Ayẹyẹ Ayajo ọdún Lisabi ọdun yìí ni àwọn lekan lekan tí peju pèsè ṣe láti ṣe ìwúre lórí òkúta olumo , kíkọ orin ògo Ẹ̀gbá àti ṣíṣe àwọn onírúurú àfihàn àṣà ilẹ̀ Yorùbá míràn hàn. Lára àwọn ènìyàn jankanjankan tí wọ́n pèsè síbí ayéye Lisabi ọdún yìí ni a ti rí Ààrẹ Ona Kàkànfo ile Yorùbá, Ibà Gani Adams, Oba Agura tí Gbagura, Abdul Sabur Bakir. Awon mii tun ni Olú tí ìlú itori, Ọba Akorede Abdlfatai Akamo, Balogun Ẹ̀gbá, Sikirulahi Atobatele àti àwọn jankan jankan mìíràn. Ayẹyẹ Ayajo Àjọ̀dún Lisabi, Eelekaarundinlogoji irú ẹ ti ọdún yìí tí bẹ̀rẹ̀ ni ìlú Ẹ̀gbá. Àjọ̀dún Lisabi Agbongbo Akala tọdún 2022 ti bẹ̀rẹ̀ ní Abeokuta Ni ilu Abẹ́òkúta tí ń ṣe olú ìlú Ìpínlẹ̀ Ogún níbí tí àwọn ọmọ bíbí Ẹ̀gbá, Oba, ìjòyè tí màá ṣe ajoyo àṣà, àti isese wọ́n. Ayeye odun Lisabi yii wa láti fi ṣé ìrántí àwọn akọni wọn bí LISABI AGBONGBO AKALA, SODEKE pelu awon mii ti won ti ja fun ominira Egba ti won si ti teri gbaso.


35th Lisabi Day: Àwòkọ́se rere ni Lisabi jẹ́ fún ọ̀dọ́ láti jẹ́ ògo Ẹ́gbá àti ilẹ̀ Yorùbá lapapo- Oba Gbadebo

Ayẹyẹ Ayajo Àjọ̀dún Lisabi, Eelekaarundinlogoji irú ẹ ti ọdún yìí tí bẹ̀rẹ̀ ni ìlú Ẹ̀gbá. Àjọ̀dún Lisabi Agbongbo Akala tọdún 2022 ti bẹ̀rẹ̀ ní Abeokuta Ni ilu Abẹ́òkúta tí ń ṣe olú ìlú Ìpínlẹ̀ Ogún níbí tí àwọn ọmọ bíbí Ẹ̀gbá, Oba, ìjòyè tí màá ṣe ajoyo àṣà, àti isese wọ́n. Ayeye odun Lisabi yii wa láti fi ṣé ìrántí àwọn akọni wọn bí LISABI AGBONGBO AKALA, SODEKE pelu awon mii ti won ti ja fun ominira Egba ti won si ti teri gbaso. Koda, odun yii tun wa fun sisami àwọn òun isenbaye bí ÒKÚTA OLUMO àti àwọn nkan mèremère míràn. Kini pataki ọdun naa? Lara pataki ohun tí wọ́n fi ń sàmì ayẹyẹ náà ni wọ́n tí lọ sí orí òkúta Olumo lónìí tí ń ṣe ọjọ́ kẹrin, oṣù kẹta.


Koda, odun yii tun wa fun sisami àwọn òun isenbaye bí ÒKÚTA OLUMO àti àwọn nkan mèremère míràn. Kini pataki ọdun naa? Lara pataki ohun tí wọ́n fi ń sàmì ayẹyẹ náà ni wọ́n tí lọ sí orí òkúta Olumo lónìí tí ń ṣe ọjọ́ kẹrin, oṣù kẹta. Nibe ni Kabiyesi Aláké tí ilé Ẹ̀gbá, Oba Adedotun Arẹwà Gbadebo Okunkenu kẹrin tí o tún ṣé olórí Ọba ní ekun Egba gba adura itesiwaju Egba kaakiri agbaye. Bakan naa lo ko àwọn ọmọ bíbí Ẹ̀gbá, ìjòyè àti ará lọ sí ọjà itoku láti lọ ṣe ìwúre àti kíkọ orin ògo Ẹ̀gbá.


Nibe ni Kabiyesi Aláké tí ilé Ẹ̀gbá, Oba Adedotun Arẹwà Gbadebo Okunkenu kẹrin tí o tún ṣé olórí Ọba ní ekun Egba gba adura itesiwaju Egba kaakiri agbaye. Bakan naa lo ko àwọn ọmọ bíbí Ẹ̀gbá, ìjòyè àti ará lọ sí ọjà itoku láti lọ ṣe ìwúre àti kíkọ orin ògo Ẹ̀gbá.


Firdaus Abdullahi Oluwo's bride: Ẹ wo bí Olorì tuntun ṣe ń tẹkọ̀ létí lọ sí ààfin Oluwo

Ni bayii ti Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi ti gbe olori tuntun lati ilu Kano. Olori naa ti n tẹkọ leti lọ si ilu Iwo bayii si aafin Oluwo ti yoo jẹ ile rẹ tuntun. Lasiko ti a n ko iroyin yii jọ, awọn eeyan to ba olori tuntun naa wa lati Kano atawọn asọju Oluwo ti n tẹkọ leti lọ si ilu Iwo, nibi ti ọpọ awọn araalu ti n duro lati ki olori tuntun naa kaabọ. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Gbogbo eto lo ti wa nilẹ fun dídé olori Firdaus Abdullahi tii ṣe ayaba titun fun Ọba  Abdullrosheed Adewale Akanbi Oluwo  ti ilu Iwo. Eto ayẹyẹ naa yio waye lọsan oni ni gbagede Aafin Oluwo ti ilẹ Iwo lẹyin ti Ọba abdulllahroshed Adewale ti san owo ori miliọnu kan naira fun idile ayaba rẹ.


Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Gbogbo eto lo ti wa nilẹ fun dídé olori Firdaus Abdullahi tii ṣe ayaba titun fun Ọba  Abdullrosheed Adewale Akanbi Oluwo  ti ilu Iwo. Eto ayẹyẹ naa yio waye lọsan oni ni gbagede Aafin Oluwo ti ilẹ Iwo lẹyin ti Ọba abdulllahroshed Adewale ti san owo ori miliọnu kan naira fun idile ayaba rẹ. Lana ọjọ Abamẹta ni eto igbeyawo ti ilana ẹya Hausa ni ilu Kano nibi ti Ayaba Firdaus ti dagbere fun baba rẹ to jẹ eekan ilu wọn naa lọhun atawọn mọlẹbi rẹ tii ṣe idile Ọba. Gẹgẹ bi akọroyin BBC Yoruba ṣe jabọ, baalu ti yio gbe ayaba Firdaus yio balẹ si papa oko  ofurufu Murtala Muhammed ni Eko lọsan oni. Firdaus, ti o jẹ ọmọ ẹgbọn Emir ti Kano lọwọlọwọ, Alhaji Aminu Ado Bayero, ti gba iwe-ẹkọ diploma ninu imọ ounje sise lati ile ẹkọ gbogbo niṣe, Poly Kano.


Lana ọjọ Abamẹta ni eto igbeyawo ti ilana ẹya Hausa ni ilu Kano nibi ti Ayaba Firdaus ti dagbere fun baba rẹ to jẹ eekan ilu wọn naa lọhun atawọn mọlẹbi rẹ tii ṣe idile Ọba. Gẹgẹ bi akọroyin BBC Yoruba ṣe jabọ, baalu ti yio gbe ayaba Firdaus yio balẹ si papa oko  ofurufu Murtala Muhammed ni Eko lọsan oni. Firdaus, ti o jẹ ọmọ ẹgbọn Emir ti Kano lọwọlọwọ, Alhaji Aminu Ado Bayero, ti gba iwe-ẹkọ diploma ninu imọ ounje sise lati ile ẹkọ gbogbo niṣe, Poly Kano. Ṣaaju ni a ti fọrọ wa ni lẹnu wo fun awọn ara Ilu Iwo pe bawo ni wọn ṣe n reti Olori tuntun si. Tidunnu tidunnu lawọn ara Iwo fi ni awọn n reti aya tuntun lọọdẹ Ọba wọn. Koda lara awọn agba ilu ni iyawo kekere ti oun naa, ẹ́ya Hausa ni torinaa Ayaba Firdaus ko lee dabi ajoji si awọn ni Iwo tori ọmọ Naijiria ni.


Ṣaaju ni a ti fọrọ wa ni lẹnu wo fun awọn ara Ilu Iwo pe bawo ni wọn ṣe n reti Olori tuntun si. Tidunnu tidunnu lawọn ara Iwo fi ni awọn n reti aya tuntun lọọdẹ Ọba wọn. Koda lara awọn agba ilu ni iyawo kekere ti oun naa, ẹ́ya Hausa ni torinaa Ayaba Firdaus ko lee dabi ajoji si awọn ni Iwo tori ọmọ Naijiria ni.


OAU VC: Wọ́n lù wá, wọ́n gbé ẹbọ wọ OAU, àfi kí wọ́n dáwọ́ ìfẹ̀hónùhàn oníṣẹ̀ṣe yìí dúró o - SUG

Awọn ọmọ ile-iwe Obafemi Awolowo ti jade lati rawọ ẹbe sí awọn ọmọ abinibi ati awọn olugbe ilu ile Ife lori rògbòdìyàn to waye ni ile ẹkọ wọn. Ninu ifọrọwanilẹnuwo ti wọn ṣe pẹlu BBC Yoruba, alukoro ẹgbẹ awọ ọmọ ile ẹkọ Fasiti OAU ni oriṣiriṣi nkan to ba ni ninu jẹ lo n tara ifhonuhan naa jade. "Wọn ko fi ifhonuhan wọn mọ nibi ki wọn pariwo nikan, wọn n daya ja oriṣiriṣi akẹkọọ, ohun taa fẹ ni ki wọn yanju ọrọ laarin ara wọn ki wọn jẹ ki awọn akẹkọọ ri imu mi". A ri wọn ti wọn wọ inu gba pẹlu oriṣiriṣi nkan bii ẹbọ egungun ti wọn si n pe awọn ede ibilẹ koda, wọn n lu awọn akẹkọọ". Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wà kọ́ ló ṣe ìwọ́de ẹlẹ́yà tó wáyé ní OAU - Ẹgbẹ́ ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ Gómìnà Oyetola rawọ́ ẹ̀bẹ̀ sáwọn aráàlù atí Oníṣẹ̀ṣe tó fẹ̀hónúhàn ní OAU torí VC tuntun tí kìí ṣe ọmọ ìlú Mọ̀ nípa ìlànà tí wọ́n n gbà yan ọ̀gá àgbà Fásítì, VC ní Naijiria Ìwọ́de tako ìyànsípò VC tuntun ní OAU kò tako òfin - Ooni Ogunwusi Awọn akẹkọọ Ile Iwe giga Obafemi Awolowo University, OAU Ile-Ife wa rawọ ẹbẹ sí awon ọmọ araalu Ife lati tẹle ilana to yẹ ki wọn le ri ọmọ bibi ilu gẹgẹ bi igbakeji ọga agba ile iwe giga naa. Awon ọmọ ile iwe giga yii n bẹbẹ lẹyin ifehonuhan to n lọ lọwo ninu ọgbà ile iwe wọn ti awọn ọmọ onílùú ati awọn oloosa n fi ifẹhonuhan lori yiyan ọga àgbà tuntun ti ile-ẹko giga naa.


A ri wọn ti wọn wọ inu gba pẹlu oriṣiriṣi nkan bii ẹbọ egungun ti wọn si n pe awọn ede ibilẹ koda, wọn n lu awọn akẹkọọ". Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wà kọ́ ló ṣe ìwọ́de ẹlẹ́yà tó wáyé ní OAU - Ẹgbẹ́ ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ Gómìnà Oyetola rawọ́ ẹ̀bẹ̀ sáwọn aráàlù atí Oníṣẹ̀ṣe tó fẹ̀hónúhàn ní OAU torí VC tuntun tí kìí ṣe ọmọ ìlú Mọ̀ nípa ìlànà tí wọ́n n gbà yan ọ̀gá àgbà Fásítì, VC ní Naijiria Ìwọ́de tako ìyànsípò VC tuntun ní OAU kò tako òfin - Ooni Ogunwusi Awọn akẹkọọ Ile Iwe giga Obafemi Awolowo University, OAU Ile-Ife wa rawọ ẹbẹ sí awon ọmọ araalu Ife lati tẹle ilana to yẹ ki wọn le ri ọmọ bibi ilu gẹgẹ bi igbakeji ọga agba ile iwe giga naa. Awon ọmọ ile iwe giga yii n bẹbẹ lẹyin ifehonuhan to n lọ lọwo ninu ọgbà ile iwe wọn ti awọn ọmọ onílùú ati awọn oloosa n fi ifẹhonuhan lori yiyan ọga àgbà tuntun ti ile-ẹko giga naa. Gẹgẹ bi Ogunperi Taofeek Olalekan (TAO) Alukoro awọn akẹkọ ile-iwe naa to ba akọroyin BBC Yoruba sọrọ, o wi pe isẹlẹ naa ko ba idagbasoke eto ẹkọ ati awọn iṣẹ ti kii ṣe ara eto-ẹkọ ti ogba ile iwe naa. Taofeek sọ lorukọ awọn akẹkọ to ku pe ọga agba ileewe ti wọn ba yan lee jẹ ara ilu o si le jẹ ara ita amọ eyi ko yọ awọn akẹkọọ lẹnu niwọn igba ti awọn to wa nidi akoso rẹ ba ti ṣe iṣẹ bo ṣe tọ labẹ ofin amọ ko jẹ ohun to maa tu awọn lara. Alukoro awon akẹkọ náà fi ye wa wipe awọn Ọmọ onílù ti ikede ọga agba tuntun fún ile-iwe gíga Obafemi Awolowo ti ko tẹ lọrun n di ẹnu-ọna ile-iwe to ṣe idiwọ fun ọkọ ati eniyan lati wọle ati jade kuro ninu ọgba naa.


Gẹgẹ bi Ogunperi Taofeek Olalekan (TAO) Alukoro awọn akẹkọ ile-iwe naa to ba akọroyin BBC Yoruba sọrọ, o wi pe isẹlẹ naa ko ba idagbasoke eto ẹkọ ati awọn iṣẹ ti kii ṣe ara eto-ẹkọ ti ogba ile iwe naa. Taofeek sọ lorukọ awọn akẹkọ to ku pe ọga agba ileewe ti wọn ba yan lee jẹ ara ilu o si le jẹ ara ita amọ eyi ko yọ awọn akẹkọọ lẹnu niwọn igba ti awọn to wa nidi akoso rẹ ba ti ṣe iṣẹ bo ṣe tọ labẹ ofin amọ ko jẹ ohun to maa tu awọn lara. Alukoro awon akẹkọ náà fi ye wa wipe awọn Ọmọ onílù ti ikede ọga agba tuntun fún ile-iwe gíga Obafemi Awolowo ti ko tẹ lọrun n di ẹnu-ọna ile-iwe to ṣe idiwọ fun ọkọ ati eniyan lati wọle ati jade kuro ninu ọgba naa. A o ranti pe wahala naa bere lọsẹ to kọja lẹyin ti wọn yan Ọjọgbọn Adebayo Bamire gẹgẹ bii Ọga agba ile-ẹko giga Obafemi Awolowo, OAU nigbati Ọjọgbon Eyitope Ogunbodede pari saa tirẹ. Olùdásílẹ̀ ìjọ méjì di afurasí tó pa ọmọ ìjọ lásìkò ìsìn, wo bí wọ́n ṣe sin òkú rẹ̀ láì sọ f'Ọ́lọ́pàá 'Ojú ara méjì ni mo ní, wọ́n sì bí i mọ́ mí ni' Ilé ẹjọ́ pàṣẹ kí ìyá tó lu olùkọ́ ọmọ rẹ̀ ní Ogun lọ gbá ọgbà ilé ẹ̀kọ́ nàá fún oṣù mẹ́fà Awọn akẹkọ rawọ ẹbẹ si àwọn ọmọ ìlú Ilé-Ifẹ̀ pé kí wọ́n má ṣe gbé apẹrẹ búburú kalẹ̀ ní ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́. Gbogbo igbinyànjú wa lati ba oṣiṣẹ to jẹ alukoro ile-ẹko giga Obafemi Awolowo s'ọrọ lo ja si wipe awọn ko le ba oniroyin kankan sọrọ fún àwọn ìgbésẹ tó n lọ lọwọ lati dẹkùn rògbòdìyàn náà.


A o ranti pe wahala naa bere lọsẹ to kọja lẹyin ti wọn yan Ọjọgbọn Adebayo Bamire gẹgẹ bii Ọga agba ile-ẹko giga Obafemi Awolowo, OAU nigbati Ọjọgbon Eyitope Ogunbodede pari saa tirẹ. Olùdásílẹ̀ ìjọ méjì di afurasí tó pa ọmọ ìjọ lásìkò ìsìn, wo bí wọ́n ṣe sin òkú rẹ̀ láì sọ f'Ọ́lọ́pàá 'Ojú ara méjì ni mo ní, wọ́n sì bí i mọ́ mí ni' Ilé ẹjọ́ pàṣẹ kí ìyá tó lu olùkọ́ ọmọ rẹ̀ ní Ogun lọ gbá ọgbà ilé ẹ̀kọ́ nàá fún oṣù mẹ́fà Awọn akẹkọ rawọ ẹbẹ si àwọn ọmọ ìlú Ilé-Ifẹ̀ pé kí wọ́n má ṣe gbé apẹrẹ búburú kalẹ̀ ní ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́. Gbogbo igbinyànjú wa lati ba oṣiṣẹ to jẹ alukoro ile-ẹko giga Obafemi Awolowo s'ọrọ lo ja si wipe awọn ko le ba oniroyin kankan sọrọ fún àwọn ìgbésẹ tó n lọ lọwọ lati dẹkùn rògbòdìyàn náà. Ìkọ Iroyin BBC Yoruba tẹsiwaju lati bá àwọn olooṣa to fehonuhan ninu ọgbà ile ẹko naa sọrọ ti a sì gbọ wipe wọn ní ìpàdé pẹlu Ọba Adeyeye Ogunwusi Ojaja keji amọ pabo lo ja si. Taofeek wa rọ awọn akẹkọ ẹgbẹ rẹ pe ki wọn sa kuro nibi ti wahala ba wa.


Ìkọ Iroyin BBC Yoruba tẹsiwaju lati bá àwọn olooṣa to fehonuhan ninu ọgbà ile ẹko naa sọrọ ti a sì gbọ wipe wọn ní ìpàdé pẹlu Ọba Adeyeye Ogunwusi Ojaja keji amọ pabo lo ja si. Taofeek wa rọ awọn akẹkọ ẹgbẹ rẹ pe ki wọn sa kuro nibi ti wahala ba wa.


Aarẹ Ona kakanfo, Iba Gani Adams: Ẹèyàn máa ń ra ayé gbé ni, ọ̀tá kò fẹ́ kí ẹnìkankan gbé ilé ayé se rere

Aarẹ Ona Kakanfo so wi pe ko si ẹni ti ko ni ku, sugbọn ẹni ba maa pẹ laye maa ra aye gbe ni. Iba Gani Adams salaye fun BBC Yoruba pe Olorun lo ni okun ẹ̀mí lọ́wọ́. Ati pe ko kuku si eni ti ko ni ku laye sugbon asiko lo yatọ si ara wọn. Kini Gani Adams pe ni ọ̀na abayọ? Aare Ona Kakanfo gbogbo ile Yoruba lasiko yii, Iba Gani Adams sọ̀rọ̀ lori ona abayo pe aragbe ni ile aye. O ni bi eeyan ba se sunmo awon ti Olodumare gbe aye le lọ́wọ́ to ni o ku si iru eni bẹ́ẹ̀ lọ́wọ́.


Kini Gani Adams pe ni ọ̀na abayọ? Aare Ona Kakanfo gbogbo ile Yoruba lasiko yii, Iba Gani Adams sọ̀rọ̀ lori ona abayo pe aragbe ni ile aye. O ni bi eeyan ba se sunmo awon ti Olodumare gbe aye le lọ́wọ́ to ni o ku si iru eni bẹ́ẹ̀ lọ́wọ́. Ati pe ki onikaluku ma sun asunpara.


Igbo Olodumare: Ohun gbogbo tó wà nínú ìwé Fagunwa ló wà nínú igbó náà

Fun igba akọkọ, ẹnu alagba Daniel Olorunfemi Fagunwa, ti ọpọ eeyan mọ si D.O Fagunwa ni wọn ti gbọ nipa Igbo Olodumare. Iwe yii ti Fagunwa kọ lọdun 1949 si ni awọn eeyan kan gbagbọ pe o jẹ iwe arosọ keji ti wọn yoo kọ ni ede Yoruba lẹyin iwe Ogboju Ode Ninu Igbo Irunmole. Idi ni pe akọni onkọwe naa kọ iwe kan to pe akọle rẹ ni Igbo Olodumare, ti ọpọ eeyan si maa n ro pe arosọ lasan ni iwe naa. Sugbọn ọpọ eeyan ni ko mọ pe Igbo kiji-kiji kan wa nipinlẹ Ondo lagbegbe ilu Okegbo, tii se ilu abinibi Fagunwa, ti wọn n pe ni Igbo Olodumare. Irinajo si Igbo Olodumare lati ilu Okegbo, to wa loju ọna Ife si Ondo si to ogun Kilomita. Fun iyalẹnu, ọpọ awọn orukọ ti Fagunwa mẹnuba ninu iwe rẹ lo wa ninu Igbo Olodumare ta n sọrọ rẹ yii bi o tilẹ jẹ pe awọn ohun aramọnda bii iwin, idan, ati ọpọ adiitu ti poora nibẹ.


