Gomina Makinde ni ida aadọta awọn arun coronavirus to n waye ni ipinlẹ Ọyọ ko ṣẹyin ileewosan nla UCH ni ilu Ibadan. O fi kun un pe ko si idi fun ileewosan naa lati maa gbarata pẹlu bi awọn eeyan ṣe n na ika si wọn. Amọṣa o ni ijsba yoo joko lati wadi ọna abayọ nibẹ. O ni lootọ ni edeaiyede waye laarin oun ati dokita agba nileewosan nla UCH, ṣugbọn awọn ti pari rẹ. Lorim ọrọ obu irẹsi to n fa awuyewuye laarin ijọba ipinlẹ Ọyọ ati ijọba apapọ nipasẹ ileeṣẹ wọlewọde ilẹẹwa lọwọlọwọ, gomina ipinlẹ Ọyọ ni kokoro lo bo awọn ẹgbẹsan apo irẹsi ti wọn gbe fun wọn ati pe nigba ti ọrọ ti ri bo ṣe ri, o di dandan ko oun jabọ bi ọrọ ṣe jẹ fawọn eeyan ipinlẹ Ọyọ. O fin kun un pe ọdunrun o le ọgbọn miliọnu naira (N330m) ni wọn ti ko jọ bayii gẹgẹ bi owo fun imayedẹrun awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ.


Coronavirus Drugs: Àjọ NAFDAC ti bẹ̀rẹ̀ àyẹ̀wò àgbò mẹ́rin tí wọ́n ṣe ní Nàìjíríà fún Covid-19

O ni lootọ ni edeaiyede waye laarin oun ati dokita agba nileewosan nla UCH, ṣugbọn awọn ti pari rẹ. Lorim ọrọ obu irẹsi to n fa awuyewuye laarin ijọba ipinlẹ Ọyọ ati ijọba apapọ nipasẹ ileeṣẹ wọlewọde ilẹẹwa lọwọlọwọ, gomina ipinlẹ Ọyọ ni kokoro lo bo awọn ẹgbẹsan apo irẹsi ti wọn gbe fun wọn ati pe nigba ti ọrọ ti ri bo ṣe ri, o di dandan ko oun jabọ bi ọrọ ṣe jẹ fawọn eeyan ipinlẹ Ọyọ. O fin kun un pe ọdunrun o le ọgbọn miliọnu naira (N330m) ni wọn ti ko jọ bayii gẹgẹ bi owo fun imayedẹrun awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ. Awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ ni ipele ikẹtala soke ti wọle pada sẹnu iṣẹ lonii. Ohun iyalẹnu ni wi pe gbogbo awọn oṣiṣẹ ti ko si ni ipele ikẹtala soke ni ko lanfani lati wọle ni ẹnu iloro. Awọn ẹṣọ aabo duro wamuwamu si ẹnu ọna ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ lati ṣe ayewo kaadi idanimọ gbogbo ẹni ti yoo lanfani lati ri aye wọlẹ si ofisi wọn.


Awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ ni ipele ikẹtala soke ti wọle pada sẹnu iṣẹ lonii. Ohun iyalẹnu ni wi pe gbogbo awọn oṣiṣẹ ti ko si ni ipele ikẹtala soke ni ko lanfani lati wọle ni ẹnu iloro. Awọn ẹṣọ aabo duro wamuwamu si ẹnu ọna ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ lati ṣe ayewo kaadi idanimọ gbogbo ẹni ti yoo lanfani lati ri aye wọlẹ si ofisi wọn. Lara awọn oṣiṣẹ kekeeke ti wọn se mọ ẹnu ọna ṣe alaye fun awọn oniroyin labẹ aṣọ wi pe awọn ọga kan lo ni ki wọn maa bọ lẹnu iṣẹ ṣugbọn ọrọ ko ri bi wọn ṣe ro lẹnu ọna abawọle. A gbiyanju lati ba awọn to n bẹ ni ipele ikẹtala soke lati mọ boya wọn ni ibẹru kan tabi omii lori ipada sẹnu iṣẹ wọn ṣugbọn wọn kọ lati ba awọn oniroyin sọrọ. Lopin ọsẹ ti o kọja ni gomina Ṣeyi Makinde kede wi pe ki gbogbo awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ ni ipele ikẹtala soke wọle pada sẹnu iṣẹ wọn lonii ọjọ aje lẹyin ti onikaluku wọn ti deju mọle fun osẹ melo kan nitori aarun Corona to n ba gbogbo aye finra lọwọlọwọ.


Lara awọn oṣiṣẹ kekeeke ti wọn se mọ ẹnu ọna ṣe alaye fun awọn oniroyin labẹ aṣọ wi pe awọn ọga kan lo ni ki wọn maa bọ lẹnu iṣẹ ṣugbọn ọrọ ko ri bi wọn ṣe ro lẹnu ọna abawọle. A gbiyanju lati ba awọn to n bẹ ni ipele ikẹtala soke lati mọ boya wọn ni ibẹru kan tabi omii lori ipada sẹnu iṣẹ wọn ṣugbọn wọn kọ lati ba awọn oniroyin sọrọ. Lopin ọsẹ ti o kọja ni gomina Ṣeyi Makinde kede wi pe ki gbogbo awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ ni ipele ikẹtala soke wọle pada sẹnu iṣẹ wọn lonii ọjọ aje lẹyin ti onikaluku wọn ti deju mọle fun osẹ melo kan nitori aarun Corona to n ba gbogbo aye finra lọwọlọwọ. Mo gbé òkúta léná kí àwon ọmọ mi le rò pé oúnjẹ ni mo ń sè- Obìnrin Opó Coronavirus updates: Mo gbé òkúta léná kí àwon ọmọ mi le rò pé oúnjẹ ni mo ń sè- Obìnrin Opó Obinrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Kisauni lórilede Kenya ni o gbe okuta léna nitori ko si ounjẹ kankan ti yoo fun wọn jẹ Kasauni ọlọmọ mẹwàá to tun jẹ opo ni, láti igba ti igbele aarun coronavirus ti bẹrẹ ni o ti nira fun oun láti bọ àwọn ọmọ mẹjọ yìí. O ni inú oyún oṣùmeji ni oun wa nigba ti ọkọ oun kú ni ọdun tokoja lásìkò ti àwọn ọdaran gun pa. O ní òun ni lati gbé ǹkan kana kí àwọn ọmọ fi ọkan si pé ounjẹ n bọ, sùgbọ́n ìrètí oun ni pe, wọ́n o sùn lọ. Aládugbọ Kisauni lo gbọ ohun ọmọ rẹ to n sunkun asùn-dákẹ lo fi bere pé ki lo ṣe ọmọ náà, igbayi ni o wa gbe isoro arabinrin yii sori ayelujara.


Mo gbé òkúta léná kí àwon ọmọ mi le rò pé oúnjẹ ni mo ń sè- Obìnrin Opó Coronavirus updates: Mo gbé òkúta léná kí àwon ọmọ mi le rò pé oúnjẹ ni mo ń sè- Obìnrin Opó Obinrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Kisauni lórilede Kenya ni o gbe okuta léna nitori ko si ounjẹ kankan ti yoo fun wọn jẹ Kasauni ọlọmọ mẹwàá to tun jẹ opo ni, láti igba ti igbele aarun coronavirus ti bẹrẹ ni o ti nira fun oun láti bọ àwọn ọmọ mẹjọ yìí. O ni inú oyún oṣùmeji ni oun wa nigba ti ọkọ oun kú ni ọdun tokoja lásìkò ti àwọn ọdaran gun pa. O ní òun ni lati gbé ǹkan kana kí àwọn ọmọ fi ọkan si pé ounjẹ n bọ, sùgbọ́n ìrètí oun ni pe, wọ́n o sùn lọ. Aládugbọ Kisauni lo gbọ ohun ọmọ rẹ to n sunkun asùn-dákẹ lo fi bere pé ki lo ṣe ọmọ náà, igbayi ni o wa gbe isoro arabinrin yii sori ayelujara. Ní bayii ọ̀pọ̀ awon eniyan lo ti n wa láti wa ran obinrin náà lọwọ pẹlú oniruuru ounjẹ ati nkan iranwọ. Ileeṣẹ Aṣọbode fún ẹkùn Oyo ati Osun, tí ibùjókòó rẹ wà n'ilu Ibadan, tí kọ láti gba ẹgbẹsan irẹsi ti wọn lo bajẹ padà lọ́wọ́ ìjọba Ìpínlẹ̀ Oyo. Nígbà tó ń báwọn akọroyin sọ̀rọ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, Kọmisana fún ètò ọgbin nipinlẹ Oyo, Jacob Ojemuyiwa ṣàlàyé pé, gbogbo ìyànjú òun láti kó àwọn irẹsi náà padà fún ileesẹ Aṣọbode lo ja si pàbó.


Ní bayii ọ̀pọ̀ awon eniyan lo ti n wa láti wa ran obinrin náà lọwọ pẹlú oniruuru ounjẹ ati nkan iranwọ. Ileeṣẹ Aṣọbode fún ẹkùn Oyo ati Osun, tí ibùjókòó rẹ wà n'ilu Ibadan, tí kọ láti gba ẹgbẹsan irẹsi ti wọn lo bajẹ padà lọ́wọ́ ìjọba Ìpínlẹ̀ Oyo. Nígbà tó ń báwọn akọroyin sọ̀rọ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, Kọmisana fún ètò ọgbin nipinlẹ Oyo, Jacob Ojemuyiwa ṣàlàyé pé, gbogbo ìyànjú òun láti kó àwọn irẹsi náà padà fún ileesẹ Aṣọbode lo ja si pàbó. O ni ṣáájú ni òun ti kọ ìwé sì ileesẹ Aṣọbode náà pé, àwọn fẹ́ kó ẹgbẹsan irẹsi tí kò dára, tí wọ́n fún Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ bíi èròjà iranwọ fún igbele Covid-19 padà, àmọ́ wọn kò gba àwọn láàyè láti rí ọ̀nà wọlé sínú ileesẹ wọn láti ja irẹsi ọhun silẹ. Ojemuyiwa wá sọ síwájú sí pé, àwọn yóò bun àwọn akọroyin gbọ padà, nípa ìgbésẹ tó kàn, tí àwọn yóò tún gbé lórí ọ̀rọ̀ náà Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo Seyi makinde ni àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba láti ipele kẹtàlá sókè yóò pada ṣenu iṣẹ́ láti ọjọ́ ajé tọ n bọ, pàápàá jùlọ àwọn to bá dá ọfíìsì ni. Gómìnà fi ọ̀rọ̀ yìí léde lóri àtẹjíṣẹ́ twitter rẹ̀ pé, lẹ́yìn ìjíròrò pẹlú ìgbìmọ amúṣẹ́ṣe lóri Corornavirus ní àwọn fẹnukò lórí ìgbésẹ̀ yìí pẹlú àwọn àlàálẹ̀.


O ni ṣáájú ni òun ti kọ ìwé sì ileesẹ Aṣọbode náà pé, àwọn fẹ́ kó ẹgbẹsan irẹsi tí kò dára, tí wọ́n fún Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ bíi èròjà iranwọ fún igbele Covid-19 padà, àmọ́ wọn kò gba àwọn láàyè láti rí ọ̀nà wọlé sínú ileesẹ wọn láti ja irẹsi ọhun silẹ. Ojemuyiwa wá sọ síwájú sí pé, àwọn yóò bun àwọn akọroyin gbọ padà, nípa ìgbésẹ tó kàn, tí àwọn yóò tún gbé lórí ọ̀rọ̀ náà Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo Seyi makinde ni àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba láti ipele kẹtàlá sókè yóò pada ṣenu iṣẹ́ láti ọjọ́ ajé tọ n bọ, pàápàá jùlọ àwọn to bá dá ọfíìsì ni. Gómìnà fi ọ̀rọ̀ yìí léde lóri àtẹjíṣẹ́ twitter rẹ̀ pé, lẹ́yìn ìjíròrò pẹlú ìgbìmọ amúṣẹ́ṣe lóri Corornavirus ní àwọn fẹnukò lórí ìgbésẹ̀ yìí pẹlú àwọn àlàálẹ̀. Seyi Makinde ni gbogbo ẹni ti yóò ba pada sẹnu iṣẹ́ gbọdọ maa gba ẹnú ọ̀nọ́ kan ṣoṣo ti wọ́n o ṣí sílẹ̀ láti wọ sẹkitríàtì nígba ti gbogbo ìloro to kù yóò wà ni títì pa, eyi ni la'ti dẹ́kun ìtànkalẹ̀ ààrun Corornavirus. Gbogbo ìpàdé yóò maa wáye lóri ayélujára bakan náà ni ko ni sí ààye fún àlejò láti wọlé àfi ti o ba pọ́n dandan. O ní ìjọba yóò ṣeto àwọn ibùdó ti àwọn ènìyàn yóò ti maa fọ ọwọ wọ́n nínú ọgbà, bẹ́ẹ̀ ni àwọn òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan yóò maa gba "hand sanitizer" àti ìbòjú-bomú.


Seyi Makinde ni gbogbo ẹni ti yóò ba pada sẹnu iṣẹ́ gbọdọ maa gba ẹnú ọ̀nọ́ kan ṣoṣo ti wọ́n o ṣí sílẹ̀ láti wọ sẹkitríàtì nígba ti gbogbo ìloro to kù yóò wà ni títì pa, eyi ni la'ti dẹ́kun ìtànkalẹ̀ ààrun Corornavirus. Gbogbo ìpàdé yóò maa wáye lóri ayélujára bakan náà ni ko ni sí ààye fún àlejò láti wọlé àfi ti o ba pọ́n dandan. O ní ìjọba yóò ṣeto àwọn ibùdó ti àwọn ènìyàn yóò ti maa fọ ọwọ wọ́n nínú ọgbà, bẹ́ẹ̀ ni àwọn òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan yóò maa gba "hand sanitizer" àti ìbòjú-bomú. Gbogb ilé ounjẹ láyíká, ilé iṣk ìjọba yóò sì wà ni títì pa, nítorí náà ki àwọn òṣìṣẹ́ máa gbe oúnjẹ wá láti ilé. Gómìnà fi kú pé àwọn yóò dẹ ọwọ́ òfin kóníléógbélé díẹ̀ ti àwọ̀n ènìyàn yóò maa jáde láàrin ààgo méje alẹ́ sí aago mẹ́fà ìdájí kí àwọn àgbẹ le maa ri iṣk wọ́n ṣe. Makinde ni àwọn ǹkan ìrànwọ ti ìjọba pèsè fún ará ìlú ti wà ni ṣẹpẹ báyìí ti wan si ti yan ìdílé ẹgbẹ̀run 'lọ́nà ààdọ́rùn sọtọ̀ láti jẹ àǹfàní ètò náà


Gbogb ilé ounjẹ láyíká, ilé iṣk ìjọba yóò sì wà ni títì pa, nítorí náà ki àwọn òṣìṣẹ́ máa gbe oúnjẹ wá láti ilé. Gómìnà fi kú pé àwọn yóò dẹ ọwọ́ òfin kóníléógbélé díẹ̀ ti àwọ̀n ènìyàn yóò maa jáde láàrin ààgo méje alẹ́ sí aago mẹ́fà ìdájí kí àwọn àgbẹ le maa ri iṣk wọ́n ṣe. Makinde ni àwọn ǹkan ìrànwọ ti ìjọba pèsè fún ará ìlú ti wà ni ṣẹpẹ báyìí ti wan si ti yan ìdílé ẹgbẹ̀run 'lọ́nà ààdọ́rùn sọtọ̀ láti jẹ àǹfàní ètò náà


Coronavirus in Nigeria: Àwọn ọmọ Nàìjíríà bu ẹnu àtẹ́ lu ètò ìsìnkú Abba Kyari, wọ́n ní ó tako ìlànà ìjìnàsíraẹni

Iku n pa ni, ilẹ n jẹ eeyan. Iku olori awọn oṣiṣẹ aarẹ Muhammadu Buhari, Abba Kyari lo ti jẹ ki ọpọ ọmọ Naijiria maa sọrọ lori ayelujara bayii. Bo tilẹ jẹ wi pe ọpọ n daro Kyari, ọgọrọ ọmọ Naijiria lo bu ẹnu atẹ lu ọpọ eeyan to pejọ sibi eto isinku rẹ niluu Abuja lọjọ Abamẹta. Ohun ti wọn n sọ nipe bi ero ti peju sibi isinku Abba Kyari lodi si ilana itakeke sirẹni ti ijọba la kalẹ lati le gbogun ti aarun coronavirus ni Naijiria. Ibeere meji ni Olúyẹmí Fásípè fi tirẹ ṣe loju opo Twitter rẹ nigba to beere lọwọ ijọba pe ṣe wọn fun awọn ẹbi awọn eeyan mii ti covid-19 ti pa lanfaani lati sin oku eeyan wọn bi ti Abba Kyari? O tun beere wi pe kilode ti ijọba ṣe n fi eto ilera awọn araalu wewu lori bi wọn ti n gbe oku Abba Kyari ni gbangba.


Ohun ti wọn n sọ nipe bi ero ti peju sibi isinku Abba Kyari lodi si ilana itakeke sirẹni ti ijọba la kalẹ lati le gbogun ti aarun coronavirus ni Naijiria. Ibeere meji ni Olúyẹmí Fásípè fi tirẹ ṣe loju opo Twitter rẹ nigba to beere lọwọ ijọba pe ṣe wọn fun awọn ẹbi awọn eeyan mii ti covid-19 ti pa lanfaani lati sin oku eeyan wọn bi ti Abba Kyari? O tun beere wi pe kilode ti ijọba ṣe n fi eto ilera awọn araalu wewu lori bi wọn ti n gbe oku Abba Kyari ni gbangba. Ọpọ lo koro oju si ijọba pe awọn lo ni ki ole wa ja, awọn naa lo tun ni ki oloko waa mu un. Wọn ijọba lo fi ofin konile-o-gbele sita, ijọba naa tun lo faye gba ọpọ eeyan lati lọ sibi isinku Abba Kyari. Awọn miiran ni titapa si ofin to wa nilẹ gbaa ni bi awọn eeyan ti pejọ sibi eto isinku Abba Kyari l'Abuja nigba ti konile-o-gbele wa lode.


Ọpọ lo koro oju si ijọba pe awọn lo ni ki ole wa ja, awọn naa lo tun ni ki oloko waa mu un. Wọn ijọba lo fi ofin konile-o-gbele sita, ijọba naa tun lo faye gba ọpọ eeyan lati lọ sibi isinku Abba Kyari. Awọn miiran ni titapa si ofin to wa nilẹ gbaa ni bi awọn eeyan ti pejọ sibi eto isinku Abba Kyari l'Abuja nigba ti konile-o-gbele wa lode. @burina_NG ni tiẹ sọ wi pe o yẹ ki ijọba tọrọ aforiji lọwọ gbajugbaja oṣere, Funke Akindele ti ijọba ipinlẹ Eko fi ọwọ ofin mu lẹyin to ṣe apejẹ ọjọ ibi ọkọ rẹ.


@burina_NG ni tiẹ sọ wi pe o yẹ ki ijọba tọrọ aforiji lọwọ gbajugbaja oṣere, Funke Akindele ti ijọba ipinlẹ Eko fi ọwọ ofin mu lẹyin to ṣe apejẹ ọjọ ibi ọkọ rẹ.


Coronavirus cure: Akeugbagold sọ àṣírí ohun tí àrùn coronavirus ń dá lárà fáwọn pásítọ̀, àfáà àti ẹlẹ́sìn àbáláyé

Laipẹ yii ni eekan oniwaasi ni, Akeugbagold bọ lọwọ wahala awọn ajinigbepawo kan ti wọn ji awọn ọmọ rẹ gbe. Amọṣa ninu ifọrọwerọ yii pẹluu, kii ṣe ọrọ awọn ibeji rẹ ti wọn ji gbe lo ba BBC News Yoruba sọ bikoṣe ọwọja arun coronavirus to gbaye kan bayii ninu ilana ẹsin lagbaye. Gẹgẹbi o ṣe sọ, arun naa ti ṣi aṣọ loju ọpọ lati mọ Ọlọrun wn funrawọn.


Coronavirus treatments: Lẹ́yìn ìgbélé Coronavirus, ọ̀nà wo ni mo lè gbà láti bọ́ l'ọ́wọ́ níní Covid-19.

Irú ewu wo ni eni to dúró tì mí lórí ìlà tí a tò sí láti wọ ọkọ̀ BRT, àbí ṣe mo sì le máa lo si ilé oúnjẹ tàbí ki n máa wọkọ̀ èrò? Bí àwọn ìjọba orílẹ̀-èdè ṣe n sẹ́wélé òfin ìgbélé, tí àwọn ènìyàn si ti ń padà sí àwùjọ fún onírúurú ìbáraeníse pọ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló tí n fòyà lórí bi wọn ò ṣe ni kó ààrùn Coronavirus, èyí to sì lè mú àjàkálẹ̀ ààrùn ẹlẹ́kejì bẹ́ sílẹ̀. Ọ̀jọ̀gbọ́n Erin Bromage to jẹ́ onímọ̀ nípa àwọn èròjà tó ń gbógun ti ààrùn lágọ̀ọ́ ara bá wa sọ̀rọ̀ lórí awon ọ̀nà tí a lè gbà láti mú àdínkù bá ewu kíkó ààrùn Coronavirus, o jẹ́ olùkọ́ ìmọ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn ni Fásitì Massachusetts Dartmouth ní US, o sì ti bojú tó ààrùn Coronavirus yìí láti ìgbà to ti bẹ̀rẹ̀. O rí ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa bi a ṣe lè lanilọ́yẹ̀ nípa ǹkan ti sáyẹ́nsì sọ ju kí a pèé ní onímọ̀ nípa ààrùn kan ni pàtó lọ, o tí kọ àwọn ǹkan to pọ̀ nípa Coronavirus lórí ayélujára ti àwọn ènìyàn to le ni mílíọ̀nù mẹ́rindínlógún sì ti kà á ní àkà tún kà. Àwọn ìmọ̀ràn rẹ̀ rèé láti wà ní àlàáfíà bí a ṣe ń padà sí bí a ṣe ń ṣe tẹ́lẹ̀. Bromage ni ọ̀pọ̀ ló ń lùgbàdì ààrùn Covid-19 nínú ilé wọn nítorí ọ̀kan nínú ẹbí wọn tó ní ló pín fún gbogbo ẹbí lẹ́yìn tó ti rí ààrùn naa he nígboro Ṣùgbọ́n bi ènìyàn ba kúrò nínú ilé ńkọ́?


