Sheikh Mohamud ti di ẹbi ikọlu naa le ẹgbẹ agbesumọmi al-Shaba lori. Ẹwẹ, Al-Shabab ti sọ loju opo wọn lori ayelujara pe awọn lo wa nidi ikọlu naa ti wọn ṣe si ọọfisi ileeṣẹ to n ri si eto ẹkọ. Kii ṣe igba akọkọ ree ti al-Shabab, to n ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ agbesumọmi al-Qaeda, yoo gbena woju ẹkun ijọba Somalia. Ṣaaju ni Aarẹ Mohamud, to gba ijọba loṣu marun un ṣeyin, ti kọkọ ṣeleri pe oun yoo gbogun ti ẹgbẹ agbesunmọmi naa, iyẹn lẹyin ti wọn kọlu ile itura kan, nibi ti wọn ti gbẹmi eeyan mọkanlelogun. Ibugbamu ti opin ọsẹ yii waye lerelera laarin iṣẹju diẹ sira wọn, eyii to ba ile, ọkọ atawọn dukia mi jẹ. Ibugbamu akọkọ ba ileeṣẹ to n ri si eto ẹkọ jẹ, nigba ti ibugbamu keji waye ni kete ti awọn adoola ẹmi de ibi ti ibugbamu akọkọ ti waye.


Àdó olóró méjì tó dún léraléra gbẹ̀mí èèyàn 100 ní Somalia

Ṣaaju ni Aarẹ Mohamud, to gba ijọba loṣu marun un ṣeyin, ti kọkọ ṣeleri pe oun yoo gbogun ti ẹgbẹ agbesunmọmi naa, iyẹn lẹyin ti wọn kọlu ile itura kan, nibi ti wọn ti gbẹmi eeyan mọkanlelogun. Ibugbamu ti opin ọsẹ yii waye lerelera laarin iṣẹju diẹ sira wọn, eyii to ba ile, ọkọ atawọn dukia mi jẹ. Ibugbamu akọkọ ba ileeṣẹ to n ri si eto ẹkọ jẹ, nigba ti ibugbamu keji waye ni kete ti awọn adoola ẹmi de ibi ti ibugbamu akọkọ ti waye. Nnkan bi ọdun marun sẹyin ni ọkọ ajagbe kan bu gbamu ni agbegbe yi kan naa, ninu eyii ti ẹmi ẹẹdẹgbẹta eeyan ti sọnu. Ikọlu ti ọdun karun un naa ni wọn sọ pe o buru julọ ninu itan Somalia. Wayi o, ogunlọgọ araalu lo ti korajọ si ibi ti ikọlu naa ti waye bayii lati wa awọn mọlẹbi wọn to ṣeeṣe ko wa nibẹ.


Nnkan bi ọdun marun sẹyin ni ọkọ ajagbe kan bu gbamu ni agbegbe yi kan naa, ninu eyii ti ẹmi ẹẹdẹgbẹta eeyan ti sọnu. Ikọlu ti ọdun karun un naa ni wọn sọ pe o buru julọ ninu itan Somalia. Wayi o, ogunlọgọ araalu lo ti korajọ si ibi ti ikọlu naa ti waye bayii lati wa awọn mọlẹbi wọn to ṣeeṣe ko wa nibẹ. Lara awọn to ba ikọlu tuntun yii lọ ni  gbajugbaja akọroyin kan ati ọga ọlọpaa.


Lara awọn to ba ikọlu tuntun yii lọ ni  gbajugbaja akọroyin kan ati ọga ọlọpaa.


'Ìdí tí a fi gbà láti wọ̣ àràmọ̀ndà fìlà kí a má ráyè ṣe màgòmágó lásìkò ìdánwò rèé'

Aworan awọn akẹkọọ to wọ oniruru fila ti yoo mu ko ṣoro fun wọn lati ji iwe wo lasiko idanwo ti bẹrẹ si n fa ori ayelujra ya bayii ni Philipines. Awọn alaṣẹ ile ẹkọ naa, to wa niluu Legazpi lo ni ki wọn wọ awọn fila ti ko ni jẹ ki wọn maa ji iwe awọn akẹgbẹ wọn wo. Eyii lo mu ki ọpọ ninu awọn akẹkọọ ọhun lo oniruru nnkan bii paali, atawọn nnkan mii lati ṣẹda awọn fila ọhun. Ọkan lara awọn olukọ naa sọ fun BBC pe o ti pẹ ti oun ti n wa ọna ti awọn akẹkọọ oun yoo fi ṣe olootọ lasiko idanwo. Mary Joy Mandane-Ortiz, to jẹ Ọjọgbọn nipa eto ẹkọ imọ ẹrọ nile ẹkọ University College of Engineering, sọ pe aba naa ṣiṣẹ ju bi wọn ṣe lero lọ. Mandane-Ortiz sọ pe erongba oun ni pe ki awọn akẹkọọ naan ṣe awọn fila kekere kan ti wọn yoo fi paali ṣe.


Ọkan lara awọn olukọ naa sọ fun BBC pe o ti pẹ ti oun ti n wa ọna ti awọn akẹkọọ oun yoo fi ṣe olootọ lasiko idanwo. Mary Joy Mandane-Ortiz, to jẹ Ọjọgbọn nipa eto ẹkọ imọ ẹrọ nile ẹkọ University College of Engineering, sọ pe aba naa ṣiṣẹ ju bi wọn ṣe lero lọ. Mandane-Ortiz sọ pe erongba oun ni pe ki awọn akẹkọọ naan ṣe awọn fila kekere kan ti wọn yoo fi paali ṣe. Lọdun 2013 ni aworan awọn akẹkọọ kan gbode ni Bangkok ti wọn wọf fila ti wọn I paali ṣe lati bo ẹgbẹ oju wọn lasiko idanwo ki wọn ma ba ji ẹlomiran wo. O ni aworan ti ọdun 2013 yii lo fun awọn akẹkọọ oun ni iwuri lati ṣe oniruru aramọnda fila ti wọn ṣe lọdun 2022 yii. Yatọ si awọn fila ti wọn fi pali ṣe, awọn miran wọ akoto alupupu, nigba ti awọn miran lo iboju Halloween.


Lọdun 2013 ni aworan awọn akẹkọọ kan gbode ni Bangkok ti wọn wọf fila ti wọn I paali ṣe lati bo ẹgbẹ oju wọn lasiko idanwo ki wọn ma ba ji ẹlomiran wo. O ni aworan ti ọdun 2013 yii lo fun awọn akẹkọọ oun ni iwuri lati ṣe oniruru aramọnda fila ti wọn ṣe lọdun 2022 yii. Yatọ si awọn fila ti wọn fi pali ṣe, awọn miran wọ akoto alupupu, nigba ti awọn miran lo iboju Halloween. Ọjọgbọn Mandane-Ortiz ni awọn akẹkọọ oun ṣe daadaa ninu idanwo naa nitori wọn kawe wọn daadaa lẹyin ti wọn ti mọ pe yoo ṣoro fun wọn lati ji iwe ẹlomiran wo. O fi kun pe pupọ wọn lo tete pari idanwo naa, ẹnikẹni ko si ji iwe wo.


Ọjọgbọn Mandane-Ortiz ni awọn akẹkọọ oun ṣe daadaa ninu idanwo naa nitori wọn kawe wọn daadaa lẹyin ti wọn ti mọ pe yoo ṣoro fun wọn lati ji iwe ẹlomiran wo. O fi kun pe pupọ wọn lo tete pari idanwo naa, ẹnikẹni ko si ji iwe wo.


Ọ̀mọ̀wé ní wá, àìríṣẹ́ṣe ló mú ká máa gun ọ̀kadà, ẹ yé fòfin dè wá - Accomoran

Ẹgbẹ awọn ọlọkada ni Naijiria, ACOMORAN, ti pe ipade lati wa ojutu si ipenija ti awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ n dojukọ. Paapaa nitori bi awọn ijọba ipinlẹ ṣe n fofin de ọkada gigun. Wọn ni ijọba ko kan le dede maa fofin de awọn lai yanju awọn iṣoro to wa nilẹ ṣaaju. Aarẹ ẹgbẹ naa, Shamshudeen Apelogun sọ pe nnkan ti n nira fun awọn ọlọkada nitori bi ijọba ṣe n fofin de awọn ni Naijiria. Apelogun sọ pe ohun to dun oun ju ninu ọrọ naa ni bi ijọba ṣe n gbẹsẹle ọkada ti awọn ti n ya owo ra, ti ijọba si n ba ọkada naa jẹ. O sọ pe igbesẹ ijọba naa ti ṣe ipalara fun ọpọ awọn ọlọkada, paapaa awọn to n fi ọkada jẹun nitori pe wọn kawe, ti wọn ko si ri iṣẹ ṣe.


Aarẹ ẹgbẹ naa, Shamshudeen Apelogun sọ pe nnkan ti n nira fun awọn ọlọkada nitori bi ijọba ṣe n fofin de awọn ni Naijiria. Apelogun sọ pe ohun to dun oun ju ninu ọrọ naa ni bi ijọba ṣe n gbẹsẹle ọkada ti awọn ti n ya owo ra, ti ijọba si n ba ọkada naa jẹ. O sọ pe igbesẹ ijọba naa ti ṣe ipalara fun ọpọ awọn ọlọkada, paapaa awọn to n fi ọkada jẹun nitori pe wọn kawe, ti wọn ko si ri iṣẹ ṣe. O ni “Idi ree ti a ṣe n bẹ ijọba lati gba ọpọ ero siṣẹ.” “Kaka ki wọn maa fofin de ọkada, ni ṣe lo yẹ ki wọn wa ọna abayọ, ki ijọba si fọwọsowọpọ pẹlu wa lati yanju eto eto abo to mẹhẹ.” Lẹyin naa lo bẹ awọn araalu lati to maa gun ọkada ati kẹkẹ maruwa lati ba wọn da si ọrọ naa ki ijọba le yi ipinnu rẹ pada. Eredi ti ijọba ṣe  fofin ko ju eto abo to mẹhẹ lọ. Lara awọn ipinlẹ to ti fofin de ọkada gigun ni ipinlẹ Eko, Kaduna, Kano, Enugu, Rivers.


O ni “Idi ree ti a ṣe n bẹ ijọba lati gba ọpọ ero siṣẹ.” “Kaka ki wọn maa fofin de ọkada, ni ṣe lo yẹ ki wọn wa ọna abayọ, ki ijọba si fọwọsowọpọ pẹlu wa lati yanju eto eto abo to mẹhẹ.” Lẹyin naa lo bẹ awọn araalu lati to maa gun ọkada ati kẹkẹ maruwa lati ba wọn da si ọrọ naa ki ijọba le yi ipinnu rẹ pada. Eredi ti ijọba ṣe  fofin ko ju eto abo to mẹhẹ lọ. Lara awọn ipinlẹ to ti fofin de ọkada gigun ni ipinlẹ Eko, Kaduna, Kano, Enugu, Rivers. Ipinlẹ Ondo naa ti sọ pe oun ko fẹ ri ọkada kankan laarin ilu lati aago mẹfa irọlẹ si mẹfa idaji amọ pupọ awọn ọlọkada naa ni ko tẹle aṣẹ ọhun. Aarẹ ACOMORAN, Shamshudeen Apelogun ni ti ijọba ba tẹsiwaju lati maa fofin de ọkada, wọn yoo sọ ogoji miliọnu eeyan to n fi iṣẹ ọkada jẹun sinu iṣẹ ati oṣi.


Ipinlẹ Ondo naa ti sọ pe oun ko fẹ ri ọkada kankan laarin ilu lati aago mẹfa irọlẹ si mẹfa idaji amọ pupọ awọn ọlọkada naa ni ko tẹle aṣẹ ọhun. Aarẹ ACOMORAN, Shamshudeen Apelogun ni ti ijọba ba tẹsiwaju lati maa fofin de ọkada, wọn yoo sọ ogoji miliọnu eeyan to n fi iṣẹ ọkada jẹun sinu iṣẹ ati oṣi.


Ọlọ́pàá tú ọkùnrin ẹni ọdún 67 tí wọ́n dè mọ́lẹ̀ nínú yàrá fún ogún ọdún sílẹ̀

Ọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlaadọrin kan, Ibrahim Ado, ti wọn ti mọ inu yara fun ogun ọdun ti gba itusilẹ niluu Kaduna. Awọn oṣiṣẹ to n ri si imọtoto ayika lo kọkọ ṣawari ọkunrin naa ninu yara ti wọn tii mọ ladugbo Benin, ni Kaduna, lọjọru. Agbẹnusọ awọn eeyan naa ti ko fẹ ki awọn akọroyin fi orukọ oun lede sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ iyalẹnu fun awọn. O ni “Lonii, a wa sinu ile yii lati ṣawari awọn ounjẹ ti wọn ko pamọ amọ ti wọn ko tọju daadaa  ni a ri ọkunrin naa ni ihoho ti wọn de mọlẹ ninu yara kan.” “A ri pe ipo to wa ko dara, oorun to si n jade lati inu yara naa buru jai.” “Lẹyin naa ni a ja yara naa ti a si gbe jade, amọ ṣe ni ọkunrin n ṣe bii ẹranko, igba yẹn ni a to mọ pe o ti to ogun ọdun ti wọn ti tii mọ yara naa.” O fi kun pe inu yara ọhun lo ti n jẹun, ibẹ naa lo n ṣe igbọnsẹ si. Lẹyin naa ni wọn ke si ileeṣẹ ọlọpaa lati wa gbe kuro nibẹ. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa ti ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi ọrọ naa ṣe jẹ.


O ni “Lonii, a wa sinu ile yii lati ṣawari awọn ounjẹ ti wọn ko pamọ amọ ti wọn ko tọju daadaa  ni a ri ọkunrin naa ni ihoho ti wọn de mọlẹ ninu yara kan.” “A ri pe ipo to wa ko dara, oorun to si n jade lati inu yara naa buru jai.” “Lẹyin naa ni a ja yara naa ti a si gbe jade, amọ ṣe ni ọkunrin n ṣe bii ẹranko, igba yẹn ni a to mọ pe o ti to ogun ọdun ti wọn ti tii mọ yara naa.” O fi kun pe inu yara ọhun lo ti n jẹun, ibẹ naa lo n ṣe igbọnsẹ si. Lẹyin naa ni wọn ke si ileeṣẹ ọlọpaa lati wa gbe kuro nibẹ. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa ti ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi ọrọ naa ṣe jẹ. Alukoro ileeṣẹ ọhun, Mohammed Jalige sọ fun awọn akọroyin pe awọn ti fi iwe pe eeyan marun un ninu ile ti wọn ti ri ọkunrin naa lati wa sọ ohun ti wọn mọ nipa bi ọrọ naa ṣe jẹ.


Alukoro ileeṣẹ ọhun, Mohammed Jalige sọ fun awọn akọroyin pe awọn ti fi iwe pe eeyan marun un ninu ile ti wọn ti ri ọkunrin naa lati wa sọ ohun ti wọn mọ nipa bi ọrọ naa ṣe jẹ.


Ìjọba ilẹ̀ Gẹẹsi kéde iye ọmọ Naijiria tó ti jápa lọ́dún yìí tí wọ́n tún kó mọ̀lẹ́bí wọn dání

Iwadii kan ti fi han pe iye awọn ọmọ Naijiria to lọ silẹ Gẹẹsi lọdun yii pẹlu awọn mọlẹbi wọn pọ̀ ju ti awọn ọdun to ti kọja lọ. Eyii ko ṣẹyin iye awọn eeyan to n gba Visa lati lọ  kẹkọọ gboye nilẹ naa, ti wọn yoo si ko awọn ẹbi wọn dani. Ninu atẹjade ti ijọba ilẹ Gẹẹsi fi lede, wọn ni awọn ọmọ orilẹ-ede India lo pọ ju ninu awọn to tẹkọ leti lọ silẹ naa lọdun yii lati lọ kawe. Lẹyin India ni China, ti awọn orilẹ-ede mii si n tẹle wọn lẹyin. Iye awọn ọmọ Naijiria to ti lọ si UK lati lọ kawe jẹ 34,000 nigba ti wọn ko awọn mọlẹbi wọn ti iye wọn jẹ 31,898 dani. Atẹjade ijọba ilẹ Gẹẹsi fi han pe ida ogoji awọn to ko ẹbi wọn lọ kawe nilẹ Gẹẹsi laarin ọdun to kọja si oṣu Kẹfa ọdun yii lo jẹ ọmọ Naijiria.


Lẹyin India ni China, ti awọn orilẹ-ede mii si n tẹle wọn lẹyin. Iye awọn ọmọ Naijiria to ti lọ si UK lati lọ kawe jẹ 34,000 nigba ti wọn ko awọn mọlẹbi wọn ti iye wọn jẹ 31,898 dani. Atẹjade ijọba ilẹ Gẹẹsi fi han pe ida ogoji awọn to ko ẹbi wọn lọ kawe nilẹ Gẹẹsi laarin ọdun to kọja si oṣu Kẹfa ọdun yii lo jẹ ọmọ Naijiria. Atẹjade naa ni “Ni ipari oṣu Kẹfa ọdun 2022, a ti fun eeyan 486,868 ni Visa lati kawe, pẹlu awọn mọlẹbi wọn, eyii to fi ida 71% ju ti ọdun to kọja lọ.” “Iye Visa ti a fun awọn eeyan lati kawe lọdun yii lo ga ju ninu itan wa.” “A fun awọn ọmọ India 117,965 ni Visa, eyii to fi 80,569 ju ti ọdun 2019 lọ.” “Ni ti awọn ọmọ Naijiria, Visa ti a fun wọn fi ida +686% le ju ti atẹyinwa lọ.” Ọpọ eeyan lo n fi Naijiria silẹ pẹlu awọn ẹbi wọn, paapaa ninu ọdun yii. Igbesẹ naa gbode to bẹẹ ti awọn kan fi n pa owe kan pe “Oju la ri, a o mọ ẹni to n lọ UK.” Yatọ si pe awọn eeyan n lọ kawe, pipese igbeaye to dara fun awọn ati awọn mọlẹbi wọn ni eredi ti ọpọ awọn ọmọ Naijiria ṣe n japa lasiko yii. Lara awọn to ti lọ sọ pe awọn idi wọnyii ati idi mii lawọn ṣe n japa kuro ni Naijiria.


Atẹjade naa ni “Ni ipari oṣu Kẹfa ọdun 2022, a ti fun eeyan 486,868 ni Visa lati kawe, pẹlu awọn mọlẹbi wọn, eyii to fi ida 71% ju ti ọdun to kọja lọ.” “Iye Visa ti a fun awọn eeyan lati kawe lọdun yii lo ga ju ninu itan wa.” “A fun awọn ọmọ India 117,965 ni Visa, eyii to fi 80,569 ju ti ọdun 2019 lọ.” “Ni ti awọn ọmọ Naijiria, Visa ti a fun wọn fi ida +686% le ju ti atẹyinwa lọ.” Ọpọ eeyan lo n fi Naijiria silẹ pẹlu awọn ẹbi wọn, paapaa ninu ọdun yii. Igbesẹ naa gbode to bẹẹ ti awọn kan fi n pa owe kan pe “Oju la ri, a o mọ ẹni to n lọ UK.” Yatọ si pe awọn eeyan n lọ kawe, pipese igbeaye to dara fun awọn ati awọn mọlẹbi wọn ni eredi ti ọpọ awọn ọmọ Naijiria ṣe n japa lasiko yii. Lara awọn to ti lọ sọ pe awọn idi wọnyii ati idi mii lawọn ṣe n japa kuro ni Naijiria.


Seyi Makinde sọ ìdí tó ṣe nira láti fáwọn èèyàn lówó látinú àpò rẹ̀ lẹ́yìn tó di gómìnà

Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti kede pe ni kete ti oun bọ sipo gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Oyo ni oun ti di alaini. Apo asunwọn owo oun si yatọ si bi oun ṣe wa tẹlẹ, ki wọn to dibo yan oun lọdun 2019. Makinde sọ eleyi nigba to gba alejo awọn olori akẹkọọ kaakiri ipinlẹ Oyo lọjọ Ajẹ ọsẹ yii. O ni gẹgẹ bii gomina, owo ti oun gba losu jẹ ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta o din mẹwa naira (N650,000) to si ti sọ oun di alaini. “Fun emi, anfani ti n ba ri lati fi fun awọn eeyan ni nkan pada ni maa ṣe. A kọbi ara si awọn anfani ti yoo jade fun awọn ọdọ eyi ti yoo pọ jaburata fun onikaluku.


