko iwulo Buhari fun Naijiria ti tan. "A nilo aarẹ ti yoo gbọ nkan ti oriṣiriṣi ẹya to wa ni Naijiria n sọ." O ni ka ni Buhari n ṣe daadaa ni, ko ni si idi kankan fun ẹgbẹ Ilana Omo Oodua lati ma a beere fun idasilẹ oríle-ede Oduduwa, tabi Biafra ti awọn Igbo n beere fun. Adeyeye sọ pe ko si nnkan to buru ninu ki Buhari kọwe fi ipo silẹ, bo tilẹ jẹ pe o ti lo ọdun meje nipo.


"A nilo aarẹ ti yoo gbọ nkan ti oriṣiriṣi ẹya to wa ni Naijiria n sọ." O ni ka ni Buhari n ṣe daadaa ni, ko ni si idi kankan fun ẹgbẹ Ilana Omo Oodua lati ma a beere fun idasilẹ oríle-ede Oduduwa, tabi Biafra ti awọn Igbo n beere fun. Adeyeye sọ pe ko si nnkan to buru ninu ki Buhari kọwe fi ipo silẹ, bo tilẹ jẹ pe o ti lo ọdun meje nipo. Agbarijọpọ awọn agbaagba ilẹ Ariwa Naijiria ti kesi ààrẹ Muhammadu Buhari pe ko kọwe fipo silẹ. Wọn ni igbesẹ yii di dandan pẹlu bi ko ṣe kajuẹ lati pese aabo fun orileeede Naijira. Agbẹnusọ awọn agbaagba fun ariwa naa, Hakeem Baba-Ahmed lo fi ọrọ yi sita ninu atẹjade kan. Awọn agbaagba naa sọ pe idojuti nla ni pé lẹyìn nkan bi ọdun meje ti Buhari wa lórí aleefa, ko ri ojutu si ipenija aabo to n koju Naijiria.


Agbarijọpọ awọn agbaagba ilẹ Ariwa Naijiria ti kesi ààrẹ Muhammadu Buhari pe ko kọwe fipo silẹ. Wọn ni igbesẹ yii di dandan pẹlu bi ko ṣe kajuẹ lati pese aabo fun orileeede Naijira. Agbẹnusọ awọn agbaagba fun ariwa naa, Hakeem Baba-Ahmed lo fi ọrọ yi sita ninu atẹjade kan. Awọn agbaagba naa sọ pe idojuti nla ni pé lẹyìn nkan bi ọdun meje ti Buhari wa lórí aleefa, ko ri ojutu si ipenija aabo to n koju Naijiria. Atẹjade naa ni "Ko jọ pe ijọba ààrẹ Buhari ni idahun sí àwọn ipenija aabo tá n koju" "A ko le máa gbé igbe aye aifọkanbalẹ labẹ awọn ajinigbe, apaniyan ati awon to n fipa ba ni lopọ, ti wọn ti gba ẹtọ igbe aye alaafia ati aabo lọwọ wa" Atẹjade naa tẹsiwaju pe iwe ofin Naijiria fi igbalaye silẹ pe ki olori ti ko ba rojutu ìjọba to n dari, fi t'inu fẹdọ kọwe fipo silẹ" O ni nitori naa "asiko ti to ki ààrẹ dipo silẹ nitori ijọba rẹ kuna lati pese aabo fun araalu.O ye wa bi ọrọ yi se wuwo sí bẹẹ náà ni ko ruju pe a ko le máa gbé igbe aye ibẹrubojo bayi titi di ọdun 2023 ti aarẹ Buhari yoo fipo silẹ" Ko fẹẹ si apa kan orileede Naijiria ti ipenija aabo to n koju Naijiria yii ko dé. Yala nipa awọn agbebọn, agbesunmọmi, ajinigbe tabi awọn janduku, ipenija aabo yii jẹ nkan to n koju araalu. Ni apa Ariwa Naijiria, o sebi ẹni peleke ju awọn ibomiran lọ pẹlu bi awọn janduku ti ṣe jẹ gaba lori araalu, ti awọn eeyan sí wa ninu ibẹrubojo.