Sugbọn ọpọ eeyan ni ko mọ pe Igbo kiji-kiji kan wa nipinlẹ Ondo lagbegbe ilu Okegbo, tii se ilu abinibi Fagunwa, ti wọn n pe ni Igbo Olodumare. Irinajo si Igbo Olodumare lati ilu Okegbo, to wa loju ọna Ife si Ondo si to ogun Kilomita. Fun iyalẹnu, ọpọ awọn orukọ ti Fagunwa mẹnuba ninu iwe rẹ lo wa ninu Igbo Olodumare ta n sọrọ rẹ yii bi o tilẹ jẹ pe awọn ohun aramọnda bii iwin, idan, ati ọpọ adiitu ti poora nibẹ. Sugbọn ẹ jẹ ka wo awọn ohun to wa ninu igbo naa to farapẹ awọn ohun ti Fagunwa mẹnuba ninu iwe rẹ. Ni ẹnu ọna abawọle igbo ẹrujẹjẹ naa ni akọle kan wa to n se apejuwe ọna sinu igbo ọhun. Amọ ohun iyalẹnu ni bi wọn se ni igbin tobi ju ijapa lọ ninu igbo naa.


Sugbọn ẹ jẹ ka wo awọn ohun to wa ninu igbo naa to farapẹ awọn ohun ti Fagunwa mẹnuba ninu iwe rẹ. Ni ẹnu ọna abawọle igbo ẹrujẹjẹ naa ni akọle kan wa to n se apejuwe ọna sinu igbo ọhun. Amọ ohun iyalẹnu ni bi wọn se ni igbin tobi ju ijapa lọ ninu igbo naa. Akọle naa si lo ni "Eyi ni ọna ilu Igbo Olodumare nibi ti igbin ti ga ju Ijapa lọ Bakan naa ni Oke Langbodo wa ninu Igbo Olodumare, ara igi kan si ni wọn so akọle to n juwe ọna sori oke naa si. Irin arinwọdi si ni ki eeyan to gun oke yii, eyi ti kii se eremọde rara. Ori oke yii si ni wọn ti sọ pe igbin tobi ju ijapa lọ, aarin gbungbun Igbo Olodumare si ni Oke langbodo wa.


Akọle naa si lo ni "Eyi ni ọna ilu Igbo Olodumare nibi ti igbin ti ga ju Ijapa lọ Bakan naa ni Oke Langbodo wa ninu Igbo Olodumare, ara igi kan si ni wọn so akọle to n juwe ọna sori oke naa si. Irin arinwọdi si ni ki eeyan to gun oke yii, eyi ti kii se eremọde rara. Ori oke yii si ni wọn ti sọ pe igbin tobi ju ijapa lọ, aarin gbungbun Igbo Olodumare si ni Oke langbodo wa. Ere baba onirungbọn yẹukẹ naa wa ninu igbo olodumare yii. Baba naa, ninu aworan yii lo de fila, ti irungbọn rẹ si gun lọ gbọọrọ, bẹẹ lo dudu pẹlu. Koda, baba naa fi igi kan hanu to dabi ikoko taba, to si joko dabu ẹsẹ rẹ sori ara wọn.


Ere baba onirungbọn yẹukẹ naa wa ninu igbo olodumare yii. Baba naa, ninu aworan yii lo de fila, ti irungbọn rẹ si gun lọ gbọọrọ, bẹẹ lo dudu pẹlu. Koda, baba naa fi igi kan hanu to dabi ikoko taba, to si joko dabu ẹsẹ rẹ sori ara wọn. Ẹsẹ bata to to mẹtalelaadọrin ni eeyan yoo ka ko to de ori Apata Adimula, nibi ti awọn agbaagba meje ti lọ sepade pẹlu Ojola ibinu, tii se olori ejo aye gbogbo, gẹgẹ bo se wa ninu iwe Fagunwa. Fagunwa ni ẹẹkan ninu ọdun kan si ni Ojola ibinu naa maa n jade sita, ẹni to sọ pe o ni ori bii ti eeyan. Aginju Idakẹrọrọ yii ni Fagunwa se apejuwe rẹ pe o dakẹ mini-mini, eku ati ẹyẹ kii ke nibẹ, bi abẹrẹ si bọ silẹ, eeyan yoo gbọ iro rẹ.


Ẹsẹ bata to to mẹtalelaadọrin ni eeyan yoo ka ko to de ori Apata Adimula, nibi ti awọn agbaagba meje ti lọ sepade pẹlu Ojola ibinu, tii se olori ejo aye gbogbo, gẹgẹ bo se wa ninu iwe Fagunwa. Fagunwa ni ẹẹkan ninu ọdun kan si ni Ojola ibinu naa maa n jade sita, ẹni to sọ pe o ni ori bii ti eeyan. Aginju Idakẹrọrọ yii ni Fagunwa se apejuwe rẹ pe o dakẹ mini-mini, eku ati ẹyẹ kii ke nibẹ, bi abẹrẹ si bọ silẹ, eeyan yoo gbọ iro rẹ. Fun iyalẹnu, ni aginju idakẹrọrọ ninu Igbo Olodumare loju aye, wọn kii faye gba ki ẹnikẹni bara wọn sọrọ, wọn kan maa n fi ọwọ se apejuwe fun ara wọn ni. Ibẹ tutu mini mini lootọ, to si dabi ẹni pe ojo sẹsẹ rọ ni nigba ti awọn agbegbe yoku ninu igbo naa si gbona. Bakan naa ni oju ọna si Isalu Ọrun, Ibujoko Olowo Aye ati odo ewe gbese ati Ọgbun Ainisalẹ wa ninu Igbo Olodumare gẹgẹ bi Fagunwa ti se apejuwe rẹ.


Fun iyalẹnu, ni aginju idakẹrọrọ ninu Igbo Olodumare loju aye, wọn kii faye gba ki ẹnikẹni bara wọn sọrọ, wọn kan maa n fi ọwọ se apejuwe fun ara wọn ni. Ibẹ tutu mini mini lootọ, to si dabi ẹni pe ojo sẹsẹ rọ ni nigba ti awọn agbegbe yoku ninu igbo naa si gbona. Bakan naa ni oju ọna si Isalu Ọrun, Ibujoko Olowo Aye ati odo ewe gbese ati Ọgbun Ainisalẹ wa ninu Igbo Olodumare gẹgẹ bi Fagunwa ti se apejuwe rẹ.


Shina Rambo: Mọ̀ síi nípa ọmọ Sọ́jà adigunjalè tó di òjíṣẹ́ Ọlọ́run lọ́gbà ẹ̀wọn

Yoruba ni bi ọmọ ko ba jọ sokoto, yoo jọ kijipa, ẹni to ba bi ni laa jọ. Bẹẹ ni ọrọ ri pẹlu itan igbe aye arakunrin kan ti ọpọ eeyan mọ si Shina Rambo. Shina jẹ ẹda to ga, o to iwọn ẹsẹ bata mẹfa ati aabọ, to si tun ni omi lara, o si dudu lawọ. Ogboju adigunjale laarin ọdun 1990 si 2000 nii ṣe, ki ọwọ agbofinro to ba a, o lọ ṣe ẹwọn, nibẹ lo si ti ba Ọlọrun pade, o di ajihinrere fun Oluwa. Bi irinajo aye Apamọlẹkun jaye ẹda naa si ṣe lọ ree, gẹgẹ bi oju opo Wikipedia atawọn ifọrọwanilẹnuwo ti Shina Rambo se. Wo nkán táwọn olórí  Nàìjíríà, orílẹ̀-èdè àgbáyé ń sọ nípa ikọlù Russia sì Ukraine Lát'ojú orun, ikú omi gbígbóná ni Saliu tẹ́rí sí; bí ọwọ́ ṣe tẹ ìyàwó rẹ́ nìyí Ìjà d'ópin, ogun ti tán!


Ogboju adigunjale laarin ọdun 1990 si 2000 nii ṣe, ki ọwọ agbofinro to ba a, o lọ ṣe ẹwọn, nibẹ lo si ti ba Ọlọrun pade, o di ajihinrere fun Oluwa. Bi irinajo aye Apamọlẹkun jaye ẹda naa si ṣe lọ ree, gẹgẹ bi oju opo Wikipedia atawọn ifọrọwanilẹnuwo ti Shina Rambo se. Wo nkán táwọn olórí  Nàìjíríà, orílẹ̀-èdè àgbáyé ń sọ nípa ikọlù Russia sì Ukraine Lát'ojú orun, ikú omi gbígbóná ni Saliu tẹ́rí sí; bí ọwọ́ ṣe tẹ ìyàwó rẹ́ nìyí Ìjà d'ópin, ogun ti tán! Ẹ wo bí Mide Martins àtí Olamide àbúrò rẹ̀ ti ń ṣàjọyọ̀ oríire Wo ohun tí Jaruma Oníṣòwò “Kayamata” tún ṣe tí wọ́n ń gbé e padà lọ s'ẹ́wọ̀n Ìdí tí ìyàwó Ààrẹ, Aisha Buhari fi lọ ìpàdé awọn aṣòfin Ọdun 1958 ni wọn bi Shina sile aye, ọmọ bibi ilu Abeokuta nipinlẹ Ogun ni baba rẹ nigba ti iya rẹ jẹ ọmọ ilu Sabongida-Ora nipinlẹ Edo. Baba rẹ jẹ oṣiṣẹ ologun taa mọ si Sọja, to si ni iyawo to le ni mejidinlogun nitori ọpọ ibi ti iṣẹ gbe lọ, lo ti n fun obinrin loyun. Gẹgẹ bi Shina Rambo ti salaye, baba oun maa n lo aṣọ ati irinsẹ ologun lati ja awọn eeyan lole, to si maa n ko owo pupọ wa sile.


Ẹ wo bí Mide Martins àtí Olamide àbúrò rẹ̀ ti ń ṣàjọyọ̀ oríire Wo ohun tí Jaruma Oníṣòwò “Kayamata” tún ṣe tí wọ́n ń gbé e padà lọ s'ẹ́wọ̀n Ìdí tí ìyàwó Ààrẹ, Aisha Buhari fi lọ ìpàdé awọn aṣòfin Ọdun 1958 ni wọn bi Shina sile aye, ọmọ bibi ilu Abeokuta nipinlẹ Ogun ni baba rẹ nigba ti iya rẹ jẹ ọmọ ilu Sabongida-Ora nipinlẹ Edo. Baba rẹ jẹ oṣiṣẹ ologun taa mọ si Sọja, to si ni iyawo to le ni mejidinlogun nitori ọpọ ibi ti iṣẹ gbe lọ, lo ti n fun obinrin loyun. Gẹgẹ bi Shina Rambo ti salaye, baba oun maa n lo aṣọ ati irinsẹ ologun lati ja awọn eeyan lole, to si maa n ko owo pupọ wa sile. Lati ọmọ kekere si ni Shina ti n laju ri owo tuulu bayii lọwọ baba rẹ, eyi to maa n wọ ọ loju. Ni ọjọ kan, nigba ti Shina wa ni ọmọ ọdun meje, baba rẹ gbe apo nla kan to kun fun owo pupọ wa sile. Awọn owo yii jẹ owo beba ilẹ okeere, ti ẹjẹ si kun ara owo naa, wọn n lo gele obìnrin kan lati nu ẹjẹ kuro lara owo naa.


Lati ọmọ kekere si ni Shina ti n laju ri owo tuulu bayii lọwọ baba rẹ, eyi to maa n wọ ọ loju. Ni ọjọ kan, nigba ti Shina wa ni ọmọ ọdun meje, baba rẹ gbe apo nla kan to kun fun owo pupọ wa sile. Awọn owo yii jẹ owo beba ilẹ okeere, ti ẹjẹ si kun ara owo naa, wọn n lo gele obìnrin kan lati nu ẹjẹ kuro lara owo naa. Shina ni asiko yii ni oun wa bi baba oun pe "Ṣe ẹjẹ eeyan niyi ni abi ẹjẹ ẹranko?". Ṣugbọn o ni baba oun ko dahun, gbogbo wọn kan n mu ọti ati siga lọ ni, wọn ti wọn si n ṣe faaji pẹrẹu. Bakan naa, adigunjale yii ni ọpọ igba ni baba oun yoo tu ìbọn Sọja rẹ kalẹ loju oun, ti yoo si tun to o pada, bẹẹ ni oun n fi oju si oun to n ṣe.


Shina ni asiko yii ni oun wa bi baba oun pe "Ṣe ẹjẹ eeyan niyi ni abi ẹjẹ ẹranko?". Ṣugbọn o ni baba oun ko dahun, gbogbo wọn kan n mu ọti ati siga lọ ni, wọn ti wọn si n ṣe faaji pẹrẹu. Bakan naa, adigunjale yii ni ọpọ igba ni baba oun yoo tu ìbọn Sọja rẹ kalẹ loju oun, ti yoo si tun to o pada, bẹẹ ni oun n fi oju si oun to n ṣe. Amọ ni ọjọ kan, Shina ni oun wọ yara baba oun lasiko to lọ ṣe igbọnsẹ, oun ri ìbọn rẹ to tu kalẹ, ti oun si joko lati to ìbọn naa pada, eyi ti oun ṣe lai si wahala kankan. Baba rẹ wọle ba nibẹ pẹlu ìbọn to ṣẹṣẹ to tan, o ni inu baba oun bajẹ, to si fẹ pa oun, o yin ìbọn mọ oun nitootọ amọ ori ko oun yọ, ti oun si sa jade. Shina ni "Baba mi duro de mi ni alẹ, o yọ kẹlẹ wọ yara mi, to si fẹ fi ada ge mi lori, mo tiraka lati sa mọ lọwọ sugbọn ada naa ba mi ni ẹsẹ osi, ti apa rẹ si wa lara mi di oni olonii."


Amọ ni ọjọ kan, Shina ni oun wọ yara baba oun lasiko to lọ ṣe igbọnsẹ, oun ri ìbọn rẹ to tu kalẹ, ti oun si joko lati to ìbọn naa pada, eyi ti oun ṣe lai si wahala kankan. Baba rẹ wọle ba nibẹ pẹlu ìbọn to ṣẹṣẹ to tan, o ni inu baba oun bajẹ, to si fẹ pa oun, o yin ìbọn mọ oun nitootọ amọ ori ko oun yọ, ti oun si sa jade. Shina ni "Baba mi duro de mi ni alẹ, o yọ kẹlẹ wọ yara mi, to si fẹ fi ada ge mi lori, mo tiraka lati sa mọ lọwọ sugbọn ada naa ba mi ni ẹsẹ osi, ti apa rẹ si wa lara mi di oni olonii." Shina fikun pe ọjọ yii gan ni oun gba pe oun ti gba iyọnda lẹnu isẹ, ohun to ku ni ki oun gbe ìbọn, bi oun si ṣe bẹrẹ iṣẹ adigunjale ree. Shina Rambo gba pe idi isẹ ẹni laa ti mọ ni ni ọlẹ, to si tiraka lati lu aluyọ nidii isẹ adigunjale. Niwọn igba to jẹ pe ẹni ti yoo ba jẹun gbọin-gbọin, gbọdọ ti ilẹkun gbọin-gbọin, Shina wa agbara kun agbara, o n ṣe oogun abẹnu gọngọ, ko si si ibi ti ko ṣe oogun de.


Shina fikun pe ọjọ yii gan ni oun gba pe oun ti gba iyọnda lẹnu isẹ, ohun to ku ni ki oun gbe ìbọn, bi oun si ṣe bẹrẹ iṣẹ adigunjale ree. Shina Rambo gba pe idi isẹ ẹni laa ti mọ ni ni ọlẹ, to si tiraka lati lu aluyọ nidii isẹ adigunjale. Niwọn igba to jẹ pe ẹni ti yoo ba jẹun gbọin-gbọin, gbọdọ ti ilẹkun gbọin-gbọin, Shina wa agbara kun agbara, o n ṣe oogun abẹnu gọngọ, ko si si ibi ti ko ṣe oogun de. Wọn ni ẹni ti yoo ba ba esu jẹun, sibi rẹ yoo gun, Shina ro ara rẹ lagbara ninu oogun debi pe o fi ọmọ odo gun ọlẹ̀ inu alaboyun mẹtadinlọgbọn lati fi ṣe oogun ìṣọ́ra. Bakan naa, Shina tun ge ahọn ọgọrun eeyan, ó ṣe e jẹ, to si tun gbe ninu igi iroko fun ọpọlọpọ ọjọ, bakan naa lo n sun ni itẹ oku lati sọ ara rẹ di ọkùnrin. Ko tan sibẹ o, Shina tun wa agbara lọ silu Ogoja nipinlẹ Cross Rivers, to si setan lati di ilumọọka ogbontagi adigunjale to n dẹru ba araye.


Wọn ni ẹni ti yoo ba ba esu jẹun, sibi rẹ yoo gun, Shina ro ara rẹ lagbara ninu oogun debi pe o fi ọmọ odo gun ọlẹ̀ inu alaboyun mẹtadinlọgbọn lati fi ṣe oogun ìṣọ́ra. Bakan naa, Shina tun ge ahọn ọgọrun eeyan, ó ṣe e jẹ, to si tun gbe ninu igi iroko fun ọpọlọpọ ọjọ, bakan naa lo n sun ni itẹ oku lati sọ ara rẹ di ọkùnrin. Ko tan sibẹ o, Shina tun wa agbara lọ silu Ogoja nipinlẹ Cross Rivers, to si setan lati di ilumọọka ogbontagi adigunjale to n dẹru ba araye. Itẹ oku si ni wọn ti fun ni obìnrin kan bíi aya to maa n tẹle lọ digunjale ti gbogbo aye mọ si Alhaja, awọn eeyan ro pe eeyan ni amọ alujannu ni. Alhaja maa n bo ori ni, kii si oju silẹ kí asiri rẹ ma ba a tete tu pe abara meji ni, ko si si ẹni to maa n ri oju rẹ rara. Shina Rambo ni Alhaja yii ni awakọ oun, to si le sare asapajude pẹlu mọto laisi ewu, laarin iṣẹju diẹ, yoo si wa ọkọ lati Naijiria de Cotonou.


Itẹ oku si ni wọn ti fun ni obìnrin kan bíi aya to maa n tẹle lọ digunjale ti gbogbo aye mọ si Alhaja, awọn eeyan ro pe eeyan ni amọ alujannu ni. Alhaja maa n bo ori ni, kii si oju silẹ kí asiri rẹ ma ba a tete tu pe abara meji ni, ko si si ẹni to maa n ri oju rẹ rara. Shina Rambo ni Alhaja yii ni awakọ oun, to si le sare asapajude pẹlu mọto laisi ewu, laarin iṣẹju diẹ, yoo si wa ọkọ lati Naijiria de Cotonou. Shina, lasiko to n sọ irinajo rẹ fawọn akọroyin lẹyin ti ọwọ ba a tan, salaye pe "ọpọ etutu ni mo ti ṣe, ti n ko si le e ka tán." "Mo di alagbara pupọ, mo lọ sinu igi iroko, to fẹ to odidi ilu kan, ọpọ ile to rẹwa lo wa nibẹ ninu igi Iroko, koda, mo nile temi nibẹ nibi ti ọpọ oloselu atawọn ọlọrọ maa n wa." Shina Rambo fikùn pe, oun le e gbe orisirisi àwọ̀ eeyan wọ nigba kuugba to ba wu oun, eyi to mu ko nira fawọn ọlọpaa ri oun mu.


Shina, lasiko to n sọ irinajo rẹ fawọn akọroyin lẹyin ti ọwọ ba a tan, salaye pe "ọpọ etutu ni mo ti ṣe, ti n ko si le e ka tán." "Mo di alagbara pupọ, mo lọ sinu igi iroko, to fẹ to odidi ilu kan, ọpọ ile to rẹwa lo wa nibẹ ninu igi Iroko, koda, mo nile temi nibẹ nibi ti ọpọ oloselu atawọn ọlọrọ maa n wa." Shina Rambo fikùn pe, oun le e gbe orisirisi àwọ̀ eeyan wọ nigba kuugba to ba wu oun, eyi to mu ko nira fawọn ọlọpaa ri oun mu. Shina ni: " Wọn n pa awọn eeyan miran ti ko mọwọ-mẹsẹ ninu iwa idigunjale, wọn ro pe Shina Rambo ni awọn n pa, koda, babalawo mẹsan to ṣe oogun naa fun mi, ọwọ ara mi ni mo fi pa wọn, ki wọn ma baa tu asiri mi." Shina ni oun ge ori ọgọrun eeyan, ti oun gbe fun awọn Babalawo naa, wọn si ṣe oogun afẹẹri fun oun, ko si si iru ọta ibọn ti wọn yin mọ oun, bii igba ti wọn sọ ọra omi lu oun ni, ko si si oun ti oun ko le ṣe lati wa agbara. Bakan naa ni Shina Rambo ni eyi to ba oun ninu jẹ julọ ni pe oun ba iya oun lopọ ri, igbakuugba ti oun ba si foju kan iya arugbo naa, ni ibanujẹ maa n gba ọkan oun.