O rí ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa bi a ṣe lè lanilọ́yẹ̀ nípa ǹkan ti sáyẹ́nsì sọ ju kí a pèé ní onímọ̀ nípa ààrùn kan ni pàtó lọ, o tí kọ àwọn ǹkan to pọ̀ nípa Coronavirus lórí ayélujára ti àwọn ènìyàn to le ni mílíọ̀nù mẹ́rindínlógún sì ti kà á ní àkà tún kà. Àwọn ìmọ̀ràn rẹ̀ rèé láti wà ní àlàáfíà bí a ṣe ń padà sí bí a ṣe ń ṣe tẹ́lẹ̀. Bromage ni ọ̀pọ̀ ló ń lùgbàdì ààrùn Covid-19 nínú ilé wọn nítorí ọ̀kan nínú ẹbí wọn tó ní ló pín fún gbogbo ẹbí lẹ́yìn tó ti rí ààrùn naa he nígboro Ṣùgbọ́n bi ènìyàn ba kúrò nínú ilé ńkọ́? Șé ewu àti kó ààrùn Coronavirus wà  ti mo bá lo ṣe ère ìdárayá níta pẹ̀lú àwọn tí wọn ò lo ìbòmú? Kò dájú gẹ́gẹ́ bi ọ̀jọ̀gbọ́n náà ṣe sọ. "Ní ìta gbangba àwọn èròjà míràn wa tí kò ni jẹ́ kí ààrùn naa ràn, ènìyàn máa n mi gúle-gúle sínú àti síta lásìkò eré ìdárayá, àsìkò yìí kéré jọjọ fún kòkòrò yii láti bọ́ sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn gẹ́gẹ́ bo se sọ fun BBC. "


Șé ewu àti kó ààrùn Coronavirus wà  ti mo bá lo ṣe ère ìdárayá níta pẹ̀lú àwọn tí wọn ò lo ìbòmú? Kò dájú gẹ́gẹ́ bi ọ̀jọ̀gbọ́n náà ṣe sọ. "Ní ìta gbangba àwọn èròjà míràn wa tí kò ni jẹ́ kí ààrùn naa ràn, ènìyàn máa n mi gúle-gúle sínú àti síta lásìkò eré ìdárayá, àsìkò yìí kéré jọjọ fún kòkòrò yii láti bọ́ sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn gẹ́gẹ́ bo se sọ fun BBC. " kí o tó ni ààrùn naa, a jẹ́ pé olúwa rẹ̀ ti koju àwọn kòkòrò tó tó iye èyí tó le fún ènìyàn ni ààrùn náà, pẹ̀lú àwọn ìmọ̀ nípa MERS àti SARS, ìgbàgbọ́ ni pé o gbọ́dọ̀ tó ìwọ̀n ẹgbẹ̀rún kan kòkòrò naa ti yóò wọ àgọ́ ara ki èèyàn to le ni ààrùn naa gẹ́gẹ́ bo se ko sójú òpó ayélujára rẹ̀. Ọ̀jọ̀gbọ́n náà ṣàlàyé pé bótilẹ̀ jẹ́ pé àríyànjiyàn wà lórí iye kòkòrò àìfojúrí tí èèyàn ti fa símú ki o tó ni ààrùn naa, síbẹ̀ ó ṣeéṣe kí o gba èyí láàrin èémí kan tàbí mẹ́wàá, èyíkéyìí le mú ènìyàn ni ààrùn náà. Èyí túmọ̀ sí pé iye àsìkò tí a bá lò pẹ̀lú aláàrùn Covid-19 ni yóò sọ bóyá ènìyàn leè kó ààrùn náà, tí a bá lo àsìkò kúkúrú bí ti àwọn to n sáré lójú pópó, o ṣeéṣe ki a máa ni ààrùn náà kódà bi kò sí àlàfo mítà méjì, nítorí náà, àwọn ti ó yẹ kó kàn wá gbọ̀ngbọ̀n ni àwọn tó ti fàmìhàn Lóòótọ́ ni ikọ́ àti kàtá máa ṣe ìtànkálẹ̀ ààrùn, ṣùgbọ́n o ní bi èyí ṣe lè wáyé.


kí o tó ni ààrùn naa, a jẹ́ pé olúwa rẹ̀ ti koju àwọn kòkòrò tó tó iye èyí tó le fún ènìyàn ni ààrùn náà, pẹ̀lú àwọn ìmọ̀ nípa MERS àti SARS, ìgbàgbọ́ ni pé o gbọ́dọ̀ tó ìwọ̀n ẹgbẹ̀rún kan kòkòrò naa ti yóò wọ àgọ́ ara ki èèyàn to le ni ààrùn naa gẹ́gẹ́ bo se ko sójú òpó ayélujára rẹ̀. Ọ̀jọ̀gbọ́n náà ṣàlàyé pé bótilẹ̀ jẹ́ pé àríyànjiyàn wà lórí iye kòkòrò àìfojúrí tí èèyàn ti fa símú ki o tó ni ààrùn naa, síbẹ̀ ó ṣeéṣe kí o gba èyí láàrin èémí kan tàbí mẹ́wàá, èyíkéyìí le mú ènìyàn ni ààrùn náà. Èyí túmọ̀ sí pé iye àsìkò tí a bá lò pẹ̀lú aláàrùn Covid-19 ni yóò sọ bóyá ènìyàn leè kó ààrùn náà, tí a bá lo àsìkò kúkúrú bí ti àwọn to n sáré lójú pópó, o ṣeéṣe ki a máa ni ààrùn náà kódà bi kò sí àlàfo mítà méjì, nítorí náà, àwọn ti ó yẹ kó kàn wá gbọ̀ngbọ̀n ni àwọn tó ti fàmìhàn Lóòótọ́ ni ikọ́ àti kàtá máa ṣe ìtànkálẹ̀ ààrùn, ṣùgbọ́n o ní bi èyí ṣe lè wáyé. Ikọ́ ẹ̀ẹ̀kan lè gbé àwọn kòkòrò ẹgbẹ̀rún mẹ́ta síta tó sì le rìn ìwọ̀ Mítà ọgọ́rin láàrín wákàtí kan gẹ́gẹ́ bí Bromage ṣe sọ, ọ̀pọ̀ àwọn kòkòrò yìí si ló tóbi to fi je pé ilẹ̀ ni yóò jábọ́ sí, ṣùgbọ́n àwọn mìíràn fúyẹ́ tí won sì le dúró nínú afẹ́fẹ́ tàbí kí wọn fò wọ yàrá. Tí o bá wa jẹ́ pé inú àkàsọ̀ ìgbàlódé ní ó ká ọ mọ́ tí ẹni náà ba wá sín, ìlọ́po mẹ́wàá ni ìṣòro tìrẹ. Tí ènìyàn ba wá sín lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo kòkòrò ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgbọ̀n ni yóò jáde tó sì kéré jọjọ, èyí leè rìn kìlómítà tó lé ní ọ̀ọ́dúrún láàrin wákàtí kan, bí Bromage ṣe sọ.


Ikọ́ ẹ̀ẹ̀kan lè gbé àwọn kòkòrò ẹgbẹ̀rún mẹ́ta síta tó sì le rìn ìwọ̀ Mítà ọgọ́rin láàrín wákàtí kan gẹ́gẹ́ bí Bromage ṣe sọ, ọ̀pọ̀ àwọn kòkòrò yìí si ló tóbi to fi je pé ilẹ̀ ni yóò jábọ́ sí, ṣùgbọ́n àwọn mìíràn fúyẹ́ tí won sì le dúró nínú afẹ́fẹ́ tàbí kí wọn fò wọ yàrá. Tí o bá wa jẹ́ pé inú àkàsọ̀ ìgbàlódé ní ó ká ọ mọ́ tí ẹni náà ba wá sín, ìlọ́po mẹ́wàá ni ìṣòro tìrẹ. Tí ènìyàn ba wá sín lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo kòkòrò ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgbọ̀n ni yóò jáde tó sì kéré jọjọ, èyí leè rìn kìlómítà tó lé ní ọ̀ọ́dúrún láàrin wákàtí kan, bí Bromage ṣe sọ. "Bí eniyan ba wá ni ààrùn náà, àwọn kòkòrò to ń jáde kọjá milionu méjì to sì ni àwọn èròjà ààrùn naa nínú" "Nítorí náà, tí o bá n ba ènìyàn sọ̀rọ̀ lọ́wọ́ tí ẹni náà sì sín tàbí wúkọ́ sí ọ lójú, òó ríi bóse rọrùn láti gba kòkòrò bíi ẹgbẹ̀rún kan tí ẹni náà ba tún wa ní ààrùn náà. Tí o ò bá tún wá sí níbẹ̀ lásìkò náà, àwọn kòkòrò àìfojúrí yìí le wà nínú afẹ́fẹ́ fún ìṣẹ́jú péréte ti o sì ṣeéṣe kí o tí fa èyí tó tó sì mú lásìkò péréte náà, tí ààrùn yóò sì wọlé dé. A mọ̀ pé lẹ́yìn ọjọ́ márùn-ún ni ààrùn náà tó máa n fàmìhàn tó bá mú ènìyàn, ṣùgbọ́n ki wọn tó bẹ̀rẹ̀ síní fàmìhàn nkọ́, àwọn míràn kò tilẹ̀ ni fàmìhàn rárá.


"Bí eniyan ba wá ni ààrùn náà, àwọn kòkòrò to ń jáde kọjá milionu méjì to sì ni àwọn èròjà ààrùn naa nínú" "Nítorí náà, tí o bá n ba ènìyàn sọ̀rọ̀ lọ́wọ́ tí ẹni náà sì sín tàbí wúkọ́ sí ọ lójú, òó ríi bóse rọrùn láti gba kòkòrò bíi ẹgbẹ̀rún kan tí ẹni náà ba tún wa ní ààrùn náà. Tí o ò bá tún wá sí níbẹ̀ lásìkò náà, àwọn kòkòrò àìfojúrí yìí le wà nínú afẹ́fẹ́ fún ìṣẹ́jú péréte ti o sì ṣeéṣe kí o tí fa èyí tó tó sì mú lásìkò péréte náà, tí ààrùn yóò sì wọlé dé. A mọ̀ pé lẹ́yìn ọjọ́ márùn-ún ni ààrùn náà tó máa n fàmìhàn tó bá mú ènìyàn, ṣùgbọ́n ki wọn tó bẹ̀rẹ̀ síní fàmìhàn nkọ́, àwọn míràn kò tilẹ̀ ni fàmìhàn rárá. Èémí wọ́n lásán máa n tí ààrùn Coronavirus jáde sí àyíká. Èémí ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo le tí láàrin àádọ́ta sí ẹgbẹ̀rún márùn-ún kòkòrò naa síta, ṣùgbọ́n kíá lo sábà máa jábọ́ sílẹ̀ Nítorí naa díẹ̀ nínú kòkòrò yii ni a o ríi tobba jáde láti ara èémí gẹ́gẹ́ bi àlàyé rẹ̀ fún BBC. Ní ti èémí ko sí eni tó mọ iye kòkòrò Coronavirus yìí to n jáde lẹ́ẹ̀kan náà, Ṣùgbọ́n Bromage sọ pé ìwé ìgbà dé gbà kan sọ pé ẹnikẹ́ni to bá ní ọ̀fìnkìn, ó máa ń ti kòkòrò mẹ́ta sí ogún jáde láàrín ìṣẹ́jú kan. Bí àlàyé yìí ba wá rí bẹ́ẹ̀, o túmọ̀ sí pé, èèyàn yóò mi èémí naa fún ìṣẹ́jú àádọ́ta láti gba ẹgbẹ̀rún kan kòkòrò náà ti yóò fi ní ààrùn Covid-19 (Atọ́ka ni àlàyé èyí jẹ́).


Èémí wọ́n lásán máa n tí ààrùn Coronavirus jáde sí àyíká. Èémí ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo le tí láàrin àádọ́ta sí ẹgbẹ̀rún márùn-ún kòkòrò naa síta, ṣùgbọ́n kíá lo sábà máa jábọ́ sílẹ̀ Nítorí naa díẹ̀ nínú kòkòrò yii ni a o ríi tobba jáde láti ara èémí gẹ́gẹ́ bi àlàyé rẹ̀ fún BBC. Ní ti èémí ko sí eni tó mọ iye kòkòrò Coronavirus yìí to n jáde lẹ́ẹ̀kan náà, Ṣùgbọ́n Bromage sọ pé ìwé ìgbà dé gbà kan sọ pé ẹnikẹ́ni to bá ní ọ̀fìnkìn, ó máa ń ti kòkòrò mẹ́ta sí ogún jáde láàrín ìṣẹ́jú kan. Bí àlàyé yìí ba wá rí bẹ́ẹ̀, o túmọ̀ sí pé, èèyàn yóò mi èémí naa fún ìṣẹ́jú àádọ́ta láti gba ẹgbẹ̀rún kan kòkòrò náà ti yóò fi ní ààrùn Covid-19 (Atọ́ka ni àlàyé èyí jẹ́). Nítorí náà a o rí pé ko dájú láti kó ààrùn Coronavirus látàrí pé ènìyàn wà nínú ilé kan náà pẹ̀lú ẹni tó ní ààrùn Coronavirus ṣùgbọ́n tí kò fàmì hàn bí ikọ́ àbí kàtá kò na ṣeé. Bromage sọ pé Ọ̀rọ̀ sísọ le ṣe àfikún kòkòrò to jáde bíi mẹ́wàá sí igba láàrin ìṣẹ́jú kan, bákan náà ni ariwo pípa tàbí orin kíkọ leè fi kún iye kòkòrò tó ń jáde sínú afẹ́fẹ́. Àwọn kòkòrò yìí a ma wa láti ibi kọ́lọ́fín ẹ̀dọ̀ fóóró níbi tó jé pé ààrùn náà ti gbilẹ̀ sí nítorí agbára lo fi n jáde nítorí ariwo tí ẹni náà ń pa. "Fún ìdí èyí gbogbo ǹkan tó bá mú ààrùn Coronavirus jáde sínú afẹ́fẹ́ láti inú ẹ̀dọ̀ fóóró yóò pọ̀ gidigidi, bótilẹ̀ jẹ́ pé kíkó ààrùn yìí nínú afẹ́fẹ́ kò tíì fìdí múlẹ̀ dáadáa síbẹ̀ ìtànkálẹ̀ ààrùn yàtọ̀ sí láti inú ilé máa n wáyé latari àwọn ti kò fàmì hàn.


Nítorí náà a o rí pé ko dájú láti kó ààrùn Coronavirus látàrí pé ènìyàn wà nínú ilé kan náà pẹ̀lú ẹni tó ní ààrùn Coronavirus ṣùgbọ́n tí kò fàmì hàn bí ikọ́ àbí kàtá kò na ṣeé. Bromage sọ pé Ọ̀rọ̀ sísọ le ṣe àfikún kòkòrò to jáde bíi mẹ́wàá sí igba láàrin ìṣẹ́jú kan, bákan náà ni ariwo pípa tàbí orin kíkọ leè fi kún iye kòkòrò tó ń jáde sínú afẹ́fẹ́. Àwọn kòkòrò yìí a ma wa láti ibi kọ́lọ́fín ẹ̀dọ̀ fóóró níbi tó jé pé ààrùn náà ti gbilẹ̀ sí nítorí agbára lo fi n jáde nítorí ariwo tí ẹni náà ń pa. "Fún ìdí èyí gbogbo ǹkan tó bá mú ààrùn Coronavirus jáde sínú afẹ́fẹ́ láti inú ẹ̀dọ̀ fóóró yóò pọ̀ gidigidi, bótilẹ̀ jẹ́ pé kíkó ààrùn yìí nínú afẹ́fẹ́ kò tíì fìdí múlẹ̀ dáadáa síbẹ̀ ìtànkálẹ̀ ààrùn yàtọ̀ sí láti inú ilé máa n wáyé latari àwọn ti kò fàmì hàn. Láì dénà pẹnu àwọn tó n tọ́jú àwọn alárùn yìí ló léwu fún jù. Ṣùgbọ́n àwọn àyíká miran náà tún burú jai, bí àpẹẹrẹ àwọn tó wa nínú ọkọ̀ ojú omi, àwọn tí wọ́n wà nínú ọ́fíìsì kan naa, àwọn ti wọ́n péjọ síbi ìnáwó ìyàwó, ọjọ́ ìbí, ìgbáradì akọrin tàbí ìsìnkú, èyí rí bẹ́ẹ̀ nítorí iye àsìkò ti wọ́n lò pẹ̀lú alárùn náà ni. "kódà ki wọ́n fi àlà mítà àádọ́ta jìnà sírawọn, ìsun téré tó n kan ẹnìkọ̀ọ̀kan tó láti jẹ́ kí wọ́n  ni ààrùn naa, nítorí naa bi a ṣe n padà sẹ́nu iṣẹ́ àwọn ilé iṣẹ́ kan yóò ní láti ṣe àtúnṣe Àwọn ọ́fíìsì ti kò ní ibi tí atẹ́gùn le gbà wọlé léwu gidigidi, Bromage ṣàpèjúwe pé ìdá mẹ́rìnleláàọ́run ninu òjìlénígba o dín mẹ́rin ọ́fíìsì ló ni ààrùn Coronavirus ni orílè èdè South Korea, ọ̀pọ̀ sì jẹ́ àwọn to wà nínú ọ́fíìsì kàn náà tó tẹ́ gbayawu ṣùgbọ́n tí àtẹ̀gùn rẹ̀ kò to ǹkan.


Láì dénà pẹnu àwọn tó n tọ́jú àwọn alárùn yìí ló léwu fún jù. Ṣùgbọ́n àwọn àyíká miran náà tún burú jai, bí àpẹẹrẹ àwọn tó wa nínú ọkọ̀ ojú omi, àwọn tí wọ́n wà nínú ọ́fíìsì kan naa, àwọn ti wọ́n péjọ síbi ìnáwó ìyàwó, ọjọ́ ìbí, ìgbáradì akọrin tàbí ìsìnkú, èyí rí bẹ́ẹ̀ nítorí iye àsìkò ti wọ́n lò pẹ̀lú alárùn náà ni. "kódà ki wọ́n fi àlà mítà àádọ́ta jìnà sírawọn, ìsun téré tó n kan ẹnìkọ̀ọ̀kan tó láti jẹ́ kí wọ́n  ni ààrùn naa, nítorí naa bi a ṣe n padà sẹ́nu iṣẹ́ àwọn ilé iṣẹ́ kan yóò ní láti ṣe àtúnṣe Àwọn ọ́fíìsì ti kò ní ibi tí atẹ́gùn le gbà wọlé léwu gidigidi, Bromage ṣàpèjúwe pé ìdá mẹ́rìnleláàọ́run ninu òjìlénígba o dín mẹ́rin ọ́fíìsì ló ni ààrùn Coronavirus ni orílè èdè South Korea, ọ̀pọ̀ sì jẹ́ àwọn to wà nínú ọ́fíìsì kàn náà tó tẹ́ gbayawu ṣùgbọ́n tí àtẹ̀gùn rẹ̀ kò to ǹkan. Àwọn Dókítà eyín náà wà nínú ewu yìí nítorí irú isẹ́ wọn. Ó ní àwọn olùkọ́ náà yóò wà nínú ewu, àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n to ti darúgbó ló pọ̀jù tí wọ́n si ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó kún kíláàsì fọ́fọ́, ìrònú jinlẹ̀ gbọ́dọ̀ wà kí irú àwọn yìí tó padà sẹ́nu isẹ́ fún ìgbé ayé àlàáfíà Bromage ní àwọn to kó ààrùn Coronavirus ní ta ko fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀ ṣùgbọ́n àwọn to kóra jọ pò sí inú ibì kan tí won ti ń kọrin, pariwo ló wọ́pọ̀, tí ènìyàn bá ju kòkòrò náà sì àárín ita, afẹ́fẹ́, oòrùn òtútù leè mú àdínkù bá ìtànkálẹ̀ rẹ̀, ẹ̀wẹ̀, ìjìnà sira ẹni àti mímú àdínkù bá ìbáṣpọ̀ elérò yóò rán gbogbo ènìyàn lọ́wọ́ láti fòpin sí ààrùn Coronavirus. Bákan náà ni àwọn ibi tó jẹ́ pé kò fi bẹ́ẹ̀ sí atẹ́gùn, ti àwọn ènìyàn si maa n gba èémí fúnra ẹni ni, yóò nira díẹ̀ láti máà ni ààrùn náà, àwọn ilé ìtajà ìgbàlódé kò fi bẹ́ẹ̀ léwu, nítorí pé àsìkò péréte ni wọn lò ní àyíká kan.  Bí a bá fẹ́ lọ sóde, a ní láti ṣe àgbéyẹ̀wò irú afẹ́fẹ́ tí ènìyàn yóò máa gbà sì mú níbẹ̀, iye ènìyàn tó ṣeéṣe kí o bá pàdé níbẹ̀ àti iye àsìkò tí óò lò.