O ni gẹgẹ bii gomina, owo ti oun gba losu jẹ ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta o din mẹwa naira (N650,000) to si ti sọ oun di alaini. “Fun emi, anfani ti n ba ri lati fi fun awọn eeyan ni nkan pada ni maa ṣe. A kọbi ara si awọn anfani ti yoo jade fun awọn ọdọ eyi ti yoo pọ jaburata fun onikaluku. “Ki n to di gomina, olowo ni mi sugbọn kete ti mo bọ si ori ipo gomina, mo di alaini. Owo osu mi gẹgẹ bi gomina jẹ ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta o din mẹwa naira losu (N650,000). “Ọkan lara awọn nkan ti n ko fi ni anfani lati fun awọn eeyan ni nnkan lati nu apo mi niyẹn.” Makinde wa ṣe ileri fun awọn akẹẹkọ pe ijọba oun ṣetan lati gbọ gbogbo awọn ẹdun ọkan awọn akẹkoọ, ki ijọba si mu wa si imusẹ.


“Ki n to di gomina, olowo ni mi sugbọn kete ti mo bọ si ori ipo gomina, mo di alaini. Owo osu mi gẹgẹ bi gomina jẹ ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta o din mẹwa naira losu (N650,000). “Ọkan lara awọn nkan ti n ko fi ni anfani lati fun awọn eeyan ni nnkan lati nu apo mi niyẹn.” Makinde wa ṣe ileri fun awọn akẹẹkọ pe ijọba oun ṣetan lati gbọ gbogbo awọn ẹdun ọkan awọn akẹkoọ, ki ijọba si mu wa si imusẹ. “Mo ti tẹti si awọn ẹdun ọkan yii, ti ma si wo finifini lati ri pe gbogbo ẹ wa si imusẹ. “A wa n ṣe ileri fun awọn akẹẹkọ pe ijọba ti ṣetan lati ṣe gbogbo ohun to tọ lati ṣe gbogbo nikan ti yoo kari awọn akẹkọọ ni ipinlẹ Oyo.” O ni ijọba oun ti ṣetan lati ba awọn akẹkọọ sisẹ pọ lati mu idagbasoke ba ipinlẹ Oyo. Makinde tun ṣe ileri pe ijọba yoo fi ilẹ ta awọn akẹkọọ maa lọrẹ lati fi kọ ile ẹgbẹ wọn.


“Mo ti tẹti si awọn ẹdun ọkan yii, ti ma si wo finifini lati ri pe gbogbo ẹ wa si imusẹ. “A wa n ṣe ileri fun awọn akẹẹkọ pe ijọba ti ṣetan lati ṣe gbogbo ohun to tọ lati ṣe gbogbo nikan ti yoo kari awọn akẹkọọ ni ipinlẹ Oyo.” O ni ijọba oun ti ṣetan lati ba awọn akẹkọọ sisẹ pọ lati mu idagbasoke ba ipinlẹ Oyo. Makinde tun ṣe ileri pe ijọba yoo fi ilẹ ta awọn akẹkọọ maa lọrẹ lati fi kọ ile ẹgbẹ wọn. O ni apo ara oun ni oun yoo ti fun awọn akẹkọọ naa lowo lati kọ ile ẹgbẹ akẹkọọ naa. Olubadan ti ilẹ Ibadan, Oba Lekan Balogun yoo se ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun rẹ loke eepẹ lọla ọjọ Isẹgun, ọjọ Kẹjidinlogun osu Kẹwa. Bi Olubadan se wa n mura ọjọ ibi naa, o ti sọ nipa ọpọ iriri to ri loke eepẹ lati ọgọrin ọdun sẹyin paapaa bi awọn adigunjale ṣe kọlu lọpọ ọdun sẹyin.


O ni apo ara oun ni oun yoo ti fun awọn akẹkọọ naa lowo lati kọ ile ẹgbẹ akẹkọọ naa. Olubadan ti ilẹ Ibadan, Oba Lekan Balogun yoo se ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun rẹ loke eepẹ lọla ọjọ Isẹgun, ọjọ Kẹjidinlogun osu Kẹwa. Bi Olubadan se wa n mura ọjọ ibi naa, o ti sọ nipa ọpọ iriri to ri loke eepẹ lati ọgọrin ọdun sẹyin paapaa bi awọn adigunjale ṣe kọlu lọpọ ọdun sẹyin. Ninu ifọrọwerọ kan pẹlu awọn akọroyin lopin ọsẹ, Olubadan ni to ba jẹ pe awọn adigunjale naa ṣe aṣeyọri ni, oun ki ba ma ti gori itẹ Olubadan ti oun wa bayii. Ninu ọrọ naa, o ni ọdun 1989 ni iṣẹlẹ naa waye nile epo bẹntiro kan niluu Ibadan. Olubadan Lekan Balogun ṣalaye pe awọn adigunjale naa gbiyanju lati gba gbogbo ohun to wa lọwọ oun, to fi mọ ọkọ oun ṣugbọn oun kọ jalẹ.


Ninu ifọrọwerọ kan pẹlu awọn akọroyin lopin ọsẹ, Olubadan ni to ba jẹ pe awọn adigunjale naa ṣe aṣeyọri ni, oun ki ba ma ti gori itẹ Olubadan ti oun wa bayii. Ninu ọrọ naa, o ni ọdun 1989 ni iṣẹlẹ naa waye nile epo bẹntiro kan niluu Ibadan. Olubadan Lekan Balogun ṣalaye pe awọn adigunjale naa gbiyanju lati gba gbogbo ohun to wa lọwọ oun, to fi mọ ọkọ oun ṣugbọn oun kọ jalẹ. O ni “Wọn yibọn lu mi amọ ko dun mi nitori mo gbiyanju lati gba ibọn ilewọ ọwọ wọn.” “Awọn eeyan to wa layika gbe mi digba digba lọ sile iwosan aladani kan nibi ti wọn ti tari mi lọ si UCH fun itọju pajawiri.” “To ba jẹ pe wọn ti ṣe aṣeyọri ninu igbiyanju wọn lọdun naa lọhun ni, ipade wa oni ki ba ti waye. “Idi ree ti mo fi maa n sọ pe ti awọn Musulumi ba n gbadura nigba marun un lojumọ, o yẹ ki n ma gbadura nigba marundinlogun,. Bakan naa ti awọn ọmọlẹyin Kristi ba n lọ sile ijọsin wọn lẹẹkan laarin ọsẹ, ojojumọ lo yẹ ki n maa lọ.


O ni “Wọn yibọn lu mi amọ ko dun mi nitori mo gbiyanju lati gba ibọn ilewọ ọwọ wọn.” “Awọn eeyan to wa layika gbe mi digba digba lọ sile iwosan aladani kan nibi ti wọn ti tari mi lọ si UCH fun itọju pajawiri.” “To ba jẹ pe wọn ti ṣe aṣeyọri ninu igbiyanju wọn lọdun naa lọhun ni, ipade wa oni ki ba ti waye. “Idi ree ti mo fi maa n sọ pe ti awọn Musulumi ba n gbadura nigba marun un lojumọ, o yẹ ki n ma gbadura nigba marundinlogun,. Bakan naa ti awọn ọmọlẹyin Kristi ba n lọ sile ijọsin wọn lẹẹkan laarin ọsẹ, ojojumọ lo yẹ ki n maa lọ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ko gbagbọ pe oun yoo de ori itẹ Olubadan, amọ Ọlọrun jẹ ko ṣeeṣe. O ni afojusun oun gẹgẹ bii oloṣelu ni lati di gomina ipinlẹ Oyo tabi Aarẹ orilẹ-ede Naijiria. Olubadan sọ siwaju si pe oun ko gbero lati di Mọgaji ni agboole Aliwo, amọ ẹgbọn baba rẹ kan lo kọ jalẹ pe o gbọdọ ṣe ojuṣe rẹ, bo tilẹ jẹ pe o ṣi kere pupọ lọdun naa lọhun.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, ko gbagbọ pe oun yoo de ori itẹ Olubadan, amọ Ọlọrun jẹ ko ṣeeṣe. O ni afojusun oun gẹgẹ bii oloṣelu ni lati di gomina ipinlẹ Oyo tabi Aarẹ orilẹ-ede Naijiria. Olubadan sọ siwaju si pe oun ko gbero lati di Mọgaji ni agboole Aliwo, amọ ẹgbọn baba rẹ kan lo kọ jalẹ pe o gbọdọ ṣe ojuṣe rẹ, bo tilẹ jẹ pe o ṣi kere pupọ lọdun naa lọhun. Ọba Balogun ni “Ore ọfẹ Ọlọrun ni pe mo tilẹ dagba pe ẹni ọgọrin ọdun.” “Mo si gbagbọ pe mo maa wọ iwe itan gẹgẹ bii Olubadan akọkọ ti yoo gbe inu aafin tuntun ni Oke-Aremo niluu Ibadan.” Ọba Lekan Balogun ni Olubadan kejilelogoji, ọdun 1942 si ni wọn bi.


Ọba Balogun ni “Ore ọfẹ Ọlọrun ni pe mo tilẹ dagba pe ẹni ọgọrin ọdun.” “Mo si gbagbọ pe mo maa wọ iwe itan gẹgẹ bii Olubadan akọkọ ti yoo gbe inu aafin tuntun ni Oke-Aremo niluu Ibadan.” Ọba Lekan Balogun ni Olubadan kejilelogoji, ọdun 1942 si ni wọn bi.


Iná, èéfín àti ìrò ìbọn gbalẹ̀ lọ́gbà ẹ̀wọ̀n Iran

Ina alagbara ti sọ lọjọ Satide ni gbajugbaja ọgba ẹwọn Evin ro wa ni orilẹede Iran. Ọgba ẹwọn yii ni wọn maa n ko awọn akọroyin, ọmọ ilẹ okeere atawọn oloselu nla ti wọn ba ni ko lọ se ẹwọn si. Ninu awọn fidio ti wọn sọ soju ayelujara lo safihan eefin ati ina nla ladugbo ti ọgba ẹwọn naa wa nilu Tehran. Bakan naa ni iro ibọn ati ibugbamu n waye ninu ọgba ẹwọn naa. Bi o tilẹjẹ pe awọn osisẹ ọgba naa ni ko sewu, awọn to n se akoso isẹlẹ naa maọ awọn fidio to wa lori ayelujara safihan pe iro ibọn naa si n tẹsiwaju. Bẹẹ ba gbagbe, aimọye ọsẹ ni idarudapọ ti n waye lorilẹede Iran nitori iwọde tawọn eeyan to tako ijọba n se lori iku obinrin kan. Obinrin naa, Mahsa Amini ni wọn sọ pe awọn ọlọpaa orilẹede naa na titi to fi daku, to si papa gbe ẹmi mi nitori ko lo ibori Hijab.


Bakan naa ni iro ibọn ati ibugbamu n waye ninu ọgba ẹwọn naa. Bi o tilẹjẹ pe awọn osisẹ ọgba naa ni ko sewu, awọn to n se akoso isẹlẹ naa maọ awọn fidio to wa lori ayelujara safihan pe iro ibọn naa si n tẹsiwaju. Bẹẹ ba gbagbe, aimọye ọsẹ ni idarudapọ ti n waye lorilẹede Iran nitori iwọde tawọn eeyan to tako ijọba n se lori iku obinrin kan. Obinrin naa, Mahsa Amini ni wọn sọ pe awọn ọlọpaa orilẹede naa na titi to fi daku, to si papa gbe ẹmi mi nitori ko lo ibori Hijab. Amọ akọroyin BBC ko ti le fidi rẹ mulẹ boya rogbodiyan ọgba ẹwọn naa ni nnkan se pẹlu iwọde to n waye lori lilo Hijab lorilẹede Iran. Amọ eyi le ri bẹẹ nitori ọpọlọpọ awọn oluwọde nijọba Iran ti sọ si ọgba ẹwọn Evin naa. Gẹgẹ bi ileesẹ iroyin ijọba nilẹ naa, IRNA ti wi, eeyan mẹjọ lo ti fara pa ninu isẹlẹ ina ati ibọn yinyin naa.


Amọ akọroyin BBC ko ti le fidi rẹ mulẹ boya rogbodiyan ọgba ẹwọn naa ni nnkan se pẹlu iwọde to n waye lori lilo Hijab lorilẹede Iran. Amọ eyi le ri bẹẹ nitori ọpọlọpọ awọn oluwọde nijọba Iran ti sọ si ọgba ẹwọn Evin naa. Gẹgẹ bi ileesẹ iroyin ijọba nilẹ naa, IRNA ti wi, eeyan mẹjọ lo ti fara pa ninu isẹlẹ ina ati ibọn yinyin naa. Nigba to n sọrọ latinu ọgba ẹwọn naa, Gomina ipinlẹ Tehran sọ lori ẹrọ amohunmaworan ijọba pe ifẹhonuhan lo waye nibẹ. O ni apa kan ninu ọgba ẹwọn ọhun ti wọn ko awọn ọdaran ke ke ke si ni wọn ti se ifẹhonuhan to lọwọ jagidijagan ninu, awọn si ki bomi pana isẹlẹ naa. Amọ ninu awọn fidio ti wọn sọ sori ayelujara naa la ti ri pe ibọn n dun lakọkọ, ti ina ati eefin si gba ilẹ kan. Koda, ọpọ eeyan to wa nita ọgba ẹwọn naa ni wọn n pariwo pe “Iku ni fun aarẹ apasẹ waa’.


Nigba to n sọrọ latinu ọgba ẹwọn naa, Gomina ipinlẹ Tehran sọ lori ẹrọ amohunmaworan ijọba pe ifẹhonuhan lo waye nibẹ. O ni apa kan ninu ọgba ẹwọn ọhun ti wọn ko awọn ọdaran ke ke ke si ni wọn ti se ifẹhonuhan to lọwọ jagidijagan ninu, awọn si ki bomi pana isẹlẹ naa. Amọ ninu awọn fidio ti wọn sọ sori ayelujara naa la ti ri pe ibọn n dun lakọkọ, ti ina ati eefin si gba ilẹ kan. Koda, ọpọ eeyan to wa nita ọgba ẹwọn naa ni wọn n pariwo pe “Iku ni fun aarẹ apasẹ waa’. Ọrọ yii si ni akọmọna awọn eeyan to n se iwọde lorilẹede Iran. Bakan naa ni fidio kan se afihan ohun kan to n yinbọn mọ ọgba ẹwọn ọhun, ti ibugbamu si waye. Ogunlọgọ eeyan lo duro siwaju ọgba ẹwọn naa, ti ko si si lilọ bibọ eeyan ati ọkọ, tawọn ọlọpa apẹtusaawọ si n wọnu ọgba ẹwọn ọhun.


Ọrọ yii si ni akọmọna awọn eeyan to n se iwọde lorilẹede Iran. Bakan naa ni fidio kan se afihan ohun kan to n yinbọn mọ ọgba ẹwọn ọhun, ti ibugbamu si waye. Ogunlọgọ eeyan lo duro siwaju ọgba ẹwọn naa, ti ko si si lilọ bibọ eeyan ati ọkọ, tawọn ọlọpa apẹtusaawọ si n wọnu ọgba ẹwọn ọhun. Bi o til jẹ pe awọn alasẹ ijọba ni ohun gbogbo ti pada bọ sipo nipa isẹlẹ naa amọ awọn fidio ti wọn si n ju sori ayelujara  lo n safihan pe ina naa si n jo lọ, ti iro ibọn si tun n dun. Bakan naa ni aworan awọn ẹlẹwọn wa to wa lori orule ọgba ẹwọn naa jade sori ayelujara, ni abala igun ti wọn ko awọn ẹlẹwọn nipasẹ oselu si atawọn oluwọde pẹlu. Awọn mọlẹbi awọn ẹlẹwọn naa sọ fun BBC pe awọn ko tii le kan sawọn ẹbi awọn lori foonu, gẹgẹ bawọn se maa n se tẹlẹ.


Bi o til jẹ pe awọn alasẹ ijọba ni ohun gbogbo ti pada bọ sipo nipa isẹlẹ naa amọ awọn fidio ti wọn si n ju sori ayelujara  lo n safihan pe ina naa si n jo lọ, ti iro ibọn si tun n dun. Bakan naa ni aworan awọn ẹlẹwọn wa to wa lori orule ọgba ẹwọn naa jade sori ayelujara, ni abala igun ti wọn ko awọn ẹlẹwọn nipasẹ oselu si atawọn oluwọde pẹlu. Awọn mọlẹbi awọn ẹlẹwọn naa sọ fun BBC pe awọn ko tii le kan sawọn ẹbi awọn lori foonu, gẹgẹ bawọn se maa n se tẹlẹ. Wọn ni o dabi pe wọn ti ge awọn oju opo itakun agbaye to so mọ ọgba ẹwọn naa.


Wọn ni o dabi pe wọn ti ge awọn oju opo itakun agbaye to so mọ ọgba ẹwọn naa.


Russia ṣe ìkọlù ìdájí sí Ukraine, ó tún fóńtẹ̀ lu agbègbè mẹ́rin tó fipá gbà

Ẹmi eeyan kan ti bọ lasiko ti ikọ ọmọ ogun Russia tun se ikọ silu Zaporizhzhia lorilẹede Ukraine nidaji oni Ọjọru. Gẹgẹ bi gomina ilu naa, Oleksandr Starukh ti kede loju opo Telegram rẹ, akojọpọ iye awọn eeyan to fori sọta isẹlẹ naa si n lọ lọwọ  amọ oun ti le fi iku obinrin kan mulẹ pe o ba isẹlẹ naa lọ. "A ko tii le fidi rẹ mulẹ boya ẹlomiran si ba isẹlẹ naa lọ amọ a dupẹ lọwọ awọn dokita to n doola ẹmi ọkunrin naa.” Starukh wa fikun pe eeyan meje lo fara pa, to fi mọ ọmọ ọdun mẹta. Bakan naa lo salaye pe ikọ adoola ẹmi lasiko ikọlu pajawiri ti doola ẹmi eeyan mọkanlelogun to fori sọta isẹlẹ naa. Aarẹ Russia Vladimir Putin ti buwọlu iwe aṣẹ eyi ti Russia fi sọ awọn agbegbe mẹrin kan to gba lọwọ Ukraine di ara ilẹ rẹ. Eyi waye tohun ti bi awọn ọmọ ogun Russia ṣe n koju ifidirẹmi lawọn aaye kan. Iwe naa sọ pe  ''a ti gba awọn agbegbe  Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia ati  Kherson wole si ara orileede Russia.''


Bakan naa lo salaye pe ikọ adoola ẹmi lasiko ikọlu pajawiri ti doola ẹmi eeyan mọkanlelogun to fori sọta isẹlẹ naa. Aarẹ Russia Vladimir Putin ti buwọlu iwe aṣẹ eyi ti Russia fi sọ awọn agbegbe mẹrin kan to gba lọwọ Ukraine di ara ilẹ rẹ. Eyi waye tohun ti bi awọn ọmọ ogun Russia ṣe n koju ifidirẹmi lawọn aaye kan. Iwe naa sọ pe  ''a ti gba awọn agbegbe  Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia ati  Kherson wole si ara orileede Russia.'' Sugbọn ni awọn agbegbe meji kan ninu mẹrin naa iyẹn - Luhansk ati Kherson - Ukraine sọ pe awọn ti n gba awọn abulẹ kọọkan pada lọwọ wọn. Bakanna Ọgbẹni Putin tun buwọlu aṣẹ kan to fidi gbigba ileeṣẹ nkan ija Nuclear to wa ni Zaporizhzhia rinlẹ. Lọjọ Ẹti to koja, Putin se ayẹyẹ kan ni Kremlin nibi to ti buwọlu awọn iwe adehun pẹlu awọn olori agbegbe ti wọn gba wọnyii.


Sugbọn ni awọn agbegbe meji kan ninu mẹrin naa iyẹn - Luhansk ati Kherson - Ukraine sọ pe awọn ti n gba awọn abulẹ kọọkan pada lọwọ wọn. Bakanna Ọgbẹni Putin tun buwọlu aṣẹ kan to fidi gbigba ileeṣẹ nkan ija Nuclear to wa ni Zaporizhzhia rinlẹ. Lọjọ Ẹti to koja, Putin se ayẹyẹ kan ni Kremlin nibi to ti buwọlu awọn iwe adehun pẹlu awọn olori agbegbe ti wọn gba wọnyii. Igbesẹ naa waye lẹyin to ṣe eto idibo kan to ni awọn araalu fi fi idunnu wọn han si igbesẹ rẹ lati gba awọn agbegbe yi. Awọn orileede lagbaye ti bẹnu atẹ lu igbesẹ rẹ yi ti wọn si pe ni idibo makaruru. Amọ ṣa nkan to n ṣẹlẹ lawọn agbegbe yi yatọ si bi Russia ti ṣe sọ.