Shina ni: " Wọn n pa awọn eeyan miran ti ko mọwọ-mẹsẹ ninu iwa idigunjale, wọn ro pe Shina Rambo ni awọn n pa, koda, babalawo mẹsan to ṣe oogun naa fun mi, ọwọ ara mi ni mo fi pa wọn, ki wọn ma baa tu asiri mi." Shina ni oun ge ori ọgọrun eeyan, ti oun gbe fun awọn Babalawo naa, wọn si ṣe oogun afẹẹri fun oun, ko si si iru ọta ibọn ti wọn yin mọ oun, bii igba ti wọn sọ ọra omi lu oun ni, ko si si oun ti oun ko le ṣe lati wa agbara. Bakan naa ni Shina Rambo ni eyi to ba oun ninu jẹ julọ ni pe oun ba iya oun lopọ ri, igbakuugba ti oun ba si foju kan iya arugbo naa, ni ibanujẹ maa n gba ọkan oun. Lẹyin to gba ọpọ agbara yii, Shina Rambo di ẹru jẹjẹ, ogbontagi adigunjale ati apamọlẹkun jaye, to n ja ilu lole laisi ẹni to to wo o loju. Lọpọ igba gan lo ti wọ agọ ọlọpaa lọ, ti yoo si pa gbogbo awọn ọlọpaa to ba wa nibẹ lọsan gangan, to si buru ju alujannu oloju kan lọ. Bo ṣe n na orilẹede Naijiria, lo n pada si ilu Cotonou ni Republic of Benin, ti yoo si fi tipa gba ọkọ ayọ́kẹ́lẹ́ bíi ogoji ni ọjọ kan ṣoṣo, bẹẹ lo di olowo ati ọlọrọ rẹpẹtẹ.


Lẹyin to gba ọpọ agbara yii, Shina Rambo di ẹru jẹjẹ, ogbontagi adigunjale ati apamọlẹkun jaye, to n ja ilu lole laisi ẹni to to wo o loju. Lọpọ igba gan lo ti wọ agọ ọlọpaa lọ, ti yoo si pa gbogbo awọn ọlọpaa to ba wa nibẹ lọsan gangan, to si buru ju alujannu oloju kan lọ. Bo ṣe n na orilẹede Naijiria, lo n pada si ilu Cotonou ni Republic of Benin, ti yoo si fi tipa gba ọkọ ayọ́kẹ́lẹ́ bíi ogoji ni ọjọ kan ṣoṣo, bẹẹ lo di olowo ati ọlọrọ rẹpẹtẹ. Shina Rambo ni iyawo ati ọmọ mẹta sugbọn gbogbo rẹ lo padanu ni ọjọ kan naa lasiko tàwọn ọlọpaa bẹ ile rẹ wo nigba to ti jade lọ ṣíṣẹ idigunjale, ṣe atakoro wọ inú Ado, ko le mu ọmọ rẹ wọ ọ. Nigba to n sọrọ nipa iyawo rẹ, Rambo ni "Igi lẹyin ọgba ni iyawo mi jẹ fun mi, mo si maa n pada sile lọ sun ti, lẹyin ti mo ba jale tan." "O mọ iru isẹ ti mo n ṣe, idi ree ti ọwọ ọlọpaa ko fi tete tẹ mi. Emi kii sun sita ni alẹ, mo maa n pada sile lẹyin ti mo ba jale tan ni ọ̀san gangan."


Shina Rambo ni iyawo ati ọmọ mẹta sugbọn gbogbo rẹ lo padanu ni ọjọ kan naa lasiko tàwọn ọlọpaa bẹ ile rẹ wo nigba to ti jade lọ ṣíṣẹ idigunjale, ṣe atakoro wọ inú Ado, ko le mu ọmọ rẹ wọ ọ. Nigba to n sọrọ nipa iyawo rẹ, Rambo ni "Igi lẹyin ọgba ni iyawo mi jẹ fun mi, mo si maa n pada sile lọ sun ti, lẹyin ti mo ba jale tan." "O mọ iru isẹ ti mo n ṣe, idi ree ti ọwọ ọlọpaa ko fi tete tẹ mi. Emi kii sun sita ni alẹ, mo maa n pada sile lẹyin ti mo ba jale tan ni ọ̀san gangan." O tẹsiwaju pe, "Mo lowo, mo lọla, mo si n na owo to to aadọta miliọnu loojọ." "Ọjọ kan tiẹ wa, ti ewe oogun mi fẹ sunko, ọwọ awọn ọlọpaa ati ologun fẹ tẹ mi, a yaa bọ sagbo awọn eeyan to n ṣe inawo, a fọn owo soju agbo, ọpọ eeyan àtàwọn ọlọpaa gan n sa owo, la ṣe ri ọna sa lọ." Lẹyin ti aya, ọmọ ati ohun gbogbo ti Shina Rambo ṣiṣẹ fun tan, ti gbogbo rẹ poora loju aye rẹ, lo ba lọ fi ara rẹ silẹ fawọn ọlọpaa.


O tẹsiwaju pe, "Mo lowo, mo lọla, mo si n na owo to to aadọta miliọnu loojọ." "Ọjọ kan tiẹ wa, ti ewe oogun mi fẹ sunko, ọwọ awọn ọlọpaa ati ologun fẹ tẹ mi, a yaa bọ sagbo awọn eeyan to n ṣe inawo, a fọn owo soju agbo, ọpọ eeyan àtàwọn ọlọpaa gan n sa owo, la ṣe ri ọna sa lọ." Lẹyin ti aya, ọmọ ati ohun gbogbo ti Shina Rambo ṣiṣẹ fun tan, ti gbogbo rẹ poora loju aye rẹ, lo ba lọ fi ara rẹ silẹ fawọn ọlọpaa. Wọn gbe lọ sile ẹjọ, ti adajọ si sọ si ẹwọn ọdun mọkanla ni ọgba ẹwọn Agodi nilu Ibadan. Asiko to si wa ninu ọgba ẹwọn naa lo ṣe alabapade oloogbe Wolii T.O Obadare lasiko to wa waasu nibẹ. Shina Rambo fi aye rẹ jin Ọlọrun, Obadare gbadura fun, to si yi orúkọ rẹ pada si Oluwafemi, asiko ti Oloye Olusegun Obasanjo n dari orile-ede Naijiria si lo fun Shina Rambo ni idande kuro lọgba ẹwọn.


Wọn gbe lọ sile ẹjọ, ti adajọ si sọ si ẹwọn ọdun mọkanla ni ọgba ẹwọn Agodi nilu Ibadan. Asiko to si wa ninu ọgba ẹwọn naa lo ṣe alabapade oloogbe Wolii T.O Obadare lasiko to wa waasu nibẹ. Shina Rambo fi aye rẹ jin Ọlọrun, Obadare gbadura fun, to si yi orúkọ rẹ pada si Oluwafemi, asiko ti Oloye Olusegun Obasanjo n dari orile-ede Naijiria si lo fun Shina Rambo ni idande kuro lọgba ẹwọn. Lati igba naa wa ni Shina Rambo ti n waasu ihinrere Ọlọrun, to si dagbere fun iwa idigunjale. Ẹkọ akọkọ ni pe ki obi mase huwa ibajẹ loju awọn ọmọ wọn nítorí obi ni awokose fawọn ọmọ wọn. Ẹkọ keji ni pe ko yẹ ki awọn òṣìṣẹ́ ti ilu ba gbe ara le ja ilu kulẹ gẹgẹ bi baba Shina Rambo ti ṣe.


Lati igba naa wa ni Shina Rambo ti n waasu ihinrere Ọlọrun, to si dagbere fun iwa idigunjale. Ẹkọ akọkọ ni pe ki obi mase huwa ibajẹ loju awọn ọmọ wọn nítorí obi ni awokose fawọn ọmọ wọn. Ẹkọ keji ni pe ko yẹ ki awọn òṣìṣẹ́ ti ilu ba gbe ara le ja ilu kulẹ gẹgẹ bi baba Shina Rambo ti ṣe. Ẹkọ kẹta ni pe o yẹ ka mọ pe bo pẹ, bo ya ewe yoo sunko nitori oogun lo ni ọjọ kan ipọnju, ori ẹni lo ni ọjọ gbogbo. Bakan naa lo yẹ ka kọgbọn pe ko si ohun gbogbo taa fi ọna eru ko jọ, ti yoo ba ni kalẹ nitori ibukun Oluwa nii mu ni la, laifi laalaa kun. O tun yẹ ko ye wa pe ko si ẹni ti Ọlọrun ko le mu, asegbe kankan ko si si, asepamọ nikan lo wa.


Ẹkọ kẹta ni pe o yẹ ka mọ pe bo pẹ, bo ya ewe yoo sunko nitori oogun lo ni ọjọ kan ipọnju, ori ẹni lo ni ọjọ gbogbo. Bakan naa lo yẹ ka kọgbọn pe ko si ohun gbogbo taa fi ọna eru ko jọ, ti yoo ba ni kalẹ nitori ibukun Oluwa nii mu ni la, laifi laalaa kun. O tun yẹ ko ye wa pe ko si ẹni ti Ọlọrun ko le mu, asegbe kankan ko si si, asepamọ nikan lo wa. Lakotan, itan Shina Rambo kọ wa pe ko si ẹda ti Ọlọrun ko le lo fun itankalẹ isẹ rẹ, lai naani bi igbe aye onitọun ti buru to ni ìbẹ̀rẹ̀ pẹpẹ.


Lakotan, itan Shina Rambo kọ wa pe ko si ẹda ti Ọlọrun ko le lo fun itankalẹ isẹ rẹ, lai naani bi igbe aye onitọun ti buru to ni ìbẹ̀rẹ̀ pẹpẹ.


Oduduwa alphabets: Ǹjẹ́ ó mọ̀ nípa Álífábẹ́ẹ̀tì Oduduwa àti bí o ṣe lè lòó fi gbé èdè Yorùbá ga?

Njẹ o mọ pe alifabẹẹti Oduduwa wa yatọ si alifabẹẹti ede Yoruba ati Oyinbo? Ọpọ ọmọ Yoruba ni ko mọ pe alifabẹẹti tiwa n tiwa ti wa tipẹ lati aye Odududuwa to jẹ baba gbogbo ẹya Yoruba. Koda o ni ilana iwe kikọ to jẹ ti Yoruba gan an tawọn Yoruba ti n lo ṣaaju alifabẹẹti tawọn Oyinbo gbe wa ninu ede Yoruba ati ede Gẹẹsi. Ile ẹkọ kan to n ṣe agbatẹru kikọ Alfabẹẹti Oduduwa, Oduduwa Alphabetic Academy School wa ni Ajase ni orilẹ-ede Benin Republic nibi ti wọn ti tan mọ iran Yoruba. Ni bayii, ile ẹkọ naa n ṣe ayẹyẹ ikẹkọọ gboye alakọkọ iru rẹ ni fasiti OAU ni ILe Ife lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2022 Bakan naa ni wọn tun ṣe ajọdun ọdun mẹfa ti wọn da ile ẹkọ ọhun silẹ Wọnyii diẹ lara awọn fọto lat ibi ayẹyẹ ikẹkọọ jade ni ile ẹkọ naa. Oloye Popo Toluwalase ni o ṣe agbateru ile eko naa ti ọpọ ọmọ Yoruba atata ti kẹkọọ gboye bayii.


Ile ẹkọ kan to n ṣe agbatẹru kikọ Alfabẹẹti Oduduwa, Oduduwa Alphabetic Academy School wa ni Ajase ni orilẹ-ede Benin Republic nibi ti wọn ti tan mọ iran Yoruba. Ni bayii, ile ẹkọ naa n ṣe ayẹyẹ ikẹkọọ gboye alakọkọ iru rẹ ni fasiti OAU ni ILe Ife lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2022 Bakan naa ni wọn tun ṣe ajọdun ọdun mẹfa ti wọn da ile ẹkọ ọhun silẹ Wọnyii diẹ lara awọn fọto lat ibi ayẹyẹ ikẹkọọ jade ni ile ẹkọ naa. Oloye Popo Toluwalase ni o ṣe agbateru ile eko naa ti ọpọ ọmọ Yoruba atata ti kẹkọọ gboye bayii. Ilé ẹ̀kọ́ Oduduwa Alphabetic Academy ṣe ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́ fáwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní Benin Republic lati tubọ gbe ogo aṣa ati igbagbọ Yoruba ga kaakiri agbaye. Okan lara awọn to tun sọrọ itẹsiwaju nibi eto naa ni komiṣọnna aṣa ati irinajo afẹ fun ipinlẹ Osun, Ogbeni Obawale Adebisi. Komiṣọnna naa to ṣoju gomina Gboyega Oyetola nibẹ sọrọ nipa pataki kikọ awọn ọdọ asiko yii nipa ede Yoruba sii ki iwa ọmọluwabi le pada si awujọ wa.


Ilé ẹ̀kọ́ Oduduwa Alphabetic Academy ṣe ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́ fáwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní Benin Republic lati tubọ gbe ogo aṣa ati igbagbọ Yoruba ga kaakiri agbaye. Okan lara awọn to tun sọrọ itẹsiwaju nibi eto naa ni komiṣọnna aṣa ati irinajo afẹ fun ipinlẹ Osun, Ogbeni Obawale Adebisi. Komiṣọnna naa to ṣoju gomina Gboyega Oyetola nibẹ sọrọ nipa pataki kikọ awọn ọdọ asiko yii nipa ede Yoruba sii ki iwa ọmọluwabi le pada si awujọ wa.


Yoruba World Centre: Ìdíje fún sísọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Yorùbá nílé ẹ̀kọ́ girama dí "Millionaire" lọ́dọọdún gbéra sọ

Idije koriya fun awọn ọmọ ilẹ Oodua to n ṣo ede Yoruba daadaa bẹrẹ. Ọpọlọpọ owo lo ti wa nilẹ ti yoo sọ awọn akẹkọọ Yoruba di ọlọla lawujọ. Ní oṣù kẹrin ọdún yìí ni àjọ Yorùbá ní àgbáyé (Yoruba World Centre) yóò bẹ̀rẹ̀ ìdíje láàárín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Yorùbá ní àwọn ìpínlẹ̀ ẹkùn Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀ èdè yìí, ìpínlẹ̀ Kwara àti Kogi. Ìdíje náà tí wọ́n pe àkòrí rẹ̀ ní "Àkókò láti gba àwọn ọ̀dọ́ wa padà" jẹ́ ọ̀nà láti pèsè ààyè fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ̀bùn owó àti àwọn nǹkan mìíràn pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ń kẹ́kọ̀ọ́. Awọn wo lo n ṣe agbatẹru eto idagbasoke ede Yoruba naa? Àwọn aláṣẹ àjọ náà ló kéde ọ̀rọ̀ ọ̀hún nìbi ìpàdé wọn kan pẹ̀lú àwọn adarí Ẹgbẹ́ Akọ́mọlédè ilẹ̀ Nàìjíríà níbi tí gbogbo àwọn alága wọn káàkiri Nàìjíríà péjú pésẹ̀ sí.


Ìdíje náà tí wọ́n pe àkòrí rẹ̀ ní "Àkókò láti gba àwọn ọ̀dọ́ wa padà" jẹ́ ọ̀nà láti pèsè ààyè fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ̀bùn owó àti àwọn nǹkan mìíràn pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ń kẹ́kọ̀ọ́. Awọn wo lo n ṣe agbatẹru eto idagbasoke ede Yoruba naa? Àwọn aláṣẹ àjọ náà ló kéde ọ̀rọ̀ ọ̀hún nìbi ìpàdé wọn kan pẹ̀lú àwọn adarí Ẹgbẹ́ Akọ́mọlédè ilẹ̀ Nàìjíríà níbi tí gbogbo àwọn alága wọn káàkiri Nàìjíríà péjú pésẹ̀ sí. Alákoso àjọ Yorùbá World Centre, ọ̀gbẹ́ni Alao Adedayo ní ìdíje náà yóò wáyé pẹ̀lú àjọṣepọ̀ ilé iṣẹ́ Odu'a Investment Company Plc. àti DAWN Commission. Adedayo ní àwọn ti rí àṣẹ gbà lọ́dọ̀ Mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́ àti àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ ẹkùn Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀ èdè yìí àti Kwara láti tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìdíje náà.


Alákoso àjọ Yorùbá World Centre, ọ̀gbẹ́ni Alao Adedayo ní ìdíje náà yóò wáyé pẹ̀lú àjọṣepọ̀ ilé iṣẹ́ Odu'a Investment Company Plc. àti DAWN Commission. Adedayo ní àwọn ti rí àṣẹ gbà lọ́dọ̀ Mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́ àti àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ ẹkùn Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀ èdè yìí àti Kwara láti tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìdíje náà. Ó ní ìjọba ìbílẹ̀ ní ìdíje náà yóò ti gbérasọ kó tó bọ́ sí ipele ìjọba ìpínlẹ̀ kó tó kan ipele àṣekágbá. Kini Osinbajo ti kọkọ kede ṣaaju? Ẹ ó rántí pé nínú oṣù kọkànlá ọdún tó kọjá ni igbákejì Ààrẹ orílẹ̀ èdè yìí, ọ̀jọ́gbọ́n Yemi Osinbajo ṣe ìfilọ́lẹ̀ Yorùbá World Centre, tó jẹ́ àkànṣe ètò International Centre for Yoruba Arts and Culture.


Ó ní ìjọba ìbílẹ̀ ní ìdíje náà yóò ti gbérasọ kó tó bọ́ sí ipele ìjọba ìpínlẹ̀ kó tó kan ipele àṣekágbá. Kini Osinbajo ti kọkọ kede ṣaaju? Ẹ ó rántí pé nínú oṣù kọkànlá ọdún tó kọjá ni igbákejì Ààrẹ orílẹ̀ èdè yìí, ọ̀jọ́gbọ́n Yemi Osinbajo ṣe ìfilọ́lẹ̀ Yorùbá World Centre, tó jẹ́ àkànṣe ètò International Centre for Yoruba Arts and Culture. Adedayo ṣèrántí pé lára àfojúsùn àjọ náà ni bí àṣà, ìṣe àti ìgbàgbọ́ tó ti ń bọ́ sọnù lára àwọn ọ̀dọ́ ìwòyí yóò ṣe jẹ́ dídá padà. Se 2022 nikan ni eto yii yoo waye? Adadayo wòye pé ìdíje ọlọ́dọọdún yìí yóò jẹ́ ọ̀nà láti tọ́ àwọn ọ̀dọ́ sọ́nà kí ó sì mú ọjọ́ ọ̀la dúró ire pàápàá nípa kíkọ́ nípa ìtàn, àṣà, ìṣe àti èdè Yorùbá.


Adedayo ṣèrántí pé lára àfojúsùn àjọ náà ni bí àṣà, ìṣe àti ìgbàgbọ́ tó ti ń bọ́ sọnù lára àwọn ọ̀dọ́ ìwòyí yóò ṣe jẹ́ dídá padà. Se 2022 nikan ni eto yii yoo waye? Adadayo wòye pé ìdíje ọlọ́dọọdún yìí yóò jẹ́ ọ̀nà láti tọ́ àwọn ọ̀dọ́ sọ́nà kí ó sì mú ọjọ́ ọ̀la dúró ire pàápàá nípa kíkọ́ nípa ìtàn, àṣà, ìṣe àti èdè Yorùbá. Bákan náà ló ní yóò jẹ́ ọ̀nà láti mú ìgbéga bá àṣà àti èdè Yorùbá bí ìmọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe máa lékún síi tí èdè Yorùbá kò sì ní lè parun láéláé.


Bákan náà ló ní yóò jẹ́ ọ̀nà láti mú ìgbéga bá àṣà àti èdè Yorùbá bí ìmọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe máa lékún síi tí èdè Yorùbá kò sì ní lè parun láéláé.