Àwọn Dókítà eyín náà wà nínú ewu yìí nítorí irú isẹ́ wọn. Ó ní àwọn olùkọ́ náà yóò wà nínú ewu, àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n to ti darúgbó ló pọ̀jù tí wọ́n si ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó kún kíláàsì fọ́fọ́, ìrònú jinlẹ̀ gbọ́dọ̀ wà kí irú àwọn yìí tó padà sẹ́nu isẹ́ fún ìgbé ayé àlàáfíà Bromage ní àwọn to kó ààrùn Coronavirus ní ta ko fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀ ṣùgbọ́n àwọn to kóra jọ pò sí inú ibì kan tí won ti ń kọrin, pariwo ló wọ́pọ̀, tí ènìyàn bá ju kòkòrò náà sì àárín ita, afẹ́fẹ́, oòrùn òtútù leè mú àdínkù bá ìtànkálẹ̀ rẹ̀, ẹ̀wẹ̀, ìjìnà sira ẹni àti mímú àdínkù bá ìbáṣpọ̀ elérò yóò rán gbogbo ènìyàn lọ́wọ́ láti fòpin sí ààrùn Coronavirus. Bákan náà ni àwọn ibi tó jẹ́ pé kò fi bẹ́ẹ̀ sí atẹ́gùn, ti àwọn ènìyàn si maa n gba èémí fúnra ẹni ni, yóò nira díẹ̀ láti máà ni ààrùn náà, àwọn ilé ìtajà ìgbàlódé kò fi bẹ́ẹ̀ léwu, nítorí pé àsìkò péréte ni wọn lò ní àyíká kan.  Bí a bá fẹ́ lọ sóde, a ní láti ṣe àgbéyẹ̀wò irú afẹ́fẹ́ tí ènìyàn yóò máa gbà sì mú níbẹ̀, iye ènìyàn tó ṣeéṣe kí o bá pàdé níbẹ̀ àti iye àsìkò tí óò lò. To ba jẹ́ ọ́fíìsì gbayawu ni o ti n siṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ènìyàn péréte, ewu bíntín ni ṣùgbọ́n ti èrò ba pọ̀ nibẹ̀, o ní láti gbé e yẹ̀wò dáadáa. Tó bá jẹ́ pé isẹ́ tìrẹ gba kí o maa bâ àwọn oníbàrá rẹ sọ̀rọ̀ lójú kojú ni tàbí èyí tó n mú ariwo dání, o léwu fún ọ Tó bá jẹ́ pe kí o lọ rajà lásán láwọn ilé ìtajà ni, níwọ̀ba àsìkò tí o n lò níbẹ̀, ewu rẹ̀ kéré jọjọ, ṣùgbọ́n fún àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìtajà náà   Ó ṣe pàtàkì ki a maa rántí pe kìí ṣe ṣínsín síni nìkan ni o yẹ ki a máa ṣọ́ra fún, e rántí pé àwọn kòkòrò yìí maa n bàlé àwọn irinsẹ́ tí à ń lò nítorí naa, o se pàtàkì láti máa fọ owọ́ rẹ déédéé kí o si ṣọ́ra láti máa fi owọ́ kan ojú. Bákan náà, e ṣọ́ra fún fífẹ́ àtẹ̀gùn láti paná àbẹ́là lórí àkàrà oyinbo (cakes) ọjọ́ ìbí.


To ba jẹ́ ọ́fíìsì gbayawu ni o ti n siṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ènìyàn péréte, ewu bíntín ni ṣùgbọ́n ti èrò ba pọ̀ nibẹ̀, o ní láti gbé e yẹ̀wò dáadáa. Tó bá jẹ́ pé isẹ́ tìrẹ gba kí o maa bâ àwọn oníbàrá rẹ sọ̀rọ̀ lójú kojú ni tàbí èyí tó n mú ariwo dání, o léwu fún ọ Tó bá jẹ́ pe kí o lọ rajà lásán láwọn ilé ìtajà ni, níwọ̀ba àsìkò tí o n lò níbẹ̀, ewu rẹ̀ kéré jọjọ, ṣùgbọ́n fún àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìtajà náà   Ó ṣe pàtàkì ki a maa rántí pe kìí ṣe ṣínsín síni nìkan ni o yẹ ki a máa ṣọ́ra fún, e rántí pé àwọn kòkòrò yìí maa n bàlé àwọn irinsẹ́ tí à ń lò nítorí naa, o se pàtàkì láti máa fọ owọ́ rẹ déédéé kí o si ṣọ́ra láti máa fi owọ́ kan ojú. Bákan náà, e ṣọ́ra fún fífẹ́ àtẹ̀gùn láti paná àbẹ́là lórí àkàrà oyinbo (cakes) ọjọ́ ìbí. Coronavirus ti di ara wa, kò le è kúrò mọ láéláé - WHO Ǹjẹ́ ènìyàn tó ní àrùn coronavirus rí lè níi lẹ́ẹ̀kejì? Ǹjẹ́ ènìyàn tó ní àrùn coronavirus rí lè níi lẹ́ẹ̀kejì? Àwọn àràmọ̀ndà ìbomú-bẹnu tó gbòde lásìkò Coronavirus yìí


Coronavirus ti di ara wa, kò le è kúrò mọ láéláé - WHO Ǹjẹ́ ènìyàn tó ní àrùn coronavirus rí lè níi lẹ́ẹ̀kejì? Ǹjẹ́ ènìyàn tó ní àrùn coronavirus rí lè níi lẹ́ẹ̀kejì? Àwọn àràmọ̀ndà ìbomú-bẹnu tó gbòde lásìkò Coronavirus yìí


Lagos Lockdown: Ìgbésẹ̀ ìjọba lórí Twitter tì mí lójú- Jimi Disu

Ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nípìnlẹ̀ Eko tí bu ẹnu àtẹ́ lu ìjọba ìpínlẹ̀ Eko fún ìgbésẹ̀ rẹ̀ bí ó ṣe gbé sorí àtẹ̀jísẹ twitter pé kí àwọn ènìyàn dìbò bóyá kí ijọba kéde ìgbélé míràn tàbí kí wọ́n ma kéde. Ìjọba ní lẹ́yìn ti àwọn dẹkùn ìgbélé fún ará ilú bí tan, o yáni lẹ́nu pé bi olúkúlùkù ṣe ń hùwà àìbìkítà si àwọn ǹkan ti ìjọba ni kí wọ́n ṣe tàbí kí wọ́n má ṣe kò dára tó, sùgbọ́n àwọ́n fẹ́ mọ ǹkan ti àrá ilú ń fẹ́ bí ọsl méji ìdẹ̀kùn igbẹ́le ṣe fẹ́ parí. Kàkà kí àwọn ènìyàn sọ ǹkan ti wọ́n fẹ́ ki ìjọba ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ l'órí twitter ló ni kìí ṣe ibi tí àwọn ènìyàn ti ọ̀rọ̀ náà kan wà ní ìjọba gbé ọ̀rọ̀ lọ àti pé o jọ bí ẹni pé ìjọba kò mọ ìbi ti ọ̀rọ̀ kù sí mọ́. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ Jimi Disu to jẹ ìlúmọ̀ọ́ká oníròyìn sàlàyé pé  ìjọba to ba mọ ǹkan tó ń ṣe kò ni fi irú ọ̀rọ̀ bàntàbanta bẹ́ẹ̀ si ọwọ́ àrá ilú, ó ní ọ̀rọ̀ tó níṣe pẹ̀lú ètò ọrọ̀ ajé àti iléra ará ilú kìí ṣe ǹkan àmú ṣeré. Ó ní ìjọba ló ni ìpinu ti wọ́n fi n lọ ará ìlú, àti pé òun gẹ́gẹ́ bi ẹni kan ko fi ara mọ ìgbélé míràn nítori èyí ti wọ́n ṣe kẹyin kò so èso rere kankan. Ìjọba kò là ṣe àyẹ̀wò ju ẹgbẹ̀rún márùn-rún lọ nínú iye mílílọ̀nù èèyàn to wà ní ìpínlẹ̀ Eko.


Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ Jimi Disu to jẹ ìlúmọ̀ọ́ká oníròyìn sàlàyé pé  ìjọba to ba mọ ǹkan tó ń ṣe kò ni fi irú ọ̀rọ̀ bàntàbanta bẹ́ẹ̀ si ọwọ́ àrá ilú, ó ní ọ̀rọ̀ tó níṣe pẹ̀lú ètò ọrọ̀ ajé àti iléra ará ilú kìí ṣe ǹkan àmú ṣeré. Ó ní ìjọba ló ni ìpinu ti wọ́n fi n lọ ará ìlú, àti pé òun gẹ́gẹ́ bi ẹni kan ko fi ara mọ ìgbélé míràn nítori èyí ti wọ́n ṣe kẹyin kò so èso rere kankan. Ìjọba kò là ṣe àyẹ̀wò ju ẹgbẹ̀rún márùn-rún lọ nínú iye mílílọ̀nù èèyàn to wà ní ìpínlẹ̀ Eko. Disu ni ó yẹ kí ìjọba sàlàyé fún ará ilú pé àrùn yìí kìí ṣe ǹkan ti yóò lọ nísin yìí, kí wọ́n si maa tẹ̀lé ìlànà ìmọtótó tó yẹ. O ní ǹkan ìtìjú ní láti rí irú ǹkan bẹ́ẹ̀ lórí Twitter. Ẹ̀wẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, kọmísọna ìròyìn ní ìpínlẹ̀ Eko Gbenga Omotsho ní ìgbésẹ̀ yìí kìí ṣé ǹkan tó burú tàbi ti etí kò gbọ́ rí.


Disu ni ó yẹ kí ìjọba sàlàyé fún ará ilú pé àrùn yìí kìí ṣe ǹkan ti yóò lọ nísin yìí, kí wọ́n si maa tẹ̀lé ìlànà ìmọtótó tó yẹ. O ní ǹkan ìtìjú ní láti rí irú ǹkan bẹ́ẹ̀ lórí Twitter. Ẹ̀wẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, kọmísọna ìròyìn ní ìpínlẹ̀ Eko Gbenga Omotsho ní ìgbésẹ̀ yìí kìí ṣé ǹkan tó burú tàbi ti etí kò gbọ́ rí. Kọmísọ́na sàlàyé pé, gbogbo ọ̀nà ni ìjọba ìpínlẹ̀ Eko maa n gbà láti bá ará ilú sọ̀rọ̀, àwọn lọ́balọ́ba, àwọn asojú àgbègbè kọ̀ọ̀kàn ló wá ti ìjọba sì n bá wọ́n sọ̀rọ̀ tí wọ́n bá nílò láti fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ si àwọn ti kò láàfáni láti wà lórí àwọn ojú òpó ìkànsíraẹni. Omotosho ní ǹkan ti ìjọba ń ṣe yìí kàn jẹ́ ọ̀nà láti fí gbogbo ǹkan to n lọ tó ará ilú léti ni. O ní àṣẹ̀yìnwá, àṣẹ̀yìn bọ̀ ìjọ̀ba náà ni yóò ṣe ǹkan ti yóò ṣàǹfàní fún gbogbo ènìyàn.


Kọmísọ́na sàlàyé pé, gbogbo ọ̀nà ni ìjọba ìpínlẹ̀ Eko maa n gbà láti bá ará ilú sọ̀rọ̀, àwọn lọ́balọ́ba, àwọn asojú àgbègbè kọ̀ọ̀kàn ló wá ti ìjọba sì n bá wọ́n sọ̀rọ̀ tí wọ́n bá nílò láti fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ si àwọn ti kò láàfáni láti wà lórí àwọn ojú òpó ìkànsíraẹni. Omotosho ní ǹkan ti ìjọba ń ṣe yìí kàn jẹ́ ọ̀nà láti fí gbogbo ǹkan to n lọ tó ará ilú léti ni. O ní àṣẹ̀yìnwá, àṣẹ̀yìn bọ̀ ìjọ̀ba náà ni yóò ṣe ǹkan ti yóò ṣàǹfàní fún gbogbo ènìyàn. Wò ohun mẹ́ta tí a mọ̀ tí yóò mú ìjọba pàṣẹ kónílé-ó-gbélé lẹ́ẹ̀kejì ní ìpínlẹ̀ Èkó Is there a lockdown extension in Lagos: Ìdí mẹ́ta tí ó fi ṣeéṣe kí ìjọba pàṣẹ kónílé-ó-gbélé lẹ́ẹ̀ejì ní ìpínlẹ̀ Èkó Lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ẹgbẹrun mẹrin o le mọkandinniirinwo eeyan lo ti ni arun COVID-19 lorilẹede Naijiria, ẹgbẹrun kan o le ẹgbẹrin ati marundinlaadọta ninu awọn wọnyii lo wa lati ipinlẹ Eko. Lati ọjọ aje ọjọ kẹrin oṣu karun ọdun 2020 ni iye awsn eeyan to n ni arun yii ni ipinlẹ Eko ati lorilẹede Naijiria ti n gbẹnu soke. Lootọ nigba ti ijọba apapọ atawọn ijọba ipinlẹ si ipinlẹ lorilẹede Naijiria kede didẹwọ lori eto igbele, oniruuru eto ni wọn gbe kalẹ lati rii pe lasiko ti wọn dẹwọ igbele naa ajakalẹ naa ko gbẹnu soke.


Wò ohun mẹ́ta tí a mọ̀ tí yóò mú ìjọba pàṣẹ kónílé-ó-gbélé lẹ́ẹ̀kejì ní ìpínlẹ̀ Èkó Is there a lockdown extension in Lagos: Ìdí mẹ́ta tí ó fi ṣeéṣe kí ìjọba pàṣẹ kónílé-ó-gbélé lẹ́ẹ̀ejì ní ìpínlẹ̀ Èkó Lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ẹgbẹrun mẹrin o le mọkandinniirinwo eeyan lo ti ni arun COVID-19 lorilẹede Naijiria, ẹgbẹrun kan o le ẹgbẹrin ati marundinlaadọta ninu awọn wọnyii lo wa lati ipinlẹ Eko. Lati ọjọ aje ọjọ kẹrin oṣu karun ọdun 2020 ni iye awsn eeyan to n ni arun yii ni ipinlẹ Eko ati lorilẹede Naijiria ti n gbẹnu soke. Lootọ nigba ti ijọba apapọ atawọn ijọba ipinlẹ si ipinlẹ lorilẹede Naijiria kede didẹwọ lori eto igbele, oniruuru eto ni wọn gbe kalẹ lati rii pe lasiko ti wọn dẹwọ igbele naa ajakalẹ naa ko gbẹnu soke. Amọṣa ko jọ pe eto naa mulẹ rara. Lara ofin ti ijọba ipinlẹ ati apapọ gbe kalẹ ni pe ibomu facemask di ọranyan fun gbogbo eeyan to ba fẹ jade kuro ninu ile wọn. Amọṣa, awọn alaṣẹ igbimọ apapọ lori gbigbogun ti arun coronavirus ti ke gbajare sita pe awọn eeyan ko tẹle ofin yii.


Amọṣa ko jọ pe eto naa mulẹ rara. Lara ofin ti ijọba ipinlẹ ati apapọ gbe kalẹ ni pe ibomu facemask di ọranyan fun gbogbo eeyan to ba fẹ jade kuro ninu ile wọn. Amọṣa, awọn alaṣẹ igbimọ apapọ lori gbigbogun ti arun coronavirus ti ke gbajare sita pe awọn eeyan ko tẹle ofin yii. Ni ọjọ akọkọ ti wsn dẹkun yii, fọfọfọ lawọn ero kun awọn banki atawọn ile itaja gbogbo kaakiri ilu Abuja ati Eko. Koda ko si ẹnikẹni to tẹle ọrọ ijinna sira ẹni lawọn ibudo ọlọpọ ero naa. Eyi ti gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ni o n kọ oun lominu gidigidi.


Ni ọjọ akọkọ ti wsn dẹkun yii, fọfọfọ lawọn ero kun awọn banki atawọn ile itaja gbogbo kaakiri ilu Abuja ati Eko. Koda ko si ẹnikẹni to tẹle ọrọ ijinna sira ẹni lawọn ibudo ọlọpọ ero naa. Eyi ti gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ni o n kọ oun lominu gidigidi. Gomina Sanwo-Olu ṣalaye pe, o jẹ oun to ba oun ninu jẹ pe pẹlu ọpọ ilanilọyẹ, awọn ero ko dawọ kikun awọn banki atawọn ọja gbogbo lọpọ yanturu . Lara awọn eto ti ijsba ipinlẹ Eko gbe kalẹ lori eto irinna ni pe awọn awakọ ero to ba ṣiṣẹ gbọdọ mu ibomu lọkunkundun ati pe ida ọgọta lero ti wọn gbọdọ maa gbe. Ni bi ṣe n sọrọ yii gomina Sanwo-Olu ni ko si titẹle aṣẹ yii latọdọ ọlọkọ ero leyi to mu ki oun tilẹ paṣẹ fawọn agbofinro lati maa fi wọn jofin.


Gomina Sanwo-Olu ṣalaye pe, o jẹ oun to ba oun ninu jẹ pe pẹlu ọpọ ilanilọyẹ, awọn ero ko dawọ kikun awọn banki atawọn ọja gbogbo lọpọ yanturu . Lara awọn eto ti ijsba ipinlẹ Eko gbe kalẹ lori eto irinna ni pe awọn awakọ ero to ba ṣiṣẹ gbọdọ mu ibomu lọkunkundun ati pe ida ọgọta lero ti wọn gbọdọ maa gbe. Ni bi ṣe n sọrọ yii gomina Sanwo-Olu ni ko si titẹle aṣẹ yii latọdọ ọlọkọ ero leyi to mu ki oun tilẹ paṣẹ fawọn agbofinro lati maa fi wọn jofin. Awọn olùgbé ìpínlè Eko atawọn ọmọ Naijiria mìí ti bẹrẹ sí ń fi èròngbà wọn léde lẹyin ti ìjọba ìpínlẹ̀ náà ní o ṣeṣe ki òfin kónílé-ó-gbélé bẹrẹ lọtun tawọn èèyàn ba tẹsiwaju kikọ etí ikún sí alakalẹ ìjọba.Bi awọn kan n  ṣe n sọ pé kò yẹ kó rí bẹ, láwọn mìí ní bo ṣe yẹ kó rí gán niyẹn.Otunba Olúwaṣeun Solomon ni "Mo gbagbọ pe ko tii yẹ kí wọn dẹ igbele nigba ti wọn ṣe bẹẹ, nitori awọn èèyàn kò ní tẹle ofin laisepe wọn kan an nípa fún wọn." Ni ti @Ciefbucha, o ni "Mo kọkọ ro pe ìjọba ni ìṣòro wa nilẹ yi ni, ṣugbọn o ti hàn sí gbàgede pe awa ara ilu gan ni ìṣòro ara wa nitori a ko le tẹle ofin ti wọn là kalẹ fún ànfàní ara wa." Ni ṣe ni Roys Akhimie bu ẹnu àtẹ lu gomina, tó sì sọ pé ìpèsè tó yẹ kí ìjọba ṣe fún àwọn èèyàn ìlú ló jẹ oun logun.


Awọn olùgbé ìpínlè Eko atawọn ọmọ Naijiria mìí ti bẹrẹ sí ń fi èròngbà wọn léde lẹyin ti ìjọba ìpínlẹ̀ náà ní o ṣeṣe ki òfin kónílé-ó-gbélé bẹrẹ lọtun tawọn èèyàn ba tẹsiwaju kikọ etí ikún sí alakalẹ ìjọba.Bi awọn kan n  ṣe n sọ pé kò yẹ kó rí bẹ, láwọn mìí ní bo ṣe yẹ kó rí gán niyẹn.Otunba Olúwaṣeun Solomon ni "Mo gbagbọ pe ko tii yẹ kí wọn dẹ igbele nigba ti wọn ṣe bẹẹ, nitori awọn èèyàn kò ní tẹle ofin laisepe wọn kan an nípa fún wọn." Ni ti @Ciefbucha, o ni "Mo kọkọ ro pe ìjọba ni ìṣòro wa nilẹ yi ni, ṣugbọn o ti hàn sí gbàgede pe awa ara ilu gan ni ìṣòro ara wa nitori a ko le tẹle ofin ti wọn là kalẹ fún ànfàní ara wa." Ni ṣe ni Roys Akhimie bu ẹnu àtẹ lu gomina, tó sì sọ pé ìpèsè tó yẹ kí ìjọba ṣe fún àwọn èèyàn ìlú ló jẹ oun logun. Orebanjo Temitope sọ pé ati joko sile kii ṣe ìṣòro, ṣugbọn àti jẹun ni wàhálà. Wo àwọn èèkàn ìlú Kano tó kú láàrín ọjọ́ mẹ́rin sí ara wọn Deaths in Kano Today: Kí ló pa àwọn èèkàn ìlú Kano mọ́kànlá wọ̀nyí láàrín ọjọ́ mẹ́rin Lati nnkan bi ọjọ diẹ sẹyin bayii, ọpọ eekan ọmọ ipinlẹ Kano lo ti ba ajakalẹ iku ọwọọwọ to n waye bayi ni ipinlẹ naa lọ. Awọn ọjọgbọn fasiti, ọmọwe ileewe giga gbogbo, awọn onimọ ẹsin islam atawọn oṣiṣẹ ni wọn ti ba ajalu yii lọ.