Igbesẹ naa waye lẹyin to ṣe eto idibo kan to ni awọn araalu fi fi idunnu wọn han si igbesẹ rẹ lati gba awọn agbegbe yi. Awọn orileede lagbaye ti bẹnu atẹ lu igbesẹ rẹ yi ti wọn si pe ni idibo makaruru. Amọ ṣa nkan to n ṣẹlẹ lawọn agbegbe yi yatọ si bi Russia ti ṣe sọ. Idi ni pe awọn ọmọ ogun Ukraine ti n gba ilẹ pada yala ni Guusu tabi ila oorun ilẹ naa. Serhiy Haidai, Gomina agbegbe Luhansk to jẹ ọmọ Ukraine sọ fun BBC pe lỌjọru awọn abulẹ mẹfa lawọn ri gba pada lọwọ Russia. Bẹẹ si ni aarẹ Zelensky sọ pe Ukraine ti jagun gba abule mẹta mii si ni Guusu agbegbe Kherson.


Idi ni pe awọn ọmọ ogun Ukraine ti n gba ilẹ pada yala ni Guusu tabi ila oorun ilẹ naa. Serhiy Haidai, Gomina agbegbe Luhansk to jẹ ọmọ Ukraine sọ fun BBC pe lỌjọru awọn abulẹ mẹfa lawọn ri gba pada lọwọ Russia. Bẹẹ si ni aarẹ Zelensky sọ pe Ukraine ti jagun gba abule mẹta mii si ni Guusu agbegbe Kherson. Eyi waye lẹyin ọpọ aṣeyọri ni Kherson lọjọ Iṣẹgun to fi mọ gbigba abule Davydiv Brid to jẹ ibi to ṣe pataki gaan. Ẹwẹ, ilu Zaporizhzhia to wa ni agbegbe Guusu la gbọ pe wọn rọjo ado oloro le lori ni nkan bi wakati kan ki asuba to. Awọn alaṣẹ lagbegbe naa sọ peado oloro Russia meje se ikọlu si awọn ile igbe kan ati pe awọn eeyan wa labẹ ile to wo .


Eyi waye lẹyin ọpọ aṣeyọri ni Kherson lọjọ Iṣẹgun to fi mọ gbigba abule Davydiv Brid to jẹ ibi to ṣe pataki gaan. Ẹwẹ, ilu Zaporizhzhia to wa ni agbegbe Guusu la gbọ pe wọn rọjo ado oloro le lori ni nkan bi wakati kan ki asuba to. Awọn alaṣẹ lagbegbe naa sọ peado oloro Russia meje se ikọlu si awọn ile igbe kan ati pe awọn eeyan wa labẹ ile to wo . A ko ribi fidi ọrọ mulẹ lori iye awọn to fara kasa iṣẹlẹ yi. Akọroyin BBC Paul Adams to wa ni ilu naa sọ pe awọn oṣiṣẹ adoola n tu ile aṣẹku ile alaja marun un  kan to dawo lati doola awọn eeyan. Aarin ilu ni ile to rẹwa yi wa.


A ko ribi fidi ọrọ mulẹ lori iye awọn to fara kasa iṣẹlẹ yi. Akọroyin BBC Paul Adams to wa ni ilu naa sọ pe awọn oṣiṣẹ adoola n tu ile aṣẹku ile alaja marun un  kan to dawo lati doola awọn eeyan. Aarin ilu ni ile to rẹwa yi wa.


ASUU lulẹ̀ lẹ́ẹ̀kejì, ilé ẹjọ́ Kòtẹ́milọ́rùn ní kò padà sẹ́nu iṣẹ́ kíákíá

ilé ẹjọ́ Kòtẹ́milọ́rùn ti paṣẹ fun ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ fasiti Naijiria, ASUU, lati pada sẹnu iṣẹ lẹsẹkẹsẹ. Idajọ yii lo waye lẹyin ti ASUU bẹ ile ẹjọ naa, lati da idajọ ile ẹjọ to n gbọ ọrọ aawọ oṣiṣẹ ati gbanisisẹ danu, lẹyin to paṣẹ ki wọn pada sẹnu iṣẹ ṣaaju. Bo tilẹ jẹ pe ile ẹjọ kotẹmilọrun naa ni ASUU lẹtọọ lati pe ẹjọ kọtẹmilọrun lori idajọ ile ẹjọ ọrọ oṣiṣẹ naa. Amọ o ni wọn gbọdọ gbọran si aṣẹ ile ẹjọ ọhun, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ lati oni ọjọ keje, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii. Igbimọ ẹlẹni mẹta ti adajọ Hamman Barka n dari sọ pe ASUU gbọdọ pe ẹjọ kotẹmilọrun fun idajọ naa, laarin ọjọ meje ti idajọ ọhun ko ba tẹ wọn lọrun. Amọ o fi kun pe, ASUU gbọdọ fi ẹri han pe awọn olukọ fasiti ti pada sẹnu isẹ ki wọn to pe ẹjọ kotẹmilọrun naa.


Amọ o ni wọn gbọdọ gbọran si aṣẹ ile ẹjọ ọhun, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ lati oni ọjọ keje, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii. Igbimọ ẹlẹni mẹta ti adajọ Hamman Barka n dari sọ pe ASUU gbọdọ pe ẹjọ kotẹmilọrun fun idajọ naa, laarin ọjọ meje ti idajọ ọhun ko ba tẹ wọn lọrun. Amọ o fi kun pe, ASUU gbọdọ fi ẹri han pe awọn olukọ fasiti ti pada sẹnu isẹ ki wọn to pe ẹjọ kotẹmilọrun naa. Wọn ni ti ASUU ba kọ lati pada sẹnu iṣẹ, ẹjọ kotẹmilọrun ti wọn ba pe ko ni lẹsẹ nilẹ, ile ẹjọ naa ko si gba ipẹjọ ko tẹ mi lọrun naa wọle. Ti ẹ ko ba gbabe, ọjọ kẹrinla, oṣu Keji, ọdun ọdun 2022 yii ni ASUU bẹrẹ iyanṣẹlodi, eyii to ti mu ki ọpọ awọn akẹkọọ ni fasiti ijọba apapọ wa nile fun ọpọlọpọ oṣu. Ọjọ kọkanla, oṣu Kẹrin, eyii to jẹ ọjọ kẹrindinlọgọta ti iyanṣẹlodi naa ti bẹrẹ ni ijọba apapọ to ṣe ipade pẹlu ASUU lati jiroro lori bi iyanṣẹlodi naa yoo ṣe pari amọ ipade naa fori ṣọpọn.


Wọn ni ti ASUU ba kọ lati pada sẹnu iṣẹ, ẹjọ kotẹmilọrun ti wọn ba pe ko ni lẹsẹ nilẹ, ile ẹjọ naa ko si gba ipẹjọ ko tẹ mi lọrun naa wọle. Ti ẹ ko ba gbabe, ọjọ kẹrinla, oṣu Keji, ọdun ọdun 2022 yii ni ASUU bẹrẹ iyanṣẹlodi, eyii to ti mu ki ọpọ awọn akẹkọọ ni fasiti ijọba apapọ wa nile fun ọpọlọpọ oṣu. Ọjọ kọkanla, oṣu Kẹrin, eyii to jẹ ọjọ kẹrindinlọgọta ti iyanṣẹlodi naa ti bẹrẹ ni ijọba apapọ to ṣe ipade pẹlu ASUU lati jiroro lori bi iyanṣẹlodi naa yoo ṣe pari amọ ipade naa fori ṣọpọn. Nigba ti yoo fi di ọjọ kẹsan an, oṣu Karun un ni ASUU fi ọsẹ mejila mii kun iyanṣẹlodi naa. Iyanṣẹlodi ọhun ni ọkan lara awọn iyanṣẹlodi to gun julọ ninu itan iyanṣẹlodi ASUU ni Naijiria.


Nigba ti yoo fi di ọjọ kẹsan an, oṣu Karun un ni ASUU fi ọsẹ mejila mii kun iyanṣẹlodi naa. Iyanṣẹlodi ọhun ni ọkan lara awọn iyanṣẹlodi to gun julọ ninu itan iyanṣẹlodi ASUU ni Naijiria.


Kóo tó pé 30, o lè wọ ‘menopause’, ohun tó yẹ kóo tètè mọ̀ nìyí

Atẹjade kan lati ọọfisi ile igbimọ aṣofin ilẹ Gẹẹsi ti sọ pe o yẹ ki awọn obinrin maa ṣe ayẹwo ‘menopause’ wọn ti wọn ba ti wọ ọdun marundinlaadọta. Ẹgbẹ kan, Menopause All-Party Parliamentary Group, lo sọ bẹẹ lẹyin iwadii ti wọn ṣe fun ọdun kan gbako. Aṣofin kan, Carolyn Harris sọ pe oniruru idẹyẹsi lawọn obinrin ti wọn ko ri nnkan oṣu wọn maa n koju, eyii to maa n ṣakoba fun wọn lẹnu iṣẹ, laarin awọn ọrẹ ati ẹbi ati lọdọ ololufẹ wọn. Akoko yii jẹ igba ti awọn obinrin ko ni le ṣe nnkan oṣu wọn mọ, eyii to tun n tumọ si pe wọn ko ni le loyun. ‘Menopause’ yii maa n waye ti obinrin ba ti n dagba, o si maa n bẹrẹ lati ọdun marundinlaadọta si ọdun marundinlọgọta. O tun le waye nipa iṣẹ abẹ, eyi ti wọn n pe ni ‘hysterectomy.’ Ti obinrin ko ba ri nnkan oṣu rẹ fun oṣu mejila gbako, o n tumọ si pe o ti wọ ‘menopause’ niyẹn.


Akoko yii jẹ igba ti awọn obinrin ko ni le ṣe nnkan oṣu wọn mọ, eyii to tun n tumọ si pe wọn ko ni le loyun. ‘Menopause’ yii maa n waye ti obinrin ba ti n dagba, o si maa n bẹrẹ lati ọdun marundinlaadọta si ọdun marundinlọgọta. O tun le waye nipa iṣẹ abẹ, eyi ti wọn n pe ni ‘hysterectomy.’ Ti obinrin ko ba ri nnkan oṣu rẹ fun oṣu mejila gbako, o n tumọ si pe o ti wọ ‘menopause’ niyẹn. Iye ọjọ ori ti obinrin ko fi ni ri nnkan oṣu rẹ mọ bẹrẹ lati ọdun mọkanlelaadọta, amọ o ṣeeṣe ki awọn obinrin kan ti ọjọ ori wọn ko tii wọ ọgbọn ọdun naa wọ menopause. Ipele ti obinrin fi n wọ menopause ni wọn  pe ‘Perimenopause.’ Awọn obinrin kan maa n ri apẹrẹ lara wọn pe menopause ti n sumọle, amọ awọn obinrin mii ki n ri titi di igba ti wọn ko fi ni ri nnkan oṣu naa mọ. Awọn apẹrẹ menopause ati perimenopause ni ipa nla ninu aye obinrin, paapaa lori iṣẹ ati ibaṣepọ wọn pẹlu awọn ẹlomiran.


Iye ọjọ ori ti obinrin ko fi ni ri nnkan oṣu rẹ mọ bẹrẹ lati ọdun mọkanlelaadọta, amọ o ṣeeṣe ki awọn obinrin kan ti ọjọ ori wọn ko tii wọ ọgbọn ọdun naa wọ menopause. Ipele ti obinrin fi n wọ menopause ni wọn  pe ‘Perimenopause.’ Awọn obinrin kan maa n ri apẹrẹ lara wọn pe menopause ti n sumọle, amọ awọn obinrin mii ki n ri titi di igba ti wọn ko fi ni ri nnkan oṣu naa mọ. Awọn apẹrẹ menopause ati perimenopause ni ipa nla ninu aye obinrin, paapaa lori iṣẹ ati ibaṣepọ wọn pẹlu awọn ẹlomiran. Amọ awọn apẹrẹ naa ko dọgba, nitori oniruru eeyan lo maa n ri oniruru apẹrẹ tirẹ to si yatọ si ti ẹlomiran. Awọn apẹrẹ naa maa jade fun ọpọ ọsẹ tabi oṣu ko to di pe nnkan oṣu naa ko ni waye mọ. Apẹrẹ akọkọ ni pe nnkan oṣu irufẹ obinrin bẹẹ yoo maa ṣe segesege.


Amọ awọn apẹrẹ naa ko dọgba, nitori oniruru eeyan lo maa n ri oniruru apẹrẹ tirẹ to si yatọ si ti ẹlomiran. Awọn apẹrẹ naa maa jade fun ọpọ ọsẹ tabi oṣu ko to di pe nnkan oṣu naa ko ni waye mọ. Apẹrẹ akọkọ ni pe nnkan oṣu irufẹ obinrin bẹẹ yoo maa ṣe segesege. Bakan naa, o ṣeeṣe ki irufẹ obinrin naa maa binu si awọn eeyan ti ko yẹ ko binu si ati ni akoko ti ko yẹ ko binu. Onimọ nipa nnkan oṣu obinrin, Heather Currie sọ pe ko yẹ ki awọn obinrin foya ti wọn ko ba ri nnkan oṣu naa mọ. Lara awọn nnkan to sọ ni pe wọn le lo awọn oogun to le dipo awọn ẹya ara wọn bii osetrogen ati progesterone to n jẹ ki nnkan oṣu wa.


Bakan naa, o ṣeeṣe ki irufẹ obinrin naa maa binu si awọn eeyan ti ko yẹ ko binu si ati ni akoko ti ko yẹ ko binu. Onimọ nipa nnkan oṣu obinrin, Heather Currie sọ pe ko yẹ ki awọn obinrin foya ti wọn ko ba ri nnkan oṣu naa mọ. Lara awọn nnkan to sọ ni pe wọn le lo awọn oogun to le dipo awọn ẹya ara wọn bii osetrogen ati progesterone to n jẹ ki nnkan oṣu wa. O tun mẹnuba jijẹ awọn ounjẹ aṣaraloore ti wọn n pe ni ‘balanced diet.’ Dokita naa sọ pe ere idaraya ṣe pataki. Lẹyin naa lo gba awọn obinrin niyanju lati sọra fun siga ati ọti mimu.


O tun mẹnuba jijẹ awọn ounjẹ aṣaraloore ti wọn n pe ni ‘balanced diet.’ Dokita naa sọ pe ere idaraya ṣe pataki. Lẹyin naa lo gba awọn obinrin niyanju lati sọra fun siga ati ọti mimu.


Òkú sùn bí jàǹdùkú ṣe kọlu ìpolongo Atiku, PDP àti APC tahùn síra wọn

Rogbodiyan bẹ silẹ lọjọ Aje lasiko ti awọn janduku kan ya bo gbagede ti ẹgbẹ oṣelu PDP ti n ṣe ipolongo ibo niluu Kaduna, ti wọn si kọlu awọn ero to peju sibẹ. Awọn janduku naa yabo papa iṣere Ranches Bees ti eto naa ti waye pẹlu oniruru ohun ija lọwọ wọn bii igi, ada atawọn ohun mii lati lati kọlu awọn to wa nibẹ. Igba mẹta ọtọọtọ lawọn janduku naa kọlu papa iṣẹre ọhun, ko to di pe awọn ẹsọ alaabo ri aye lati le wọn jade. Oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣẹlu naa, Atiku Abubakar ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu ọhun. Gẹgẹ bii ohun ti Atiku sọ loju opo Twitter rẹ, ikọlu to waye ni Kaduna ati Zamfara, eyii to yọri si iku ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP kan, jẹ ọna lati pa ẹgbẹ naa lẹnumọ ko ma le ṣe ipolongo ibo lawọn ipinlẹ naa ni. O ni “Mo ti gbọ nipa ikọlu ti awọn ọmọ ita ṣe si awọn ọmọ ẹgbẹ wa ni ipinlẹ Zamfara, eyii to mu ẹmi ọmọ ẹgbẹ kan lọ.


Oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣẹlu naa, Atiku Abubakar ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu ọhun. Gẹgẹ bii ohun ti Atiku sọ loju opo Twitter rẹ, ikọlu to waye ni Kaduna ati Zamfara, eyii to yọri si iku ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP kan, jẹ ọna lati pa ẹgbẹ naa lẹnumọ ko ma le ṣe ipolongo ibo lawọn ipinlẹ naa ni. O ni “Mo ti gbọ nipa ikọlu ti awọn ọmọ ita ṣe si awọn ọmọ ẹgbẹ wa ni ipinlẹ Zamfara, eyii to mu ẹmi ọmọ ẹgbẹ kan lọ. “Mi o faramọ ikọlu naa rara nitori o jẹ igbiyanju lati tẹ ẹtọ awọn ọmọ Naijiria lati korajọ labẹ ofin mọlẹ ni, o tun jẹ ọna kan gboogi lati di wa lọna ipolongo ibo Aarẹ.” “Mo fẹ ko da awọn ọmọ ẹgbẹ PDP ni Zamfara loju pe mo wa lẹyin wọn bii ike, mo si ba awọn mọlẹbi atawọn ọrẹ awọn to ṣeṣe ninu ikọlu to waye nibẹ kẹdun.” Ẹwẹ, ninu atẹjade kan ti Debo Ologunagba, to jẹ agbẹnusọ PDP fi lede, o ni ẹgbẹ oṣelu APC lo wa nidi ikọlu naa. Ologunagba ni “Ikọlu ti wọn ṣe si awọn ọmọ Naijiria ati eyii ti wọn ṣe ikọ ipolongo ibo Aarẹ ẹgbẹ oṣelu PDP ko ṣẹyin oludje sipo gomina ninu ẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Kaduna. “A mọ pe pe ẹru Atiku n ba APC bi awọn araalu ṣe tẹwọgbaa nitori o dantọ lati tu Naijiria ṣe.


“Mi o faramọ ikọlu naa rara nitori o jẹ igbiyanju lati tẹ ẹtọ awọn ọmọ Naijiria lati korajọ labẹ ofin mọlẹ ni, o tun jẹ ọna kan gboogi lati di wa lọna ipolongo ibo Aarẹ.” “Mo fẹ ko da awọn ọmọ ẹgbẹ PDP ni Zamfara loju pe mo wa lẹyin wọn bii ike, mo si ba awọn mọlẹbi atawọn ọrẹ awọn to ṣeṣe ninu ikọlu to waye nibẹ kẹdun.” Ẹwẹ, ninu atẹjade kan ti Debo Ologunagba, to jẹ agbẹnusọ PDP fi lede, o ni ẹgbẹ oṣelu APC lo wa nidi ikọlu naa. Ologunagba ni “Ikọlu ti wọn ṣe si awọn ọmọ Naijiria ati eyii ti wọn ṣe ikọ ipolongo ibo Aarẹ ẹgbẹ oṣelu PDP ko ṣẹyin oludje sipo gomina ninu ẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Kaduna. “A mọ pe pe ẹru Atiku n ba APC bi awọn araalu ṣe tẹwọgbaa nitori o dantọ lati tu Naijiria ṣe. Ologunagba sọ pe ẹru ko b’odo ẹgbẹ awọn nitori ireti ti awọn araalu ni ninu oludije wọn. Lẹyin naa lo ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati fa awọn awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu rẹ leti ki wọn dẹkun ati maa da ilu ru, ki wọn si faye gba eto idibo ti ko ni ẹja n bakan ninu lọdun 2023. Ninu ọrọ tirẹ, akọwe ẹgbẹ oṣelu APC ni Kaduna, Yahaya Baba-Pate sọ pe ẹgbẹ oṣelu awọn kii ṣe ẹgbẹ oni jagidijagan.