Atẹjade naa ni "Ko jọ pe ijọba ààrẹ Buhari ni idahun sí àwọn ipenija aabo tá n koju" "A ko le máa gbé igbe aye aifọkanbalẹ labẹ awọn ajinigbe, apaniyan ati awon to n fipa ba ni lopọ, ti wọn ti gba ẹtọ igbe aye alaafia ati aabo lọwọ wa" Atẹjade naa tẹsiwaju pe iwe ofin Naijiria fi igbalaye silẹ pe ki olori ti ko ba rojutu ìjọba to n dari, fi t'inu fẹdọ kọwe fipo silẹ" O ni nitori naa "asiko ti to ki ààrẹ dipo silẹ nitori ijọba rẹ kuna lati pese aabo fun araalu.O ye wa bi ọrọ yi se wuwo sí bẹẹ náà ni ko ruju pe a ko le máa gbé igbe aye ibẹrubojo bayi titi di ọdun 2023 ti aarẹ Buhari yoo fipo silẹ" Ko fẹẹ si apa kan orileede Naijiria ti ipenija aabo to n koju Naijiria yii ko dé. Yala nipa awọn agbebọn, agbesunmọmi, ajinigbe tabi awọn janduku, ipenija aabo yii jẹ nkan to n koju araalu. Ni apa Ariwa Naijiria, o sebi ẹni peleke ju awọn ibomiran lọ pẹlu bi awọn janduku ti ṣe jẹ gaba lori araalu, ti awọn eeyan sí wa ninu ibẹrubojo. Lẹnu ọjọ mẹta yíi, iroyin orisirisi ni o gba ori afẹfẹ kan, ti a sì n gbọ nipa àìmọye eeyan ti o padanu ẹmi wọn lọwọ àwọn alaburu naa. Ni ipinlẹ bii Kaduna, Plateau, Kebbi, Zamfara to fi mọ Borno ati ibomiran, ojoojumọ ni awọn araalu n gbe oku sin ti awọn alaburu ẹda sí n fun okun mọ alaafia ati aabo lọrùn. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe kò dín ní ènìyàn márùndínlógóje tí àwọn agbébọn ṣekúpa ní ìpínlẹ̀ Plateau níbi ìkọlù oríṣiríṣi tó wáyé ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹwàá, oṣù kẹrin.


Lẹnu ọjọ mẹta yíi, iroyin orisirisi ni o gba ori afẹfẹ kan, ti a sì n gbọ nipa àìmọye eeyan ti o padanu ẹmi wọn lọwọ àwọn alaburu naa. Ni ipinlẹ bii Kaduna, Plateau, Kebbi, Zamfara to fi mọ Borno ati ibomiran, ojoojumọ ni awọn araalu n gbe oku sin ti awọn alaburu ẹda sí n fun okun mọ alaafia ati aabo lọrùn. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe kò dín ní ènìyàn márùndínlógóje tí àwọn agbébọn ṣekúpa ní ìpínlẹ̀ Plateau níbi ìkọlù oríṣiríṣi tó wáyé ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹwàá, oṣù kẹrin. Ìlú mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ìjọba ìbílẹ̀ Kanam ni àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí lórí ọ̀kadà, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní yìbọn mọ́ àwọn ènìyàn, jó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé, tí wọ́n sì tún jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ málùú gbé lọ. Ọ̀kan lára àwọn olórí nínú àwọn ìlú náà tó bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀ ní òkú ènìyàn márùnléláàdọ́ta ní àwọn ti rí ní ìlú Kukawa, tí àwọn sì ti tún rí mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n ní ìlú Gyambau. Bákan náà ló tún fi kun pé àwọn tún ṣàwárí òkú ènìyàn mọ́kànlélọ́gbọ̀n mìíràn ní ìlú méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ mìíràn.


Ìlú mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ìjọba ìbílẹ̀ Kanam ni àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí lórí ọ̀kadà, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní yìbọn mọ́ àwọn ènìyàn, jó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé, tí wọ́n sì tún jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ málùú gbé lọ. Ọ̀kan lára àwọn olórí nínú àwọn ìlú náà tó bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀ ní òkú ènìyàn márùnléláàdọ́ta ní àwọn ti rí ní ìlú Kukawa, tí àwọn sì ti tún rí mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n ní ìlú Gyambau. Bákan náà ló tún fi kun pé àwọn tún ṣàwárí òkú ènìyàn mọ́kànlélọ́gbọ̀n mìíràn ní ìlú méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ mìíràn. Ó ní àwọn agbébọn mẹ́rìndínlógún náà bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún lọ. Ìwádìí fi hàn pé àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́ wà lára àwọn tó lùgbàdì ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà. Bákan náà ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ti di àwátì nígbà tí wọ́n sá kúrò ní ilé nítorí ìkọlù náà.