Orebanjo Temitope sọ pé ati joko sile kii ṣe ìṣòro, ṣugbọn àti jẹun ni wàhálà. Wo àwọn èèkàn ìlú Kano tó kú láàrín ọjọ́ mẹ́rin sí ara wọn Deaths in Kano Today: Kí ló pa àwọn èèkàn ìlú Kano mọ́kànlá wọ̀nyí láàrín ọjọ́ mẹ́rin Lati nnkan bi ọjọ diẹ sẹyin bayii, ọpọ eekan ọmọ ipinlẹ Kano lo ti ba ajakalẹ iku ọwọọwọ to n waye bayi ni ipinlẹ naa lọ. Awọn ọjọgbọn fasiti, ọmọwe ileewe giga gbogbo, awọn onimọ ẹsin islam atawọn oṣiṣẹ ni wọn ti ba ajalu yii lọ. Titi di asiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ko tii si ẹni lee sọ ni pato ohun gan to n ṣokunfa iku ọwọọwọ to n waye ni ipinlẹ Kano naa bi o tilẹ jẹ wi pe iku naa n ṣe kongẹ asiko ajakalẹ arun Coronavirus lorilẹede Naijiria. Ni ọjọ Abamẹta ati ọjọ Aiku, oniruuru iṣẹlẹ iku ojiji lo waye ni ipinlẹ naa ninu eyi ti awọn eekan ti a ka silẹ wọnyii pẹlu wa. Ni ọjọ Satide, ọjọ karundinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 ni Ọjọgbọn Ayagi, jade laye.


Titi di asiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ko tii si ẹni lee sọ ni pato ohun gan to n ṣokunfa iku ọwọọwọ to n waye ni ipinlẹ Kano naa bi o tilẹ jẹ wi pe iku naa n ṣe kongẹ asiko ajakalẹ arun Coronavirus lorilẹede Naijiria. Ni ọjọ Abamẹta ati ọjọ Aiku, oniruuru iṣẹlẹ iku ojiji lo waye ni ipinlẹ naa ninu eyi ti awọn eekan ti a ka silẹ wọnyii pẹlu wa. Ni ọjọ Satide, ọjọ karundinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 ni Ọjọgbọn Ayagi, jade laye. Awọn ẹbi rẹ kede pe aisan ti wọn ko lee sọ bo ṣe jẹ lo gba ẹmi lẹnu rẹni ọdun 1940 ni wọn bii ni ilu Kano to si kẹkọ gba imọ ọjọgbọn ninu imọ eto ọrọ aje. Oun ni Oludasilẹ ileewe Hassan Ibrahim Gwarzo ni ilu Kano. Ọpọlọpọ ileeṣẹ lo ti ṣiṣẹ, koda kan ileeṣẹ iroyin BBC world service.


Awọn ẹbi rẹ kede pe aisan ti wọn ko lee sọ bo ṣe jẹ lo gba ẹmi lẹnu rẹni ọdun 1940 ni wọn bii ni ilu Kano to si kẹkọ gba imọ ọjọgbọn ninu imọ eto ọrọ aje. Oun ni Oludasilẹ ileewe Hassan Ibrahim Gwarzo ni ilu Kano. Ọpọlọpọ ileeṣẹ lo ti ṣiṣẹ, koda kan ileeṣẹ iroyin BBC world service. Ọmọ ilu Kano ti a bi ni ọdun 1953 ni Ọjọgbọn Dikko. Ni ọjọ Satide loun pẹlu jade laye lẹni ọdun mẹtadinlaadọrin. Oun ni ẹni akọkọ ọmọ Ẹya Hausa ti yoo kawe gboye ọjọgbọn ninu imọ ijinlẹ nipa ẹya ara.


Ọmọ ilu Kano ti a bi ni ọdun 1953 ni Ọjọgbọn Dikko. Ni ọjọ Satide loun pẹlu jade laye lẹni ọdun mẹtadinlaadọrin. Oun ni ẹni akọkọ ọmọ Ẹya Hausa ti yoo kawe gboye ọjọgbọn ninu imọ ijinlẹ nipa ẹya ara. O fi ọpọlọpọ igba ṣiṣẹ olukọ ni fasiti Bayero ni ilu Kano titi di ọjọ iku rẹ. O fi igba kan jẹ aarẹ adari ẹka imọ iṣegun ni fasiti Maitama Sule ni ilu Kano ki o to jade laye. Iyawo ati ọmọ meje pẹlu ọmọọmọ meje lo gbẹyin rẹ.


O fi ọpọlọpọ igba ṣiṣẹ olukọ ni fasiti Bayero ni ilu Kano titi di ọjọ iku rẹ. O fi igba kan jẹ aarẹ adari ẹka imọ iṣegun ni fasiti Maitama Sule ni ilu Kano ki o to jade laye. Iyawo ati ọmọ meje pẹlu ọmọọmọ meje lo gbẹyin rẹ. Ọjọgbọn Maikaba jade laye ni ọjọ Aiku, ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 lẹyin ti aisan iba daa wolẹ fun ọjọ diẹ, gẹgẹ bi iroyin ti a gbọ ṣe sọ ṣugbọn ni o ni aisan itọ ṣuga tẹlẹ. Ijọba ibilẹ Fagge ni Ọjọgbọn Maikaba ti ṣẹ. O lọ sileewe alakọbẹrẹ ati girama nilu Kano ki o to lọ kẹkọ gboye ijinlẹ ni iṣẹ iroyin ni fasiti Bayero ni ilu Kano.


Ọjọgbọn Maikaba jade laye ni ọjọ Aiku, ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 lẹyin ti aisan iba daa wolẹ fun ọjọ diẹ, gẹgẹ bi iroyin ti a gbọ ṣe sọ ṣugbọn ni o ni aisan itọ ṣuga tẹlẹ. Ijọba ibilẹ Fagge ni Ọjọgbọn Maikaba ti ṣẹ. O lọ sileewe alakọbẹrẹ ati girama nilu Kano ki o to lọ kẹkọ gboye ijinlẹ ni iṣẹ iroyin ni fasiti Bayero ni ilu Kano. O kawe ni fasiti ilu ibadan naa ki o to dori kọ iṣẹ iṣẹ olukọ imọ iroyin ni fasiti Bayero. Ọmọ mẹrindinlogun ati iyawo mẹrin ni Ọjọgbọn naa fi silẹ saye lọ. Ọmọwe Sabo Kurawa naa jade laye ni ọjọ Satide, ọjọ kẹrindinlọgbọn lẹyin aisan ọjọ pipẹ gẹgẹ bi awọn mọlẹbi rẹ ṣe sọ.


O kawe ni fasiti ilu ibadan naa ki o to dori kọ iṣẹ iṣẹ olukọ imọ iroyin ni fasiti Bayero. Ọmọ mẹrindinlogun ati iyawo mẹrin ni Ọjọgbọn naa fi silẹ saye lọ. Ọmọwe Sabo Kurawa naa jade laye ni ọjọ Satide, ọjọ kẹrindinlọgbọn lẹyin aisan ọjọ pipẹ gẹgẹ bi awọn mọlẹbi rẹ ṣe sọ. Ni ọdun 1949 ni wọn bi Ọmọwe Kurawa si kawe titi to fi gboye imọ ijinlẹ ninu imọ iṣe ati ironu ẹda, iyẹn Sociology ati Psychology Igba meji ọtọọtọ lo ti di ipo igbakeji giwa fasiti Bayero mu lẹyin to bẹrẹ iṣẹ ni fasiti naa lọdun 1978. Iyawo rẹ Ọjọgbọn Dijeh Kurawa toun pẹlu jẹ olukọ ni ẹka imọ nipa iṣiro owo ni fasiti Bayero atawọn ọmọ mẹfa lo fi silẹ saye lọ. Olukọni ni Ọmọwe Muhammadu Uba Adamu lẹka imọ itan oṣelu ni ileeks gbogboniṣe poly ni ilu Kano ki o to fẹyiti lọdun 1995.


Ni ọdun 1949 ni wọn bi Ọmọwe Kurawa si kawe titi to fi gboye imọ ijinlẹ ninu imọ iṣe ati ironu ẹda, iyẹn Sociology ati Psychology Igba meji ọtọọtọ lo ti di ipo igbakeji giwa fasiti Bayero mu lẹyin to bẹrẹ iṣẹ ni fasiti naa lọdun 1978. Iyawo rẹ Ọjọgbọn Dijeh Kurawa toun pẹlu jẹ olukọ ni ẹka imọ nipa iṣiro owo ni fasiti Bayero atawọn ọmọ mẹfa lo fi silẹ saye lọ. Olukọni ni Ọmọwe Muhammadu Uba Adamu lẹka imọ itan oṣelu ni ileeks gbogboniṣe poly ni ilu Kano ki o to fẹyiti lọdun 1995. Ọjọ Aje, ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹrin ni iku muu lọ. Awọn to sun mọọ ṣalaye pe ko fi igba kọọkan rin irinajo lẹnu lọwọlọwọ yii. Ọga agba fasiti imọ ẹrọ Wudil Technical University to wa nipinlẹ Kano lo kede iku Ọmọwe Ghali Kabeerr Umar to wa lẹka ẹkọ imọ nipa aworan ile yiya.


Ọjọ Aje, ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹrin ni iku muu lọ. Awọn to sun mọọ ṣalaye pe ko fi igba kọọkan rin irinajo lẹnu lọwọlọwọ yii. Ọga agba fasiti imọ ẹrọ Wudil Technical University to wa nipinlẹ Kano lo kede iku Ọmọwe Ghali Kabeerr Umar to wa lẹka ẹkọ imọ nipa aworan ile yiya. Ko si alaye to kuna bi alara lori oloogbe naa. O figba kan ri jẹ adajọ Agba ipinlẹ Kano. Onimọ nipa ẹsin Islam ni.


Ko si alaye to kuna bi alara lori oloogbe naa. O figba kan ri jẹ adajọ Agba ipinlẹ Kano. Onimọ nipa ẹsin Islam ni. Bi o tilẹ jẹ pe ko ni itan aarẹ kankan, awọn mọlẹbi rẹ sọ pe aisan iba lo paa. Ṣaaju iku rẹ, Abdullahi ni ọga agba ẹka ileefowopamọsi First Bank to wa ni ipinlẹ Kano. Awọn kan n sọ ahesọ pe arun onigbameji ni awọn eeyan gbagbọ pe o ṣokunfa iku rẹ.


Bi o tilẹ jẹ pe ko ni itan aarẹ kankan, awọn mọlẹbi rẹ sọ pe aisan iba lo paa. Ṣaaju iku rẹ, Abdullahi ni ọga agba ẹka ileefowopamọsi First Bank to wa ni ipinlẹ Kano. Awọn kan n sọ ahesọ pe arun onigbameji ni awọn eeyan gbagbọ pe o ṣokunfa iku rẹ. Awọn to sunmọ mọlẹbi rẹ ṣalaye fun BBC News pe ọjọ Satide ni wọn ti gbe edigbadigba lọ sileewosan aladani kanẸni aadọta ọdun ni Abdullahi Lawal nigba to jade laye ni ọjọ Aiku. Oniroyin ni Oloogbe Musa Ahmad Tijjani to si ti fi igbakan ri jẹ olotu iwe iroyin Leadership Sunday ati Triumph ni Kano. Ariwo iba ni wọn ni oloogbe naa pa eleyi to sọs di ero ileewosan fun ọsẹ kan gbako ki o to jade laye ni ọjọ karundinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020.


Awọn to sunmọ mọlẹbi rẹ ṣalaye fun BBC News pe ọjọ Satide ni wọn ti gbe edigbadigba lọ sileewosan aladani kanẸni aadọta ọdun ni Abdullahi Lawal nigba to jade laye ni ọjọ Aiku. Oniroyin ni Oloogbe Musa Ahmad Tijjani to si ti fi igbakan ri jẹ olotu iwe iroyin Leadership Sunday ati Triumph ni Kano. Ariwo iba ni wọn ni oloogbe naa pa eleyi to sọs di ero ileewosan fun ọsẹ kan gbako ki o to jade laye ni ọjọ karundinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020. Gbajugbaja onimọ nipa ẹsin Islam ni Sheikh Tijjani to si da ileewe Tijjaniya silẹ. Oun gan ni imaamu agba msṣalaṣi Murtal a ni ilu Kano. Ni ọjọ Aje, ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 lo jade laye.


Gbajugbaja onimọ nipa ẹsin Islam ni Sheikh Tijjani to si da ileewe Tijjaniya silẹ. Oun gan ni imaamu agba msṣalaṣi Murtal a ni ilu Kano. Ni ọjọ Aje, ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 lo jade laye. Iyawo eekan onimọ nipa Islam, Sheikh Abdulwahab Abdullah ni Halima Shitu jẹ. O jẹ ọkan lara awọn obinrin to nimọ ti wọn n danilẹkọ nipa Islam ni ilu Kano. Agbegbe Yakasai ni wọn ti bii ni ọdun 1963 ki o to tẹle Sheikh Abdulwahab lọ tẹdo si Mẹdina lẹyin igbeyawo wọn.


Iyawo eekan onimọ nipa Islam, Sheikh Abdulwahab Abdullah ni Halima Shitu jẹ. O jẹ ọkan lara awọn obinrin to nimọ ti wọn n danilẹkọ nipa Islam ni ilu Kano. Agbegbe Yakasai ni wọn ti bii ni ọdun 1963 ki o to tẹle Sheikh Abdulwahab lọ tẹdo si Mẹdina lẹyin igbeyawo wọn. Lasiko naa Sheikh Abdulwahab n kẹkọ nigba naa ni. Nibẹ ni Hajiya Halima naa ti kẹkọ imọ nipa Qur'an ati Hadith Awọn mọlẹbi rẹ ṣalaye fun BBC news pe lẹyin ọjọ mẹrin ti aisan ti daa wolẹ lo jade laye. Ọjọ Aje lo ku to si fi ọmọ mẹfa silẹ saye lọ.


Lasiko naa Sheikh Abdulwahab n kẹkọ nigba naa ni. Nibẹ ni Hajiya Halima naa ti kẹkọ imọ nipa Qur'an ati Hadith Awọn mọlẹbi rẹ ṣalaye fun BBC news pe lẹyin ọjọ mẹrin ti aisan ti daa wolẹ lo jade laye. Ọjọ Aje lo ku to si fi ọmọ mẹfa silẹ saye lọ. Alaga ẹgbẹ awọn oniṣegun oyinbo ni ipinlẹ Kano ti ni ahesọ lasan ni iroyin ofege to gba igboro kan pe awọn dokita n sa kuro ni ipinlẹ Kano nitori arun to n fa iku ọwọọwọ. Dokita Sanusi Mohammed Bala ni irọ ni iroyin yii. Ṣaaju ni wọn ko ti le kọkọ fidi ohun to n fa ajakalẹ arun to n gbẹmi ọpọ eeyan ni Kano mulẹ.


Alaga ẹgbẹ awọn oniṣegun oyinbo ni ipinlẹ Kano ti ni ahesọ lasan ni iroyin ofege to gba igboro kan pe awọn dokita n sa kuro ni ipinlẹ Kano nitori arun to n fa iku ọwọọwọ. Dokita Sanusi Mohammed Bala ni irọ ni iroyin yii. Ṣaaju ni wọn ko ti le kọkọ fidi ohun to n fa ajakalẹ arun to n gbẹmi ọpọ eeyan ni Kano mulẹ. Awọn alaisan kan tun bẹrẹ si nii sọo pe ko si awọn dokita nile iwosan mọ bii ti tẹlẹ. Ogbeni Sani Adamu to jẹ alaisan kan ṣalaye fun akọroyin BBC pe nigba ti oun joko di aago kan lataarọ ti ko si dokita kankan to yọju si oun ni oun kuro nibẹ Awọn ẹṣo Federal ministry of health naa tun fidiẹ mulẹ pe ko si oṣiṣẹ kankan nile iṣẹ naa. Bẹẹ, awọn lo yẹ ki wọn ni imọ kikun lori iṣẹ awọn oṣiṣẹ eleto ilera bii dokita ati nọọsi.


Awọn alaisan kan tun bẹrẹ si nii sọo pe ko si awọn dokita nile iwosan mọ bii ti tẹlẹ. Ogbeni Sani Adamu to jẹ alaisan kan ṣalaye fun akọroyin BBC pe nigba ti oun joko di aago kan lataarọ ti ko si dokita kankan to yọju si oun ni oun kuro nibẹ Awọn ẹṣo Federal ministry of health naa tun fidiẹ mulẹ pe ko si oṣiṣẹ kankan nile iṣẹ naa. Bẹẹ, awọn lo yẹ ki wọn ni imọ kikun lori iṣẹ awọn oṣiṣẹ eleto ilera bii dokita ati nọọsi. Ṣugbọn dokita Bala ni irọ ni ati pe awọn dokita n ṣiṣẹ takun taklun bayii lati rii pe wọn n gbe igbese lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus ni ipinlẹ Kano. O ni awọn alaisan ti wọn n nio wọn ko ri dokita ko tẹlẹ igbesẹ to yẹ nile iwosan ti w'ọn lọ ki wọn to le ri dokita ni. Iku ọwọọwọ ni Kano n kọ ọpọ lominu.


Ṣugbọn dokita Bala ni irọ ni ati pe awọn dokita n ṣiṣẹ takun taklun bayii lati rii pe wọn n gbe igbese lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus ni ipinlẹ Kano. O ni awọn alaisan ti wọn n nio wọn ko ri dokita ko tẹlẹ igbesẹ to yẹ nile iwosan ti w'ọn lọ ki wọn to le ri dokita ni. Iku ọwọọwọ ni Kano n kọ ọpọ lominu. Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje ni ijọba apapọ gan an lọwọ si bi wahala arun Coronavirus ṣe n gogo sii ni ipinlẹ naa. Gomina Ganduje ni nṣe ni ikọ amuṣẹya ti ijọba apapọ gbe kalẹ lori gbigbogun ti arun Coronavirus lorilẹ-ede Naijiria, the presidential task force on covid-19 ,dẹyẹsi ipinlẹ Kano lasiko ti arun naa burẹkẹ si bayii. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe pẹlu BBC News, gomina Ganduje ni bi ọrọ ṣe n fojoojumọ buru sii ni ipinlẹ Kano O ni ko ṣẹyin bi igbimọ amuṣẹya ti ijsba apapọ gbe kalẹ lori arun COVID-19 ṣe kuna lati mojuto ọrọ ipinlẹ Kano.


Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje ni ijọba apapọ gan an lọwọ si bi wahala arun Coronavirus ṣe n gogo sii ni ipinlẹ naa. Gomina Ganduje ni nṣe ni ikọ amuṣẹya ti ijọba apapọ gbe kalẹ lori gbigbogun ti arun Coronavirus lorilẹ-ede Naijiria, the presidential task force on covid-19 ,dẹyẹsi ipinlẹ Kano lasiko ti arun naa burẹkẹ si bayii. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe pẹlu BBC News, gomina Ganduje ni bi ọrọ ṣe n fojoojumọ buru sii ni ipinlẹ Kano O ni ko ṣẹyin bi igbimọ amuṣẹya ti ijsba apapọ gbe kalẹ lori arun COVID-19 ṣe kuna lati mojuto ọrọ ipinlẹ Kano. O ni oun fi ọrọ to awọn alaṣẹ ijọba apapọ titi kan igbakeji aarẹ leti pe ina wahala ajakalẹ arun Coronavirus n jo dorii koko ni ipinlẹ Kano ṣugbọn ko si ohunkohun ti ohun ri gbọ pada lori rẹ. O ni iyalẹnu nla lo jẹ pewọn ni lati ti ibudo ayẹwo kan ṣoṣo to wa ni ipinlẹ naa fun ayẹwo arun Coronavirus fun ọjọ mẹfa gbako. Amọṣa, igbimọ amuṣẹya lori gbigbogun ti arun coronavirus lorilẹ-ede Najiria, the presidential task force on covid-19 ni ko sohun to jọọ.


O ni oun fi ọrọ to awọn alaṣẹ ijọba apapọ titi kan igbakeji aarẹ leti pe ina wahala ajakalẹ arun Coronavirus n jo dorii koko ni ipinlẹ Kano ṣugbọn ko si ohunkohun ti ohun ri gbọ pada lori rẹ. O ni iyalẹnu nla lo jẹ pewọn ni lati ti ibudo ayẹwo kan ṣoṣo to wa ni ipinlẹ naa fun ayẹwo arun Coronavirus fun ọjọ mẹfa gbako. Amọṣa, igbimọ amuṣẹya lori gbigbogun ti arun coronavirus lorilẹ-ede Najiria, the presidential task force on covid-19 ni ko sohun to jọọ. Ati pe akọṣẹmọṣẹ mẹtadinlogun ni wọn fi ranṣẹ si ipinlẹ Kano lati ṣe iranwọ lori gbigbogun ti itankalẹ arun naa. Eeyan meji mii tun ti jade laye ni ipinlẹ Kano latari ajakalẹ arun Coronavirus. Ileeṣẹ eto ilera nijọba ipinlẹ Kano lo kede eyi ni ọsan ọjọ Aje.