Ologunagba sọ pe ẹru ko b’odo ẹgbẹ awọn nitori ireti ti awọn araalu ni ninu oludije wọn. Lẹyin naa lo ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati fa awọn awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu rẹ leti ki wọn dẹkun ati maa da ilu ru, ki wọn si faye gba eto idibo ti ko ni ẹja n bakan ninu lọdun 2023. Ninu ọrọ tirẹ, akọwe ẹgbẹ oṣelu APC ni Kaduna, Yahaya Baba-Pate sọ pe ẹgbẹ oṣelu awọn kii ṣe ẹgbẹ oni jagidijagan. O ni “Ẹgbẹ onirẹlẹ ni ẹgbẹ wa... a ko mọ ẹni to da eto ipolongo ẹgbẹ wọn ru.” “A ti ṣe ojuṣe wa lati ri daju pe awọn oludibo ni Kaduna yoo to ṣeyin wa lọjọ dbibo, nitori naa a ko nilo lati bẹ awọn janduku lọwẹ ki a to jawe olubori ninu eto idibo kankan.”


O ni “Ẹgbẹ onirẹlẹ ni ẹgbẹ wa... a ko mọ ẹni to da eto ipolongo ẹgbẹ wọn ru.” “A ti ṣe ojuṣe wa lati ri daju pe awọn oludibo ni Kaduna yoo to ṣeyin wa lọjọ dbibo, nitori naa a ko nilo lati bẹ awọn janduku lọwẹ ki a to jawe olubori ninu eto idibo kankan.”


Wọ́n rẹ ọrùn ọmọ ọdun méjìlá, gbé òkú rẹ̀ sín àpótí

Awọn alaṣẹ ni France ti bẹrẹ si n ṣe iwadii iku akẹkọbinrin ọmọ ọdun mejila kan ti wọn ba oku rẹ ninu apoti niluu Paris, lorilẹede France. Ọmọdebinrin ọhun, ti orukẹ rẹ n jẹ Lola, ni wọn sọ pe o maa n lo gbogbo akoko rẹ nile ẹkọ rẹ. Baba ọmọ naa lo kọkọ ke sita lẹyin ti ọmọ ọhun ko pada sile lasiko to ṣaba maa n dele. Alẹ ọjọ kan naa ni wọn ṣawari oku ọmọ naa ninu apoti ni ori orule ile wọn. Nigba ti wọn ri oku rẹ, wọn ba ti wọn de apa ati ẹsẹ rẹ, ti wọn si ri apa ibi ti wọn ti rẹ ọrun rẹ. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ti fi ṣikun ofin mu ẹni ti wọn fura si pe o pa ọmọ naa, iyẹn obinrin ọmọ orilẹ-ede Algeria kan, Dahbia B. Wọn mu obinrin ẹni ọdun mẹrinlelogun naa lẹyin ti wọn ri ninu aworan CCTV pẹlu oloogbe ọhun, wọn si ni oun ni wọn ri kẹyin pẹlu rẹ, ki wọn to ri oku rẹ.


Alẹ ọjọ kan naa ni wọn ṣawari oku ọmọ naa ninu apoti ni ori orule ile wọn. Nigba ti wọn ri oku rẹ, wọn ba ti wọn de apa ati ẹsẹ rẹ, ti wọn si ri apa ibi ti wọn ti rẹ ọrun rẹ. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ti fi ṣikun ofin mu ẹni ti wọn fura si pe o pa ọmọ naa, iyẹn obinrin ọmọ orilẹ-ede Algeria kan, Dahbia B. Wọn mu obinrin ẹni ọdun mẹrinlelogun naa lẹyin ti wọn ri ninu aworan CCTV pẹlu oloogbe ọhun, wọn si ni oun ni wọn ri kẹyin pẹlu rẹ, ki wọn to ri oku rẹ. Iroyin ni wọn ri to n fi ile awọn obi ọmọ naa silẹ pẹlu apo kan lọwọ rẹ, to si n rin irin ifura laarin adugbo. Amọ awọn ọlọpaa ti ni o ṣeeṣe ki obinrin naa ma mọ nnkankan nipa iku ọmọ ọhun nitori pe ko ni ile to n gbe, bẹẹ si ni o ni arun ọpọlọ. Ọlọpaa tun ti fi ṣikun ofin mu ọkunrin ẹni ọdun mẹtalelogoji kan ti wọn gbagbọ pe oun lo fi ọkọ rẹ gbe Dhabia B ati apo ti wọn gbe oku ọmọ naa si ninu ọkọ rẹ.


Iroyin ni wọn ri to n fi ile awọn obi ọmọ naa silẹ pẹlu apo kan lọwọ rẹ, to si n rin irin ifura laarin adugbo. Amọ awọn ọlọpaa ti ni o ṣeeṣe ki obinrin naa ma mọ nnkankan nipa iku ọmọ ọhun nitori pe ko ni ile to n gbe, bẹẹ si ni o ni arun ọpọlọ. Ọlọpaa tun ti fi ṣikun ofin mu ọkunrin ẹni ọdun mẹtalelogoji kan ti wọn gbagbọ pe oun lo fi ọkọ rẹ gbe Dhabia B ati apo ti wọn gbe oku ọmọ naa si ninu ọkọ rẹ. Iyawo Aarẹ orilẹ-ede naa, Brigitte Macro ti bu atẹ lu iṣẹlẹ naa, o si sajuwe rẹ gẹgẹ bii eyii to buru jai.


Iyawo Aarẹ orilẹ-ede naa, Brigitte Macro ti bu atẹ lu iṣẹlẹ naa, o si sajuwe rẹ gẹgẹ bii eyii to buru jai.


Bàbálọ́jà Ora-Igbomina kò ṣẹ̀ mi, ohun tó ṣe rèé, tí mo ṣe fi àdá gun níkùn – Afurasí

Ọwọ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti tẹ awọn afurasi meji to ṣeku pa Babaloja ti Ora-Igbomina, Oloye Oladepo Asaolu, ti wọn si jẹwọ idi ti wọn fi gbe igbesẹ naa Awọn afurasi meji naa, Sunday Johnson ati Obisesan Amos, ti ọpọ mọ si Ibadan sọ fun awọn akọroyin niluu Osogbo pe awọn mejeeji lẹdi apo pọ lati ṣeku Babaloja naa. Johnson, ẹni ọdun mẹrindinlogoji, ni awọn gbe igbesẹ naa lẹyin ti oloogbe naa fi ilẹ ta oun lọrẹ sugbọn awọn si nifẹ lati gba awọn ilẹ miiran lọwọ rẹ. O ni “ Mo ṣeku pa Oloye Oladepo Asaolu lẹyin to fun mi ni ilẹ lati ma lo lọfẹ sugbọn wọn ni ti nnkan ba ti dara fun mi, awọn yoo gba ilẹ naa padalọwọ mi. "Ada ti Baba mu dani wa si oko naa ni mo fi gun wọn nikun. Afurasi naa tẹsiwaju pe "Baba ti sọ fun mi pe a n lọ si oko ni owurọ ni dede ago marun un kọja isẹju diẹ. Mo gbe wọn si ori ọkada mi, ti a si gbe ẹnikeji mi dani loju ọna.


"Ada ti Baba mu dani wa si oko naa ni mo fi gun wọn nikun. Afurasi naa tẹsiwaju pe "Baba ti sọ fun mi pe a n lọ si oko ni owurọ ni dede ago marun un kọja isẹju diẹ. Mo gbe wọn si ori ọkada mi, ti a si gbe ẹnikeji mi dani loju ọna. "Bi a ṣe de si oko ni Baba ni ko si aye mọ lati ma lo oko wọn fun ohun ọgbin, ti baba si mu ada dani, mo gba ada lọwọ baba, mo si fi gun wọn nikun. "O ti to ọdun kan ti Baba ti fun mi ni oko naa, ti mo si n fi da oko ọgẹdẹ, obi ati agbado, sugbọn baba ni ti nkan ba ti da awón yoo gba oko naa lọwọ mi. "O dun mi pe mo pa Baba, emi ko salọ, ile mi ni awọn ọlọpaa ti wa mu mi wa si agọ wọn."


"Bi a ṣe de si oko ni Baba ni ko si aye mọ lati ma lo oko wọn fun ohun ọgbin, ti baba si mu ada dani, mo gba ada lọwọ baba, mo si fi gun wọn nikun. "O ti to ọdun kan ti Baba ti fun mi ni oko naa, ti mo si n fi da oko ọgẹdẹ, obi ati agbado, sugbọn baba ni ti nkan ba ti da awón yoo gba oko naa lọwọ mi. "O dun mi pe mo pa Baba, emi ko salọ, ile mi ni awọn ọlọpaa ti wa mu mi wa si agọ wọn." Nigba ti wọn bi Johnson pe ki ni ẹsẹ oloogbe naa, to fi gbe gbesẹ naa, o ni Oloye Oladepo Asaolu ko sẹ oun ni ẹsẹ kankan. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ni iwadi fihan pe aya ni wọn ti gun oloogbe naa, ko to jade laye. Wọn ni awọn afurasi naa lo mu awọn ọlọpaa lọ sinu oko igbo Akisa nibi ti wọn ti sisẹ ibi naa.


Nigba ti wọn bi Johnson pe ki ni ẹsẹ oloogbe naa, to fi gbe gbesẹ naa, o ni Oloye Oladepo Asaolu ko sẹ oun ni ẹsẹ kankan. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ni iwadi fihan pe aya ni wọn ti gun oloogbe naa, ko to jade laye. Wọn ni awọn afurasi naa lo mu awọn ọlọpaa lọ sinu oko igbo Akisa nibi ti wọn ti sisẹ ibi naa. Ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlogoji kan, Mfon Jeremiah, ti ko si gbaga ọlọpaa ipinlẹ Ogun lori ẹsun pe o fun ọmọ ara rẹ to jẹ ọmọ ọdun mẹtala loyun. Afurasi naa, to n gbe ni FIRRO Estate, ni adugbo Adesan, to wa nilu Mowe sọ pe iṣẹ aye ni iṣẹlẹ naa jẹ. Ọwọ ọlọpaa tẹ afurasi ọhun lẹyin ti wọn fi ọrọ rẹ lọ ni agọ wọn to wa ni Mowe.


Ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlogoji kan, Mfon Jeremiah, ti ko si gbaga ọlọpaa ipinlẹ Ogun lori ẹsun pe o fun ọmọ ara rẹ to jẹ ọmọ ọdun mẹtala loyun. Afurasi naa, to n gbe ni FIRRO Estate, ni adugbo Adesan, to wa nilu Mowe sọ pe iṣẹ aye ni iṣẹlẹ naa jẹ. Ọwọ ọlọpaa tẹ afurasi ọhun lẹyin ti wọn fi ọrọ rẹ lọ ni agọ wọn to wa ni Mowe. Ninu atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ naa, Abimbola Oyeyemi fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni iya ọmọ naa lo fi ọrọ naa lọ lagọ awọn. O ni “Obinrin naa ṣakiyesi pe ọmọ rẹ ti loyun, nigba to bẹrẹ lọwọ ọmọ naa ẹni to fun loyun, o dahun pe baba oun ni.” “Lẹyin naa ni wọn gbe ọmọ ọhun lọ sile iwosan fun ayẹwo ti wọn si ṣakiyesi pe oyun oṣu mẹrin ti wa ninu rẹ.” Eyii lo mu ki wọn fi ọlọpaa ṣọwọ sile ọkunrin ọhun lati fi ṣikun ofin mu lati wa sọ tẹnu rẹ. Nigba ti wọn bere lọwọ afurasi naa bi ọrọ oyun ọmọ rẹ ṣe jẹ o ni eedi lo de oun ti oun fi ki ọmọ naa mọlẹ.


Ninu atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ naa, Abimbola Oyeyemi fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni iya ọmọ naa lo fi ọrọ naa lọ lagọ awọn. O ni “Obinrin naa ṣakiyesi pe ọmọ rẹ ti loyun, nigba to bẹrẹ lọwọ ọmọ naa ẹni to fun loyun, o dahun pe baba oun ni.” “Lẹyin naa ni wọn gbe ọmọ ọhun lọ sile iwosan fun ayẹwo ti wọn si ṣakiyesi pe oyun oṣu mẹrin ti wa ninu rẹ.” Eyii lo mu ki wọn fi ọlọpaa ṣọwọ sile ọkunrin ọhun lati fi ṣikun ofin mu lati wa sọ tẹnu rẹ. Nigba ti wọn bere lọwọ afurasi naa bi ọrọ oyun ọmọ rẹ ṣe jẹ o ni eedi lo de oun ti oun fi ki ọmọ naa mọlẹ. Oyeyemi ni “O ṣalaye fun awọn ọlọpaa pe oun la ala pe oun n ba iyawo oun lopọ amọ o ti bọ sori ki oun to mọ pe ọmọ ara oun gan ni oun ki mọlẹ.” Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn tare afurasi naa lọ si ẹka to n ri si ọrọ awọn ọmọde fun iwadii ni kikun, ko si le tete foju bale ẹjọ laipẹ.


Oyeyemi ni “O ṣalaye fun awọn ọlọpaa pe oun la ala pe oun n ba iyawo oun lopọ amọ o ti bọ sori ki oun to mọ pe ọmọ ara oun gan ni oun ki mọlẹ.” Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn tare afurasi naa lọ si ẹka to n ri si ọrọ awọn ọmọde fun iwadii ni kikun, ko si le tete foju bale ẹjọ laipẹ.


Ẹ̀yin afurasí ọmọ Yahoo tẹ ṣèwọ́de, a kò ní dẹ́kun àti mú u yín - EFCC

Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiria, EFCC, ti bu ẹnu atẹ lu awọn ọdọ to n ṣe iwọde lodi si ajọ naa nilu Ibadan. Nigba ti EFCC yoo sọrọ loju opo Twitter ati Facebook rẹ, o ni oun ko ni dẹkun ati maa fi ṣikun ofin mu awọn afurasi onijibiti ori ayelujara. EFCC sọ pe “Awọn ọmọ Yahoo jade lati ṣe ifẹhonuhan nitori pe a korira iwa jibiti ti wọn n wu.” “Amọ EFCC yoo tẹsiwaju lati maa ṣawari, lati maa ṣe iwadii ati lati maa fi ṣikun ofin mu gbogbo awọn to ba n ṣakoba fun ọrọ aje wa." Bẹẹ ba gbagbe, awọn ọdọ kan lo se iwọde lọjọbọ lori bi awọn osisẹ ajọ EFCC se n ju wọn si atimọle lọna aitọ. Awọn olufẹhonuhan naa gbe iwọde ọhun lọ si ọọfisi ijọba ipinlẹ Oyo to wa ni Agodi, pẹlu oniruru akọle lọwọ, ti wọn si n sọ pe o to gẹ fun EFCC. Awọn ọdọ naa fẹsun kan ajọ ọhun pe wọn n fi ṣikun ofin mu awọn lọna aitọ lọna ati maa gba owo lọwọ wọn.


Bẹẹ ba gbagbe, awọn ọdọ kan lo se iwọde lọjọbọ lori bi awọn osisẹ ajọ EFCC se n ju wọn si atimọle lọna aitọ. Awọn olufẹhonuhan naa gbe iwọde ọhun lọ si ọọfisi ijọba ipinlẹ Oyo to wa ni Agodi, pẹlu oniruru akọle lọwọ, ti wọn si n sọ pe o to gẹ fun EFCC. Awọn ọdọ naa fẹsun kan ajọ ọhun pe wọn n fi ṣikun ofin mu awọn lọna aitọ lọna ati maa gba owo lọwọ wọn. Ifẹhonuhan ilu Ibadan yii lo n waye lẹyin ọjọ diẹ ti iru rẹ ti kọkọ waye nilu Warri, nipinlẹ Delta. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Awọn ọdọ ni kan nipinlẹ Oyo ti tutọ soke, ti wọn si n foju gbaa lori bawọn osisẹ ajọ to n sewadi iwa ọdaran nidi owonaa, EFCC se n ti wọn mọle lọna aitọ.


Ifẹhonuhan ilu Ibadan yii lo n waye lẹyin ọjọ diẹ ti iru rẹ ti kọkọ waye nilu Warri, nipinlẹ Delta. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Awọn ọdọ ni kan nipinlẹ Oyo ti tutọ soke, ti wọn si n foju gbaa lori bawọn osisẹ ajọ to n sewadi iwa ọdaran nidi owonaa, EFCC se n ti wọn mọle lọna aitọ. Awọn ọdọ naa, ti wọn pọ lọ bii esu lo ya wọ ile ìsẹ ijọba ipinlẹ Oyo lati se ifẹhonuhan to tako isẹ EFCC naa. N ṣe ni awọn ọdọ naa gbe igi da opopona to wọ ileeṣẹ ìjọba ìpinlẹ Oyo, ti wọn si fa sunkere fakere ọkọ ni opopona naa. Awọn ọdọ naa si ri daju pe ko si ẹni to le wọle tabi jade kruo ninu ileesẹ ijọba lọgba Secretariat, ti ohun gbogbo si dẹnu kọlẹ nibẹ.


Awọn ọdọ naa, ti wọn pọ lọ bii esu lo ya wọ ile ìsẹ ijọba ipinlẹ Oyo lati se ifẹhonuhan to tako isẹ EFCC naa. N ṣe ni awọn ọdọ naa gbe igi da opopona to wọ ileeṣẹ ìjọba ìpinlẹ Oyo, ti wọn si fa sunkere fakere ọkọ ni opopona naa. Awọn ọdọ naa si ri daju pe ko si ẹni to le wọle tabi jade kruo ninu ileesẹ ijọba lọgba Secretariat, ti ohun gbogbo si dẹnu kọlẹ nibẹ. Bakan naa ni iwọde ọhun to sediwọ fun lilọ-bibọ ọkọ ni agbegbe Secretariat tun mu ki sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ waye lawọn agbegbe bii Total Garden ati Bodija. Koda, o le ni ogun ọkọ ayọkẹlẹ tawọn ọdọ naa wa debi ti wọn ti se iwọde ọhun, ti wọn si n kọ oniruuru orin lati tako iwa EFCC ọhun. Bakan naa, oniruuru akọle ni wọn gbe dani eyi to n tako iwa bi awọn osisẹ se n ka wọn mọle, gbe wọn si ahamọ ati ifiyajẹni lọna aitọ.


Bakan naa ni iwọde ọhun to sediwọ fun lilọ-bibọ ọkọ ni agbegbe Secretariat tun mu ki sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ waye lawọn agbegbe bii Total Garden ati Bodija. Koda, o le ni ogun ọkọ ayọkẹlẹ tawọn ọdọ naa wa debi ti wọn ti se iwọde ọhun, ti wọn si n kọ oniruuru orin lati tako iwa EFCC ọhun. Bakan naa, oniruuru akọle ni wọn gbe dani eyi to n tako iwa bi awọn osisẹ se n ka wọn mọle, gbe wọn si ahamọ ati ifiyajẹni lọna aitọ. Lara awọn akọle naa lo ni "Ko tọ fun EFCC lati maa gbe wa, ti wa mọle tabi fi iya jẹwa lori ẹsun aimọdi." "Ẹ bá wa fofin si isẹ ajọ EFCC, awa ọdọ ko paniyan, gbe ibọn tabi fa wahala nigboro." "Ẹ fopin si isẹ EFCC, ta ba dakẹ, iku ni."


Lara awọn akọle naa lo ni "Ko tọ fun EFCC lati maa gbe wa, ti wa mọle tabi fi iya jẹwa lori ẹsun aimọdi." "Ẹ bá wa fofin si isẹ ajọ EFCC, awa ọdọ ko paniyan, gbe ibọn tabi fa wahala nigboro." "Ẹ fopin si isẹ EFCC, ta ba dakẹ, iku ni." Gbogbo awọn akọle naa si lo n tako ihuwasi awọn osisẹ to n dena iwa ọdaran nidi owona naa. Ọkan lara awọn olufẹhonuhan ti o pe orukọ rẹ ni Samuel ni, awọn ṣe ifẹhonuhan  naa nitori bi ajọ EFCC ṣe n fi ẹsun kan awọn pe awọn jẹ onijibiti ayelujara. O ni onimọ ẹrọ ni oun sugbọn ọpọ igba ni ajọ EFCC ti ṣe ikọlu si oun nitori oun jẹ ọdọmọkunrin.


Gbogbo awọn akọle naa si lo n tako ihuwasi awọn osisẹ to n dena iwa ọdaran nidi owona naa. Ọkan lara awọn olufẹhonuhan ti o pe orukọ rẹ ni Samuel ni, awọn ṣe ifẹhonuhan  naa nitori bi ajọ EFCC ṣe n fi ẹsun kan awọn pe awọn jẹ onijibiti ayelujara. O ni onimọ ẹrọ ni oun sugbọn ọpọ igba ni ajọ EFCC ti ṣe ikọlu si oun nitori oun jẹ ọdọmọkunrin. Bakan naa, ko si ẹnikẹni lati ileeṣẹ gomina ipinle Oyo to yọju sì awọn olufẹhonuhan naa titi wọn fi tuka. "O ti su wa, se ni awọn osisẹ ajọ EFCC kan n gbe wa ninu ile wa bo se wu wọn, ti wọn si n yẹ ile wa wo lna aitọ. Wọn ko fi iwe asẹ lati yẹ ile wa wo han wa, ti wọn si n pe wa ni ob=nijibiti lai jẹ pe a huwa Yahoo.


