Igbagbọ wa si ni pe Aarẹ Buhari yoo da wa lohun ni kiakia ti wọn ba ti gbe adehun naa de ọdọ rẹ. Bakan naa lo fikun un pe inu awọn ko dun pe awọn akẹkọọ wa ni ile lai ṣe nkankan. Ẹgbẹ ASUU wa rọ gbogbo awọn ti ọrọ kan lati sa ipa wọn lati fi opin si iyanṣelodi naa lai fi iya jẹ awọn olukọ bakan naa. Wayi o, ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni fasiti ipinlẹ Nasarawa, Keffi (NSUK) ti kesi awọn akẹkọọ lati gbọ aṣẹ adari fasiti pe ki wọn pada si ileẹkọ. Aarẹ ikọ awọn akẹkọọ fasiti Nasarawa, Naajim Gbfwi fi ero wọn lede ni ilu Keffi. Lẹyin ti awọn alaṣẹ ileẹkọ naa fi atẹjade sita ni Ọjọ kejidinlọgbọn, Oṣu Kẹsan an pe ki awọn akẹkọọ pada si ileẹkọ nitori kilasi yoo bẹrẹ pada ni kiakia.


Buhari, ìhàlẹ̀ lásán ni ìdúnkòkò rẹ̀, a kò padà sí kíláàsì – ASUU yarí

Wayi o, ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni fasiti ipinlẹ Nasarawa, Keffi (NSUK) ti kesi awọn akẹkọọ lati gbọ aṣẹ adari fasiti pe ki wọn pada si ileẹkọ. Aarẹ ikọ awọn akẹkọọ fasiti Nasarawa, Naajim Gbfwi fi ero wọn lede ni ilu Keffi. Lẹyin ti awọn alaṣẹ ileẹkọ naa fi atẹjade sita ni Ọjọ kejidinlọgbọn, Oṣu Kẹsan an pe ki awọn akẹkọọ pada si ileẹkọ nitori kilasi yoo bẹrẹ pada ni kiakia. Eyi lo mu ki ẹgbẹ awọn akẹkọọ naa rọ awọn akẹkọọ lati pada si ileẹkọ lati bẹrẹ eto ẹkọ wọn pada. Bakan naa ni wọn kesi ẹgbẹ ASUU lapapọ lati maṣe tapa si igbeṣẹ wọn nitori awọn nifẹ lati pada si ẹnu ẹkọ wọn. Amọ Alaga ẹgbẹ ASUU ni fasiti Nasarawa, Ọmọwe Samuel Alu ti bu ẹnu atẹ lu aṣẹ fasiti ọhun pe ki awọn akẹkọọ wọle pada.


Eyi lo mu ki ẹgbẹ awọn akẹkọọ naa rọ awọn akẹkọọ lati pada si ileẹkọ lati bẹrẹ eto ẹkọ wọn pada. Bakan naa ni wọn kesi ẹgbẹ ASUU lapapọ lati maṣe tapa si igbeṣẹ wọn nitori awọn nifẹ lati pada si ẹnu ẹkọ wọn. Amọ Alaga ẹgbẹ ASUU ni fasiti Nasarawa, Ọmọwe Samuel Alu ti bu ẹnu atẹ lu aṣẹ fasiti ọhun pe ki awọn akẹkọọ wọle pada. Alu ni ko si ohun to jọ bẹ ẹ nitori awọn olukọ ko ni wọle pada ayafi ti ijọba ba pari iyanṣelodi naa, ti wọn si san owo oṣu wọn.


Alu ni ko si ohun to jọ bẹ ẹ nitori awọn olukọ ko ni wọle pada ayafi ti ijọba ba pari iyanṣelodi naa, ti wọn si san owo oṣu wọn.


Wo ìgbé ayé àwọn obìnrin ní Iran kí ìjìjàgbara Islam tó dé

Ọdun 1979 ni ijijagbara ẹsin Islam waye ni Iran, eyii to mu ọpọ ayipada ba igbe aye awọn obinrin orilẹ-ede naa. Ọna kan gboogi ti iyipada naa ti farahan ni bi wọn ṣe n mura. Ṣaaju lẹyin ọdun 1930, ni ijọba ilẹ naa ti kọkọ fofin de ibori fun awọn obinrin, awọn ọlọpaa si maa n fi agidi yọ ibori lori awọn obinrin ọhun laarin igboro. Amọ lẹyin ọdun 1980, ẹsin Musulumi gbilẹ lorilẹ-ede Iran to bẹẹ ti ijọba ẹlẹsin Musulumi naa kan nipa fun gbogbo obinrin lati maa lo ijaabu. Awọn oibinrin fasiti Tehran lọdun 1977: Awọn mọlẹbi kan ko gba ki awọn ọmọ wọn obinrin maa lọ sile ẹkọ, amọ ijọba ṣe ilaniyọyẹ fun wọn nipa afaani to wa ninu ẹkọ. Awọn obinrin to n na ọja lọdun 1976: Ọpọ eeyan lo n lo ijaabu lọdun 1976 amọ ko pọn dandan, bẹẹ si ni awọn obinrin kan yan lati maa ṣi irun wọn silẹ.


Amọ lẹyin ọdun 1980, ẹsin Musulumi gbilẹ lorilẹ-ede Iran to bẹẹ ti ijọba ẹlẹsin Musulumi naa kan nipa fun gbogbo obinrin lati maa lo ijaabu. Awọn oibinrin fasiti Tehran lọdun 1977: Awọn mọlẹbi kan ko gba ki awọn ọmọ wọn obinrin maa lọ sile ẹkọ, amọ ijọba ṣe ilaniyọyẹ fun wọn nipa afaani to wa ninu ẹkọ. Awọn obinrin to n na ọja lọdun 1976: Ọpọ eeyan lo n lo ijaabu lọdun 1976 amọ ko pọn dandan, bẹẹ si ni awọn obinrin kan yan lati maa ṣi irun wọn silẹ. Lara awọn aṣọ ti wọn maa n wọ lọdun naa ṣaaju Islam ni ‘jeans,’ yẹri ti ko de orokun, atawọn aṣọ penpe miran. Faaji ita gbangba lọjọ Jimoh ni 1976: Ọpọ awọn eeyan Iran lo fẹran ati maa ṣe faaji ni iwaju ile wọn ati leti okun lai bo ori wọn. Ọjọ Ẹti jẹ opin ọsẹ ni Iran, wọn si maa n lo ọjọ Ẹti naa lati gbadun ara wọn.


Lara awọn aṣọ ti wọn maa n wọ lọdun naa ṣaaju Islam ni ‘jeans,’ yẹri ti ko de orokun, atawọn aṣọ penpe miran. Faaji ita gbangba lọjọ Jimoh ni 1976: Ọpọ awọn eeyan Iran lo fẹran ati maa ṣe faaji ni iwaju ile wọn ati leti okun lai bo ori wọn. Ọjọ Ẹti jẹ opin ọsẹ ni Iran, wọn si maa n lo ọjọ Ẹti naa lati gbadun ara wọn. Ṣọọbu ti wọn ti n ṣe irun ni yọyọ ni 1976: Awọran yii jẹ iru eyii ti eeyan ko le ri mọ bayii ni Iran, amọ eyii ko tumọ si pe ko si awọn aṣerun ni yọyọ mọ lorilẹ-ede naa. Obinrin to n rin laarin igboro lọdun 1976: Bo tilẹ jẹ pe o lodi si ofin lati da obinrin duro laarin igboro ni Iran, irufẹ aworan yii, to n ṣafihan yẹti ati atike obinrin to sọwọn bayii lorilẹ-ede ọhun. Awọn obinrin to n ṣe ifẹhonuhan lodi si ijaabu lọdun 1979: Lẹyin ti adari ijọba tuntun, Ayatollah Ruhollah Khomeini gori alefa tan lo kede pe gbogbo obinrin gbọdọ maa wọ ijaabu.


Ṣọọbu ti wọn ti n ṣe irun ni yọyọ ni 1976: Awọran yii jẹ iru eyii ti eeyan ko le ri mọ bayii ni Iran, amọ eyii ko tumọ si pe ko si awọn aṣerun ni yọyọ mọ lorilẹ-ede naa. Obinrin to n rin laarin igboro lọdun 1976: Bo tilẹ jẹ pe o lodi si ofin lati da obinrin duro laarin igboro ni Iran, irufẹ aworan yii, to n ṣafihan yẹti ati atike obinrin to sọwọn bayii lorilẹ-ede ọhun. Awọn obinrin to n ṣe ifẹhonuhan lodi si ijaabu lọdun 1979: Lẹyin ti adari ijọba tuntun, Ayatollah Ruhollah Khomeini gori alefa tan lo kede pe gbogbo obinrin gbọdọ maa wọ ijaabu. Ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹta ọdun naa lawọn ibinrin tu sita lati ṣe iwọde tako aṣẹ tuntun naa. Awọn mọlẹbi to n lọ gbadura ni Mọṣalaṣi ni 1980: Ofin ẹsin Islam tuntun ko gba awọn obinrin ati ọkunrin lati joko papọ lasiko adura ninu Mọṣalaṣi. Obinrin ko si gbọdọ jade lai si ọkọ rẹ tabi ọkunrin ti yoo daabo bo lẹgbẹ rẹ.


Ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹta ọdun naa lawọn ibinrin tu sita lati ṣe iwọde tako aṣẹ tuntun naa. Awọn mọlẹbi to n lọ gbadura ni Mọṣalaṣi ni 1980: Ofin ẹsin Islam tuntun ko gba awọn obinrin ati ọkunrin lati joko papọ lasiko adura ninu Mọṣalaṣi. Obinrin ko si gbọdọ jade lai si ọkọ rẹ tabi ọkunrin ti yoo daabo bo lẹgbẹ rẹ. Awọn obinrin to n rin laarin igboro ni 2005: Kii ṣe gbogbo awọn obinrin Iran lo n wọ aṣọ ti yoo bo gbogbo ara wọn, amọ dandan ni ibori. Ibori leti okun lọdun 2005: Ofin ko gba awọn obinrin Iran laaye lati wẹ leti okun pẹlu aṣọ to ṣi ara wọn silẹ. Bẹẹ si ni ọkunrin ati obinrin ko gbọdọ wẹ ninu odo kan lasiko kan naa.


Awọn obinrin to n rin laarin igboro ni 2005: Kii ṣe gbogbo awọn obinrin Iran lo n wọ aṣọ ti yoo bo gbogbo ara wọn, amọ dandan ni ibori. Ibori leti okun lọdun 2005: Ofin ko gba awọn obinrin Iran laaye lati wẹ leti okun pẹlu aṣọ to ṣi ara wọn silẹ. Bẹẹ si ni ọkunrin ati obinrin ko gbọdọ wẹ ninu odo kan lasiko kan naa. Iwọde fun atilẹyin ijaabu lọdun 2006: Lẹyin nnkan bii ọdun marundinlọgbọn ti Islam gbilẹ ni Iran, awọn obinrin ṣe iwọde ninu eyii ti wọn ti fẹsun kan ijọba pe kọ fi ẹsẹ ofin to kan ijaabu nipa mulẹ bo ṣe yẹ. Awọn obinrin to n wo bọọlu lọdun 2008: Bo tilẹ jẹ pe wọn ko ni ki awọn obinrin ma wo bọọlu ni Iran, amọ ọpọ igba ni wọn ki n gba wọn laaye lati wọ inu papa iṣere lọna ati wo bọọlu ọhun.


Iwọde fun atilẹyin ijaabu lọdun 2006: Lẹyin nnkan bii ọdun marundinlọgbọn ti Islam gbilẹ ni Iran, awọn obinrin ṣe iwọde ninu eyii ti wọn ti fẹsun kan ijọba pe kọ fi ẹsẹ ofin to kan ijaabu nipa mulẹ bo ṣe yẹ. Awọn obinrin to n wo bọọlu lọdun 2008: Bo tilẹ jẹ pe wọn ko ni ki awọn obinrin ma wo bọọlu ni Iran, amọ ọpọ igba ni wọn ki n gba wọn laaye lati wọ inu papa iṣere lọna ati wo bọọlu ọhun.


Àwọn ajagunfẹ̀yìntì ṣe ìfẹ̀hónúhàn lórí owó oṣù àti àjẹmọ́nú wọn

Àwọn ajagunfẹ̀yìntì kaakiri  orilẹ ede Naijiria ti bẹrẹ ifẹhonuhan ni ẹnu ọna ilé isẹ ọmọ ogun orilẹ ede Naijiria iyẹn ship house to wa niluu Abuja. Ohun ti wọn n ṣe ifẹhonuhan le lori ni bi awọn alakoso ile-isẹ ọmọ ogun se kọ̀ lati san owó eto aabo ti ijọba apapọ  ni ki wọn san wọn. Ètò ifẹhonuhan naa lo bẹrẹ ni deede aago mẹjọ owurọ ọjọ Aje, ọjọ Kẹrindinlọgbọn oṣu Kẹsan-an, bi o tilẹ jẹ pe ojo fẹ di ifẹhonuhan ọhun lọwọ, sibẹ awọn ajagunfẹyinti ọhun fi aake kọri lati duro si ẹnu ọna ile-isẹ ọmọ ogun. Wọn pinnu wi pe ti awọn ko ba ri owó awọn gba, àwọn ko ni fi ẹnu ọna ile-isẹ ologun naa silẹ. Pupọ ninu awọn ajagunfẹ̀yìntì  naa ni wọn gbe ìbùsùn lọ́wọ́ ,ohun ìdáná ati awọn àkọlé  orisirisi lọwọ́. Lara awọn ohun ti wọn kọ si akọle ọhun ni  "Ẹ se atunse si eto owo osu ti ẹ ń san, ki aparo kan maa ṣe ga ju omiran lọ."


Wọn pinnu wi pe ti awọn ko ba ri owó awọn gba, àwọn ko ni fi ẹnu ọna ile-isẹ ologun naa silẹ. Pupọ ninu awọn ajagunfẹ̀yìntì  naa ni wọn gbe ìbùsùn lọ́wọ́ ,ohun ìdáná ati awọn àkọlé  orisirisi lọwọ́. Lara awọn ohun ti wọn kọ si akọle ọhun ni  "Ẹ se atunse si eto owo osu ti ẹ ń san, ki aparo kan maa ṣe ga ju omiran lọ." Ni osu kiini ọdun yii ni awọn ajagunfẹ̀yìntì naa ti kọkọ ṣe ifẹhonuhan ni ile-isẹ to n mojuto eto inawo niluu Abuja latari owó osu mẹrinlelogun ti ijọba apapọ ko san fun wọn. Agbẹnusọ fun awọn ajagunfẹ̀yìntì ọhun, Abiodun Durowaiye-Herberts sọ pe awọn ti setan lati sún si ile-iṣẹ ajọ ọmọ ogun titi ti wọn yoo fi dawọn lohun. O tẹsiwaju pe awọn ni aya , ọmọ  ati awọn opó fun awọn ti wọn padanu ẹ̀mí wọn loju ogun lasiko ti wọn n ba awọn ikọ Boko Hraam wọya ijakadi.


Ni osu kiini ọdun yii ni awọn ajagunfẹ̀yìntì naa ti kọkọ ṣe ifẹhonuhan ni ile-isẹ to n mojuto eto inawo niluu Abuja latari owó osu mẹrinlelogun ti ijọba apapọ ko san fun wọn. Agbẹnusọ fun awọn ajagunfẹ̀yìntì ọhun, Abiodun Durowaiye-Herberts sọ pe awọn ti setan lati sún si ile-iṣẹ ajọ ọmọ ogun titi ti wọn yoo fi dawọn lohun. O tẹsiwaju pe awọn ni aya , ọmọ  ati awọn opó fun awọn ti wọn padanu ẹ̀mí wọn loju ogun lasiko ti wọn n ba awọn ikọ Boko Hraam wọya ijakadi. Wọn wa rọ minisita fún eto aabo, Bashir Magashi lati san ajẹmọnu owo naa eyi ti aarẹ Muhammadu Buhari ti fọwọsi lati san fún wọn .


Wọn wa rọ minisita fún eto aabo, Bashir Magashi lati san ajẹmọnu owo naa eyi ti aarẹ Muhammadu Buhari ti fọwọsi lati san fún wọn .


Ìrọ́ ìbọn ń dún lákọ láti gba ìjọba padà lọ́wọ́ ológun tó gbàjọba Burkina Faso

Ọgagun Ibrahim Traoré to gbajọba lọwọ ọga rẹ ti ni wọn n gbiyanju lati gba ijọba lọwọ ohun pada. Ibrahim Traoré fi ẹsun kan ikọ Ọmọgun orilẹede Faranse pe awọn ni wọn gbalejo Ogagun Paul-Henri Damiba, ti oun yọ kuro ni ipo bii jiga. Amọ orilẹede Faranse ti ni awọn ko da si iṣẹlẹ ọhun. Bakan naa ni iro ibọn n dun lakọlakọ ni olu ilu Burkina Faso, Ouagadougou pẹlu awọn ọkọ baalu, ti wọn si n kọja ni ori awọn eniyan. Awọn afẹhọnuhan tako iditẹgbajọba naa ti dana si iwaju Ile iṣẹ ijọba Ilẹ Faranse to wa lorilẹede Burkina Faso, ti ijọba Faranse si bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ naa. Ninu ọrọ rẹ, orilẹede Faranse ni awọn ko da si ikọ ologun to gbajọba nibẹ amọ awọn yoo daabo bo ikọ ọmọogun ilẹ Faranse to wa nibẹ lai si ewu fun wọn.


Bakan naa ni iro ibọn n dun lakọlakọ ni olu ilu Burkina Faso, Ouagadougou pẹlu awọn ọkọ baalu, ti wọn si n kọja ni ori awọn eniyan. Awọn afẹhọnuhan tako iditẹgbajọba naa ti dana si iwaju Ile iṣẹ ijọba Ilẹ Faranse to wa lorilẹede Burkina Faso, ti ijọba Faranse si bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ naa. Ninu ọrọ rẹ, orilẹede Faranse ni awọn ko da si ikọ ologun to gbajọba nibẹ amọ awọn yoo daabo bo ikọ ọmọogun ilẹ Faranse to wa nibẹ lai si ewu fun wọn. Bakan naa ni wọn ni awọn ti ṣi ojuko pajawiri si Ouagadougou fun awọn araalu. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni awọn ologun ti opopona to wọ ilu naa, ti wọn si ti awọn ṣọọbu to wa ni ṣiṣi pa. Ni ilu nla keji lorilẹede naa, Bobo-Dioulasso ni wọn tun ti dana sun ile iṣẹ orilẹede Faranṣe to wa nibẹ. Ori tẹlifisọn ni awọn araalu ti gbọ wi pe ijọba ologun ti gbakoso orilẹede naa.


Bakan naa ni wọn ni awọn ti ṣi ojuko pajawiri si Ouagadougou fun awọn araalu. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni awọn ologun ti opopona to wọ ilu naa, ti wọn si ti awọn ṣọọbu to wa ni ṣiṣi pa. Ni ilu nla keji lorilẹede naa, Bobo-Dioulasso ni wọn tun ti dana sun ile iṣẹ orilẹede Faranṣe to wa nibẹ. Ori tẹlifisọn ni awọn araalu ti gbọ wi pe ijọba ologun ti gbakoso orilẹede naa. Ọgagun Ibrahim Traore ni idi ti oun fi gba ijọba ni pe ijọba ologun to wa nibẹ ko lee bori ipenija eto aabo to dẹnukọlẹ nibẹ. Orilẹede Burkina Faso ti wa labẹ aṣẹ ijọba ologun fun saa mẹjọ lati igba ti orilẹede naa ti gba ominira lọwọ orilẹede Faranse ni ọdun 1960. Nibayii, orilẹede Amerika ti kesi awọn eniyan rẹ lati kiye sara gidi gidi ni orilẹede Burkina Faso pẹlu wahala to n waye nibẹ.