Oyo suspends student: Wo ohun tí ìjọba ṣe fún akẹ́kọ̀ọ́ kílààsì SS 2 tó gbá Olùkọ́ létí ní Ibadan

Akẹkọọ oni ipele karun un ilé ẹ̀kọ́ girama ni ipinlẹ Oyo lo ṣe bẹbẹ ninu kilaasi ti awọn akẹgbẹ rẹ si ṣe ha! Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo ti ní kí akẹ́kọ̀ọ́ girama onípele kejì (SS 2), Roqeeb Ojo, tí ilé ẹ̀kọ́ Anglican commercial Secondary School, Orita-Mefa, Ibadan, lọ rọ́kún nílé fún oṣù kan fẹ́sùn wí pé ó gbá Àgùnbánirọ̀ kan tó jẹ́ olúkọ̀ rẹ̀ létí. Kọmíṣọ́nnà fún ètò Ẹ̀kọ́, Sáyẹ́ǹsì àti Ìmọ̀ ẹ̀rọ ìpínlẹ̀ Oyo, Rahman Abdu-Raheem ló léde ọ̀rọ̀ yìí nígbà tó ṣe àbẹ̀wò sí ilé ẹ̀kọ́ náà lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun. Kini Komiṣọnna sọ fun Obi akẹkọọ naa? Abdu-Raheem nígbà tó ń fi lẹ́tà ìdádúró náà lé àwọn òbí akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún lọ́wọ́ ní ó jẹ́ ohun tó burú jáì tó sì bu omi tútù sọ́kàn ẹni wí pé akẹ́kọ̀ọ́ le gbé ọwọ́ rẹ̀ sókè láti gbá olùkọ́ létí. Ó ní lẹ́yìn tí akẹ́kọ̀ọ́ bá padà sẹ́nu ẹ̀kọ́ lẹ́yìn ìdádúró oṣù kan tí wọ́n fún un, ó gbọ́dọ̀ tọrọ àforíjì lọ́wọ́ olùkọ́ náà à ti pé yóò tọwọ́ bọ ìwé àdéhùn pé òun kò ní dá aṣọ irú rẹ̀ ṣorò mọ́ láéláé.


Kini Komiṣọnna sọ fun Obi akẹkọọ naa? Abdu-Raheem nígbà tó ń fi lẹ́tà ìdádúró náà lé àwọn òbí akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún lọ́wọ́ ní ó jẹ́ ohun tó burú jáì tó sì bu omi tútù sọ́kàn ẹni wí pé akẹ́kọ̀ọ́ le gbé ọwọ́ rẹ̀ sókè láti gbá olùkọ́ létí. Ó ní lẹ́yìn tí akẹ́kọ̀ọ́ bá padà sẹ́nu ẹ̀kọ́ lẹ́yìn ìdádúró oṣù kan tí wọ́n fún un, ó gbọ́dọ̀ tọrọ àforíjì lọ́wọ́ olùkọ́ náà à ti pé yóò tọwọ́ bọ ìwé àdéhùn pé òun kò ní dá aṣọ irú rẹ̀ ṣorò mọ́ láéláé. Kini Kọmiṣonna naa sọ fun akẹkọọ naa? Bákan náà ló rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ́ aṣojú rere fún àwọn òbí wọn, ilé ẹ̀kọ́ wọn àti ìpínlẹ̀ Oyo lápapọ̀ nípa híhu ìwà ọmọlúàbí ní gbogbo ibikíbi tí wọ́n bá ti bá ara wọn àti pé ìjọba kò ní fàyè gbá ìwà kòtọ́. Bẹ́ẹ̀ náà ló ṣèkìlọ̀ pé ẹni tí irúfẹ́ ìwà ìbàjẹ́ bẹ́ẹ̀ tàbí òmíràn bá tún ṣí mọ́ lórí, àwọn yóò le kúrò ní ilé ẹ̀kọ́ pátápátá ni.


Kini Kọmiṣonna naa sọ fun akẹkọọ naa? Bákan náà ló rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ́ aṣojú rere fún àwọn òbí wọn, ilé ẹ̀kọ́ wọn àti ìpínlẹ̀ Oyo lápapọ̀ nípa híhu ìwà ọmọlúàbí ní gbogbo ibikíbi tí wọ́n bá ti bá ara wọn àti pé ìjọba kò ní fàyè gbá ìwà kòtọ́. Bẹ́ẹ̀ náà ló ṣèkìlọ̀ pé ẹni tí irúfẹ́ ìwà ìbàjẹ́ bẹ́ẹ̀ tàbí òmíràn bá tún ṣí mọ́ lórí, àwọn yóò le kúrò ní ilé ẹ̀kọ́ pátápátá ni. Abdu-Raheem tún pàrọwà sáwọn olùkọ́ láti ní ìfarajìn sí iṣẹ́ wọn.


Abdu-Raheem tún pàrọwà sáwọn olùkọ́ láti ní ìfarajìn sí iṣẹ́ wọn.


Deposed Deji of Akure: Ọba Adesina sọ àsọtẹ́lẹ̀ kó tó kú pé ọmọbíbí Akure yóò jẹ ààrẹ Nàíjíríà

Iroyin to n tẹ wa lọwọ ti kede pe Deji tilu Akure tẹlẹ amọ ti wọn rọ̀ loye, Alayeluwa Ọba Oluwadamilare Adesina Adepoju Osupa Kẹta ti waja. Atẹjade kan Ọmọọba Dapo Adepoju, tii se agbẹnusọ fun mọlẹbi ọba Adesina ti idile oye Osupa fisita fawọn akọroyin, lo fidi isẹlẹ naa mulẹ. Gẹgẹ bi atẹjade naa ti wi, Owurọ Ọjọbọ tii se oni ọjọ Kẹtadinlọgbọn osu Kinni ọdun 2022 ni Kabiesi ana naa dagbere faye pe o digbose lasiko aisan ranpẹ. Ọmọọba Adepoju salaye ninu atẹjade naa pe Ile iwosan adani kan to wa nilu Abuja ni oloogbe naa ti mi kanlẹ. Amọ ko mẹnuba iru aisan to n se oloogbe naa, ko to dagbere faye. Sugbọn o fikun pe Kabiyesi naa gbadura fun idagbasoke ilu Akure ati alaafia rẹ, ko to ki aye pe o digbose.


Ọmọọba Adepoju salaye ninu atẹjade naa pe Ile iwosan adani kan to wa nilu Abuja ni oloogbe naa ti mi kanlẹ. Amọ ko mẹnuba iru aisan to n se oloogbe naa, ko to dagbere faye. Sugbọn o fikun pe Kabiyesi naa gbadura fun idagbasoke ilu Akure ati alaafia rẹ, ko to ki aye pe o digbose. Atẹjade iku Ọba Adesina Adepoju sisọ loju rẹ pe oloogbe naa ni oun gbiyanju agbara oun lati daabo bo awọn eeyan oun lasiko ti oun wa lori itẹ bii Deji tilu Akure. O ni "Ọlọrun lo jẹ ko seese fun mi lati jẹ ọmọ bibi agboole oye Osupa ti yoo gori itẹ Deji ilu Akure lẹyin ọgọrun ọdun ti idile oye Ojijigogun ti jọba kẹyin." Oloogbe naa rọ awọn eeyan ilu Akure lati maa gbe ni alaafia ati isọkan.


Atẹjade iku Ọba Adesina Adepoju sisọ loju rẹ pe oloogbe naa ni oun gbiyanju agbara oun lati daabo bo awọn eeyan oun lasiko ti oun wa lori itẹ bii Deji tilu Akure. O ni "Ọlọrun lo jẹ ko seese fun mi lati jẹ ọmọ bibi agboole oye Osupa ti yoo gori itẹ Deji ilu Akure lẹyin ọgọrun ọdun ti idile oye Ojijigogun ti jọba kẹyin." Oloogbe naa rọ awọn eeyan ilu Akure lati maa gbe ni alaafia ati isọkan. Ko to mi kanlẹ, Ọba Adepoju sọ asọtẹlẹ pe ilu Akure yoo pada ga siwaju si, ti ọmọ bibi ilu Akure yoo si di aarẹ Naijiria. Ọba Adesina Adepoju lo se amusẹ ofin owo ori ọja ti ko gunpa lasiko to wa lori itẹ. Bakan naa lo gba akoso ibudo igbafẹ Ilula pada fun ilu Akure lọwọ awọn alagbara Oun naa lo tun pese eto aabo to peye, to si tun mu ki idajọ ododo fẹsẹ rinlẹ.


Ko to mi kanlẹ, Ọba Adepoju sọ asọtẹlẹ pe ilu Akure yoo pada ga siwaju si, ti ọmọ bibi ilu Akure yoo si di aarẹ Naijiria. Ọba Adesina Adepoju lo se amusẹ ofin owo ori ọja ti ko gunpa lasiko to wa lori itẹ. Bakan naa lo gba akoso ibudo igbafẹ Ilula pada fun ilu Akure lọwọ awọn alagbara Oun naa lo tun pese eto aabo to peye, to si tun mu ki idajọ ododo fẹsẹ rinlẹ. Ọba Oluwadamilare Adesina Adepoju lati idile oye Osupa lo gori itẹ lẹyin ti Deji tilu Akure, Ọba Adebobajo Adesida papoda. Asiko ti gomina tẹlẹ nipinlẹ Ondo, Dokita Olusegun Mimiko si jẹ́ gomina ni Ọba Adesina gba ọpa asẹ gẹgẹ bii Deji tilu Akure. Amọ ko pẹ ti oriade naa gori itẹ, ti ariwo fi ta nipa ija nla to waye laarin rẹ ati kan ninu awọn Olori rẹ, Bolanle.


Ọba Oluwadamilare Adesina Adepoju lati idile oye Osupa lo gori itẹ lẹyin ti Deji tilu Akure, Ọba Adebobajo Adesida papoda. Asiko ti gomina tẹlẹ nipinlẹ Ondo, Dokita Olusegun Mimiko si jẹ́ gomina ni Ọba Adesina gba ọpa asẹ gẹgẹ bii Deji tilu Akure. Amọ ko pẹ ti oriade naa gori itẹ, ti ariwo fi ta nipa ija nla to waye laarin rẹ ati kan ninu awọn Olori rẹ, Bolanle. Iroyin sọ pe Ọba Adesina na Olori Bolanle nita gbangba loju popo ti ọpọ ero pejọ si, ti olori naa si tun ni o da eroja ibilẹ kan papọ mọ eeru eyi to ku si oun lara. O ni eeru naa lo n bo oun lara, ti gbogbo ara oun si ti bajẹ. Ko pẹ si akoko naa ti wọn yọ ba Oluwadamilaye Adesina Adepoju loye gẹgẹ Deji tilu Akure eyi to waye ni ọjọ Kẹwa, osu Kẹfa ọdun 2010.


Iroyin sọ pe Ọba Adesina na Olori Bolanle nita gbangba loju popo ti ọpọ ero pejọ si, ti olori naa si tun ni o da eroja ibilẹ kan papọ mọ eeru eyi to ku si oun lara. O ni eeru naa lo n bo oun lara, ti gbogbo ara oun si ti bajẹ. Ko pẹ si akoko naa ti wọn yọ ba Oluwadamilaye Adesina Adepoju loye gẹgẹ Deji tilu Akure eyi to waye ni ọjọ Kẹwa, osu Kẹfa ọdun 2010. Kabiyesi ana naa si lo waja lẹyin ọdun mọkanla to ti kuro lori itẹ. Ọba Adebiyi Adesida si lo gori itẹ bii Deji tilu Akure lẹyin ti wọn rọ Adesina loye. Nigba ti Ọba Adesida waja, Adesina tun gbiyanju lati gori itẹ awọn babanla rẹ pada amọ ẹpa ko boro mọ, ti wọn si fi ẹlomiran jọba.


Kabiyesi ana naa si lo waja lẹyin ọdun mọkanla to ti kuro lori itẹ. Ọba Adebiyi Adesida si lo gori itẹ bii Deji tilu Akure lẹyin ti wọn rọ Adesina loye. Nigba ti Ọba Adesida waja, Adesina tun gbiyanju lati gori itẹ awọn babanla rẹ pada amọ ẹpa ko boro mọ, ti wọn si fi ẹlomiran jọba.


Oluwo Wedding Letter: Ìjọba ìpínlẹ̀ Osun fèsì sí lẹ́tà Oluwo lórí ìgbéyàwó tó fẹ́ ṣe

Ìjọba ìpínlẹ̀ Osun ti fèsì sí lẹ́tà kan tó gba orí ẹ̀rọ ayélujára kan lánàá pé Oluwo ti Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi ń bèèrè fún ogún mílíọ̀nù Náírà lọ́wọ́ ìjọba ìpínlẹ̀ náà láti fi ṣe ayẹyẹ ìgbéyàwó pẹ̀lú ọmọọbabìnrin ìlú Kano. Nínú àtẹ̀jáde kan látọwọ́ Kọmíṣọ́nà ètò ìròyìn àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún ará ìlú, Funke Egbemode ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Oluwo ti jiyàn àhesọ ọ̀rọ̀ náà, ó pọn dandan kí ìjọba náà ó dẹ́kun àwọn oníṣẹ́ láabi láti máa gbé ìròyìn elẹ́jẹ kiri. Egbemode ní àwọn ọ̀bàyéjẹ́ kan ló ń gbèrò láti fi orí ìjọba àti àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun sọ lu ara wọn pàápàá bí ètò ìdìbò sípò gómìnà ti ṣe ń súnmọ́ etílé. Ó ní ìgbáyégbádùn àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun ló jẹ ìjọba lógún jùlọ jú ìfẹ́ ẹnìkan ṣoṣo àti pé àwọn àkànṣe iṣẹ́ tó le ṣe àwọn ará ìlú ní àǹfàní tó sì lè mí ìdàgbàsókè bá ìlú ni Gómìnà Gboyega Oyetola gbájúmọ́, kìí ṣe onínàkúnàá. Ó fi kun pé àwọn ọlọ̀tẹ̀ tí kò fẹ́rán ìjọba tó wà lóde ló ń gbé àhesọ ọ̀rọ̀ ló ṣe ayédèrú lẹ́tà náà. Kọmíṣọ́nà náà ní àwọn ìlú Iwo ni inú wọn ń dùn sí ìjọba Oyetola lásìkò fún àwọn ohun tí òun ṣe fún wọn lọ́wọ́ yìí lòdì bí àwọn ìjọba tó ti ré kọjá kò ṣe wo ọ̀dọ wọn látẹ̀yìn wá.


Ó ní ìgbáyégbádùn àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun ló jẹ ìjọba lógún jùlọ jú ìfẹ́ ẹnìkan ṣoṣo àti pé àwọn àkànṣe iṣẹ́ tó le ṣe àwọn ará ìlú ní àǹfàní tó sì lè mí ìdàgbàsókè bá ìlú ni Gómìnà Gboyega Oyetola gbájúmọ́, kìí ṣe onínàkúnàá. Ó fi kun pé àwọn ọlọ̀tẹ̀ tí kò fẹ́rán ìjọba tó wà lóde ló ń gbé àhesọ ọ̀rọ̀ ló ṣe ayédèrú lẹ́tà náà. Kọmíṣọ́nà náà ní àwọn ìlú Iwo ni inú wọn ń dùn sí ìjọba Oyetola lásìkò fún àwọn ohun tí òun ṣe fún wọn lọ́wọ́ yìí lòdì bí àwọn ìjọba tó ti ré kọjá kò ṣe wo ọ̀dọ wọn látẹ̀yìn wá. Ó tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀ èrò tó gba gómìnà lálejò nígbà tó ṣe àbẹ̀wò sí Iwo ló fa àhesọ náà ṣùgbọ́n àwọn kò ní wo ariwo ọjà àwọn tí kò mọ̀ ju kí wọ́n máa kọ ọ̀rọ̀ irọ́ sórí ẹ̀rọ ayélujára lọ láti dá rúgúdù silẹ̀. Bákan náà ló wá rọ àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun láti kọtí ọ̀gbọ̀in sí àwọn tí wọn kò mọ̀ ju láti máa ba ìjọba lórúkọ jẹ́ lọ. Mo fẹ́ ṣe ìyàwó pẹ̀lú ọmọọbabìnrin Ado Bayero ní Kano àmọ́ ń kò tíì mú ọjọ́ - Oluwo Iwe kan ti jade sori ayelujara bayii eyi ti ọpọ eeyan ti n sọrọ le lori lori ayelujara bayii.


Ó tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀ èrò tó gba gómìnà lálejò nígbà tó ṣe àbẹ̀wò sí Iwo ló fa àhesọ náà ṣùgbọ́n àwọn kò ní wo ariwo ọjà àwọn tí kò mọ̀ ju kí wọ́n máa kọ ọ̀rọ̀ irọ́ sórí ẹ̀rọ ayélujára lọ láti dá rúgúdù silẹ̀. Bákan náà ló wá rọ àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun láti kọtí ọ̀gbọ̀in sí àwọn tí wọn kò mọ̀ ju láti máa ba ìjọba lórúkọ jẹ́ lọ. Mo fẹ́ ṣe ìyàwó pẹ̀lú ọmọọbabìnrin Ado Bayero ní Kano àmọ́ ń kò tíì mú ọjọ́ - Oluwo Iwe kan ti jade sori ayelujara bayii eyi ti ọpọ eeyan ti n sọrọ le lori lori ayelujara bayii. Iwe naa lo ni akọle aafin Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrashedd Adewale Akanbi lori, eyi ti ontẹ ijọba ipinlẹ Osun si wa nisalẹ rẹ. Ontẹ ijọba ipinlẹ Osun naa lo fihan pe wọn tẹwọ gba iwe ọhun ni ọọfisi oludamọran pataki si gomina Oyetola, eyi to wa nileesẹ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ. Iwe yii ni wọn kọ ni ọjọ Kẹjọ osu Keji ọdun 2022 ta wa yii, ti nọmba rẹ si jẹ HIM/TELU 1/14.


Iwe naa lo ni akọle aafin Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrashedd Adewale Akanbi lori, eyi ti ontẹ ijọba ipinlẹ Osun si wa nisalẹ rẹ. Ontẹ ijọba ipinlẹ Osun naa lo fihan pe wọn tẹwọ gba iwe ọhun ni ọọfisi oludamọran pataki si gomina Oyetola, eyi to wa nileesẹ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ. Iwe yii ni wọn kọ ni ọjọ Kẹjọ osu Keji ọdun 2022 ta wa yii, ti nọmba rẹ si jẹ HIM/TELU 1/14. Lẹta naa ni wọn fi ransẹ si Gomina ipinlẹ Osun, Adegboyega Oyetola, ti akọle rẹ si jẹ ‘ Ifitonileti nipa igbeyawo ati ibeere fun atilẹyin owo.’ Ki lo wa ninu lẹta ti ami idamọ Oluwo wa lara rẹ naa? Ninu lẹta ẹbẹ fun iranwọ owo ati ifitonileti nipa ayẹyẹ igbeyawo naa, lo safihan pe Oluwo fẹ fi ọmọọbabinrin lati ilu Kano to wa lati ile ọba Ado Bayero se aya. Ninu lẹta naa lo ti fihan pe Ọba Akanbi ṣalaye pe inawo fun igbeyawo naa yoo ju ogun miliọnu naira lọ ninu eyi ti o ti n beere fun iranwọ ijọba ipinlẹ Ọṣun lati gbe bukata diẹ lara owo yii.


Lẹta naa ni wọn fi ransẹ si Gomina ipinlẹ Osun, Adegboyega Oyetola, ti akọle rẹ si jẹ ‘ Ifitonileti nipa igbeyawo ati ibeere fun atilẹyin owo.’ Ki lo wa ninu lẹta ti ami idamọ Oluwo wa lara rẹ naa? Ninu lẹta ẹbẹ fun iranwọ owo ati ifitonileti nipa ayẹyẹ igbeyawo naa, lo safihan pe Oluwo fẹ fi ọmọọbabinrin lati ilu Kano to wa lati ile ọba Ado Bayero se aya. Ninu lẹta naa lo ti fihan pe Ọba Akanbi ṣalaye pe inawo fun igbeyawo naa yoo ju ogun miliọnu naira lọ ninu eyi ti o ti n beere fun iranwọ ijọba ipinlẹ Ọṣun lati gbe bukata diẹ lara owo yii. "Mo fẹ mu wa si iranti gomina pe irufẹ igbeyawo bayii laarin gbajumọ ile ọba meji lorilẹede Naijiria, yoo nilo owo gọbọi eyi to fa a ti atilẹyin inawo ati ohun miran fun lilo lati ọdọ ijọba ipinlẹ yii fi ṣe pataki." Nigba ti BBC kan si agbẹnusọ fun Kabiyesi oriade naa Ibrahim Alli, O ṣalaye pe ọrọ idakọnkọ igbe aye Kabiyesi Oluwo ni ọrọ igbeyawo rẹ jẹ kii ṣe ohun ti awọn le e maa sọ sita. Ọna lati fi idi otitọ mulẹ pe lootọ ni lẹta naa wa lati aafin Oluwo tabi bẹẹ kọ lo jẹ ka kan si Oluwo tilu Iwo lori ọrọ naa.