Bakan naa, ko si ẹnikẹni lati ileeṣẹ gomina ipinle Oyo to yọju sì awọn olufẹhonuhan naa titi wọn fi tuka. "O ti su wa, se ni awọn osisẹ ajọ EFCC kan n gbe wa ninu ile wa bo se wu wọn, ti wọn si n yẹ ile wa wo lna aitọ. Wọn ko fi iwe asẹ lati yẹ ile wa wo han wa, ti wọn si n pe wa ni ob=nijibiti lai jẹ pe a huwa Yahoo. Ọpọ wa lo ni isẹ aje tiwa lọwọ, ti a ko si huwa ọdaran amọ se ni wọn n palẹ wa mọ tori pe a jẹ ọdọ lawujọ. A wa n rọ ijọba lati ba wa da si ọrọ naa ko to bọ sori nitori ta ba le ewurẹ titi kan ogiri, yoo pada bu olowo rẹ jẹ" Kii se igba akọkọ ree ti awọn ọdọ yii yoo maa se iwọde tako awọn osisẹ EFCC nitori irufẹ iwọde yii naa waye nilu Warri, nipinlẹ Delta. A si ranti pe lọpọ igba ni ajọ EFCC maa n se afihan awọn ọdọ lọpọ yanturu pe wọn n lọwọ ninu iwa lilu jibiti ori ayelujara ta mọ si Yahoo.


Ọpọ wa lo ni isẹ aje tiwa lọwọ, ti a ko si huwa ọdaran amọ se ni wọn n palẹ wa mọ tori pe a jẹ ọdọ lawujọ. A wa n rọ ijọba lati ba wa da si ọrọ naa ko to bọ sori nitori ta ba le ewurẹ titi kan ogiri, yoo pada bu olowo rẹ jẹ" Kii se igba akọkọ ree ti awọn ọdọ yii yoo maa se iwọde tako awọn osisẹ EFCC nitori irufẹ iwọde yii naa waye nilu Warri, nipinlẹ Delta. A si ranti pe lọpọ igba ni ajọ EFCC maa n se afihan awọn ọdọ lọpọ yanturu pe wọn n lọwọ ninu iwa lilu jibiti ori ayelujara ta mọ si Yahoo.


Fani-Kayode, Keyamo sọ̀kò ọ̀rọ̀ sí Atiku tó ní òun ni ipò Ààrẹ yẹ bíi ọmọ Ariwa tó fẹ́ràn Naijiria

Awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ti bu ẹnu atẹ lu oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar, lẹyin to ni oun lo yẹ ki awọn eeyan Ariwa dibo fun dipo awọn oludije lati ilẹ Yoruba tabi ilẹ Igbo. Lara awọn to n sọko ọrọ si Atiku ni minisita tẹlẹ fun eto irina ofurufu, Femi Fani-Kayode, ati agbẹnusọ fun ikọ ipolongo ibo fẹgbẹ oṣelu APC, amofin Festus Keyamo. Bi Keyamo ṣe n sọ pe asiko ti to fun Atiku lati yọwọ ninu eto idibo naa ni Fani-Kayode n sọ pe ọrọ itiju gbaa ni Atiku sọ. Asiko ti Atiku n dahun awọn ibeere kan lo sọ ọrọ naa nibi ifọrọwerọ pẹlu alaga ẹgbẹ awọn agbagba Ariwa, Northern Elders Forum, NEF, Hakeem Baba-Ahmed, niluu Kaduna. Atiku sọ pe oun lo yẹ ki awọn eeyan Ariwa dibo fun nitori pe oun jẹ ọmọ Ariwa to ni ifẹ Naijiria lọkan. O ni “Ohun ti awọn ara Ariwa nilo ree, wọn ko nilo ọmọ Yoruba tabi Igbo, mo duro niwaju yin gẹgẹ bii ẹni to fẹran Naijiria to si wa lati Ariwa.” Amọ ọrọ naa ko dun mọ awọn eeyan kan nminu.


Asiko ti Atiku n dahun awọn ibeere kan lo sọ ọrọ naa nibi ifọrọwerọ pẹlu alaga ẹgbẹ awọn agbagba Ariwa, Northern Elders Forum, NEF, Hakeem Baba-Ahmed, niluu Kaduna. Atiku sọ pe oun lo yẹ ki awọn eeyan Ariwa dibo fun nitori pe oun jẹ ọmọ Ariwa to ni ifẹ Naijiria lọkan. O ni “Ohun ti awọn ara Ariwa nilo ree, wọn ko nilo ọmọ Yoruba tabi Igbo, mo duro niwaju yin gẹgẹ bii ẹni to fẹran Naijiria to si wa lati Ariwa.” Amọ ọrọ naa ko dun mọ awọn eeyan kan nminu. Ninu awọn atẹjade kan loju opo Twitter rẹ, Fani-Kayode sọ pe awọn ko ni gba ki Atiku ṣe ohun to ṣe fun gomina ipinlẹ Rivers, Nyemsom Wike, ṣaaju ati lẹyin eto idibo abẹnu ẹgbẹ wọn fun awọn ọmọ Naijiria. O ni “Ọrọ ti Atiku sọ yii ko ṣe itẹwọgba, o si jẹ eyii to n dojuti ni.” “Idi ni pe ti yoo ba fi di ọdun to n bọ, a o ti ni Aarẹ to ti lo ọdun mẹjọ lori alefa, to si jẹ ọmọ iha Ariwa.” “Amọ ṣa, ọpọ eeyan ni Ariwa ni ko ronu bii ti Atiku atawọn ọmọ ẹgbẹ rẹ ṣe n ronu, nitori wọn ko ri awọn eeyan guusu bii ẹru.” “Akoko ti to ki agbara kuro ni Ariwa lọ si Guusu, ọpọ eeyan to wa loke ọya atawọn eeyan Ariwa ninu ẹgbẹ oṣelu APC lo si gba bẹẹ.” Nigba ti yoo sọrọ ni tirẹ, agbẹnusọ ipolongo APC, Festus Keyamo ke si Atiku Abubakar lati yọwọ lawo ere je ipo Aarẹ naa nitori ohun to sọ. O ni o ṣe ni laanu pe Atiku  lo ọrọ ẹlẹyamẹya lati ṣe ipolongo ki awọn eeyan le dibo fun.


Ninu awọn atẹjade kan loju opo Twitter rẹ, Fani-Kayode sọ pe awọn ko ni gba ki Atiku ṣe ohun to ṣe fun gomina ipinlẹ Rivers, Nyemsom Wike, ṣaaju ati lẹyin eto idibo abẹnu ẹgbẹ wọn fun awọn ọmọ Naijiria. O ni “Ọrọ ti Atiku sọ yii ko ṣe itẹwọgba, o si jẹ eyii to n dojuti ni.” “Idi ni pe ti yoo ba fi di ọdun to n bọ, a o ti ni Aarẹ to ti lo ọdun mẹjọ lori alefa, to si jẹ ọmọ iha Ariwa.” “Amọ ṣa, ọpọ eeyan ni Ariwa ni ko ronu bii ti Atiku atawọn ọmọ ẹgbẹ rẹ ṣe n ronu, nitori wọn ko ri awọn eeyan guusu bii ẹru.” “Akoko ti to ki agbara kuro ni Ariwa lọ si Guusu, ọpọ eeyan to wa loke ọya atawọn eeyan Ariwa ninu ẹgbẹ oṣelu APC lo si gba bẹẹ.” Nigba ti yoo sọrọ ni tirẹ, agbẹnusọ ipolongo APC, Festus Keyamo ke si Atiku Abubakar lati yọwọ lawo ere je ipo Aarẹ naa nitori ohun to sọ. O ni o ṣe ni laanu pe Atiku  lo ọrọ ẹlẹyamẹya lati ṣe ipolongo ki awọn eeyan le dibo fun. Keyamọ pari ọrọ rẹ pe oju gba oun ti fun Atiku fun ọrọ to jade lati ẹnu rẹ, ko si yẹ ko kopa ninu eto idibo naa mọ.


Keyamọ pari ọrọ rẹ pe oju gba oun ti fun Atiku fun ọrọ to jade lati ẹnu rẹ, ko si yẹ ko kopa ninu eto idibo naa mọ.


Ọkùnrin ẹni ọdún 23 jí ara rẹ̀ gbé ní ìpínlẹ̀ Ogun lọ́nà àti gba ₦10m lọ́wọ́ òbí rẹ̀

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti fi ṣikun ofin mu ọkunrin ẹni ọdun mẹtalelogun kan, Edward Okache, lori ẹsun pe o ji ara rẹ gbe, lọna ati dibọn gba miliọnu mẹwaa naira lọwọ awọn obi rẹ. Ọkunrin naa atawọn mẹrin mii; Asamoah Ernest, Isiah Uti, Ephraim Anyijor ati Charity Lukpata, ni ọwọ ọlọpaa tẹ. Ninu atẹjade ti alukoro ileeṣẹ nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi fi lede, o ni obinrin kan Comfort Okache lo fi ọrọ naa lọ ni agọ ọlọpaa kan to wa ni Mowe ki ọwọ to tẹ awọn afurasi naa. Gẹgẹ bii ohun to sọ, Comfort sọ fun awọn ọlọpaa pe aburo oun n rinrinajo bọ lati ilu Calabar siluu Eko, amọ wọn jii gbe nigba to de Mowe, ti awọn ajinigbe naa si n bere miliọnu mẹwaa naira owo itusilẹ lọwọ awọn ẹbi. Oyeyemi ni kete ti ọrọ naa to awọn leti ni awọn akọṣẹmọṣẹ agbofinro tẹkọ leti lọ sibi ti iṣẹlẹ naa ti waye lati doola ọdọkunrin ọhun. O ni asiko ti wọn n wa inu igbo to yi agbegbe naa ka ni wọn ri ọdọkunrin naa ninu ile kan ti wọn ko tii kọ tan ti wọn de ọwọ ati ẹsẹ rẹ.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, Comfort sọ fun awọn ọlọpaa pe aburo oun n rinrinajo bọ lati ilu Calabar siluu Eko, amọ wọn jii gbe nigba to de Mowe, ti awọn ajinigbe naa si n bere miliọnu mẹwaa naira owo itusilẹ lọwọ awọn ẹbi. Oyeyemi ni kete ti ọrọ naa to awọn leti ni awọn akọṣẹmọṣẹ agbofinro tẹkọ leti lọ sibi ti iṣẹlẹ naa ti waye lati doola ọdọkunrin ọhun. O ni asiko ti wọn n wa inu igbo to yi agbegbe naa ka ni wọn ri ọdọkunrin naa ninu ile kan ti wọn ko tii kọ tan ti wọn de ọwọ ati ẹsẹ rẹ. Oyeyemi tẹsiwaju pe wọn ri ọkunrin naa pẹlu Asamoah Ernest, to jẹ ọmọ orilẹ-ede Ghana, ati Isiah Uti, nibi ti wọn de apa ati ẹsẹ rẹ mọ. Wọn fi ṣikun ofin mu awọn afurasi ti wọn ba pẹlu rẹ, wọn si doola rẹ. Oyeyemi ni “Amọ nigba ti wọn yoo fi de agọ ọlọpaa, awọn afurasi mejeji ti a mu sọ pe ọkunrin naa funra rẹ lo ki ni awọn ji oun gbe lọna ati gba owo lọwọ awọn obi rẹ, eyii ti yoo fi ṣowo lori ayelujara.” Wọn tun jẹwọ pe ọkunrin ọhun lo mu awọn mọ Ephraim Anyijor ati Charity Lukpata ti wọn ji gbe, Ephraim ati Charity si ti jẹwọ pe lootọ ni.


Oyeyemi tẹsiwaju pe wọn ri ọkunrin naa pẹlu Asamoah Ernest, to jẹ ọmọ orilẹ-ede Ghana, ati Isiah Uti, nibi ti wọn de apa ati ẹsẹ rẹ mọ. Wọn fi ṣikun ofin mu awọn afurasi ti wọn ba pẹlu rẹ, wọn si doola rẹ. Oyeyemi ni “Amọ nigba ti wọn yoo fi de agọ ọlọpaa, awọn afurasi mejeji ti a mu sọ pe ọkunrin naa funra rẹ lo ki ni awọn ji oun gbe lọna ati gba owo lọwọ awọn obi rẹ, eyii ti yoo fi ṣowo lori ayelujara.” Wọn tun jẹwọ pe ọkunrin ọhun lo mu awọn mọ Ephraim Anyijor ati Charity Lukpata ti wọn ji gbe, Ephraim ati Charity si ti jẹwọ pe lootọ ni. Oyeyemi pari ọrọ rẹ pe awọn yoo dari awọn afurasi naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣe iwadii iwa ijinigbe fun iwadii nin kikun.


Oyeyemi pari ọrọ rẹ pe awọn yoo dari awọn afurasi naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣe iwadii iwa ijinigbe fun iwadii nin kikun.


Ariwo sọ bí Segun Oni ṣe kó ìwé èsì ìbò tó pọ̀ ju iye àgọ́ ìdìbò wá sọ́dọ̀ ‘Tribunal’ Ekiti

Igbimọ to n gbọ ẹhonu esi ibo gomina ti bẹrẹ ijoko nipinlẹ Ekiti. Nibi ijoko naa to waye lọjọbọ ni awọn isẹlẹ kan ti waye eyi to mu ki ariwo sọ. Segun Oni, tii se gomina ipinlẹ naa tẹlẹ ati oludije gomina fẹgbẹ oselu SDP to pe ẹjọ naa, lo awọn ẹri rẹ kan wa sile ẹjọ. Awn ẹri naa lo fi n sọ awijare rẹ pe mọkaruru wa ninu esi ibo gomina naa, to gbe oludije fẹgbẹ oselu APC, Abiodun Oyebamji wọle. Oni si ko iwe idibo to pọ ju ibudo idibo nipinlẹ Ekiti wa sile ẹjọ naa gẹgẹ bii ẹri, ti ọpọ eeyan to wa nibẹ si figbe ta. Ṣaaju ni Oni ti kọkọ sọ pe ajọ eleto idibo, INEC ko fun oun laye lati ko awọn iwe ati irinṣẹ ti wọn lo lasiko eto idibo naa, bii ẹrọ BVAS, eyii ti oun fẹ ko wa siwaju igbimọ naa gẹgẹ bii ẹri.


Awn ẹri naa lo fi n sọ awijare rẹ pe mọkaruru wa ninu esi ibo gomina naa, to gbe oludije fẹgbẹ oselu APC, Abiodun Oyebamji wọle. Oni si ko iwe idibo to pọ ju ibudo idibo nipinlẹ Ekiti wa sile ẹjọ naa gẹgẹ bii ẹri, ti ọpọ eeyan to wa nibẹ si figbe ta. Ṣaaju ni Oni ti kọkọ sọ pe ajọ eleto idibo, INEC ko fun oun laye lati ko awọn iwe ati irinṣẹ ti wọn lo lasiko eto idibo naa, bii ẹrọ BVAS, eyii ti oun fẹ ko wa siwaju igbimọ naa gẹgẹ bii ẹri. Amọ Ọmọba Lateef Fagbemi, to jẹ agbẹjọro oludije fẹgbẹ oṣelu APC to jawe olubori, Biodun Oyebanji, sọ fun igbimọ naa, ko ma ṣe gba awọn ẹri ọhun wọle. Nigba ti aago mejila ọsan kọja iṣẹju diẹ ni igbimọ naa lọ fun isinmi ranpẹ, titi di aago meji abọ ti wọn bẹrẹ si  n fi ọrọ wa Segun Oni lẹnu wo lori ẹjọ to pe. Amọ lasiko ti isinmi naa n lọ lọwọ, ni wọn bẹrẹ si n ṣayẹwo awọn iwe idibo to ko wa, ti wọn si ṣakiyesi pe iwe naa pọ ju iye ibudo idibo to wa l’Ekiti lọ.


Amọ Ọmọba Lateef Fagbemi, to jẹ agbẹjọro oludije fẹgbẹ oṣelu APC to jawe olubori, Biodun Oyebanji, sọ fun igbimọ naa, ko ma ṣe gba awọn ẹri ọhun wọle. Nigba ti aago mejila ọsan kọja iṣẹju diẹ ni igbimọ naa lọ fun isinmi ranpẹ, titi di aago meji abọ ti wọn bẹrẹ si  n fi ọrọ wa Segun Oni lẹnu wo lori ẹjọ to pe. Amọ lasiko ti isinmi naa n lọ lọwọ, ni wọn bẹrẹ si n ṣayẹwo awọn iwe idibo to ko wa, ti wọn si ṣakiyesi pe iwe naa pọ ju iye ibudo idibo to wa l’Ekiti lọ. Ọrọ naa fa oniruru ariyanjiyan nibi ijoko naa laarin awọn agbẹjọro olupejọ atawọn olujẹjọ lori ẹni to jẹbi. Nigba to n sọrọ lori ariyanjiyan naa, alaga igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo ọhun, Wilfred Kpochi ni, ṣe lawọn ni ki wọn yẹ iwe kọọkan wo, ni ibamu pẹlu agọ idibo kọọkan. O ni ki wọn to ṣakiyesi pe iwe naa pọ ju iye agọ idibo to wa nipilẹ Ekiti, eyii ti apapọ rẹ jẹ ẹgbẹrun meji ati arundinlaadọtalenirinwo.


Ọrọ naa fa oniruru ariyanjiyan nibi ijoko naa laarin awọn agbẹjọro olupejọ atawọn olujẹjọ lori ẹni to jẹbi. Nigba to n sọrọ lori ariyanjiyan naa, alaga igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo ọhun, Wilfred Kpochi ni, ṣe lawọn ni ki wọn yẹ iwe kọọkan wo, ni ibamu pẹlu agọ idibo kọọkan. O ni ki wọn to ṣakiyesi pe iwe naa pọ ju iye agọ idibo to wa nipilẹ Ekiti, eyii ti apapọ rẹ jẹ ẹgbẹrun meji ati arundinlaadọtalenirinwo. O ni “Iwe ti wọn ko wa pọ ju iye agọ idibo to wa lọ, idajọ wa yoo si da lori iye agọ idibo to wa. A fẹ ki wọn yẹ awọn iwe naa wo daadaa... a fẹ ko jẹ iwe kan lati agọ idibo kan ni.” Lẹyin atotonu awọn agbẹjọro to wa nikalẹ, igbimọ naa sun igbẹjọ ijoko igbimọ ọhun siwaju lati le fun Segun Oni laaye lati tun awọn iwe naa yẹwo.


O ni “Iwe ti wọn ko wa pọ ju iye agọ idibo to wa lọ, idajọ wa yoo si da lori iye agọ idibo to wa. A fẹ ki wọn yẹ awọn iwe naa wo daadaa... a fẹ ko jẹ iwe kan lati agọ idibo kan ni.” Lẹyin atotonu awọn agbẹjọro to wa nikalẹ, igbimọ naa sun igbẹjọ ijoko igbimọ ọhun siwaju lati le fun Segun Oni laaye lati tun awọn iwe naa yẹwo.