Ati pe akọṣẹmọṣẹ mẹtadinlogun ni wọn fi ranṣẹ si ipinlẹ Kano lati ṣe iranwọ lori gbigbogun ti itankalẹ arun naa. Eeyan meji mii tun ti jade laye ni ipinlẹ Kano latari ajakalẹ arun Coronavirus. Ileeṣẹ eto ilera nijọba ipinlẹ Kano lo kede eyi ni ọsan ọjọ Aje. Gẹgẹbi ileeṣẹ eto ilera ṣe sọ, eeyan mẹtadinlọgọrin ni ayẹwo ti fihan pe o ni arun naa ti wọn ko si tii ni ẹnikẹni ti ara rẹ tii yaa ninu wọn. Ijọba ipinlẹ Kano ti gba lẹyin o rẹyin bayii pe lootọ ni ọpọlọpọ awọn eeyan n ku ni ipinlẹ naa.ni ọjọ Aiku ni ijọba ipinlẹ naa gbe atẹjade kan jade lori eyi. Kọmiṣọna feto iroyin nibẹ, Muhammad Garba to fi atẹjade naa sita ṣalaye pe gomina Abdullahi Ganduje ti paṣẹ fun ileeṣẹ ijọba to n mojuto eto ilera nipinlẹ naa lati ṣewadii ohun gan to n ṣẹlẹ.


Gẹgẹbi ileeṣẹ eto ilera ṣe sọ, eeyan mẹtadinlọgọrin ni ayẹwo ti fihan pe o ni arun naa ti wọn ko si tii ni ẹnikẹni ti ara rẹ tii yaa ninu wọn. Ijọba ipinlẹ Kano ti gba lẹyin o rẹyin bayii pe lootọ ni ọpọlọpọ awọn eeyan n ku ni ipinlẹ naa.ni ọjọ Aiku ni ijọba ipinlẹ naa gbe atẹjade kan jade lori eyi. Kọmiṣọna feto iroyin nibẹ, Muhammad Garba to fi atẹjade naa sita ṣalaye pe gomina Abdullahi Ganduje ti paṣẹ fun ileeṣẹ ijọba to n mojuto eto ilera nipinlẹ naa lati ṣewadii ohun gan to n ṣẹlẹ. Ọpọ awọn ọmọ orilẹede Naijiria ni wọn ti n fi ẹhonu han lori ohun to n ṣẹlẹ yii paapaa ọgọrọ awọn eeyan to n ku iku ọwọọwọ nipinlẹ Kano. Ijọba ipinlẹ Kano ni pẹlu iwadii ranpẹ ti awọn ti ṣe, ohun to n fa iku ọwọọwọ yii ni aisan iba, itọ ṣuga, ẹjẹ ruru ati yinrunyinrun ati pe kii ṣe coronavirus gẹgẹ bi awọn kan ṣe n pariwo kiri. "A ti se gbogbo ẹnubode, titipa gbọingbọin ni ipinlẹ yii wa bayii, bẹẹ lawọn eeyan ipinlẹ wa naa n ṣe imọtoto boti tọ ati bo ṣe yẹ."


Ọpọ awọn ọmọ orilẹede Naijiria ni wọn ti n fi ẹhonu han lori ohun to n ṣẹlẹ yii paapaa ọgọrọ awọn eeyan to n ku iku ọwọọwọ nipinlẹ Kano. Ijọba ipinlẹ Kano ni pẹlu iwadii ranpẹ ti awọn ti ṣe, ohun to n fa iku ọwọọwọ yii ni aisan iba, itọ ṣuga, ẹjẹ ruru ati yinrunyinrun ati pe kii ṣe coronavirus gẹgẹ bi awọn kan ṣe n pariwo kiri. "A ti se gbogbo ẹnubode, titipa gbọingbọin ni ipinlẹ yii wa bayii, bẹẹ lawọn eeyan ipinlẹ wa naa n ṣe imọtoto boti tọ ati bo ṣe yẹ." Eeyan mejila lo fo ṣanlẹ to ku lowurọ ọjọ Aiku, ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 nikan eleyi si tun mu ki ohun tawọn eeyan nsọ lori pe boya arun coronavirus lo n ṣokunfa iku naa ga soke sii paapaa julọ pẹlu bi ko ṣe si ayẹwo ni ipinlẹ Kano fun ọjọ mẹta gbako bayii. Arabinrin kan, Salma Ahmed  sọ ninu ohun agbasilẹ kan to fi sori ikanni Whatsapp eleyii to ti gbalegbako ni ipinlẹ naa pe awọn gbe ọmọ lọ sawọn ileewosan ko si si eyikeyi awọn ileewosan ti wọn de ni ipinlẹ naa to tẹwọn gba ọmọ naa fun itọju, ki wọn si to gbe ọms naa de ileewosan nla Aminu Kano, ọmọ naa ti ku. Diẹ lara awọn eeyan to baa ileeṣẹ BBC News sọrọ nipa awọn mọlẹbi wọn to ku ṣalaye pe itọ ṣuga tabi aisan ọkan lo ja okun ẹmi wọn.


Eeyan mejila lo fo ṣanlẹ to ku lowurọ ọjọ Aiku, ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun 2020 nikan eleyi si tun mu ki ohun tawọn eeyan nsọ lori pe boya arun coronavirus lo n ṣokunfa iku naa ga soke sii paapaa julọ pẹlu bi ko ṣe si ayẹwo ni ipinlẹ Kano fun ọjọ mẹta gbako bayii. Arabinrin kan, Salma Ahmed  sọ ninu ohun agbasilẹ kan to fi sori ikanni Whatsapp eleyii to ti gbalegbako ni ipinlẹ naa pe awọn gbe ọmọ lọ sawọn ileewosan ko si si eyikeyi awọn ileewosan ti wọn de ni ipinlẹ naa to tẹwọn gba ọmọ naa fun itọju, ki wọn si to gbe ọms naa de ileewosan nla Aminu Kano, ọmọ naa ti ku. Diẹ lara awọn eeyan to baa ileeṣẹ BBC News sọrọ nipa awọn mọlẹbi wọn to ku ṣalaye pe itọ ṣuga tabi aisan ọkan lo ja okun ẹmi wọn. Ajọ ilera agbaye ti ṣekilọ ṣaaju asiko yii pe awọn to ba ni aisan kan lagọ ara ti wọn n wo wa ninu ewu gidigidi pẹlu arun Coronavirus yii-eyi tums si peo rọrun fun iku lati mu wọn nipasẹ arun COVID-19 yii Ọkùnrin kan, George Bester, lo tí faraya lórí bí ọmọkùnrin rẹ ṣe fi idi rẹmi nínú esi idanwo tó ṣe nile ẹ̀kọ́. Bester, tíì ṣe ọga agba fún ileesẹ ibaraenisọrọ MTN  ni ẹkun àríwá orílẹ̀ èdè Zambia, lo ń pariwo pe ẹgbẹ̀rún lọ́nà mọ́kànlélógún dọla ($21,000), tíì ṣe mílíọ̀nù mẹ́jọ náírà (N8m) ni oun san bíi owó ilé ẹ̀kọ́ ọmọ náà àmọ́ tó lọ gba odo wale. Ìyàn ń bọ̀ ní Nàìjíríà lẹ́yìn coronavirus àyàfi... - Ẹgbẹ́ àgbẹ̀ kìlọ̀ Ìséde ń bọ̀ káàkiri Nàìjíríà, àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ fẹ́nukò Báwo lọ̀rọ̀ Tafsir, ìdanilẹ́kọ̀ọ́ lásìkò Ramadan yóò ṣe jẹ́ pẹ̀lúu Coronavirus tó gbòde yìí?


Ajọ ilera agbaye ti ṣekilọ ṣaaju asiko yii pe awọn to ba ni aisan kan lagọ ara ti wọn n wo wa ninu ewu gidigidi pẹlu arun Coronavirus yii-eyi tums si peo rọrun fun iku lati mu wọn nipasẹ arun COVID-19 yii Ọkùnrin kan, George Bester, lo tí faraya lórí bí ọmọkùnrin rẹ ṣe fi idi rẹmi nínú esi idanwo tó ṣe nile ẹ̀kọ́. Bester, tíì ṣe ọga agba fún ileesẹ ibaraenisọrọ MTN  ni ẹkun àríwá orílẹ̀ èdè Zambia, lo ń pariwo pe ẹgbẹ̀rún lọ́nà mọ́kànlélógún dọla ($21,000), tíì ṣe mílíọ̀nù mẹ́jọ náírà (N8m) ni oun san bíi owó ilé ẹ̀kọ́ ọmọ náà àmọ́ tó lọ gba odo wale. Ìyàn ń bọ̀ ní Nàìjíríà lẹ́yìn coronavirus àyàfi... - Ẹgbẹ́ àgbẹ̀ kìlọ̀ Ìséde ń bọ̀ káàkiri Nàìjíríà, àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ fẹ́nukò Báwo lọ̀rọ̀ Tafsir, ìdanilẹ́kọ̀ọ́ lásìkò Ramadan yóò ṣe jẹ́ pẹ̀lúu Coronavirus tó gbòde yìí? Ilé ẹ̀kọ́  ilẹ̀ Amẹ́ríkà kan tó wà ní orílẹ̀ èdè Zambia sì ni ọmọ náà ń lọ. Fídíò bí Bester ṣe ń fà ìbínú yọ lórí ijakulẹ ọmọ rẹ ọhun, sì lo gba ojú òpó ìkan síra ẹni Twitter kan ni àárọ̀ Ọjọ́bọ, nibiti ọ̀pọ̀ èèyàn ti ń sọ èrò wọn lórí ìṣẹ̀lẹ̀ naa. Ọkùnrin náà sì lo ń kó igbaju bo ọmọkùnrin rẹ tó kùnà nínú idanwo náà, ó ní kó naani owo ribiribi tí òun na lè lórí nílé ìwé.


Ilé ẹ̀kọ́  ilẹ̀ Amẹ́ríkà kan tó wà ní orílẹ̀ èdè Zambia sì ni ọmọ náà ń lọ. Fídíò bí Bester ṣe ń fà ìbínú yọ lórí ijakulẹ ọmọ rẹ ọhun, sì lo gba ojú òpó ìkan síra ẹni Twitter kan ni àárọ̀ Ọjọ́bọ, nibiti ọ̀pọ̀ èèyàn ti ń sọ èrò wọn lórí ìṣẹ̀lẹ̀ naa. Ọkùnrin náà sì lo ń kó igbaju bo ọmọkùnrin rẹ tó kùnà nínú idanwo náà, ó ní kó naani owo ribiribi tí òun na lè lórí nílé ìwé. Nínú esi idanwo ọmọdékùnrin náà lo tí  jókòó ṣe idanwo fún isẹ mẹ́jọ àmọ́ to kùnà nínú isẹ mẹ́fà, tó sì yege pupọ nínú idanwo imọ nípa  orin taa mọ si Music, bẹ́ẹ̀ lo tún yege díẹ̀ nínú idanwo Georgeraphy Nínú fídíò náà sì ni ìyá ọmọ ọhun tí ń pariwo pé kí bàbà rẹ má gba ni igbaju mọ.Ní báyìí, Iroyin kan ni ẹka ileesẹ ọlọ́pàá tó wà fún ààbò àwọn ọmọdé ni orílẹ̀ èdè Zambia tí ransẹ pé George Bester láti wá sọ ìdí tó fi tẹ́ ẹtọ ọmọ rẹ mọ́lẹ̀. Àmọ́ ọ̀pọ̀ èèyàn tó dá sí ọ̀rọ̀ yìí lójú òpó Twitter lo ń kan saara si bàbá náà lórí bo se n bá ọmọ rẹ wí. Lati opin ọsẹ to kọja to jẹ ayajọ isami ọdun ajinde Kristi ni iroyin kan gba oju opo ayelujara kan pe awọn adugunjale ti ya si igboro.


Nínú esi idanwo ọmọdékùnrin náà lo tí  jókòó ṣe idanwo fún isẹ mẹ́jọ àmọ́ to kùnà nínú isẹ mẹ́fà, tó sì yege pupọ nínú idanwo imọ nípa  orin taa mọ si Music, bẹ́ẹ̀ lo tún yege díẹ̀ nínú idanwo Georgeraphy Nínú fídíò náà sì ni ìyá ọmọ ọhun tí ń pariwo pé kí bàbà rẹ má gba ni igbaju mọ.Ní báyìí, Iroyin kan ni ẹka ileesẹ ọlọ́pàá tó wà fún ààbò àwọn ọmọdé ni orílẹ̀ èdè Zambia tí ransẹ pé George Bester láti wá sọ ìdí tó fi tẹ́ ẹtọ ọmọ rẹ mọ́lẹ̀. Àmọ́ ọ̀pọ̀ èèyàn tó dá sí ọ̀rọ̀ yìí lójú òpó Twitter lo ń kan saara si bàbá náà lórí bo se n bá ọmọ rẹ wí. Lati opin ọsẹ to kọja to jẹ ayajọ isami ọdun ajinde Kristi ni iroyin kan gba oju opo ayelujara kan pe awọn adugunjale ti ya si igboro. Ileeṣẹ ọlọpaa sọ wi pe awọn oni jagidijagan yii n ṣe ohun gbogbo ti wọn le ṣe lati jẹ ki awọn araalu gbagbọ ninu ọrọ ti wọn sọ. Awọn araalu bẹrẹ si ni jo taya ọkọ ti wọn ni awọn agbegbe to wa ni ẹnu ibode ipinlẹ Eko ati Ogun, ti wọn si da awọn ẹgbẹ vigilante keekeeke silẹ lati le da aabo bo ara wọn ti awọn adigunjale ba de. Fun ọpọlọpọ ọjọ, awọn ọdọ wọn yii, kekere ati agba pẹlu ọkunrin ko sun lalẹ Ada ati ọkọ ni wọn mu dani ti wọn n kaakiri opopona adugbo wọn lati duro de awọn ole ti ko wa si agbeegbe wọn.


Ileeṣẹ ọlọpaa sọ wi pe awọn oni jagidijagan yii n ṣe ohun gbogbo ti wọn le ṣe lati jẹ ki awọn araalu gbagbọ ninu ọrọ ti wọn sọ. Awọn araalu bẹrẹ si ni jo taya ọkọ ti wọn ni awọn agbegbe to wa ni ẹnu ibode ipinlẹ Eko ati Ogun, ti wọn si da awọn ẹgbẹ vigilante keekeeke silẹ lati le da aabo bo ara wọn ti awọn adigunjale ba de. Fun ọpọlọpọ ọjọ, awọn ọdọ wọn yii, kekere ati agba pẹlu ọkunrin ko sun lalẹ Ada ati ọkọ ni wọn mu dani ti wọn n kaakiri opopona adugbo wọn lati duro de awọn ole ti ko wa si agbeegbe wọn. Iroyin ofege ti wọn gbo ni pe awọn ọdọ ti wọn to igba n kaakiri lati ja awọn eniyan lo le. Amọ, ileeṣẹ ọlọpaa sọ fun ileeṣẹ iroyin BBC ni ko si otitọ kankan ninu iroyin pe awọn adigunjale n ṣọṣẹ kaakiri, Iroyin ofege to n kaakiri lori ẹrọ ayelujara lo jẹ ki awọn eniyan gbagbọ ninu iroyin ti kii se otitọ naa. Ọjọ Aje, ọsẹ yii ni Aarẹ orilẹ-ede Naijiria, Muhammadu Buhari kede pe wọn yoo fi ọsẹ meji kun ofin konile-o-gbele lati koju arun Coronavirus to n tan kalẹ lorilẹ-ede Naijiria.


Iroyin ofege ti wọn gbo ni pe awọn ọdọ ti wọn to igba n kaakiri lati ja awọn eniyan lo le. Amọ, ileeṣẹ ọlọpaa sọ fun ileeṣẹ iroyin BBC ni ko si otitọ kankan ninu iroyin pe awọn adigunjale n ṣọṣẹ kaakiri, Iroyin ofege to n kaakiri lori ẹrọ ayelujara lo jẹ ki awọn eniyan gbagbọ ninu iroyin ti kii se otitọ naa. Ọjọ Aje, ọsẹ yii ni Aarẹ orilẹ-ede Naijiria, Muhammadu Buhari kede pe wọn yoo fi ọsẹ meji kun ofin konile-o-gbele lati koju arun Coronavirus to n tan kalẹ lorilẹ-ede Naijiria. Bawo ni iroyin pe awọn adigunjale n ja kaakiri ṣe bẹṛẹ? Aworan ati fidio lo kọkọ jade lori ẹrọ ayelujara nibi ti wọn ti fi lede pẹlu #OgunUnrest ati #LagosUnrest lori ẹrọ ikansiraẹni Twitter, amọ ko si agbegbe kankan ti iru rẹ ti ṣẹlẹ. Awọn ara agbegbe Agbado, Sango ati Ijoko to wa ni ibode ipinlẹ Ogun ati Eko n sọ lori ẹrọ ayelujara pe awọn n gburo ibọn, ti awọn eniyan si n kọlu awọn eniyan ni inu ile.


Bawo ni iroyin pe awọn adigunjale n ja kaakiri ṣe bẹṛẹ? Aworan ati fidio lo kọkọ jade lori ẹrọ ayelujara nibi ti wọn ti fi lede pẹlu #OgunUnrest ati #LagosUnrest lori ẹrọ ikansiraẹni Twitter, amọ ko si agbegbe kankan ti iru rẹ ti ṣẹlẹ. Awọn ara agbegbe Agbado, Sango ati Ijoko to wa ni ibode ipinlẹ Ogun ati Eko n sọ lori ẹrọ ayelujara pe awọn n gburo ibọn, ti awọn eniyan si n kọlu awọn eniyan ni inu ile. Bakan naa ni Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ fun ileeṣẹ BBC pe awọn gba ipe to le ni igba lati ọdọ awọn araalu pe o le n ja, ti ko si si otitọ kankan ninu rẹ. Se lootọ ni idigunjale n waye? Agbẹnusọ fun Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, Bala Elkana sọ wi pe ko si idigunjale ni ipinlẹ Eko ati Ogun bi awọn eniyan se n polongo rẹ.


Bakan naa ni Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ fun ileeṣẹ BBC pe awọn gba ipe to le ni igba lati ọdọ awọn araalu pe o le n ja, ti ko si si otitọ kankan ninu rẹ. Se lootọ ni idigunjale n waye? Agbẹnusọ fun Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, Bala Elkana sọ wi pe ko si idigunjale ni ipinlẹ Eko ati Ogun bi awọn eniyan se n polongo rẹ. Elkana fikun un pe lootọ ni awọn ti fi panpẹ ọba mu awọn eniyan ọgọrun un ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ti wọn n ja laarin ara wọn. O tun ṣalaye pe awọn ẹgbẹ okunkun yii lo n fi atẹjise yii sita lati fi da ipaya si ara awọn eniyan. Ọpọlọpọ igba ni awọn ẹgbẹ okunkun ti ma n ja laarin ara wọn, Ohun ti o si mu ki awọn eniyan bẹru wọn ni wi pe wọn ma n lo ọna abalaye lati mulẹ ati lati ṣe ohun ti ko tọ laarin ara wọn.


Elkana fikun un pe lootọ ni awọn ti fi panpẹ ọba mu awọn eniyan ọgọrun un ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ti wọn n ja laarin ara wọn. O tun ṣalaye pe awọn ẹgbẹ okunkun yii lo n fi atẹjise yii sita lati fi da ipaya si ara awọn eniyan. Ọpọlọpọ igba ni awọn ẹgbẹ okunkun ti ma n ja laarin ara wọn, Ohun ti o si mu ki awọn eniyan bẹru wọn ni wi pe wọn ma n lo ọna abalaye lati mulẹ ati lati ṣe ohun ti ko tọ laarin ara wọn. Tikútìyè lọ̀rọ̀ Coronavirus, àdúrà lọ̀rọ̀ gbà lásìkò yìí-Ààrẹ Buhari Coronavirus pandemic: Ààrẹ Buhari ní àdúrà làsìkò yí gbà pẹ̀lú ìfaradà láti ṣẹ́gun Coronavirus, àrùn tikútìyè tó ń da àgbáyé láàmú Aarẹ Buhari ki awọn ọmọ Nàijiria ku afarada bi gbogbo nnkan ṣe n lọ lásìkò Coronavirus yìí Aarẹ Muhammadu Buhari ti ke sawọn ọmọ orilẹede Naijiria pe ki wọn rọju mu gbogbo inira tabi irora ti igbesẹ gbogbo ti ijọba n gbe lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus ba n mu ba wọn. Ninu ọrọ ikini ku ọdun ajinde to fi ṣọwọ sawọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria, paapaajulọ awọn ọmọlẹyin Kirisiti lọrọ naa ti jade. Aarẹ Buhari ṣalaye pe igbayegbadun awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria kii ṣe oun to ṣee dunadura le lori ṣugbọn igbesẹ aabo ati alaafia araalu ni ijọba lẹkajẹka n le.


