Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ nibi ipade oniroyin kan to pe lopin ọsẹ to kọja, agbẹjọro to ṣaaju ikọ awọn lọọya rẹ, Ọgbẹni Owoṣeeni Ajayi, sọ pe awọn gbe igbesẹ lati pe alaga ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti lẹjọ pẹlu bo ṣe sọ fun Ṣẹgun Oni pe ko lọọ gba aṣẹ lati olu ileeṣẹ ajọ naa l’Abuja ko too le ṣayẹwo si oun eelo eto idibo naa. Ajayi sọ pe eleyi jẹ ọna titẹ ofin ile-ẹjọ ati titẹ ofin loju mọlẹ, o fi kun un pe gbogbo iwe to yẹ ki onibaara oun ko silẹ lo ti ko silẹ ni kootu, o ni gbogbo eto idibo ti wọn ti ṣe nipinlẹ naa sẹyin, ipinlẹ Ekiti ni wọn ti ṣe ayẹwo si oun eelo ti wọn lo nipinlẹ naa, ki i ṣe ilu Abuja ni wọn ti lọọ ṣe e. “O jẹ oun iyalẹnu fun wa nitori pe iwe kan ti alaga ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti kọ lọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ, pe ka lọ si olu ileeṣẹ wọn to wa l’Abuja ka too le ṣe ayẹwo si oun eelo idibo naa lẹyin ti ile-ẹjọ to n gbọ ẹjọ eto idibo ti fun wa ni aṣẹ lati ṣe ayẹwo naa. “Lati igba ti ijọba awa-ara-wa ti pada si orilẹ ede Naijiria, ko si ẹgbẹ kan to lọọ ṣe ayẹwo si oun eelo idibo ni ilu Abuja, eleyii jẹ ọna lati tẹ ofin loju, eleyii fihan pe alaga ajọ eleto idibo nipinlẹ Ekiti ko bọwọ fun ofin ile-ẹjọ. Ẹgbẹ oṣelu alatako naa ni ẹtọ tiwọn labẹ ofin ati ilana oṣelu awa-ara-wa. Bakan naa ni Ajayi ṣalaye bi alaga ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti, Dokita Adeniran Tẹla, ṣe fẹ da oju igbẹjọ naa bolẹ ninu iwe ẹsun kan ti agbẹjọro naa kọ sí ajọ eleto idibo. O ke pe ajọ naa pe ki wọn tete ṣe atunṣe, nipa bayii, orukọ rere ti ajọ naa ti ni ko ni i le bajẹ.


Ṣẹgun Oni wọ alaga ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti lọ sile-ẹjọ

Ẹgbẹ oṣelu alatako naa ni ẹtọ tiwọn labẹ ofin ati ilana oṣelu awa-ara-wa. Bakan naa ni Ajayi ṣalaye bi alaga ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti, Dokita Adeniran Tẹla, ṣe fẹ da oju igbẹjọ naa bolẹ ninu iwe ẹsun kan ti agbẹjọro naa kọ sí ajọ eleto idibo. O ke pe ajọ naa pe ki wọn tete ṣe atunṣe, nipa bayii, orukọ rere ti ajọ naa ti ni ko ni i le bajẹ. Nigba to n fesi si ọrọ naa, Alaga ajọ eleto idibo nipinlẹ Ekiti, Dokita Adeniran Tẹla, sọ pe oun ko ni ohun kankan lati bẹru lori ẹjọ ti wọn pe oun naa, o ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti ko gbe lẹyin ẹgbẹ oṣelu kankan, o ni ki ẹgbẹ Ẹlẹṣin jawọ lati maa pa irọ mọ oṣiṣẹ ajọ eleto idibo naa.


Nigba to n fesi si ọrọ naa, Alaga ajọ eleto idibo nipinlẹ Ekiti, Dokita Adeniran Tẹla, sọ pe oun ko ni ohun kankan lati bẹru lori ẹjọ ti wọn pe oun naa, o ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo ipinlẹ Ekiti ko gbe lẹyin ẹgbẹ oṣelu kankan, o ni ki ẹgbẹ Ẹlẹṣin jawọ lati maa pa irọ mọ oṣiṣẹ ajọ eleto idibo naa.


Ọwọ tẹ Gboyega, obinrin alarun ọpọlọ lo fipa ba lo pọ ninu oko l’Ọrẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Kootu Majisireeti to wa niluu Ọrẹ, nijọba ibilẹ Odigbo, lọkunrin ẹni ọdun mejilelogoji kan ti wọn porukọ rẹ ni Gboyega Awoyinka ti n jẹjọ lori ẹsun pe o fipa ba obinrin alarun ọpọlọ kan, Rhoda Adeboye, lo pọ. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, Gboyega to yan iṣẹ agbẹ ati ọkada ṣiṣe laayo lo ki iyawo ile to ti to bii ẹni ọdun mọkandinlogoji naa mọlẹ, to si fipa ba a sun ninu oko koko kan labule Kajọla-Ojurin, eyi to wa nitosi ilu Ọrẹ, lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun yii. Awọn ẹsun ti wọn ka si afurasi ọdaran ọhun lẹsẹ ni Agbefọba, Jimmy Amuda, ni o ta ko abala ọtalelọọọdunrun din mẹta (357) ati ọtalelọọọdunrun din meji (358) ninu iwe ofin ti ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Nigba ti wọn si beere lọwọ olujẹjọ boya o jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan an tabi ko jẹbi, o ni oun ko jẹbi eyikeyii ninu awọn ẹsun mejeeji ti wọn fi kan oun. Lẹyin eyi ni agbẹnusọ fun ijọba bẹbẹ fun sisun igbẹjọ siwaju, ko le lanfaani lati fi awọn iwe ẹsun naa ṣọwọ si ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran, agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni V. A. Akinfẹ, ko si ta ko aba ọhun. Ninu ipinnu rẹ, Onidaajọ B.


Nigba ti wọn si beere lọwọ olujẹjọ boya o jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan an tabi ko jẹbi, o ni oun ko jẹbi eyikeyii ninu awọn ẹsun mejeeji ti wọn fi kan oun. Lẹyin eyi ni agbẹnusọ fun ijọba bẹbẹ fun sisun igbẹjọ siwaju, ko le lanfaani lati fi awọn iwe ẹsun naa ṣọwọ si ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran, agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni V. A. Akinfẹ, ko si ta ko aba ọhun. Ninu ipinnu rẹ, Onidaajọ B. A. Ikusika paṣẹ ki afurasi ọhun ṣi lọọ maa gba atẹgun ninu ọgba atunṣe to wa niluu Okitipupa, titi ti ile-ẹjọ yoo fi ri imọran gba. Ọgbọnjọ, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, ni adajọ ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


A. Ikusika paṣẹ ki afurasi ọhun ṣi lọọ maa gba atẹgun ninu ọgba atunṣe to wa niluu Okitipupa, titi ti ile-ẹjọ yoo fi ri imọran gba. Ọgbọnjọ, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, ni adajọ ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


Awọn eeyan ma daju o, wọn ge ori ọga agba ileeṣẹ ijọba lọ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lẹyin bii ọjọ mẹrin ti wọn ti n wa ọga agba kan nileeṣẹ to n ri si eto ẹkọ ile-iwe girama nipinlẹ Ondo (TESCOM), Ọgbẹni Ọlọfingboyegun Gbenga, ni wọn ri oku rẹ ninu kilaasi ileewe alakọọbẹrẹ kan niluu Akurẹ, ti i ṣe olu ilu ipinlẹ Ondo. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kin-in-ni, oṣu Kẹsan-an, ọdun ta a wa yii lawọn ẹbi ọkunrin ti wọn pa ọhun kede pe awọn n wa a pẹlu bi wọn ṣe lo deede dawati lẹyin to kuro lọfiisi rẹ lẹyin iṣẹ ọjọ naa. Gbogbo ero awọn ẹbi rẹ ni pe o ṣee ko jẹ awọn ajinigbe ni wọn ji i gbe, asiko tawọn to ji i gbe yoo si pe wọn lati beere owo itusilẹ ni wọn n reti nigba ti wọn gbọ iroyin mi-in lojiji pe wọn ti ri oku rẹ ninu ọgba ileewe alakọọbẹrẹ Teresa Mimọ, eyi to wa nitosi ileewe Yuniiti ijọba, ni opopona Oyemẹkun, l’Akurẹ. Awọn to ri oku rẹ ki wọn too gbe e lọ si mọṣuari sọ pe kootu ati tai to wọ lọ sibi iṣẹ lọjọ ti wọn kọkọ ji i gbe lo ṣi wa lọrun rẹ, yatọ si ori rẹ ti wọn ti ge lọ, wọn ni niṣe ni wọn tun la aya rẹ lati yọ awọn ẹya ara mi-in ninu ara rẹ. Nigba ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, n fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ, o ni oun ko ti i le sọ ni pato iru ẹni ti oloogbe naa jẹ. Nnkan mi-in ta a tun gbọ lati ẹnu ẹnikan to sun mọ oloogbe ọhun pẹkipẹki, ṣugbọn ta a forukọ bo laṣiiri ni pe ko ti i ju bii oṣu meji pere to ṣẹṣẹ gba igbega lẹnu isẹ ọba to n ṣe, bo tilẹ jẹ pe ko ti i tẹwọ gba kọbọ gẹgẹ bii owo ipo tuntun ti wọn gbe e si naa titi to fi pade iku gbigbona yii.


Awọn to ri oku rẹ ki wọn too gbe e lọ si mọṣuari sọ pe kootu ati tai to wọ lọ sibi iṣẹ lọjọ ti wọn kọkọ ji i gbe lo ṣi wa lọrun rẹ, yatọ si ori rẹ ti wọn ti ge lọ, wọn ni niṣe ni wọn tun la aya rẹ lati yọ awọn ẹya ara mi-in ninu ara rẹ. Nigba ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, n fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ, o ni oun ko ti i le sọ ni pato iru ẹni ti oloogbe naa jẹ. Nnkan mi-in ta a tun gbọ lati ẹnu ẹnikan to sun mọ oloogbe ọhun pẹkipẹki, ṣugbọn ta a forukọ bo laṣiiri ni pe ko ti i ju bii oṣu meji pere to ṣẹṣẹ gba igbega lẹnu isẹ ọba to n ṣe, bo tilẹ jẹ pe ko ti i tẹwọ gba kọbọ gẹgẹ bii owo ipo tuntun ti wọn gbe e si naa titi to fi pade iku gbigbona yii. O ni ọdun kẹtalelogun ree to ti wa lẹnu iṣẹ ijọba, nitori ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu Kin-in-ni, ọdun 1999 ti wọn gba a ṣiṣẹ.


O ni ọdun kẹtalelogun ree to ti wa lẹnu iṣẹ ijọba, nitori ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu Kin-in-ni, ọdun 1999 ti wọn gba a ṣiṣẹ.


Wọn ṣi n wa arinrin-ajo mejilelọgbọn tawọn agbebọn ji gbe n’Ifọn

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn arinrinajo mejilelọgbọn lawọn agbebọn kan tun ji gbe lagbegbe Ifọn lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kẹta, oṣu yii. Awọn arinrin-ajo ọhun ti wọn wa ninu ọkọ bọọsi Kosita kan la gbọ pe wọn ji gbe loju ọna marosẹ Ifọn si Benin, lasiko ti wọn n pada bọ lati ibi ayẹyẹ isinku ti wọn lọọ ba ẹnikan ṣe niluu Benin, nipinlẹ Edo. Nigba to n fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ, adari ẹṣọ Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, ni loju-ẹsẹ tawọn gbọ nipa iṣẹlẹ ọhun lawọn oṣiṣẹ awọn ti fọn sinu igbo lati lepa awọn ọdaran ajinigbe naa. Oludamọran gomina lori eto aabo ọhun ni gbogbo igbesẹ lawọn n gbe lọwọ lati ri awọn ti wọn ji gbe naa gba pada lọwọ awọn agbebọn ọhun laaye. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, sọ ninu ọrọ tiẹ pe eeyan mọkanla pere ni wọn jì gbe ninu ọkọ kosita ọhun lagbegbe Omi-Alaga, loju ọna marosẹ Ifọn si Ọwọ ti iṣẹlẹ yìí ti waye. Ó ni ọkan ninu awọn ero ọkọ naa ti ori ko yọ ti n ran awọn ọlọpaa lọwọ ninu iwadii awọn.