Ó ní àwọn agbébọn mẹ́rìndínlógún náà bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún lọ. Ìwádìí fi hàn pé àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́ wà lára àwọn tó lùgbàdì ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà. Bákan náà ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ti di àwátì nígbà tí wọ́n sá kúrò ní ilé nítorí ìkọlù náà. Àwọn ará ìlú ní àwọn ti sá kúrò nílé ṣaájú kí àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò tó wá sí àwọn ìlú náà ní ọjọ́ kejì. Wọ́n ní ìkọlù yìí ni èyí tó burú jùlọ láti ìgbà tí wọ́n ti máa ń ṣe ìkọlù sí agbègbè yìí. Ìpínlẹ̀ Plateau ti máa ń kojú ìṣẹ̀lẹ̀ ẹlẹ́yàmẹ̀yà àti ti ẹ̀sìn ṣùgbọ́n àwọn agbébọn àti àwọn ajínigbé ti mú kí ìkọlù náà tún peléke si báyìí.


Àwọn ará ìlú ní àwọn ti sá kúrò nílé ṣaájú kí àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò tó wá sí àwọn ìlú náà ní ọjọ́ kejì. Wọ́n ní ìkọlù yìí ni èyí tó burú jùlọ láti ìgbà tí wọ́n ti máa ń ṣe ìkọlù sí agbègbè yìí. Ìpínlẹ̀ Plateau ti máa ń kojú ìṣẹ̀lẹ̀ ẹlẹ́yàmẹ̀yà àti ti ẹ̀sìn ṣùgbọ́n àwọn agbébọn àti àwọn ajínigbé ti mú kí ìkọlù náà tún peléke si báyìí. Bi wọn se n ge awọn ajinigbe lọwọ, bẹẹ ni wọn n bọ oruka yika orilẹede wa Naijiria. Iroyin kan to tun n gbalẹ bayii ni bi awọn afurasi ajinigbe kan si pagọ si ẹba agbegbe ilegbe Ayobo to wa nilu Eko. Laipẹ yii si ni ariwo sọ nipa bi wọnb se wọle pa ọkunrin meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan soso, ti wọn si tun ji eeyan mẹta ladugbo naa lọ.


Bi wọn se n ge awọn ajinigbe lọwọ, bẹẹ ni wọn n bọ oruka yika orilẹede wa Naijiria. Iroyin kan to tun n gbalẹ bayii ni bi awọn afurasi ajinigbe kan si pagọ si ẹba agbegbe ilegbe Ayobo to wa nilu Eko. Laipẹ yii si ni ariwo sọ nipa bi wọnb se wọle pa ọkunrin meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan soso, ti wọn si tun ji eeyan mẹta ladugbo naa lọ. Gẹgẹ bi iwe iroyin Tribune ti salaye, igba keji ree ti awọn afurasi ajinigbe to dihamọra pẹlu ohun ija oloro naa, yoo ya bo agbegbe Ayobo laarin ọjọ mẹta. Lọwọ lọwọ bayii, awọn ara adugbo naa ti fẹsẹ fẹ nitori bi wọn se kẹẹfin pe awọn afurasi ajinigbe naa ti pagọ sẹba irekọja odo to wa lagbegbe naa. Ẹba odo yii si ni wọn pa agọ wọn si, nibi ti wọn n gbe awọn ẹni ti wọn ba ji gbe lọ, ti wọn si n gba owo idoola ẹmi lori wọn.


Gẹgẹ bi iwe iroyin Tribune ti salaye, igba keji ree ti awọn afurasi ajinigbe to dihamọra pẹlu ohun ija oloro naa, yoo ya bo agbegbe Ayobo laarin ọjọ mẹta. Lọwọ lọwọ bayii, awọn ara adugbo naa ti fẹsẹ fẹ nitori bi wọn se kẹẹfin pe awọn afurasi ajinigbe naa ti pagọ sẹba irekọja odo to wa lagbegbe naa. Ẹba odo yii si ni wọn pa agọ wọn si, nibi ti wọn n gbe awọn ẹni ti wọn ba ji gbe lọ, ti wọn si n gba owo idoola ẹmi lori wọn. Ko tan sibẹ, yatọ si tẹgbọn taburo tawọn afurasi ajinigbe naa ran sọrun ọsan gangan, alaga fẹgbẹ awọn onile lagbegbe naa tun ti dero ọrun. Eyi ko si sẹyin ojora ati iporuru ọkan to mu lasiko tawọn afurasi ajinigbe naa ya bo agbegbe ọhun. Idi si ree tawọn olugbe agbegbe Ayobo fi n rawọ ẹbẹ sijọba pe ko wa doola ẹmi awọn lọwọ awọn afurasi ajinigbe to mule ti wọn naa.