Ọgagun Ibrahim Traore ni idi ti oun fi gba ijọba ni pe ijọba ologun to wa nibẹ ko lee bori ipenija eto aabo to dẹnukọlẹ nibẹ. Orilẹede Burkina Faso ti wa labẹ aṣẹ ijọba ologun fun saa mẹjọ lati igba ti orilẹede naa ti gba ominira lọwọ orilẹede Faranse ni ọdun 1960. Nibayii, orilẹede Amerika ti kesi awọn eniyan rẹ lati kiye sara gidi gidi ni orilẹede Burkina Faso pẹlu wahala to n waye nibẹ. Bakan naa ni wọn parọ wa si wọn lati maṣe rin kaakiri lasiko yii. Ninu ọrọ tirẹ, orilẹede Faranse naa kilọ fun awọn eniyan rẹ to le ni ẹgbẹrun mẹrin to wa nibẹ. O ni ki wọn duro sibi ti wọn ba wa lasiko yii, ki wọn ma si maa rin kiri olu ilu naa, Ouagadougou.


Bakan naa ni wọn parọ wa si wọn lati maṣe rin kaakiri lasiko yii. Ninu ọrọ tirẹ, orilẹede Faranse naa kilọ fun awọn eniyan rẹ to le ni ẹgbẹrun mẹrin to wa nibẹ. O ni ki wọn duro sibi ti wọn ba wa lasiko yii, ki wọn ma si maa rin kiri olu ilu naa, Ouagadougou. Lọjọ Ẹti ni iroyin lu sigboro agbaye pe ọkan lara awọn ọmọ ogun orilẹede Burkina Faso ti kede lori mohunmaworan apapọ orilẹede naa pe oun ti ditẹ gba ijọba lọwọ  olori ijọba ologun to wa lorilẹede naa, ọgagun Paul-Henri Damiba. Ibrahim Traore to lewaju iditẹgbajọba naa ṣalaye pe nitori aikunoju oṣuwọn rẹ lati kapa awọn agbesunmọmi alakatakiti ẹsin Islam to n ṣọṣẹ lorilẹede naa lawọn ṣe gba ijọba lọwọ rẹ. O ni awọn yẹ aga mọ Kọnẹli Damiba nidi “lati lee parapọ mojuto ohun to jẹ gbogbo eeyan orilẹede Burkina Faso logun, ninu eyi ti mimojuto ọrọ abo ilu ati orilẹede naa.” Bakan naa lo tun kede pe gbogbo aala orilẹede naa, yala ti ilẹ ni tabi ofurufu ni yoo wa ni titipa titi di ọjọ miran ọjọ ire, ti gbogbo eto to nii ṣe pẹlu oṣelu yoo si lọ rọọkun naa.


Lọjọ Ẹti ni iroyin lu sigboro agbaye pe ọkan lara awọn ọmọ ogun orilẹede Burkina Faso ti kede lori mohunmaworan apapọ orilẹede naa pe oun ti ditẹ gba ijọba lọwọ  olori ijọba ologun to wa lorilẹede naa, ọgagun Paul-Henri Damiba. Ibrahim Traore to lewaju iditẹgbajọba naa ṣalaye pe nitori aikunoju oṣuwọn rẹ lati kapa awọn agbesunmọmi alakatakiti ẹsin Islam to n ṣọṣẹ lorilẹede naa lawọn ṣe gba ijọba lọwọ rẹ. O ni awọn yẹ aga mọ Kọnẹli Damiba nidi “lati lee parapọ mojuto ohun to jẹ gbogbo eeyan orilẹede Burkina Faso logun, ninu eyi ti mimojuto ọrọ abo ilu ati orilẹede naa.” Bakan naa lo tun kede pe gbogbo aala orilẹede naa, yala ti ilẹ ni tabi ofurufu ni yoo wa ni titipa titi di ọjọ miran ọjọ ire, ti gbogbo eto to nii ṣe pẹlu oṣelu yoo si lọ rọọkun naa. Ni ọ̀oṣu kinni ọdun yii ni ọgagun Damiba ditẹ gba ijọba lọwa ijọba oloṣelu to wa lorilẹede naa lori awawi pe awọn lee dẹkun gulegule awọn agbesunmọmi alakatakiti ẹsin Islam to n koju oro si orilẹede naa. Amọṣa, iṣejọba rẹ ko ri ọgbọn da si ikọlu awọn alakatakiti naa. Lọjọ Aje, ṣọja mọkanla lawọn agbebọn ṣi pa lasiko ti wọn n ṣọ ọkọ awọn eeyan kan lẹkun ariwa orilẹede naa.


Ni ọ̀oṣu kinni ọdun yii ni ọgagun Damiba ditẹ gba ijọba lọwa ijọba oloṣelu to wa lorilẹede naa lori awawi pe awọn lee dẹkun gulegule awọn agbesunmọmi alakatakiti ẹsin Islam to n koju oro si orilẹede naa. Amọṣa, iṣejọba rẹ ko ri ọgbọn da si ikọlu awọn alakatakiti naa. Lọjọ Aje, ṣọja mọkanla lawọn agbebọn ṣi pa lasiko ti wọn n ṣọ ọkọ awọn eeyan kan lẹkun ariwa orilẹede naa. Ṣaaju lọjọ Ẹti, Ọgagun Damiba rọ awọn eeyan orilẹede naa lati fi ọkan balẹ lẹyin ti wọn gbọ iro ibọn  lolu ilu orilẹede naa. Igba keji ti iditẹgbajọba yoo waye lorilẹede yii niyi laarin oṣu mẹjọ. Ọkan lara awọn agbẹnusọ fun ijọba ti wọn gbaga ni idi rẹ naa, Lionel Bilgo sọ fun ileeṣẹ akoroyinjọ AFP lọjọ Ẹti pe ọrọ sisan owo oṣu awọn ologun lo fa “wahala” ati pe Ọgagun Damiba ti n ba wọn jiroro lori rẹ.


Ṣaaju lọjọ Ẹti, Ọgagun Damiba rọ awọn eeyan orilẹede naa lati fi ọkan balẹ lẹyin ti wọn gbọ iro ibọn  lolu ilu orilẹede naa. Igba keji ti iditẹgbajọba yoo waye lorilẹede yii niyi laarin oṣu mẹjọ. Ọkan lara awọn agbẹnusọ fun ijọba ti wọn gbaga ni idi rẹ naa, Lionel Bilgo sọ fun ileeṣẹ akoroyinjọ AFP lọjọ Ẹti pe ọrọ sisan owo oṣu awọn ologun lo fa “wahala” ati pe Ọgagun Damiba ti n ba wọn jiroro lori rẹ. Amọṣa lati irọlẹ ọjọ Ẹti, ko si ẹni to mọ ibi ti Damiba wa. Bi o tilẹ jẹ wipe awọn ati orilẹede France kii ye ni ajọṣepọ to danmọran, sibẹ awọn to sun mọ awọn aṣoju orilẹede naa ṣalaye fun ileeṣẹ redio RFI pe ọgagun Damiba ko si ni ọdọ wọn Amọṣa ajọ ikan orilẹede Afirika, AU ti pe fun idapada ijọba tiwantiwa o pẹju oṣu keje ọdun 2023. Bakan naa ni alaga ajọ AU naa, Moussa Faki Mahamat ke sawọn ologun nibẹ “lati dẹkun gbogbo iwa rogbodiyan ati idunkukulaja mọ awọn araalu, ileeṣẹ ajafẹtọ gbogbo” Ṣaaju ni ajọ orilẹede to wa lẹkun iwọ oorun Afirika, ECOWAS ti koro oju si iditẹgbajọba naati wọn si n sọ pe oun “ ṣi n tẹnumọ aidunnu oun si eto iyipada yoowu ti ko ba lọwọ idibo ninu” Orilẹede Amẹrika ni tirẹ sọ pe inu oun ko dun si ohun to n ṣẹlẹ lorilẹde Burkina Faso, to si n rọ awọn eeyan rẹ lorilẹede naa lati fi irin wọn mọ niwọn nibẹ.


Amọṣa lati irọlẹ ọjọ Ẹti, ko si ẹni to mọ ibi ti Damiba wa. Bi o tilẹ jẹ wipe awọn ati orilẹede France kii ye ni ajọṣepọ to danmọran, sibẹ awọn to sun mọ awọn aṣoju orilẹede naa ṣalaye fun ileeṣẹ redio RFI pe ọgagun Damiba ko si ni ọdọ wọn Amọṣa ajọ ikan orilẹede Afirika, AU ti pe fun idapada ijọba tiwantiwa o pẹju oṣu keje ọdun 2023. Bakan naa ni alaga ajọ AU naa, Moussa Faki Mahamat ke sawọn ologun nibẹ “lati dẹkun gbogbo iwa rogbodiyan ati idunkukulaja mọ awọn araalu, ileeṣẹ ajafẹtọ gbogbo” Ṣaaju ni ajọ orilẹede to wa lẹkun iwọ oorun Afirika, ECOWAS ti koro oju si iditẹgbajọba naati wọn si n sọ pe oun “ ṣi n tẹnumọ aidunnu oun si eto iyipada yoowu ti ko ba lọwọ idibo ninu” Orilẹede Amẹrika ni tirẹ sọ pe inu oun ko dun si ohun to n ṣẹlẹ lorilẹde Burkina Faso, to si n rọ awọn eeyan rẹ lorilẹede naa lati fi irin wọn mọ niwọn nibẹ. Bakan naa ni orilẹede France gbe irufẹ ikilọ bẹẹ sita fun awọn eeyan rẹ bii ẹgbẹrun mẹrin to wa ni olu ilu orilẹede naa, iyẹn Ouagadougou. “A n pe fun alaafia latọdọ awọn olukopa ninu iṣẹlẹ yii,” Ikọ ologun to gbajọba ni Byurkina Faso naa, ti wọn pe orukọ ara wọn ni movement patriotic pour la sauvegarde et la restauration, MPSR, sọ pe awọn ti ṣepade lọjọ Ẹti tii ṣe ọgbọn ọjọ oṣu kẹsan an ọdun 2022 nibẹ lawọn si ti fimọ ọkan pe ki wọn gba ipo lọwọ Ọgagun Paul Herny Damiba ki Kaputeni Traore Ibrahim si bọ si ipo rẹ. Wọn wa kede fun agbaye pe awọn nnkan wọnyi lawọn ti gbe igbesẹ le lori:


Bakan naa ni orilẹede France gbe irufẹ ikilọ bẹẹ sita fun awọn eeyan rẹ bii ẹgbẹrun mẹrin to wa ni olu ilu orilẹede naa, iyẹn Ouagadougou. “A n pe fun alaafia latọdọ awọn olukopa ninu iṣẹlẹ yii,” Ikọ ologun to gbajọba ni Byurkina Faso naa, ti wọn pe orukọ ara wọn ni movement patriotic pour la sauvegarde et la restauration, MPSR, sọ pe awọn ti ṣepade lọjọ Ẹti tii ṣe ọgbọn ọjọ oṣu kẹsan an ọdun 2022 nibẹ lawọn si ti fimọ ọkan pe ki wọn gba ipo lọwọ Ọgagun Paul Herny Damiba ki Kaputeni Traore Ibrahim si bọ si ipo rẹ. Wọn wa kede fun agbaye pe awọn nnkan wọnyi lawọn ti gbe igbesẹ le lori:


"N kò mọ bàbá mi, ìgbéyàwó mi súnmọ́lé, mo ṣì ń wá bàbá mi"

Obinrin ọmọ orilẹ-ede Kenya kan, Namukabo Werungah, to jẹ akọroyin, ti ṣalaye fun BBC ohun ti oju rẹ ri lasiko to n dagba lai mọ baba rẹ. Werungah ko mọ boya aaye ni baba rẹ ọhun wa tabi o ti jade laye. Bo tilẹ jẹ pe ọrọ naa kanka lọkan obinrin ọhun, amọ asiko ti igbayawo rẹ n sunmọle lo bẹrẹ si n wa baba rẹ naa kiri. Eyi si lo mu ki obinrin naa tẹkọ leti lọ si abule ti wọn ti bi, lati ba awọn mọlẹbi iya rẹ sọrọ nipa irufẹ eeyan ti baba rẹ jẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn eeyan bu atẹ lu iya rẹ naa nitori ṣe ni o gba oyun rẹ ni kekere, eyi to lodi si aṣa ilẹ adulawọ. Werungah ni lati kekere lawọn eeyan ti maa n beere pe nibo ni baba oun wa, amọ oun ko mọ esi ti oun yoo fun wọn.


Eyi si lo mu ki obinrin naa tẹkọ leti lọ si abule ti wọn ti bi, lati ba awọn mọlẹbi iya rẹ sọrọ nipa irufẹ eeyan ti baba rẹ jẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn eeyan bu atẹ lu iya rẹ naa nitori ṣe ni o gba oyun rẹ ni kekere, eyi to lodi si aṣa ilẹ adulawọ. Werungah ni lati kekere lawọn eeyan ti maa n beere pe nibo ni baba oun wa, amọ oun ko mọ esi ti oun yoo fun wọn. Lẹyin o rẹyin, o ṣawari baba rẹ, awọn mejeji si yọ mọ ara wọn. Lẹyin naa lo gba awọn baba ti ko mọ ibi ti ọmọ wọn wa lati ṣawari irufẹ awọn ọmọ beẹ, ki ibaṣepọ to dan mọran le wa laarin awọn mejeji.


Lẹyin o rẹyin, o ṣawari baba rẹ, awọn mejeji si yọ mọ ara wọn. Lẹyin naa lo gba awọn baba ti ko mọ ibi ti ọmọ wọn wa lati ṣawari irufẹ awọn ọmọ beẹ, ki ibaṣepọ to dan mọran le wa laarin awọn mejeji.


Wo ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa àrùn Ebola àti bí o ṣe lè dáàbò bo ara rẹ lọ́wọ́ àrùn náà

Ajọ to n gbogun ti ajakalẹ aarun ni Africa, CDC, ti  sọ pe oun ti n ṣeto lati jiroro pẹlu awọn ileeṣẹ apoogun oyinbo, to ti ṣe abẹrẹ ajẹsara to ṣe e ṣe ko koju ẹda aarun Ebola tuntun, Sudan Strain. Oludari ajọ CDC, Dokita Ouma Ogwell, sọ ni Ọjọbọ pe ti awọn ba fi ṣe aṣeyọri lori igbesẹ naa, ni kiakia ni awọn yoo bẹrẹ lilo abẹrẹ naa fun itọju pajawiri ni Uganda. Lọwọlọwọ, o ti pe eeyan mọkanlelọgbọn to ni ẹda aarun Ebola, Sudan strain naa, ti mẹfa lara wọn si ti ku ni Uganda. Ileeṣẹ eto ilera orilẹ-ede naa sọ pe ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun ni ọkan lara awọn oṣiṣẹ ilera to ko aarun naa wa bayii. Ebola jẹ arun buburu kan to maa n mu iba lọwọ, pẹlu ara riro. Yoo maa rẹ ẹni to ba ni arun naa, bẹẹ si ni irufẹ ẹni bẹẹ, ọna ọfun yoo maa dun un.


Ileeṣẹ eto ilera orilẹ-ede naa sọ pe ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun ni ọkan lara awọn oṣiṣẹ ilera to ko aarun naa wa bayii. Ebola jẹ arun buburu kan to maa n mu iba lọwọ, pẹlu ara riro. Yoo maa rẹ ẹni to ba ni arun naa, bẹẹ si ni irufẹ ẹni bẹẹ, ọna ọfun yoo maa dun un. Ti arun ọhun ba ti wọ eeyan lara, irufẹ ẹni bẹẹ yoo maa bi, bẹẹ si ni yoo maa ya igbẹ gburu. Nigba miran ẹwẹ, ẹjẹ le maa jade lara ẹni to ba ni arun Ebola. Ara ẹranko to ti ni arun naa tẹlẹ lo ti maa n ran eeyan, amọ ara ẹran igbẹ ti awọn eeyan n jẹ ni arun ọhun sodo si julọ.


Ti arun ọhun ba ti wọ eeyan lara, irufẹ ẹni bẹẹ yoo maa bi, bẹẹ si ni yoo maa ya igbẹ gburu. Nigba miran ẹwẹ, ẹjẹ le maa jade lara ẹni to ba ni arun Ebola. Ara ẹranko to ti ni arun naa tẹlẹ lo ti maa n ran eeyan, amọ ara ẹran igbẹ ti awọn eeyan n jẹ ni arun ọhun sodo si julọ. Lati ibẹ lọ o le ran awọn ẹlomiran nipasẹ omi ara bii ẹjẹ, itọ́, eebi, atọ ọṃkunrin tabi ti obinrin, igbọnsẹ ati ooru. Iwadii ijinlẹ ti fi han pe arun ọhun ṣi le wa ninu atọ ọkunrin lẹyin to ba ti gbawosan tan. Ọna kan gboogi lati daabo bo ara ẹni lọwọ Ebola ni lati ṣọra fun ẹni to ba ti ni arun naa lara.


Lati ibẹ lọ o le ran awọn ẹlomiran nipasẹ omi ara bii ẹjẹ, itọ́, eebi, atọ ọṃkunrin tabi ti obinrin, igbọnsẹ ati ooru. Iwadii ijinlẹ ti fi han pe arun ọhun ṣi le wa ninu atọ ọkunrin lẹyin to ba ti gbawosan tan. Ọna kan gboogi lati daabo bo ara ẹni lọwọ Ebola ni lati ṣọra fun ẹni to ba ti ni arun naa lara. Maṣe bọwọ pẹlu ẹni to ba ni arun naa rara, fifọ ọwọ ẹni pẹlu omi ati ọṣẹ naa ṣe pataki. Awọn oṣiṣẹ eto ilera gbọdọ wọn aṣọ atawọn ohun idaabo bo ara ẹni miran ti wọn ba fẹ ṣe itọju alaarun Ebola.


Maṣe bọwọ pẹlu ẹni to ba ni arun naa rara, fifọ ọwọ ẹni pẹlu omi ati ọṣẹ naa ṣe pataki. Awọn oṣiṣẹ eto ilera gbọdọ wọn aṣọ atawọn ohun idaabo bo ara ẹni miran ti wọn ba fẹ ṣe itọju alaarun Ebola.


Òǹwòran bọ́ọ̀lù tó kú di 174, 191 ló fara gbọgbẹ́

Akọtun iroyin to n tẹ wa lọwọ ti fidi rẹ mulẹ pe eeyan to ti ba isẹlẹ titẹ ara ẹni pa to waye lorilẹede Indonesia ti di mẹrinlelaadọsan (170) bayii. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe eeyan ọgọfa lo ku ninu isẹlẹ naa nigba ti awọn eeyan ọgọsan fara pa. Amọ ileesẹ ọlọpaa ni Indonesia ti fidi rẹ mulẹ pe iye eeyan to ku ninu isẹlẹ naa ti to mẹrinlelaadọsan. Wọn fikun pe eeyan mọkanla tun ti kun iye awọn to fara pa, ti apapọ wọn si ti di igba din mẹsan (191). Aarẹ orilẹede Indonesia, Joko Widodo ti wa pasẹ pe wọn dawọ gbogbo ifẹsẹwọnsẹ ere bọọlu liigi lorilẹede naa duro titi ti iwadii yoo fi pari lori isẹlẹ naa.\n\nAwọn fidio to jade sita lati papa isere bọọlu ti isẹlẹ naa ti waye se afihan bawọn onworan ere bọọlu ti wọn n sare lọ sori papa lẹyin ti adari ere bọọlu naa fọn fere ikẹyin pe ere ti pari.\n\nNinu ifẹ́sẹwọnsẹ naa si ni ẹgbẹ agbabọọlu to n gbalejo idije naa ti ni ami ayo meji, ti awọn alatako rẹ si ni ami ayo mẹta. \n\nIdi si ree tawọn ọlọpaa to wa nibẹ fi yin afẹfẹ taju taju lati dena ija igboro to le waye tori ijakulẹ ẹgbẹ agbabọọlu naa. Nigba to n salaye idi ti isẹlẹ itẹraẹnipa naa se waye, ileesẹ ọlọpaa naa ni isẹlẹ naa ti di ti ija igboro ni.