Oludamọran gomina lori eto aabo ọhun ni gbogbo igbesẹ lawọn n gbe lọwọ lati ri awọn ti wọn ji gbe naa gba pada lọwọ awọn agbebọn ọhun laaye. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, sọ ninu ọrọ tiẹ pe eeyan mọkanla pere ni wọn jì gbe ninu ọkọ kosita ọhun lagbegbe Omi-Alaga, loju ọna marosẹ Ifọn si Ọwọ ti iṣẹlẹ yìí ti waye. Ó ni ọkan ninu awọn ero ọkọ naa ti ori ko yọ ti n ran awọn ọlọpaa lọwọ ninu iwadii awọn. Ọdunlami ni awọn ọlọpaa atawọn sọja ti lọ si agbegbe ti iṣẹlẹ ijinigbe ọhun ti waye lati doola ẹmi awọn ero ọkọ naa.


Ọdunlami ni awọn ọlọpaa atawọn sọja ti lọ si agbegbe ti iṣẹlẹ ijinigbe ọhun ti waye lati doola ẹmi awọn ero ọkọ naa.


Aṣiri ọga ileewe to n fipa ba awọn akẹkọọ rẹ lo pọ tu n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Aṣiri ọga ileewe girama Hassanat Islamic College, Tankẹ, niluu Ilọrin, ijọba ibilẹ Guusu Kwara, Ọgbẹni Samuel Aremu (a.k.a. Ọgbẹni Owonikoko), ẹni ọdun mejilelọgbọn, to n fipa ba awọn ọmọ ileewe lo pọ tu, lo ba kọwe fipo rẹ silẹ. ALAROYE gbọ pe o pẹ ti afurasi yii ti maa n fipa ba awọn akẹkọọ rẹ ati awọn agunbanirọ lasepọ ko too di pe aṣiri rẹ tu. Wọn ni ni kete tawọn ọmọleewe ba ti bọ si ipele to ga (Senior classes), ni yoo ti maa fipa ba wọn lopọ ninu ọfiisi, ati nita ileewe. Ọkan lara awọn ọmọ to fipa ba lo pọ Haleema, sọ pe gbogbo igba ni ọga ileewe naa, Ọgbẹni Aremu, maa n fi ọwọ ro oun loju ara, bakan naa lo tun maa fẹnu ko oun lẹnu ni ọfiisi rẹ ati nita ileewe lẹyin tawọn ba jade. Wọn ni Arẹmu kọkọ jiyan ẹsun naa, to si n dunkooko pe awọn ọmọ tọrọ kan ko gbọdọ da awọn oluwadii lohun mọ.


Wọn ni ni kete tawọn ọmọleewe ba ti bọ si ipele to ga (Senior classes), ni yoo ti maa fipa ba wọn lopọ ninu ọfiisi, ati nita ileewe. Ọkan lara awọn ọmọ to fipa ba lo pọ Haleema, sọ pe gbogbo igba ni ọga ileewe naa, Ọgbẹni Aremu, maa n fi ọwọ ro oun loju ara, bakan naa lo tun maa fẹnu ko oun lẹnu ni ọfiisi rẹ ati nita ileewe lẹyin tawọn ba jade. Wọn ni Arẹmu kọkọ jiyan ẹsun naa, to si n dunkooko pe awọn ọmọ tọrọ kan ko gbọdọ da awọn oluwadii lohun mọ. Lẹyin ti iwadii pari lo jẹwọ pe loootọ loun n fipa ba Raheema lasepọ, ati pe ki i ṣe oun nikan, o tun darukọ awọn miiran to n fipa ba lo pọ bii: Titilayọ, Fasilat, ati Rọbiat. Nigba ti Arẹmu n jẹwọ, o ni ko tiẹ ye oun mọ, o da bii ki oun pa ara oun, o waa ni ki gbogbo awọn mẹjẹẹjọ toun ti fipa ba lo pọ dariji oun, ki wọn maa tu aṣiri naa sita. Iwadii fidi ẹ mulẹ pe Igbakeji ọga ileewe naa, Ọgbẹni Victor, ti rawọ ẹbẹ pe ki wọn bo aṣiri ọga ileewe yii ni gbogbo ọna, ki wọn ma jẹ ki ọrọ naa lu sita.


Lẹyin ti iwadii pari lo jẹwọ pe loootọ loun n fipa ba Raheema lasepọ, ati pe ki i ṣe oun nikan, o tun darukọ awọn miiran to n fipa ba lo pọ bii: Titilayọ, Fasilat, ati Rọbiat. Nigba ti Arẹmu n jẹwọ, o ni ko tiẹ ye oun mọ, o da bii ki oun pa ara oun, o waa ni ki gbogbo awọn mẹjẹẹjọ toun ti fipa ba lo pọ dariji oun, ki wọn maa tu aṣiri naa sita. Iwadii fidi ẹ mulẹ pe Igbakeji ọga ileewe naa, Ọgbẹni Victor, ti rawọ ẹbẹ pe ki wọn bo aṣiri ọga ileewe yii ni gbogbo ọna, ki wọn ma jẹ ki ọrọ naa lu sita. Ni bayii, ọga ileewe naa ati igbakeji rẹ ti fiṣẹ silẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn alaṣẹ ileewe ọhun sọ pe awọn ko da a duro lẹnu iṣẹ.


Ni bayii, ọga ileewe naa ati igbakeji rẹ ti fiṣẹ silẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn alaṣẹ ileewe ọhun sọ pe awọn ko da a duro lẹnu iṣẹ.


Idris atawọn ọrẹ ẹ pa manija ileepo n’Ikire

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Awọn afurasi mẹrin ti wọn lọwọ ninu iku manija ile-epo kan niluu Ikire, nijọba ibilẹ Irewọle, nipinlẹ Ọṣun, ni ọwọ awọn ọlọdẹ (Nigeria Hunters and Forest Security Services) ti tẹ bayii. Gẹgẹ bi ALAROYE ṣe gbọ, ṣe lawọn afurasi naa fẹẹ lọọ jale nile-epo naa laipẹ yii, wọn si ri manija ti wọn pe orukọ rẹ ni Adigun ọhun gẹgẹ bii idiwọ, idi niyẹn ti wọn fi pa a. A gbọ pe agbegbe Ako, niluu naa, lọwọ awọn ọlọdẹ ti wọn ti n dọdẹ wọn kaakiri ti tẹ Idris laago mọkanla alẹ ọjọ Aiku, Satide, ọjọ kẹta, oṣu Kẹsan-an yii. Lẹyin tọwọ tẹ Idris lo jẹwọ pe awọn mẹfa lawọn jọ ṣiṣẹ naa, ati pe irin nla kan lawọn jan mọ Adigun lori lasiko ti awọn fẹẹ jale nileepo ọhun. Nigba ti awọn ọlọdẹ ṣiṣẹ lori ijẹwọ Idris ni wọn mu awọn afurasi mẹta mi-in lọsan-an ọjọ Sannde, iyẹn ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan an, ọdun yii, ti wọn si fa awọn mẹrẹẹrin le awọn ọlọpaa ilu Ikire lọwọ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe loootọ ni.


Lẹyin tọwọ tẹ Idris lo jẹwọ pe awọn mẹfa lawọn jọ ṣiṣẹ naa, ati pe irin nla kan lawọn jan mọ Adigun lori lasiko ti awọn fẹẹ jale nileepo ọhun. Nigba ti awọn ọlọdẹ ṣiṣẹ lori ijẹwọ Idris ni wọn mu awọn afurasi mẹta mi-in lọsan-an ọjọ Sannde, iyẹn ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan an, ọdun yii, ti wọn si fa awọn mẹrẹẹrin le awọn ọlọpaa ilu Ikire lọwọ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe loootọ ni. O ni koda, ọwọ tun ti tẹ si i lara awọn afurasi naa ti wọn huwa yii. Ẹru n ba mi fun Naijiria yii tori awọn ta a jọ n gbe mura ati pa wa run-Kollington Emi nikan lọkunrin, ẹkun niyaa mi sun wa s’Ekoo nigba to gbọ pe mo darapọ mọsẹ ṣọja-Kollington


O ni koda, ọwọ tun ti tẹ si i lara awọn afurasi naa ti wọn huwa yii. Ẹru n ba mi fun Naijiria yii tori awọn ta a jọ n gbe mura ati pa wa run-Kollington Emi nikan lọkunrin, ẹkun niyaa mi sun wa s’Ekoo nigba to gbọ pe mo darapọ mọsẹ ṣọja-Kollington


Nitori Tinubu, Fayẹmi ati Omiṣore tun ṣepade pẹlu Wike ni London

Faith Adebọla Ko jọ pe aawọ to n lọ lọwọ ninu ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party, PDP, yoo pari bọrọ, tori kaka kewe agbọn ija naa dẹ, niṣe lo n le si i, latari bi Gomina ipinlẹ Rivers, Amofin Nyesom Wike, ṣe tun wọle ipade atilẹkun-mọri-ṣe mi-in niluu London, lorileede United Kingdom. Lọtẹ yii, Gomina ipinlẹ Ekiti, Ọmọwe Kayọde Fayẹmi ati Akọwe apapọ fẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, Sẹnetọ Iyiọla Omiṣore, ni Wọn ṣepade pẹlu Wike lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan-an, ta a wa yii. Awọn ti wọn tun wa nibi ipade naa ni Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, Gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom, ati Gomina ipinlẹ Abia, Dokita Okezie Ikpeazu. Bo tilẹ jẹ pe Ikpeazu ti la a mọlẹ fawọn ololufẹ rẹ ko too wọ baaluu pe ni toun o, oun o ni i fẹgbẹ PDP silẹ lasiko yii rara, o ni idi toun fi wa lẹyin Wike ko kọja bi wọn ṣe maa ri i pe ẹya Igbo rọwọ mu ninu ijọba to n bọ, ati bi omi tuntun yoo ṣe ru ninu ẹgbẹ naa, t’ẹja tuntun yoo si wọ ọ. Ọjọ Ẹti, Furaidee, to lọ yii lawọn gomina PDP naa kuro ni Naijiria lọ siluu London, Gomina Ṣeyi Makinde si ti wa lọhun-un tẹlẹ, tori ilu eebo to ti lo eyi to pọ ju lọ ninu isinmi oṣu kan to gba, o si ti faṣẹ le Igbakeji rẹ tuntun, Amofin Abdulroheem Bayọ Lawal, lọwọ, gẹgẹ bii adele. Alami kan to sọrọ nipa ipade bookẹlẹ wọn ọhun sọ pe lajori ijiroro wọn da lori bi Wike atawọn tiẹ yoo ṣe ṣiṣẹ fun ẹgbẹ APC ati oludije rẹ, Aṣiwaju Bọla Tinubu, lasiko eto idibo gbogbogboo to n bọ ni 2023 ọhun, bi wọn o ba tiẹ kuro ni PDP ti wọn wa. Ṣaaju asiko yii, ni nnkan bii ọsẹ meji sẹyin, ni oludije funpo aarẹ ni APC, Aṣiwaju Bọla Tinubu, ṣe ipade bonkẹlẹ kan pẹlu Wike, lati wa atilẹyin rẹ atawọn eeyan ipinlẹ Rivers.