Ìjọba Oyo fi ẹ̀ṣọ́ aláàbò sọwọ́ sí Ipapo/Iseyin lẹ́yin tí wọ́n jí àwọn àgbẹ̀ gbe lópin ọ̀sẹ̀

Ijọba ipinlẹ Oyo ti fi awọn agbofinro ṣọwọ si agbegbe Ipapo/Iseyin ni iha Ariwa ipinlẹ naa lati daabo bo awọn eeyan to n gbe nibẹ. Igbesẹ ọhun ko ṣẹyin bi awọn ajinigbe tun ṣe ṣọṣẹ nibẹ lọjọ Abamẹta, ninu eyii ti wọn ti ji awọn agbẹ kan gbe lọ. Ijọba ipinlẹ naa ti parọwa si awọn eeyan agbegbe Ipapo ki wọn fi ọkan wọn balẹ lẹyin iṣẹlẹ ijinigbe naa nitori oun yoo daabo bo wọn. Ninu atẹjade kan ti kọmiṣọna fun iroyin ati aṣa, Wasiu Olatubosun fi lede, o ni kọmiṣọna fun eto ọgbin, Adeniyi Adebisi ti fi to oun leti pe wọn ti dari awọn ọlọpaa atawọn ọmọ ogun si agbegbe naa. O ni ijọba ipinlẹ Oyo ko fi abo ẹmi ati dukia awọn eeyan ipinlẹ naa ṣere rara, paapaa awọn agbẹ. Olatubosun ni “Ijọba ti ṣetan lati ṣawari awọn eeyan ti wọn ji gbew, ati lati da wọn pada sọdọ awọn ẹbi wọn layọ ati alaafia.” “A n reti ki awọn ọmọ ogun darapọ mọ awọn ẹṣọ alaabo to wa nibẹ, kii ṣe lati ṣawari awọn eeyan ti wọn ji gbe nikan, amọ lati tun rii daju pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ ko waye mọ.” “Fun idi eyii, a ti  ke si gbogbo awọn ẹṣọ alaabo, to fi mọ awọn ọmọ ogun lati bẹrẹ si n tọpinpin awọn ọdaran naa.” Lẹyin naa lo ni iṣẹ ti n lọ lọwọ lati ri daju irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ di ohun igbagbe nipinlẹ Oyo.


Ọlọ́pàá tó bá ìyàwó Atiku gbé báàgì lóde kan ìjàngbọ̀n

Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria, Olumuyiwa Adejobi ti sọ pe ọlọpaa obinrin ti wọn yan ti iyawo Atiku Abubakar, iyẹn Titi Abubakar, yoo jiya to tọ gẹgẹ bii ofin ileeṣẹ naa lẹyin ti aworan rẹ gbode nibi to ti gbe baagi iyawo oloṣelu naa dani. Ọdọbinrin kan, Ifeoma, lo fi aworan naa lede loju opo Twitter rẹ, nibi to ti bu ẹnu atẹ lu ọlọpaa ọhun, to tun tahun si ileeṣẹ ọlọpaa lapapọ. Ifeoma sọ loju opo Twitter rẹ pe “Ti araalu lasan ba le sọ ọlọpaa di ọmọ ọdọ to n gbe baagi rẹ, nigba wo ni ọlọpaa ko ni gbagbe ojuṣe rẹ ti yoo si maa ṣe ohun ti awọn alagbara ilu n fẹ?” Inu akọle ọhun le ti ke si agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Benjami Hundeyin pe ko da si ọrọ naa. Amọ ki Hundeyin to sọrọ ni agbenusọ ileeṣẹ naa l’Abuja, Muyiwa Adejobi ti dahun pe ohun ti ọlọpaa naa ṣe ko ṣe itẹwọgba. Adejobi ni “Nnkan yii ko ṣe itẹwọgba rara.” “A oo ṣawari ọlọpaa yii, a o si kan si ẹni ti a yan an ti lati maa ṣṣo.” “A ti kan si ẹka to n ri si akansẹ iṣẹ nileeṣẹ ọlọpaa lati ba wa ṣawari ọlọpaa obinrin naa lati wa sọ tẹnu rẹ, diẹdiẹ ni a oo fọ ileeṣẹ ọlọpaa mọ.” Kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn oloṣelu tabi awọn alagbara ilu yoo lo ọlọpaa ti wọn ni ko maa ṣọ wọ ni ilokulo. Ti ẹ ko ba gba gbagbe, ẹnu ọjọ mẹta yii ni ọjọgbọn Zainab Duke-Abiola, to jẹ opo oloogbe MKO Abiola ati ọmọ ọdọ rẹ kan wọ gau nilu Abuja lẹyin ti wọn fẹsun kan wọn pe wọn lu ọlọpaa obinrin kan niluu bara.


Amọ ki Hundeyin to sọrọ ni agbenusọ ileeṣẹ naa l’Abuja, Muyiwa Adejobi ti dahun pe ohun ti ọlọpaa naa ṣe ko ṣe itẹwọgba. Adejobi ni “Nnkan yii ko ṣe itẹwọgba rara.” “A oo ṣawari ọlọpaa yii, a o si kan si ẹni ti a yan an ti lati maa ṣṣo.” “A ti kan si ẹka to n ri si akansẹ iṣẹ nileeṣẹ ọlọpaa lati ba wa ṣawari ọlọpaa obinrin naa lati wa sọ tẹnu rẹ, diẹdiẹ ni a oo fọ ileeṣẹ ọlọpaa mọ.” Kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn oloṣelu tabi awọn alagbara ilu yoo lo ọlọpaa ti wọn ni ko maa ṣọ wọ ni ilokulo. Ti ẹ ko ba gba gbagbe, ẹnu ọjọ mẹta yii ni ọjọgbọn Zainab Duke-Abiola, to jẹ opo oloogbe MKO Abiola ati ọmọ ọdọ rẹ kan wọ gau nilu Abuja lẹyin ti wọn fẹsun kan wọn pe wọn lu ọlọpaa obinrin kan niluu bara. Ọlọpaa naa, Teju Moses ni wọn na titi ti ẹjẹ fi n jade lara rẹ to si n bẹbẹ pe ki wọn gbe oun lọ sile iwosan ki oun ma ba ku. Lẹyin iṣẹlẹ naa ni Zanab Abiola ati ọmọ ọdọ rẹ naa ti wọn fẹsun kan foju bale ẹjọ.


Ọlọpaa naa, Teju Moses ni wọn na titi ti ẹjẹ fi n jade lara rẹ to si n bẹbẹ pe ki wọn gbe oun lọ sile iwosan ki oun ma ba ku. Lẹyin iṣẹlẹ naa ni Zanab Abiola ati ọmọ ọdọ rẹ naa ti wọn fẹsun kan foju bale ẹjọ.


Lóòtọ́ọ́ la gba owóyàá Lapo àmọ́ a máa sán padà - Tobiloba Amusan

Laipẹ yii ni gbogbo agbaye dide lati se ayẹsi ọmọ Naijiria kan to pegede julọ lagbaye ninu idije ere sisa ọlọgọrun mita. Oluwatobiloba Amusan ni orukọ rẹ, ojulowo ọmọ Yoruba atata ni, to si wa lati ilu Ijẹbu Ode. Lẹyin to gba ẹyẹ agbaye naa tan, Tobiloba wa silẹ Naijiria tii se ile baba rẹ nitori ajo ko dabi ile. Lasiko abẹwo naa si lo ti kan sawọn obi rẹ nilu Ijebu Ode, to si tun lọ sọdọ aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to fi ami ẹyẹ da lọla. Ko tan sibẹ, laipẹ yii tun ni Tobiloba se abẹwo sọdọ gomina ipinlẹ Ogun, ẹni to fun ni ẹbun ile ati owo miliọnu marun naira. BBC Yoruba wa tiraka lati wa Tobiloba kan, ta si fọrọ wa lẹnu wo nipa oriire to se nidi ere sisa yii, igbe aye rẹ, atilẹyin awọn obi rẹ ati afojusun rẹ fun ọjọ ọla.


Lasiko abẹwo naa si lo ti kan sawọn obi rẹ nilu Ijebu Ode, to si tun lọ sọdọ aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to fi ami ẹyẹ da lọla. Ko tan sibẹ, laipẹ yii tun ni Tobiloba se abẹwo sọdọ gomina ipinlẹ Ogun, ẹni to fun ni ẹbun ile ati owo miliọnu marun naira. BBC Yoruba wa tiraka lati wa Tobiloba kan, ta si fọrọ wa lẹnu wo nipa oriire to se nidi ere sisa yii, igbe aye rẹ, atilẹyin awọn obi rẹ ati afojusun rẹ fun ọjọ ọla. Nigba to n salaye bo se bẹrẹ ere idara, akọni obinrin naa salaye idi ere bọọlu ni oun kọkọ ya si, amọ nigba to ya o ni oun ri pe ọna oun ko gba ibẹ. O ni lẹyin naa ni oun wa gba idi ere sisa lọ. Tobiloba fikun pe awọn obi oun se atilẹyin alailẹgbẹ fun oun lasiko ti oun n gbaradi nidi ere sisa.


Nigba to n salaye bo se bẹrẹ ere idara, akọni obinrin naa salaye idi ere bọọlu ni oun kọkọ ya si, amọ nigba to ya o ni oun ri pe ọna oun ko gba ibẹ. O ni lẹyin naa ni oun wa gba idi ere sisa lọ. Tobiloba fikun pe awọn obi oun se atilẹyin alailẹgbẹ fun oun lasiko ti oun n gbaradi nidi ere sisa. Koda, o tun fidi rẹ mulẹ fun BBC Yoruba pe awọn obi oun gan gba owo LAPO, eyiun owoya nile ifowopamọ alabọde eyi ti awọn si maa san pada. O tun yan pe oun ko figba kankan sọ pe baba oun jo bata ti oun fi n sare ri, ohun ti oun sọ ni pe o ku diẹ ki baba oun jo bata ere sisa oun. Amọ Tobiloba sisọ loju rẹ pe awọn akọroyin na lo pada wa gbe sita pe oun ni baba oun jo baba ere sisa oun, eyi ti ko ri bẹẹ rara.


Koda, o tun fidi rẹ mulẹ fun BBC Yoruba pe awọn obi oun gan gba owo LAPO, eyiun owoya nile ifowopamọ alabọde eyi ti awọn si maa san pada. O tun yan pe oun ko figba kankan sọ pe baba oun jo bata ti oun fi n sare ri, ohun ti oun sọ ni pe o ku diẹ ki baba oun jo bata ere sisa oun. Amọ Tobiloba sisọ loju rẹ pe awọn akọroyin na lo pada wa gbe sita pe oun ni baba oun jo baba ere sisa oun, eyi ti ko ri bẹẹ rara. Ehoro ori ọdan naa ni bi o tilẹ jẹ pe awọn obi oun kọkọ n ki oun nilọ pe iwe ni awọn sọ pe ki oun lọ ka, kii se ere sisa. Sugbọn o ni wọn pada ti oun lẹyin ninu ere idaraya ti oun yan laayo naa. Nigba to n salaye iru abuda ẹni to jẹ, Tobiloba ni oju oun kan ri bo se ri ni, oun ko buru rara, bẹẹ si ni oun nifẹ lati maa rẹrin.


Ehoro ori ọdan naa ni bi o tilẹ jẹ pe awọn obi oun kọkọ n ki oun nilọ pe iwe ni awọn sọ pe ki oun lọ ka, kii se ere sisa. Sugbọn o ni wọn pada ti oun lẹyin ninu ere idaraya ti oun yan laayo naa. Nigba to n salaye iru abuda ẹni to jẹ, Tobiloba ni oju oun kan ri bo se ri ni, oun ko buru rara, bẹẹ si ni oun nifẹ lati maa rẹrin. Lori awọn nnkan to fẹra lati maa se, o slaaye pe oun fẹran ina dida, ki oun si maa tun maa sun. Tobiloba ni oun ko nifẹ ki ẹnikẹni ni oun lara rara, ti oun si tun fẹran lati maa wo sinima. Nigba to n gba awọn ọdọ bii tiẹ nimọran, Tobiloba Amusan rọ wọn lati mase jẹ ki ẹnikẹni da omi tutu si wọn lọkan lori awọn idawọle wọn.


Lori awọn nnkan to fẹra lati maa se, o slaaye pe oun fẹran ina dida, ki oun si maa tun maa sun. Tobiloba ni oun ko nifẹ ki ẹnikẹni ni oun lara rara, ti oun si tun fẹran lati maa wo sinima. Nigba to n gba awọn ọdọ bii tiẹ nimọran, Tobiloba Amusan rọ wọn lati mase jẹ ki ẹnikẹni da omi tutu si wọn lọkan lori awọn idawọle wọn. “Ẹ gbagbọ pe ohun to wu yin lọkan yẹn, ẹ le se, ẹ si ma jẹ ki ẹnikẹni si yin lọna pe ẹ ko le se tabi ko irẹwẹsi ba yin pe ọna tẹ fẹ tọ yẹn, ko sọna nibẹ.” Tobiloba wa fi idunnu rẹ han si ami ẹyẹ ti aarẹ Muhammadu Buhari fi ha lọla, to si ni iru eyi ko tii sẹlẹri lati igba ti aarẹ ti dori allefa.


“Ẹ gbagbọ pe ohun to wu yin lọkan yẹn, ẹ le se, ẹ si ma jẹ ki ẹnikẹni si yin lọna pe ẹ ko le se tabi ko irẹwẹsi ba yin pe ọna tẹ fẹ tọ yẹn, ko sọna nibẹ.” Tobiloba wa fi idunnu rẹ han si ami ẹyẹ ti aarẹ Muhammadu Buhari fi ha lọla, to si ni iru eyi ko tii sẹlẹri lati igba ti aarẹ ti dori allefa.


Ọwọ Ọlọ́pàá tẹ 'IVD, ọkọ ìyàwó tó dáná sun ara rẹ̀, lẹ́yìn tí mọ̀lẹ́bí ìyàwó kígbe pé ó ti sálọ

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti kede pe ọwọ ti tẹ Ikechukwu Ogbonna, ti ọpọ mọ si ‘IVD’ lori ikú iyawo rẹ, iyẹn Abimbola Martins. Igbesẹ naa lo waye lẹyin ti awọn mọlẹbi Abimbola sọ pe ọkọ rẹ lọwọ ninu iku rẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Benjamin Hundeyin lo kede bẹẹ lori opo Twitter rẹ. Hundeyin ni wọn ti gbe Ikechukwu Ogbonna, ẹni ọdun mẹtadinlogoji lọ si ẹka to ṣe iwadi iwa ọdaranto wa ni Panti, Yaba niluu Eko. Ọjọ kejila, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wahala bẹ silẹ nile tọkọtaya ọhun to wa ni Megamound Estate, lagbegbe Lekki, niluu Eko. Ọkan lara awọn aladugbo tọkọ-taya naa, ti ọrọ ọhun ṣoju rẹ sọ pe Bimbo lo koju ọkọ rẹ Ogbonna.


Hundeyin ni wọn ti gbe Ikechukwu Ogbonna, ẹni ọdun mẹtadinlogoji lọ si ẹka to ṣe iwadi iwa ọdaranto wa ni Panti, Yaba niluu Eko. Ọjọ kejila, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wahala bẹ silẹ nile tọkọtaya ọhun to wa ni Megamound Estate, lagbegbe Lekki, niluu Eko. Ọkan lara awọn aladugbo tọkọ-taya naa, ti ọrọ ọhun ṣoju rẹ sọ pe Bimbo lo koju ọkọ rẹ Ogbonna. O ni ọkunrin naa ti maa n lu aya rẹ ni ilu bara fun ọjọ pipẹ lori awọn ariyanjiyan to maa n waye laarin tọkọtaya. Ikede ileesẹ ọlọpaa naa lo waye lẹyin ti mọlẹbi Abimbola Martins pariwo sita pe ọkọ ọmọ wọn, iyẹn Ikechukwu Ogbonna, ti fi ẹsẹ fẹ kuro lorilẹede Naijiria. Nigba ti wọn n salaye bi isẹlẹ to gbẹmi ọmọ wọn naa se waye ninu atẹjade kan ti mọlẹbi Abimbola fi sita, wọn ni awọn gbagbọ pe Ogbonna lo pa ọmọ awọn.


O ni ọkunrin naa ti maa n lu aya rẹ ni ilu bara fun ọjọ pipẹ lori awọn ariyanjiyan to maa n waye laarin tọkọtaya. Ikede ileesẹ ọlọpaa naa lo waye lẹyin ti mọlẹbi Abimbola Martins pariwo sita pe ọkọ ọmọ wọn, iyẹn Ikechukwu Ogbonna, ti fi ẹsẹ fẹ kuro lorilẹede Naijiria. Nigba ti wọn n salaye bi isẹlẹ to gbẹmi ọmọ wọn naa se waye ninu atẹjade kan ti mọlẹbi Abimbola fi sita, wọn ni awọn gbagbọ pe Ogbonna lo pa ọmọ awọn. Wọn wa se apejuwe isẹlẹ naa bii ohun ibanujẹ fun awọn obi, mọlẹbi, papa julọ awọn ọmọ. “Isẹlẹ yii jẹ ohun manigbagbe ti ko yẹ ki ẹnikẹni la kọja. Ọpọ igba ni a gbinyanju lati gba ọmọ wa kuro lọwọ ọkọ rẹ  to wa pada gba ẹmi rẹ.


Wọn wa se apejuwe isẹlẹ naa bii ohun ibanujẹ fun awọn obi, mọlẹbi, papa julọ awọn ọmọ. “Isẹlẹ yii jẹ ohun manigbagbe ti ko yẹ ki ẹnikẹni la kọja. Ọpọ igba ni a gbinyanju lati gba ọmọ wa kuro lọwọ ọkọ rẹ  to wa pada gba ẹmi rẹ. “Abimbola jẹ ẹni to ni ẹran ifẹ lara, to si bọwọ fun ọkọ, to tun wa jẹ iya rere fun awọn ọmọ, to si gbinyanju lati pe se igbesiaye rere fun wọn." Mọlẹbi Martins wa mọ riri itara awọn araalu ati adura wọn lori isẹlẹ naa. Wọn ni awọn nigbagbọ pe ọkọ ọmọ awọn, ti wọn ti fẹ ara wọn fun dun mẹrindinlogun lo gba ẹmi rẹ, to si na papa bora.


“Abimbola jẹ ẹni to ni ẹran ifẹ lara, to si bọwọ fun ọkọ, to tun wa jẹ iya rere fun awọn ọmọ, to si gbinyanju lati pe se igbesiaye rere fun wọn." Mọlẹbi Martins wa mọ riri itara awọn araalu ati adura wọn lori isẹlẹ naa. Wọn ni awọn nigbagbọ pe ọkọ ọmọ awọn, ti wọn ti fẹ ara wọn fun dun mẹrindinlogun lo gba ẹmi rẹ, to si na papa bora. Awọn mọlẹbi naa ni awọn n fẹ idajọ ododo lori isẹlẹ yii, ti wọn si n bẹ awọn araalu pe ki wọn sugba awọn lati beere fun idajọ ododo lori isẹlẹ yii. Ẹnu lọọlọ yii ni iroyin gbode pe iyawo gbajugbaja oniṣowo ọkọ ayọkẹlẹ niluu Eko, Ikechukwu Ogbonna, ti ọpọ mọ si IVD Autos, iyẹn Bimbo, ti jade laye, ti wọn si  sọ pe ọkọ rẹ lọwọ ninu iku rẹ. Iroyin ni igbeyawo tọkọ-taya naa to ti le ni ogun ọdun ko toro, to si jẹ pe igbaju igbamu ni lojojumọ.


Awọn mọlẹbi naa ni awọn n fẹ idajọ ododo lori isẹlẹ yii, ti wọn si n bẹ awọn araalu pe ki wọn sugba awọn lati beere fun idajọ ododo lori isẹlẹ yii. Ẹnu lọọlọ yii ni iroyin gbode pe iyawo gbajugbaja oniṣowo ọkọ ayọkẹlẹ niluu Eko, Ikechukwu Ogbonna, ti ọpọ mọ si IVD Autos, iyẹn Bimbo, ti jade laye, ti wọn si  sọ pe ọkọ rẹ lọwọ ninu iku rẹ. Iroyin ni igbeyawo tọkọ-taya naa to ti le ni ogun ọdun ko toro, to si jẹ pe igbaju igbamu ni lojojumọ. Amọ ṣe lootọ ni IVD dana sun iyawo rẹ Bimbo to si n wo niran bo se n jona, tabi iyawo gan lo dana sun ara rẹ gẹgẹ bii iroyin mii to n lọ nigboro? Alaye ree nipa awọn akojọpọ iroyin ti ẹbi tọkọtaya naa gbe sita. Ọjọ kejila, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wahala tuntun bẹ silẹ nile tọkọtaya ọhun to wa ni Megamound Estate, lagbegbe Lekki, niluu Eko.