Aarẹ orilẹede Indonesia, Joko Widodo ti wa pasẹ pe wọn dawọ gbogbo ifẹsẹwọnsẹ ere bọọlu liigi lorilẹede naa duro titi ti iwadii yoo fi pari lori isẹlẹ naa.\n\nAwọn fidio to jade sita lati papa isere bọọlu ti isẹlẹ naa ti waye se afihan bawọn onworan ere bọọlu ti wọn n sare lọ sori papa lẹyin ti adari ere bọọlu naa fọn fere ikẹyin pe ere ti pari.\n\nNinu ifẹ́sẹwọnsẹ naa si ni ẹgbẹ agbabọọlu to n gbalejo idije naa ti ni ami ayo meji, ti awọn alatako rẹ si ni ami ayo mẹta. \n\nIdi si ree tawọn ọlọpaa to wa nibẹ fi yin afẹfẹ taju taju lati dena ija igboro to le waye tori ijakulẹ ẹgbẹ agbabọọlu naa. Nigba to n salaye idi ti isẹlẹ itẹraẹnipa naa se waye, ileesẹ ọlọpaa naa ni isẹlẹ naa ti di ti ija igboro ni. “Se ni wọn n kọju ija sawa ọlọpaa, ti wọn si n ba awọn ọkọ wa jẹ.” Nico Afinta tii se ọga ọlọpaa lẹkun ila oorun Java lo sọ bẹẹ. Afinta fikun pe awọn ọlọpaa meji gan wa lara awọn eeyan to ba isẹlẹ naa rin. “Amọ a fẹ yan pe kii se gbogbo awọn eeyan naa lo lọwọ ninu idaluru naa... amọ ẹgbẹrun mẹta awọn onworan to ya wọ ori papa ọhun lo fa ija igboro yii.


“Se ni wọn n kọju ija sawa ọlọpaa, ti wọn si n ba awọn ọkọ wa jẹ.” Nico Afinta tii se ọga ọlọpaa lẹkun ila oorun Java lo sọ bẹẹ. Afinta fikun pe awọn ọlọpaa meji gan wa lara awọn eeyan to ba isẹlẹ naa rin. “Amọ a fẹ yan pe kii se gbogbo awọn eeyan naa lo lọwọ ninu idaluru naa... amọ ẹgbẹrun mẹta awọn onworan to ya wọ ori papa ọhun lo fa ija igboro yii. O fikun pe “Se ni awọn onworan yii n ya lọ sẹnu ọna abajade papa isere naa, bi wọn si se n pọ ni o n soro fun wọn lati ri afẹfẹ mi.” Awọn fidio to wa lori ayelujara nipa isẹlẹ itẹraẹnipa naa lo se afihan awọn ero to n fo ori ogiri lati sa lọ. Bakan naa ni awọn fidio kan se afihan ọpọ oku to wa nilẹ kaakiri. Muhamad Dipo Maulana, tii se ẹni ọdun mọkanlelogun, toun naa wa ni papa isere naa sọ fun akọroyin BBC ni Indonesia bi ọrọ naa se jẹ.


O fikun pe “Se ni awọn onworan yii n ya lọ sẹnu ọna abajade papa isere naa, bi wọn si se n pọ ni o n soro fun wọn lati ri afẹfẹ mi.” Awọn fidio to wa lori ayelujara nipa isẹlẹ itẹraẹnipa naa lo se afihan awọn ero to n fo ori ogiri lati sa lọ. Bakan naa ni awọn fidio kan se afihan ọpọ oku to wa nilẹ kaakiri. Muhamad Dipo Maulana, tii se ẹni ọdun mọkanlelogun, toun naa wa ni papa isere naa sọ fun akọroyin BBC ni Indonesia bi ọrọ naa se jẹ. Maulana ni lẹyin ti idije naa wa sopin, awọn ololufẹ ikọ agbabọọlu Arema ya wọ ori papa lati kọju ija si ikọ alatako agbabọọlu naa amọ tawọn ọlọpaa da wọn lọwọ kọ, ti wọn si n na wọn. O ni idi ree ti ọpọ awọn onworan ere bọọlu naa fi ya wọ ori papa lati fi ẹhonu wọn han lori isẹlẹ yii, ti ohun gbogbo si di rogbodiyan. “Awọn ọlọpaa to mu aja lọwọ pẹlu Police with dogs, ate idaabo bo ara wọn atawọn Sọja bọ siwaju.” Malauna sọ fun BBC Bakan naa lo fikun pe oun tun gbọ ti iro agolo afẹfẹ tajutaju to le ni ogun n dun, eyi ti wọn n yin mọ awọn onworan naa ninu papa isere idaraya ọhun.


Maulana ni lẹyin ti idije naa wa sopin, awọn ololufẹ ikọ agbabọọlu Arema ya wọ ori papa lati kọju ija si ikọ alatako agbabọọlu naa amọ tawọn ọlọpaa da wọn lọwọ kọ, ti wọn si n na wọn. O ni idi ree ti ọpọ awọn onworan ere bọọlu naa fi ya wọ ori papa lati fi ẹhonu wọn han lori isẹlẹ yii, ti ohun gbogbo si di rogbodiyan. “Awọn ọlọpaa to mu aja lọwọ pẹlu Police with dogs, ate idaabo bo ara wọn atawọn Sọja bọ siwaju.” Malauna sọ fun BBC Bakan naa lo fikun pe oun tun gbọ ti iro agolo afẹfẹ tajutaju to le ni ogun n dun, eyi ti wọn n yin mọ awọn onworan naa ninu papa isere idaraya ọhun. “Ariwo naa pọ, se la n gbọ pau, pau, pau! Se ni ariwo yii n dun leralera, to si n sare wa. Ariwo naa pọ to bẹẹ gẹ, to si n doojukọ gbogbo ibi tawọn eeyan duro si.” O ni oun ri awọn eeyan ti wọn n sa kijo-kijo kiri, ti ibẹru bojo si gbalẹ kan, bẹẹ ni ọpọ wọn ko ri afẹfẹ mi simu daadaa bi wọn se fẹ tete sa jade kuro ninu papa isere idaraya naa.


“Ariwo naa pọ, se la n gbọ pau, pau, pau! Se ni ariwo yii n dun leralera, to si n sare wa. Ariwo naa pọ to bẹẹ gẹ, to si n doojukọ gbogbo ibi tawọn eeyan duro si.” O ni oun ri awọn eeyan ti wọn n sa kijo-kijo kiri, ti ibẹru bojo si gbalẹ kan, bẹẹ ni ọpọ wọn ko ri afẹfẹ mi simu daadaa bi wọn se fẹ tete sa jade kuro ninu papa isere idaraya naa. Osojumikoro naa ni ọpọ awọn ọmọde ati agbalagba lo wa lara awọn eeyan ti afẹfẹ tajutaju naa ba . Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe o kere tan eniyan to le ni ọgọfa ti ku lasiko ti awọn eniyan bẹrẹ si ni tẹ ara wọn pa ni papa iṣere bọọlu ni orilẹede Indonesia. Iṣẹlẹ titẹ ara ẹni mọlẹ naa waye lẹyin ti awọn ọlọpaa fẹ afẹfẹ taju taju si awọn ololufẹ ere bọọlu.


Osojumikoro naa ni ọpọ awọn ọmọde ati agbalagba lo wa lara awọn eeyan ti afẹfẹ tajutaju naa ba . Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe o kere tan eniyan to le ni ọgọfa ti ku lasiko ti awọn eniyan bẹrẹ si ni tẹ ara wọn pa ni papa iṣere bọọlu ni orilẹede Indonesia. Iṣẹlẹ titẹ ara ẹni mọlẹ naa waye lẹyin ti awọn ọlọpaa fẹ afẹfẹ taju taju si awọn ololufẹ ere bọọlu. O kere tan, eniyan ọgọjọ lo farapa ninu iṣẹlẹ naa lẹyin ti ẹgbẹ agbabọọlu Arema FC jakulẹ lasiko ifẹṣẹwọnṣẹ pẹlu Persebaya Surabaya in agbegbe East Java. Adari eto aabo lorilẹẹde naa ṣalaye pe awọn to wa si papa iṣere naa kọja ẹgbẹrun mẹrin ti papa iṣere naa le gba. Fido ṣafihan bi awọn ololufẹ erebọọlu ṣe yabo ori papa lọgọọrọ lẹyin ti wọn fun fere pe ifẹṣẹwọnṣẹ ti pari.


O kere tan, eniyan ọgọjọ lo farapa ninu iṣẹlẹ naa lẹyin ti ẹgbẹ agbabọọlu Arema FC jakulẹ lasiko ifẹṣẹwọnṣẹ pẹlu Persebaya Surabaya in agbegbe East Java. Adari eto aabo lorilẹẹde naa ṣalaye pe awọn to wa si papa iṣere naa kọja ẹgbẹrun mẹrin ti papa iṣere naa le gba. Fido ṣafihan bi awọn ololufẹ erebọọlu ṣe yabo ori papa lọgọọrọ lẹyin ti wọn fun fere pe ifẹṣẹwọnṣẹ ti pari. Eyi lo mu ki awọn ọlọpaa fin tajutaju, ti awọn eniyan si bẹrẹ si ni tẹ ara wọn mọlẹ. Awọn eniyan si koju ija si awọn ọlọpaa, ti meji si wa lara awọn to ku. Bakan naa ni awọn eniyan to n tiraka lati jade pọ si, ti wọn si bẹrẹ si ni tẹ ara wọn mọlẹ, ti ọpọ si gba ibẹ lọ.


Eyi lo mu ki awọn ọlọpaa fin tajutaju, ti awọn eniyan si bẹrẹ si ni tẹ ara wọn mọlẹ. Awọn eniyan si koju ija si awọn ọlọpaa, ti meji si wa lara awọn to ku. Bakan naa ni awọn eniyan to n tiraka lati jade pọ si, ti wọn si bẹrẹ si ni tẹ ara wọn mọlẹ, ti ọpọ si gba ibẹ lọ. Aarẹ orilẹede naa ti paṣẹ pe ko gbọdọ si ifẹṣẹwọnṣẹ kankan ni orilẹede Indonesia tit iwadii yoo fi pari lori iṣẹlẹ naa. Iṣẹlẹ yii jẹ ọkan gboogi to milẹ titi ninu awọn ijamba ori papa to ti waye kaakiri agbaye. Ni ọdun 1964, o kere tan eniyan ọọdunrun lo papoda, ti eniyan to le ni ẹgbẹrun kan si farapa lasiko erebọọlu olympic ni ifẹwọnṣẹ laarin Peru ati Aregentina ni Lina.


Aarẹ orilẹede naa ti paṣẹ pe ko gbọdọ si ifẹṣẹwọnṣẹ kankan ni orilẹede Indonesia tit iwadii yoo fi pari lori iṣẹlẹ naa. Iṣẹlẹ yii jẹ ọkan gboogi to milẹ titi ninu awọn ijamba ori papa to ti waye kaakiri agbaye. Ni ọdun 1964, o kere tan eniyan ọọdunrun lo papoda, ti eniyan to le ni ẹgbẹrun kan si farapa lasiko erebọọlu olympic ni ifẹwọnṣẹ laarin Peru ati Aregentina ni Lina. Bakan naa ni Ilẹ Gẹẹsi lọdun 1989, ololufẹ ẹgbẹ agbabọọlu Liverpool mẹtadinlọgọrun ni wọn tẹ pa lasiko ifẹṣẹwọnṣẹ ni papa iṣere Hillsborough ni Sheffield.


Bakan naa ni Ilẹ Gẹẹsi lọdun 1989, ololufẹ ẹgbẹ agbabọọlu Liverpool mẹtadinlọgọrun ni wọn tẹ pa lasiko ifẹṣẹwọnṣẹ ni papa iṣere Hillsborough ni Sheffield.


Ojú ogun ni Nàíjíríà wà, ẹ máṣe jẹ́ ká tanra wa jẹ -  Adeboye

Alufaa agba ijọ Redeemed Christian Church of God, Enoch Adeboye, ti sọ pe irufẹ ipo ti Naijiria wa lọwọ yii ko yatọ si orilẹ-ede ti ogun n ja. Adeboye lo sọ ọrọ naa lọjọ Aiku lasiko eto isin idupẹ ijọ naa to maa n waye loṣooṣu, eyiti wọn fi sọri ayẹyẹ ayajọ ọdun kejilelọgọta ti Naijiria gba ominira. Ọrọ naa jade lasiko iwaasu to pe akori rẹ ni “Alaafia ni ilẹ naa,” to si mu ẹsẹ bibeli rẹ jade lati inu iwe 2 Chronicles 7: 13-14. Alufaa na sọ pe akoko alaafia ni igba ti ko ba si ogun ati iji, ati pe alaafia to peye ni akoko alaafia to pẹ, to si ni ìjì pin si oniruru ọna. Gẹgẹ bii ohun to sọ, laye igba kan, awọn eeyan maa n bu iyi fun awọn ọba alade, amọ bayii ṣe ni wọn n ji wọn wọn gbe. O ni “Laye atijọ, wọn kii jẹ ki aṣọ ọba kan ẹnikẹni, ayafi ti ẹni naa ba jẹ eeyan pataki laarin ilu.” “Laye ode oni, awọn ajinigbe le lọ si aafin ọba lati ji ọba gbe, oju ogun ni a wa o, ẹ maṣe jẹ ki ẹnikẹni tan yin jẹ.


Alufaa na sọ pe akoko alaafia ni igba ti ko ba si ogun ati iji, ati pe alaafia to peye ni akoko alaafia to pẹ, to si ni ìjì pin si oniruru ọna. Gẹgẹ bii ohun to sọ, laye igba kan, awọn eeyan maa n bu iyi fun awọn ọba alade, amọ bayii ṣe ni wọn n ji wọn wọn gbe. O ni “Laye atijọ, wọn kii jẹ ki aṣọ ọba kan ẹnikẹni, ayafi ti ẹni naa ba jẹ eeyan pataki laarin ilu.” “Laye ode oni, awọn ajinigbe le lọ si aafin ọba lati ji ọba gbe, oju ogun ni a wa o, ẹ maṣe jẹ ki ẹnikẹni tan yin jẹ. Adeboye tun rọ awọn araalu nibi eto isin naa lati dẹkun ati maa bu atẹ lu akitiyan ijọba. O ni ṣe lo yẹ ki awọn araalu maa gbadura fun awọn adari dipo ki wọn maa sọrọ kobakungbe nipa wọn. O ni ko bojumu to bi awọn eeyan ṣe maa n tako awọn alaṣẹ nigba to yẹ ki wọn maa gbadura fun wọn.


Adeboye tun rọ awọn araalu nibi eto isin naa lati dẹkun ati maa bu atẹ lu akitiyan ijọba. O ni ṣe lo yẹ ki awọn araalu maa gbadura fun awọn adari dipo ki wọn maa sọrọ kobakungbe nipa wọn. O ni ko bojumu to bi awọn eeyan ṣe maa n tako awọn alaṣẹ nigba to yẹ ki wọn maa gbadura fun wọn. Adeboye ni “Ẹ maa gbadura fun awọn adari... Mo n gbadura fun wọn, mo si gbagbọ pe ẹyin naa yoo darapọ mọ mi lati gbadura fun wọn.” Lẹyin naa lo gbadura pe Ọlọrun yoo fopin si gbogbo laasigbo to n ba Naijiria finra laipẹ.


Adeboye ni “Ẹ maa gbadura fun awọn adari... Mo n gbadura fun wọn, mo si gbagbọ pe ẹyin naa yoo darapọ mọ mi lati gbadura fun wọn.” Lẹyin naa lo gbadura pe Ọlọrun yoo fopin si gbogbo laasigbo to n ba Naijiria finra laipẹ.


Ìwọde forí ṣọ́npọ́n! Wo ìṣẹ̀lẹ̀ “4 million man march” àwọn alatilẹyin Peter Obi bó ṣe rí l’Eko

Awọn alatilẹyin oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi, ti wọn maa n pe ara wọn ni "Obidient" ti ṣe iwọde niluu Eko. Ṣaaju ni wọn ti kọkọ kede pe miliọnu mẹrin eeyan lawọn n reti nibi iwọde naa, ati pe iloro Lekki Toll Gate ni iwọde naa yoo ti waye. Amọ lẹyin ikede naa ni ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko sọ pe awọn ko ni gba ki iwọde kankan waye ni Lekki Toll Gate. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni “O ṣe pataki lati jẹ ki awọn araalu mọ pe a ko ni gba ki iwọde kankan waye ni Lekki Toll Gate.” “Ile ẹjọ ti paṣẹ pe ki ẹnikẹni maṣe ṣe iwọde kankan ni Toll Gate ọhun.” “Eyii jẹ ọna lati pa ẹmi ati dukia awọn eeyan mọ.” Lasiko ti ikọ ileeṣẹ iroyin BBC ṣabẹwo si ẹnu iloro Lekki Toll Gate naa, wamu-wamu ni awọn ọlọpaa duro digbi sibẹ pẹlu ibọn lọwọ wọn. A ko foju ganni oluwọde kankan ni Toll Gate naa, ayafi awọn ọlọpaa to wa nibẹ. Amọ ṣa, lara awọn eeyan naa ṣe iwọde lawọn agbegbe mii ni Lekki, wọn tun ṣe iwọde ni Surulere, Ikeja ati Festac.


Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni “O ṣe pataki lati jẹ ki awọn araalu mọ pe a ko ni gba ki iwọde kankan waye ni Lekki Toll Gate.” “Ile ẹjọ ti paṣẹ pe ki ẹnikẹni maṣe ṣe iwọde kankan ni Toll Gate ọhun.” “Eyii jẹ ọna lati pa ẹmi ati dukia awọn eeyan mọ.” Lasiko ti ikọ ileeṣẹ iroyin BBC ṣabẹwo si ẹnu iloro Lekki Toll Gate naa, wamu-wamu ni awọn ọlọpaa duro digbi sibẹ pẹlu ibọn lọwọ wọn. A ko foju ganni oluwọde kankan ni Toll Gate naa, ayafi awọn ọlọpaa to wa nibẹ. Amọ ṣa, lara awọn eeyan naa ṣe iwọde lawọn agbegbe mii ni Lekki, wọn tun ṣe iwọde ni Surulere, Ikeja ati Festac. Ti ẹ ko ba gbagbe, inu oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 ni iwọde EndSARS bẹrẹ, ki iwọde naa to gbọna mii yọ ni iloro Lekki Toll Gate yii logunjọ oṣu kan naa, nini ọpọ ẹmi ti sọnu. Lati asiko naa wa ni ijọba ipinlẹ Eko ti kọ ki ẹnikẹmi maa ṣe iwọde ni iloro naa.


Ti ẹ ko ba gbagbe, inu oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 ni iwọde EndSARS bẹrẹ, ki iwọde naa to gbọna mii yọ ni iloro Lekki Toll Gate yii logunjọ oṣu kan naa, nini ọpọ ẹmi ti sọnu. Lati asiko naa wa ni ijọba ipinlẹ Eko ti kọ ki ẹnikẹmi maa ṣe iwọde ni iloro naa.


A kò tako Tinubu, kó ṣàá má díwa lọ́wọ́ ìpolongo Yoruba Nation - Akintoye

Olori ẹgbẹ to n polongo fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Ọjọgbọn Banji Akintoye, ti sọ pe awọn ko nii ti tori pe ọmọ Yoruba kankan n dije fun ipo aarẹ, jawọ ninu ijijagbara awọn. Ọjọgbọn Akintoye sọ ọrọ naa ninu ifọrọwanilẹnu wo kan pẹlu BBC. O sọ eyi ni idahun si ibeere pe ṣe ẹgbẹ naa yoo ṣe atilẹyin fun Bola Tinubu, ọkan lara awọn ọmọ Yoruba to n dije fun ipo aarẹ lọdun 2023. Akintoye ni, kii ṣe nkan to buru pe ọmọ Yoruba n dije, ni wọn igba ti awọn ṣi wa ni Naijiria, o ni amọ tiẹ ko nii di awọn lọwọ ipolongo, bẹẹ ni awọn ko nii fi ipolongo di i lọwọ. O ṣalaye pe awọn to fẹ orilẹ-ede Oduduwa lo pọ ju laarin awọn ọmọ Yoruba, "nitori naa, a ko nii dakẹ. "A ti ba ipolongo wa de ipele to ga julọ, eyi to jẹ fifi to awọn awujọ agbaye to le gba orilẹ-ede wa fun wa, leti.