"Mo fẹ mu wa si iranti gomina pe irufẹ igbeyawo bayii laarin gbajumọ ile ọba meji lorilẹede Naijiria, yoo nilo owo gọbọi eyi to fa a ti atilẹyin inawo ati ohun miran fun lilo lati ọdọ ijọba ipinlẹ yii fi ṣe pataki." Nigba ti BBC kan si agbẹnusọ fun Kabiyesi oriade naa Ibrahim Alli, O ṣalaye pe ọrọ idakọnkọ igbe aye Kabiyesi Oluwo ni ọrọ igbeyawo rẹ jẹ kii ṣe ohun ti awọn le e maa sọ sita. Ọna lati fi idi otitọ mulẹ pe lootọ ni lẹta naa wa lati aafin Oluwo tabi bẹẹ kọ lo jẹ ka kan si Oluwo tilu Iwo lori ọrọ naa. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ ni ọjọ Ẹti, Oluwo ni irọ lasan ni wọn n pa mọ oun nipa iwe ọhun. O ni oun ko mọ ibi ti iwe ibeere fun owo naa ti wa nitori siginasọ to wa nibẹ, kii se ti oun. "Se ẹ ri ọwọ mi ninu lẹta naa ni, ko si ọwọ mi nibẹ.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ ni ọjọ Ẹti, Oluwo ni irọ lasan ni wọn n pa mọ oun nipa iwe ọhun. O ni oun ko mọ ibi ti iwe ibeere fun owo naa ti wa nitori siginasọ to wa nibẹ, kii se ti oun. "Se ẹ ri ọwọ mi ninu lẹta naa ni, ko si ọwọ mi nibẹ. Awọn eeyan ko le ma gbe iroyin ofege sita, lati fi ba orukọ eeyan jẹ. Wọn ko sẹsẹ maa parọ mọ wa lati fi ba orukọ wa jẹ ni igboro." Bakan naa ni Oluwo tẹsiwaju pe awọn ọta gomina ti wọn jọ n du ọrọ ibo lo seese ko wa nidi ọrọ yii.


Awọn eeyan ko le ma gbe iroyin ofege sita, lati fi ba orukọ eeyan jẹ. Wọn ko sẹsẹ maa parọ mọ wa lati fi ba orukọ wa jẹ ni igboro." Bakan naa ni Oluwo tẹsiwaju pe awọn ọta gomina ti wọn jọ n du ọrọ ibo lo seese ko wa nidi ọrọ yii. "Ọrọ ibo n bọ, bi wọn si se maa n se niyẹn.A mọ ibi ti wọn ti ri iwe ọhun. Kii se siginasọ mi lo wa ninu iwe naa, n ko si le ma ti ọwọ bọ iwe ti mo ba fẹ ba gomina sọrọ. Ki wọn lọ wo siginasọ mi lati wo si eyi to wa ninu iwe naa, boya o bara mu.


"Ọrọ ibo n bọ, bi wọn si se maa n se niyẹn.A mọ ibi ti wọn ti ri iwe ọhun. Kii se siginasọ mi lo wa ninu iwe naa, n ko si le ma ti ọwọ bọ iwe ti mo ba fẹ ba gomina sọrọ. Ki wọn lọ wo siginasọ mi lati wo si eyi to wa ninu iwe naa, boya o bara mu. Mo maa n sọ otitọ pe gomina Oyetola n se daadaa, o n san owo osisẹ, to si n se oju popo. Mo ni o si yẹ ko wọle fun saa keji, bakan naa aye Oyetola ni mo gba ipo ni ile ẹkọ olukọni tijọba apapọ̀." Nigba to n fi idi rẹ mulẹ pe lootọ ni oun n palẹmọ lati se igbeyawo, Oluwo ni eyi ni awọn alatako gbọ, ti wọn fi gbe arumọjẹ siwe naa sita.


Mo maa n sọ otitọ pe gomina Oyetola n se daadaa, o n san owo osisẹ, to si n se oju popo. Mo ni o si yẹ ko wọle fun saa keji, bakan naa aye Oyetola ni mo gba ipo ni ile ẹkọ olukọni tijọba apapọ̀." Nigba to n fi idi rẹ mulẹ pe lootọ ni oun n palẹmọ lati se igbeyawo, Oluwo ni eyi ni awọn alatako gbọ, ti wọn fi gbe arumọjẹ siwe naa sita. "Se ko yẹ ki n se igbeyawo ni, mo gbọdọ ni iyawo. A ko tii sọ fun araye amọ laipẹ ni a se ayẹyẹ naa, bi o tilẹ jẹ pe a ko tii mu ọjọ." Ko tii ya ti n kọ iwe sijọba funra rẹ: Oluwo ni ti akoko ba to, funra oun ni oun yoo kọ iwe sijọba, ti oun yoo si buwọlu lu.


"Se ko yẹ ki n se igbeyawo ni, mo gbọdọ ni iyawo. A ko tii sọ fun araye amọ laipẹ ni a se ayẹyẹ naa, bi o tilẹ jẹ pe a ko tii mu ọjọ." Ko tii ya ti n kọ iwe sijọba funra rẹ: Oluwo ni ti akoko ba to, funra oun ni oun yoo kọ iwe sijọba, ti oun yoo si buwọlu lu. O ni oun yoo tun yan igbimọ ti yoo se kokari eto igbeyawo naa, ti aye yoo si gbọ, ti ọrun yoo si mọ. Oluwo ni ọba ilu Iwo ni ipinlẹ Osun, orukọ rẹ si ni Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni. Ọjọ Kọkanlelogun osu kẹfa ọdun 1967, tii se ọdun marundinlaadọta sẹyin ni Oluwo de ile aye.


O ni oun yoo tun yan igbimọ ti yoo se kokari eto igbeyawo naa, ti aye yoo si gbọ, ti ọrun yoo si mọ. Oluwo ni ọba ilu Iwo ni ipinlẹ Osun, orukọ rẹ si ni Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni. Ọjọ Kọkanlelogun osu kẹfa ọdun 1967, tii se ọdun marundinlaadọta sẹyin ni Oluwo de ile aye. Agboole Molasan to wa ni idile ọba Gbaase ni Abdulrasheed Akanbi ti jade, oun si ni ọba Kẹrindinlogun ti yoo jẹ nilu naa. Osu Kọkanla ọdun 2015 si ni Telu kinni di ọba ilu Iwo amọ ọpọ awuyewuye lo rọ mọ oriade naa. Lara awọn awuyewuye naa ni bo se kọ olori rẹ akọkọ silẹ, to si tun ni oun fẹ ki wọn maa pe oun ni Emir dipo ọba ti wọn n jẹ nilẹ Yoruba.


Agboole Molasan to wa ni idile ọba Gbaase ni Abdulrasheed Akanbi ti jade, oun si ni ọba Kẹrindinlogun ti yoo jẹ nilu naa. Osu Kọkanla ọdun 2015 si ni Telu kinni di ọba ilu Iwo amọ ọpọ awuyewuye lo rọ mọ oriade naa. Lara awọn awuyewuye naa ni bo se kọ olori rẹ akọkọ silẹ, to si tun ni oun fẹ ki wọn maa pe oun ni Emir dipo ọba ti wọn n jẹ nilẹ Yoruba. Lọwọ lọwọ bayii, ko si ayaba kankan ni aafin fun Oluwo, to si ti fidi rẹ mulẹ fun BBC bayii pe oun ko ni pẹ se igbeyawo.


Lọwọ lọwọ bayii, ko si ayaba kankan ni aafin fun Oluwo, to si ti fidi rẹ mulẹ fun BBC bayii pe oun ko ni pẹ se igbeyawo.


Alleged ritual killing: Ọlọ́pàá nawọ́ gán tọkọtaya tó gbé ẹ̀yà ara ènìyàn pamọ́ sínú ilé

Àjọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun ti nawọ́ gán tọkọtaya kan tó ń gbé ní ojúlé 72, MKO Abiola way, Leme ní ìlú Abeokuta fún ẹ̀sùn pé wọ́n ní ẹ̀yà ara ènìyàn nílé. Àwọn tọkọtaya náà ni Kehinde Oladimeji ẹni ọdún mẹ́tàlélógójì àti ìyàwó rẹ̀, Adejumoke Raji, ẹni ọdún márùndínlógójì. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun, Abimbola Oyeyemi ní inú ike ńlá kan nínú yàrá àwọn tọkọtaya náà ní àwọn ti bá àwọn oríṣìíríṣìí ẹ̀yà ara ènìyàn. Oyeyemi ní àwọn tọkọtaya náà ní oníṣègùn làwọn àti pé àwọn ara náà tó jẹ́ ọwọ́, ọmú àti àwọn mìíràn ni ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Micheal, tó ń gbé ní Adatan gbe sí àwọn lọ́dọ̀. Ó ṣàlàyé pé gbogbo ìgbìyànjú láti nawọ́ gán Micheal náà ló já sí pàbó bí àwọn afurasí náà kò ṣe mọ ilé rẹ̀ mọ̀. Báwo ni wọ́n ṣe nawọ́ gán wọn?


Oyeyemi ní àwọn tọkọtaya náà ní oníṣègùn làwọn àti pé àwọn ara náà tó jẹ́ ọwọ́, ọmú àti àwọn mìíràn ni ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Micheal, tó ń gbé ní Adatan gbe sí àwọn lọ́dọ̀. Ó ṣàlàyé pé gbogbo ìgbìyànjú láti nawọ́ gán Micheal náà ló já sí pàbó bí àwọn afurasí náà kò ṣe mọ ilé rẹ̀ mọ̀. Báwo ni wọ́n ṣe nawọ́ gán wọn? Oyeyemi ṣàlàyé pé Baálẹ̀ Leme, olóyè Moshood Ogunwolu ló mú ẹjọ́ lọ sí àgọ ọlọ́pàá Kemta pé ọkùnrin kan, Pásítọ̀ Adisa Olanrewaju, tó jẹ́ alábàgbé àwọn afurasí náà, wá fi ẹjọ́ sun òun pé àwọn ń gbọ́ òórùn tí kò dára láti yàrá àwọn afurasí ọ̀hún. Èyí ló mú kí DPO àgọ́ ọlọ́pàá Kemta ní kí àwọn ọlọ́pàá lọ ṣe àyẹ̀wò yàrá àwọn afurasí yìí níbi tí wọ́n ti bá àwọn ẹ̀ya ara náà nínú ike kan. Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà, Lanre Bankole ti wá pè fún títarí ẹjọ́ náà sí ẹ̀ka tó wà fún ìwà ọ̀daràn ní ìpínlẹ̀ náà (CIID) fún ìwádìí ìjínlẹ̀. Kọmíṣọ́nà náà jẹ́jẹ̀ẹ́ pé ẹnikẹ́ni tó bá lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà yóò fojú winá òfin.


Oyeyemi ṣàlàyé pé Baálẹ̀ Leme, olóyè Moshood Ogunwolu ló mú ẹjọ́ lọ sí àgọ ọlọ́pàá Kemta pé ọkùnrin kan, Pásítọ̀ Adisa Olanrewaju, tó jẹ́ alábàgbé àwọn afurasí náà, wá fi ẹjọ́ sun òun pé àwọn ń gbọ́ òórùn tí kò dára láti yàrá àwọn afurasí ọ̀hún. Èyí ló mú kí DPO àgọ́ ọlọ́pàá Kemta ní kí àwọn ọlọ́pàá lọ ṣe àyẹ̀wò yàrá àwọn afurasí yìí níbi tí wọ́n ti bá àwọn ẹ̀ya ara náà nínú ike kan. Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà, Lanre Bankole ti wá pè fún títarí ẹjọ́ náà sí ẹ̀ka tó wà fún ìwà ọ̀daràn ní ìpínlẹ̀ náà (CIID) fún ìwádìí ìjínlẹ̀. Kọmíṣọ́nà náà jẹ́jẹ̀ẹ́ pé ẹnikẹ́ni tó bá lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà yóò fojú winá òfin. Ẹ ó rántí pé ní bíi ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn ni wọ́n bá òkú ènìyàn kan tí ẹ̀yà ara kò pé ní agbègbè Leme. Oyeyemi ní ìwádìí kò ì tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá ara òkú náà ni wọ́n yọ èyí tí wọ́n bá nínú yàrá àwọn afurasí yìí.


Ẹ ó rántí pé ní bíi ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn ni wọ́n bá òkú ènìyàn kan tí ẹ̀yà ara kò pé ní agbègbè Leme. Oyeyemi ní ìwádìí kò ì tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá ara òkú náà ni wọ́n yọ èyí tí wọ́n bá nínú yàrá àwọn afurasí yìí.


Reminisce: Àwọn ọ̀dọ́ ló mọ ìtumọ̀ orin 'Problem'- Remilekun Abdulkalid Safaru, Alaga Baba Afusa

Remilekun Abdulkalid Safaru (Reminisce) sọ pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni kò ní òye nípa orin tí òun ń kọ. Ó ní òun kò sépè rárá nínú orin tí òun ń kọ sùgbọ́n àwọn ọ̀dọ́ nìkan ni ìtumọ̀ orin náà yé. Reminisce ní òun kìí gbé ìgbé ayé òpùrọ́ táa mọ̀ sí ‘fake life’. Ó ní gbogbo oore tí Ọlọrun se fún òun, ló tẹ́ òun lọ́rùn.


Ọlatunbọsun Blessing Damilọla: Ẹ dẹkún fífi ẹni tó bá kọ ilà sójú ṣe yẹ̀yẹ́ láwùjọ

Ojú tí àwọn ọmọ Nàìjíríà fi ń wo ilà kíkọ. Àwọn míì máa ń pè mí ní nọmba 11 Ọlatunbọsun Blessing Damilọla sọ ìrírí rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn nítorí pé ọ̀kọlà ni. Ẹ̀wẹ̀ lójú òpó Facebook, àwọn ènìyàn fèsì rẹpẹtẹ nípa ìhà tí wọ́n kọ sí ilà kíkọ ní ill Yorùbá. Bakan naa ni BBC ba Obi Damilola ṣorọ, wọn si ṣalaye idi ti wọn fi kọla fun ọmọ wọn nigba naa.


Olubadan: Ọjọ́ Kọkànlá oṣù Kẹta ní lekan Balogun yóò gba adé bíi ọba Ibadan

Ijọba ipinlẹ Ọyọ kede ọjọ ti Olubadan tuntun yoo gun ori itẹ. Ijọba ipinlẹ Ọyọ ti fi ontẹ lu ọjọ kọkanla oṣu kẹta ọdun yii fun iyansipo Sẹnetọ Lekan Balogun gẹgẹ bi i Olubadan ti ilẹ Ibadan ikejilelogoji. Atẹjade ti akọwe agba fun ileeṣẹ ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, Bashir Olanrewaju buwọlu, eyi ti wọn kọ ranṣẹ si Sẹnetọ Lekan Balogun, lo sisọ loju ọrọ naa. Atẹjade ọhun ni akọri rẹ n jẹ "Ayẹyẹ Ifinijoye: Olubadan ilẹ Ibadan" lo fi idi aṣẹ gomina mulẹ lori igbesẹ naa. "Mo fẹ lati tọka si iwe kan to ni itọka 'No.18SELG.243TI/17' ti ọjọ kẹrindinlogun oṣu keji ọdun 2022 wa lori rẹ. Akọle to n bẹ loke yii ati lati fi to ọ leti pe Ọlọlajulọ Gomina ipinlẹ Ọyọ ti fi ontẹ lu ọjọ Ẹti, ọjọ kọkanla oṣu kẹta ọdun 2022 gẹgẹ bi i ọjọ ti Olubadan tuntun yoo gba ade.


Atẹjade ọhun ni akọri rẹ n jẹ "Ayẹyẹ Ifinijoye: Olubadan ilẹ Ibadan" lo fi idi aṣẹ gomina mulẹ lori igbesẹ naa. "Mo fẹ lati tọka si iwe kan to ni itọka 'No.18SELG.243TI/17' ti ọjọ kẹrindinlogun oṣu keji ọdun 2022 wa lori rẹ. Akọle to n bẹ loke yii ati lati fi to ọ leti pe Ọlọlajulọ Gomina ipinlẹ Ọyọ ti fi ontẹ lu ọjọ Ẹti, ọjọ kọkanla oṣu kẹta ọdun 2022 gẹgẹ bi i ọjọ ti Olubadan tuntun yoo gba ade. Lẹẹkan si i, ẹ ku oriire Kabiyesi." Saaju ni Gomina Makinde buwọlu iyansipo Balogun gẹgẹ bii Olubadan tuntun lọjọ kẹrinla oṣu keji. Igbesẹ naa si lo waye lẹyin ti igbimọ Olubadan ti ilẹ Ibadan, fi orukọ rẹ ṣọwọ si Gomina ipinlẹ Ọyọ gẹgẹ bi i ẹni ti o kan lati jẹ oye naa.


Lẹẹkan si i, ẹ ku oriire Kabiyesi." Saaju ni Gomina Makinde buwọlu iyansipo Balogun gẹgẹ bii Olubadan tuntun lọjọ kẹrinla oṣu keji. Igbesẹ naa si lo waye lẹyin ti igbimọ Olubadan ti ilẹ Ibadan, fi orukọ rẹ ṣọwọ si Gomina ipinlẹ Ọyọ gẹgẹ bi i ẹni ti o kan lati jẹ oye naa. Iyansipo yii si n waye lẹyin ipapoda Olubadan ana, Ọba Saliu Adetunji.


Iyansipo yii si n waye lẹyin ipapoda Olubadan ana, Ọba Saliu Adetunji.


2022 World Indigenous Language Day: Àwọn ọmọ Yoruba sọ́rọ́ lórí bí èdè náà kò ṣe ní parun

Yoruba bọ, wọn ni ẹni to sọ ile nu, o ṣo apo iya kọ, eyii lo difa fun ijọba ipinlẹ Osun to ṣe akanṣe eto kan lati gbe ede Yoruba larugẹ lonii to jẹ ayajọ ọjọ aṣa nilẹ Yoruba. Ninu akanṣe eto naa ni awọn ọmọ Yoruba atata kan ti sọ pataki to wa ninu sisọ ede Yoruba, paapaa laarin awọn obi si awọn ọmọ wọn ninu ile. Gẹgẹ bii ohun ti wọn sọ, o yẹ ki ijọba gbe ofin kalẹ ti yoo kan nipa fun awọn akẹkọọ lati maa kọ ede Yoruba, wọn ko si gbọdọ ni anfani lati wọ ile ẹkọ giga ayafi ti wọn ba pegede ninu ede Yoruba ninu idanwọle aṣekagba SSCE. Wọn ni ti ijọba ba le maa ṣe eyii, yoo tun awọn ọdọ soke lati kọ ede naa. Ẹlomiran to tun sọrọ nibi ayẹyẹ ọhun sọ pe ko bojumnu to bi awọn obi kan ṣe maa n sọ ede Gẹẹsi si awọn ọmọ wọn ninu ile. O ni “Ọpọ obi ni kii sọ ede abinibi si awọn ọmọ wọn ninu ile.” “Awọn ọmọ wọnyi ti n sọ ede Gẹẹsi nile ẹkọ, iyẹn naa ti to wọn, ko yẹ ki awọn obi tun maa sọ ede Gẹẹsi si awọn ọmọ yii ninu nile lẹyin ti wọn ti n kọ ede Gẹẹsi nile ẹkọ.” Awọn eeyan naa fẹnuko pe ti awọn obi ode iwoyi ko ba ṣọra, ede Yoruba yoo parun laipẹ.


Lekan Balogun: Makinde buwọ́lu Sẹ́nẹ́tọ̀ Lekan Balogun gẹ́gẹ́ bí Olubadan tuntun

Lẹyin ọ rẹyin, Gomina Seyi Makinde ipinlẹ Oyo ti buwọlu iyansipo Sẹnẹtọ Lekan Balogun gẹfgẹ bi Olubadan ilẹ Ibadan tuntun. Sẹnẹtọ Balogun to jẹ Ọtun OLubadan tẹlẹ ni Olubadan kejilelogoji ti yoo gori apere ọba ilẹ Ibadan. Makinde buwọlu iyansipo Sẹnẹtọ Balogun lẹyin ti igbimọ afọbajẹ ilẹ Ibadan orukọ rẹ ranṣẹ si gomina. Ninu atẹjade kan tti akọwe iroyin gomina, Taiwo Adisa fi sita lọjọ Aje, Makinde ki Olubadan tuntun ku oriire. Bakan naa ni gomina ipinlẹ Oyo gbadura pe alaafia ni yoo fi lo akoko rẹ gẹgẹ bi ọba ilẹ Ibadan. Makinde ni lorukọ gbogbo eeyan ipinlẹ Oyo ni oun gbadura aṣeyọri ati ilọsiwaju fun Olubadan tuntun lori oye.


Ninu atẹjade kan tti akọwe iroyin gomina, Taiwo Adisa fi sita lọjọ Aje, Makinde ki Olubadan tuntun ku oriire. Bakan naa ni gomina ipinlẹ Oyo gbadura pe alaafia ni yoo fi lo akoko rẹ gẹgẹ bi ọba ilẹ Ibadan. Makinde ni lorukọ gbogbo eeyan ipinlẹ Oyo ni oun gbadura aṣeyọri ati ilọsiwaju fun Olubadan tuntun lori oye. Bakan naa ni Makinde ti buwọlu irọloye awọn ọba ilẹ Ibadan ti wọn n de ade tẹlẹ. Gomina ṣe eyi ni ibamu pẹlu iwe ofin Naijiria ati idajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Oyo lori ọrọ naa.


Bakan naa ni Makinde ti buwọlu irọloye awọn ọba ilẹ Ibadan ti wọn n de ade tẹlẹ. Gomina ṣe eyi ni ibamu pẹlu iwe ofin Naijiria ati idajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Oyo lori ọrọ naa.


Ogun Insecurity: Kí ló mú kí wọn dáná sun oríadé àti èèyàn mẹ́ta míì?