Ko tan sibẹ, yatọ si tẹgbọn taburo tawọn afurasi ajinigbe naa ran sọrun ọsan gangan, alaga fẹgbẹ awọn onile lagbegbe naa tun ti dero ọrun. Eyi ko si sẹyin ojora ati iporuru ọkan to mu lasiko tawọn afurasi ajinigbe naa ya bo agbegbe ọhun. Idi si ree tawọn olugbe agbegbe Ayobo fi n rawọ ẹbẹ sijọba pe ko wa doola ẹmi awọn lọwọ awọn afurasi ajinigbe to mule ti wọn naa. Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko ti wa sisọ loju rẹ pe oun ko kawọ gbera lori itu tawọn afurasi ajinigbe n pa ladugbo Ayobo. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa Eko, David Hundeyin salaye pe lootọ ni awọn isẹlẹ ijinigbe ati ipaniyan naa waye lagbegbe naa. Hundeyin ni Kọmisana ọlọpaa ni Eko ti wa pasẹ fawọn agbofinro lati tẹdo si agbegbe naa, ti ọwọ si ti ba eeyan kan to ni nnkan se pẹlu awọn isẹlẹ ọhun.


Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko ti wa sisọ loju rẹ pe oun ko kawọ gbera lori itu tawọn afurasi ajinigbe n pa ladugbo Ayobo. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa Eko, David Hundeyin salaye pe lootọ ni awọn isẹlẹ ijinigbe ati ipaniyan naa waye lagbegbe naa. Hundeyin ni Kọmisana ọlọpaa ni Eko ti wa pasẹ fawọn agbofinro lati tẹdo si agbegbe naa, ti ọwọ si ti ba eeyan kan to ni nnkan se pẹlu awọn isẹlẹ ọhun. Àwọn agbébọn ti ṣe ìkọlù sí ilé igbé Kọmíṣọ́nà fétò àyíká ìpínlẹ̀ Plateau, Usman Bamaiyi, tí wọ́n sì jí ìyàwó àti ọmọbìnrin rẹ̀ gbé lọ. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣe fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, ilé ìgbé Kọmíṣọ́nà náà tó wà ní Gindiri, ìjọba ìbílẹ̀ Mangu, ìpínlẹ̀ Plateau ni àwọn agbébọn náà ya wọ̀ ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹrin. Óṣojúmi kòró kan tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní nǹkan bí aago méjì òru ni àwọn àwọn agbébọn náà ya wọ ìlú Gindiri tí wọ́n sì lọ tààràtà sí ilé Bamaiyi.


Àwọn agbébọn ti ṣe ìkọlù sí ilé igbé Kọmíṣọ́nà fétò àyíká ìpínlẹ̀ Plateau, Usman Bamaiyi, tí wọ́n sì jí ìyàwó àti ọmọbìnrin rẹ̀ gbé lọ. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣe fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, ilé ìgbé Kọmíṣọ́nà náà tó wà ní Gindiri, ìjọba ìbílẹ̀ Mangu, ìpínlẹ̀ Plateau ni àwọn agbébọn náà ya wọ̀ ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹrin. Óṣojúmi kòró kan tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní nǹkan bí aago méjì òru ni àwọn àwọn agbébọn náà ya wọ ìlú Gindiri tí wọ́n sì lọ tààràtà sí ilé Bamaiyi. Bamaiyi, tó tún ti fi èròńgbà rẹ̀ láti díje dupò sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lọ́dún 2023, ni kò sí nílé lásìkò tí àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí ilé rẹ̀. Ó ṣàlàyé wí pé lẹ́yìn tí àwọn agbébọn ọ̀hún lọ tán ni àwọn tó mọ̀ wí pé wọ́n ti jí ìyàwó àti ọmọ Bamaiyi gbé lọ. Agbébọn àti àwọn agbéṣùmọ̀mí ti máa ń ṣe ìkọlù sí ìlú wa púpọ̀ Ọ̀kan lára àwọn ara ìlú Gindiri, Ibrahim Chindo ní kìí ṣe ìgbà àkọ́kọ́ rèé tí àwọn agbébọn yóò ṣe ìkọlù sí ìlú àwọn.