Akintoye ni, kii ṣe nkan to buru pe ọmọ Yoruba n dije, ni wọn igba ti awọn ṣi wa ni Naijiria, o ni amọ tiẹ ko nii di awọn lọwọ ipolongo, bẹẹ ni awọn ko nii fi ipolongo di i lọwọ. O ṣalaye pe awọn to fẹ orilẹ-ede Oduduwa lo pọ ju laarin awọn ọmọ Yoruba, "nitori naa, a ko nii dakẹ. "A ti ba ipolongo wa de ipele to ga julọ, eyi to jẹ fifi to awọn awujọ agbaye to le gba orilẹ-ede wa fun wa, leti. Ọrọ ti Akintoye sọ waye lasiko ti awọn ọmọ Yoruba kan ninu Afenifere sọ pe oludije lati ẹya Igbo, Peter Obi ni awọn ṣe atilẹyin fun. Amọ awọn kan lara wọn tun sọ pe Tinubu ni awọn n ba lọ.


Ọrọ ti Akintoye sọ waye lasiko ti awọn ọmọ Yoruba kan ninu Afenifere sọ pe oludije lati ẹya Igbo, Peter Obi ni awọn ṣe atilẹyin fun. Amọ awọn kan lara wọn tun sọ pe Tinubu ni awọn n ba lọ.


Kílódé tí ìgbẹ́jọ́ kò fi wáyé lórí ẹ̀bẹ̀ Adedoyin láti lọ tọ́jú ara rẹ̀?

Igbẹjọ iku Timothy Adegoke to yẹ ko waye ni ọjọ Ẹti foriṣanpọn. Eyi ko ṣẹyin bi awọn agbofinro ko ṣe gbe awọn afurasi to n jẹjọ ipaniyan naa. Nibi igbẹjọ to yẹ ko waye lonii, ni oludasilẹ ile itura Hilton Resorts Hotel, Ile-Ife, Rahman Adedoyin, yẹ ko ti mọ boya ile ẹjọ yoo gba beeli rẹ nitori ilera ara rẹ. Agbejoro olùjẹ̀jọ́ rọ ile-ejọ ṣáájú lati bere fún ìwé ipo ilera Ogbeni Adedoyin ti o ni awọn ailera diẹ ni ọgbà ẹwọn ti o wa. Ṣugbọn agbẹjọro naa paapaa ko yọju sile ẹjọ lọjọ Ẹti. Abejoro Fatima Adeshina to n soju ẹbi oloogbe Adegoke nikan lo wa.


Agbejoro olùjẹ̀jọ́ rọ ile-ejọ ṣáájú lati bere fún ìwé ipo ilera Ogbeni Adedoyin ti o ni awọn ailera diẹ ni ọgbà ẹwọn ti o wa. Ṣugbọn agbẹjọro naa paapaa ko yọju sile ẹjọ lọjọ Ẹti. Abejoro Fatima Adeshina to n soju ẹbi oloogbe Adegoke nikan lo wa. Bakan naa ni agbẹjọro ọkan lara awọn afurasi naa, to jẹ oun gan-an ni afurasi akọkọ, naa wa sile ẹjọ. Agbejoro awọn prison naa wa ni ile ẹjọ bakanna. Adajo Adepele Ojo ti wa sun ẹjọ naa di ọjọ kẹwa, oṣu Kẹwaa, ọdún 2022  lati fun àwọn agbejoro Timothy Adegoke ni aaye lati ko awijare wọn jọ lori idi ti ile ẹjọ naa ko gbọdọ fi fun Adedoyin ni beeli.


Bakan naa ni agbẹjọro ọkan lara awọn afurasi naa, to jẹ oun gan-an ni afurasi akọkọ, naa wa sile ẹjọ. Agbejoro awọn prison naa wa ni ile ẹjọ bakanna. Adajo Adepele Ojo ti wa sun ẹjọ naa di ọjọ kẹwa, oṣu Kẹwaa, ọdún 2022  lati fun àwọn agbejoro Timothy Adegoke ni aaye lati ko awijare wọn jọ lori idi ti ile ẹjọ naa ko gbọdọ fi fun Adedoyin ni beeli. Oni, ọgbọn ọjọ, oṣu Kẹsan an, ọdun 2022, ni igbẹjọ Rahman Adedoyin yoo tun tẹsiwaju niluu Osogbo. Ohun ti igbẹjọ oni yoo da le lori ko ṣẹyin ẹbẹ Adedoyin pe ki ile ẹjọ fun oun laafani lati lọ tọju ara oun. Afurasi ọhun atawọn mẹfa mii, ti wọn jẹ oṣiṣẹ rẹ nile itura Hilton, eyii to wa niluu Ile Ife ni wọn n jẹjọ niwaju adajọ lori ẹsun pe wọn lọwọ ninu iku Timothy Adegoke, to jẹ akẹkọọ fasiti Ile Ife, OAU.


Oni, ọgbọn ọjọ, oṣu Kẹsan an, ọdun 2022, ni igbẹjọ Rahman Adedoyin yoo tun tẹsiwaju niluu Osogbo. Ohun ti igbẹjọ oni yoo da le lori ko ṣẹyin ẹbẹ Adedoyin pe ki ile ẹjọ fun oun laafani lati lọ tọju ara oun. Afurasi ọhun atawọn mẹfa mii, ti wọn jẹ oṣiṣẹ rẹ nile itura Hilton, eyii to wa niluu Ile Ife ni wọn n jẹjọ niwaju adajọ lori ẹsun pe wọn lọwọ ninu iku Timothy Adegoke, to jẹ akẹkọọ fasiti Ile Ife, OAU. Ko pẹ ti igbẹjọ naa bẹrẹ ti awọn agbẹjọro Adedoyin ti n bẹ ile ẹjọ pe ki wọn fun ni beeli nitori aisan kan to n ba finra. Gẹgẹ bii awijare wọn, itọju ti afurasi naa n gba lọgba ẹwọn to wa ko koju oṣuwọn to, wọn si n fẹ lati gba beeli rẹ, ko le lọ ṣetọju ara rẹ nigba ti ẹjọ naa yo si maa tẹsiwaju. Lara awọn agbẹjọro to dantọ to n sọju mọlẹbi oloogbe naa ni agbẹjọro agba Naijiria, o tun jẹ ajafẹtọ ọmọniyan Femi Falana.


Ko pẹ ti igbẹjọ naa bẹrẹ ti awọn agbẹjọro Adedoyin ti n bẹ ile ẹjọ pe ki wọn fun ni beeli nitori aisan kan to n ba finra. Gẹgẹ bii awijare wọn, itọju ti afurasi naa n gba lọgba ẹwọn to wa ko koju oṣuwọn to, wọn si n fẹ lati gba beeli rẹ, ko le lọ ṣetọju ara rẹ nigba ti ẹjọ naa yo si maa tẹsiwaju. Lara awọn agbẹjọro to dantọ to n sọju mọlẹbi oloogbe naa ni agbẹjọro agba Naijiria, o tun jẹ ajafẹtọ ọmọniyan Femi Falana. Ẹ ó rántí pé àjọ ọlọ́pàá ti kọkọ wọ́ ẹni tó ni ilé ìtura Hilton náà, Dókítà Ramon Adedoyin àti àwọn mẹ́fà mìíràn lọ sí ilé ẹjọ́ gíga kan nílùú Abuja lórí ikú Timothy Adegoke tó kú sí ilé ìtura náà lọ́jọ́ kẹfà, oṣù kọkànlá, ọdún 2021. Lẹ́yìn èyí ni wọ́n gbé ẹjọ́ náà lọ sí ilé ẹjọ́ gíga ìlú Osogbo, ìpínlẹ̀ Osun, lẹ́yìn tí wọ́n pé fùn gbígbé ẹjọ́ náà lọ sí ìpínlẹ̀ náà nítorí níbẹ̀ ni ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà ti wáyé. Lára ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn Adedoyin ni sínsin òkú Adegoke lọ́nà àìtọ́, pípa ẹ̀rí ìwé owó tí Timothy Adegoke fi san owó rẹ́ àti yíyọ ẹ̀rọ ayàwòrán (CCTV) ilé ìtura náà rẹ́ lójúnà àti pa àwọn ohun tí kò bá jẹ́ ohun ẹ̀rí rẹ́.


Ẹ ó rántí pé àjọ ọlọ́pàá ti kọkọ wọ́ ẹni tó ni ilé ìtura Hilton náà, Dókítà Ramon Adedoyin àti àwọn mẹ́fà mìíràn lọ sí ilé ẹjọ́ gíga kan nílùú Abuja lórí ikú Timothy Adegoke tó kú sí ilé ìtura náà lọ́jọ́ kẹfà, oṣù kọkànlá, ọdún 2021. Lẹ́yìn èyí ni wọ́n gbé ẹjọ́ náà lọ sí ilé ẹjọ́ gíga ìlú Osogbo, ìpínlẹ̀ Osun, lẹ́yìn tí wọ́n pé fùn gbígbé ẹjọ́ náà lọ sí ìpínlẹ̀ náà nítorí níbẹ̀ ni ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà ti wáyé. Lára ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn Adedoyin ni sínsin òkú Adegoke lọ́nà àìtọ́, pípa ẹ̀rí ìwé owó tí Timothy Adegoke fi san owó rẹ́ àti yíyọ ẹ̀rọ ayàwòrán (CCTV) ilé ìtura náà rẹ́ lójúnà àti pa àwọn ohun tí kò bá jẹ́ ohun ẹ̀rí rẹ́. Ẹ̀sùn ìpànìyàn, ìlẹ̀dí-àpòpọ̀, àti àwọn ẹ̀sùn mìíràn ni wọ́n fi kan àwọn mẹ́fà tó ku.


Ẹ̀sùn ìpànìyàn, ìlẹ̀dí-àpòpọ̀, àti àwọn ẹ̀sùn mìíràn ni wọ́n fi kan àwọn mẹ́fà tó ku.


Ọ̀pọ̀ èèyàn yínmú sí ọ̀rọ̀ Buhari ní àyájọ́ òmìnira

Awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ oselu alatako ati awọn ọmọ Naijiria kan ti n yinmu si ọrọ ti aarẹ Muhammadu Buhari sọ lọjọ ayajọ ominira Naijiria. Lara awọn ẹgbẹ oselu alatako naa la ti ri ẹgbẹ oselu Labour ati PDP ti wọn yọ suti ete si ọrọ aarẹ, eyi to ni ijọba oun ti se ọpọ aseyọri lori aleefa. Bẹẹba gbagbe, aarẹ Muhammadu Buhari lo kede ninu ọrọ to bawọn ọmọ Naijiria sọ ni ayajọ ominira pe bi eeyan ko ba yin oun, oun yoo yin ara oun nidi awọn aseyọri ti oun ti se. Aarẹ ni ijọba oun ti se gudugudu meje ati ya ya mẹfa nidi gbigbogun ti iwa ajẹbanu ati sise wo ilu basubasu, ipese ilera to poju owo atawọn nnkan miran. Amọ nigba to n sọ ero rẹ lori ikede aarẹ Buhari naa, agbẹnusọ fun ẹgbẹ oselu PDP, Debo Ologunagba ni ofuuftu fẹẹtẹ, aasa ti ko ni kaun ninu, ni ọrọ aarẹ naa. PDP ni kawọn ọmọ Naijiria se agbeyẹwo awọn isẹlẹ to n waye lati fi se odiwọn ohun ti Buhari sọ nitori ẹni ti yoo sa purọ, nii sọ pe ẹlẹri oun wa ni ọrun.


Aarẹ ni ijọba oun ti se gudugudu meje ati ya ya mẹfa nidi gbigbogun ti iwa ajẹbanu ati sise wo ilu basubasu, ipese ilera to poju owo atawọn nnkan miran. Amọ nigba to n sọ ero rẹ lori ikede aarẹ Buhari naa, agbẹnusọ fun ẹgbẹ oselu PDP, Debo Ologunagba ni ofuuftu fẹẹtẹ, aasa ti ko ni kaun ninu, ni ọrọ aarẹ naa. PDP ni kawọn ọmọ Naijiria se agbeyẹwo awọn isẹlẹ to n waye lati fi se odiwọn ohun ti Buhari sọ nitori ẹni ti yoo sa purọ, nii sọ pe ẹlẹri oun wa ni ọrun. PDP ni se a le sọ pe orilẹede Naijiria ti ni aabo to pegede si lati ọdun 2015 ti aarẹ Buhari ti gba ijọba ni abi aabo n buru si? Ẹgbẹ oselu alatako naa ni yoo dara ki aarẹ Buhari jẹ ki eto idibo to n bọ lọ gaaraga bo se yẹ nitori awọn ọmọ Naijiria ko le se suuru mọ lati ri ẹyin isejọba Buhari lọdun 2023. Nigba to n ba iwe iroyin Punch sọrọ, aarẹ tẹlẹ fun ẹgbẹ to n ja fẹtọ ọmọniyan, Malachy Ugwumadu salaye pe ofo ọjọ keji ọja ni awọn ileri ti aarẹ Buhari se ko to dori aleefa.


PDP ni se a le sọ pe orilẹede Naijiria ti ni aabo to pegede si lati ọdun 2015 ti aarẹ Buhari ti gba ijọba ni abi aabo n buru si? Ẹgbẹ oselu alatako naa ni yoo dara ki aarẹ Buhari jẹ ki eto idibo to n bọ lọ gaaraga bo se yẹ nitori awọn ọmọ Naijiria ko le se suuru mọ lati ri ẹyin isejọba Buhari lọdun 2023. Nigba to n ba iwe iroyin Punch sọrọ, aarẹ tẹlẹ fun ẹgbẹ to n ja fẹtọ ọmọniyan, Malachy Ugwumadu salaye pe ofo ọjọ keji ọja ni awọn ileri ti aarẹ Buhari se ko to dori aleefa. Malachy ni ki ijọba Buhari to gba ọpa asẹ lọdun 2015, ọpọ ileri to se ni ko tii mu wa si imusẹ, koda, ko mu ẹyọ kan sẹ ninu rẹ. Amọ o ni yatọ si eyi, ohun ti awọn ọmọ Naijiria ri ni pe owo ọpọ eroja n lọ soke, eto aabo mẹhẹ, ti iwa ajẹbanu si di tọrọ fọn kale. Nigba toun naa n se agbeyẹwo ọrọ ti Buhari sọ lati ki awọn ọmọ Naijiria ku ayajọ ominira, alaga ẹgbẹ oselu alatako APGA, Victor Oye ni irọ nla ni.


Malachy ni ki ijọba Buhari to gba ọpa asẹ lọdun 2015, ọpọ ileri to se ni ko tii mu wa si imusẹ, koda, ko mu ẹyọ kan sẹ ninu rẹ. Amọ o ni yatọ si eyi, ohun ti awọn ọmọ Naijiria ri ni pe owo ọpọ eroja n lọ soke, eto aabo mẹhẹ, ti iwa ajẹbanu si di tọrọ fọn kale. Nigba toun naa n se agbeyẹwo ọrọ ti Buhari sọ lati ki awọn ọmọ Naijiria ku ayajọ ominira, alaga ẹgbẹ oselu alatako APGA, Victor Oye ni irọ nla ni. Oye ni aarẹ kan n mu omulomu ni nitori ohun to n waye lorilede Naijiria yatọ gedegede si awọn aseyọri ti aarẹ mẹnuba. Amọ o yan pe ireti ti awọn ọmọ Naijiria n foju sun bayii ni pe ki aarẹ mu ileri rẹ to kede laipẹ yii sẹ pe oun yoo rẹyin awọn agbebọn, ti yoo ba fi di osu kejila ọdun 2022. Lero tiẹ, oludije fun ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu AAC, Omoyele Sowore ni Buhari ko mọ ohunkohun to n waye ni Naijiria.


Oye ni aarẹ kan n mu omulomu ni nitori ohun to n waye lorilede Naijiria yatọ gedegede si awọn aseyọri ti aarẹ mẹnuba. Amọ o yan pe ireti ti awọn ọmọ Naijiria n foju sun bayii ni pe ki aarẹ mu ileri rẹ to kede laipẹ yii sẹ pe oun yoo rẹyin awọn agbebọn, ti yoo ba fi di osu kejila ọdun 2022. Lero tiẹ, oludije fun ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu AAC, Omoyele Sowore ni Buhari ko mọ ohunkohun to n waye ni Naijiria. “Ọpọ igba ni oun ti maa n kede pe orilẹede miran tabi aye mii ni aarẹ Buhari n gbe, ti ko si mọ nnkan kan to n sẹlẹ lorilẹede yii.” Aarẹ Buhari ti tun paa laṣẹ fun awọn adari ile ẹkọ giga fasiti pe ki wọn ni kawọn olukọ pada si kilaasi kiakia. Aarẹ n sọ eyi lara ọrọ to sọ ni owurọ ayajọ ọjọ ominira orilẹede Naijiria to si ni oun ni imọlara iya to n jẹ awọn ọmọ Naijiria. "Mo ni lati jẹwọ fun yin pe iṣe ti idena ṣe n wa fun ilọsiwaju lawọn ile ẹkọ giga wa n dun mi lara gidi gan mo si n lo anfani ọjọ ominira yii lati tun tẹnu mọ pipe fun ki awọn ọmọ ẹgbẹ Academic Staff Union of Universities (ASUU) pada si kilaasi nigba ti a si n fi da wọn loju pe ojutuu yoo wa fun ọrọ to n ka wọn lara laarin ohun to wa nilẹ".


“Ọpọ igba ni oun ti maa n kede pe orilẹede miran tabi aye mii ni aarẹ Buhari n gbe, ti ko si mọ nnkan kan to n sẹlẹ lorilẹede yii.” Aarẹ Buhari ti tun paa laṣẹ fun awọn adari ile ẹkọ giga fasiti pe ki wọn ni kawọn olukọ pada si kilaasi kiakia. Aarẹ n sọ eyi lara ọrọ to sọ ni owurọ ayajọ ọjọ ominira orilẹede Naijiria to si ni oun ni imọlara iya to n jẹ awọn ọmọ Naijiria. "Mo ni lati jẹwọ fun yin pe iṣe ti idena ṣe n wa fun ilọsiwaju lawọn ile ẹkọ giga wa n dun mi lara gidi gan mo si n lo anfani ọjọ ominira yii lati tun tẹnu mọ pipe fun ki awọn ọmọ ẹgbẹ Academic Staff Union of Universities (ASUU) pada si kilaasi nigba ti a si n fi da wọn loju pe ojutuu yoo wa fun ọrọ to n ka wọn lara laarin ohun to wa nilẹ". Aarẹ Buhari ni iṣejọba yii n ri ilọsiwaju ninu kikoju awọn ọrọ yii to ti wa nilẹ fun o le ni ọdun mọkanla o si ni ijọba apapọ yoo tẹ́iwaju lati ṣakojọ labẹle ati lẹyin odi lati ya owo lu ẹka eto ẹkọ "ki awọn ọmọ waa lee kẹkọ yanju ati mimọ oniruuru iṣẹ ọwọ tori ẹkọ ni atọna akọkọ fun idagbasoke ọrọ aje ati ipese iṣẹ." Aarẹ Buhari ni oun jẹjẹ oun si muu ṣẹ pẹ̀lu ifarajin lati mu ọgọrun miliọnu ọmọ Naijiria kuro ninu ìṣẹ́ laarin ọdun mẹwa. Gẹgẹ bi awọn eeyan agbaye ṣe n ki orilẹede Naijiria ku oriire lonii ayajọ ọjọ ominira orilẹede naa, Aarẹ Muhamadu Buhari ti fi ọrọ rẹ ṣe ajimuna fawọn ọmọ Naijiria.