Oriade kan ni ilu Agodo ati awọn ọrẹ rẹ mẹta ti kagbako iku gbigbona lọwọ awọn janduku kan to dana sunwọn. Iṣẹlẹ yi waye ni ilu Agodo lẹba Papalanto ni ijọba ibilẹ Ewekoro ni ipinlẹ Ogun. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun Abimbola  Oyeyemi lo fidi ọrọ yi mulẹ fawọn akọroyin. Gẹgẹ bi iroyin to tẹwa lọwọ Alagodo ilu Agodo, Oba Ayinde Odetola ati awọn ọrẹ rẹ mẹta lawọn janduku yi ṣe ikọlu si ti wọn si dana sun wọn. Inu ọkọ wọn ni ileeṣẹ iroyin Punch jabọ pe wọn pa awọn mẹtẹẹta wọnyi si lẹyin ti wọn dari sinu ilu ni nkan bi ago mkanla owurọ ọjọ Aje A tun gbọ pe ẹgbọn Oba ti wọn pa yi,Oloye Adenike Akintade sọ pe awọn afurasi to pa ọba Ayinde Odetola naa lo pa aburo rẹ laipẹ yi. Lẹnu nkan taa ri kojọ lori iṣẹlẹ yi, o dabi ẹni pe ọrọ iku Oba yi ati awọn eeyan mẹta mii ninkan ṣe pẹlu ọrọ oye jijẹ.


Gẹgẹ bi iroyin to tẹwa lọwọ Alagodo ilu Agodo, Oba Ayinde Odetola ati awọn ọrẹ rẹ mẹta lawọn janduku yi ṣe ikọlu si ti wọn si dana sun wọn. Inu ọkọ wọn ni ileeṣẹ iroyin Punch jabọ pe wọn pa awọn mẹtẹẹta wọnyi si lẹyin ti wọn dari sinu ilu ni nkan bi ago mkanla owurọ ọjọ Aje A tun gbọ pe ẹgbọn Oba ti wọn pa yi,Oloye Adenike Akintade sọ pe awọn afurasi to pa ọba Ayinde Odetola naa lo pa aburo rẹ laipẹ yi. Lẹnu nkan taa ri kojọ lori iṣẹlẹ yi, o dabi ẹni pe ọrọ iku Oba yi ati awọn eeyan mẹta mii ninkan ṣe pẹlu ọrọ oye jijẹ. Gẹgẹ baa ti ṣe gbọ, laipẹ yi ni wahala bẹrẹ lyin ti Alake ilu Ẹgba,Oba Micheal Gbadebo fi Ayinde Odetola jẹ ọba lagbegbe to wa labẹ akoso Owu. Awọn araalu la gbọ pe wọn tako iyansipo rẹ yi pe awọn tawn jẹ eeyan Owu ko le gba ki eeyan Ake wa jẹ Ọba le awọn lori. Bi a ba wo ọrọ ti ẹgbọn Oba to ku yi sọ fun akọrọyin Punch o jọ pe alaye yi le fẹsẹ mulẹ.


Gẹgẹ baa ti ṣe gbọ, laipẹ yi ni wahala bẹrẹ lyin ti Alake ilu Ẹgba,Oba Micheal Gbadebo fi Ayinde Odetola jẹ ọba lagbegbe to wa labẹ akoso Owu. Awọn araalu la gbọ pe wọn tako iyansipo rẹ yi pe awọn tawn jẹ eeyan Owu ko le gba ki eeyan Ake wa jẹ Ọba le awọn lori. Bi a ba wo ọrọ ti ẹgbọn Oba to ku yi sọ fun akọrọyin Punch o jọ pe alaye yi le fẹsẹ mulẹ. O ni ''Wọn ṣẹṣẹ ni ki  n maa lọ sile nile iwosan ti mo ti n gba itọju ni afi bi mo si ṣe gbọ nipa iku aburo mi ni nkan bi ago mọkanla owurọ'' ''Oba Odetola padanu aburo rẹ kan laipẹ yi lori wahala yi.Awọn janduku kan ni wọn ṣaa pa.Loni Kabiesi ko si laye mọ. O ma ṣe o'' Kini Ileeṣẹ ọlọpaa wa sọ nipa iṣẹlẹ yi? Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun Abimbola Oyeyemi to fidi ọrọ yi mulẹ s fun Punch pe awọn se abẹwo si ilu Agodo.


O ni ''Wọn ṣẹṣẹ ni ki  n maa lọ sile nile iwosan ti mo ti n gba itọju ni afi bi mo si ṣe gbọ nipa iku aburo mi ni nkan bi ago mọkanla owurọ'' ''Oba Odetola padanu aburo rẹ kan laipẹ yi lori wahala yi.Awọn janduku kan ni wọn ṣaa pa.Loni Kabiesi ko si laye mọ. O ma ṣe o'' Kini Ileeṣẹ ọlọpaa wa sọ nipa iṣẹlẹ yi? Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun Abimbola Oyeyemi to fidi ọrọ yi mulẹ s fun Punch pe awọn se abẹwo si ilu Agodo. O lawọn kọwọrin pẹlu oluranlọwọ lori ọrọ aabo si Gomina Dapo Abiodun, Ọgbẹni Olusola Subair ati Kọmisana ọlọpaa Lanre Bankole. Wahala oye jijẹ a maa da wahala silẹ lawọnmm agbegbe kan nilẹ Yoruba ṣugbọn a ko ti ri akọsilẹ iru eleyi ti wọn wa dana sun ọba nitori oye jijẹ. Alukoro ọlọpaa ni paroparo ni ilu da nigba tawọn de ibẹ.


O lawọn kọwọrin pẹlu oluranlọwọ lori ọrọ aabo si Gomina Dapo Abiodun, Ọgbẹni Olusola Subair ati Kọmisana ọlọpaa Lanre Bankole. Wahala oye jijẹ a maa da wahala silẹ lawọnmm agbegbe kan nilẹ Yoruba ṣugbọn a ko ti ri akọsilẹ iru eleyi ti wọn wa dana sun ọba nitori oye jijẹ. Alukoro ọlọpaa ni paroparo ni ilu da nigba tawọn de ibẹ. O fi kun pe Kọmisana ti paṣẹ pe ki iwadii bẹrẹ. Lori iye eeyan to ba iṣẹlẹ naa lọ, o ṣalaye pe eeyan kan ṣoṣo lawọn ri ti wọn dana sun. ''A ko mọ boya Ọba ni tabi kii ṣe Oba ni wọn dana sun''


O fi kun pe Kọmisana ti paṣẹ pe ki iwadii bẹrẹ. Lori iye eeyan to ba iṣẹlẹ naa lọ, o ṣalaye pe eeyan kan ṣoṣo lawọn ri ti wọn dana sun. ''A ko mọ boya Ọba ni tabi kii ṣe Oba ni wọn dana sun''


Money ritual: Àwọn àṣà àtọ̀húnrìnwá ló fa títa ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀ nítorí oògùn owó- Fayemi Elebuibon

Oniruuru ọna ẹrọ lawọn eeyan fi n ṣe etutu ọla. Eyi ko tilẹ yọ awọn ọdọ silẹ. Amọṣa, BBC News Yoruba gbe ọrọ yii tọ awọn agbaagba ilẹ yii lọ. Alaye wo ni Fayemi sọ nipa aajo ajé àti oogun owo? Araba awo ilu Osogbo, Baba Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn ṣalaye ọrọ lori oṣolẹ, awure ati bi yoruba ṣe n lo wọn nigba iwaṣẹ. Baba ni lootọ ni Yoruba n ṣe aajo owo, awure, oṣo o ni bi wọn ṣe n ṣe e o si ni awọn ti wọn n ṣee fun.


Oduduwa Alphabet: Wo àwọn ibùdó mánigbàgbé tó wà ní Ajaṣe ni oriléèdè Benin Republic níbi tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Yorùbá ti lọ ṣàbẹ̀wò

Opọlọpọ awọn akẹkọo Yoruba lo lọ si Ajaṣẹ laisko ikẹkọgboye Alifabẹẹti Oduduwa nibi ti wọn ti lọ mọ si nipa iran Yoruba to wa nibẹ.


Àwa ni à ń rọ gbogbo ǹkan ogun tí àwọn Basorun Ogunmola atàwọn akínkanjú Ibadan n lò nígbà náà- Hamzat Olaogun Adodo

Wo àgbẹ̀dẹ àkọkọ ní Ìbàdàn... Ibadan ni agbẹdẹ akọkọ naa wa ni ipinle Oyo to wa ni Iwo oorun guusu Naijira- Idile Adodo Idile Adodo ni awọn ni agbẹdẹ akọkọ ni iwọ oorun guusu Naijiria, bẹẹ si ni idile wọn lo ma n rọ ibon ati ọta fun awọn jagunjagun latijọ. Bakan naa ni Aṣofin Nurudeen Raji to jẹ ọkan lara awọn ọmọ inu ile Alagbede Adodo naa ba BBC Yoruba sọrọ to fi ṣalaye bi wọn ṣe n ṣe iṣẹ rirọ nkan ijagun nigba naa.


Omi Daji: Odò tó dédé sàn jáde tí kìí gbẹ tòjò tẹ̀ẹ̀rùn, wọn kìí pa tàbí jẹ ẹja inú rẹ̀

Yoruba ni airin jinna ni airi abuke ọkẹrẹ, bi eeyan ba rin jinna, yoo ri ibi ti wọn ti n fi odo ibulẹ jẹun. Ilu kan tun ree nilẹ Yoruba, ilu Ìwóró, nibi ti omi kan wa ti wọn n pe ni Omi-Dájì eyi ti wọn lo n se iwosan agbayanu. BBC Yoruba tẹkọ leti lọ silu Iworo lagbegbe Badagry lati foju se mẹrin omi onisẹ iyanu yii ati lati fidi ootọ mulẹ nipa awọn isẹ iwosan lorisirisi ti wọn lo n se. Ninu iwadi BBC Yoruba, a gbọ̀ lati ẹnu Osi Ọba ilu Ìwóró, Alhaji Ashade Azeez pe Ajagun lo tẹ ilu Ìwóró dó pẹ̀lu àwọn jagun jagun mẹrin miran, ilu Ile Ife si ni gbogbo wọn ti wa. Orukọ awọn jagun jagun mẹrin naa ni Aláruwẹ, Ọ̀dọ̀fin. Ògún-Àjẹgọ̀ àti Ìsẹ́kì, ti wọn si tọ Ajagun wa lẹyin to ti tẹ ilu naa do tan.


Ninu iwadi BBC Yoruba, a gbọ̀ lati ẹnu Osi Ọba ilu Ìwóró, Alhaji Ashade Azeez pe Ajagun lo tẹ ilu Ìwóró dó pẹ̀lu àwọn jagun jagun mẹrin miran, ilu Ile Ife si ni gbogbo wọn ti wa. Orukọ awọn jagun jagun mẹrin naa ni Aláruwẹ, Ọ̀dọ̀fin. Ògún-Àjẹgọ̀ àti Ìsẹ́kì, ti wọn si tọ Ajagun wa lẹyin to ti tẹ ilu naa do tan. O ni awọn eeyan yii pẹl iyawo wọn ni wọn n wa omi ti wọn yoo lo kiri, titi ti wọn fi de ibudo ti omi Dájì wa loni yii. Nigba to n salaye bi omi Daji se bẹrẹ, Alhaji Azeez Ashade ni omi naa ko ni orisun tabi ibi to ti sẹ wa rara. O fikun pe funra ara omi naa lo bẹrẹ si sun jade lai ni ibi to ti bẹrẹ tabi pari si.


O ni awọn eeyan yii pẹl iyawo wọn ni wọn n wa omi ti wọn yoo lo kiri, titi ti wọn fi de ibudo ti omi Dájì wa loni yii. Nigba to n salaye bi omi Daji se bẹrẹ, Alhaji Azeez Ashade ni omi naa ko ni orisun tabi ibi to ti sẹ wa rara. O fikun pe funra ara omi naa lo bẹrẹ si sun jade lai ni ibi to ti bẹrẹ tabi pari si. Ashade ni ibi ti iyawo Aláruwẹ̀ duro si lasiko ti wọn n wa omi kiri kan dede dá jìn sinu, ti omi kan si bẹrẹ si ni tu jade sita puu puu. Idi si ree ti wọn se n pe omi naa ni Omi-Dájì titi di oni. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oníwòóró ti ìlú Ìwóró, Ọba Idris Oladele Kosoko salaye pe ọpọ iwosan to lagbara ni omi Daji maa n se.


Ashade ni ibi ti iyawo Aláruwẹ̀ duro si lasiko ti wọn n wa omi kiri kan dede dá jìn sinu, ti omi kan si bẹrẹ si ni tu jade sita puu puu. Idi si ree ti wọn se n pe omi naa ni Omi-Dájì titi di oni. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oníwòóró ti ìlú Ìwóró, Ọba Idris Oladele Kosoko salaye pe ọpọ iwosan to lagbara ni omi Daji maa n se. Lara awọn iwosan naa ni wiwo inu rirun, ori fifọ ati ọpọ aisan ati arun lorisirisis. Bakan naa ni Ọba Kosoko fikun pe Omi Daji tun maa n fun awọn agan ni ọmọ, ti onitọun ba ti le maa mu omi naa loore koore. O wa fi ti obinrin kan to ni oyun Ìju se akawe.


Lara awọn iwosan naa ni wiwo inu rirun, ori fifọ ati ọpọ aisan ati arun lorisirisis. Bakan naa ni Ọba Kosoko fikun pe Omi Daji tun maa n fun awọn agan ni ọmọ, ti onitọun ba ti le maa mu omi naa loore koore. O wa fi ti obinrin kan to ni oyun Ìju se akawe. O ni lẹyin ti obinrin naa se isẹ abẹ tan, to yọ iju inu rẹ ni ko ba ri ọmọ bi. Amọ nigba to bẹr si mu omi Daji, se lo fi inu se oyun, to si fi ẹyin rẹ gbe ọmọ rẹ pọn. Ọba Kosoko tun fikun pe omi Daji yii ni wọn maa n fi sure fun ọba tuntun to ba jẹ nilu naa, ko si si ọba ti yoo jẹ, ti ko ni de idi omi Daji.


O ni lẹyin ti obinrin naa se isẹ abẹ tan, to yọ iju inu rẹ ni ko ba ri ọmọ bi. Amọ nigba to bẹr si mu omi Daji, se lo fi inu se oyun, to si fi ẹyin rẹ gbe ọmọ rẹ pọn. Ọba Kosoko tun fikun pe omi Daji yii ni wọn maa n fi sure fun ọba tuntun to ba jẹ nilu naa, ko si si ọba ti yoo jẹ, ti ko ni de idi omi Daji. Tun wẹ, Ko si ẹnikẹni to gbọdọ pa awọn ẹja to wa ninu omi Daji, bi eeyan kan ba si fẹ pa ẹja naa, se ni awọn Orò yoo maa ke tantan. O fikun pe asiko ti wọn ba fẹ ko ẹja naa, wọn yoo gbe Oro sita, ti yoo maa ke, bẹẹ ni wọn ko ni se ẹja ti wọn ba ko nibẹ tabi ki ẹnikẹni jẹ. Amọ Ọba ati awọn agbaagba ilu nikan ni wọn mọ bi wọn se n se ẹja naa.


Tun wẹ, Ko si ẹnikẹni to gbọdọ pa awọn ẹja to wa ninu omi Daji, bi eeyan kan ba si fẹ pa ẹja naa, se ni awọn Orò yoo maa ke tantan. O fikun pe asiko ti wọn ba fẹ ko ẹja naa, wọn yoo gbe Oro sita, ti yoo maa ke, bẹẹ ni wọn ko ni se ẹja ti wọn ba ko nibẹ tabi ki ẹnikẹni jẹ. Amọ Ọba ati awọn agbaagba ilu nikan ni wọn mọ bi wọn se n se ẹja naa. Oriade naa tun fidi rẹ mulẹ pe Omi Daji kii gbẹ boya nigba ojo ni tabi nigba ẹẹrun. Oniworo tilu Iworo wa sisọ loju rẹ pe awọn n fẹ ki wọn sọ ibudo Omi Daji yii di ibudo Igbafẹ ti awọn arinrinajo afẹ yoo maa ya wa wo. O ni ara aayan awọn lati jẹ ki erongba naa wa si imusẹ ni bi awọn se satunse ibudo omi naa, eyi to mu ko wu oju ri pupọ fun awọn arinrinajo afẹ.


Oriade naa tun fidi rẹ mulẹ pe Omi Daji kii gbẹ boya nigba ojo ni tabi nigba ẹẹrun. Oniworo tilu Iworo wa sisọ loju rẹ pe awọn n fẹ ki wọn sọ ibudo Omi Daji yii di ibudo Igbafẹ ti awọn arinrinajo afẹ yoo maa ya wa wo. O ni ara aayan awọn lati jẹ ki erongba naa wa si imusẹ ni bi awọn se satunse ibudo omi naa, eyi to mu ko wu oju ri pupọ fun awọn arinrinajo afẹ. Kabiyesi fikun pe awọn yoo tun gba ẹnikan bii ẹsọ si ojubọ naa, ti yoo maa mu awọn arinrinajo afẹ kiri ibudo naa, ti yoo si tun maa sọ itan to rọ mọ omi naa fun wọn.


Kabiyesi fikun pe awọn yoo tun gba ẹnikan bii ẹsọ si ojubọ naa, ti yoo maa mu awọn arinrinajo afẹ kiri ibudo naa, ti yoo si tun maa sọ itan to rọ mọ omi naa fun wọn.


Sola Sobowale: Iṣẹ́ tí Ọlọ́run kọ mọ́ mi ni mò ń ṣe

Gbajúgbajà tó tún jẹ́ àgbà ọ̀jẹ̀ òṣèré Yollywood, Sola Sobowale sọ nípa ìrìn àjò rẹ̀ dé inú iṣẹ́ Tíátà, àwọn ìpèníjà, àṣeyọrí tó fi mọ́ kùdìẹ kudiẹ tó ṣeéṣe kí òṣèrè bá pàdé nínú iṣẹ́ tí wọ́n yàn láàyò. Kini Sola Sobowale tun so? Ogbontarigi osere yii rọ awon osere ni imọran. O soro nipa irinajo aye rẹ̀ ati awon ohun to ti la koja ri ko to di eni ajitan ina wo bayii. O tun menuba ohun to wu u lati se fun awujọ lọ́ja iwaju.


Ikere Ekiti: Olúkẹ̀ẹ́rẹ́ àti Ògògà tako ara wọn lórí ẹni tíí ṣe aláṣẹ ilú Ikere

Yoruba ni agbo meji ko le mu omi ninu koto kan soso, bẹẹ si ni ọba meji ko le wa ninu aafin kan soso. Amọ awọn ilu kan wa nilẹ Yoruba to j pe awọn ọba meji tabi ju bẹẹ lọ lo n pasẹ ninu ilu kan soso. Iru ilu bẹẹ ni ilu Ikere Ekiti to wa ni ipinlẹ Ekiti, nibi ti awọn ọba meji ti n figa gbaga lori ẹni ti asẹ ilu naa tọ si. Awọn ọba mejeeji naa ni Olúkẹ̀ẹ́rẹ́ ti Ikere ati Ògògà ti ilu Ikere. Koda ọrọ naa ti wa niwaju ile ẹjọ bayii, ti ọpọ eeyan si n beere pe bawo lo se jẹ ti agbo meji se n mu omi ninu koto kan soso nilu ilu kan. Idi ree ti BBC Yoruba se morile ilu Ikere Ekiti lati mọ ọna ti awọn oriade mejeeji n gba dari ilu naa, ti ko fi si rogbodiyan. Bakan naa la tun fẹ mọ itan to rọ mọ bi awọn ọba alaye mejeeji se de ori itẹ ati bi wọn se mọ odiwọn ilẹ ibi ti wn n se akoso le lori.


Awọn ọba mejeeji naa ni Olúkẹ̀ẹ́rẹ́ ti Ikere ati Ògògà ti ilu Ikere. Koda ọrọ naa ti wa niwaju ile ẹjọ bayii, ti ọpọ eeyan si n beere pe bawo lo se jẹ ti agbo meji se n mu omi ninu koto kan soso nilu ilu kan. Idi ree ti BBC Yoruba se morile ilu Ikere Ekiti lati mọ ọna ti awọn oriade mejeeji n gba dari ilu naa, ti ko fi si rogbodiyan. Bakan naa la tun fẹ mọ itan to rọ mọ bi awọn ọba alaye mejeeji se de ori itẹ ati bi wọn se mọ odiwọn ilẹ ibi ti wn n se akoso le lori. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Olukere ti Ikere, Ọba Ayodele Obasanyin salaye pe ilu Ikere ti wa, ki Ogoga to wọ ilu naa wa rara. O ni Olukere kẹfa lo wa lori oye nigba ti Ogoga de aarin wa nilu naa. Oriade naa ni Ogoga ko le de ade wa siwaju Olukere amọ o le de fila to wa lori rẹ.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Olukere ti Ikere, Ọba Ayodele Obasanyin salaye pe ilu Ikere ti wa, ki Ogoga to wọ ilu naa wa rara. O ni Olukere kẹfa lo wa lori oye nigba ti Ogoga de aarin wa nilu naa. Oriade naa ni Ogoga ko le de ade wa siwaju Olukere amọ o le de fila to wa lori rẹ. O ni lẹyin ọpọ ọdun ti wọn ti da ilu Ikere silẹ ni ọkunrin kan ti wọn n pe ni Igoniga se ọdẹ wa lati ilu Agaba, to wa laarin Ijare si Akure. O fikun pe Ogoga to se ọdẹ wa sinu ilu naa lo ya fila Olukere, eyi to n de sori. Nigba ti oun naa n fesi pada fun Olukere, Ogoga tilu Ikere, Ọba Adejinmi Adu salaye fun BBC Yoruba pe Abọrẹ lasan ni Olukere ninu ilu naa.