Tikútìyè lọ̀rọ̀ Coronavirus, àdúrà lọ̀rọ̀ gbà lásìkò yìí-Ààrẹ Buhari Coronavirus pandemic: Ààrẹ Buhari ní àdúrà làsìkò yí gbà pẹ̀lú ìfaradà láti ṣẹ́gun Coronavirus, àrùn tikútìyè tó ń da àgbáyé láàmú Aarẹ Buhari ki awọn ọmọ Nàijiria ku afarada bi gbogbo nnkan ṣe n lọ lásìkò Coronavirus yìí Aarẹ Muhammadu Buhari ti ke sawọn ọmọ orilẹede Naijiria pe ki wọn rọju mu gbogbo inira tabi irora ti igbesẹ gbogbo ti ijọba n gbe lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus ba n mu ba wọn. Ninu ọrọ ikini ku ọdun ajinde to fi ṣọwọ sawọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria, paapaajulọ awọn ọmọlẹyin Kirisiti lọrọ naa ti jade. Aarẹ Buhari ṣalaye pe igbayegbadun awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria kii ṣe oun to ṣee dunadura le lori ṣugbọn igbesẹ aabo ati alaafia araalu ni ijọba lẹkajẹka n le. Aarẹ Buhari ni tiku tiye lọrọ Coronavirus, gbogbo eeyan orilẹ-ede Naijiria lo si gbọdọ farada awọn igbesẹ gbogbo lati da alaafia ati abo pada sorilẹ-ede Naijiria. O wa ke sawọn ọmọlẹyin Kirisiti lati lo anfani ajọdun ajinde Jesu Kiriisiti lati fi wolẹ adura fun orilẹ-ede Naijiria ki orilẹ-ede yii lee la afonifoji to wa lọwọ yii kọja. Bakan naa ni aarẹ ṣalaye pe ijọba ko ni tori ajakalẹ arun naa gboju kuro lori ilakaka rẹ lati koju ija kọ awọn ikọ agbesunmọmi to n ṣigun si orilẹ-ede Naijiria.


Aarẹ Buhari ni tiku tiye lọrọ Coronavirus, gbogbo eeyan orilẹ-ede Naijiria lo si gbọdọ farada awọn igbesẹ gbogbo lati da alaafia ati abo pada sorilẹ-ede Naijiria. O wa ke sawọn ọmọlẹyin Kirisiti lati lo anfani ajọdun ajinde Jesu Kiriisiti lati fi wolẹ adura fun orilẹ-ede Naijiria ki orilẹ-ede yii lee la afonifoji to wa lọwọ yii kọja. Bakan naa ni aarẹ ṣalaye pe ijọba ko ni tori ajakalẹ arun naa gboju kuro lori ilakaka rẹ lati koju ija kọ awọn ikọ agbesunmọmi to n ṣigun si orilẹ-ede Naijiria. Bí àrùn Coronavirus ṣe dá gbogbo àgbáyé gúnlẹ̀ sójú kan náà nìyí Kí lo mọ̀ nípa fẹntilétọ̀, ohun èlò aṣèrànwọ́ èémí Kí làwọn ìdàmú tí Coronavirus n mú bá àgọ́ ara? Ṣé ìrètí wà pé coronavirus yóò dínkù lásìkò ooru?


Bí àrùn Coronavirus ṣe dá gbogbo àgbáyé gúnlẹ̀ sójú kan náà nìyí Kí lo mọ̀ nípa fẹntilétọ̀, ohun èlò aṣèrànwọ́ èémí Kí làwọn ìdàmú tí Coronavirus n mú bá àgọ́ ara? Ṣé ìrètí wà pé coronavirus yóò dínkù lásìkò ooru?


Coronavirus guidelines: Kí ló ń mú àwọn adarí obìnrin lágbáyé rọwọmú nípa kíkojú covid 19?

Ajakalẹ arun coronavirus lo ti gba ọpọlọpọ ẹbọ lọwọ gbogbo agbaye lati oṣu kejila, ọdun 2019 to ti bẹrẹ ni Wuhan lorilẹ-ede China. Lati New Zealand to fi de Germany,Taiwan titi de Norway lati ri awọn orile-ede tobinrin n dari wọn ti wọn si n ṣe aseyọri nipa kikoju arun Covid 19. Koda, awọn oniroyin ko sinmi lati maa kan sara si wọn fawọn igbesẹ ti wọn gbe lati koju arun yi. Laipẹ yi ni Forbes sapejuwe wọn gẹgẹ bi ''awokọse daadaa laarin awọn asiwaju'' Awọn onwoye ni lara awọn to kẹsẹ jari ninu kikoju arun yi, awọn olori obinrin lo pọ ninu wọn. Ki wa ni nkan ti wọn se ti wọn fi pegede? Gbigbe igbesẹ lasiko Olootu ijọba Iceland,  Katrin Jakobsdottir  ti se ayẹwo to pọ jantirẹrẹ fawọn eeyan ilẹ rẹ.


Laipẹ yi ni Forbes sapejuwe wọn gẹgẹ bi ''awokọse daadaa laarin awọn asiwaju'' Awọn onwoye ni lara awọn to kẹsẹ jari ninu kikoju arun yi, awọn olori obinrin lo pọ ninu wọn. Ki wa ni nkan ti wọn se ti wọn fi pegede? Gbigbe igbesẹ lasiko Olootu ijọba Iceland,  Katrin Jakobsdottir  ti se ayẹwo to pọ jantirẹrẹ fawọn eeyan ilẹ rẹ. Tohun ti pe iye eeyan orile-ede rẹ ko ju 360,000 lọ; Iceland ko jafara rara. Wọn gbe awọn igbesẹ ni kiakia. Apẹẹrẹ igbesẹ akin ti Iceland gbe Wọn ko jẹ ki awọn eeyan wa ni ipejọpọ to pọ ju eeyan ogun lọ eleyi ti wọn se titi di ipari osu kini ki wọn to wa ri ẹni akọkọ to ko arun naa nilẹ wọn.


Tohun ti pe iye eeyan orile-ede rẹ ko ju 360,000 lọ; Iceland ko jafara rara. Wọn gbe awọn igbesẹ ni kiakia. Apẹẹrẹ igbesẹ akin ti Iceland gbe Wọn ko jẹ ki awọn eeyan wa ni ipejọpọ to pọ ju eeyan ogun lọ eleyi ti wọn se titi di ipari osu kini ki wọn to wa ri ẹni akọkọ to ko arun naa nilẹ wọn. Titi di osu Kẹrin, ko ju eeyan mẹsan an to gba ti ọwọ arun yi ku nibẹ. Kini Taiwan ti ṣe? Ni Taiwan to se pe orile-ede China ka kun ara ilẹ wọn, Aarẹ Tsai Ing-wen tara sasa se agbekalẹ ibudo kokoro aifojuri ti o si tun se awọn nkan miran lati dena itankalẹ arun yi.


Titi di osu Kẹrin, ko ju eeyan mẹsan an to gba ti ọwọ arun yi ku nibẹ. Kini Taiwan ti ṣe? Ni Taiwan to se pe orile-ede China ka kun ara ilẹ wọn, Aarẹ Tsai Ing-wen tara sasa se agbekalẹ ibudo kokoro aifojuri ti o si tun se awọn nkan miran lati dena itankalẹ arun yi. Bẹẹ tun ni Taiwan mu alekun ba iye asọ idaabobo ara ẹni tawọn osisẹ ilera n wọ to fi mọ ibomu . Ninu eeyan miliọnu mẹrinlelogun, eeyan mẹfa pere lo ti padanu ẹmi wọn lọwọ arun yi. Kini o ṣẹlẹ ni New Zealand?


Bẹẹ tun ni Taiwan mu alekun ba iye asọ idaabobo ara ẹni tawọn osisẹ ilera n wọ to fi mọ ibomu . Ninu eeyan miliọnu mẹrinlelogun, eeyan mẹfa pere lo ti padanu ẹmi wọn lọwọ arun yi. Kini o ṣẹlẹ ni New Zealand? Ẹwẹ ni New Zealand, olootu ijọba Jacinda Ardern, gbe ọkan lara awọn igbesẹ to lagbara ju lọ lagbaye nipa arun Coronavirus to n damu aye yi. Oun ko duro ki arun coronavirus tankalẹ rara, ọna to gba ni pe  o kuku pa arun naa rẹ ni orile-ede rẹ. Nigba ti eeyan mẹfa ku ni o fofin de lilọ bibọ gbogbo ni ilẹ naa-nigba ti yoo fi di ogunjọ osu Kẹrin, eeyan mejila nikan lo ku nibẹ.


Ẹwẹ ni New Zealand, olootu ijọba Jacinda Ardern, gbe ọkan lara awọn igbesẹ to lagbara ju lọ lagbaye nipa arun Coronavirus to n damu aye yi. Oun ko duro ki arun coronavirus tankalẹ rara, ọna to gba ni pe  o kuku pa arun naa rẹ ni orile-ede rẹ. Nigba ti eeyan mẹfa ku ni o fofin de lilọ bibọ gbogbo ni ilẹ naa-nigba ti yoo fi di ogunjọ osu Kẹrin, eeyan mejila nikan lo ku nibẹ. Yatọ si pe awọn orile-ede wọnyi ni obinrin gẹgẹ bi adari wọn, awọn orile-ede wọnyi ni nkan miran to pa wọn pọ eleyi to mu ki wọn le koju isẹlẹ yi. Awọn orile-ede ta n wi yi ni owo, wọn ni eto imayegbadun farailu to munadoko bẹẹ ni wọn tun gbe igba-oroke ti ọrọ ba kan ki a mu idagbasoke ba awujọ. Ati pe wọn tun ni ẹka eto ilera to duro deedee lati koju isẹlẹ pajawiri.


Yatọ si pe awọn orile-ede wọnyi ni obinrin gẹgẹ bi adari wọn, awọn orile-ede wọnyi ni nkan miran to pa wọn pọ eleyi to mu ki wọn le koju isẹlẹ yi. Awọn orile-ede ta n wi yi ni owo, wọn ni eto imayegbadun farailu to munadoko bẹẹ ni wọn tun gbe igba-oroke ti ọrọ ba kan ki a mu idagbasoke ba awujọ. Ati pe wọn tun ni ẹka eto ilera to duro deedee lati koju isẹlẹ pajawiri. 'Njẹ ka ni pe awọn olori wọnyi lo mu aseyọri yi wa funra wọn ni tabi ka sọ pe awọn nkan to wa nilẹ yi lo sokunfa aseyọri yi? Lilo orisi ọna lati koju arun yi naa ni ipa to ko Bawọn olori ta n sọ yi ti se n se eto oselu wọn naa ni ipa to kọ gẹgẹ bi awọn onwoye ti se sọ. Dokita Geeta Rao Gupta to jẹ oludari ajọ 3D Programme for Girl and Women sọ pe ''mi o ro pe o ni ọna tawọn obinrin fi n dari ilu to yatọ si tawọn ọkunrin.


'Njẹ ka ni pe awọn olori wọnyi lo mu aseyọri yi wa funra wọn ni tabi ka sọ pe awọn nkan to wa nilẹ yi lo sokunfa aseyọri yi? Lilo orisi ọna lati koju arun yi naa ni ipa to ko Bawọn olori ta n sọ yi ti se n se eto oselu wọn naa ni ipa to kọ gẹgẹ bi awọn onwoye ti se sọ. Dokita Geeta Rao Gupta to jẹ oludari ajọ 3D Programme for Girl and Women sọ pe ''mi o ro pe o ni ọna tawọn obinrin fi n dari ilu to yatọ si tawọn ọkunrin. Sugbọn tawọn obinrin ba wa ni ipo olori, wọn maa n mu iyatọ ba isakoso''. O sọ fun BBC pe o yatọ si iru ọna ti awọn olori bi Aarẹ Trump ti ilẹ Amẹerika tabi Jair Bolsonaro ti Brazil ti se n se ijọba to n jiyan pe ko si ohun to jọ Coronavirus nita. Aarẹ Bolsonaro lọpọ igba ti sọ pe ọfinkin kekere ni arun Covid-19 ti ko si bikita fun ilana itakete si ara ẹni lawujọ ti a mọ si social distancing.


Sugbọn tawọn obinrin ba wa ni ipo olori, wọn maa n mu iyatọ ba isakoso''. O sọ fun BBC pe o yatọ si iru ọna ti awọn olori bi Aarẹ Trump ti ilẹ Amẹerika tabi Jair Bolsonaro ti Brazil ti se n se ijọba to n jiyan pe ko si ohun to jọ Coronavirus nita. Aarẹ Bolsonaro lọpọ igba ti sọ pe ọfinkin kekere ni arun Covid-19 ti ko si bikita fun ilana itakete si ara ẹni lawujọ ti a mọ si social distancing. Rosie Campbell, oludari Global Institute for Women's Leadership to wa ni fasiti Kings College ni London sọ pe ''ko si ọkunrin tabi obinrin ti wọn bi isejọba mọ'' ''Sugbọn bi awujọ ti se re wa, ohun to seese ni ki awọn obinrin to jẹ olori ni oju anu ju awọn ọkunrin lọ'; Ipenija to wa ninu ka maa se oselu ọkunrin lo lagbara" Awọn ọkunrin adari oriẹ-ede n kọ? Ninu awọn olori ọkunrin orile-ede bii Brazil, Israel ati Hungary, a ti ri pe wọn di ẹbi asise wọn ru ara ita ti wọn si ni awọn eeyan ilẹ miran lo ko arun naa wọ ilẹ wọn. Ọjọgbọn Campbell sọ pe ''imotomoto pọ fun awọn olori bi Trump ati Bolsonaro.


Rosie Campbell, oludari Global Institute for Women's Leadership to wa ni fasiti Kings College ni London sọ pe ''ko si ọkunrin tabi obinrin ti wọn bi isejọba mọ'' ''Sugbọn bi awujọ ti se re wa, ohun to seese ni ki awọn obinrin to jẹ olori ni oju anu ju awọn ọkunrin lọ'; Ipenija to wa ninu ka maa se oselu ọkunrin lo lagbara" Awọn ọkunrin adari oriẹ-ede n kọ? Ninu awọn olori ọkunrin orile-ede bii Brazil, Israel ati Hungary, a ti ri pe wọn di ẹbi asise wọn ru ara ita ti wọn si ni awọn eeyan ilẹ miran lo ko arun naa wọ ilẹ wọn. Ọjọgbọn Campbell sọ pe ''imotomoto pọ fun awọn olori bi Trump ati Bolsonaro. Wọn ko bi iwa bẹẹ mọ wọn; amọ, awọn ni wọn yan lati maa hu iwa bẹẹ'' O ni awọn obinrin kii saba hu iwa bẹẹ. Sugbọn o ni awọn miran to jọ bẹẹ bi apẹrẹ Marine Le Pen ilẹ Faranse. Ta ni Angela Merkel?


Wọn ko bi iwa bẹẹ mọ wọn; amọ, awọn ni wọn yan lati maa hu iwa bẹẹ'' O ni awọn obinrin kii saba hu iwa bẹẹ. Sugbọn o ni awọn miran to jọ bẹẹ bi apẹrẹ Marine Le Pen ilẹ Faranse. Ta ni Angela Merkel? Angela Merkel ti ilẹ Germany ni ọpọ se apejuwe gẹgẹ bi akinikanju ilẹ Yuroopu ninu didoju ija kọ ajakalẹ arun yi. Orile-ede ọtọọtọ gbe igbesẹ ọtọọtọ lati koju arun Covid-19 latara pe ọtọọtọ ni alumọni ti wọn ni ati pe nkan ko ri bakan naa lọdọ wọn. Eleyi ko ni nkankan se pẹlu boya eeyan jẹ obinrin tabi ọkunrin.


Angela Merkel ti ilẹ Germany ni ọpọ se apejuwe gẹgẹ bi akinikanju ilẹ Yuroopu ninu didoju ija kọ ajakalẹ arun yi. Orile-ede ọtọọtọ gbe igbesẹ ọtọọtọ lati koju arun Covid-19 latara pe ọtọọtọ ni alumọni ti wọn ni ati pe nkan ko ri bakan naa lọdọ wọn. Eleyi ko ni nkankan se pẹlu boya eeyan jẹ obinrin tabi ọkunrin. Nitori naa, Ọjọgbọn Campbell sọ pe awọn olori to jẹ ọkunrin ti ko hu iwa bayii naa wa tawọn naa ko si ni eeyan pupọ to ti ku nipasẹ arun coronavirus yii lawọn orilẹ-ede wọn. Bi aarẹ Moon Jae-in South Korea ti se seto ipenija yi mu ki ẹgbẹ rẹ gbegba oroke ninu idibo ile asofin to waye lọjọ kẹẹdogun, osu Kẹrin. Bẹẹ naa ni olootu ijọba Greece Kyriakos Mitsotakis tawọn eeyan gbosuba kare fun bi o ti se seto ti awọn to ku ko fi ju mẹrinlelaadọfa lọ ninu awọn eeyan miliọnu mọkanla.


Nitori naa, Ọjọgbọn Campbell sọ pe awọn olori to jẹ ọkunrin ti ko hu iwa bayii naa wa tawọn naa ko si ni eeyan pupọ to ti ku nipasẹ arun coronavirus yii lawọn orilẹ-ede wọn. Bi aarẹ Moon Jae-in South Korea ti se seto ipenija yi mu ki ẹgbẹ rẹ gbegba oroke ninu idibo ile asofin to waye lọjọ kẹẹdogun, osu Kẹrin. Bẹẹ naa ni olootu ijọba Greece Kyriakos Mitsotakis tawọn eeyan gbosuba kare fun bi o ti se seto ti awọn to ku ko fi ju mẹrinlelaadọfa lọ ninu awọn eeyan miliọnu mọkanla. E jẹ ki a fi eleyi we Italy ti o ni eeyan miliọnu ọgọta ti eeyan ẹgbẹrun mejilelogun si ti ku nibẹ. Greece gba imọran awọn onimọ ni ti o si fi ilana itakete-siara-ẹni lelẹ saaju ki wọn to ni ẹni akọkọ to dero ọrun nipasẹ arun naa. Wo awọn orile-ede mi tobinrin n dari wọn kan naa ti wọn ko si jajabọ ninu ajakalẹ coronavirus yi.


E jẹ ki a fi eleyi we Italy ti o ni eeyan miliọnu ọgọta ti eeyan ẹgbẹrun mejilelogun si ti ku nibẹ. Greece gba imọran awọn onimọ ni ti o si fi ilana itakete-siara-ẹni lelẹ saaju ki wọn to ni ẹni akọkọ to dero ọrun nipasẹ arun naa. Wo awọn orile-ede mi tobinrin n dari wọn kan naa ti wọn ko si jajabọ ninu ajakalẹ coronavirus yi. Ni Bangladesh, olootu ijọba Sheikh Hasina n tiraka ni lati mu adinku ba iye eeyan to gba tọwọ arun yi ku nilẹ to ni ọkan lara awọn eeyan to pọju lọ lagbaye. Ohun to jẹ ipenija ni pe ilẹ naa ko ni eronja ta fi n se ayẹwo arun naa tawọn osisẹ ilera Bangladesh si sọ pe awọn wa ninu ewu aini aso idaabo to peye. Gbigbe igbesẹ to nira lati gbe Lati le koju arun Covid 19, awọn olori yoo ni lati gbe igbesẹ to le bii ki wọn wọgile eto ọrọ aje ni ibẹrẹpẹpẹ ajakalẹ arun yi ki o to pẹka bi igi iroko.


Ni Bangladesh, olootu ijọba Sheikh Hasina n tiraka ni lati mu adinku ba iye eeyan to gba tọwọ arun yi ku nilẹ to ni ọkan lara awọn eeyan to pọju lọ lagbaye. Ohun to jẹ ipenija ni pe ilẹ naa ko ni eronja ta fi n se ayẹwo arun naa tawọn osisẹ ilera Bangladesh si sọ pe awọn wa ninu ewu aini aso idaabo to peye. Gbigbe igbesẹ to nira lati gbe Lati le koju arun Covid 19, awọn olori yoo ni lati gbe igbesẹ to le bii ki wọn wọgile eto ọrọ aje ni ibẹrẹpẹpẹ ajakalẹ arun yi ki o to pẹka bi igi iroko. Sugbọn sa iru igbesẹ bayi ni wahala ti o maa n mu wa paapa julọ lagbami oselu gẹgẹ bi ọjọgbọn Campbell ti se salaye. Sibẹ, awọn olori obinrin mi gba oriyin lọdọ awọn eeyan nitori pe wọn ko pẹ ọrọ sọ nipa ipenija to de bawọn fara ilu Angela Merkel ti Germany ko pẹ ọrọ sọ fara ilu pe ''ipenija nla ni arun naa jẹ'' Orile-ede rẹ se agbekalẹ aye ayẹwo ati iyasọ́tọ to tobi julọ ni gbogbo Yuroopu. O le ni ẹgbẹrun mẹrin le ni eeyan to ti tọwọ arun naa ku ni Germany to ni eeyan miliọnu mẹtalelọgọrin.


Sugbọn sa iru igbesẹ bayi ni wahala ti o maa n mu wa paapa julọ lagbami oselu gẹgẹ bi ọjọgbọn Campbell ti se salaye. Sibẹ, awọn olori obinrin mi gba oriyin lọdọ awọn eeyan nitori pe wọn ko pẹ ọrọ sọ nipa ipenija to de bawọn fara ilu Angela Merkel ti Germany ko pẹ ọrọ sọ fara ilu pe ''ipenija nla ni arun naa jẹ'' Orile-ede rẹ se agbekalẹ aye ayẹwo ati iyasọ́tọ to tobi julọ ni gbogbo Yuroopu. O le ni ẹgbẹrun mẹrin le ni eeyan to ti tọwọ arun naa ku ni Germany to ni eeyan miliọnu mẹtalelọgọrin. Fun Norway Ati Denmark: Awọn Olootu ijọba obinrin mejeeji ṣiṣẹ to ya wọn sọtọ kuro pelu awọn akẹgbẹ ọn ọkunrin Wọn n pe ipade pajawiri pẹlu awọn akọroyin loorekoore Wọn n dahun ohun to yẹ to dabo ẹru obi lori awọn ọmọde lasiko Erna Solberg ati Mette Frederiksen tun n ṣepade pẹlu awọn ọmọde nigabgbogbo. Adari New Zealand naa  n fi awọn omode lọkan balẹ bo ti yẹ.