Bo tilẹ jẹ pe Ikpeazu ti la a mọlẹ fawọn ololufẹ rẹ ko too wọ baaluu pe ni toun o, oun o ni i fẹgbẹ PDP silẹ lasiko yii rara, o ni idi toun fi wa lẹyin Wike ko kọja bi wọn ṣe maa ri i pe ẹya Igbo rọwọ mu ninu ijọba to n bọ, ati bi omi tuntun yoo ṣe ru ninu ẹgbẹ naa, t’ẹja tuntun yoo si wọ ọ. Ọjọ Ẹti, Furaidee, to lọ yii lawọn gomina PDP naa kuro ni Naijiria lọ siluu London, Gomina Ṣeyi Makinde si ti wa lọhun-un tẹlẹ, tori ilu eebo to ti lo eyi to pọ ju lọ ninu isinmi oṣu kan to gba, o si ti faṣẹ le Igbakeji rẹ tuntun, Amofin Abdulroheem Bayọ Lawal, lọwọ, gẹgẹ bii adele. Alami kan to sọrọ nipa ipade bookẹlẹ wọn ọhun sọ pe lajori ijiroro wọn da lori bi Wike atawọn tiẹ yoo ṣe ṣiṣẹ fun ẹgbẹ APC ati oludije rẹ, Aṣiwaju Bọla Tinubu, lasiko eto idibo gbogbogboo to n bọ ni 2023 ọhun, bi wọn o ba tiẹ kuro ni PDP ti wọn wa. Ṣaaju asiko yii, ni nnkan bii ọsẹ meji sẹyin, ni oludije funpo aarẹ ni APC, Aṣiwaju Bọla Tinubu, ṣe ipade bonkẹlẹ kan pẹlu Wike, lati wa atilẹyin rẹ atawọn eeyan ipinlẹ Rivers. Ẹyin naa ni Atiku ati Peter Obi, oludije lẹgbẹ Labour Party lọọ ri Wike, pẹlu Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ. A tun gbọ pe, yatọ si ijiroro pẹlu Fayẹmi ati Omiṣore, Wike atawọn ọrẹ ẹ tun fori kori lori ọna ti wọn yoo tọ ki ipade igbimọ alakooso ẹgbẹ naa, National Executive Committee (NEC), too waye, nibi ti ireti wa pe wọn yoo ti fẹnu ọrọ jona lori iyọnipo Alaga apapọ ẹgbẹ wọn, Iyorchia Ayu, boya ko kuro nipo tabi ko ṣi maa ba iṣẹ rẹ lọ. Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, la gbọ pe ipade NEC naa yoo waye l’Abuja.


Ẹyin naa ni Atiku ati Peter Obi, oludije lẹgbẹ Labour Party lọọ ri Wike, pẹlu Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ. A tun gbọ pe, yatọ si ijiroro pẹlu Fayẹmi ati Omiṣore, Wike atawọn ọrẹ ẹ tun fori kori lori ọna ti wọn yoo tọ ki ipade igbimọ alakooso ẹgbẹ naa, National Executive Committee (NEC), too waye, nibi ti ireti wa pe wọn yoo ti fẹnu ọrọ jona lori iyọnipo Alaga apapọ ẹgbẹ wọn, Iyorchia Ayu, boya ko kuro nipo tabi ko ṣi maa ba iṣẹ rẹ lọ. Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, la gbọ pe ipade NEC naa yoo waye l’Abuja. Ọrọ Alaga ẹgbẹ ti fẹẹ di mi-in fun oludije funpo aarẹ PDP, Alaaji Atiku Abubakar, latari bawọn agbaagba ṣe n kọminu si didakẹ ti Atiku dakẹ lori erongba lati yọ Ayu nipo. Wọn ni awuyewuye ọrọ yii lo jẹ idi pataki ti ipade awọn gomina PDP to yẹ ko ti waye ko ṣe ti i waye, wọn ni Alaga awọn gomina PDP, Aminu Tambuwal, ti i ṣe gomina ipinlẹ Sokoto, wa lara awọn to ṣẹ Wike leegun ẹyin lasiko eto idibo abẹle wọn, eyi to jẹ ki Wike padanu sọwọ Atiku. Tẹ o ba gbagbe, ọpọ awuyewuye lo n lọ lori ipo Ayu, bawọn gomina kan ṣe kin Wike lẹyin pe iyọnipo Alaga naa lo daa, tori ọpọ ipo gidi ninu ẹgbẹ oṣelu naa lo ti bọ siha Ariwa, awọn ti Guusu naa si fẹ kawọn ipo pataki bii Alaga ẹgbẹ pada siha Guusu, yatọ si ti igbakeji oludije funpo aarẹ ti wọn yan Ifeanyi Okowa si.


Ọrọ Alaga ẹgbẹ ti fẹẹ di mi-in fun oludije funpo aarẹ PDP, Alaaji Atiku Abubakar, latari bawọn agbaagba ṣe n kọminu si didakẹ ti Atiku dakẹ lori erongba lati yọ Ayu nipo. Wọn ni awuyewuye ọrọ yii lo jẹ idi pataki ti ipade awọn gomina PDP to yẹ ko ti waye ko ṣe ti i waye, wọn ni Alaga awọn gomina PDP, Aminu Tambuwal, ti i ṣe gomina ipinlẹ Sokoto, wa lara awọn to ṣẹ Wike leegun ẹyin lasiko eto idibo abẹle wọn, eyi to jẹ ki Wike padanu sọwọ Atiku. Tẹ o ba gbagbe, ọpọ awuyewuye lo n lọ lori ipo Ayu, bawọn gomina kan ṣe kin Wike lẹyin pe iyọnipo Alaga naa lo daa, tori ọpọ ipo gidi ninu ẹgbẹ oṣelu naa lo ti bọ siha Ariwa, awọn ti Guusu naa si fẹ kawọn ipo pataki bii Alaga ẹgbẹ pada siha Guusu, yatọ si ti igbakeji oludije funpo aarẹ ti wọn yan Ifeanyi Okowa si. Ọrọ naa ti le debi ti Ayu ati Wike ti n sọko ọrọ, ti wọn si n powe mọ ara wọn. Ọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ PDP ni wọn n reti ki Atiku sọrọ lori awuyewuye naa.


Ọrọ naa ti le debi ti Ayu ati Wike ti n sọko ọrọ, ti wọn si n powe mọ ara wọn. Ọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ PDP ni wọn n reti ki Atiku sọrọ lori awuyewuye naa.


Pasitọ Adebayọ si tan akọrin ṣọọṣi rẹ wọ yara, lo ba  fipa ba a lo pọ l’Agbado

Faith Adebóla Egbirin ọte, ba a ṣe n pa’kan lọ’kan n ru, lọrọ ifipa ba ni lo pọ to n waye lemọlemọ laarin awọn ojiṣẹ Oluwa atawọn ọmọ ijọ wọn jẹ nipinlẹ Ogun bayii o. Ko ti i ju ọjọ meji ti ọrọ ti pasitọ to fọmọ-ijọ ẹ, ọmọọdun mẹrinla loyun, l’Owode-Ẹgba, gori afẹfẹ, ọwọ awọn agbofinro ti tun tẹ oludasilẹ ijọ ẹni ọdun mejidinlogoji mi-in, Pasitọ Isreal Adebayọ, ọkan ninu awọn ọmọ-ẹgbẹ akọrin ṣọọṣi ẹ, ọmọọdun mẹrinla, loun naa ki mọlẹ, o si fipa ba a laṣepọ nigba tiyaa ọmọ naa ko si nile. Ninu atẹjade kan ti Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun fi ṣọwọ si ALAROYE lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan-an yii, SP Abimbọla Oyeyẹmi ni iya ọmọbinrin ti wọn forukọ bo laṣiiri naa lo keboosi lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa l’Agbado, nipinlẹ Ogun, pe ki wọn gba oun, niṣe loun lọọ tọju ara oun, tori aarẹ kan to ba oun finra eyi to mu koun rinrin-ajo, oun o si lo ju ọsẹ diẹ lọ o, ṣugbọn koun too de, Pasitọ Adebayọ to tun jẹ oludasilẹ ṣọọṣi ajihinrere “The Beloved Chapel,” toun atọmọbinrin oun n lọ ti ṣe ọmọ naa baṣubaṣu, bẹẹ ọmọ ẹgbẹ akọrin wọn lọmọ ọhun.O ni Ojule kẹsan-an, Opopona Iyaniwura, lẹgbẹẹ Opopona Owonikoko, l’Agbado, ni ṣọọṣi naa wa. Wọn bi ọmọbinrin naa leere bọrọ ṣe jẹ, o ni niṣe ni pasito yii tan oun wọnu yara ẹ to wa ninu ọgba ṣọọṣi ọhun, lo ba ṣe ‘kinni’ foun lọran-an-yan, ọjọ naa lo si ja ibale oun, tori ko sọkunrin to gori oun ri. Biṣẹ o ba pẹ’ni, a ki i pẹ’ṣẹ, kia ni DPO teṣan Agbado ti paṣẹ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe ki wọn lọọ mu afurasi ọdaran to loun ojiṣẹ Oluwa yii wa, wọn si gbe e janto de teṣan. Nigba ti wọn beere ọrọ lọwọ ẹ, o ni gẹgẹ bii ojiṣẹ Oluwa, oun ko gbọdọ purọ, ootọ loun huwa ainitiju naa, o loun fipa ba ọmọ naa laṣepọ ni tododo. O ṣalaye p’oun o tiẹ m’ohun to ba oun dedii iru iwa bẹẹ o, tori oun o ro o tẹlẹ, bi gbogbo ẹ ṣe ṣẹlẹ gan-an ṣi n jọ oun loju ni, amọ ki wọn ṣaa ba oun bẹ ọmọbinrin naa atawọn mọlẹbi ẹ ni, tori ọbẹ ti ge ọmọ lọwọ, ọmọ ibaa si sọ’bẹ nu, ọbẹ kuku ti pari ohun to fẹẹ ṣe.


Biṣẹ o ba pẹ’ni, a ki i pẹ’ṣẹ, kia ni DPO teṣan Agbado ti paṣẹ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe ki wọn lọọ mu afurasi ọdaran to loun ojiṣẹ Oluwa yii wa, wọn si gbe e janto de teṣan. Nigba ti wọn beere ọrọ lọwọ ẹ, o ni gẹgẹ bii ojiṣẹ Oluwa, oun ko gbọdọ purọ, ootọ loun huwa ainitiju naa, o loun fipa ba ọmọ naa laṣepọ ni tododo. O ṣalaye p’oun o tiẹ m’ohun to ba oun dedii iru iwa bẹẹ o, tori oun o ro o tẹlẹ, bi gbogbo ẹ ṣe ṣẹlẹ gan-an ṣi n jọ oun loju ni, amọ ki wọn ṣaa ba oun bẹ ọmọbinrin naa atawọn mọlẹbi ẹ ni, tori ọbẹ ti ge ọmọ lọwọ, ọmọ ibaa si sọ’bẹ nu, ọbẹ kuku ti pari ohun to fẹẹ ṣe. Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun ni ṣaaju akoko yii lawọn ọlọpaa iba ti lọọ mu ọdaran yii, tori latinu oṣu Kẹwaa, ọdun to kọja, niṣẹlẹ ọhun ti waye, bi wọn ṣe wi, ṣugbọn mama ọmọbinrin naa ko kọkọ fẹ kọrọ naa di tọlọpaa, ko si fẹ ki wọn mu afurasi naa, o ni ẹni ọwọ lawọn ojiṣẹ Oluwa. Amọ nigba ti ẹjẹ bẹrẹ si i jade loju ara ọmọ ẹ, tẹjẹ naa si kọ ti ko duro, eyi lo mu kiyaa yii kegbajare sawọn agbofinro. Wọn lọsibitu tọmọbinrin naa ti n gba itọju lo ṣi wa di ba a ṣe n sọ yii.


Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun ni ṣaaju akoko yii lawọn ọlọpaa iba ti lọọ mu ọdaran yii, tori latinu oṣu Kẹwaa, ọdun to kọja, niṣẹlẹ ọhun ti waye, bi wọn ṣe wi, ṣugbọn mama ọmọbinrin naa ko kọkọ fẹ kọrọ naa di tọlọpaa, ko si fẹ ki wọn mu afurasi naa, o ni ẹni ọwọ lawọn ojiṣẹ Oluwa. Amọ nigba ti ẹjẹ bẹrẹ si i jade loju ara ọmọ ẹ, tẹjẹ naa si kọ ti ko duro, eyi lo mu kiyaa yii kegbajare sawọn agbofinro. Wọn lọsibitu tọmọbinrin naa ti n gba itọju lo ṣi wa di ba a ṣe n sọ yii. Ṣa, Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, CP Lanre Bankọle, ti paṣẹ ki wọn fi Pasitọ Isreal Adebayọ ṣọwọ sakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n wa fin-in idi koko iwa ifipa ba ni lo pọ ati iwa ọdaran abẹle lolu-ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun to wa l’Eleweeran, Abẹokuta. Latibẹ ni wọn ti maa taari oludasilẹ ijọ yii siwaju adajọ lọgan tiwadii ba ti pari


Ṣa, Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, CP Lanre Bankọle, ti paṣẹ ki wọn fi Pasitọ Isreal Adebayọ ṣọwọ sakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n wa fin-in idi koko iwa ifipa ba ni lo pọ ati iwa ọdaran abẹle lolu-ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun to wa l’Eleweeran, Abẹokuta. Latibẹ ni wọn ti maa taari oludasilẹ ijọ yii siwaju adajọ lọgan tiwadii ba ti pari


Owolabi ji mọto mama ẹ gbe, ibi to ti fẹẹ ta a ni wọn ti mu un

Faith Adebọla, Eko Bi ki iba ṣe pe ẹnu Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko lọrọ naa ti jade ni, eeyan iba jiyan pe boya wọn purọ mọ ọdọkunrin ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn yii, Samuẹl Owolabi, ni. Ṣugbọn SP Benjamin Hundeyin lo sọ ọ di mimọ pe awọn ti mu ọmọkunrin yii, niṣe lo ji mọto mama ẹ gbe, o si wa ọkọ naa lọ sibi ti wọn ti n ta aloku mọto, o fẹẹ lu ọkọ naa ta ni gbanjo mọ’yaa ẹ nidii. Ninu atẹjade kan ti Alukoro naa fi soju opo ayelujara ikanni abẹyẹfo (tuita) rẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹjọ yii, Hundeyin ni: “Ẹ wo Samuel Owolabi, ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn ta a ri mu l’Ekoo, nibi to gbe ọkọ ayọkẹlẹ mama ẹ lọ, to loun fẹẹ ta a, ti wọn si ti n yọwo ẹ. Nigba ta a pe mama naa lori aago pe ọkọ ẹ wa nibi bayii bayii, ko waa gbe e, niṣe lara ẹ ṣẹgiiri, o ya a lẹnu. Njẹ ọmọ rẹ ọkunrin tabi obinrin le ta dukia rẹ lai jẹ ko o mọ, to o si fọwọ si i? Njẹ o da ẹ loju pe ko le ṣẹlẹ si ẹ?” A gbọ pe inu ọgba atọkọṣe kan lọdaju ọmọ yii wa ọkọ ayọkẹlẹ alawọ eeru naa lọ, o ko iwe ọkọ naa kalẹ, wọn si bẹrẹ si i dunaadura ẹ. Bi wọn ṣe n yọwo ọkọ yii niyọkuyọ, ti ọmọ naa ṣaa n ni ki wọn sanwo lo fu ẹni to fẹẹ ra mọto ọhun lara, niyẹn ba dọgbọn yi si kọrọ kan, o si tẹ ileeṣẹ ọlọpaa laago. Ko pẹ rara tawọn ọlọpaa fi debẹ, wọn ba Samuel nibi to duro si, wọn beere ẹni to ni mọto to fẹẹ ta, o ni mama oun ni, ati pe mama naa mọ si boun ṣe fẹẹ ta ọkọ rẹ yii.


Njẹ ọmọ rẹ ọkunrin tabi obinrin le ta dukia rẹ lai jẹ ko o mọ, to o si fọwọ si i? Njẹ o da ẹ loju pe ko le ṣẹlẹ si ẹ?” A gbọ pe inu ọgba atọkọṣe kan lọdaju ọmọ yii wa ọkọ ayọkẹlẹ alawọ eeru naa lọ, o ko iwe ọkọ naa kalẹ, wọn si bẹrẹ si i dunaadura ẹ. Bi wọn ṣe n yọwo ọkọ yii niyọkuyọ, ti ọmọ naa ṣaa n ni ki wọn sanwo lo fu ẹni to fẹẹ ra mọto ọhun lara, niyẹn ba dọgbọn yi si kọrọ kan, o si tẹ ileeṣẹ ọlọpaa laago. Ko pẹ rara tawọn ọlọpaa fi debẹ, wọn ba Samuel nibi to duro si, wọn beere ẹni to ni mọto to fẹẹ ta, o ni mama oun ni, ati pe mama naa mọ si boun ṣe fẹẹ ta ọkọ rẹ yii. Wọn gba nọmba mama naa lọwọ ẹ, niṣeju rẹ nibẹ ni wọn si ti pe onimọto tiyẹn fi figbe ta pẹlu iyanu. Iwadii ṣi n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ yii gẹgẹ bi Alukoro ṣe wi, lẹyin iwadii ni Owolabi yoo foju bale-ẹjọ, ibẹ ni sẹria to tọ si i yoo ti to o lọwọ.


Wọn gba nọmba mama naa lọwọ ẹ, niṣeju rẹ nibẹ ni wọn si ti pe onimọto tiyẹn fi figbe ta pẹlu iyanu. Iwadii ṣi n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ yii gẹgẹ bi Alukoro ṣe wi, lẹyin iwadii ni Owolabi yoo foju bale-ẹjọ, ibẹ ni sẹria to tọ si i yoo ti to o lọwọ.


Irin oju ọna Reluwee lawọn eleyii lọọ ji tu tọwọ fi tẹ wọn ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Akolo ajọ ẹsọ alaabo sifu difẹnsi, ẹka tipinlẹ Kwara, ni awọn adigunjale meji yii, Waheed Ganiyu ati Mojeed Afọlabi, wa bayii. Lagbegbe Ogbondoroko, nijọba ibilẹ Asa, nipinlẹ Kwara, ni wọn ti n ji irin oju ọna Reluwee tu tọwọ fi tẹ wọn. Alukoro ajọ naa, Ọlasunkanmi Ayẹni, sọ fun awọn oniroyin niluu Ilọrin, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, pe ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022, lọwọ tẹ awọn afurasi naa lasiko ti wọn ṣe akọlu si dukia ijọba, ti wọn tu irin opopona ti Reluwee n rin lagbegbe Ogbondoroko. O tẹsiwaju pe ọpọ awọn to huwa ọdaran yii ni wọn ko nigbagbọ ninu ọja ọla rere, ti wọn si n ba gbogbo igbiyanju ijọba apapọ lati sọ orile-ede Naijiria dọtun jẹ. Ayẹni rọ awọn ẹgbẹ fijilante, ki wọn maa wa ni oju lalakan fi n ṣọri nigba gbogbo, ki wọn si maa mu gbogbo awọn kọlọransi ọdaran ti wọn ko fẹ ki orile-ede yii nisinmi lati maa fi wọn jofin.


Ọṣun 2022: Agbẹjọro agba mẹjọ, lọọya mejidinlaaadọta ni yoo ṣoju Adeleke – Alimi

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ofuutufẹẹtẹ ni ẹjọ ti Gomina Oyetọla ati ẹgbẹ APC pe lati ta ko ijawe olubori gomina tuntun l’Ọṣun, Sẹnetọ Ademọla Adeleke. Igbakeji alakoso ipolongo ibo fun ọkunrin naa, lasiko idibo gomina to waye kọja nipinlẹ Ọṣun, Barisita Kọla Alimi, lo sọ bẹẹ. Alimi ṣalaye pe agbẹjọro agba (SAN) mẹjọ ati awọn agbẹjọro mejidinlaaadọta ni awọn olujẹjọ mẹtẹẹta, iyẹn ajọ eleto idibo INEC, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ati ẹgbẹ oṣelu PDP gba lati yanju gbogbo ohun ti ẹgbẹ APC ko jọ. A oo ranti pe ibo to le ni ẹgbẹrun mejidinlọgbọn ni Adeleke fi fi ẹyin Oyetọla balẹ ninu idibo gomina ọjọ kẹrindinlogun, oṣu Keje, ọdun yii. Lẹyin naa ni Oyetọla ati ẹgbẹ APC wọ Adeleke, ajọ INEC ati ẹgbẹ PDP lọ sile-ẹjọ to n gbọ ẹsun to ṣu yọ lẹyin idibo (Tribunal) Ibudo idibo to din diẹ ni ọtalelẹẹẹdẹgbẹrin (749) ni Oyetọla gbe lọ si kootu, lara awọn nnkan to n sọ ni pe adiju ibo wa ni awọn ibudo idibo naa. O n beere pe ki ajọ eleto idibo fagi le esi idibo agbegbe naa, ki ajọ eleto idibo si gba satifikeeti ọwọ Adeleke fun oun.


A oo ranti pe ibo to le ni ẹgbẹrun mejidinlọgbọn ni Adeleke fi fi ẹyin Oyetọla balẹ ninu idibo gomina ọjọ kẹrindinlogun, oṣu Keje, ọdun yii. Lẹyin naa ni Oyetọla ati ẹgbẹ APC wọ Adeleke, ajọ INEC ati ẹgbẹ PDP lọ sile-ẹjọ to n gbọ ẹsun to ṣu yọ lẹyin idibo (Tribunal) Ibudo idibo to din diẹ ni ọtalelẹẹẹdẹgbẹrin (749) ni Oyetọla gbe lọ si kootu, lara awọn nnkan to n sọ ni pe adiju ibo wa ni awọn ibudo idibo naa. O n beere pe ki ajọ eleto idibo fagi le esi idibo agbegbe naa, ki ajọ eleto idibo si gba satifikeeti ọwọ Adeleke fun oun. Amọ ṣa, Alimi ṣalaye pe digbi lawọn wa, ko si si mimi kan to le mi awọn, ati pe awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun ni wọn finu-findọ dibo fun Sẹnetọ Ademọla Adeleke lasiko idibo to kọja.


Amọ ṣa, Alimi ṣalaye pe digbi lawọn wa, ko si si mimi kan to le mi awọn, ati pe awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun ni wọn finu-findọ dibo fun Sẹnetọ Ademọla Adeleke lasiko idibo to kọja.