O ni lẹyin ọpọ ọdun ti wọn ti da ilu Ikere silẹ ni ọkunrin kan ti wọn n pe ni Igoniga se ọdẹ wa lati ilu Agaba, to wa laarin Ijare si Akure. O fikun pe Ogoga to se ọdẹ wa sinu ilu naa lo ya fila Olukere, eyi to n de sori. Nigba ti oun naa n fesi pada fun Olukere, Ogoga tilu Ikere, Ọba Adejinmi Adu salaye fun BBC Yoruba pe Abọrẹ lasan ni Olukere ninu ilu naa. Ogoga ni Olukere ko ni asẹ rara lati fi ẹnikẹni joye, koda o fikun pe Olukere kii jade sita. O ni awọn eeyan to kọkọ de silu Ikere ni wọn wa lati ilu Ilapetu lati Ila, Oke Ikere si ni wọn de si. “Awọn to de sikeji ni Odo Ọja ti Aladeselu ko sodi, ilu Iselu nilu Benin si lo ti wa, orukọ abisọ rẹ si ni Ogoga.


Ogoga ni Olukere ko ni asẹ rara lati fi ẹnikẹni joye, koda o fikun pe Olukere kii jade sita. O ni awọn eeyan to kọkọ de silu Ikere ni wọn wa lati ilu Ilapetu lati Ila, Oke Ikere si ni wọn de si. “Awọn to de sikeji ni Odo Ọja ti Aladeselu ko sodi, ilu Iselu nilu Benin si lo ti wa, orukọ abisọ rẹ si ni Ogoga. O ni Ogoga jẹ ọmọọba Ewuare ti Benin amọ nigba ti arakunrin rẹ jọba lo ni oun ko le duro si abẹ asẹ ẹnikẹni, to fi kuro ninu ilu pẹlu awọn eeyan rẹ. Ogoga yii lo ta Erin lọfa ninu igbo, to si n tọ ipasẹ rẹ lọ, titi to fi ri eefin ni ọọkan eyi to fihan pe ilu ni, to si ba Aladeselu nibẹ. O pari ọrọ rẹ pe inu ile Aladeselu ni Ogoga gbe fun ọdun meje, ti wọn si fi jọba nitori Aladeselu ni Ifa ti sọ tẹlẹ pe ọmọọba kan n bọ, ti yoo wa jọba le wọn lori.


O ni Ogoga jẹ ọmọọba Ewuare ti Benin amọ nigba ti arakunrin rẹ jọba lo ni oun ko le duro si abẹ asẹ ẹnikẹni, to fi kuro ninu ilu pẹlu awọn eeyan rẹ. Ogoga yii lo ta Erin lọfa ninu igbo, to si n tọ ipasẹ rẹ lọ, titi to fi ri eefin ni ọọkan eyi to fihan pe ilu ni, to si ba Aladeselu nibẹ. O pari ọrọ rẹ pe inu ile Aladeselu ni Ogoga gbe fun ọdun meje, ti wọn si fi jọba nitori Aladeselu ni Ifa ti sọ tẹlẹ pe ọmọọba kan n bọ, ti yoo wa jọba le wọn lori. Lẹyin ọpọ itan, awọn oriade mejeeji wa rawọ ẹbẹ si awọn ọmọ ilu Ikere pe ki wọn fi ara wọn se ọkan. Wọn ni ki wọn mase maa ba ara wọn ja nitori ọrọ naa ti wa nile ẹjọ. Awọn oriade naa tun rọ wọn lati fi ọtẹ silẹ, maa wa ilọsiwaju ilu naa lai si rogbodiyan kankan.


Lẹyin ọpọ itan, awọn oriade mejeeji wa rawọ ẹbẹ si awọn ọmọ ilu Ikere pe ki wọn fi ara wọn se ọkan. Wọn ni ki wọn mase maa ba ara wọn ja nitori ọrọ naa ti wa nile ẹjọ. Awọn oriade naa tun rọ wọn lati fi ọtẹ silẹ, maa wa ilọsiwaju ilu naa lai si rogbodiyan kankan.


Itan Manigbagbe: Oba Asanike Yefusu Oloyede, Olubadan tó gbóyà, aláwàdà, tó tún kún fún ọgbọ́n

Ọba Yesufu Oloyede Asanikẹ ni Olubadan kẹtadinlogoji to jẹ niluu Ibadan. Idile Asanikẹ ni adugbo Idi-Aro lo ti wa. Gbajumọ oniṣowoo koko ni Ọba Asanikẹ. Lati ọdun 1947 si lo ti n dari ilu lẹyin ti wọn fi jẹ Mọgaji agboole Asanikẹ. Lọdun 1957, Oloyede asanikẹ di oloye laafin Olubadan, nigba ti Ọba I.B Akinyẹle  fi joye. Diẹdiẹ si lo gun akasọ oye, titi to fi di Olubadan ni ọjọ kẹrin, oṣu Keji, ọdun 1983.


Lati ọdun 1947 si lo ti n dari ilu lẹyin ti wọn fi jẹ Mọgaji agboole Asanikẹ. Lọdun 1957, Oloyede asanikẹ di oloye laafin Olubadan, nigba ti Ọba I.B Akinyẹle  fi joye. Diẹdiẹ si lo gun akasọ oye, titi to fi di Olubadan ni ọjọ kẹrin, oṣu Keji, ọdun 1983. Ọdun mẹwaa ni Asanikẹ lo lori oye Olubadan. Ọpọlọpọ si ni ko gbagbọ pe yoo lo to iye ọdun naa, nitori pe o ti di arugbo kujọ-kujọ ko to o jẹ ọba. Sugbọn lai fi ti ọjọ ori ati ipo ilera rẹ ṣe, itan sọ pe ọba to kun fun ọgbọn, imọ, igboya, iwoye, ati alawada ni.


Ọdun mẹwaa ni Asanikẹ lo lori oye Olubadan. Ọpọlọpọ si ni ko gbagbọ pe yoo lo to iye ọdun naa, nitori pe o ti di arugbo kujọ-kujọ ko to o jẹ ọba. Sugbọn lai fi ti ọjọ ori ati ipo ilera rẹ ṣe, itan sọ pe ọba to kun fun ọgbọn, imọ, igboya, iwoye, ati alawada ni. Bakan naa lo jẹ pe kii rẹrin, ti kii si bẹru lati sọrọ. Lara awọn 'ọrọ akin' ti itan sọ pe Asanikẹ sọ ni asiko ti aarẹ ologun, oloogbe Sani Abacha ṣe abẹwo si aafin rẹ. Eeyan nla, to ga, to sigbọnlẹ, ti oju rẹ n yọ ina,  ni kabiesi n reti, amọ iyalẹnu lo jẹ fun lati ri pe Abacha ko ri bẹẹ.


Bakan naa lo jẹ pe kii rẹrin, ti kii si bẹru lati sọrọ. Lara awọn 'ọrọ akin' ti itan sọ pe Asanikẹ sọ ni asiko ti aarẹ ologun, oloogbe Sani Abacha ṣe abẹwo si aafin rẹ. Eeyan nla, to ga, to sigbọnlẹ, ti oju rẹ n yọ ina,  ni kabiesi n reti, amọ iyalẹnu lo jẹ fun lati ri pe Abacha ko ri bẹẹ. Asanikẹ ko le pa iyalẹnu rẹ mọra, lo ba dahun pe "Abacha, a so o ju bayi lọ!'' Abacha paapaa bu si ẹrin. Ẹru ẹnikẹni kii ba a, to fi mọ awọn ọmọ ologun.


Asanikẹ ko le pa iyalẹnu rẹ mọra, lo ba dahun pe "Abacha, a so o ju bayi lọ!'' Abacha paapaa bu si ẹrin. Ẹru ẹnikẹni kii ba a, to fi mọ awọn ọmọ ologun. Koda, gomina ologun kan fi ẹsun kan-an pe saara lo n fi òyè ṣe nilu Ibadan. Inu bi Asanikẹ debi pe pẹlu ibinu lo fi sọ pe ki gomina naa ko gbe ẹnu rẹ dakẹ. O ni "ọba ni gomina laaye rẹ, ọba ni emi naa laaye mi.


Koda, gomina ologun kan fi ẹsun kan-an pe saara lo n fi òyè ṣe nilu Ibadan. Inu bi Asanikẹ debi pe pẹlu ibinu lo fi sọ pe ki gomina naa ko gbe ẹnu rẹ dakẹ. O ni "ọba ni gomina laaye rẹ, ọba ni emi naa laaye mi. Ọrọ naa waye lẹyin ti Ọba Asanikẹ fi M.K.O Abiola, to jẹ ọmọ bibi ilẹ Ẹgba, jẹ oye Bashorun ilẹ Ibadan. Ọpọlọpọ ọmọ bibi ilẹ Ibadan lo binu si ifinijoye naa, nitori wọn gbagbọ pe ọmọ ilu nikan ni oye naa tọ si. Itan sọ pe Ọba Asanikẹ ni Olubadan to fi eeyan joye ju lọ, lai fi ẹya ti ẹni naa ti wa ṣe ni Naijiria.


Ọrọ naa waye lẹyin ti Ọba Asanikẹ fi M.K.O Abiola, to jẹ ọmọ bibi ilẹ Ẹgba, jẹ oye Bashorun ilẹ Ibadan. Ọpọlọpọ ọmọ bibi ilẹ Ibadan lo binu si ifinijoye naa, nitori wọn gbagbọ pe ọmọ ilu nikan ni oye naa tọ si. Itan sọ pe Ọba Asanikẹ ni Olubadan to fi eeyan joye ju lọ, lai fi ẹya ti ẹni naa ti wa ṣe ni Naijiria. Awọn kan ti ẹ gbagbọ pe o ma n ta oye fun ẹnikẹni to ba ti le san owo fun. Lara awọn ọmọ ilẹ okeere ti Asanikẹ fi joye ni ọmọ orilẹ-ede Lebanon, I-MUDAH to jẹ oniṣowo ni ọja Gbagi. Oye Baba Laje ilu Ibadan ni Ọba Yesufu Asanikẹ fi jẹ.


Awọn kan ti ẹ gbagbọ pe o ma n ta oye fun ẹnikẹni to ba ti le san owo fun. Lara awọn ọmọ ilẹ okeere ti Asanikẹ fi joye ni ọmọ orilẹ-ede Lebanon, I-MUDAH to jẹ oniṣowo ni ọja Gbagi. Oye Baba Laje ilu Ibadan ni Ọba Yesufu Asanikẹ fi jẹ. Lori ọrọ ifinijoye yii naa, itan sọ pe awọn oloye rẹ kan ti inu n bi ko ara wọn jọ lẹyin ija kabiesi ati gomina ologun naa. Wọn lọ si aafin Asanikẹ, wọn si sọ fun pe ko si oye kankan mọ ninu akọsilẹ lati fun ẹnikẹni. Niṣe ni Asanikẹ tun sare fun wọn ni esi pe "oye tan, oye naa ni".


Lori ọrọ ifinijoye yii naa, itan sọ pe awọn oloye rẹ kan ti inu n bi ko ara wọn jọ lẹyin ija kabiesi ati gomina ologun naa. Wọn lọ si aafin Asanikẹ, wọn si sọ fun pe ko si oye kankan mọ ninu akọsilẹ lati fun ẹnikẹni. Niṣe ni Asanikẹ tun sare fun wọn ni esi pe "oye tan, oye naa ni". Lọdun 1983, laipẹ si igba to jẹ ọba ni eto idibo waye. Ija oṣelu si waye laarin gomina to wa ni ipo, Oloogbe Bola Ige ti ẹgbẹ oṣelu UPN, ati oludije ẹgbk oṣelu NPN, Dokita Ọmọlolu Olunlọyọ. Olunlọyọ lo wọle, botilẹ jẹ pe awọn eeyan fi ẹsun kan pe magomago waye ninu idibo naa.


Lọdun 1983, laipẹ si igba to jẹ ọba ni eto idibo waye. Ija oṣelu si waye laarin gomina to wa ni ipo, Oloogbe Bola Ige ti ẹgbẹ oṣelu UPN, ati oludije ẹgbk oṣelu NPN, Dokita Ọmọlolu Olunlọyọ. Olunlọyọ lo wọle, botilẹ jẹ pe awọn eeyan fi ẹsun kan pe magomago waye ninu idibo naa. Ọrọ naa di ti ile ẹjọ. Asanikẹ paapa lọ si iwaju igbimọ to n gbọ ẹsun idibo naa lati ṣe atilẹyin fun Olunlọyọ to jẹ ọmọ ilu Ibadan. Gbangba lo ti sọ pe "ọmọ wa ni, ẹ jẹ o se", lai fi ṣe pe ilu Ibadan ni Bọla Ige gbe dagba, to ti n ṣe iṣẹ amofin, to tun fẹ ọmọ ilu Ibadan ni iyawo.


Ọrọ naa di ti ile ẹjọ. Asanikẹ paapa lọ si iwaju igbimọ to n gbọ ẹsun idibo naa lati ṣe atilẹyin fun Olunlọyọ to jẹ ọmọ ilu Ibadan. Gbangba lo ti sọ pe "ọmọ wa ni, ẹ jẹ o se", lai fi ṣe pe ilu Ibadan ni Bọla Ige gbe dagba, to ti n ṣe iṣẹ amofin, to tun fẹ ọmọ ilu Ibadan ni iyawo. Ọkan lara awọn iṣẹlẹ to tun jẹ manigbagbe lasiko ti Ọba Oloyede Asanikẹ wa nipo ni asiko ti awọn adigunjale kan wọ aafin rẹ, ti wọn si yọ awọn taya ati ẹya ara ọkọ lara awọn ọkọ ayọkẹlẹ Olubadan. Kiakia ni ọwọ awọn oṣiṣẹ alaabo l'aafin tẹ digunjale yii. Pẹlu idinnu ati iwuri si ni awọn oṣiṣẹ alaabo naa fi ko awọn ole lọ siwaju kabiesi lati fi han pe awọn ṣe iṣẹ takun-takun.


Ọkan lara awọn iṣẹlẹ to tun jẹ manigbagbe lasiko ti Ọba Oloyede Asanikẹ wa nipo ni asiko ti awọn adigunjale kan wọ aafin rẹ, ti wọn si yọ awọn taya ati ẹya ara ọkọ lara awọn ọkọ ayọkẹlẹ Olubadan. Kiakia ni ọwọ awọn oṣiṣẹ alaabo l'aafin tẹ digunjale yii. Pẹlu idinnu ati iwuri si ni awọn oṣiṣẹ alaabo naa fi ko awọn ole lọ siwaju kabiesi lati fi han pe awọn ṣe iṣẹ takun-takun. Amọ, iyalẹnu lo jẹ nigba ti Kabiesi tu awọn ole naa silẹ, to si fun awọn alaabo ni esi pe "mi o ran yin pe kẹ ẹ sọ mọto, iyawo mi ni mo ni ẹ sọ". Itan sọ pe Ọba Asanikẹ ko fi inu tan ọkan lara awọn olori rẹ to fẹra, eyi si lo mu ko gba awọn ẹsọ alaabo lati ma a tẹle kiri. Boya o n yan ale.


Amọ, iyalẹnu lo jẹ nigba ti Kabiesi tu awọn ole naa silẹ, to si fun awọn alaabo ni esi pe "mi o ran yin pe kẹ ẹ sọ mọto, iyawo mi ni mo ni ẹ sọ". Itan sọ pe Ọba Asanikẹ ko fi inu tan ọkan lara awọn olori rẹ to fẹra, eyi si lo mu ko gba awọn ẹsọ alaabo lati ma a tẹle kiri. Boya o n yan ale. Gẹẹgẹ lo ma n gbe awọn obinrin. Iṣẹlẹ manigbagbe miiwo lo tun ṣẹlẹ? Iṣẹlẹ manigbagbe mii tun ni lasiko ti awọn ọmọ ilẹ Afrika kan to tun jẹ ọmọ ilẹ America ṣe abẹwo si aafin rẹ.


Gẹẹgẹ lo ma n gbe awọn obinrin. Iṣẹlẹ manigbagbe miiwo lo tun ṣẹlẹ? Iṣẹlẹ manigbagbe mii tun ni lasiko ti awọn ọmọ ilẹ Afrika kan to tun jẹ ọmọ ilẹ America ṣe abẹwo si aafin rẹ. Gẹgẹ bi iṣe rẹ, Olubadan tun ta omi oge si arẹwa obinrin kan nipa si sọ pe "Oo le lọ". Itan sọ pe ẹru ba ọmọbinrin naa to ro pe Kabiesi ti fi ofin mu oun ni. Kia lo fi igbe ta, ki Kabiesi fun'ra rẹ to o mọ pe awada ti oun ṣe ti l'agbara ju.


Gẹgẹ bi iṣe rẹ, Olubadan tun ta omi oge si arẹwa obinrin kan nipa si sọ pe "Oo le lọ". Itan sọ pe ẹru ba ọmọbinrin naa to ro pe Kabiesi ti fi ofin mu oun ni. Kia lo fi igbe ta, ki Kabiesi fun'ra rẹ to o mọ pe awada ti oun ṣe ti l'agbara ju. O tọrọ aforiji, o si sọ fun un pe "mo fi n ba ọ sie ni". Yatọ si awọn nkan wọn yii, Ọba Asanikẹ ni Olubadan akọkọ to gbe ninu aafin igbalode ni Ọja Ọba, nilu Ibadan. Oba Asanke lo ipo rẹ lati wa ilọsiwaju ilẹ Ibadan ati awọn ọmọ ilu.


O tọrọ aforiji, o si sọ fun un pe "mo fi n ba ọ sie ni". Yatọ si awọn nkan wọn yii, Ọba Asanikẹ ni Olubadan akọkọ to gbe ninu aafin igbalode ni Ọja Ọba, nilu Ibadan. Oba Asanke lo ipo rẹ lati wa ilọsiwaju ilẹ Ibadan ati awọn ọmọ ilu. O pese iranwọ fun awọn to fẹ ẹ wọ ileewe giga, ati awọn to n wa iṣẹ lara wọn. Ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kejila, ọdun 1993 lo waja.


O pese iranwọ fun awọn to fẹ ẹ wọ ileewe giga, ati awọn to n wa iṣẹ lara wọn. Ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kejila, ọdun 1993 lo waja.


Olubadan stool: Àwọn Olóyè ti wọ́gilé ẹjọ́ tí wọ́n pé tẹ́lẹ̀ lórí bí a ṣe ń jẹ ọba Olúbàdàn

Ile ẹjọ giga ni ilu Ibadan ti da ẹjọ ti awọn Oloye Ibadan tó gba ade lọwọ Gomina Ajimobi pe nu ni Ibadan. Adajo Munta Abimbola lo da ẹjọ yii nu nile ẹjọ giga loni ọjọ Iṣegun. O ni nibayii, ko si igbẹjọ kankan mọ nile ẹjọ to n di yiyan Olubadan tuntun lọwọ mọ. Adajọ naa ni ki awọn afọbajẹ bẹrẹ igbesẹ yiyan Olubadan tuntun bayii. Bawo ni ọrọ ṣe jẹ nile ẹjọ? Adajo Munta Abimbola da igbẹjọ ti Senato Lekna Balogun ati awọn Oloye meje mii pe nu ni Ibadan.


Adajọ naa ni ki awọn afọbajẹ bẹrẹ igbesẹ yiyan Olubadan tuntun bayii. Bawo ni ọrọ ṣe jẹ nile ẹjọ? Adajo Munta Abimbola da igbẹjọ ti Senato Lekna Balogun ati awọn Oloye meje mii pe nu ni Ibadan. Saaju ni wọn ti pe ẹjọ naa lati fi onte le oye Oba ti gomina ana fun ipinlẹ Oyo, oloogbe Abiola Ajimobi fi wọn jẹ. Wọn pe ẹjọ naa tako eyi ti o waye ni ọjọ kokandinlogun, oṣu kọkanla, ọdun 2019 tẹlẹ ni. Adajo naa wa ni gbogbo eto ti tẹlẹ ofin yiayna ati kikede Olubadan ti ọdun 1957 bi o ṣe wa lati ọdun mọdun ni ilẹ Ibadan ni eyi ti awọn igbesẹ to ti waye sẹyin ko daru rara.