Aarẹ Buhari ni iṣejọba yii n ri ilọsiwaju ninu kikoju awọn ọrọ yii to ti wa nilẹ fun o le ni ọdun mọkanla o si ni ijọba apapọ yoo tẹ́iwaju lati ṣakojọ labẹle ati lẹyin odi lati ya owo lu ẹka eto ẹkọ "ki awọn ọmọ waa lee kẹkọ yanju ati mimọ oniruuru iṣẹ ọwọ tori ẹkọ ni atọna akọkọ fun idagbasoke ọrọ aje ati ipese iṣẹ." Aarẹ Buhari ni oun jẹjẹ oun si muu ṣẹ pẹ̀lu ifarajin lati mu ọgọrun miliọnu ọmọ Naijiria kuro ninu ìṣẹ́ laarin ọdun mẹwa. Gẹgẹ bi awọn eeyan agbaye ṣe n ki orilẹede Naijiria ku oriire lonii ayajọ ọjọ ominira orilẹede naa, Aarẹ Muhamadu Buhari ti fi ọrọ rẹ ṣe ajimuna fawọn ọmọ Naijiria. Ninu ọrọ naa ti atupalẹ kikọ rẹ hande latọwọ olugbaninimọran aarẹ lori iroyin ati ọrọ to kan araalu, Femi Adesina lori ayelujara, aarẹ Buhari ni pẹlu ọkan ọpẹ si Ọlọrun loun fi n ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ tori oun lo fun oun lanfani ati ṣe adari lori orilẹede nla yii ni asiko ipenija. “Tori mo mọ pe eyi ni yoo jẹ ọrọ ikẹyin mi fun ọjọ ominira gẹgẹ bi aarẹ yin, mo n ba ọgọọrọ ọmọ Naijiria to gbagbọ ninu mi sọrọ ti wọn si gbaruku ti mi ninu bi mo ṣe n dari orilẹede yii ti gbogbo araalu ti ni anfani kan naa lati ṣe aṣeyọri ti wọn fẹ”. Aarẹ Buhari ni iwuri lo jẹ fun oun pe itan oun ninu itan Naijiria kii ṣe aṣiri kankan, akitiyan rẹ, ijakulẹ ati aṣeyọri rẹ lati di aarẹ ti ọpọlọpọ dibo yan lọdun 2015.


Ninu ọrọ naa ti atupalẹ kikọ rẹ hande latọwọ olugbaninimọran aarẹ lori iroyin ati ọrọ to kan araalu, Femi Adesina lori ayelujara, aarẹ Buhari ni pẹlu ọkan ọpẹ si Ọlọrun loun fi n ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ tori oun lo fun oun lanfani ati ṣe adari lori orilẹede nla yii ni asiko ipenija. “Tori mo mọ pe eyi ni yoo jẹ ọrọ ikẹyin mi fun ọjọ ominira gẹgẹ bi aarẹ yin, mo n ba ọgọọrọ ọmọ Naijiria to gbagbọ ninu mi sọrọ ti wọn si gbaruku ti mi ninu bi mo ṣe n dari orilẹede yii ti gbogbo araalu ti ni anfani kan naa lati ṣe aṣeyọri ti wọn fẹ”. Aarẹ Buhari ni iwuri lo jẹ fun oun pe itan oun ninu itan Naijiria kii ṣe aṣiri kankan, akitiyan rẹ, ijakulẹ ati aṣeyọri rẹ lati di aarẹ ti ọpọlọpọ dibo yan lọdun 2015. “Nigba naa, bo tilẹ jẹ pe mo sọọ pe oke to wa niwaju mii yi ga ju ṣugbọn mo ṣe ipinu lati mu igbega ba ọrọ aje, koju iwa ajẹbanu ati koju ija si iṣoro aabo eyi si tun gba agbara sii pẹ̀lu ifarajin mi lati mu ọgọrun miliọnu ọmọ Naijiria kuro ninu ìṣẹ́ laarin ọdun mẹwa”. Aarẹ ni tori pe awọn mọ iṣẹ to wa niwaju awọn, a wa akoko lati farabalẹ kojumọ ṣiṣe atunto ọrọ aje nipa wiwa ọna abayọ to dara lawọn apa ibi to ṣe koko ni ipele ijọba apapọ ati awọn ipele kekeke. Aarẹ ni lara awọn ibi ti ijọba oun ti ni ilọsiwaju ni gbigba iwa jẹgudujẹra danu eyi to ti rapala wọ gbogbo kọlọfin ibi idagbasoke orilẹede.


“Nigba naa, bo tilẹ jẹ pe mo sọọ pe oke to wa niwaju mii yi ga ju ṣugbọn mo ṣe ipinu lati mu igbega ba ọrọ aje, koju iwa ajẹbanu ati koju ija si iṣoro aabo eyi si tun gba agbara sii pẹ̀lu ifarajin mi lati mu ọgọrun miliọnu ọmọ Naijiria kuro ninu ìṣẹ́ laarin ọdun mẹwa”. Aarẹ ni tori pe awọn mọ iṣẹ to wa niwaju awọn, a wa akoko lati farabalẹ kojumọ ṣiṣe atunto ọrọ aje nipa wiwa ọna abayọ to dara lawọn apa ibi to ṣe koko ni ipele ijọba apapọ ati awọn ipele kekeke. Aarẹ ni lara awọn ibi ti ijọba oun ti ni ilọsiwaju ni gbigba iwa jẹgudujẹra danu eyi to ti rapala wọ gbogbo kọlọfin ibi idagbasoke orilẹede. “A ro ileeṣẹ to koju iwa jẹgudujẹra lagbara lati lee koju iwa yii bẹẹ si ni a tun rii pe atilẹyin wa fun wọn labẹnu eyi to mu iṣẹ ya lati ri ọpọlọpọ owo gọbọi ti awọn eeyan ti ko pamọ si awọn orilẹede mii gba pada”. Aarẹ ni igbesẹ yii ṣi n tẹsiwaju awọn ko si ni sinmi. Aarẹ Buhari ni ohun ti ijọba oun ṣe lati le koju iṣoro aabo ni iṣẹ adọgbọnṣe ti awọn ṣe to mu adinku ba igbesunmọmi ni awọn apaa Ila Ooru-Ariwa, awọn ajijagbara Niger Delta, ija ẹlẹyamẹya ati wahala ẹsin lawọn igun kọọkan ni Naijiria to fi mọ awọn iṣoro mii to n dun mọhuru mọ orilẹede Naijiria.


“A ro ileeṣẹ to koju iwa jẹgudujẹra lagbara lati lee koju iwa yii bẹẹ si ni a tun rii pe atilẹyin wa fun wọn labẹnu eyi to mu iṣẹ ya lati ri ọpọlọpọ owo gọbọi ti awọn eeyan ti ko pamọ si awọn orilẹede mii gba pada”. Aarẹ ni igbesẹ yii ṣi n tẹsiwaju awọn ko si ni sinmi. Aarẹ Buhari ni ohun ti ijọba oun ṣe lati le koju iṣoro aabo ni iṣẹ adọgbọnṣe ti awọn ṣe to mu adinku ba igbesunmọmi ni awọn apaa Ila Ooru-Ariwa, awọn ajijagbara Niger Delta, ija ẹlẹyamẹya ati wahala ẹsin lawọn igun kọọkan ni Naijiria to fi mọ awọn iṣoro mii to n dun mọhuru mọ orilẹede Naijiria. “Akitiyan wa lati ṣe atunto ọrọ aje farahan ninu ipenija ifasẹyin gboogi meji to fi Naijria lakalaka”. Ẹwẹ, aarẹ sọ oniruuru idamu ti Naijiria ti foju ri ni ti ọrọ aje to si tun sọ igbesẹ ti wọn gbe fun apẹẹrẹ mimu idiwọ ọlọdun pipẹ kuro lọna awọn to wu lati wa dokoowo ni ẹka po rọbi ati afẹfẹ gaasi eyi to si hande ninu fifọwọ si abala ofin ileeṣẹ ipọnpo ti ọdun 2021.\n\nLara awọn koko mii ti aarẹ Buhari mẹnu pe ijọba oun ti ṣe aṣeyọri ni:\n\nẸka eto ọgbin\nOkoowo kekeke ati eto ẹyawo\nImọ ẹrọ ibaraẹnisọrọ eyi ti yoo ran pipa owo ilẹ okere wọle.\nAarẹ tun sọ pe bi awọn ṣe n pa ina iṣoro aabo to doju kọ Naijiria lati ọjọ pipẹ ni awọn mii to tun ṣajoji si orilẹede yii bẹrẹ si ni yọju paapaa bii ijinigbe, fifiyajẹni, pipa awọn alaiṣẹ, janduku to si ni gbogbo eyi ni awọn oṣiṣẹ alaabo n koju. “Mo ni imọlara iya ti awọn ọmọ Naijiria n la kọja mo si n fi daa yin loju pe ai kaarẹ yin ati suuru yin ko ni ja si asan tori ijọba yii yoo tun fi agbara kun agbara lati doju kọ gbogbo ipenija yii.”


“Akitiyan wa lati ṣe atunto ọrọ aje farahan ninu ipenija ifasẹyin gboogi meji to fi Naijria lakalaka”. Ẹwẹ, aarẹ sọ oniruuru idamu ti Naijiria ti foju ri ni ti ọrọ aje to si tun sọ igbesẹ ti wọn gbe fun apẹẹrẹ mimu idiwọ ọlọdun pipẹ kuro lọna awọn to wu lati wa dokoowo ni ẹka po rọbi ati afẹfẹ gaasi eyi to si hande ninu fifọwọ si abala ofin ileeṣẹ ipọnpo ti ọdun 2021.\n\nLara awọn koko mii ti aarẹ Buhari mẹnu pe ijọba oun ti ṣe aṣeyọri ni:\n\nẸka eto ọgbin\nOkoowo kekeke ati eto ẹyawo\nImọ ẹrọ ibaraẹnisọrọ eyi ti yoo ran pipa owo ilẹ okere wọle.\nAarẹ tun sọ pe bi awọn ṣe n pa ina iṣoro aabo to doju kọ Naijiria lati ọjọ pipẹ ni awọn mii to tun ṣajoji si orilẹede yii bẹrẹ si ni yọju paapaa bii ijinigbe, fifiyajẹni, pipa awọn alaiṣẹ, janduku to si ni gbogbo eyi ni awọn oṣiṣẹ alaabo n koju. “Mo ni imọlara iya ti awọn ọmọ Naijiria n la kọja mo si n fi daa yin loju pe ai kaarẹ yin ati suuru yin ko ni ja si asan tori ijọba yii yoo tun fi agbara kun agbara lati doju kọ gbogbo ipenija yii.”


Adari tí wọ́n yọ nípò ní Burkina Faso fi ẹsẹ̀ fẹ lọ Togo

Ijọba orilẹede Togo ti kede pe adari ti wọn yọ nipo ni orilẹede Burkina Faso ti wa ni ilẹ wọn. Eyi ko ṣẹyin bi adari tuntun, Ọgagun Ibrahim Traore ṣe gbajọba lọwọ Ọgagun Paul Henri -Dabima to bọ si ipo ni Oṣu Kini, ọdun 2022. Aarẹ orilẹede Togo, Akodah Ayewouaden ni awọn gba adari tẹlẹ naa ki alaafia le jọba ni ẹkun wọn. Ninu fidio ti Damiba fi ranṣẹ si ile lori ẹrọ ayelujara, lo ti ni oun fẹ rere fun adari tuntun, ati pe igba rẹ tu awọn eniyan lara. O ni oun gba lati fi ipo silẹ nitori adari tuntun naa gba awọn ilakalẹ ti oun fẹ, ki oun to fi ipo silẹ. Ko si aridaju boya o danikan wa nigba to ṣe fidio naa.


Ninu fidio ti Damiba fi ranṣẹ si ile lori ẹrọ ayelujara, lo ti ni oun fẹ rere fun adari tuntun, ati pe igba rẹ tu awọn eniyan lara. O ni oun gba lati fi ipo silẹ nitori adari tuntun naa gba awọn ilakalẹ ti oun fẹ, ki oun to fi ipo silẹ. Ko si aridaju boya o danikan wa nigba to ṣe fidio naa. Amọ adari tuntun naa ti kesi awọn minisita lati ṣiṣẹ ni pajawiri fun awọn ipenija to n koju orilẹede naa. O ni asiko ti to fun ijọba lati mu iṣẹ ṣe ni okunkundun, ki wọn pa imẹlẹ ti. Awọn onwoye ni adari tuntun naa wa ọna abayọ ni kiakia si awọn iṣoro to n koju ilẹ naa, paapaa ni ẹka ilera, aabo, igbayegbadun awọn eniyan ati awọn ohun ini ijọba.


Amọ adari tuntun naa ti kesi awọn minisita lati ṣiṣẹ ni pajawiri fun awọn ipenija to n koju orilẹede naa. O ni asiko ti to fun ijọba lati mu iṣẹ ṣe ni okunkundun, ki wọn pa imẹlẹ ti. Awọn onwoye ni adari tuntun naa wa ọna abayọ ni kiakia si awọn iṣoro to n koju ilẹ naa, paapaa ni ẹka ilera, aabo, igbayegbadun awọn eniyan ati awọn ohun ini ijọba. Wọn o ṣeeṣe ki orilẹede Russia jẹ atilẹyin fun wọn yatọ si orilẹede Faranse to ko wọn lẹrun ni igba naa lọhun. Ni ọpọ igba ni orilẹede Russia ati Faranse ti ma n fi ori gbari lori ẹni ti yoo ni ajoṣepọ to dan mọran pẹlu awọn orilẹede ni ilẹ Afrika to fi mọ awọn eleyii ti ilẹ Faranse ti jọba le lori lasiko ikọnilẹru. Adari ijọba ologun lorilẹede Burkina Faso, Ọgagun Paul-Henri Damiba ti gba lati fi ipo rẹ silẹ lẹyin iditẹgbajọba to mu sa asala fun ẹmi rẹ.


Wọn o ṣeeṣe ki orilẹede Russia jẹ atilẹyin fun wọn yatọ si orilẹede Faranse to ko wọn lẹrun ni igba naa lọhun. Ni ọpọ igba ni orilẹede Russia ati Faranse ti ma n fi ori gbari lori ẹni ti yoo ni ajoṣepọ to dan mọran pẹlu awọn orilẹede ni ilẹ Afrika to fi mọ awọn eleyii ti ilẹ Faranse ti jọba le lori lasiko ikọnilẹru. Adari ijọba ologun lorilẹede Burkina Faso, Ọgagun Paul-Henri Damiba ti gba lati fi ipo rẹ silẹ lẹyin iditẹgbajọba to mu sa asala fun ẹmi rẹ. Awọn adari ẹsin ati ilu lo fi iroyin naa lede fun awọn araalu. Wọn ni adari orilẹede tuntun, Ọgagun Ibrahim Traoré to ditẹ gba ijọba lọwọ Damiba ti gba ko fi ipo rẹ silẹ ati ọna ti yoo gba ṣe bẹ. Eyi ko ṣẹyin ikọlu si awọn ohun ini orilẹede Faranse to wa ni Burkina Faso, lẹyin ti iroyin ni awọn ni wọn gba a si ọdọ lati doola ẹmi rẹ.


Awọn adari ẹsin ati ilu lo fi iroyin naa lede fun awọn araalu. Wọn ni adari orilẹede tuntun, Ọgagun Ibrahim Traoré to ditẹ gba ijọba lọwọ Damiba ti gba ko fi ipo rẹ silẹ ati ọna ti yoo gba ṣe bẹ. Eyi ko ṣẹyin ikọlu si awọn ohun ini orilẹede Faranse to wa ni Burkina Faso, lẹyin ti iroyin ni awọn ni wọn gba a si ọdọ lati doola ẹmi rẹ. Ohun ti wọn sọ pe iditẹ gbajọba naa fi n waye ni eto aabo orilẹede naa to dẹnukọlẹ, ti awọn agbesunmọmi si ti gbakoso ibẹ. O kere tan ida ogoji ilẹ naa ni awọn agbesunmọmi naa ti gba,nigba ti Burkina Faso n sakoso ida ọgọta ilẹ wọn. Ajọ Iṣọkan ilẹ Afrika ti bu ẹnu atẹ lu iditẹ gbajọba naa, nigba ti Ajọ Ecowas ni igbeṣẹ naa ko dara to nigba ti wọn n gbiyanju lati pada si ijọba tiwantiwa Awọn alaṣẹ naa ni Damiba fun wọn ni adehun meje ti wọn gbọdọ muṣẹ,ki ohun le fi ipo silẹ.


Ohun ti wọn sọ pe iditẹ gbajọba naa fi n waye ni eto aabo orilẹede naa to dẹnukọlẹ, ti awọn agbesunmọmi si ti gbakoso ibẹ. O kere tan ida ogoji ilẹ naa ni awọn agbesunmọmi naa ti gba,nigba ti Burkina Faso n sakoso ida ọgọta ilẹ wọn. Ajọ Iṣọkan ilẹ Afrika ti bu ẹnu atẹ lu iditẹ gbajọba naa, nigba ti Ajọ Ecowas ni igbeṣẹ naa ko dara to nigba ti wọn n gbiyanju lati pada si ijọba tiwantiwa Awọn alaṣẹ naa ni Damiba fun wọn ni adehun meje ti wọn gbọdọ muṣẹ,ki ohun le fi ipo silẹ. Wọn ni Damiba gbe igbesẹ naa ki ikọlu le dawọ duro ni awọn ileeṣẹ ilẹ Faranse. O ni wọn gbọdọ ri pe aabo to daju wa fun oun. Igbesẹ gbọdọ tẹsiwaju lati mu ibaṣepọ to danmọran wa lorilẹede ọhun Bakan naa ni wọn gbọdọ ri daju pe awọn gbe ijọba pada fun ijọba tiwantiwa laarin ọdun meji.


Wọn ni Damiba gbe igbesẹ naa ki ikọlu le dawọ duro ni awọn ileeṣẹ ilẹ Faranse. O ni wọn gbọdọ ri pe aabo to daju wa fun oun. Igbesẹ gbọdọ tẹsiwaju lati mu ibaṣepọ to danmọran wa lorilẹede ọhun Bakan naa ni wọn gbọdọ ri daju pe awọn gbe ijọba pada fun ijọba tiwantiwa laarin ọdun meji. Adari ti wọn le lori oye naa le aarẹ Roch Kaboré kuro lori oye lori ẹsun pe ko kunjuwọn lati gbogun ti igbesunmọmi ni agbegbe ọhun. Ọdun 2015 ni igbesunmọmi ti bẹrẹ nibẹ, ti eniyan ẹgbẹgbẹrun si ti ba a lọ, ti awọn eniyan to le ni miliọnu meji si ti di alairile gbe. Igba kejo niyii ti ikọ ologun yoo gbajọba lorilẹede Burkina Faso lati ọdun 1960 ti wọn ti gba ominira.


Adari ti wọn le lori oye naa le aarẹ Roch Kaboré kuro lori oye lori ẹsun pe ko kunjuwọn lati gbogun ti igbesunmọmi ni agbegbe ọhun. Ọdun 2015 ni igbesunmọmi ti bẹrẹ nibẹ, ti eniyan ẹgbẹgbẹrun si ti ba a lọ, ti awọn eniyan to le ni miliọnu meji si ti di alairile gbe. Igba kejo niyii ti ikọ ologun yoo gbajọba lorilẹede Burkina Faso lati ọdun 1960 ti wọn ti gba ominira.


Wo àwọn èèyàn tó ná ọ̀pọ̀ owó, ṣe iṣẹ́ abẹ bíi igba láti di ẹranko

Awọn onimọ ijinlẹ gbagbọ pe nnkan ẹyọ kan ko le maa wu eeyan ni gbogbo igba, idi ree ti eeyan fi maa n jẹ oniruru ounjẹ lojojumọ. Bakan naa ni awọn eeyan maa n paarọ aṣọ, bata, ile tabi adugbo ti wọn n gbe, awọn mii ẹwẹ a maa paarọ ololufẹ wọn ti wọn a si sọ pe ko rọrun lati maa jẹ ounjẹ kan naa ni gbogbo igba. Amọ n jẹ o ṣeeṣe ki eeyan paarọ bi awọ, ẹya ara tabi irisi rẹ ṣe ri? Ibeere nla leyi jẹ, ibeere yii kan naa lo si sokunfa bawọn eeyan mẹrin wọnyi, ti wọn ni wọn ko nifẹ si bi ẹya ara wọn ṣe ri, se tun ara wọn da. Amọ abamọ nla ni eyi jẹ fun wọn, to si jẹ pe ẹtẹ lo ba de fun awọn kan ninu wọn ni ikẹyin. BBC Yoruba wa se akojọpọ eeyan mẹrin pere ninu awọn eeyan to tun ara wọn da yatọ si bi Ẹlẹda se da wọn.