Fun Norway Ati Denmark: Awọn Olootu ijọba obinrin mejeeji ṣiṣẹ to ya wọn sọtọ kuro pelu awọn akẹgbẹ ọn ọkunrin Wọn n pe ipade pajawiri pẹlu awọn akọroyin loorekoore Wọn n dahun ohun to yẹ to dabo ẹru obi lori awọn ọmọde lasiko Erna Solberg ati Mette Frederiksen tun n ṣepade pẹlu awọn ọmọde nigabgbogbo. Adari New Zealand naa  n fi awọn omode lọkan balẹ bo ti yẹ.


Gbèsè tí Buhari ń jẹ bójúmu, isẹ ìdàgbàsókè ló fi ń ṣe - Agbẹnusọ fún ilé aṣòfin àgbà

Ṣenatọ Surajudeen Ajibola Basiru, tí gbogbo ènìyàn mọ si SRJ, tíì se agbẹnusọ fun ilé igbimọ asofin àgbà ilẹ̀ wa ti ṣàlàyé pé, kò seese kí ilé asofin fi òfin de ẹnikẹ́ni, pàápàá àwọn aṣáájú wá, láti lọ gba itọju lókè òkun. Agbenuso fún ilé asofin àgbà ní bakan naa ni ọmọ sórí làwọn orile-ede míràn lagbaye, àmọ́ ó wà daba pé, ó yẹ kí ilẹ wa ṣe ìpèsè eto ìlera tó mọyàn lórí ni. Ajibola ni "Kii se àwọn aṣáájú nìkan ló ń lọ sókè òkun, àwọn onísẹ adani, oniroyin àti àwọn èèyàn tó lowo lati lọ sókè òkun lo ń lọ gba itọju sugbọn a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ tọju ilé na, ká tó lọ síta ni." Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí owoya bilionu lọ́nà ẹgbẹ̀rin àti àbọ̀ náírà tí ìjọba Nàìjíríà ṣẹ̀ṣẹ̀ yá, Ajibola ni irọ tó jinna sooto ni èyí. O ni" ṣáájú ni ile asofin tí buwolu pé kí ìjọba lọ ya owó náà lókè òkun kí àrùn Covid-19 tó dé, àmọ́ nígbà tí àrùn náà dé, ní ìjọba tún padà wá síwájú ilé pé, kí ilé fontẹ lu u pé kí ìjọba lọ yà owó náà ni abẹle dípò òkè òkun. Lórí iyansipo rẹ bíi agbenuso fún ilé, Ajibola ni yiyan tí wọn yàn òun, tòun ṣẹ̀ṣẹ̀ wá sílè asofin àgbà fún ìgbà àkọ́kọ́, lo ṣe àfihàn ìgbẹ́kẹ̀lé tí àwọn asofin náà ni nínú òun ni.


Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí owoya bilionu lọ́nà ẹgbẹ̀rin àti àbọ̀ náírà tí ìjọba Nàìjíríà ṣẹ̀ṣẹ̀ yá, Ajibola ni irọ tó jinna sooto ni èyí. O ni" ṣáájú ni ile asofin tí buwolu pé kí ìjọba lọ ya owó náà lókè òkun kí àrùn Covid-19 tó dé, àmọ́ nígbà tí àrùn náà dé, ní ìjọba tún padà wá síwájú ilé pé, kí ilé fontẹ lu u pé kí ìjọba lọ yà owó náà ni abẹle dípò òkè òkun. Lórí iyansipo rẹ bíi agbenuso fún ilé, Ajibola ni yiyan tí wọn yàn òun, tòun ṣẹ̀ṣẹ̀ wá sílè asofin àgbà fún ìgbà àkọ́kọ́, lo ṣe àfihàn ìgbẹ́kẹ̀lé tí àwọn asofin náà ni nínú òun ni. O ni òun ń ṣe iṣẹ́ tí wọn kọ́kọ́ fun òun takuntakun, ní wón tún ṣe fún òun ní isẹ akọni mìíràn, tíì ṣe agbenuso fún ilé. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí bí ìjọba ṣe de òkun lórí àṣẹ konile ó gbélé, ó ní igbese ìjọba náà lo fihan pe, ijọba tó ń gbọ igbe aráàlú lo wà nita, eyi tó fún wọn láǹfààní láti jáde síta lọ wà jíjẹ àti mímú. "Àmọ́ mo wà ń rọ àwọn ènìyàn wá láti tẹle asẹ ìjọba tó nii ṣe pelu òfin ìtakété síra ẹni, fifi aṣọ bo imú, ki wọn maa fi ọ̀sẹ̀ fọ ọwọ, bẹ́ẹ̀ ni kí wọn jìnnà sí ibi tí èrò bá pọ si. "


O ni òun ń ṣe iṣẹ́ tí wọn kọ́kọ́ fun òun takuntakun, ní wón tún ṣe fún òun ní isẹ akọni mìíràn, tíì ṣe agbenuso fún ilé. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí bí ìjọba ṣe de òkun lórí àṣẹ konile ó gbélé, ó ní igbese ìjọba náà lo fihan pe, ijọba tó ń gbọ igbe aráàlú lo wà nita, eyi tó fún wọn láǹfààní láti jáde síta lọ wà jíjẹ àti mímú. "Àmọ́ mo wà ń rọ àwọn ènìyàn wá láti tẹle asẹ ìjọba tó nii ṣe pelu òfin ìtakété síra ẹni, fifi aṣọ bo imú, ki wọn maa fi ọ̀sẹ̀ fọ ọwọ, bẹ́ẹ̀ ni kí wọn jìnnà sí ibi tí èrò bá pọ si. " Nígbà tó ń sọ bóyá ijoba ati àwọn ọmọ Nàìjíríà tí kẹ́kọ̀ọ́ lórí àrùn Coronavirus, sẹnatọ Ajibola ni a ti kẹ́kọ̀ọ́ tó pọ̀, pàápàá julọ nípa ṣíṣe isẹ ni ile ati ṣíṣe àtúnṣe òfin ajakalẹ àrùn tó wáyé gbẹyin lọ́dún 1926, fifi ìwé ipejọ lè èèyàn lọwọ láti ipasẹ ifiweransẹ Email pẹ̀lú sise ìpàdé àti eto ìdájọ́ lójú òpó ayélujára bíi Skype, Zoom àti bẹẹ bẹẹ lọ. "Bí ile asofin àgbà, a yà idà mẹwa ọ̀rọ̀ aje wá ṣílẹ̀ fún idagbasoke eto ìlera, ìdènà ajakalẹ àrùn àti ìmọ̀ ẹ̀rọ, tá sì tún ń ṣe agbeyẹwo àwọn òfin wá ti ọjọ́ tí lọ lórí wọn." Aarẹ Muhammadu Buhari tun ti yan eeyan kan to ti ku si ipo bayii  eleyi to ti n ṣe ọpọlọpọ eeyan ni haahin.


Nígbà tó ń sọ bóyá ijoba ati àwọn ọmọ Nàìjíríà tí kẹ́kọ̀ọ́ lórí àrùn Coronavirus, sẹnatọ Ajibola ni a ti kẹ́kọ̀ọ́ tó pọ̀, pàápàá julọ nípa ṣíṣe isẹ ni ile ati ṣíṣe àtúnṣe òfin ajakalẹ àrùn tó wáyé gbẹyin lọ́dún 1926, fifi ìwé ipejọ lè èèyàn lọwọ láti ipasẹ ifiweransẹ Email pẹ̀lú sise ìpàdé àti eto ìdájọ́ lójú òpó ayélujára bíi Skype, Zoom àti bẹẹ bẹẹ lọ. "Bí ile asofin àgbà, a yà idà mẹwa ọ̀rọ̀ aje wá ṣílẹ̀ fún idagbasoke eto ìlera, ìdènà ajakalẹ àrùn àti ìmọ̀ ẹ̀rọ, tá sì tún ń ṣe agbeyẹwo àwọn òfin wá ti ọjọ́ tí lọ lórí wọn." Aarẹ Muhammadu Buhari tun ti yan eeyan kan to ti ku si ipo bayii  eleyi to ti n ṣe ọpọlọpọ eeyan ni haahin. Aarẹ fi orukọ Oloogbe Tobias Chukwuemeka Okwuru gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ igbimọ alakoso fun ajọ ijọba apapọ kan lẹyin oṣu meji to ti jade laye. Aarẹ Buhari fi iwe kan ṣọwọ si ileegbimọ aṣofin agbalorilẹede Naijiria ni ọjọ Iṣẹgun ninu eyi to kọ orukọ awọn eeyan mẹtadinlogoji to fẹ yan si ipo lai mọ pe Ọgbẹni Okwuru ti jade laye loṣu keji ọdun 2020. Bi ẹ ko ba gbagbe bi ọdun mẹta sẹyin ni iroyin lu igboro pa pe Aarẹ yan ọpọ awọn eeyan to ti jalaisi sipo akoso loniran-an-ran.


Aarẹ fi orukọ Oloogbe Tobias Chukwuemeka Okwuru gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ igbimọ alakoso fun ajọ ijọba apapọ kan lẹyin oṣu meji to ti jade laye. Aarẹ Buhari fi iwe kan ṣọwọ si ileegbimọ aṣofin agbalorilẹede Naijiria ni ọjọ Iṣẹgun ninu eyi to kọ orukọ awọn eeyan mẹtadinlogoji to fẹ yan si ipo lai mọ pe Ọgbẹni Okwuru ti jade laye loṣu keji ọdun 2020. Bi ẹ ko ba gbagbe bi ọdun mẹta sẹyin ni iroyin lu igboro pa pe Aarẹ yan ọpọ awọn eeyan to ti jalaisi sipo akoso loniran-an-ran. Ninu ọrọ rẹ, ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ fun aarẹ, Lauretta Onocjie ṣalaye penigba ti aarẹ kọ yan Okuru, ko tii ku nigba naa koda, 'o funra rẹ mu iwe ẹri rẹ wa ni imurasilẹ fun ifọrọwanilẹnuwo ti yoo waye ni ileegbimọ aṣofin agba.' Ní ọjọ́ Isẹgun nílé asofin àpapọ̀ ilẹ̀ wa fi ontẹ lu ọgbọn biliọnu dọla ($30bn) owo tí ijọba àpapọ̀ ilẹ̀ wá fẹ gba lọdọ àjọ ayanilowo lagbaye IMF. Láti ìgbà tí ìjọba àpapọ̀ si ti tẹ pẹpẹ owoya náà síwájú àwọn asofin àgbà, làwọn ọmọ orílẹ̀ èdè yìí tí ń béèrè pé ṣe ilẹ̀ wá tún nílò owoya kankan lásìkò tí ọrọ aje agbaye ti dagun yìí?


Ninu ọrọ rẹ, ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ fun aarẹ, Lauretta Onocjie ṣalaye penigba ti aarẹ kọ yan Okuru, ko tii ku nigba naa koda, 'o funra rẹ mu iwe ẹri rẹ wa ni imurasilẹ fun ifọrọwanilẹnuwo ti yoo waye ni ileegbimọ aṣofin agba.' Ní ọjọ́ Isẹgun nílé asofin àpapọ̀ ilẹ̀ wa fi ontẹ lu ọgbọn biliọnu dọla ($30bn) owo tí ijọba àpapọ̀ ilẹ̀ wá fẹ gba lọdọ àjọ ayanilowo lagbaye IMF. Láti ìgbà tí ìjọba àpapọ̀ si ti tẹ pẹpẹ owoya náà síwájú àwọn asofin àgbà, làwọn ọmọ orílẹ̀ èdè yìí tí ń béèrè pé ṣe ilẹ̀ wá tún nílò owoya kankan lásìkò tí ọrọ aje agbaye ti dagun yìí? Wọn ní ṣe akọtun ìbéèrè fún owoya yìí, èyí tí yóò mú kí gbèsè tí ilẹ wa jẹ́ láwùjọ agbaye fò fẹrẹ sì biliọnu mẹtadinlọgọrun dọla ($97bn), kò ní ṣe àkóbá ńlá fún igbaye-gbadun àti ọjọ́ ọ̀la àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè yìí? Àmọ́ ṣe ẹni tó béèrè ọrọ, lo fẹ́ ìdí rẹ gbọ, nínú ìwádìí ikọ ìròyìn BBC Yoruba, ìjọba àpapọ̀ ti ṣàlàyé pe, oun fẹ́ gba owó náà lati fi mú kí ọrọ aje Nàìjíríà gbéra lásìkò ajakalẹ àrùn Covid-19 yìí, tí epo rọbi kò ta mọ ni ọjà àgbáyé, ti ọ̀rọ̀ aje àgbáyé si dẹnu kọlẹ. Ìjọba ni owo naa ni òun fẹ́ fi ṣe àwọn àkànṣe isẹ tó yà kalẹ ninu eto isuna ọdún 2020.


Wọn ní ṣe akọtun ìbéèrè fún owoya yìí, èyí tí yóò mú kí gbèsè tí ilẹ wa jẹ́ láwùjọ agbaye fò fẹrẹ sì biliọnu mẹtadinlọgọrun dọla ($97bn), kò ní ṣe àkóbá ńlá fún igbaye-gbadun àti ọjọ́ ọ̀la àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè yìí? Àmọ́ ṣe ẹni tó béèrè ọrọ, lo fẹ́ ìdí rẹ gbọ, nínú ìwádìí ikọ ìròyìn BBC Yoruba, ìjọba àpapọ̀ ti ṣàlàyé pe, oun fẹ́ gba owó náà lati fi mú kí ọrọ aje Nàìjíríà gbéra lásìkò ajakalẹ àrùn Covid-19 yìí, tí epo rọbi kò ta mọ ni ọjà àgbáyé, ti ọ̀rọ̀ aje àgbáyé si dẹnu kọlẹ. Ìjọba ni owo naa ni òun fẹ́ fi ṣe àwọn àkànṣe isẹ tó yà kalẹ ninu eto isuna ọdún 2020. Ìjọba àpapọ̀ ni àkànṣe isẹ mọkandinlọgọrun tó wà káàkiri àwọn ẹkùn idibo tí ń bẹ lorilẹede èdè yìí, làwọn yóò fi owóya náà gbọ bukata rẹ. Ìjọba sàlàyé pé, lọ́dún tó kọjá àkànṣe isẹ mẹ́rin péré nínú àwọn àkànṣe iṣẹ́ náà, ni ile asofin àgbà tó kogba wọlé fi àṣẹ si láti gbọ bukata rẹ lọ́dún 2016, nígbà tí àwọn àkànṣe isẹ yoku tí wọn kò buwọlu sì ṣe koko fún idagbasoke Naijiria. Lára àwọn àkànṣe isẹ ti ijọba si lo ṣe koko náà, tí wọn fẹ gbọ bùkátà wọn nínú owóya ọhun, lo wa ni ẹka eto ìpèsè ohun amusagbara, iwakusa, eto ọgbin, eto ìlera, ìpèsè omi tó ṣeé mú àti eto ẹ̀kọ́.


Ìjọba àpapọ̀ ni àkànṣe isẹ mọkandinlọgọrun tó wà káàkiri àwọn ẹkùn idibo tí ń bẹ lorilẹede èdè yìí, làwọn yóò fi owóya náà gbọ bukata rẹ. Ìjọba sàlàyé pé, lọ́dún tó kọjá àkànṣe isẹ mẹ́rin péré nínú àwọn àkànṣe iṣẹ́ náà, ni ile asofin àgbà tó kogba wọlé fi àṣẹ si láti gbọ bukata rẹ lọ́dún 2016, nígbà tí àwọn àkànṣe isẹ yoku tí wọn kò buwọlu sì ṣe koko fún idagbasoke Naijiria. Lára àwọn àkànṣe isẹ ti ijọba si lo ṣe koko náà, tí wọn fẹ gbọ bùkátà wọn nínú owóya ọhun, lo wa ni ẹka eto ìpèsè ohun amusagbara, iwakusa, eto ọgbin, eto ìlera, ìpèsè omi tó ṣeé mú àti eto ẹ̀kọ́. Ìjọba wá rọ àwọn ọmọ Nàìjíríà láti nigbagbọ nínú ìjọba, nítorí owoya náà ní wọn yóò lo fún àwọn àkànṣe isẹ tó yẹ fún. Ewu n bẹ loko lọngẹ, longẹ gan an ewu! Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita lorilẹede Naijiria(NMA), Dokita Francis Faduyile sọ pe oṣeeṣe kawọn agboku atawọn to wa leti iboji lasiko isinku olori awọn oṣiṣẹ Aarẹ Muhammadu Buhari, Abba Kyari ko aarun coronavirus lati bẹ.


Ìjọba wá rọ àwọn ọmọ Nàìjíríà láti nigbagbọ nínú ìjọba, nítorí owoya náà ní wọn yóò lo fún àwọn àkànṣe isẹ tó yẹ fún. Ewu n bẹ loko lọngẹ, longẹ gan an ewu! Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita lorilẹede Naijiria(NMA), Dokita Francis Faduyile sọ pe oṣeeṣe kawọn agboku atawọn to wa leti iboji lasiko isinku olori awọn oṣiṣẹ Aarẹ Muhammadu Buhari, Abba Kyari ko aarun coronavirus lati bẹ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Dokita Faduyile ni bawọn eeyan ti pejọ leti iboji ati bawọn agboku naa ṣe gbe oku Abba Kyari tako ilana ijina sira ẹni ti ajọ to n gbogun ti ajakalẹ aarun, NDCD la kalẹ. Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita ni Naijiria fikun ọrọ rẹ pe ko yẹ ki ipejọpọ nibi kibi ju ogun eeyan tabi eeyan mẹẹdọgbọn lọ lasiko ti coronavirus wa lode yii. ''Aisan yii le ti ara oku ti wọn sin bọ si ara awọn eeyan to gbe posi tabi awọn eeyan to wa leti iboji,'' Dokita Faduyile lo woye bẹẹ.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Dokita Faduyile ni bawọn eeyan ti pejọ leti iboji ati bawọn agboku naa ṣe gbe oku Abba Kyari tako ilana ijina sira ẹni ti ajọ to n gbogun ti ajakalẹ aarun, NDCD la kalẹ. Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita ni Naijiria fikun ọrọ rẹ pe ko yẹ ki ipejọpọ nibi kibi ju ogun eeyan tabi eeyan mẹẹdọgbọn lọ lasiko ti coronavirus wa lode yii. ''Aisan yii le ti ara oku ti wọn sin bọ si ara awọn eeyan to gbe posi tabi awọn eeyan to wa leti iboji,'' Dokita Faduyile lo woye bẹẹ. O ni bi awọn eeyan ti sun mọ ara wọn nibi isinku Abba Kyari le ṣakoba fun awọn ọmọ Naijiria. Dokita Faduyille sọ pe o yẹ ki gbogbo eeyan to wa nibi isinku naa yara wọn sọtọ ninu igbele fun ọjọ mẹrinla ki wọn si ṣe ayẹwo lati mọ boya wọn ko ni aarun naa. Bakan naa lo bu ẹnu atẹ bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera ṣe bọ aṣọ idaabo bo ara ẹni lọwọ aarun nibi isinku naa.


O ni bi awọn eeyan ti sun mọ ara wọn nibi isinku Abba Kyari le ṣakoba fun awọn ọmọ Naijiria. Dokita Faduyille sọ pe o yẹ ki gbogbo eeyan to wa nibi isinku naa yara wọn sọtọ ninu igbele fun ọjọ mẹrinla ki wọn si ṣe ayẹwo lati mọ boya wọn ko ni aarun naa. Bakan naa lo bu ẹnu atẹ bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera ṣe bọ aṣọ idaabo bo ara ẹni lọwọ aarun nibi isinku naa. Ẹwẹ, lẹyin ọpọlọpọ ọjọ ti ile ẹjọ di da a lẹbi pe o tapa si ofin konile o gbele nipinlẹ Eko, gbaju-gbaja oṣerebinrin, Funke Akindele-Bello ti sọrọ lori iṣẹlẹ naa. Ninu fidio kan to fi sita lọjọ Aiku, Akindele dupẹ lọwọ awọn ololufẹ rẹ fun atilẹyin ati aduroti wọn lasiko to fi la 'ewu' kọja. Lẹyin to dupẹ lo ba awọn eniyan sọrọ pe otitọ ni pe aarun coronavirus wa lode.


Ẹwẹ, lẹyin ọpọlọpọ ọjọ ti ile ẹjọ di da a lẹbi pe o tapa si ofin konile o gbele nipinlẹ Eko, gbaju-gbaja oṣerebinrin, Funke Akindele-Bello ti sọrọ lori iṣẹlẹ naa. Ninu fidio kan to fi sita lọjọ Aiku, Akindele dupẹ lọwọ awọn ololufẹ rẹ fun atilẹyin ati aduroti wọn lasiko to fi la 'ewu' kọja. Lẹyin to dupẹ lo ba awọn eniyan sọrọ pe otitọ ni pe aarun coronavirus wa lode. Funkẹ sọ pe "asiko ẹkọ kikọ ni ọsẹ bi i melo sẹyin jẹ fun oun, ṣugbọn ko gbọdọ da itẹsiwaju duro." "Ẹyin ọrẹ mi, lootọ ni aarun coronavirus wa. Gbogbo wa lati si gbọdọ tẹsiwaju lati ṣiṣẹ pọ pẹlu ijọba ipinlẹ Eko ati ijọba apapọ nipa diuro nile, fifọwọ loorekoore ati sise iyagosiraẹni.