Bamaiyi, tó tún ti fi èròńgbà rẹ̀ láti díje dupò sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lọ́dún 2023, ni kò sí nílé lásìkò tí àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí ilé rẹ̀. Ó ṣàlàyé wí pé lẹ́yìn tí àwọn agbébọn ọ̀hún lọ tán ni àwọn tó mọ̀ wí pé wọ́n ti jí ìyàwó àti ọmọ Bamaiyi gbé lọ. Agbébọn àti àwọn agbéṣùmọ̀mí ti máa ń ṣe ìkọlù sí ìlú wa púpọ̀ Ọ̀kan lára àwọn ara ìlú Gindiri, Ibrahim Chindo ní kìí ṣe ìgbà àkọ́kọ́ rèé tí àwọn agbébọn yóò ṣe ìkọlù sí ìlú àwọn. Chindo ní inú fo àyà fo ni awọn ènìyàn ìlú náà máa ń wà ní gbogbo ìgbà nítorí kò jọ wí pé àwọn yóò móríbọ́ lórí ọ̀rọ̀ náà láìpẹ́. Nínú oṣù kejìlá ọdún tó kọjá, àwọn agbébọn yabo ìlú yìí bákan náà tí wọ́n sì jí Ọba ìlú náà, Charles Mato gbé. A ti ń sa gbogbo ipá wa láti wá wọn rí - iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Plateau, Ubah Ogaba fi ìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ṣùgbọ́n ó ní àwọn ti ń ṣiṣẹ́ láti wá àwọn tí wọ́n jí gbé náà rí.


Chindo ní inú fo àyà fo ni awọn ènìyàn ìlú náà máa ń wà ní gbogbo ìgbà nítorí kò jọ wí pé àwọn yóò móríbọ́ lórí ọ̀rọ̀ náà láìpẹ́. Nínú oṣù kejìlá ọdún tó kọjá, àwọn agbébọn yabo ìlú yìí bákan náà tí wọ́n sì jí Ọba ìlú náà, Charles Mato gbé. A ti ń sa gbogbo ipá wa láti wá wọn rí - iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Plateau, Ubah Ogaba fi ìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ṣùgbọ́n ó ní àwọn ti ń ṣiṣẹ́ láti wá àwọn tí wọ́n jí gbé náà rí.


Osun Killings: Àwọn agbébọn ṣekúpa alága APC ní ìpínlẹ̀ Osun, ọlọ́pàá bẹ̀rẹ̀ ìwádìí

Inu ibanujẹ ni awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress APC wa ni ipinlẹ Ọsun lẹ́yìn ti iroyin iṣekupa eekan ẹgbẹ naa kan lati ọwọ awọn agbébọn gbode. Eni táa n wí yí gẹgẹ bí iroyin to tẹ wa lọwọ ni alaga ẹgbẹ ni ijọba ibilẹ ìlà oòrùn Atakumosa, Gbenga Ogbara. Iroyin sọ pé l'owurọ kutu ọjọ Aje yii ni awọn agbébọn lọ ka mọlé rẹ ni Igangan ti wọn sì d'ẹmi rẹ legbodo. Alukoro ileesẹ ọlọpaa n'ipinlẹ Osun Yemisi Opalola fidi iṣẹlẹ yi múlẹ. Gẹgẹ bo ṣe wí, o ni ileeṣẹ ọlọpaa n tẹsiwaju pẹlu iwadii ati pe ko ni pẹ tàwọn yoo fi mu awọn to wa nidi iṣẹlẹ aburu yi. Opalola ni: "Nnkan bi ago mejila oru ni awọn agbébọn ṣekupa alága APC.


Alukoro ileesẹ ọlọpaa n'ipinlẹ Osun Yemisi Opalola fidi iṣẹlẹ yi múlẹ. Gẹgẹ bo ṣe wí, o ni ileeṣẹ ọlọpaa n tẹsiwaju pẹlu iwadii ati pe ko ni pẹ tàwọn yoo fi mu awọn to wa nidi iṣẹlẹ aburu yi. Opalola ni: "Nnkan bi ago mejila oru ni awọn agbébọn ṣekupa alága APC. Ileese ọlọpaa sí ti fi awọn agbofinro ranṣẹ sí agbegbe naa. "Iwadii ti bẹrẹ, kò sí ní pẹ tí ọwọ yóò fi tẹ awọn to wa nidi iwa aburu yi. Wọn kò ní lọ laijiya"


Ileese ọlọpaa sí ti fi awọn agbofinro ranṣẹ sí agbegbe naa. "Iwadii ti bẹrẹ, kò sí ní pẹ tí ọwọ yóò fi tẹ awọn to wa nidi iwa aburu yi. Wọn kò ní lọ laijiya"