Saaju ni wọn ti pe ẹjọ naa lati fi onte le oye Oba ti gomina ana fun ipinlẹ Oyo, oloogbe Abiola Ajimobi fi wọn jẹ. Wọn pe ẹjọ naa tako eyi ti o waye ni ọjọ kokandinlogun, oṣu kọkanla, ọdun 2019 tẹlẹ ni. Adajo naa wa ni gbogbo eto ti tẹlẹ ofin yiayna ati kikede Olubadan ti ọdun 1957 bi o ṣe wa lati ọdun mọdun ni ilẹ Ibadan ni eyi ti awọn igbesẹ to ti waye sẹyin ko daru rara. Kini o ti ṣẹlẹ séyin? Àwọn Olóyè ti wọ́gilé ẹjọ́ tí wọ́n pé tẹ́lẹ̀ lórí bí a ṣe ń jẹ ọba Olúbàdàn Oro jije oye Olubadan ti ile Ibadan ti bere lati igba ti Oba Saliu Adetunji ti kọ́kọ́ waja laipe.Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Oloye Lekan Balogun ati awọn oloye agba mii ti kọwe ranṣẹ si agbejọro wọn, Kunle Ṣọbaloju lati dẹkun ẹjọ ti wọn pe tako aṣẹ ti o lodi si bi wọn ṣe sọ awọn oloye agba naa di ọba. Iwe naa ti wọn kọ ni ọgbọn ọjọ, oṣu kini, ọdun 2020 eleyii ti o to awọn oniroyin lọwọ lo fi idi ẹ mulẹ pe igbesẹ naa waye ki omi alafia to n jọba nilu Ibadan ma baa daru.


Kini o ti ṣẹlẹ séyin? Àwọn Olóyè ti wọ́gilé ẹjọ́ tí wọ́n pé tẹ́lẹ̀ lórí bí a ṣe ń jẹ ọba Olúbàdàn Oro jije oye Olubadan ti ile Ibadan ti bere lati igba ti Oba Saliu Adetunji ti kọ́kọ́ waja laipe.Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Oloye Lekan Balogun ati awọn oloye agba mii ti kọwe ranṣẹ si agbejọro wọn, Kunle Ṣọbaloju lati dẹkun ẹjọ ti wọn pe tako aṣẹ ti o lodi si bi wọn ṣe sọ awọn oloye agba naa di ọba. Iwe naa ti wọn kọ ni ọgbọn ọjọ, oṣu kini, ọdun 2020 eleyii ti o to awọn oniroyin lọwọ lo fi idi ẹ mulẹ pe igbesẹ naa waye ki omi alafia to n jọba nilu Ibadan ma baa daru. Eyii si n waye gẹgẹ bi awọn oloye agba ti ọrọ naa kan ṣe sọọ ninu lẹta ti wọn kọọ pe "ki atungbeyẹwo ilana bi a ṣe n jẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan tọdun 1957 ṣi dẹdsẹ duro naa di asiko Olubadan ti ilẹ Ibadan tuntun". Kini o ti kọ́kọ́ sele seyin lori yiyan Olubadan ati ile ejo? Saaju ni iroyin gbode kan wi pe o ṣeeṣe ki rogbodiyan mii tun ṣẹyọ lori ẹni ti oye Olubadan kan nitori pe ẹjọ ti wọn pe lori ọrọ naa ṣi wa nilẹ ẹjọ.


Eyii si n waye gẹgẹ bi awọn oloye agba ti ọrọ naa kan ṣe sọọ ninu lẹta ti wọn kọọ pe "ki atungbeyẹwo ilana bi a ṣe n jẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan tọdun 1957 ṣi dẹdsẹ duro naa di asiko Olubadan ti ilẹ Ibadan tuntun". Kini o ti kọ́kọ́ sele seyin lori yiyan Olubadan ati ile ejo? Saaju ni iroyin gbode kan wi pe o ṣeeṣe ki rogbodiyan mii tun ṣẹyọ lori ẹni ti oye Olubadan kan nitori pe ẹjọ ti wọn pe lori ọrọ naa ṣi wa nilẹ ẹjọ. Ninu igbẹjọ to waye lọjọ kẹrinla, oṣu kini ọdun yii, Adajọ Munta Abimbọla to jẹ adajọ agba n'ipinlẹ Ọyọ kesi awọn ti ẹjọ naa kan lati wa wi tẹnu wọn. O ni pe nipasẹ awọn agbẹjọro to n ṣoju fun wọn lori erongba wọn nipa lilọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lori ọrọ naa. Ọjọ kini, oṣu keji ọdun yii si ni wọn da fun wọn lati fi ara han.


Ninu igbẹjọ to waye lọjọ kẹrinla, oṣu kini ọdun yii, Adajọ Munta Abimbọla to jẹ adajọ agba n'ipinlẹ Ọyọ kesi awọn ti ẹjọ naa kan lati wa wi tẹnu wọn. O ni pe nipasẹ awọn agbẹjọro to n ṣoju fun wọn lori erongba wọn nipa lilọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lori ọrọ naa. Ọjọ kini, oṣu keji ọdun yii si ni wọn da fun wọn lati fi ara han. Nibo ni oro iwe ipejó náà dé duro bayii? Ṣugbọn nibayii ti awọn oloye naa ti kesi agbẹjọro wọn lati wọgile ẹjọ naa, o ti han gbangba wi pe gbogbo rogbodiyan ti o rọ mọ ẹni ti o kan lati jẹ oye Olubadan ti ilẹ Ibadan ti tẹnubodo. Eyi si tumo si pe ko si ejo mo nile ejo lori yiyan olubadan.


Nibo ni oro iwe ipejó náà dé duro bayii? Ṣugbọn nibayii ti awọn oloye naa ti kesi agbẹjọro wọn lati wọgile ẹjọ naa, o ti han gbangba wi pe gbogbo rogbodiyan ti o rọ mọ ẹni ti o kan lati jẹ oye Olubadan ti ilẹ Ibadan ti tẹnubodo. Eyi si tumo si pe ko si ejo mo nile ejo lori yiyan olubadan.


Ọ̀kan nínú àwọn ọmọ mẹ́rin tó fi Rofia ṣòògùn owó ti sùnlọ níbi tí wọ́n ti n jó orí rẹ- Olóri fijilante Abeokuta Ohun ibanujẹ ni ki majesin o toju Obi rọrun. Ohun to n panilẹkun ni pe ki awujọ di ibugbe ika to kun fun iṣẹlẹ to n kọnilominu. BBC Yoruba ti lọ si Adugbo ti awọn ọmọdekunrin mẹrin kan ti fẹ fi orebinrin ọkan lara wọn ṣe oogun owo ni Adatan ni ilu Abeokuta'Orí Facebook ni mo ti kọ́ nípa òògùn owó táà gé orí Sofiat fún ní Abeokuta' Kini awon omokunrin yii n sọ? Ọkan ninu awọn ọmọkunrin to fi ọmọbinrin kan ṣoogun owo nilu Abeokuta, ti jẹwọ pe ori ayelujara Facebook ni oun ti kọ nipa oogun owo. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ ni olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Abeokuta, Balogun Mustaqim to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogun sọ pe ọsẹ meji ni awọn fi ṣe igbaradi fun fifi Rofiat Kehinde ṣe oogun owo. Oga Olopaa, Abimbola Oyeyemi salaye fun BBC Yoruba pé àwọn ọmọ yìí ń lọ sílé ẹjọ́ láipẹ̀.


Ọkan ninu awọn ọmọkunrin to fi ọmọbinrin kan ṣoogun owo nilu Abeokuta, ti jẹwọ pe ori ayelujara Facebook ni oun ti kọ nipa oogun owo. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ ni olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Abeokuta, Balogun Mustaqim to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogun sọ pe ọsẹ meji ni awọn fi ṣe igbaradi fun fifi Rofiat Kehinde ṣe oogun owo. Oga Olopaa, Abimbola Oyeyemi salaye fun BBC Yoruba pé àwọn ọmọ yìí ń lọ sílé ẹjọ́ láipẹ̀. Bakan naa lo sọ pe awọn Obi ti kuna nínú Ojúṣe wọn ni irú ohun ìbànújẹ́ báyìí ṣe n pọ̀ síi lasiko yii


Bakan naa lo sọ pe awọn Obi ti kuna nínú Ojúṣe wọn ni irú ohun ìbànújẹ́ báyìí ṣe n pọ̀ síi lasiko yii


Soun Ogbomoso's daughter dies: Ikú tó mú Soun Ogbomosho tún ti mú àkọ́bí rẹ̀ lọ o!

Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole, tó jẹ́ àkọ́bí lóbìnrin fún olóògbé Ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́, Ọba Oyewumi Ajagungbade ti dágbére fáyé. Àdánu yìí wáyé ní bí ó ṣe kù sáátà kí ó pé oṣù kan tí bàbá rẹ̀ re ìwàlẹ̀ àṣà. Nigba ti BBC Yoruba kan si Aafin Soun, oṣiṣẹ kan ti ko fẹ darukọ ara rẹ jẹ ko di mimọ pe lootọ lo ṣẹlẹ. Ọdún mọ́kànléláàdọ́rin ni Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole lò lókè èèpẹ̀ kó tó jẹ́ Ọlọ́run ní pè. Ṣaaju ki Oba ilu Ogbomosho yii ku naa lo ti kọkọ padanu ọmọ rẹ ọkunrin kan. Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole tó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ Kọmíṣọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ ní ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ lábẹ́ ìjọba ológun kú sí ìlú Ìlọrin lẹ́yìn àìsàn ráńpẹ́. Iroyin ni, olukọni ni Arabinrin Taibat jẹ ni ile ẹkọ giga Fasiti ti ilu Ilorin.


Ọdún mọ́kànléláàdọ́rin ni Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole lò lókè èèpẹ̀ kó tó jẹ́ Ọlọ́run ní pè. Ṣaaju ki Oba ilu Ogbomosho yii ku naa lo ti kọkọ padanu ọmọ rẹ ọkunrin kan. Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole tó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ Kọmíṣọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ ní ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ lábẹ́ ìjọba ológun kú sí ìlú Ìlọrin lẹ́yìn àìsàn ráńpẹ́. Iroyin ni, olukọni ni Arabinrin Taibat jẹ ni ile ẹkọ giga Fasiti ti ilu Ilorin. Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole ni wọ́n ti sin ní ìlànà Mùsùlùmí.


Ọjọ̀gbọ́n Taibat Danmole ni wọ́n ti sin ní ìlànà Mùsùlùmí.


Adebayo Alao Akala, Olubadan, Soun Ogbomoso, àti àgbà ọ̀jẹ̀ olóṣèlú kan ni Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ṣàfẹ́kú láàárín oṣù kan

Àwọn Ọba onípò kìíní mẹ́ta laarin Ọba ilẹ Naijiria àti èèkàn olóṣèlú kan ni ikú já gbà mọ́ àwọn ènìyàn Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lọ́wọ́ láàárín oṣù kan ṣoṣo síra wọn. Eyi ti n mu ki ọpọlọpọ maa bere lori ayelujara pe ki lo ṣẹlẹ gan. Bo tilẹ jẹ pe awọn to dagbere faye yii kii ṣe ọmọ ikoko, sibẹ sibẹ, awọn Yoruba maa n fẹ woye ki lo ṣẹlẹ ti iku ba ti n di ọwọọwọ paapaa julọ ilu kan ṣoṣo ni awọn mẹrin yii ti wa ti iku si mu wọn lọ laarin oṣu kan ni ipari ọdun 2021 si ibẹrẹ ọdun 2022. Àwọn nìyí : Ní ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kejìlá ọdún 2021 ni ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ jáde láyé lẹ́ni ọdún márùndínlọ́gọ̀rún. Ajagungbadé lo ọdún méjìdínláàdọ́ta lórí ìtẹ́ lẹ́yìn tí ó gorí oyè ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù kẹwàá ọdún 1973. Ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù karùn-ún, ọdún 1926 ni wọ́n bí i sí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ sínú ẹbí Ọba Bello Afolabi Oyewumi, Ajagungbadé ll àti Ayaba Seliat Olatundun Oyewumi.


Àwọn nìyí : Ní ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kejìlá ọdún 2021 ni ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ jáde láyé lẹ́ni ọdún márùndínlọ́gọ̀rún. Ajagungbadé lo ọdún méjìdínláàdọ́ta lórí ìtẹ́ lẹ́yìn tí ó gorí oyè ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù kẹwàá ọdún 1973. Ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù karùn-ún, ọdún 1926 ni wọ́n bí i sí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ sínú ẹbí Ọba Bello Afolabi Oyewumi, Ajagungbadé ll àti Ayaba Seliat Olatundun Oyewumi. Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn! Ka nípa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Aare Muhammadu Buhari ránṣẹ́ sí ìlú Ogbomoso lórí ikú Soun Bakan naa ni Ọmọbinrin akọbi Soun ti Ogbomosho naa jade laye lẹyin ọsẹ diẹ ti baba rẹ jade laye: Ó ṣe! Ọmọ olóògbé Soun Ogbomosho náà tún dágbére fáyé Kò tó ọjọ́ mẹ́wàá tí ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀ tí  Asigangan tí ìlú Igangan ní Ìpínlẹ̀ Oyo bákan náà, Oba Abdul-Azeez Adewuyi, Aribiyan II, kí dúnìyàn pódìgbà.


Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn! Ka nípa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Aare Muhammadu Buhari ránṣẹ́ sí ìlú Ogbomoso lórí ikú Soun Bakan naa ni Ọmọbinrin akọbi Soun ti Ogbomosho naa jade laye lẹyin ọsẹ diẹ ti baba rẹ jade laye: Ó ṣe! Ọmọ olóògbé Soun Ogbomosho náà tún dágbére fáyé Kò tó ọjọ́ mẹ́wàá tí ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀ tí  Asigangan tí ìlú Igangan ní Ìpínlẹ̀ Oyo bákan náà, Oba Abdul-Azeez Adewuyi, Aribiyan II, kí dúnìyàn pódìgbà. Ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù Kejìlá, ọdún 2021 ni Asigangan wàjà. Olubadan ti ìlú Ìbàdàn, Oba Saliu Adetunji, Ogunguniso 1 tó gorí ìtẹ́ bàbá rẹ̀ lọ́jọ́ kẹrin, oṣù kẹta, ọdún 2016 re ìwàlẹ̀ àṣà lẹ́ni ọdún mẹ́tàléláàdọ́rùn-ún. Ọba onípò kìíní ọ̀hún ni wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ, ọdún 1928 sínú ìdílé Raji Olayiwola àti Suwebat Amope Adetunji ní ilé  Alusekere, Popoyemoja, Ibadan.Òun ni àkọ́bí nínú ọmọ mẹ́tàdínlógún tí bàbá rẹ̀ bí.


Ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù Kejìlá, ọdún 2021 ni Asigangan wàjà. Olubadan ti ìlú Ìbàdàn, Oba Saliu Adetunji, Ogunguniso 1 tó gorí ìtẹ́ bàbá rẹ̀ lọ́jọ́ kẹrin, oṣù kẹta, ọdún 2016 re ìwàlẹ̀ àṣà lẹ́ni ọdún mẹ́tàléláàdọ́rùn-ún. Ọba onípò kìíní ọ̀hún ni wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ, ọdún 1928 sínú ìdílé Raji Olayiwola àti Suwebat Amope Adetunji ní ilé  Alusekere, Popoyemoja, Ibadan.Òun ni àkọ́bí nínú ọmọ mẹ́tàdínlógún tí bàbá rẹ̀ bí. Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Ìgbìmọ̀ Afọbajẹ ilú Ìbàdàn buwọ́lu Lékan Balógun gẹ́gẹ́ bí Olúbàdàn tuntun ṣùgbọ́n.... Iléewòsàn UCH kò lè bá Aafin Ibadan parọ́, ẹ dẹ́kún gbígbé ìròyìn òfegè nípa Oba Adetunji tó wàjà- Adeola Oloko Wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀ báyìí ní ilé Oloye Lekan Balogun tí wọ́n n sọ pé oyè Olubadan kàn Oloye Ladoja nìkan ló le sọ bóyá Lekan Balogun yòó di Olubadan tuntun-Moses Orogade Ní òwúrọ̀ kùtùkùtù ọjọ́ Kejìlá, oṣù kìíní ni ìkéde ikú gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ tẹ́lẹ̀ rí, Otunba Adebayo Alao-Akala da omi tútù sí ọkàn àwọn ènìyàn. Àlàó-Akala tí wọ́n bí sí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ lọ́jọ́ kẹta oṣù kẹfà, ọdún 1950, dágbére fáyé lẹ́ni ọdún mọ́kànléláàdọ́rin.Ó ti fi ìgbà kan ṣe iṣẹ́ ọlọ́pàá kí ó tó di igbákejì gómìnà sí Olóyè  Rashidi Ladoja. Ó di gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lẹ́yìn tí wọ́n rọ Ọgbẹni Abdulrasheed Ladoja lóyè.


Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Ìgbìmọ̀ Afọbajẹ ilú Ìbàdàn buwọ́lu Lékan Balógun gẹ́gẹ́ bí Olúbàdàn tuntun ṣùgbọ́n.... Iléewòsàn UCH kò lè bá Aafin Ibadan parọ́, ẹ dẹ́kún gbígbé ìròyìn òfegè nípa Oba Adetunji tó wàjà- Adeola Oloko Wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀ báyìí ní ilé Oloye Lekan Balogun tí wọ́n n sọ pé oyè Olubadan kàn Oloye Ladoja nìkan ló le sọ bóyá Lekan Balogun yòó di Olubadan tuntun-Moses Orogade Ní òwúrọ̀ kùtùkùtù ọjọ́ Kejìlá, oṣù kìíní ni ìkéde ikú gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ tẹ́lẹ̀ rí, Otunba Adebayo Alao-Akala da omi tútù sí ọkàn àwọn ènìyàn. Àlàó-Akala tí wọ́n bí sí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ lọ́jọ́ kẹta oṣù kẹfà, ọdún 1950, dágbére fáyé lẹ́ni ọdún mọ́kànléláàdọ́rin.Ó ti fi ìgbà kan ṣe iṣẹ́ ọlọ́pàá kí ó tó di igbákejì gómìnà sí Olóyè  Rashidi Ladoja. Ó di gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lẹ́yìn tí wọ́n rọ Ọgbẹni Abdulrasheed Ladoja lóyè. Ó díje fún ipò gómìnà lábẹ́ àsíá egbe òṣèlú ADP lọ́dún 2019 kí ó tó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú APC. Wo àwọn ǹkan tó yẹ kí o mọ̀ nípa Alao Akala tó dágbére fáyé lẹ́ni ọdún 71


Ó díje fún ipò gómìnà lábẹ́ àsíá egbe òṣèlú ADP lọ́dún 2019 kí ó tó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú APC. Wo àwọn ǹkan tó yẹ kí o mọ̀ nípa Alao Akala tó dágbére fáyé lẹ́ni ọdún 71


Olubadan tussle: Osi ilẹ Ibadan, Rashidi Ladoja ní awuyewuye lórí ọ̀rọ̀ oyè Olubadan ti parí, Lekan Balogun yóò joyè láìpẹ́

Edeaiyede to n waye lori ọrọ tani Ọba kan nilẹ Ibadan ti n ṣebi ẹni di afisẹyin ti eegun n fi aṣọ to si tun n dabi pe ọna ti wa ṣi daadaa bayii fun tun Olubadan, Oloye Lekan Balogun ti oye naa kan lati gun ori apere Ọba ilẹ Ibadan bayii. Osi Olubadan ti ilẹ Ibadan, Gomina ipinlẹ Ọyọ nigbakan ri, Oloye Rashidi Ladọja to sọrọ lorukọ awọn igbimọ oloye agba ilẹ Ibadan. Eyi waye lẹyin ipade idakọnkọ ti wọn ṣe pẹlu Gomina Seyi Makinde ṣalaye pe gbogbo awuyewuye lori ẹni ti ipo Olubadan tọ si lẹyin ti Ọba Saliu Adetunji Aje Ogugunisọ kini jade laye lọjọ keji oṣu kinni ọdun 2022. Wo ìlú tí wọ́n ti ń gbé òkú ọba wọn pọ̀n lórí ẹṣin lọ fún ìsìnkú nínú igbó Ọta ìbọn bá Pásítọ̀ tó ń gbàdúrà lórí òkè, ikú dé lójijì Bi o tilẹ jẹ wi pe ọrọ oye jijẹ nilẹ Ibadan kii saba fa gbọnmisi omi o too nitori ato rẹ, sibẹ ti ọtẹ yii fẹ ri bakan pẹlu bi ato tuntun ti gomina ana ni ipinlẹ Ọyọ, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi gbe sita pẹlu fifi awọn oloye ilẹ Ibadan kan jẹ Ọba alade. Lọna ati wa ojutu si awuyewuye naa lo ṣokunfa ipade ti gomina ipinlẹ Ọyọ Ṣeyi Makinde ṣe pẹlu awọn oloye agba nilẹ Ibadan ni ofiisi rẹ to wa lagbegbe Agodi nilu Ibadan lọjọ Satide. Nigba ti ipade naa si fi pari ti awọn Oloye naa jade, Sẹnetọ Ladọja ṣalaye pe gbogbo ariyanjiyan to n waye lori ọrọ naa lo ti jẹ rodo lo ree mumi.