Abẹẹ ri Mato, ọmọọdun mẹta lo fipa ba lo pọ

Faith Adebọla Akolo awọn ọlọpaa ipinlẹ Bauchi, nibi ti wọn ti n ṣewadii awọn oniṣekuṣe atawọn ọdaran abẹle ni Ọgbẹni Mato Yohannah, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn yii wa, ibẹ ni wọn ti n beere ọrọ lọwọ ẹ fun ti ẹsun fifipa ba ọmọọdun mẹta laṣepọ ti wọn fi kan an. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, SP Ahmed Mohammed Wakil, to sọrọ yii di mimọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọgbọnjọ, oṣu Kẹjọ yii, sọ pe nnkan bii aago mọkanla alẹ ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹjọ, lawọn lọọ fi pampẹ ofin gbe afurasi naa nile rẹ to wa labule Jimbin, nijọba ibilẹ Ganjuwa, nipinlẹ Bauchi. O ni adugbo kan naa lọkunrin yii n gbe pẹlu awọn obi ọmọ irinsẹ to han leemọ yii. Awọn obi ọmọ naa ni wọn mẹjọ Mato lọ si tọlọpaa, nigba ti iya ọmọ ọhun ṣakiyesi ẹjẹ ati ọgbẹ labẹ ọmọ rẹ, ti wọn si bi ọmọ naa leere ohun to ṣe e, lo ba naka si ile Mato. Nigba ti afurasi naa de teṣan, ti wọn beere bọrọ ṣẹ jẹ lọwọ ẹ, ko tiẹ jampata rara, niṣe lo n fẹyin ọwọ lu ara wọn, o ni loootọ loun ṣe kinni fọmọ naa. Wọn tun bi i pe o ti to eemelo tiru ẹ ti waye, o ni ko ju eemeji lọ, o nigba tiya ọmọ naa ko si nile, ti wọn ni koun ba wọn mojuto ọmọ ọhun loun huwa agbaaya naa.


Awọn obi ọmọ naa ni wọn mẹjọ Mato lọ si tọlọpaa, nigba ti iya ọmọ ọhun ṣakiyesi ẹjẹ ati ọgbẹ labẹ ọmọ rẹ, ti wọn si bi ọmọ naa leere ohun to ṣe e, lo ba naka si ile Mato. Nigba ti afurasi naa de teṣan, ti wọn beere bọrọ ṣẹ jẹ lọwọ ẹ, ko tiẹ jampata rara, niṣe lo n fẹyin ọwọ lu ara wọn, o ni loootọ loun ṣe kinni fọmọ naa. Wọn tun bi i pe o ti to eemelo tiru ẹ ti waye, o ni ko ju eemeji lọ, o nigba tiya ọmọ naa ko si nile, ti wọn ni koun ba wọn mojuto ọmọ ọhun loun huwa agbaaya naa. Alukoro ọlọpaa ni ọrọ ko wa ẹlẹrii mọ, ole to gbe panla ti jẹwọ, o lawọn ti n palẹ faili ẹjọ afurasi yii mọ, awọn si maa taari ẹ siwaju adajọ laipẹ, ko le lọọ fẹnu ara ẹ ṣalaye aburu to ṣe lọhun-un.


Alukoro ọlọpaa ni ọrọ ko wa ẹlẹrii mọ, ole to gbe panla ti jẹwọ, o lawọn ti n palẹ faili ẹjọ afurasi yii mọ, awọn si maa taari ẹ siwaju adajọ laipẹ, ko le lọọ fẹnu ara ẹ ṣalaye aburu to ṣe lọhun-un.


Ọgọrun-un kan miliọnu lawọn to ji Kazeem ati iyawo ọmọ ẹ gbe n beere n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọgọrun-un kan miliọnu Naira lawọn agbebọn to ji Kazeem Asalapa ati iyawo ọmọ rẹ gbe lagbegbe Gaa-Olobi, Oko-Olowo, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, n beere fun. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago mejila aabọ oru ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni awọn eeyan naa ya bo agbegbe Gaa-Olobi, Oko-Olowo, niluu Ilọrin, ti wọn si n yinbọn leralera. Ni wọn ba wọle tọkọ-taya yii lọ, nigba ti wọn ko ri ọkọ ni wọn gbe baba ati iyawo lọ. Aarọ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni wọn pe mọlẹbi awọn eeyan yii, ti wọn si n beere fun ọgọrun-un kan miliọnu Naira gẹgẹ bii owo itusilẹ. Lasiko ti wọn n dunaadura, ti wọn si bẹ wọn pe awọn ko lowo to to iye iyẹn ni wọn gba lati gba miliọnu mẹta Naira. Nigba ti a pe Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ọkasanmi Ajayi, o ni wọn o ti i fi iṣẹlẹ naa to awọn leti.


Kome n tẹẹsi ibọn ẹ tuntun, lo ba fi pa ọmọ ọdun mọkanla

Faith Adebọla Ko sọna ti Kome Ọgaga, iyẹn ọkunrin tẹ ẹ n wo fọto ẹ yii, ko fi ni i rojọ arogbẹmi-aya, yoo rojọ, ẹnu ẹ aa fẹrẹ bo ni kootu, afaimọ si lọrọ rẹ ko ni i ba ẹwọn fọpa-wọn lọ, iyẹn bi wọn o ba ni ki wọn lọọ pa a nigbẹyin. Ẹsun ti wọn fi kan an ni pe o yinbọn pa ọmọọlọmọ, Merrit Hossana, ọmọọdun mọkanla, nibi ti afurasi ọdaran yii ti ni koun tẹẹsi ibọn agbelẹrọ kan to ṣẹṣẹ ra, wo. Ilu kan ti wọn n pe ni Ozoro, nijọba ibilẹ Ariwa Isoko, nipinlẹ Delta, niṣẹlẹ yii ti waye lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja lọhun-un. Alaye ti Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Delta, James Edafe, ṣe lọjọ Tusidee, ọsẹ yii, ni pe awọn aladuugbo kan ni wọn waa fẹjọ sun ni ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Delta pe iṣẹlẹ aburu kan ti waye, Kome ti yinbọn pa Hossana, lọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ. Awọn ti wọn ri ohun to ṣẹlẹ sọ pe awọn o mọ ibi to ti ri ibọn ilewọ pompo ọhun, ṣugbọn ibọn tuntun ni, bo tilẹ jẹ pe ki i ṣe ibọn oyinbo. Ṣe aṣọ tuntun ni i ṣe olowo ẹ ni roderode, ibọn tuntun to tẹ ẹ lọwọ yii lo ni koun gbọ iṣẹ ẹ wo, lo ba rọ ẹtu ati ọta si i, o ki i, o si tawọ si adodo ẹ, n lakọ irin ba fọhun akin gbola.


Alaye ti Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Delta, James Edafe, ṣe lọjọ Tusidee, ọsẹ yii, ni pe awọn aladuugbo kan ni wọn waa fẹjọ sun ni ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Delta pe iṣẹlẹ aburu kan ti waye, Kome ti yinbọn pa Hossana, lọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ. Awọn ti wọn ri ohun to ṣẹlẹ sọ pe awọn o mọ ibi to ti ri ibọn ilewọ pompo ọhun, ṣugbọn ibọn tuntun ni, bo tilẹ jẹ pe ki i ṣe ibọn oyinbo. Ṣe aṣọ tuntun ni i ṣe olowo ẹ ni roderode, ibọn tuntun to tẹ ẹ lọwọ yii lo ni koun gbọ iṣẹ ẹ wo, lo ba rọ ẹtu ati ọta si i, o ki i, o si tawọ si adodo ẹ, n lakọ irin ba fọhun akin gbola. Ṣugbọn Yoruba bọ, wọn ni ọmọ ire ko si ninu ibọn, inu igbo etile ni Kome yinbọn si, b’ariwo ibọn ṣe n rọlẹ, igbe ọmọde to n ṣere tiẹ lo tẹle e, ibọn ti ba a, oju-ẹsẹ lo ti n ja raparapa nilẹ bii ejo to ṣẹ lẹyin, o n pọkaka iku, nigba toro ibọn mu un. Eyi ti afurasi naa iba si fi duro ṣaajo diẹ, wọn ni niṣe ni jagunlabi ta kọṣọ sinu igbẹ, lo ba na papa bora, o sa lọ rau. Atigba naa ni wọn ti n wa a, ti wọn ko si ri i nile.


Ṣugbọn Yoruba bọ, wọn ni ọmọ ire ko si ninu ibọn, inu igbo etile ni Kome yinbọn si, b’ariwo ibọn ṣe n rọlẹ, igbe ọmọde to n ṣere tiẹ lo tẹle e, ibọn ti ba a, oju-ẹsẹ lo ti n ja raparapa nilẹ bii ejo to ṣẹ lẹyin, o n pọkaka iku, nigba toro ibọn mu un. Eyi ti afurasi naa iba si fi duro ṣaajo diẹ, wọn ni niṣe ni jagunlabi ta kọṣọ sinu igbẹ, lo ba na papa bora, o sa lọ rau. Atigba naa ni wọn ti n wa a, ti wọn ko si ri i nile. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọgbọjọ, oṣu yii, lọwọ awọn ọtẹlẹmuyẹ ba a nile ọrẹ rẹ kan, nibi to sa pamọ si, awọn ọlọpaa fẹrẹ ma da a mọ mọ, tori irun dada lo gbe sori ko too yinbọn, ṣugbọn o ti gẹrun naa kuro, boya nitori ki wọn ma le tete mọ poun ni, ni wọn ba fi ṣẹkẹṣẹkẹ si i lọwọ, wọn mu un lọ sahaamọ ọlọpaa. Nigba ti wọn lọọ ṣayẹwo ile ẹ, wọn ri ibọn naa nibẹ, o loun ṣẹṣẹ ra a ni, oun fẹ tẹẹsi ẹ wo ni ọta ibọn naa fi ṣeeṣi ba ọmọ to doloogbe naa. Wọn tun bi i pe ki lo fẹẹ fi ibọn ṣe, n lọrọ ba pesi jẹ, ko dahun, niṣe lo dorikodo, to n wo su u. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ yii, Edafe ti sọ pe laipẹ ni Kome ati ibọn tuntun ẹ maa fara han niwaju adajọ, lati gba idajọ to tọ si wọn.


Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọgbọjọ, oṣu yii, lọwọ awọn ọtẹlẹmuyẹ ba a nile ọrẹ rẹ kan, nibi to sa pamọ si, awọn ọlọpaa fẹrẹ ma da a mọ mọ, tori irun dada lo gbe sori ko too yinbọn, ṣugbọn o ti gẹrun naa kuro, boya nitori ki wọn ma le tete mọ poun ni, ni wọn ba fi ṣẹkẹṣẹkẹ si i lọwọ, wọn mu un lọ sahaamọ ọlọpaa. Nigba ti wọn lọọ ṣayẹwo ile ẹ, wọn ri ibọn naa nibẹ, o loun ṣẹṣẹ ra a ni, oun fẹ tẹẹsi ẹ wo ni ọta ibọn naa fi ṣeeṣi ba ọmọ to doloogbe naa. Wọn tun bi i pe ki lo fẹẹ fi ibọn ṣe, n lọrọ ba pesi jẹ, ko dahun, niṣe lo dorikodo, to n wo su u. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ yii, Edafe ti sọ pe laipẹ ni Kome ati ibọn tuntun ẹ maa fara han niwaju adajọ, lati gba idajọ to tọ si wọn.