Ibeere nla leyi jẹ, ibeere yii kan naa lo si sokunfa bawọn eeyan mẹrin wọnyi, ti wọn ni wọn ko nifẹ si bi ẹya ara wọn ṣe ri, se tun ara wọn da. Amọ abamọ nla ni eyi jẹ fun wọn, to si jẹ pe ẹtẹ lo ba de fun awọn kan ninu wọn ni ikẹyin. BBC Yoruba wa se akojọpọ eeyan mẹrin pere ninu awọn eeyan to tun ara wọn da yatọ si bi Ẹlẹda se da wọn. Dennis Avner, ti apele rẹ n jẹ ‘Stalking cat’ ni wọn bi niluu Michigan, nilẹ Amẹrika, lọdun 1958. O ṣe iṣẹ abẹ nigba mẹrinla lati yi irisi rẹ pada si ti ẹkun, eyii to mu ko gba ami ẹyẹ agbaye fun ẹni to ṣiṣẹ abẹ julọ lọna ati da bii ẹranko. Avner kọkọ ṣiṣẹ ologun ofurufu fun ọdun diẹ ko to kuro nibẹ lọdun 1981, ko pẹ lẹyin naa to bẹrẹ si n ya ‘tatoo’ si ara, ko fi le da bii ẹkun.


Dennis Avner, ti apele rẹ n jẹ ‘Stalking cat’ ni wọn bi niluu Michigan, nilẹ Amẹrika, lọdun 1958. O ṣe iṣẹ abẹ nigba mẹrinla lati yi irisi rẹ pada si ti ẹkun, eyii to mu ko gba ami ẹyẹ agbaye fun ẹni to ṣiṣẹ abẹ julọ lọna ati da bii ẹranko. Avner kọkọ ṣiṣẹ ologun ofurufu fun ọdun diẹ ko to kuro nibẹ lọdun 1981, ko pẹ lẹyin naa to bẹrẹ si n ya ‘tatoo’ si ara, ko fi le da bii ẹkun. Ọdun 2012 ni wọn ri oku rẹ ninu gareji rẹ lẹyin ọsẹ kan to ti jade laye, iroyin ni ṣe lo pa ara rẹ. Richard Hernandez ni orukọ abisọ ọkunrin naa, oṣiṣẹ ile ifowopamọ si ni ní ibẹrẹ ayẹ rẹ. Ṣaaju ni awọn obi rẹ ti kọkọ pinya, ti ko si gbe lọdọ eyikeyi ninu awọn mejeji, eyi to mu ko maa lo ọpọ akoko ninu igbo pẹlu awọn ẹranko afayafa.


Ọdun 2012 ni wọn ri oku rẹ ninu gareji rẹ lẹyin ọsẹ kan to ti jade laye, iroyin ni ṣe lo pa ara rẹ. Richard Hernandez ni orukọ abisọ ọkunrin naa, oṣiṣẹ ile ifowopamọ si ni ní ibẹrẹ ayẹ rẹ. Ṣaaju ni awọn obi rẹ ti kọkọ pinya, ti ko si gbe lọdọ eyikeyi ninu awọn mejeji, eyi to mu ko maa lo ọpọ akoko ninu igbo pẹlu awọn ẹranko afayafa. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọpọ akoko to maa n lo ninu igbo yii mu ko fẹran ejo pupọ, eyii to mu ko ya ọpọ tattoo ati iṣẹ abẹ lati da bii ejo. Ọkunrin naa to n fi ilu Los Angeles ṣe ibugbe, na owo ti iye to £61,000 lati da bii ejo. Lẹyin to di gbajumọ tan, o ṣiṣẹ abẹ lati sọ ara rẹ di obinrin, o si kede pe oun yoo ge nnkan ọmọkunrin oun sọnu.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọpọ akoko to maa n lo ninu igbo yii mu ko fẹran ejo pupọ, eyii to mu ko ya ọpọ tattoo ati iṣẹ abẹ lati da bii ejo. Ọkunrin naa to n fi ilu Los Angeles ṣe ibugbe, na owo ti iye to £61,000 lati da bii ejo. Lẹyin to di gbajumọ tan, o ṣiṣẹ abẹ lati sọ ara rẹ di obinrin, o si kede pe oun yoo ge nnkan ọmọkunrin oun sọnu. Ni bayii , Tiamat ti lugbadi arun kogboogun HIV, amọ o ṣi n ba iṣẹ abẹ rẹ lati di ejo lọ. Richard Hernandez si ti kede pe iṣẹ abẹ naa yoo pari titi ọdun 2025. Obinrin ẹni ọdun mẹtalelọgbọn naa ti ṣiṣẹ abẹ nigba igba, o si ti na owo ti iye rẹ to £500,000 fun awọn iṣẹ abẹ naa.


Ni bayii , Tiamat ti lugbadi arun kogboogun HIV, amọ o ṣi n ba iṣẹ abẹ rẹ lati di ejo lọ. Richard Hernandez si ti kede pe iṣẹ abẹ naa yoo pari titi ọdun 2025. Obinrin ẹni ọdun mẹtalelọgbọn naa ti ṣiṣẹ abẹ nigba igba, o si ti na owo ti iye rẹ to £500,000 fun awọn iṣẹ abẹ naa. Ohun ti obinrin naa ṣe ni pe o yọ egungun ẹgbẹ rẹ mẹfa, ki bebere idi rẹ le kere lọna ati farajọ ‘cartoon.’ Iṣẹ agbẹjọro ni obinrin yii n ṣe, o si tun jẹ oniṣowo pẹlu. Ọdun 1967 ni wọn bi niluu Guadalajara, ni Mexico. Nnkan to mu ki irawọ obinrin naa tan, ko ṣẹyin awọn iṣẹ abẹ to ṣe atawọn tattoo to ya si ara rẹ lati yi ara rẹ pada.


Ohun ti obinrin naa ṣe ni pe o yọ egungun ẹgbẹ rẹ mẹfa, ki bebere idi rẹ le kere lọna ati farajọ ‘cartoon.’ Iṣẹ agbẹjọro ni obinrin yii n ṣe, o si tun jẹ oniṣowo pẹlu. Ọdun 1967 ni wọn bi niluu Guadalajara, ni Mexico. Nnkan to mu ki irawọ obinrin naa tan, ko ṣẹyin awọn iṣẹ abẹ to ṣe atawọn tattoo to ya si ara rẹ lati yi ara rẹ pada. O ni oun gbe igbesẹ naa lọna ati ṣe itaniji fun awọn eeyan lodi si iwa ipa si awọn obinrin ninu ile.


O ni oun gbe igbesẹ naa lọna ati ṣe itaniji fun awọn eeyan lodi si iwa ipa si awọn obinrin ninu ile.


Àṣírí àwọn ọkùnrin tó ń fi abẹ́rẹ́ pọ́ ikùn ọmọdé síta torí agbe ṣíṣe tú

Orisirisi ọgbọn ti awọn onisẹ ibi n da lati gba owo loju popo lo ti n tu sọwọ awọn agbofinro bayii. Ọpọ igba si ni a maa n ri awọn eeyan to n fi awọn ewe tọrọ owo pe wọn ni arun kan tabi omiran lara. Amọ ilẹ ti mọ ba afurasi ọdaran kan lara wọn, ti ọwọ ileesẹ ọlọpaa Eko si ti tẹ kẹ, se bi irọ ba lọ titi fun ogun ọdun, ọjọ kan soso ni otitọ yoo ba. Ikede kan ti agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa fi soju opo ayelujara Twitter rẹ, ti sisọ loju rẹ pe ọwọ oun ti tẹ eeyan mẹrin to n fi awọn ọmọ kekeke tọrọ agbe loju popo. Gẹgẹ bi Benjamin Hundeyin ti wi, kii se pe awọn afurasi naa n fi awọn ọmọde naa, ti wọn to mẹrin se agbe nikan, n se lo tun gun wọn ni abẹrẹ oogun kan. Abẹrẹ oogun naa ni yoo jẹ ki ikun awọn ọmọde naa wu gbẹndu bii iku alarun, ti yoo si ta sita ringindin bii ẹni to ni arun olokelẹ. Hundeyin, to fi ikede naa sita lọjọ Abamẹta salaye pe se ni awọn ọkunrin onisẹ ibi naa maa n ko awọn ọmọ ọhun lati abule wa si ilu nla nla lati wa fi wọn se agbe.


Ikede kan ti agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa fi soju opo ayelujara Twitter rẹ, ti sisọ loju rẹ pe ọwọ oun ti tẹ eeyan mẹrin to n fi awọn ọmọ kekeke tọrọ agbe loju popo. Gẹgẹ bi Benjamin Hundeyin ti wi, kii se pe awọn afurasi naa n fi awọn ọmọde naa, ti wọn to mẹrin se agbe nikan, n se lo tun gun wọn ni abẹrẹ oogun kan. Abẹrẹ oogun naa ni yoo jẹ ki ikun awọn ọmọde naa wu gbẹndu bii iku alarun, ti yoo si ta sita ringindin bii ẹni to ni arun olokelẹ. Hundeyin, to fi ikede naa sita lọjọ Abamẹta salaye pe se ni awọn ọkunrin onisẹ ibi naa maa n ko awọn ọmọ ọhun lati abule wa si ilu nla nla lati wa fi wọn se agbe. O tun salaye pe lẹyin ti wọn ba ko awọn ọmọde naa de aarin igboro, ni wọn yoo wa dokita onisegun oyinbo kan, ti yoo ba wọn gun awọn ọmọde ọhun ni abẹrẹ. “Abẹrẹ yii ni yoo jẹ ki ikun wọn wu sita rogodo, ti wọn yoo si maa fi wọn gba owo loju popo pe awọn ọmọ naa n se aisan. Aanu yoo se awọn eeyan to ba n wo awọn ọmọ naa, ti wọn yoo si maa dawo jọ fun wọn lati fi se itọju wọn.


O tun salaye pe lẹyin ti wọn ba ko awọn ọmọde naa de aarin igboro, ni wọn yoo wa dokita onisegun oyinbo kan, ti yoo ba wọn gun awọn ọmọde ọhun ni abẹrẹ. “Abẹrẹ yii ni yoo jẹ ki ikun wọn wu sita rogodo, ti wọn yoo si maa fi wọn gba owo loju popo pe awọn ọmọ naa n se aisan. Aanu yoo se awọn eeyan to ba n wo awọn ọmọ naa, ti wọn yoo si maa dawo jọ fun wọn lati fi se itọju wọn. Amọ ikun yii yoo pada lọ silẹ lẹyin wakati diẹ, ti wọn ba ti sisẹ agbe wọn tan.” Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko wa rọ awọn obi lati maa se akiyesi iru awọn eeyan ti wọn ba n ko ọmọ wọn fun tabi fi wọn sọ. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo ti sọ àrídájú rẹ̀ wí pé dandan ni kí àwọn fìyà tó tọ́ jẹ àwọn tó ṣekúpa ọ̀gá ọlọ́pàá ní ìlú Iganna, ìjọba ìbílẹ̀ Iwajowa ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹsàn-án. Nínú àtẹ̀jáde tí agbẹnusọ ọlọ́pàá Oyo, Adewale Osifeso gbé jáde ló ti ṣàlàyé ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan níbẹ̀.


Amọ ikun yii yoo pada lọ silẹ lẹyin wakati diẹ, ti wọn ba ti sisẹ agbe wọn tan.” Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko wa rọ awọn obi lati maa se akiyesi iru awọn eeyan ti wọn ba n ko ọmọ wọn fun tabi fi wọn sọ. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo ti sọ àrídájú rẹ̀ wí pé dandan ni kí àwọn fìyà tó tọ́ jẹ àwọn tó ṣekúpa ọ̀gá ọlọ́pàá ní ìlú Iganna, ìjọba ìbílẹ̀ Iwajowa ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹsàn-án. Nínú àtẹ̀jáde tí agbẹnusọ ọlọ́pàá Oyo, Adewale Osifeso gbé jáde ló ti ṣàlàyé ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan níbẹ̀. Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá Oyo, Adebowale Williams tó fajúro sí ìkọlù tí àwọn agbébọn kan ṣe sí àwọn ọlọ́pàá níbi tí DCO àti ọkùnrin kan ti pàdánù ẹ̀mí wọn ní àwọn méjì mìíràn náà farapa. Williams ní àwọn méjì tó farapa ọ̀hún ti wà ní ilé ìwòsàn ìjọba kan níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Ó ní ìwádìí àwọn ṣàfihàn wí pé àwọn ọlọ́pàá ọ̀hún ń ṣe iṣẹ́ wọn, gẹ́gẹ́ bí òfin láti máa ṣàyẹ̀wò àwọn ọ̀kadà tí kò bá ní nọ́mbà ìdánimọ̀ lójúnà àti dín ìwà ọ̀daràn kù.


Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá Oyo, Adebowale Williams tó fajúro sí ìkọlù tí àwọn agbébọn kan ṣe sí àwọn ọlọ́pàá níbi tí DCO àti ọkùnrin kan ti pàdánù ẹ̀mí wọn ní àwọn méjì mìíràn náà farapa. Williams ní àwọn méjì tó farapa ọ̀hún ti wà ní ilé ìwòsàn ìjọba kan níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Ó ní ìwádìí àwọn ṣàfihàn wí pé àwọn ọlọ́pàá ọ̀hún ń ṣe iṣẹ́ wọn, gẹ́gẹ́ bí òfin láti máa ṣàyẹ̀wò àwọn ọ̀kadà tí kò bá ní nọ́mbà ìdánimọ̀ lójúnà àti dín ìwà ọ̀daràn kù. Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ní wí pé ojúṣe àwọn ọlọ́pàá yìí ni wọ́n ń ṣe lọ́wọ́ ní òpópónà Elejoka-Igangan kí àwọn jàǹdùkú náà tó ṣe ìkọlù sí wọn. Ó ṣàlàyé pé ìkọlù yìí lọ ṣokùnfà ikú ọ̀gá ọlọ́pàá tó ń mójútó ìwà ọ̀daràn (Divisional Crime Officer, DCO) àti ọkùnrin kan tó wà ní àhámọ́ àwọn ọlọ́pàá nígbà tí wọ́n ń jà fitafita láti rí wí pé àwọn ọ̀daràn náà kò ráyè wọ àgọ́ ọlọ́pàá Iganna. Bákan náà ló ní DPO àgọ́ ọlọ́pàá náà àti Ìǹsìpẹ́kítọ̀ kan tún fara gbọgbẹ́ àdá èyí tí àwọn ọ̀daràn náà fi ṣá wọn tí wọ́n sì ti wà ní ilé ìwòsàn báyìí níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́.


Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ní wí pé ojúṣe àwọn ọlọ́pàá yìí ni wọ́n ń ṣe lọ́wọ́ ní òpópónà Elejoka-Igangan kí àwọn jàǹdùkú náà tó ṣe ìkọlù sí wọn. Ó ṣàlàyé pé ìkọlù yìí lọ ṣokùnfà ikú ọ̀gá ọlọ́pàá tó ń mójútó ìwà ọ̀daràn (Divisional Crime Officer, DCO) àti ọkùnrin kan tó wà ní àhámọ́ àwọn ọlọ́pàá nígbà tí wọ́n ń jà fitafita láti rí wí pé àwọn ọ̀daràn náà kò ráyè wọ àgọ́ ọlọ́pàá Iganna. Bákan náà ló ní DPO àgọ́ ọlọ́pàá náà àti Ìǹsìpẹ́kítọ̀ kan tún fara gbọgbẹ́ àdá èyí tí àwọn ọ̀daràn náà fi ṣá wọn tí wọ́n sì ti wà ní ilé ìwòsàn báyìí níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Àtẹ̀jáde náà fi kun pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ti wá ní kí ẹ̀ka tó ń mójútó ìwádìí ìwà ọ̀daràn bẹ̀rẹ̀ ìwádìí ní kíákíá láti lè tètè fojú àwọn aṣebi náà hàn. Bákan náà ló ní àwọn ti náwọ́ gán àwọn kan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Àwọn agbébọn ti tún ṣe ìkọlù sí Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa ní ìpínlẹ̀ Oyo.


Àtẹ̀jáde náà fi kun pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ti wá ní kí ẹ̀ka tó ń mójútó ìwádìí ìwà ọ̀daràn bẹ̀rẹ̀ ìwádìí ní kíákíá láti lè tètè fojú àwọn aṣebi náà hàn. Bákan náà ló ní àwọn ti náwọ́ gán àwọn kan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Àwọn agbébọn ti tún ṣe ìkọlù sí Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa ní ìpínlẹ̀ Oyo. Ìròyìn tó tẹ BBC News Yorùbá lọ́wọ́ ní àgọ́ ọlọ́pàá ìlú Igangan ni àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí tí wọ́ sì pa ọ̀gá ọlọ́pàá DCO. Bákan náà ni wọ́n tún pa afurasí kan tó wà ní àhámọ́ àgọ́ ọlọ́pàá náà. Ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni ìkọlù náà wáyé.


Ìròyìn tó tẹ BBC News Yorùbá lọ́wọ́ ní àgọ́ ọlọ́pàá ìlú Igangan ni àwọn agbébọn náà ṣe ìkọlù sí tí wọ́ sì pa ọ̀gá ọlọ́pàá DCO. Bákan náà ni wọ́n tún pa afurasí kan tó wà ní àhámọ́ àgọ́ ọlọ́pàá náà. Ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni ìkọlù náà wáyé. Bákan náà ni ìròyìn ní DPO, Ìǹsìpẹ́kítọ̀ ti iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ọ̀hún náà fara gbọta. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo, Adewale Osifeso fìdí ìròyìn náà múlẹ̀ fún BBC ní òwúrọ̀ ọjọ́rú. Osifeso ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí àwọn yóò sì fi ohun tí àwọn bá bábọ̀ léde.


Bákan náà ni ìròyìn ní DPO, Ìǹsìpẹ́kítọ̀ ti iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ọ̀hún náà fara gbọta. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo, Adewale Osifeso fìdí ìròyìn náà múlẹ̀ fún BBC ní òwúrọ̀ ọjọ́rú. Osifeso ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí àwọn yóò sì fi ohun tí àwọn bá bábọ̀ léde. Ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìròyìn ń bọ̀ láìpẹ́.


Kí ni àwọn fijilanté ń fi AK47 ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún? Akeredolu fún ìjọba àpapọ̀ lésì

Gómínà ìpínlẹ̀ Ondo, Rotimi Akeredolu ti ní òun kò ní ye pariwo àyàfi tí ààbò tó gbópọn bá wà fún àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ òun àti ilẹ̀ Yorùbá lápapọ̀. Akeredolu nínú àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ rẹ̀, Richard Olatunde fi síta ní ìpinnu Ààrẹ láti dènà àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò tí kìí ṣe ti ìjọba àpapọ̀ láti má lo ìbọn ìgbàlódé kò dára tó Ó ní àtẹ̀jáde tí agbẹnusọ rẹ̀ Garba Shehu fi síta pé àwọn kò ní fi ààyè gba àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò yàtọ̀ sí ti ìjọba láti lo àwọn ohun ìjà ìgbàlódé kò sí ní ìbámu pẹ̀lú ìpèníjà ààbò tó ń bá Nàìjíríà fínra lọ́wọ́ yìí. Ó fi kun pé gbogbo àwíjàre tí Shehu ń sọ lórí ìdí tí àwọn fijilanté Katsina tí wọ́n ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú AK47 ṣùgbọ́n tí ìjọba àpapọ̀ kọ̀ láti gba ẹ̀ṣọ́ Amotekun láti ṣe bẹ́ẹ̀ kìí ṣe ohun tó ṣe é gbọ́ sétí. Gómìnà Akeredolu ní ìròyìn tí iléeṣẹ́ TVC fi síta ṣàfihàn ibi tí àwọn fijilanté Katsina ti ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ìbọn AK47 lọ́wọ́ àti pé tí kò bá ṣe wí pé wọ́n fẹ́ lò ó, kí ni wọ́n ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú rẹ̀ sí. Bákan náà ló ìbéèrè tí òun ń bèèrè ni pé ṣe àwọn fijilanté náà yóò dá ìbọn náà padà lẹ́yìn tí wọ́n bá ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tán àti pé to ló buwọ́lùú fún wọn láti fi kẹ́kọ̀ọ́? Ó tẹ̀síwájú pé láti ìgbà tí ìròyìn ọ̀hún ti gbòde, ìjọba ìpínlẹ̀ Katsina kò jìyàn gbogbo ẹ̀sùn tí òun fi kàn wọ́n, tí òun kò sì mọ ìdí tó fi jẹ́ pé Garba Shehu wa sọ ara rẹ̀ di agbẹnusọ ìpínlẹ̀ Katsina.