Amọ ṣe lootọ ni IVD dana sun iyawo rẹ Bimbo to si n wo niran bo se n jona, tabi iyawo gan lo dana sun ara rẹ gẹgẹ bii iroyin mii to n lọ nigboro? Alaye ree nipa awọn akojọpọ iroyin ti ẹbi tọkọtaya naa gbe sita. Ọjọ kejila, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wahala tuntun bẹ silẹ nile tọkọtaya ọhun to wa ni Megamound Estate, lagbegbe Lekki, niluu Eko. Ọkan lara awọn aladugbo tọkọ-taya naa ti ọrọ ọhun ṣoju rẹ sọ pe Bimbo koju ọkọ rẹ Ogbonna, lẹyin ti ọkunrin naa ti maa n lu ni ilu bara fun ọjọ pipẹ lori awọn ariyanjiyan to maa n waye laarin lọkọlaya. Aladugbo naa ni “Mo ji laarọ oni, mo si bẹrẹ si n gbọ ariwo lati inu ile wọn, mo ri IVD to n lu iyawo rẹ, ti obinrin naa si n ke gbajare si ara adugbo lati gba oun.” “Lẹyin naa ni obinrin ọhun bu epo bẹntiro, to si sọ ina sile wọn.” “Bimbo tete fo sinu omi ‘swimming pool’ ninu ọgba ile wọn amọ ina naa ran ile ọhun atawọn ọkọ ayọkẹlẹ olowo iyebiye to wa nibẹ.” “Lẹyin naa ni mo pe awọn eeyan, ti a si gbe Bimbo ati IVD lọ sile iwosan fun itọju amọ ina ọhun ti jo Bimbo kọja sisọ.” “Iṣelẹ yii lo waye lẹyin to ti maa n kọ awọn atẹjade kan soju opo WhatsApp rẹ nipa awọn ohun to n la kọja ninu igbeyawo rẹ.” Ẹwẹ, lẹyinorẹyin, Bimbo jade laye lẹyin to ti gba itọju fun ọjọ diẹ nile iwosan. Lẹyin iku Bimbo ni ibatan rẹ obinrin ti ọpọ mọ si Mama Jazz fẹsun kan ọkọ rẹ pe oun gan lo ṣeku pa aburo oun.


Ọkan lara awọn aladugbo tọkọ-taya naa ti ọrọ ọhun ṣoju rẹ sọ pe Bimbo koju ọkọ rẹ Ogbonna, lẹyin ti ọkunrin naa ti maa n lu ni ilu bara fun ọjọ pipẹ lori awọn ariyanjiyan to maa n waye laarin lọkọlaya. Aladugbo naa ni “Mo ji laarọ oni, mo si bẹrẹ si n gbọ ariwo lati inu ile wọn, mo ri IVD to n lu iyawo rẹ, ti obinrin naa si n ke gbajare si ara adugbo lati gba oun.” “Lẹyin naa ni obinrin ọhun bu epo bẹntiro, to si sọ ina sile wọn.” “Bimbo tete fo sinu omi ‘swimming pool’ ninu ọgba ile wọn amọ ina naa ran ile ọhun atawọn ọkọ ayọkẹlẹ olowo iyebiye to wa nibẹ.” “Lẹyin naa ni mo pe awọn eeyan, ti a si gbe Bimbo ati IVD lọ sile iwosan fun itọju amọ ina ọhun ti jo Bimbo kọja sisọ.” “Iṣelẹ yii lo waye lẹyin to ti maa n kọ awọn atẹjade kan soju opo WhatsApp rẹ nipa awọn ohun to n la kọja ninu igbeyawo rẹ.” Ẹwẹ, lẹyinorẹyin, Bimbo jade laye lẹyin to ti gba itọju fun ọjọ diẹ nile iwosan. Lẹyin iku Bimbo ni ibatan rẹ obinrin ti ọpọ mọ si Mama Jazz fẹsun kan ọkọ rẹ pe oun gan lo ṣeku pa aburo oun. Gẹgẹ bii ohun to sọ, Ogbonna yii lo dana sun oloogbe naa, to si tun ya fidio rẹ bi ina ṣe n jo lara ti ko si bikita. Ninu fidio to fi lede loju opo Instagram rẹ, o ni “Bimbo ti ku o, aburo mi ti ku, ina n jo mi.” “IVD, iwọ lo ti aburo mi sinu ina, o si n wo bi ina naa ṣe n jo, bẹẹ lo tun n ya fidio rẹ.” Ohun ti a gbọ ni pe ọkọ oloogbe naa, IVD, ti wọn fẹsun kan ti na papa bora bayii. Amọ ninu awọn atẹjade kan ti ọkunrin naa fi lede loju opo Instagram rẹ, o ni oun ko lọwọ ninu iku iyawo oun rara.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, Ogbonna yii lo dana sun oloogbe naa, to si tun ya fidio rẹ bi ina ṣe n jo lara ti ko si bikita. Ninu fidio to fi lede loju opo Instagram rẹ, o ni “Bimbo ti ku o, aburo mi ti ku, ina n jo mi.” “IVD, iwọ lo ti aburo mi sinu ina, o si n wo bi ina naa ṣe n jo, bẹẹ lo tun n ya fidio rẹ.” Ohun ti a gbọ ni pe ọkọ oloogbe naa, IVD, ti wọn fẹsun kan ti na papa bora bayii. Amọ ninu awọn atẹjade kan ti ọkunrin naa fi lede loju opo Instagram rẹ, o ni oun ko lọwọ ninu iku iyawo oun rara. Koda, o tun ko awọn ẹri maa jẹ mi ninṣo kan jade lati fi han pe oloogbe naa gan ni onijọgbọn ninu igbeyawo wọn. IVD tun ṣafihan ile rẹ to sọ pe obinrin naa sọ ina si, to fi mọ awọn ọkọ olowo iyebiye to bajẹ, to si fẹsun kan oloogbe naa pe ko fi oun lọkan balẹ ninu igbeyawo wọn. Wayi o, ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti n ke si ileesẹ ọlọpaa lati ke si ọkunrin naa lati lọ sọ ohun ti oju rẹ to nipa iku iyawo rẹ.


Koda, o tun ko awọn ẹri maa jẹ mi ninṣo kan jade lati fi han pe oloogbe naa gan ni onijọgbọn ninu igbeyawo wọn. IVD tun ṣafihan ile rẹ to sọ pe obinrin naa sọ ina si, to fi mọ awọn ọkọ olowo iyebiye to bajẹ, to si fẹsun kan oloogbe naa pe ko fi oun lọkan balẹ ninu igbeyawo wọn. Wayi o, ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti n ke si ileesẹ ọlọpaa lati ke si ọkunrin naa lati lọ sọ ohun ti oju rẹ to nipa iku iyawo rẹ. Amọ titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti iṣẹlẹ naa ti waye, ko tii sọ ohunkohun nipa rẹ.


Amọ titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti iṣẹlẹ naa ti waye, ko tii sọ ohunkohun nipa rẹ.


Ẹbí fi mí ṣe ẹlẹ́yà torí mo yan iṣẹ́ télọ̀ láàyò sí ẹ̀kọ́ ìwé

Ori lo mọ isẹ asela, kadara ko si ni se alaisẹ nitori ati ọrun ni koowa ti mu ayanm rẹ wa sile aye. Obinrin kan, Ruth Olajide ree to nifẹ si isẹ asọ riran lati kekere, nigba to wa nile ẹkọ alakọbẹrẹ, to si bẹrẹ si foju si isẹ naa. Nigba to de ile ẹkọ girama, ti baba rẹ ri pe ọkan rẹ fa si isẹ tel ju ẹkọ kiwe lọ, o ni oun pinnu lati yan ẹkọ iwe, ti awọn ẹgbọn ati baba rẹ si n tabuku rẹ tori isẹ to yan laayo naa. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Ruth Olajide ni se ni awọn ẹ́gbọn ohun maa n se ẹlẹya pe ẹwa aganyin ni oun maa ta nigbẹyin nitori pe oun ko lọ sile ẹkọ. Gbajumọ aransọ naa tẹsiwaju pe “Amọ mo maa n sọ fun wọn pe maa ni owo lọwọ ju wọn lọ, nigba to ya, emi ni mo n fun wọn ni owo ọkọ lọ sile ẹkọ Poly.” Bakan naa ni baba mi kọ lati ran mi nile iwe tori ifẹ ti mo ni si isẹ asọ riran, sugbọn nigba to ya, ko kan le tọrọ aforijin lọwọ mi ni, tori iwa to hu si mi.” Ruth Olajide ni bi ohun ba fun baba oun ni owo, oun kan se ojuse ọmọ si obi ni nitori pe owo naa ko tọ si ta ba wo iwa to hu si oun. Nigba to n darukọ awọn eeyan nla nla to ti ransọ fun, gbajumọ aransọ naa ni oun ni telọ Tope Alabi, Uche Jumbo, Bella Adenuga, Nice ati bẹẹ bẹẹ lọ.


"N kò le wo dígí torí bí àrùn ‘scleroderma’ tó ba ẹwà mi jẹ́"

Àrùn tí kò gbóògùn, kí Ọlọ́run má fi ṣe wá. Nígbà tí wọ́n bí Violet, kò ní àrùn kankan lára, tí inú rẹ̀ sì ń dùn pé òun ń dàgbà dada. Ní ọjọ́ kan ni wọ́n ṣàdédé sọ fún Violet pé ó ní àìsàn kan tí kò gbóògùn, tí èyí sì ti ń da omi tútù sọ́kan rẹ̀. Àrùn kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Sclerodema ni wọ́n ní ó ń bá Violet fínra. Sclerodema tí wọ́n tún ń pè ní systemic sclerosis jẹ́ àrùn to máa ń mú ẹran ara le koko. Àwọn obìnrin ni àrùn yìí sábà máa ń ṣe ju ọkùnrin lọ.


Àrùn kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Sclerodema ni wọ́n ní ó ń bá Violet fínra. Sclerodema tí wọ́n tún ń pè ní systemic sclerosis jẹ́ àrùn to máa ń mú ẹran ara le koko. Àwọn obìnrin ni àrùn yìí sábà máa ń ṣe ju ọkùnrin lọ. Violet tó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n, nígbà tó ń bá BBC sọ̀rọ̀ ní lásìkò tí òun parí ipele ọdún méjì àkọ́kọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ gbogbonìṣe ìpínlẹ̀ Delta, ni ìṣẹ̀lẹ̀ yìí bẹ̀rẹ̀ si òun. Ó ní àmì dúdú kan ni òun kọ́kọ́ rí, tó yọ sí òun ni ẹ̀yìn, kẹ̀rẹ̀kẹ̀rẹ̀, ọwọ́ òun náà bẹ̀rẹ̀ sí ní dúdú pátápátá. Ohun tí Violet kò mọ̀ ni pé àwọn àmì yìí jẹ́ àpẹẹrẹ àrùn tí kò gbóògùn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé si lára.


Violet tó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n, nígbà tó ń bá BBC sọ̀rọ̀ ní lásìkò tí òun parí ipele ọdún méjì àkọ́kọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ gbogbonìṣe ìpínlẹ̀ Delta, ni ìṣẹ̀lẹ̀ yìí bẹ̀rẹ̀ si òun. Ó ní àmì dúdú kan ni òun kọ́kọ́ rí, tó yọ sí òun ni ẹ̀yìn, kẹ̀rẹ̀kẹ̀rẹ̀, ọwọ́ òun náà bẹ̀rẹ̀ sí ní dúdú pátápátá. Ohun tí Violet kò mọ̀ ni pé àwọn àmì yìí jẹ́ àpẹẹrẹ àrùn tí kò gbóògùn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé si lára. Ó sọ pé bí àrùn yìí ṣe bẹ̀rẹ̀ sí ní dàgbà sí òun lára, ni gbogbo ẹ̀yà ara òun bẹ̀rẹ̀ sí ní yàtọ̀, tí òun kò sì jọ ara òun mọ́. Ó fi kun pé àrùn yìí ti mú kí òun wà nínú ìrònú gidi. "Mi ò kí le wo dígí nítorí àyípadà tó ti débá ojú mi fún ọjọ́ pípẹ́ àmọ́ nígbà tó yá mo gba kádàrá, tí mo sì bẹ̀rẹ̀ sí ní fẹ́ràn ara mi padà."


Ó sọ pé bí àrùn yìí ṣe bẹ̀rẹ̀ sí ní dàgbà sí òun lára, ni gbogbo ẹ̀yà ara òun bẹ̀rẹ̀ sí ní yàtọ̀, tí òun kò sì jọ ara òun mọ́. Ó fi kun pé àrùn yìí ti mú kí òun wà nínú ìrònú gidi. "Mi ò kí le wo dígí nítorí àyípadà tó ti débá ojú mi fún ọjọ́ pípẹ́ àmọ́ nígbà tó yá mo gba kádàrá, tí mo sì bẹ̀rẹ̀ sí ní fẹ́ràn ara mi padà." "Mo di ẹni tí ó ń ti ara rẹ̀ mọ́lé, èmi tó jẹ́ wí pé iṣẹ́ arìnrìn oge ló wù mí, mi ò lè tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ mi gan." Violet àtàwọn òbí rẹ̀ ní kò sí ibi tí àwọn kò fẹ́ẹ̀ rìn dé láti wá ìwòsàn sí àrùn yìí. Ó ní bí àwọn ṣe ń lo ti ilé ìwòsàn, ni àwọn n ló ti ìbílẹ̀ ṣùgbọ́n kò sí ẹni tó mọ oògùn tí òun le lò sí àìsàn tó ń bá òun fínra.


"Mo di ẹni tí ó ń ti ara rẹ̀ mọ́lé, èmi tó jẹ́ wí pé iṣẹ́ arìnrìn oge ló wù mí, mi ò lè tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ mi gan." Violet àtàwọn òbí rẹ̀ ní kò sí ibi tí àwọn kò fẹ́ẹ̀ rìn dé láti wá ìwòsàn sí àrùn yìí. Ó ní bí àwọn ṣe ń lo ti ilé ìwòsàn, ni àwọn n ló ti ìbílẹ̀ ṣùgbọ́n kò sí ẹni tó mọ oògùn tí òun le lò sí àìsàn tó ń bá òun fínra. Ó fi kún pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé ìwòsàn àti ti ìbílẹ̀ tí àwọn kọ́kọ́ lọ, jẹ́ kó yé àwọn pé àwọn kò rí nǹkan tí ó ń ṣe òun. Ṣùgbọ́n ní báyìí ilé ìwòsàn ti ìjọba Ìpínlẹ̀ Delta ló ti ń gba ìtọ́jú. Ó ní òun ní ìrètí pé òun máa gbádùn lọ́jọ́ kan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn dókítà ni àrùn tó ń ṣe òun kò gbóògùn.


Ó fi kún pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé ìwòsàn àti ti ìbílẹ̀ tí àwọn kọ́kọ́ lọ, jẹ́ kó yé àwọn pé àwọn kò rí nǹkan tí ó ń ṣe òun. Ṣùgbọ́n ní báyìí ilé ìwòsàn ti ìjọba Ìpínlẹ̀ Delta ló ti ń gba ìtọ́jú. Ó ní òun ní ìrètí pé òun máa gbádùn lọ́jọ́ kan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn dókítà ni àrùn tó ń ṣe òun kò gbóògùn. Violet tó gbajúgbajà lórí ẹ̀rọ ayélujára TikTok máa ń lo ojú òpó rẹ̀ láti fi ṣe kóríyá fún àwọn ènìyàn.\n\nÓ ní àwọn ẹlòmíràn máa ń bú òun síbẹ̀ àwọn mìíràn máa ń kan sárá sí òun.\n\nÓ fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ló máa ń fi ìfẹ́ hàn sí òun lórí ẹ̀rọ náà. "Àwọn ènìyàn máa ń kọ àtẹ̀jísẹ́ sí mi pé mò ń wú àwọn lórí." Àrùn Sclerodema jẹ́ àrùn tó máa ń mú ara ẹran ènìyàn le.


Violet tó gbajúgbajà lórí ẹ̀rọ ayélujára TikTok máa ń lo ojú òpó rẹ̀ láti fi ṣe kóríyá fún àwọn ènìyàn.\n\nÓ ní àwọn ẹlòmíràn máa ń bú òun síbẹ̀ àwọn mìíràn máa ń kan sárá sí òun.\n\nÓ fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ló máa ń fi ìfẹ́ hàn sí òun lórí ẹ̀rọ náà. "Àwọn ènìyàn máa ń kọ àtẹ̀jísẹ́ sí mi pé mò ń wú àwọn lórí." Àrùn Sclerodema jẹ́ àrùn tó máa ń mú ara ẹran ènìyàn le. Ó jẹ́ èyí tó le ṣàkóbá fún ẹ̀yà tó ń gbé ẹ̀jẹ̀ kiri nínú ara, àwọn aràn inú àti ti oúnjẹ. Kò sí ìwòsàn fún àrùn yìí ṣùgbọ́n ìtọ́jú wà láti jẹ́ kí ó má ṣe ara lọ́ṣẹ́ ju bó ṣe yẹ lọ. Kò sí ẹni tí kò lè ní scleroderma ṣùgbọ́n ó wọ́pọ̀ láàárín àwọn obìnrin ju ọkùnrin lọ.


Ó jẹ́ èyí tó le ṣàkóbá fún ẹ̀yà tó ń gbé ẹ̀jẹ̀ kiri nínú ara, àwọn aràn inú àti ti oúnjẹ. Kò sí ìwòsàn fún àrùn yìí ṣùgbọ́n ìtọ́jú wà láti jẹ́ kí ó má ṣe ara lọ́ṣẹ́ ju bó ṣe yẹ lọ. Kò sí ẹni tí kò lè ní scleroderma ṣùgbọ́n ó wọ́pọ̀ láàárín àwọn obìnrin ju ọkùnrin lọ.


Àánú ìjọba tó ń bọ̀ ń ṣe mí, torí nǹkan yóò nira – Sanusi

Gomina tẹlẹ fun banki apapọ Naijiria, Sanusi Lamido Sanusi, ti sọ pe awọn ọmọ Naijiria ati Aarẹ tuntun ti wọn yoo dibo yan lọdun to n bọ, gbọdọ gbe awọn igbesẹ to lagbara ki Naijiria le pada bọ sipo. Sanusi lo sọ ọrọ naa nibi eto kan to waye niluu Kaduna. Emir nigba kan ri naa sọ pe ijọba yoo nilo lati fi kun owo epo bẹntiro ati owo ina ijọba, eyii ti ko ni rọrun fun awọn araalu. Amọ o ni ijọba gbọdọ kọkọ jẹ ki awọn araalu mọ ohun ti yoo lo awọn owo naa fun, ko to kede afikun owo epo pẹtiroolu. O ni wọn gbọdọ wa firi idi koko iranwọ owo epo, ki awọn araalu le mọ ohun ti ijọba n fi owo naa ṣe. Sanusi ni “Ọrọ wa ti kọja oju ẹ, a si ni lati pa alafo to wa laarin iye ti a n ṣẹ owo wa si owo ilẹ okeere.” “Lọwọ yii, ida mejidinlaadọfa (108%) owo ti a n pa wọle, ni a fi n san gbese.” “Awọn orilẹ-ede kan ma n kerora ni ti wọn ba n fi ida ọgbọn ninu owo wọn san gbese, amọ awa ni tiwa, ida ọgọrun ni a fi n san gbese.” “Bẹẹ, a si n rẹrin, a n ṣe ayẹyẹ.


Amọ o ni ijọba gbọdọ kọkọ jẹ ki awọn araalu mọ ohun ti yoo lo awọn owo naa fun, ko to kede afikun owo epo pẹtiroolu. O ni wọn gbọdọ wa firi idi koko iranwọ owo epo, ki awọn araalu le mọ ohun ti ijọba n fi owo naa ṣe. Sanusi ni “Ọrọ wa ti kọja oju ẹ, a si ni lati pa alafo to wa laarin iye ti a n ṣẹ owo wa si owo ilẹ okeere.” “Lọwọ yii, ida mejidinlaadọfa (108%) owo ti a n pa wọle, ni a fi n san gbese.” “Awọn orilẹ-ede kan ma n kerora ni ti wọn ba n fi ida ọgbọn ninu owo wọn san gbese, amọ awa ni tiwa, ida ọgọrun ni a fi n san gbese.” “Bẹẹ, a si n rẹrin, a n ṣe ayẹyẹ. Ti a ko ba yanju ọrọ to wa nilẹ yii, awọn ọmọ wa yoo gbe wa ṣepe ti akoko ba to.” Sanusi sọ pe ijọba gbọdọ mọ pe NNPC ti kuro ni ileeṣẹ ti wọn le maa fi pa owo wọle. O ni o si yẹ ki wọn tu NNPC naa ka ki wọn le ṣe amulo ofin ‘Petroleum Industry Bill.’ O pari ọrọ rẹ pe awọn oloṣelu gbọdọ jẹ ki awọn araalu mọ pe nnkan ko ni rọgbọ, ti ijọba ba fẹ gbe igbesẹ ti yoo mu nnkan pada bọ sipo ni Naijiria.