Lati Eko ni Ṣẹgun atọrẹ ẹ ti lọọ ji ewurẹ gbe n’Ibadan tọwọ Amọtẹkun fi tẹ wọn

Jọkẹ Amọri Lati adugbo Alapẹrẹ to wa ni Ketu, niluu Eko, ni awọn ọrẹ meji kan, Ṣẹgun Ọladipọ, ẹni ogoji ọdun, ati Wale Samuel, toun naa jẹ ẹni ogoji ọdun, ti gbera, ti wọn lọ si awọn adugbo kaakiri ipinlẹ Ọyọ ati Ọṣun, ti wọn si ji ọpọlọpọ ewurẹ kọwọ ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ Ọyọ too tẹ wọn. Awọn afurasi yii ti ji ewurẹ bii mejidinlogun ni agbegbe Old Ifẹ Road, nijọba ibilẹ Ẹgbẹda, niluu Ibadan, ki ọwọ ẹṣọ Amọtẹkun too tẹ wọn pẹlu awọn ẹru ofin naa. Ẹran ewurẹ mejidinlogun ti wọn jẹ aaye, ọkọ Masida ti nọmba rẹ jẹ EPE 857 HM, ẹgbẹrun mejilelaaadọta Naira le diẹ ati awọn nnkan mi-in ni wọn ba lọwọ wọn. Awọn eeyan naa jẹwọ pe awọn ti lọọ ji ewurẹ ni awọn agbegbe kan ni kan ni ilu Oṣogbo ati Ọdẹ-Omu, ki awọn too waa tun ṣe iru iṣẹ kan naa yii niluu Ibadan. Oju-ẹsẹ ni awọn agbofinro ibilẹ yii ti mu wọn, ti ọkan ninu awọn ọga wọn to n ri si awọn iṣẹ akanṣẹ, Ọgbẹni Oluṣọla Ọladunjoye, si fidi rẹ mulẹ pe awọn ti fa wọn le awọn agbofinro lọwọ fun ijiya to tọ.


Lẹyin ọjọ kẹka ti wọn n wa wọn, wọn ba oku akẹkọọ meji nihooho ni KWASU

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin L’Ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, ni wọn ba oku ololufẹ meji kan, Tobilọba Daniel, ati ọrẹbinrin rẹ, Arẹwa Abayọmi, akẹkọọ ileewe giga Fasiti ipinlẹ Kwara, (KWASU) Malete, ninu yara ti wọn n gbe lẹyin ọjọ mẹta ti wọn ti n wa wọn. ALAROYE gbọ pe ipele keji ni awọn akẹkọọ naa wa, ti wọn si n ṣe idanwo lọwọ lasiko ti iṣẹlẹ buruku yii waye. Ọkan lara awọn ẹlẹgbẹ wọn to ba oniroyin wa sọrọ sọ pe o ṣee ṣe ko jẹ pe majele ni awọn oloogbe yii jẹ tori pe lẹyin ọjọ kẹta ti wọn o ri wọn ninu yara ikẹkọọ lati lọọ ṣedanwo ni wọn wa wọn lọ si ibi ti wọn gba ile si nigboro, ti wọn si ba oku awọn mejeeji nihooho lẹyin ti wọn ja ilẹkun wọle tan. Alukoro ileewe naa, Hajia Saeedat Aliyu, sọ pe awọn alaṣẹ ileewe KWASU ko ti i sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ naa. Alukoro ọlọpaa ni Kwara, (SP) Ajayi Ọkasanmi, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o sọ pe ọlọpaa lo ran wọn lọwọ lati ja ilẹkun wọle nigba ti iṣẹlẹ naa de etiigbọ wọn, wọn si ti ko oku wọn lọ sileewosan ẹkọṣẹ Fasiti, Ilọrin (UITH), fun ayẹwo to peye lati le mọ iru iku to pa wọn.


Agbalẹ ni Sunday ni papakọ ofurufu Eko, o tun n gbe egboogi oloro

Faith Adebọla Ọwọ palaba ọkunrin kan ti wọn porukọ ẹ ni Sunday Ohiagu, ọmọ bibi ipinlẹ Anambra yii ti segi, iṣẹ agbalẹ ati imọtoto ayika ni wọn gba a fun ni papakọ ofurufu Muritala Muhammed to wa n’Ikẹja, l’Ekoo, iṣẹ naa si lawọn ọga rẹ ro pe o n ṣe to si n gbowo oṣu, ko sẹni to fura pe baba ẹni ọdun mejilelogoji (42) naa ti ya bara sidii iṣẹ arufin mi-in, o ti n ṣe okoowo egboogi oloro labẹnu, wọn lo ti dọga laarin awọn ẹlẹgbẹ rẹ ti wọn jọ n huwa ọdaran ọhun, ki aṣiri rẹ too tu laarin ọsẹ to kọja yii, ti wọn si mu un. Alukoro ajọ to n gbogun ti okoowo, ilo ati gbigbe egboogi oloro nilẹ wa, National Drug Law Enforcement Agency (NDLEA), Ọgbẹni Fẹmi Babafẹmi lo sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ sori ikanni Alaroye lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kẹjọ yii. Babafẹmi ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, to kọja lọwọ awọn agbofinro tẹ Sunday, arinrin-ajo ẹni ọdun mẹtalelọgbọn (34) kan to porukọ ẹ ni Obinna Jacob Osita lo taṣiiri ẹ, Osita fẹẹ wọ baaluu ero Airpeace ni papakọ ofurufu MMIA, Ikẹja, lọ siluu Dubai, lorileede United Arab Emirate (UAE), o gbe baagi mẹta dani, o fẹẹ gbe awọn baagi naa wọ baaluu, nigba ti wọn si bi i leere pe ki lo wa ninu ẹru ọwọ ẹ, o ni aṣọ, gaari, ede ati awọn nnkan tẹnu n jẹ loun n gbe lọ fawọn mọlẹbi oun ni Dubai. Ṣugbọn gbogbo bi wọn ṣe n gbe awọn baagi naa kọja lori ẹrọ ti wọn fi n ṣayẹwo ẹru, bẹẹ lẹrọ naa n han goorogo, eyi to fi han pe Osita lẹbọ lẹru, n ni wọn ba bẹrẹ si i tu awọn ẹru naa, wọn ba gaari loootọ, wọn si ri apo ede to di kudukudu sibẹ, ṣugbọn laarin gaari ati ede, egboogi oloro lo fi ha aarin wọn, ayẹwo si ti fihan pe Cannabis sativa, ti wọn n pe ni igbo, lo wa nibẹ. Awọn ẹru ofin naa tẹwọn to kilogiraamu mẹrin o le diẹ (4.25kg), nigba ti wọn si ṣewadii, Osita, ọmọ bibi ipinlẹ Imo, jẹwọ pe oun kọ loun lẹru o, oṣiṣẹ ẹẹpọọtu naa, Obinna, lo ni in, o lo kan fi oun boju ni, lakara ba tu sepo. Wọn ti mu awọn mejeeji, wọn si ti wa lahaamọ awọn ẹṣọ NDLEA ti wọn n ba iṣẹ iwadii niṣo.


Ṣugbọn gbogbo bi wọn ṣe n gbe awọn baagi naa kọja lori ẹrọ ti wọn fi n ṣayẹwo ẹru, bẹẹ lẹrọ naa n han goorogo, eyi to fi han pe Osita lẹbọ lẹru, n ni wọn ba bẹrẹ si i tu awọn ẹru naa, wọn ba gaari loootọ, wọn si ri apo ede to di kudukudu sibẹ, ṣugbọn laarin gaari ati ede, egboogi oloro lo fi ha aarin wọn, ayẹwo si ti fihan pe Cannabis sativa, ti wọn n pe ni igbo, lo wa nibẹ. Awọn ẹru ofin naa tẹwọn to kilogiraamu mẹrin o le diẹ (4.25kg), nigba ti wọn si ṣewadii, Osita, ọmọ bibi ipinlẹ Imo, jẹwọ pe oun kọ loun lẹru o, oṣiṣẹ ẹẹpọọtu naa, Obinna, lo ni in, o lo kan fi oun boju ni, lakara ba tu sepo. Wọn ti mu awọn mejeeji, wọn si ti wa lahaamọ awọn ẹṣọ NDLEA ti wọn n ba iṣẹ iwadii niṣo. Wọn lawọn mejeeji ti jẹwọ bi ọrọ ṣe jẹ, Osita si ṣalaye pe awọn to n ba afurasi ọdaran naa ṣiṣẹ ṣi pọ, ti wọn n ba a gbe egboogi oloro lọ siluu oyinbo. Babafẹmi ni awọn otẹlẹmuyẹ ti n ba iṣẹ lọ lati tuṣu desalẹ ikoko, ati lati mu gbogbo awọn ẹmẹwa agbalẹ to n gbegboogi oloro yii.


Wọn lawọn mejeeji ti jẹwọ bi ọrọ ṣe jẹ, Osita si ṣalaye pe awọn to n ba afurasi ọdaran naa ṣiṣẹ ṣi pọ, ti wọn n ba a gbe egboogi oloro lọ siluu oyinbo. Babafẹmi ni awọn otẹlẹmuyẹ ti n ba iṣẹ lọ lati tuṣu desalẹ ikoko, ati lati mu gbogbo awọn ẹmẹwa agbalẹ to n gbegboogi oloro yii.


Irọ ni o! A ko yọ ẹnikẹni ninu awọn to n dupo Alaafin- Baba Iyaji

Ọlawale Ajao, Ibadan Lati ọsẹ to kọja, titi di ba a ṣe n kọ iroyin yii, ko si iroyin to da awuyewuye silẹ ni ipinlẹ Ọyọ ju ọrọ eto lati fi ọba tuntun jẹ lode Ọyọ lọ. Lati ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2023, ti Alaafin Ọyọ karundinlaaadọta (45), ti Ọba Lamidi Adeyẹmi ti waja lawọn afọbajẹ ti wa lori akitiyan lati fi ẹlomi-in jọba ilu iṣẹnbaye naa, ọmọ oye mọkandinlọgọfa (119) lo si ti fifẹ han lati gori apere baba nla wọn to ṣofo ọhun. Ṣugbọn lọsẹ to kọja niroyin kan lu jade pe diẹ ninu awọn afọbajẹ Ọyọ, Agunpopo, Arole, Ọna Iṣokun Atingiṣi pẹlu Baba Iyaji, iyẹn Ọmọọba Mukaila Afọnja ti i ṣe olori awọn ọmọọba Ọyọ lọwọlọwọ, ṣepade pẹlu awọn aṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii, wọn si yọ orukọ mọkanlelọgọta danu ninu awọn ọmọ oye wọnyi, to fi jẹ pe ninu mejidinlọgọta yooku to kogo ja ni wọn yoo ti mu ọkan ṣoṣo tí yóò pada jọba ninu wọn. Iroyin to da igboro ru gan-an niyi nitori pupọ ninu awọn idile to lẹtọọ si ipo Alaafin, to fi mọ awọn ti ko tilẹ ba idile ọba Ọyọ tan rara ni wọn fara ya lori igbesẹ ti wọn ni ijọba ati awọn afọbajẹ gbe yii. Lara awọn araalu ti wọn fibinu sọrọ lori igbesẹ yii ni Ọgbẹni Bọsun Amọo ati Taiwo Ademọla. Amọo sọ pe “Wọn ti n fi oṣelu bọ ọrọ oye Alaafin, idi ti wọn ṣe n fi i falẹ gan-an niyẹn.