Funkẹ sọ pe "asiko ẹkọ kikọ ni ọsẹ bi i melo sẹyin jẹ fun oun, ṣugbọn ko gbọdọ da itẹsiwaju duro." "Ẹyin ọrẹ mi, lootọ ni aarun coronavirus wa. Gbogbo wa lati si gbọdọ tẹsiwaju lati ṣiṣẹ pọ pẹlu ijọba ipinlẹ Eko ati ijọba apapọ nipa diuro nile, fifọwọ loorekoore ati sise iyagosiraẹni. Ijina sira ẹni yoo ṣe iranlọwọ lati kapa aarun coronavirus. O ba awọn ti eeyan wọn toi ku sọwọ coroanvirus. O ki awọn eleto ilera.


Ijina sira ẹni yoo ṣe iranlọwọ lati kapa aarun coronavirus. O ba awọn ti eeyan wọn toi ku sọwọ coroanvirus. O ki awọn eleto ilera. Àṣìṣe ló ṣẹlẹ̀ níbi ètò ìsìnkú Abba Kyari- FCTA Awa naa gba pe aṣiṣe lo waye nibi eto isinku ati lẹyin isinku olori oṣiṣẹ fun Aarẹ Buhari, Abba Kyari- FCTA Ileesẹ ijọba apapọ to n mojuto ọrọ Abujato jẹ olu ilu Naijiria ti sọrọ lori ohun to ṣẹlẹ nibi eto isinku Abba Kyari ni iboji Gudu nilu Abuja ni ana. Wọn dupẹ lọwọ awọn ọmọ Naijiria to ya fọnran naa ati awọn to pin in titi ti ọwọ ijọba fi tẹẹ. Wọn ni iwa bi arakunrin naa ṣe bọ aṣọ idaabobo to wọ lasiko to n gbe oku Abba Kyari sọnu silẹ naa ku diẹ kaato.


Àṣìṣe ló ṣẹlẹ̀ níbi ètò ìsìnkú Abba Kyari- FCTA Awa naa gba pe aṣiṣe lo waye nibi eto isinku ati lẹyin isinku olori oṣiṣẹ fun Aarẹ Buhari, Abba Kyari- FCTA Ileesẹ ijọba apapọ to n mojuto ọrọ Abujato jẹ olu ilu Naijiria ti sọrọ lori ohun to ṣẹlẹ nibi eto isinku Abba Kyari ni iboji Gudu nilu Abuja ni ana. Wọn dupẹ lọwọ awọn ọmọ Naijiria to ya fọnran naa ati awọn to pin in titi ti ọwọ ijọba fi tẹẹ. Wọn ni iwa bi arakunrin naa ṣe bọ aṣọ idaabobo to wọ lasiko to n gbe oku Abba Kyari sọnu silẹ naa ku diẹ kaato. Eyi lo si ti jẹ ki ijọba Abuja gbe igbesẹ to yẹ pe: Ijọba ni wọn rii pe awọn ohun eelo aabo ara ẹni lọwọ ajakalẹ aarun coronavirus naa wa kaakiri iboju oku naa Ṣugbọn bayii, wọn ti lọ palẹmọ gbogbo ohun to wa nilẹ kaakiri itẹ oku ni Gudu nilu Abuja. Bakan naa ni ijọba FCTA ti lọ fin kokoro apako ati apa kokoro aifojuri kaakiri itẹ oku to wa ni agbegbe Gudu nilu Abuja lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus. Ni Afikun, wọn ti n ko awọn eeyan ti ọrọ kan bi awọn oṣiṣẹ ni iboji oku naa si igbele fun ọjọ mẹrinla, lẹyin ti wọn yoo ṣe ayẹwo to yẹ fun wọn.


Eyi lo si ti jẹ ki ijọba Abuja gbe igbesẹ to yẹ pe: Ijọba ni wọn rii pe awọn ohun eelo aabo ara ẹni lọwọ ajakalẹ aarun coronavirus naa wa kaakiri iboju oku naa Ṣugbọn bayii, wọn ti lọ palẹmọ gbogbo ohun to wa nilẹ kaakiri itẹ oku ni Gudu nilu Abuja. Bakan naa ni ijọba FCTA ti lọ fin kokoro apako ati apa kokoro aifojuri kaakiri itẹ oku to wa ni agbegbe Gudu nilu Abuja lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus. Ni Afikun, wọn ti n ko awọn eeyan ti ọrọ kan bi awọn oṣiṣẹ ni iboji oku naa si igbele fun ọjọ mẹrinla, lẹyin ti wọn yoo ṣe ayẹwo to yẹ fun wọn. Ni afikun, FCTA tun fi atẹjade sita pe awọn ti da gbogbo awọn ti ọrọ kan mọ, awọn si ti fi ara balẹ wo iṣẹ ti wọn ṣe nibẹ ati ọna abayọ siṣoro to wa bayi FCTA ṣeleri pe lẹyin isinku Abba Kyari yii, awọn lawọn yoo maa ṣeto oku ẹnikẹni ti coronavirus ba tun pa ni Abuja. Wọn fi awọn ara Abuja lọkan balẹ pe ko nii si ewuitankalẹ ajakalẹ arun corona ni Abuja ati agbegbe rẹ. Awuyewuye lórí nǹkan márùn ún tí ó níí ṣe pẹ̀lú Abba Kyari nígbà ayé rẹ̀ rèé Abba Kyari: Awuyewuye lórí nǹkan márùn ún tí ó níí ṣe pẹ̀lú olórí òṣìṣẹ́ ààrẹ Buhari tó kú rèé Bí àwọn ọmọ Nàìjíríà kan ṣe ń daro ikú Abba Kyari pé ẹni re lọ, ní àwọn míràn ń ju oko ọ̀rọ̀ lu àwọn oloselu lori ikú rẹ.


Ni afikun, FCTA tun fi atẹjade sita pe awọn ti da gbogbo awọn ti ọrọ kan mọ, awọn si ti fi ara balẹ wo iṣẹ ti wọn ṣe nibẹ ati ọna abayọ siṣoro to wa bayi FCTA ṣeleri pe lẹyin isinku Abba Kyari yii, awọn lawọn yoo maa ṣeto oku ẹnikẹni ti coronavirus ba tun pa ni Abuja. Wọn fi awọn ara Abuja lọkan balẹ pe ko nii si ewuitankalẹ ajakalẹ arun corona ni Abuja ati agbegbe rẹ. Awuyewuye lórí nǹkan márùn ún tí ó níí ṣe pẹ̀lú Abba Kyari nígbà ayé rẹ̀ rèé Abba Kyari: Awuyewuye lórí nǹkan márùn ún tí ó níí ṣe pẹ̀lú olórí òṣìṣẹ́ ààrẹ Buhari tó kú rèé Bí àwọn ọmọ Nàìjíríà kan ṣe ń daro ikú Abba Kyari pé ẹni re lọ, ní àwọn míràn ń ju oko ọ̀rọ̀ lu àwọn oloselu lori ikú rẹ. Olori awọn oṣiṣẹ ni ileeṣẹ Aarẹ lorilẹede Naijiria, Abba Kyari ju awa silẹ, o dagbere faye lalẹ ọjọ Ẹti lẹyin to ba arun COVID-19 wọ iyaaja ṣugbọn ti ko lee bori. Ọpọ lo n foju wo Abba Kyari nigba aye rẹ gẹgẹ bii ẹni to lagbara julọ ni iṣejọba aarẹ Buhari. Ni ọdun 2015 ni aarẹ Buhari yan Abba Kyari gẹgẹ bii olori awọn oṣiṣẹ ni ọfiisi aarẹ; ipo yii lo si wa di ọdun ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹrin, ọdun 2020.


Olori awọn oṣiṣẹ ni ileeṣẹ Aarẹ lorilẹede Naijiria, Abba Kyari ju awa silẹ, o dagbere faye lalẹ ọjọ Ẹti lẹyin to ba arun COVID-19 wọ iyaaja ṣugbọn ti ko lee bori. Ọpọ lo n foju wo Abba Kyari nigba aye rẹ gẹgẹ bii ẹni to lagbara julọ ni iṣejọba aarẹ Buhari. Ni ọdun 2015 ni aarẹ Buhari yan Abba Kyari gẹgẹ bii olori awọn oṣiṣẹ ni ọfiisi aarẹ; ipo yii lo si wa di ọdun ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹrin, ọdun 2020. Nigba aye rẹ oniruuru awuyewuye lo wọ tọọ lẹyin: Ẹsun pe Abba Kyari gba abẹtẹlẹ lọwọ ileeṣẹ ibanisọrọ MTN Lọdun 2016 lẹyin ti ajọ to n ṣakoso ẹka ibanisọrs lorilẹede Naijiria, NCC paṣẹ ki ileeṣẹ ibanisọrọ MTN o san owo itanran fun bi o ṣe kuna lati ys gbogbo nọmba ibanisọrọ awọn eeyan ti ko ṣeto iforukọsilẹ awọn nọmba ibanisọrọ wọn gẹgẹ bi ofin ṣe laa kalẹ. Wọn fi ẹsun kan oloogbe Abba Kyari nigba naa pe o gba owo ẹyin to to ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira lọwọ ileeṣẹ naa lati lee din iye owo itanran ti wọn ni ki ileeṣẹ naa san nigba naa. Ko sẹni to fi idi eyi mulẹ nigba naa nitori Abba Kyari funra rẹ gan ke sawọn oṣiṣẹ agbofinro DSS lati wadii oun.


Nigba aye rẹ oniruuru awuyewuye lo wọ tọọ lẹyin: Ẹsun pe Abba Kyari gba abẹtẹlẹ lọwọ ileeṣẹ ibanisọrọ MTN Lọdun 2016 lẹyin ti ajọ to n ṣakoso ẹka ibanisọrs lorilẹede Naijiria, NCC paṣẹ ki ileeṣẹ ibanisọrọ MTN o san owo itanran fun bi o ṣe kuna lati ys gbogbo nọmba ibanisọrọ awọn eeyan ti ko ṣeto iforukọsilẹ awọn nọmba ibanisọrọ wọn gẹgẹ bi ofin ṣe laa kalẹ. Wọn fi ẹsun kan oloogbe Abba Kyari nigba naa pe o gba owo ẹyin to to ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira lọwọ ileeṣẹ naa lati lee din iye owo itanran ti wọn ni ki ileeṣẹ naa san nigba naa. Ko sẹni to fi idi eyi mulẹ nigba naa nitori Abba Kyari funra rẹ gan ke sawọn oṣiṣẹ agbofinro DSS lati wadii oun. Ẹsun pe Abba Kyari ni olori awọn igbimọ apaṣẹ wa (Cabal) ni ileeṣẹ aarẹ. Lati igba ti aarẹ Buhari ti de ori oye ni ariwo pe awọn alagbara kan wa to n paṣẹ ni ijọba rẹ ti bẹrẹ. Awọn alagbara yii ni wọn ni wọn n fi ọla jiyọ ti wọn si ti sọ aarẹ Buhari di aarẹ gbẹwudani.


Ẹsun pe Abba Kyari ni olori awọn igbimọ apaṣẹ wa (Cabal) ni ileeṣẹ aarẹ. Lati igba ti aarẹ Buhari ti de ori oye ni ariwo pe awọn alagbara kan wa to n paṣẹ ni ijọba rẹ ti bẹrẹ. Awọn alagbara yii ni wọn ni wọn n fi ọla jiyọ ti wọn si ti sọ aarẹ Buhari di aarẹ gbẹwudani. Ọrọ yii di ọrọ ajọsọ kaakiri orilẹede Naijiria paapaa julọ lasiko ti ara aarẹ Buhari ko fi ya to fi lọ gba itọju ni ilu Lọndọn. Gẹgẹ bi iroyin nigba naa,ko si ẹnikẹni to lee ṣe ohunkohun nigba naa bi awọn igbimọ alagbara yii ko ba fọwọ sii. Aawọ laarin Abba Kyari ati aya aarẹ, Aisha Buhari Iyawo aarẹ Buhari, Aisha Buhari ni a lee sọ pe o jẹ eeyan akọkọ lara awọn to sun mọ aarẹ Buhari  to kọkọ pariwo sita pe lootọ ni awọn igbimọ alagbara yii wa.


Ọrọ yii di ọrọ ajọsọ kaakiri orilẹede Naijiria paapaa julọ lasiko ti ara aarẹ Buhari ko fi ya to fi lọ gba itọju ni ilu Lọndọn. Gẹgẹ bi iroyin nigba naa,ko si ẹnikẹni to lee ṣe ohunkohun nigba naa bi awọn igbimọ alagbara yii ko ba fọwọ sii. Aawọ laarin Abba Kyari ati aya aarẹ, Aisha Buhari Iyawo aarẹ Buhari, Aisha Buhari ni a lee sọ pe o jẹ eeyan akọkọ lara awọn to sun mọ aarẹ Buhari  to kọkọ pariwo sita pe lootọ ni awọn igbimọ alagbara yii wa. Aisha Buhari pariwo sita nigba naa pe pe awọn eeyan kan n ko aarẹ Buhari ni papa mọra ti wọn si sọ ara wọn di apaṣẹ waa ni ileeṣẹ aarẹ. Kyari ko iyan ipo igbakeji aarẹ, Oṣinbajo kere. Bakan naa ni iroyin lọ kaakiri nigba kan naa lorilẹede Naijiria to fẹsun kan Abba Kyari nigba naa pe o n lo anfani bi o ṣe sunmọ aarẹ Muhammadu Buhari  lati maa fi jẹ gaba le igbakeji aarẹ, Yẹmi Oṣinbajo lori.


Aisha Buhari pariwo sita nigba naa pe pe awọn eeyan kan n ko aarẹ Buhari ni papa mọra ti wọn si sọ ara wọn di apaṣẹ waa ni ileeṣẹ aarẹ. Kyari ko iyan ipo igbakeji aarẹ, Oṣinbajo kere. Bakan naa ni iroyin lọ kaakiri nigba kan naa lorilẹede Naijiria to fẹsun kan Abba Kyari nigba naa pe o n lo anfani bi o ṣe sunmọ aarẹ Muhammadu Buhari  lati maa fi jẹ gaba le igbakeji aarẹ, Yẹmi Oṣinbajo lori. Ọpọ awọn iwe iroyin abẹle lorilẹede Naijiria nigba naa ni wọn royin bi Abba Kyari ṣe n lo agbara aarẹ Buhari lati ti awọn ohun ti Oṣinbajo ba beere fun inawo si ẹgbẹ kan Awuyewuye pe Abba Kyari n toju bọ ọrọ to nii ṣe pẹlu abo orilẹede Naijiria. Laipẹ yii ni awọn iwe iroyin abẹle kan gbee pe iwe ijsba kan wa ti adari eto abo lorilẹede Naijiria, Babagana Monguno ti n fi ẹsun kan Abba Kyari pe o ṣe ayọjuran lọna to lewu si ọrọ eto abo orilẹede Naijiria. Bakan naa ni Monguna ti fẹsun kan Abba Kyari pe o n paṣẹ fun awọn olori ileeṣẹ alaabo gbogbo lorilẹede Naijiria, eleyi ti aarẹ funrarẹ kii mọ si lọpọ igba.


Ọpọ awọn iwe iroyin abẹle lorilẹede Naijiria nigba naa ni wọn royin bi Abba Kyari ṣe n lo agbara aarẹ Buhari lati ti awọn ohun ti Oṣinbajo ba beere fun inawo si ẹgbẹ kan Awuyewuye pe Abba Kyari n toju bọ ọrọ to nii ṣe pẹlu abo orilẹede Naijiria. Laipẹ yii ni awọn iwe iroyin abẹle kan gbee pe iwe ijsba kan wa ti adari eto abo lorilẹede Naijiria, Babagana Monguno ti n fi ẹsun kan Abba Kyari pe o ṣe ayọjuran lọna to lewu si ọrọ eto abo orilẹede Naijiria. Bakan naa ni Monguna ti fẹsun kan Abba Kyari pe o n paṣẹ fun awọn olori ileeṣẹ alaabo gbogbo lorilẹede Naijiria, eleyi ti aarẹ funrarẹ kii mọ si lọpọ igba. Ẹ wo àwọn ẹ̀kọ́ tí ikú Abba Kyari kọ olóṣèlú Nàìjíríà - Aráàlú ṣàlàyé Yoruba ni bàa kú laa dere, èèyàn kò sunwọn ni aaye àmọ́ èyí kò rí bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ikú olórí òṣìṣẹ́ nílé isẹ Ààrẹ, Abba Kyari tó dara ilẹ̀.Lójú opo ikan sira ẹni Twitter àti Facebook, onírúurú ọ̀nà ni awọn ọmọ Nàìjíríà ń gba daro olóògbé náà, bí àwọn kan se kárí bọnu pé ẹni re lọ, ní àwọn miran lọ ikú rẹ láti sọ oko ọ̀rọ̀ sáwọn oloselu Nàìjíríà. Bẹẹ si ni ọ̀pọ̀ àwọn akẹẹgbẹ rẹ nínú oselu, pàápàá àwọn igun alátakò lo ń ṣe ìdárò rẹ fún ipa tó ko fún ìlọsíwájú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Femi Fani-Kayode @realFFK daro pé òun ti pàdánù ọrẹ ogójì ọdún táwọn di jọ lọ sílè ẹ̀kọ́ fasiti Cambridge.


Ẹ wo àwọn ẹ̀kọ́ tí ikú Abba Kyari kọ olóṣèlú Nàìjíríà - Aráàlú ṣàlàyé Yoruba ni bàa kú laa dere, èèyàn kò sunwọn ni aaye àmọ́ èyí kò rí bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ikú olórí òṣìṣẹ́ nílé isẹ Ààrẹ, Abba Kyari tó dara ilẹ̀.Lójú opo ikan sira ẹni Twitter àti Facebook, onírúurú ọ̀nà ni awọn ọmọ Nàìjíríà ń gba daro olóògbé náà, bí àwọn kan se kárí bọnu pé ẹni re lọ, ní àwọn miran lọ ikú rẹ láti sọ oko ọ̀rọ̀ sáwọn oloselu Nàìjíríà. Bẹẹ si ni ọ̀pọ̀ àwọn akẹẹgbẹ rẹ nínú oselu, pàápàá àwọn igun alátakò lo ń ṣe ìdárò rẹ fún ipa tó ko fún ìlọsíwájú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Femi Fani-Kayode @realFFK daro pé òun ti pàdánù ọrẹ ogójì ọdún táwọn di jọ lọ sílè ẹ̀kọ́ fasiti Cambridge. O ṣe àpèjúwe olóògbé náà bíi èèyàn rere àti ẹni apọnle bí ó tilè jẹ́ pé èrò àwọn nínú òṣèlú ṣe ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Daddy Freeze @DaddyFRZ lójú òpó tiẹ̀ ni, ẹkọ mẹta ni ikú Abba Kyari kọ àwa ọmọ Nàìjíríà àtàwọn oloselu. Èkíní ni pé, ikú Kyari fìdí rẹ múlẹ̀ pé, lóòótọ́ ni àrùn Coronavirus wá, to sì ń pá èèyàn.Ẹ̀kọ́ kejì ni pé a nílò abẹrẹ ajẹsara ni kíákíá lórílẹ̀-èdè yìí tí ẹkọ kẹta si n ke si wa pé àwọn ilé ìwòsàn wá nílò àtúnṣe lọgan.


O ṣe àpèjúwe olóògbé náà bíi èèyàn rere àti ẹni apọnle bí ó tilè jẹ́ pé èrò àwọn nínú òṣèlú ṣe ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Daddy Freeze @DaddyFRZ lójú òpó tiẹ̀ ni, ẹkọ mẹta ni ikú Abba Kyari kọ àwa ọmọ Nàìjíríà àtàwọn oloselu. Èkíní ni pé, ikú Kyari fìdí rẹ múlẹ̀ pé, lóòótọ́ ni àrùn Coronavirus wá, to sì ń pá èèyàn.Ẹ̀kọ́ kejì ni pé a nílò abẹrẹ ajẹsara ni kíákíá lórílẹ̀-èdè yìí tí ẹkọ kẹta si n ke si wa pé àwọn ilé ìwòsàn wá nílò àtúnṣe lọgan. Awọn mii n beere ibeere nla pé bawo la ṣe fẹ mọ pe Abba Kyari ganhan lo ku  lasiko yii pé Ta lo le sọ nipato pe Kyari ni wọn n sin pe o ku? @CallMeBiola sọ ń tiẹ̀ pé, bóyá Abba Kyari lo kú àbí ẹlòmíràn, inú òun kò dùn rárá pé àrùn Covid-19 ń pá ọmọ Nàìjíríà. Bákan náà ni àwọn miran ń kesi àwọn aláṣẹ Nàìjíríà pé, kí wọn kọ ẹ̀kọ́ ńlá nípa ohun tí àwọn ọmọ Nàìjíríà ń sọ lẹ́yìn ikú Abba Kyari Wọn ni ki wọn sì máa rò ohun tí aráyé yóò sọ nípa tiwọn náà, tí wọn ba papoda.