Ti a ko ba yanju ọrọ to wa nilẹ yii, awọn ọmọ wa yoo gbe wa ṣepe ti akoko ba to.” Sanusi sọ pe ijọba gbọdọ mọ pe NNPC ti kuro ni ileeṣẹ ti wọn le maa fi pa owo wọle. O ni o si yẹ ki wọn tu NNPC naa ka ki wọn le ṣe amulo ofin ‘Petroleum Industry Bill.’ O pari ọrọ rẹ pe awọn oloṣelu gbọdọ jẹ ki awọn araalu mọ pe nnkan ko ni rọgbọ, ti ijọba ba fẹ gbe igbesẹ ti yoo mu nnkan pada bọ sipo ni Naijiria.


''Ọkùnrin 500 fipá bá mi lọ̀pọ̀ kí n lè dé ìlú òyìnbó''

Arabinrin kan to n jẹ Ada, ti sọ iriri rẹ lori ohun ti oju rẹ ri lati rin irinajo lọ silẹ Yuroopu. Bakan naa lo sọ bi awọn ọkunrin to le ni ẹẹdẹgbẹta ṣe fipa ba lọpọ, ti ọpọ ninu wọn si ni arun ibalopọ HIV. A sọ orukọ arabinrin yii ni Ada, lati da aṣiri bo lori itan aye rẹ to sọ. Ọdun 2016 lo ko si panpẹ awọn amunisin lẹni ogun ọdun. Iṣẹ onidiri ni arabinrin yii n ṣe ni ipinlẹ Delta lasiko to pade ọkunrin kan to ni oun ni aburo kan to n ṣe onidiri ni Yuroopu, ti awọn oyinbo si fẹran irun awọn ọmọ Naijiria. Idi niyii ti Ada se fi ile ati ọna rẹ silẹ, to si bẹrẹ irinajo lọ si ilẹ Yuroopu lati tẹsiwaju ninu iṣẹ onidiri to yan laayo lati Naijiria.


Ọdun 2016 lo ko si panpẹ awọn amunisin lẹni ogun ọdun. Iṣẹ onidiri ni arabinrin yii n ṣe ni ipinlẹ Delta lasiko to pade ọkunrin kan to ni oun ni aburo kan to n ṣe onidiri ni Yuroopu, ti awọn oyinbo si fẹran irun awọn ọmọ Naijiria. Idi niyii ti Ada se fi ile ati ọna rẹ silẹ, to si bẹrẹ irinajo lọ si ilẹ Yuroopu lati tẹsiwaju ninu iṣẹ onidiri to yan laayo lati Naijiria. Amọ ko tilẹ beere iwe irina rara nigba to ti mọ pe ilẹ ni awọn ma a gba de ilẹ Yuroopu. ''Irinajo wa bẹrẹ lati ipinlẹ Niger nigba ti a gba ori omi, a la inu oorun to gbona jain jain kọja wọ agbegbe aṣalẹ Sahara, ti a si lo oṣu kan ninu igbo.'' ‘’Awakọ ti a wọkọ rẹ gba oju ọna, o tilẹ yẹ ki n ti ku sinu igbo naa amọ ori lo ko mi yọ.’’ ''Awa ti a wa ninu ọkọ naa pọ, ti ọpọ wa si wa ni ẹyin ọkọ.''


Amọ ko tilẹ beere iwe irina rara nigba to ti mọ pe ilẹ ni awọn ma a gba de ilẹ Yuroopu. ''Irinajo wa bẹrẹ lati ipinlẹ Niger nigba ti a gba ori omi, a la inu oorun to gbona jain jain kọja wọ agbegbe aṣalẹ Sahara, ti a si lo oṣu kan ninu igbo.'' ‘’Awakọ ti a wọkọ rẹ gba oju ọna, o tilẹ yẹ ki n ti ku sinu igbo naa amọ ori lo ko mi yọ.’’ ''Awa ti a wa ninu ọkọ naa pọ, ti ọpọ wa si wa ni ẹyin ọkọ.'' ''N ṣe ni gbogbo wa fi ẹgbẹ kan ẹgbẹ, ti wọn si da Taupaulin bo wa.'' O ni ''ọjọ kan ti awọn ọlọpaa da wa duro lọna wipe ki wọn wo ohun to wa ninu ọkọ, amọ awakọ wa yi oruka ọwọ rẹ, ti wọn si wo ibẹ pe ko si ẹnikankan nibẹ, ayafi ẹran.'' ''Lẹyin naa ni a sa lo gbogbo ọgbọn, ti a si de orilẹede Algeria, ti a si wọ ilu Oran.''


''N ṣe ni gbogbo wa fi ẹgbẹ kan ẹgbẹ, ti wọn si da Taupaulin bo wa.'' O ni ''ọjọ kan ti awọn ọlọpaa da wa duro lọna wipe ki wọn wo ohun to wa ninu ọkọ, amọ awakọ wa yi oruka ọwọ rẹ, ti wọn si wo ibẹ pe ko si ẹnikankan nibẹ, ayafi ẹran.'' ''Lẹyin naa ni a sa lo gbogbo ọgbọn, ti a si de orilẹede Algeria, ti a si wọ ilu Oran.'' Kii ṣe Ada nikan lo ti la iru alakọja yii ri, ọgọgọrun awọn ọdọbinrin miran lo ti la iru rẹ kọja, to fi mọ ọkunrin ati obinrin. Ni Algeria, agbegbe kan wa ti wọn ma n gba lati wọ orilẹede Morocco, ti wọn si ma n duro di alẹ patapata, ki wọn to yọ wọ ibẹ. Asiko yii ni awọn aṣọbode ko ni si nibẹ, ti wọn a si kọja si ilu Rabat.


Kii ṣe Ada nikan lo ti la iru alakọja yii ri, ọgọgọrun awọn ọdọbinrin miran lo ti la iru rẹ kọja, to fi mọ ọkunrin ati obinrin. Ni Algeria, agbegbe kan wa ti wọn ma n gba lati wọ orilẹede Morocco, ti wọn si ma n duro di alẹ patapata, ki wọn to yọ wọ ibẹ. Asiko yii ni awọn aṣọbode ko ni si nibẹ, ti wọn a si kọja si ilu Rabat. Oṣu meji ni wọn ma n lo nibi yii, ti awọn eniyan a si maa fi ipa ba awọn eniyan lopọ lọsan ati lorun. ‘’Amọ ori ko awa yọ ni ilu yii nitori ati di ọmọ ọga, ko si si ẹnikẹni to le fi ọwọ kan wa.’’ ‘’Lara awọn to n ba awọn eniyan lopọ nibẹ jẹ akanda, to fi mọ awọn to n ṣe aisan bii HIV, ti awọn miran yoo si tun ku sibẹ. ''Koda ko kan ẹnikẹni ti awọn arinrinajo yii ba loyun nitori awọn miran kii lo rọba idaabobo.''


Oṣu meji ni wọn ma n lo nibi yii, ti awọn eniyan a si maa fi ipa ba awọn eniyan lopọ lọsan ati lorun. ‘’Amọ ori ko awa yọ ni ilu yii nitori ati di ọmọ ọga, ko si si ẹnikẹni to le fi ọwọ kan wa.’’ ‘’Lara awọn to n ba awọn eniyan lopọ nibẹ jẹ akanda, to fi mọ awọn to n ṣe aisan bii HIV, ti awọn miran yoo si tun ku sibẹ. ''Koda ko kan ẹnikẹni ti awọn arinrinajo yii ba loyun nitori awọn miran kii lo rọba idaabobo.'' ''Lẹyin ti a de Morocco ni wọn fi panpẹ mu mi ni Casablanca, ti wọ̀n si ni a ko ni iwe aṣẹ irinna lati lọ si ibi to wu mi. Wọn ni mo jẹ obinrin to ṣanwo irinajo mi lati Naijiria de Morocco ni owo.'' ''Iye owo to le ni ẹgbẹrun mẹrin Pọun owo ilẹ okeere ni wọn ni mo jẹ fun ọkọ oju omi to gbe mi wa.''


''Lẹyin ti a de Morocco ni wọn fi panpẹ mu mi ni Casablanca, ti wọ̀n si ni a ko ni iwe aṣẹ irinna lati lọ si ibi to wu mi. Wọn ni mo jẹ obinrin to ṣanwo irinajo mi lati Naijiria de Morocco ni owo.'' ''Iye owo to le ni ẹgbẹrun mẹrin Pọun owo ilẹ okeere ni wọn ni mo jẹ fun ọkọ oju omi to gbe mi wa.'' ''Iye owo yii ni mo fi ọdun meji ati aabọ san, ki n le lọ ni alaafia.'' ''Bakan naa ni a tun san owo ibusun ati ilegbe ni alaalẹ.'' Awọn miran ko mọ bi ọla wọn yoo ṣe ri amọ igbiyanju lo mu wọn tẹ ọkọ leti lọ si oke okun.


''Iye owo yii ni mo fi ọdun meji ati aabọ san, ki n le lọ ni alaafia.'' ''Bakan naa ni a tun san owo ibusun ati ilegbe ni alaalẹ.'' Awọn miran ko mọ bi ọla wọn yoo ṣe ri amọ igbiyanju lo mu wọn tẹ ọkọ leti lọ si oke okun. Awọn miran de ilẹ ileri Spain ti wọn ni lọkan lati lọ nigba ti awọn miran ku si ọna bii eefin. Amọ awọn miran bi Ada, ti iwaju ko see lọ, ti ẹyin ko si se pada si fun, wa ni oju kan naa, ti wọn n gbiyanju ni ojoojumọ lati de ilẹ ileri wọn.


Awọn miran de ilẹ ileri Spain ti wọn ni lọkan lati lọ nigba ti awọn miran ku si ọna bii eefin. Amọ awọn miran bi Ada, ti iwaju ko see lọ, ti ẹyin ko si se pada si fun, wa ni oju kan naa, ti wọn n gbiyanju ni ojoojumọ lati de ilẹ ileri wọn.


"Báńkì kọ̀ láti fún mi lówó mi, mo sì lọ fi ìbọn fọ láti kówó"

Aṣofin kan lorilẹede Lebanon ti fi aidunnu rẹ han si bi owo rẹ ṣe ha si banki, ti wọn si kọ lati fun ni owo rẹ.\n\nEyi ko ṣẹyin bi awọn eniyan to le ni ogun ṣe n kọlu banki koowa wọn lati gba owo wọn to wa ni apo iṣuna banki wọn.\n\nOrilẹede Lebanon lo n koju ọrọ aje paapaa ẹka owo nina to dẹnukọlẹ. Eleyii si ti mu ki awọn banki gbe igi di bi awọn eniyan ṣe le gba owo wọn to wa ni apo isuna wọn.\n\nAmọ awọn araalu kan da ọgbọn si, ti wọn yoo si ṣekọlu si banki lọna ati gba owo wọn pada.\n\nIjọba orilẹede naa ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ ọhun, to si rọ awọn eniyan rẹ lati maṣe sọ ara wọn di ọdaran nipa ṣiṣe ikọlu si banki.\n\nỌkan lara awọn to sekọlu si banki naa to jẹ obinrin ti sọ iriri rẹ fun BBC. Sali Hafiz sọ fun BBC pe ni owo ohun ni oun lọ gba ni banki ati ti aburo oun to wa ni ile ifowopamọsi naa. Sali Hafiz ni owo oun ni oun lọ gba ni banki ati ti aburo oun to wa ni ile ifowopamọsi naa O si tọrọ aforijin lọwọ awọn eeyan to ko jinni jinni ba nile ifowopamọ naa. ‘’Mo tọrọ aforiji lọwọ awọn eniyan ti mo ja laya pẹlu ibọn ayederu to wa lọwọ mi.’’ ‘’Amọ mi o lero lati fi ṣe ẹnikẹni ni ijamba’’ Mo nilo owo mi to wa ni banki naa lati fi tọju aburo mi to ni arun jẹjẹrẹ, to si n gba itọju ni’’ Awọn eeyan miran le pe mi ni ọdaran amọ ki ni mo fẹ ṣe nigba ti banki ko fun mi ni owo mi lati tọju aburo mi’’ Ọkunrin miran to ṣekọlu si banki ni ọjọ kan naa pẹlu arabinrin yii ni oun gbe igbeṣẹ naa lati san owo ileẹkọ awọn ọmọ oun, ki awọn si le ra ounjẹ silẹ. Ni orilẹede Lebanon lọwọ lọwọ, awọn eniyan ko lee gba ju irinwo dọla lọ ni oṣooṣu, eleyii to ti mu ki ebi ati iṣẹ pọ ni agbegbe ọhun.


Sali Hafiz ni owo oun ni oun lọ gba ni banki ati ti aburo oun to wa ni ile ifowopamọsi naa O si tọrọ aforijin lọwọ awọn eeyan to ko jinni jinni ba nile ifowopamọ naa. ‘’Mo tọrọ aforiji lọwọ awọn eniyan ti mo ja laya pẹlu ibọn ayederu to wa lọwọ mi.’’ ‘’Amọ mi o lero lati fi ṣe ẹnikẹni ni ijamba’’ Mo nilo owo mi to wa ni banki naa lati fi tọju aburo mi to ni arun jẹjẹrẹ, to si n gba itọju ni’’ Awọn eeyan miran le pe mi ni ọdaran amọ ki ni mo fẹ ṣe nigba ti banki ko fun mi ni owo mi lati tọju aburo mi’’ Ọkunrin miran to ṣekọlu si banki ni ọjọ kan naa pẹlu arabinrin yii ni oun gbe igbeṣẹ naa lati san owo ileẹkọ awọn ọmọ oun, ki awọn si le ra ounjẹ silẹ. Ni orilẹede Lebanon lọwọ lọwọ, awọn eniyan ko lee gba ju irinwo dọla lọ ni oṣooṣu, eleyii to ti mu ki ebi ati iṣẹ pọ ni agbegbe ọhun. Ijọba bu ẹnu atẹ lu gbigba owo ni banki pẹlu ipa, ti wọn si ni ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ yoo foju wina ofin. Nibayii, Sali Hafiz to ṣekọlu si banki naa ti na papa bọra, ti wọn si ti gba beeli ọkunrin to ja wọ banki ọhun lọjọ kan naa, lati gba owo rẹ.


Ijọba bu ẹnu atẹ lu gbigba owo ni banki pẹlu ipa, ti wọn si ni ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ yoo foju wina ofin. Nibayii, Sali Hafiz to ṣekọlu si banki naa ti na papa bọra, ti wọn si ti gba beeli ọkunrin to ja wọ banki ọhun lọjọ kan naa, lati gba owo rẹ.


"Ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ rèé bí Tinubu ṣe padà dé láti pàwọn ọ̀tá lẹ́nu mọ́"

Ṣe ni ìdùnnú ṣubú layọ̀ fún àwọn alátìlẹyìn ẹgbẹ́ òṣèlú APC bí olùdíje sípò Ààrẹ ẹgbẹ́ òṣèlú náà, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ṣe padà dé sí Nàìjíríà láti ìlú London. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn èèkàn ẹgbẹ́ òṣèlú APC àti àwọn alátìlẹyìn Tinubu ló péjú pésẹ̀ sí pápákọ̀ Òfurufú Nnamdi Azikiwe ìlú Abuja lánàá ọjọ́bọ̀, ọjọ́ kẹfà oṣù kẹwàá ọdún 2022, láti kí Tinubu Káàbọ̀ padà sílé. Nígbà tí Tinubu fi ṣe ìrìnàjò lọ sí ìlú Ọba, onírúurú awuyewuye ló wáyé, tí àwọn ènìyàn tilẹ̀ ń sọ pé òjòjò ń ṣe Ògún Tinubu àti pé ó lọ gba ìtọ́jú ní ìlú London ni. Àwọn awuyewuye yìí mú kí àwọn alátìlẹyìn Tinubu máa fi oríṣiríṣi àwòrán àti fídíò síta láti ṣàfihàn pé kokoko báyìí ni ara ọta Tinubu le. Igbákejì Tinubu, Kashim Shettima ló ṣáájú ikọ̀ tó lọ pàdé Tinubu. Mínísítà tẹ́lẹ̀ rí fétò ìbáraẹnisọ̀rọ̀, to tún jẹ́ adarí ìpolongo Tinubu-Shettima,  Adebayo Shittu ní èrò tó ya pàdé Tinubu ní pápákọ̀ òfurufú ti pa àwọn ọ̀tá lẹ́nu mọ́.


Àwọn awuyewuye yìí mú kí àwọn alátìlẹyìn Tinubu máa fi oríṣiríṣi àwòrán àti fídíò síta láti ṣàfihàn pé kokoko báyìí ni ara ọta Tinubu le. Igbákejì Tinubu, Kashim Shettima ló ṣáájú ikọ̀ tó lọ pàdé Tinubu. Mínísítà tẹ́lẹ̀ rí fétò ìbáraẹnisọ̀rọ̀, to tún jẹ́ adarí ìpolongo Tinubu-Shettima,  Adebayo Shittu ní èrò tó ya pàdé Tinubu ní pápákọ̀ òfurufú ti pa àwọn ọ̀tá lẹ́nu mọ́. Shittu ní àwọn kan ti rò wí pé Tinubu kò ní padà dé sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà mọ́ ni. Ó ní tó bá tilẹ̀ jẹ́ pé Tinubu lọ sí ìlú òyìnbó láti lọ gba ìtọ́jú ní tòótọ́, kò yẹ kí gbogbo awuyewuye náà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀. O fikun pe fídíò eré ìdárayá tí Tinubu fi síta àti ìpadàbọ̀ rẹ̀ yìí tí fi òpin sí oríṣiríṣi ohun tí àwọn ènìyàn ń sọ.


Shittu ní àwọn kan ti rò wí pé Tinubu kò ní padà dé sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà mọ́ ni. Ó ní tó bá tilẹ̀ jẹ́ pé Tinubu lọ sí ìlú òyìnbó láti lọ gba ìtọ́jú ní tòótọ́, kò yẹ kí gbogbo awuyewuye náà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀. O fikun pe fídíò eré ìdárayá tí Tinubu fi síta àti ìpadàbọ̀ rẹ̀ yìí tí fi òpin sí oríṣiríṣi ohun tí àwọn ènìyàn ń sọ. Bákan náà ni ẹlòmíràn tó jẹ́ ọmọ ìgbìmọ̀ ìpolongo Tinubu, Biodun Ajiboye sọ fún àwọn akọ̀ròyìn pé òun kò mọ ìdí tí ẹjọ́ fi pọ̀ lórí pé Tinubu ti padà sílé. Ó wá ń bèèrè pé ṣe àwọn ènìyàn rò pé Tinubu kò ní padà dé ni? Ajiboye tẹ̀síwájú pé gẹ́gẹ́ bí ọmọ ṣiṣẹ́ ṣiṣẹ́ tí Tinubu jẹ́ ẹsẹ̀kẹsẹ̀ ni iṣẹ́ ìpolongo ètò ìdìbò ti bẹ̀rẹ̀.


Bákan náà ni ẹlòmíràn tó jẹ́ ọmọ ìgbìmọ̀ ìpolongo Tinubu, Biodun Ajiboye sọ fún àwọn akọ̀ròyìn pé òun kò mọ ìdí tí ẹjọ́ fi pọ̀ lórí pé Tinubu ti padà sílé. Ó wá ń bèèrè pé ṣe àwọn ènìyàn rò pé Tinubu kò ní padà dé ni? Ajiboye tẹ̀síwájú pé gẹ́gẹ́ bí ọmọ ṣiṣẹ́ ṣiṣẹ́ tí Tinubu jẹ́ ẹsẹ̀kẹsẹ̀ ni iṣẹ́ ìpolongo ètò ìdìbò ti bẹ̀rẹ̀. Ó fi kun pé láti alẹ́ ọjọ́bọ̀ ni iṣẹ́ ti bẹ̀rẹ̀ fún Tinubu. Bákan náà ni agbẹnusọ ikọ̀ ìpolongo fún ipò Ààrẹ Tinubu nínú ẹgbẹ́ òṣèlú APC, Bayo Onanuga ní kò dá òun lójú bóyá ọjọ́ kẹwàá oṣù yìí tí àwọn fẹ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo wọn yoo waye. Onanuga ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ló ti wà nílẹ́ fún Tinubu bo ṣe ti padà dé sí Nàìjíríà.