Iroyin to da igboro ru gan-an niyi nitori pupọ ninu awọn idile to lẹtọọ si ipo Alaafin, to fi mọ awọn ti ko tilẹ ba idile ọba Ọyọ tan rara ni wọn fara ya lori igbesẹ ti wọn ni ijọba ati awọn afọbajẹ gbe yii. Lara awọn araalu ti wọn fibinu sọrọ lori igbesẹ yii ni Ọgbẹni Bọsun Amọo ati Taiwo Ademọla. Amọo sọ pe “Wọn ti n fi oṣelu bọ ọrọ oye Alaafin, idi ti wọn ṣe n fi i falẹ gan-an niyẹn. Loju temi, wọn ti mọ idile ti ọba kan, ko si yẹ ki wọn fi kinni yii falẹ to bayii rara. Ni ti Ọgbẹni Ademọla, o ni nibi ti wọn n ba kinni yii lọ yii, afaimọ lọrọ yii ko ni i pada di ohun ti wọn n gbera wọn lọ sile-ẹjọ si nigba ti wọn ba pada mu ẹni ti wọn fẹẹ fi jọba tan”. Lara awọn ọmọọba Ọyọ to ta ko iru igbesẹ bẹẹ l’Ọmọọba Afọlabi Ademọla Adeṣina, ẹni to la ọrọ mọlẹ pe o ti pẹ diẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ti n gbe igbesẹ lati ri i daju pe ọkan ninu awọn to n dupo Alaafin lati idile Agunloye ni wọn yoo papa joye nla naa.


Loju temi, wọn ti mọ idile ti ọba kan, ko si yẹ ki wọn fi kinni yii falẹ to bayii rara. Ni ti Ọgbẹni Ademọla, o ni nibi ti wọn n ba kinni yii lọ yii, afaimọ lọrọ yii ko ni i pada di ohun ti wọn n gbera wọn lọ sile-ẹjọ si nigba ti wọn ba pada mu ẹni ti wọn fẹẹ fi jọba tan”. Lara awọn ọmọọba Ọyọ to ta ko iru igbesẹ bẹẹ l’Ọmọọba Afọlabi Ademọla Adeṣina, ẹni to la ọrọ mọlẹ pe o ti pẹ diẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ti n gbe igbesẹ lati ri i daju pe ọkan ninu awọn to n dupo Alaafin lati idile Agunloye ni wọn yoo papa joye nla naa. O ni ṣaaju nijọba ipinlẹ Ọyọ, nipasẹ ileeṣẹ to n ri si akoso ijọba ibilẹ ati ọrọ oye jijẹ, ti ran olootu ijọba ibilẹ Atiba si Baba Iyaji lati pa a laṣẹ pe idile Agunloye ni wọn gbọdọ ti fa ẹni to maa jọba kalẹ. Ọmọọba Adeṣina waa rọ ijọba lati fun igbimọ awọn afọbajẹ Ọyọ laaye lati ṣe ojuṣe wọn gẹgẹ bi ofin ṣe gbe agbara naa wọ wọn lati yan ẹni to ba tọ sori apere, ṣugbọn o, ki wọn ni suuru ki ẹjọ to wa ni kootu lori ọrọ oye yii pari na ki wọn too gbe igbesẹ kankan lori atifi ọba tuntun jẹ. ALAROYE pe Biṣọọbu-Agba Ayọ Ladigbolu, ti oun naa jẹ ọkan ninu awọn to n dupo ọba naa lati gbọ tẹnu ẹ lori ọrọ to wa nilẹ yii, baba to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ oye to n dupo Alaafin lati idile Agunloye yii woye pe ijọba ipinlẹ Ọyọ, Alaafin Ọyọ ati suuru lo ṣee yanju ọrọ to wa nilẹ yii.


O ni ṣaaju nijọba ipinlẹ Ọyọ, nipasẹ ileeṣẹ to n ri si akoso ijọba ibilẹ ati ọrọ oye jijẹ, ti ran olootu ijọba ibilẹ Atiba si Baba Iyaji lati pa a laṣẹ pe idile Agunloye ni wọn gbọdọ ti fa ẹni to maa jọba kalẹ. Ọmọọba Adeṣina waa rọ ijọba lati fun igbimọ awọn afọbajẹ Ọyọ laaye lati ṣe ojuṣe wọn gẹgẹ bi ofin ṣe gbe agbara naa wọ wọn lati yan ẹni to ba tọ sori apere, ṣugbọn o, ki wọn ni suuru ki ẹjọ to wa ni kootu lori ọrọ oye yii pari na ki wọn too gbe igbesẹ kankan lori atifi ọba tuntun jẹ. ALAROYE pe Biṣọọbu-Agba Ayọ Ladigbolu, ti oun naa jẹ ọkan ninu awọn to n dupo ọba naa lati gbọ tẹnu ẹ lori ọrọ to wa nilẹ yii, baba to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ oye to n dupo Alaafin lati idile Agunloye yii woye pe ijọba ipinlẹ Ọyọ, Alaafin Ọyọ ati suuru lo ṣee yanju ọrọ to wa nilẹ yii. Ladigbolu, ẹni to jẹ ọkan ninu awọn to n dupo ọba lati igun Agunloye sọ pe loootọ, idile oun lofin ti ijọba n lo lọwọ bayii ti fẹẹ yan ọba tuntun, sibẹ, oun paapaa fara mọ ọn pe ki wọn maa fun awọn idile ti ko ti i jọba ri naa lanfaani lati maa gori itẹ Alaafin nitori ori apere baba gbogbo awọn jọ ni. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ‘Wọn ko ti i gbe orukọ awọn to pegede jade. Ṣugbọn idile tiwa gan-an ni ti Agunloye.


Ladigbolu, ẹni to jẹ ọkan ninu awọn to n dupo ọba lati igun Agunloye sọ pe loootọ, idile oun lofin ti ijọba n lo lọwọ bayii ti fẹẹ yan ọba tuntun, sibẹ, oun paapaa fara mọ ọn pe ki wọn maa fun awọn idile ti ko ti i jọba ri naa lanfaani lati maa gori itẹ Alaafin nitori ori apere baba gbogbo awọn jọ ni. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ‘Wọn ko ti i gbe orukọ awọn to pegede jade. Ṣugbọn idile tiwa gan-an ni ti Agunloye. Wọn o le yọ awa kuro nibẹ, nitori ofin to wa nilẹ ti ijọba n lo, ofin yẹn naa ni wọn ṣi fẹẹ lo bayii. ‘‘Ootọ ni pe ọmọ baba kan naa jọ ni gbogbo wa, nitori Alaafin Atiba lo ṣẹ gbogbo wa silẹ. Ṣugbọn nigba ti ofin ti waa wa lorii pe ta loye kan lero yii, ijọba ti sọ pe ofin yẹn lawọn yoo tẹle.


Wọn o le yọ awa kuro nibẹ, nitori ofin to wa nilẹ ti ijọba n lo, ofin yẹn naa ni wọn ṣi fẹẹ lo bayii. ‘‘Ootọ ni pe ọmọ baba kan naa jọ ni gbogbo wa, nitori Alaafin Atiba lo ṣẹ gbogbo wa silẹ. Ṣugbọn nigba ti ofin ti waa wa lorii pe ta loye kan lero yii, ijọba ti sọ pe ofin yẹn lawọn yoo tẹle. Bi atunṣe yoo ba tiẹ wa, o di ọjọ mi-in. ‘‘Wọn ki i si i ṣe atunṣe oye jijẹ lai ṣe pe ọba n bẹ lori itẹ. Iyẹn ni ko ye ọpọlọpọ eeyan.


Bi atunṣe yoo ba tiẹ wa, o di ọjọ mi-in. ‘‘Wọn ki i si i ṣe atunṣe oye jijẹ lai ṣe pe ọba n bẹ lori itẹ. Iyẹn ni ko ye ọpọlọpọ eeyan. Ti wọn yoo ba ṣatunṣe yẹn, ti emi yii gan-an si fara mọ pe o yẹ ka ṣe nigba to ba ya, wọn gbọdọ fara balẹ ni. Gudugudu kan ko si le yi ofin pada. Ariwo gee ko le yi ofin pada.


Ti wọn yoo ba ṣatunṣe yẹn, ti emi yii gan-an si fara mọ pe o yẹ ka ṣe nigba to ba ya, wọn gbọdọ fara balẹ ni. Gudugudu kan ko si le yi ofin pada. Ariwo gee ko le yi ofin pada. Gbogbo awa ọmọọba gbọdọ tẹle ofin ni, nitori abẹ ofin ni gbogbo wa wa, ẹni kan ọ ga ju ofin lọ. Gomina to si sọ pe ofin to n bẹ nilẹ loun yoo lo, o ni ohun to ri.’’ Ṣugbọn olori idile Adelabu, ọkan ninu awọn arọmọdọmọ Alaafin Atiba to lẹtọọ sipo Alaafin Ọyọ, Alhaja Sidikatu Ejide Ọlọna, sọ pe ofin atijọ ni Biṣọọbu-agba Ladigbolu n tọka si yẹn, ijọba ipinlẹ Ọyọ funra rẹ lo si ṣofin tuntun ọhun to pa ofin atijọ to n sọ rẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Idile Agunloye nikan ni wọn ba ṣepade, wọn o pe awọn idile yooku si i rara.


Gbogbo awa ọmọọba gbọdọ tẹle ofin ni, nitori abẹ ofin ni gbogbo wa wa, ẹni kan ọ ga ju ofin lọ. Gomina to si sọ pe ofin to n bẹ nilẹ loun yoo lo, o ni ohun to ri.’’ Ṣugbọn olori idile Adelabu, ọkan ninu awọn arọmọdọmọ Alaafin Atiba to lẹtọọ sipo Alaafin Ọyọ, Alhaja Sidikatu Ejide Ọlọna, sọ pe ofin atijọ ni Biṣọọbu-agba Ladigbolu n tọka si yẹn, ijọba ipinlẹ Ọyọ funra rẹ lo si ṣofin tuntun ọhun to pa ofin atijọ to n sọ rẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Idile Agunloye nikan ni wọn ba ṣepade, wọn o pe awọn idile yooku si i rara. Awọn ọmọọba mọkanlelọgọta ti iroyin sọ pe wọn wọgi le wọnyẹn, wọn o ṣepade kankan pẹlu wọn, yala ki wọn too wọgi le wọn tabi lẹyin ti wọn gbe igbesẹ yẹn tan. “Bakan naa ni wọn ko fi iwe kankan ranṣẹ si wa lati fi igbesẹ ta a gbọ pe wọn gbe yii to wa leti. A kan deede ka a lori ẹrọ ayujara pe wọn wọgi le wa naa ni.


Awọn ọmọọba mọkanlelọgọta ti iroyin sọ pe wọn wọgi le wọnyẹn, wọn o ṣepade kankan pẹlu wọn, yala ki wọn too wọgi le wọn tabi lẹyin ti wọn gbe igbesẹ yẹn tan. “Bakan naa ni wọn ko fi iwe kankan ranṣẹ si wa lati fi igbesẹ ta a gbọ pe wọn gbe yii to wa leti. A kan deede ka a lori ẹrọ ayujara pe wọn wọgi le wa naa ni. Eyi jẹ ami iwa igberaga ti ijọba hu si awa ọmọọba. Bii pe ijọba fi ṣẹkẹṣẹkẹ de Baba Iyaji lọwọ pe ko ba idile yẹn ṣepade ni. Baba Iyaji ni lati ṣepade yii nitori wọn ni bi aṣẹ yẹn ṣe wa latoke niyẹn.


Eyi jẹ ami iwa igberaga ti ijọba hu si awa ọmọọba. Bii pe ijọba fi ṣẹkẹṣẹkẹ de Baba Iyaji lọwọ pe ko ba idile yẹn ṣepade ni. Baba Iyaji ni lati ṣepade yii nitori wọn ni bi aṣẹ yẹn ṣe wa latoke niyẹn. Lẹyin yẹn la gbọ pe awọn mejidinlọgọta (58) pere ni wọn mu ninu awọn ọmọ oye. Gbogbo awọn mejeejidinlọgọta wọnyi, idile Agunloye nikan ni wọn ti wa. Wọn wọgi le gbogbo awọn ọmọ Atiba yooku.