Gómìnà Akeredolu ní ìròyìn tí iléeṣẹ́ TVC fi síta ṣàfihàn ibi tí àwọn fijilanté Katsina ti ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ìbọn AK47 lọ́wọ́ àti pé tí kò bá ṣe wí pé wọ́n fẹ́ lò ó, kí ni wọ́n ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú rẹ̀ sí. Bákan náà ló ìbéèrè tí òun ń bèèrè ni pé ṣe àwọn fijilanté náà yóò dá ìbọn náà padà lẹ́yìn tí wọ́n bá ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tán àti pé to ló buwọ́lùú fún wọn láti fi kẹ́kọ̀ọ́? Ó tẹ̀síwájú pé láti ìgbà tí ìròyìn ọ̀hún ti gbòde, ìjọba ìpínlẹ̀ Katsina kò jìyàn gbogbo ẹ̀sùn tí òun fi kàn wọ́n, tí òun kò sì mọ ìdí tó fi jẹ́ pé Garba Shehu wa sọ ara rẹ̀ di agbẹnusọ ìpínlẹ̀ Katsina. Akeredolu tẹnumọ pé òun tí òun ń jà fún ni pé gbogbo àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò tó bá wà ní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ ní àǹfàní láti máa lo àwọn ìbọn ìgbàlódé èyí tọ jẹ́ wí pé ohun ni àwọn ọ̀daràn ń lò láti máa fi ṣiṣẹ́ ibi wọn. Ó fi kun pé ọwọ́ lásán kò ṣèé kojú àwọn oníṣẹ́ ibi tí wọ́n ń ṣàkóbá fún ààbò Nàìjíríà àti pé ìjọba ní ojúṣe láti dá ààbò tó péye bo àwọn ará ìlú láì sí tàbítàbí kankan nínú. Ó ṣàlàyé pé òun ti jẹ́jẹ̀ẹ́ pé gbogbo ọ̀nà ni òun ma gbà láti dá ààbò bo ẹ̀mí àti dúkìá àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ òun.


Akeredolu tẹnumọ pé òun tí òun ń jà fún ni pé gbogbo àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò tó bá wà ní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ ní àǹfàní láti máa lo àwọn ìbọn ìgbàlódé èyí tọ jẹ́ wí pé ohun ni àwọn ọ̀daràn ń lò láti máa fi ṣiṣẹ́ ibi wọn. Ó fi kun pé ọwọ́ lásán kò ṣèé kojú àwọn oníṣẹ́ ibi tí wọ́n ń ṣàkóbá fún ààbò Nàìjíríà àti pé ìjọba ní ojúṣe láti dá ààbò tó péye bo àwọn ará ìlú láì sí tàbítàbí kankan nínú. Ó ṣàlàyé pé òun ti jẹ́jẹ̀ẹ́ pé gbogbo ọ̀nà ni òun ma gbà láti dá ààbò bo ẹ̀mí àti dúkìá àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ òun. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, Akeredolu ní ẹnu gbogbo àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ ló kò lórí ìpinnu náà àti pé àwọn lọ́balọ́ba ẹkùn àríwá náà kí wọn lẹ́yìn. Ó ní ohun tó kù ni kí ìjọba àpapọ̀ náà gbọ ìpè àwọn kò sí fọwọ́ sí ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀. Ó tẹ̀síwájú pé àsìkò yìí gan ló yẹ ki ìjọba kojú gbogbo àwọn ọ̀daràn tó ń da omi àláfíà ìlú láàmú nítorí ènìyàn kò le máa ṣe nǹkankan náà ní gbogbo ìgbà kó wá máa retí èsì tàbí àbájáde tó yàtọ̀.


Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, Akeredolu ní ẹnu gbogbo àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ ló kò lórí ìpinnu náà àti pé àwọn lọ́balọ́ba ẹkùn àríwá náà kí wọn lẹ́yìn. Ó ní ohun tó kù ni kí ìjọba àpapọ̀ náà gbọ ìpè àwọn kò sí fọwọ́ sí ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀. Ó tẹ̀síwájú pé àsìkò yìí gan ló yẹ ki ìjọba kojú gbogbo àwọn ọ̀daràn tó ń da omi àláfíà ìlú láàmú nítorí ènìyàn kò le máa ṣe nǹkankan náà ní gbogbo ìgbà kó wá máa retí èsì tàbí àbájáde tó yàtọ̀. Ṣaájú ni a ti mú ìròyìn wá fún-un yí pé Ijọba apapọ Naijiria ti sọ pe oun ko fun ipinlẹ kankan ni Naijria lagbara lati ra ohun ija oloro funra rẹ fun eto abo. Aarẹ Muhammadu Buhari lo sọ ọrọ naa ninu atẹjade kan loju opo Twitter ijọba apapọ Naijiria. Atẹjade ọhun ni ọọfisi Aarẹ fi lede lẹyin ọsẹ kan ti gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, kede pe oun yoo ra ibọn fun ẹṣọ alaabo Amotekun.


Ṣaájú ni a ti mú ìròyìn wá fún-un yí pé Ijọba apapọ Naijiria ti sọ pe oun ko fun ipinlẹ kankan ni Naijria lagbara lati ra ohun ija oloro funra rẹ fun eto abo. Aarẹ Muhammadu Buhari lo sọ ọrọ naa ninu atẹjade kan loju opo Twitter ijọba apapọ Naijiria. Atẹjade ọhun ni ọọfisi Aarẹ fi lede lẹyin ọsẹ kan ti gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, kede pe oun yoo ra ibọn fun ẹṣọ alaabo Amotekun. Bakan naa ni ko tii ju ọjọ kan ti eeyan bii ẹẹdẹgbẹrin darapọ mọ ikọ naa l’Ondo. Ninu atẹjade naa to fi si oju opo Twitter ileeṣẹ aarẹ lọjọ Iṣẹgun, ijọba apapọ sọ pe oun ko fun ijọba ipinlẹ kankan laṣẹ lati ra ohun ija oloro fun ikọ abo abẹle rẹ, yala ipinlẹ Katsina ni o tabi ipinlẹ mii ni Naijiria.” “Labẹ iṣejọba yii, a ti jẹ ko ye gbogbo araalu pe ko si ẹnikẹni to laṣẹ lati gbe ibọn AK-47, ẹni to ba si ni irufẹ ibọn naa lọwọ gbọdọ jọwọ rẹ fun ijọba.” “Labẹ ofin, ọọfisi ileeṣẹ to n ri si eto abo, NSA, nikan lo le fun ẹnikẹni laṣẹ lati lo ohun ija oloro, iyẹn lẹyin to ba ti kọkọ gba aṣẹ lati ọọfisi Aarẹ.” Ijọba apapọ ni lodi soi ohun ti Akeredolu sọ pe awọn ẹṣọ abẹle ipinlẹ Katsina n gbe ibọn AK-47,  ṣe ni awọn eeyan naa lo ibọn ọhun lati ṣe idanilẹkọọ lasiko eto kan, kii ṣe pe wọn fẹ maa lo. Ẹwẹ, ṣaaju ni gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ti kọkọ sọ pe Ijọba apapọ n ṣe ojuṣaju laarin awọn ipinlẹ to jọba le lori.


Bakan naa ni ko tii ju ọjọ kan ti eeyan bii ẹẹdẹgbẹrin darapọ mọ ikọ naa l’Ondo. Ninu atẹjade naa to fi si oju opo Twitter ileeṣẹ aarẹ lọjọ Iṣẹgun, ijọba apapọ sọ pe oun ko fun ijọba ipinlẹ kankan laṣẹ lati ra ohun ija oloro fun ikọ abo abẹle rẹ, yala ipinlẹ Katsina ni o tabi ipinlẹ mii ni Naijiria.” “Labẹ iṣejọba yii, a ti jẹ ko ye gbogbo araalu pe ko si ẹnikẹni to laṣẹ lati gbe ibọn AK-47, ẹni to ba si ni irufẹ ibọn naa lọwọ gbọdọ jọwọ rẹ fun ijọba.” “Labẹ ofin, ọọfisi ileeṣẹ to n ri si eto abo, NSA, nikan lo le fun ẹnikẹni laṣẹ lati lo ohun ija oloro, iyẹn lẹyin to ba ti kọkọ gba aṣẹ lati ọọfisi Aarẹ.” Ijọba apapọ ni lodi soi ohun ti Akeredolu sọ pe awọn ẹṣọ abẹle ipinlẹ Katsina n gbe ibọn AK-47,  ṣe ni awọn eeyan naa lo ibọn ọhun lati ṣe idanilẹkọọ lasiko eto kan, kii ṣe pe wọn fẹ maa lo. Ẹwẹ, ṣaaju ni gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ti kọkọ sọ pe Ijọba apapọ n ṣe ojuṣaju laarin awọn ipinlẹ to jọba le lori. O ni oun ri fidio ibi ti awọn ẹṣọ abẹle ipinlẹ Katsina ti n gbe ibọn AK-47, bẹẹ ijọba apapọ kọ ki awọn gomina ilẹ Yoruba ra irufẹ ibọn kan naa fun ikọ Amotekun. Aketi ni “A fẹ ki gbogbo araalu mọ pe, ko si bi ọbọ ṣe ṣ’ori ti inaki naa ko ṣe o.” “Ijọba ipinlẹ Ondo ti ṣetan bayii, gẹgẹ bii ojuṣe rẹ labẹ ofin, lati ra ibọn fun abo awọn eeyan rẹ.” “Igbesẹ yii ṣe pataki, paapaa lasiko yii ti awọn agbesumọmi n ra ibọn bo ṣe wu wọn.” O pari ọrọ rẹ pe “Ijọba ipinlẹ yii ko ni la oju rẹ silẹ ki awọn agbesumọmi maa pa awọn eeyan wa ni ipakuta lai wa nnkan ṣe si.” “A o daabo bo awọn eeyan wa.”


O ni oun ri fidio ibi ti awọn ẹṣọ abẹle ipinlẹ Katsina ti n gbe ibọn AK-47, bẹẹ ijọba apapọ kọ ki awọn gomina ilẹ Yoruba ra irufẹ ibọn kan naa fun ikọ Amotekun. Aketi ni “A fẹ ki gbogbo araalu mọ pe, ko si bi ọbọ ṣe ṣ’ori ti inaki naa ko ṣe o.” “Ijọba ipinlẹ Ondo ti ṣetan bayii, gẹgẹ bii ojuṣe rẹ labẹ ofin, lati ra ibọn fun abo awọn eeyan rẹ.” “Igbesẹ yii ṣe pataki, paapaa lasiko yii ti awọn agbesumọmi n ra ibọn bo ṣe wu wọn.” O pari ọrọ rẹ pe “Ijọba ipinlẹ yii ko ni la oju rẹ silẹ ki awọn agbesumọmi maa pa awọn eeyan wa ni ipakuta lai wa nnkan ṣe si.” “A o daabo bo awọn eeyan wa.”


Àwọn oníṣòwò èròjà ìbóra ti rógo torí àrùn jẹjẹrẹ tó di méjì kọ́bọ̀ – NAFDAC

Ileesẹ to wa fun amojuto oogun, ounjẹ ati ohun mimu nilẹ wa, NAFDAC ti ke gbajare pe arun jẹjẹrẹ ti di tọrọ fọn kale lorilẹede yii. Nafdac wa di ẹbi isẹlẹ naa ru awọn olookowo to n pese ipara to n bo ara fawọn aralu lọna to lodi sofin. Ajọ naa ni ọpọ eroja majele fun agọ ara lawọn onisowo ibora naa n po papọ, eyi to le se ijamba fun awọ ara lode ati ninu. Oludari agba fajọ Nafdac, Ọjọgbọn Mojisola Adeyeye lo ke gbajare bẹẹ lasiko ifikunlukun ọlọjọ meji to waye nilu Eko. O ni asa ara bibo yii ti wa di gbajumọ laarin awọn ọkunrin ati obinrin ni Naijira, to si ti di tọrọ fọn kale. Adeyeye, ẹni to gbarata lori bawọn asaloge se n lo majele oloro fawọn onibara wọn lati fi bora tun salaye pe, awọn eroja yii ni wọn n ta lori ayelujara lowo gege.


Oludari agba fajọ Nafdac, Ọjọgbọn Mojisola Adeyeye lo ke gbajare bẹẹ lasiko ifikunlukun ọlọjọ meji to waye nilu Eko. O ni asa ara bibo yii ti wa di gbajumọ laarin awọn ọkunrin ati obinrin ni Naijira, to si ti di tọrọ fọn kale. Adeyeye, ẹni to gbarata lori bawọn asaloge se n lo majele oloro fawọn onibara wọn lati fi bora tun salaye pe, awọn eroja yii ni wọn n ta lori ayelujara lowo gege. Bakan naa lo ni awọn onisowo to n polowo iku tantantan kiri ayelujara ọhun, tun maa n lẹdi apo pọ pẹlu awọn dokita onisegun oyinbo lati gun awọn to fẹ bora ni abẹrẹ. Adeyeye ni lara irufẹ abẹrẹ bẹẹ́ ni wọn lo ni eroja Vitamin C ati Glutathione ninu, eyi tawọn alaimọkan onibara yoo gba lati fi bo ara. Ọga agba fun Nafdac wa sisọ loju rẹ pe ọpọ eroja to ni majele ninu, ti wọn fi n po ọsẹ ati ipara ibora naa papọ, ni wọn n ko wọle lati oke okun.


Bakan naa lo ni awọn onisowo to n polowo iku tantantan kiri ayelujara ọhun, tun maa n lẹdi apo pọ pẹlu awọn dokita onisegun oyinbo lati gun awọn to fẹ bora ni abẹrẹ. Adeyeye ni lara irufẹ abẹrẹ bẹẹ́ ni wọn lo ni eroja Vitamin C ati Glutathione ninu, eyi tawọn alaimọkan onibara yoo gba lati fi bo ara. Ọga agba fun Nafdac wa sisọ loju rẹ pe ọpọ eroja to ni majele ninu, ti wọn fi n po ọsẹ ati ipara ibora naa papọ, ni wọn n ko wọle lati oke okun. “Awọn eroja bii Kojic Acid ati Hydroquinone, ti odiwọn wọn kọja eyi to yẹ ko wọnu agọ ara, ni wọn ko fi orukọ wọn silẹ lọdọ ijọba, ti wọn si n ko wọle lati oke okun. Idi ree ti arun jẹjẹrẹ se di tọrọ fọn kale ni Naijiria nitori awọn majele yii lo n se okunfa rẹ ninu ara, tijọba si ti fofin de eroja Mercury fun ilo awọn asaraloge Bakan naa, ni awọn eroja ibora oni majele yii maa n se okunfa aisan Kidinrin ati ẹdọ fooro nitori pe o maa n gbogun ti wọn ninu agọ ara ni.’ O wa yan pe ara ti awọn eeyan ba bo loni lee se okunfa arun jẹjẹrẹ lọjọ ọla. O wa fi ewe ọmọ mọ awọn onisowo iku yii leti pe ki wọn jawọ ninu owo ti ko ni laada ọhun nitori ẹni ti ọwọ Nafdac ba tẹ ninu wọn, yoo foju bale ẹjọ, ti yoo si fi ẹwọn jura.


“Awọn eroja bii Kojic Acid ati Hydroquinone, ti odiwọn wọn kọja eyi to yẹ ko wọnu agọ ara, ni wọn ko fi orukọ wọn silẹ lọdọ ijọba, ti wọn si n ko wọle lati oke okun. Idi ree ti arun jẹjẹrẹ se di tọrọ fọn kale ni Naijiria nitori awọn majele yii lo n se okunfa rẹ ninu ara, tijọba si ti fofin de eroja Mercury fun ilo awọn asaraloge Bakan naa, ni awọn eroja ibora oni majele yii maa n se okunfa aisan Kidinrin ati ẹdọ fooro nitori pe o maa n gbogun ti wọn ninu agọ ara ni.’ O wa yan pe ara ti awọn eeyan ba bo loni lee se okunfa arun jẹjẹrẹ lọjọ ọla. O wa fi ewe ọmọ mọ awọn onisowo iku yii leti pe ki wọn jawọ ninu owo ti ko ni laada ọhun nitori ẹni ti ọwọ Nafdac ba tẹ ninu wọn, yoo foju bale ẹjọ, ti yoo si fi ẹwọn jura. “O nira fun Nafdac lati gba awọn olookowo ibora mu tori wọn kii patẹ rẹ” O wa gbarata pe o nira fun ajọ Nafdac lati tete gba awọn apanimayọda onisowo eroja ibora naa mu nitori kiamọsa ni wọn maa n pese eroja naa, ti wọn yoo si ta fun onibara loju ẹsẹ. O ni ọpọ wọn ni kii patẹ awọn eroja yii sori igba wọn, ki ọwọ awọn osisẹ Nafdac ma baa tẹ wọn. Adeyeye ni se ni awọn eeyan to n ko awọn eroja ti wọn n po papọ lati fi bo ara yi wọle lati oke okun, maa n gbe pamọ labẹ ilana Global Lisitng, gbe kọja lara Nafdac.


“O nira fun Nafdac lati gba awọn olookowo ibora mu tori wọn kii patẹ rẹ” O wa gbarata pe o nira fun ajọ Nafdac lati tete gba awọn apanimayọda onisowo eroja ibora naa mu nitori kiamọsa ni wọn maa n pese eroja naa, ti wọn yoo si ta fun onibara loju ẹsẹ. O ni ọpọ wọn ni kii patẹ awọn eroja yii sori igba wọn, ki ọwọ awọn osisẹ Nafdac ma baa tẹ wọn. Adeyeye ni se ni awọn eeyan to n ko awọn eroja ti wọn n po papọ lati fi bo ara yi wọle lati oke okun, maa n gbe pamọ labẹ ilana Global Lisitng, gbe kọja lara Nafdac. Ọga agba fajọ Nafdac wa fi ọwọ gbaya pe ajọ naa ti n gbe igbesẹ lati fi awọn eeyan kan jofin lori iwa yii, ti ọwọ yoo si tẹ wọn laipẹ.


Ọga agba fajọ Nafdac wa fi ọwọ gbaya pe ajọ naa ti n gbe igbesẹ lati fi awọn eeyan kan jofin lori iwa yii, ti ọwọ yoo si tẹ wọn laipẹ.


Nàíjíríà tóbi jù fún ìjọba àpapọ̀ láti darí, ẹ jẹ́ kí kálukú darí ẹkùn tiẹ̀ - Ladoja

Awọn agba lo ni agba kii wa lọja, kori ọmọ tuntun wọ, nitori agba ti ko ba kẹun sọrọ, yoo kẹ itan sare. Ba ti n se ayajọ ọdun Kejilelọgta ti ilẹ wa Naijiria gba ominira, gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo, to tun jẹ Ọtun Olubadan tilẹ Ibadan, Agba Oye Rasheed Adewolu Ladoja ti sọrọ soke lori awọn isẹlẹ to n waye lorilẹede yii. Ladoja, to tun jẹ Sẹnatọ ni Naijiria lo ba BBC Yoruba sọrọ lasiko ajọdun ominira naa, eyi to tun se pẹki n pẹki pẹlu ayẹyẹ ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin rẹ loke eepẹ ati bi gomina Seyi Makinde se fi opopona olobiripo nilẹ Ibadan sọri rẹ. Ladoja, lasiko to n wo sakun ibi ti nnkan bajẹ de lorilede yii ni a ko le di ẹbi akude to wọ ilẹ yii ru ero awọn eeyan kan to ni Naijiria tete gba ominira lọwọ awọn eebo amunisin, lo sokunfa ipo ẹyin ta ba ara wa. Ninu ọrọ rẹ, Rasheed Ladoja ni o se ni laanu pe ọpọ ileri ti aarẹ Muhammadu Buhari se fun wa lasiko to n polongo ibo, lo ti kuna. O ni ọga ologun ni Buhari, to si seleri pe laarin osu mẹfa, oun yoo rẹyin awọn ikọ afẹjẹwẹ Boko Haram, eyi ti ko ri bẹẹ.


Ladoja, lasiko to n wo sakun ibi ti nnkan bajẹ de lorilede yii ni a ko le di ẹbi akude to wọ ilẹ yii ru ero awọn eeyan kan to ni Naijiria tete gba ominira lọwọ awọn eebo amunisin, lo sokunfa ipo ẹyin ta ba ara wa. Ninu ọrọ rẹ, Rasheed Ladoja ni o se ni laanu pe ọpọ ileri ti aarẹ Muhammadu Buhari se fun wa lasiko to n polongo ibo, lo ti kuna. O ni ọga ologun ni Buhari, to si seleri pe laarin osu mẹfa, oun yoo rẹyin awọn ikọ afẹjẹwẹ Boko Haram, eyi ti ko ri bẹẹ. Ladoja ni ilu ko fara rọ, gbogbo eeyan lo n pariwo, ti ko si sowo lati na, bẹẹ ni eto aabo to mẹhẹ n ba wa finra. O fikun pe ọpọ agbẹ ni ko le lọ soko, tawọn eeyan ko si tun le peju se ijọsin, ti hilahilo si ba gbogbo ilu eyi to ni o tako awọn ileri ti Buhari se ko to de ipo aarẹ. Agba oye nilẹ Ibadan naa tẹsiwaju pe awọn ẹkun to wa ni Naijiria lo n pariwo, awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ ajijagbara si n dide ni ẹkun wọn.


Ladoja ni ilu ko fara rọ, gbogbo eeyan lo n pariwo, ti ko si sowo lati na, bẹẹ ni eto aabo to mẹhẹ n ba wa finra. O fikun pe ọpọ agbẹ ni ko le lọ soko, tawọn eeyan ko si tun le peju se ijọsin, ti hilahilo si ba gbogbo ilu eyi to ni o tako awọn ileri ti Buhari se ko to de ipo aarẹ. Agba oye nilẹ Ibadan naa tẹsiwaju pe awọn ẹkun to wa ni Naijiria lo n pariwo, awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ ajijagbara si n dide ni ẹkun wọn. “Biafra, Niger Delta, Yoruba Nation, Awọn agbebọn ati darandaran Fulani lo n fẹ pinya kuro ni Naijiria, o si dabi ẹni pe orilede yii ti tobi ju fun ijọba apapọ lati mojuto. Bi ọrọ ba ti wa da bayii, boya ki kaluku maa dari ẹkun rẹ ati ipese eto aabo nibẹ.” Ladoja tun wa koro oju si bi ijọba apapọ se fun ijọba ipinlẹ Katsina lasẹ pe kawọn ẹsọ alaabo abẹle rẹ maa lo ibọn atamase Ak-47, to si fun Amotekun laaye lati lo ibọn sakabula lasan. Ọtun Olubadan wa fikun pe ẹbi ipo ẹyin ti Naijiria wa yii lo yẹ ka di le awọn ologun to wa ja ijọba gba mawọn alagbada lọwọ ni kete ta gba ominira tan.


“Biafra, Niger Delta, Yoruba Nation, Awọn agbebọn ati darandaran Fulani lo n fẹ pinya kuro ni Naijiria, o si dabi ẹni pe orilede yii ti tobi ju fun ijọba apapọ lati mojuto. Bi ọrọ ba ti wa da bayii, boya ki kaluku maa dari ẹkun rẹ ati ipese eto aabo nibẹ.” Ladoja tun wa koro oju si bi ijọba apapọ se fun ijọba ipinlẹ Katsina lasẹ pe kawọn ẹsọ alaabo abẹle rẹ maa lo ibọn atamase Ak-47, to si fun Amotekun laaye lati lo ibọn sakabula lasan. Ọtun Olubadan wa fikun pe ẹbi ipo ẹyin ti Naijiria wa yii lo yẹ ka di le awọn ologun to wa ja ijọba gba mawọn alagbada lọwọ ni kete ta gba ominira tan. “Awọn adari wa to ni nnkan gidi se nile aye lo n dari wa nigba naa, amọ awọn ologun to ja ijọba gba lọwọ wọn lo da isejọba ẹlẹkunjẹkun ru. Awọn lo wa se agbekalẹ isejọba alajumọse, eyi to mu ka wa nibi ta wa lonii yii. Ala ta n la nipa Naijiria kọ niyi rara nitori o y ka ti maa lọ sinu osupa, ti ko si yẹ ki nnkan ti ko to nnkan maa yọ wa lẹnu bayii.


“Awọn adari wa to ni nnkan gidi se nile aye lo n dari wa nigba naa, amọ awọn ologun to ja ijọba gba lọwọ wọn lo da isejọba ẹlẹkunjẹkun ru. Awọn lo wa se agbekalẹ isejọba alajumọse, eyi to mu ka wa nibi ta wa lonii yii. Ala ta n la nipa Naijiria kọ niyi rara nitori o y ka ti maa lọ sinu osupa, ti ko si yẹ ki nnkan ti ko to nnkan maa yọ wa lẹnu bayii. A ko ba si ti lọ jinna, to ba jẹ pe wọn fi adugbo kọkan sil lati maa se ijọba ara rẹ ni.” Sẹnatọ Ladoja tun woye pe kii se ilana isejọba awa ara wa lo buru bikose ọna tawa n gba se nilẹ yii. O ni owo ta n na sori isejọba alagbada ti pọju pupọ, paapaa owo awọn asofin apapọ ati tawọn asoju sofin. Ladoja ni kii se owo ti wọn kọ sinu iwe ni awọn asofin naa n gba, amọ wọn ni owo tuulu ti wọn n gba lọtọ.


A ko ba si ti lọ jinna, to ba jẹ pe wọn fi adugbo kọkan sil lati maa se ijọba ara rẹ ni.” Sẹnatọ Ladoja tun woye pe kii se ilana isejọba awa ara wa lo buru bikose ọna tawa n gba se nilẹ yii. O ni owo ta n na sori isejọba alagbada ti pọju pupọ, paapaa owo awọn asofin apapọ ati tawọn asoju sofin. Ladoja ni kii se owo ti wọn kọ sinu iwe ni awọn asofin naa n gba, amọ wọn ni owo tuulu ti wọn n gba lọtọ. O wa daba pe ki wọn sọ isẹ awọn asofin di ìdàbọ̀, ta mọ si Part-time nitori ko si ohun ti wọn n jiroro le lori ju ofin sise lọ.


O wa daba pe ki wọn sọ isẹ awọn asofin di ìdàbọ̀, ta mọ si Part-time nitori ko si ohun ti wọn n jiroro le lori ju ofin sise lọ.


N kò gbé ìròyìn òfegè, lóòtọ́ ní agbábọ́ọ̀lù kú ní Lekki – Ọlọ́pàá Eko

Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ti fesi fun awọn to n bu ẹnu atẹ lu lori ẹrọ ayelujara. Eyi ko ṣẹyin bi Hundeyin ṣe fi si ori ẹrọ ayelujara pe agbabọọlu kan ku si ori papa iṣere bọọlu ni Lekki. Loju opo Twitter naa lo ti rọ awọn eniyan lati tọju ilera ara wọn, ki wọn si maa ṣe ayẹwo ni oorekoore, ti ko si fi ẹkunrẹrẹ iroyin naa lede. Amọ ọpọlọpọ eniyan bẹrẹ si ni bu ẹnu atẹ lu u lẹyin ti Arakunrin kan lori Twitter, Muruako E ni irọ ni Benjamin n pa fun awọn ara ilu nitori China ni iṣẹlẹ naa ti waye. O ni akẹkọọ to ni aisan ọkan lojiji, to si gba ibẹ lọ, eleyii to jẹ ibanujẹ fun ọpọlọpọ eniyan. Amọ ninu esi rẹ, Hundeyin sọ fun awọn akọroyin pe kii ṣe iroyin ofege ni iṣẹlẹ naa nitori o ṣẹlẹ lootọ, ti ẹni to ṣe alaisi naa si wa ni ile igbokusi.


Amọ ọpọlọpọ eniyan bẹrẹ si ni bu ẹnu atẹ lu u lẹyin ti Arakunrin kan lori Twitter, Muruako E ni irọ ni Benjamin n pa fun awọn ara ilu nitori China ni iṣẹlẹ naa ti waye. O ni akẹkọọ to ni aisan ọkan lojiji, to si gba ibẹ lọ, eleyii to jẹ ibanujẹ fun ọpọlọpọ eniyan. Amọ ninu esi rẹ, Hundeyin sọ fun awọn akọroyin pe kii ṣe iroyin ofege ni iṣẹlẹ naa nitori o ṣẹlẹ lootọ, ti ẹni to ṣe alaisi naa si wa ni ile igbokusi. O ni oun sọrọ gẹgẹ bi agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nitori iṣẹlẹ naa waye. Hundeyin tẹsiwaju pe ’Amọ mi o le tu iṣu de isalẹ ikoko nitori awọn mọlẹbi ko fẹ iroyin naa ni ita gbangba.’’ Bakan naa, loju opo Twitter rẹ lo ti ni awọn oniroyin ofege lo gbe iroyin ti oun fi lede lai fi fidio si. ‘’Wọn lọ gbe fidio si, ti wọn si ni Lekki lo ti ṣẹlẹ’’ ‘’Awọn gan an ni oniroyin ofege, iroyin ti mo fi lede waye ni ọjọ mẹta ṣẹyin.’’ Ogbọnjọ Osu Kẹsan ni iṣẹlẹ naa waye ni riolẹ ọjọ naa ni papa iṣere Greenfield Football Ground ni Lekki.


O ni oun sọrọ gẹgẹ bi agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nitori iṣẹlẹ naa waye. Hundeyin tẹsiwaju pe ’Amọ mi o le tu iṣu de isalẹ ikoko nitori awọn mọlẹbi ko fẹ iroyin naa ni ita gbangba.’’ Bakan naa, loju opo Twitter rẹ lo ti ni awọn oniroyin ofege lo gbe iroyin ti oun fi lede lai fi fidio si. ‘’Wọn lọ gbe fidio si, ti wọn si ni Lekki lo ti ṣẹlẹ’’ ‘’Awọn gan an ni oniroyin ofege, iroyin ti mo fi lede waye ni ọjọ mẹta ṣẹyin.’’ Ogbọnjọ Osu Kẹsan ni iṣẹlẹ naa waye ni riolẹ ọjọ naa ni papa iṣere Greenfield Football Ground ni Lekki. Lẹyin to subu naa ni wọn gbe lọ si ileewosan Evercare ni Lekki nibi ti dokita to wa ni ẹnu iṣẹ ti ni arakunrin naa ti dagbere fun aye, ti wọn si gbe lọ si ile igbokusi ti ijọba. Alukoro fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ti kede iku ọdọkunrin ẹni ọdun mọkanlelọgbọn kan. Ọkunrin naa lo jade laye lẹyin to ṣubu lulẹ nibi to ti n gba bọọlu lori papa. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ninu ikede to gbe soju opo Twitter rẹ sọ pe agbegbe Lekki, niluu Eko ni iṣẹlẹ naa ti waye.


Lẹyin to subu naa ni wọn gbe lọ si ileewosan Evercare ni Lekki nibi ti dokita to wa ni ẹnu iṣẹ ti ni arakunrin naa ti dagbere fun aye, ti wọn si gbe lọ si ile igbokusi ti ijọba. Alukoro fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ti kede iku ọdọkunrin ẹni ọdun mọkanlelọgbọn kan. Ọkunrin naa lo jade laye lẹyin to ṣubu lulẹ nibi to ti n gba bọọlu lori papa. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ninu ikede to gbe soju opo Twitter rẹ sọ pe agbegbe Lekki, niluu Eko ni iṣẹlẹ naa ti waye. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni ẹni ọdun mọkanlelọgbọn ni oloogbe naa ko to jade laye. O wa rọ awọn araalu lati maa fun ara wọn ni isinmi, ki wọn si maa kiyesi ilera ara wọn, paapaa lasiko ti wọn ba n ṣe ere idaraya. Bi o tilẹ jẹ pe alukoro ileesẹ ọlọpaa Eko ko fi aworan tabi fidio bi oloogbe naa se ku han fun araaye amọ ọpọ eeyan ti ta ko ikede rẹ naa.


Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni ẹni ọdun mọkanlelọgbọn ni oloogbe naa ko to jade laye. O wa rọ awọn araalu lati maa fun ara wọn ni isinmi, ki wọn si maa kiyesi ilera ara wọn, paapaa lasiko ti wọn ba n ṣe ere idaraya. Bi o tilẹ jẹ pe alukoro ileesẹ ọlọpaa Eko ko fi aworan tabi fidio bi oloogbe naa se ku han fun araaye amọ ọpọ eeyan ti ta ko ikede rẹ naa. Ẹwẹ, Aawọn eeyan to fesi lori isẹlẹ yii sọ pe Hundeyin ko se iwadii to yẹ bii ọga ọlọpaa, ko to maa gbe ikede naa sita, to si n fun araalu ni iroyin eke gbọ. Awọn eeyan kan ti wọn mọ nipa iṣẹlẹ naa ti ni kii ṣe ilu Eko ni iṣẹlẹ naa ti waye. Koda wọn ni ọkunrin naa kii ṣe ẹni ọdun mọkanlelọgbọn gẹgẹ bii nnkan ti ọlọpaa sọ.


Ẹwẹ, Aawọn eeyan to fesi lori isẹlẹ yii sọ pe Hundeyin ko se iwadii to yẹ bii ọga ọlọpaa, ko to maa gbe ikede naa sita, to si n fun araalu ni iroyin eke gbọ. Awọn eeyan kan ti wọn mọ nipa iṣẹlẹ naa ti ni kii ṣe ilu Eko ni iṣẹlẹ naa ti waye. Koda wọn ni ọkunrin naa kii ṣe ẹni ọdun mọkanlelọgbọn gẹgẹ bii nnkan ti ọlọpaa sọ. Gẹgẹ bi esi ti wọn n fun Hundeyin loju opo Twitter rẹ, wọn ni orilẹ-ede China ni iṣẹlẹ ọhun ti waye, ati pe ọmọ ọdun mẹtalelogun ni oloogbe naa. Wọn wa fi ewe ọmọ mọ alukoro ileesẹ ọlọpaa leti pe ko dẹkun gbigbe iroyin eke sita. Ninu fidio ẹrọ ayaworan CCTV papa iṣere ti wọn ti n gba bọọlu naa, ṣe ni ọkunrin ọhun ti orukọ rẹ n jẹ Kosi, ti ọpọ awọn akẹgbẹ rẹ n pe ni Kizzy, ṣadede subu, to si gba ibẹ lọ.


Gẹgẹ bi esi ti wọn n fun Hundeyin loju opo Twitter rẹ, wọn ni orilẹ-ede China ni iṣẹlẹ ọhun ti waye, ati pe ọmọ ọdun mẹtalelogun ni oloogbe naa. Wọn wa fi ewe ọmọ mọ alukoro ileesẹ ọlọpaa leti pe ko dẹkun gbigbe iroyin eke sita. Ninu fidio ẹrọ ayaworan CCTV papa iṣere ti wọn ti n gba bọọlu naa, ṣe ni ọkunrin ọhun ti orukọ rẹ n jẹ Kosi, ti ọpọ awọn akẹgbẹ rẹ n pe ni Kizzy, ṣadede subu, to si gba ibẹ lọ. Lẹyin to ṣubu tan, awọn kan lara awọn ọrẹ rẹ ti wọn jọ n gba bọọlu lero pe ṣe lo n da apara. Ọkan ninu wọn tilẹ n sọ pe ki wọn fi silẹ nitori ere lo n ṣe, ọkan ninu wọn ni “Ẹ ma naani ọkunrin yii jare, ere lo n ṣe” nigba ti omiran si n sọ fun pe “Ere ti o n ṣe ti to jare.” Bakan naa ni omiran ni oun yoo fun ni ọti ko le dide, amọ lẹyin iṣẹju diẹ ti ko dide ni wọn to mọ pe ọrọ naa ti kọja ohun ti wọn n lero. Iroyin ni nigba ti wọn yoo fi gbe de ileewosan, o ti dakẹ.


Lẹyin to ṣubu tan, awọn kan lara awọn ọrẹ rẹ ti wọn jọ n gba bọọlu lero pe ṣe lo n da apara. Ọkan ninu wọn tilẹ n sọ pe ki wọn fi silẹ nitori ere lo n ṣe, ọkan ninu wọn ni “Ẹ ma naani ọkunrin yii jare, ere lo n ṣe” nigba ti omiran si n sọ fun pe “Ere ti o n ṣe ti to jare.” Bakan naa ni omiran ni oun yoo fun ni ọti ko le dide, amọ lẹyin iṣẹju diẹ ti ko dide ni wọn to mọ pe ọrọ naa ti kọja ohun ti wọn n lero. Iroyin ni nigba ti wọn yoo fi gbe de ileewosan, o ti dakẹ.


Irú àìsàn wo ló n ṣe Baba Ijesha, tó fi nílò ìtọ́jú pàjáwìrì lọ́gbà ẹ̀wọ̀n?

Oṣere tiata Yoruba to wa lọgba ẹwọn niluu Eko lori ẹsun pe o ba ọmọde ṣe aṣemaṣe, Olanrewaju James, ti ọpọ mọ si Baba Ijesha, ti ke gbajare pe aisan buburu kan n ba oun finra n inu ahamọ to wa bayii. Eyii lo mu ki oṣere naa ke si awọn ọmọ Naijiria lati ṣe iranlọwọ fun oun. Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC Yoruba, akẹgbẹ rẹ, Yomi Fabiyi sọ pe lootọ ni apanilẹrin naa n ṣaisan ninu ahamọ, o si nilo itọju ni kankan. Yomi Fabiyi ni “Ootọ ni pe Baba Ijesha n ṣaisan, aarẹ yẹn ti wa lara wọn ko to di pe wọn lọ sinu ahamọ.” “Lẹnu igba ti mo ba wọn sọrọ bii ọsẹ to kọja, bi wọn ṣe n dun… mo ni ki wọn lọ si ile iwosan to wa ninu ibẹ nitori emi ni igbagbọ pe o yẹ ki wọn lẹtọtọọ si itoọju.” “Boya nigba ti wọn lọ, wọn ko ri itọju to peye nibẹ ni wọn ṣe ke gbajare sita, amọ ootọ ni pe agara da wọn.” Fabiyi sọ pe eyii to ju ninu aisan naa ko ṣẹyin ikọlu ti awọn kan ṣe si oṣere naa ninu ile Princess nigba ti wọn kọkọ fẹsun biba ọmọde lopọ kan an. O ni “Eyii to jẹ olori ibẹ ni ibi ti wọn ni wọn ti la igi mọ awọn lori ninu ile Princess.” Gẹgẹ bii ohun ti Fabiyi sọ, o ni Baba Ijesha sọ pe wọn la igi mọ oun lori nile Princess nigba ti wọn fẹsun kan oun, ori naa lo si n yọ lẹnu. Fabiyi pari ọrọ rẹ pe, ọkan lara awọn aburo Baba Ijesha to jẹ dọkita ti n gbiyanju lati yọju si ọgba ẹwọn lati ba awọn alaṣẹ ọrọ lori ipo ilera rẹ ati ọna abayọ.