Lẹyin yẹn la gbọ pe awọn mejidinlọgọta (58) pere ni wọn mu ninu awọn ọmọ oye. Gbogbo awọn mejeejidinlọgọta wọnyi, idile Agunloye nikan ni wọn ti wa. Wọn wọgi le gbogbo awọn ọmọ Atiba yooku. Baba Iyaji ko si fi iwe kankan to fọwọ si ranṣẹ si wa. Ki ijọba ipinlẹ Ọyọ ati ijọba ibilẹ Atiba ṣalaye ohun to n ṣẹlẹ fun wa, ki wọn jẹ ka mọ ibi ti iroyin yii ti wa. “Ijọba ko lẹtọọ lati ba awọn afọbajẹ da si eto ti wọn fi maa fa ọmọ to maa jọba kalẹ.


Baba Iyaji ko si fi iwe kankan to fọwọ si ranṣẹ si wa. Ki ijọba ipinlẹ Ọyọ ati ijọba ibilẹ Atiba ṣalaye ohun to n ṣẹlẹ fun wa, ki wọn jẹ ka mọ ibi ti iroyin yii ti wa. “Ijọba ko lẹtọọ lati ba awọn afọbajẹ da si eto ti wọn fi maa fa ọmọ to maa jọba kalẹ. Bawo ni wọn ṣe maa yọ awọn ọmọ oye ti idile yooku fa kalẹ kuro nigba to jẹ pe ipo baba nla wọn ti gbogbo wọn jọ lẹtọọ si ni wọn jọ n du”? Iya ẹni ọdun mẹrinlelaaadọrun-un (94) yii tẹsiwaju pe “iya ni mo jẹ si gbogbo awọn ọmọ Atiba to n lakaka lati gori itẹ baba nla wọn. Nitori naa, itan ye mi daadaa, bẹẹ naa ni mo si mofin to rọ mọ ọrọ ọba jijẹ lode Ọyọ.


Bawo ni wọn ṣe maa yọ awọn ọmọ oye ti idile yooku fa kalẹ kuro nigba to jẹ pe ipo baba nla wọn ti gbogbo wọn jọ lẹtọọ si ni wọn jọ n du”? Iya ẹni ọdun mẹrinlelaaadọrun-un (94) yii tẹsiwaju pe “iya ni mo jẹ si gbogbo awọn ọmọ Atiba to n lakaka lati gori itẹ baba nla wọn. Nitori naa, itan ye mi daadaa, bẹẹ naa ni mo si mofin to rọ mọ ọrọ ọba jijẹ lode Ọyọ. Ati itan ati ofin lo yẹ ka maa lo, ka le maa pin ipo yii dọgbandọgba laarin awọn ọmọ Atiba to lẹtọọ sipo baba wọn. “Ofin ọdun 1961 nijọba n tẹle lati fi Alaafin jẹ. Ofin atijọ leyi, nitori igbimọ ti ijọba gbe kalẹ, eyi ti Ladẹhinde dari, ti gbe ilana tuntun jade lọdun 1976 lati maa fi yan Alaafin Ọyọ.


Ati itan ati ofin lo yẹ ka maa lo, ka le maa pin ipo yii dọgbandọgba laarin awọn ọmọ Atiba to lẹtọọ sipo baba wọn. “Ofin ọdun 1961 nijọba n tẹle lati fi Alaafin jẹ. Ofin atijọ leyi, nitori igbimọ ti ijọba gbe kalẹ, eyi ti Ladẹhinde dari, ti gbe ilana tuntun jade lọdun 1976 lati maa fi yan Alaafin Ọyọ. Ilana tuntun yii lo faaye silẹ lati maa fi ọmọ oye jọba pẹlu ilana to tọ, to si wa ni ibamu pẹlu ibẹru Ọlọrun, nitori gbogbo idile to lẹtọọ sipo Alaafin pata lofin tuntun yii ko sinu. Ijọba ipinlẹ Ọyọ tun gbe igbimọ oluwadii kan dide lọdun 1995 ti wọn pe ni Ọlọkọ Commission of Inquiry. Abajade iwadii igbimọ ti Ọlọkọ dari yii tun fidi ẹ mulẹ pe eto tuntun ti igbimọ Ladẹhinde gbe kalẹ lati maa fi yan Alaafin Ọyọ gan-an lo tọna ju lọ, oun lo yẹ kijọba maa lo.


Ilana tuntun yii lo faaye silẹ lati maa fi ọmọ oye jọba pẹlu ilana to tọ, to si wa ni ibamu pẹlu ibẹru Ọlọrun, nitori gbogbo idile to lẹtọọ sipo Alaafin pata lofin tuntun yii ko sinu. Ijọba ipinlẹ Ọyọ tun gbe igbimọ oluwadii kan dide lọdun 1995 ti wọn pe ni Ọlọkọ Commission of Inquiry. Abajade iwadii igbimọ ti Ọlọkọ dari yii tun fidi ẹ mulẹ pe eto tuntun ti igbimọ Ladẹhinde gbe kalẹ lati maa fi yan Alaafin Ọyọ gan-an lo tọna ju lọ, oun lo yẹ kijọba maa lo. “Bi awọn ọmọkunrin Atiba mọkọọkanla ti wọn lẹtọọ lati maa jẹ Alaafin ṣe to tẹle ara wọn niwọnyi Adelu Agunloye (akọbi), Agbọin Adelabu, Adeṣiyan, Adeyẹmi Alowolodu, Tẹla Agbojulogun, Adeṣetan, Tẹla Okitipapa, Adeṣọkan ati bẹẹ bẹẹ lọ. “Ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe awọn meji pere, iyẹn idile Adelu Agunloye ati idile Adeyẹmi Alowolodu nikan ni wọn ti i jẹ Alaafin ninu mọkọọkanla latigba ti Alaafin Atiba ti tẹ Ọyọ tuntun ta a wa yii do. “Eeyan mẹrin lo ti jọba ni idile Agunloye, orukọ wọn ni Adelu Agunloye funra rẹ, Lawani Agogoija, Ṣiyanbọla Ladigbolu ati Bello Gbadegẹṣin.


“Bi awọn ọmọkunrin Atiba mọkọọkanla ti wọn lẹtọọ lati maa jẹ Alaafin ṣe to tẹle ara wọn niwọnyi Adelu Agunloye (akọbi), Agbọin Adelabu, Adeṣiyan, Adeyẹmi Alowolodu, Tẹla Agbojulogun, Adeṣetan, Tẹla Okitipapa, Adeṣọkan ati bẹẹ bẹẹ lọ. “Ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe awọn meji pere, iyẹn idile Adelu Agunloye ati idile Adeyẹmi Alowolodu nikan ni wọn ti i jẹ Alaafin ninu mọkọọkanla latigba ti Alaafin Atiba ti tẹ Ọyọ tuntun ta a wa yii do. “Eeyan mẹrin lo ti jọba ni idile Agunloye, orukọ wọn ni Adelu Agunloye funra rẹ, Lawani Agogoija, Ṣiyanbọla Ladigbolu ati Bello Gbadegẹṣin. Ni idile Adeyẹmi Alowolodu, mẹta ninu wọn lo ti jẹ Alaafin. Orukọ wọn ni Adeyẹmi Alowolodu Kin-in-ni, Adeniran Adeyẹmi Keji ati Lamidi Adeyẹmi Kẹta. Awọn igun mejeeji to ti jọba niyẹn ninu awọn ọmọ Atiba, awọn ọmọ yooku ko ti i jẹ, bẹẹ ni ko ti i si ọmọ wọn kankan to jọba’’.


Ni idile Adeyẹmi Alowolodu, mẹta ninu wọn lo ti jẹ Alaafin. Orukọ wọn ni Adeyẹmi Alowolodu Kin-in-ni, Adeniran Adeyẹmi Keji ati Lamidi Adeyẹmi Kẹta. Awọn igun mejeeji to ti jọba niyẹn ninu awọn ọmọ Atiba, awọn ọmọ yooku ko ti i jẹ, bẹẹ ni ko ti i si ọmọ wọn kankan to jọba’’. O waa rọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ akoso Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, lati fun awọn idile Atiba ti ko ti i jọba ri lanfaani lati gori apere baba wọn. Pẹlu bi nnkan ṣe n lọ yii, boya leto lati yan Alaafin Ọyọ tuntun le lọ wọọrọwọ lai jẹ pe wọn yanju ẹ pẹlu ija. Ọwọ ofin lo si ṣee ṣe ki wọn fi ja ija naa, iyẹn bi ko ba la nnkan mi-in lọ.


O waa rọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ akoso Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, lati fun awọn idile Atiba ti ko ti i jọba ri lanfaani lati gori apere baba wọn. Pẹlu bi nnkan ṣe n lọ yii, boya leto lati yan Alaafin Ọyọ tuntun le lọ wọọrọwọ lai jẹ pe wọn yanju ẹ pẹlu ija. Ọwọ ofin lo si ṣee ṣe ki wọn fi ja ija naa, iyẹn bi ko ba la nnkan mi-in lọ. Ṣugbọn Baba Iyaji, olori awọn ọmọọba ti wọn lo yọ orukọ awọn idile kan kuro ninu iwe idibo iye ọba sọ pe ko si nnkan to jọ bẹẹ. Ọmọọba Afọnja ṣalaye fakọroyin wa lori ẹrọ ibanisọrọ pe “Ipade ta a ṣe yẹn, a pe awọn agbaagba lati idile Agunloye lati waa fidi awọn ọmọ oye to ti ọdọ wọn wa mulẹ ni, boya a le ri ninu awọn to n duye lorukọ idile wọn, to jẹ pe ki i ṣe ọmọ idile Agunloye. Ohun ta a fẹẹ ṣe ni lati mọ awọn ojulowo ọmọọba.


Ṣugbọn Baba Iyaji, olori awọn ọmọọba ti wọn lo yọ orukọ awọn idile kan kuro ninu iwe idibo iye ọba sọ pe ko si nnkan to jọ bẹẹ. Ọmọọba Afọnja ṣalaye fakọroyin wa lori ẹrọ ibanisọrọ pe “Ipade ta a ṣe yẹn, a pe awọn agbaagba lati idile Agunloye lati waa fidi awọn ọmọ oye to ti ọdọ wọn wa mulẹ ni, boya a le ri ninu awọn to n duye lorukọ idile wọn, to jẹ pe ki i ṣe ọmọ idile Agunloye. Ohun ta a fẹẹ ṣe ni lati mọ awọn ojulowo ọmọọba. Ori idile Agunloye la ti bẹrẹ eto yii, a ko ti i yọ ẹnikẹni kuro ninu awọn to n dupo Alaafin. “Onikaluku wọn n ṣe tiwọn ni. Loootọ nipade waye, ṣugbọn a ko ti i yọ ẹnikankan”.


Ori idile Agunloye la ti bẹrẹ eto yii, a ko ti i yọ ẹnikẹni kuro ninu awọn to n dupo Alaafin. “Onikaluku wọn n ṣe tiwọn ni. Loootọ nipade waye, ṣugbọn a ko ti i yọ ẹnikankan”.


Ijọba Dapọ Abiọdun tọwọ bọwe adehun pẹlu ileeṣẹ tuntun l’Ogun

Gbenga Amos Bi gbogbo eto naa ba lọ bi wọn ṣe sọ, ko ni i pẹ tawọn ọdọ ti ko riṣẹ ṣe nipinlẹ Ogun yoo fi maa ribi ṣiṣẹ ounjẹ oojọ wọn, ti wọn yoo si maa rowo gbọ bukaata, latari bi ijọba ipinlẹ naa ṣe n wọnu adehun pẹlu awọn olokoowo aladaani lati da awọn ileeṣẹ nla nla silẹ nipinlẹ Ogun. Iru adehun bẹẹ leyi to waye lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹjọ yii, nigba ti Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, ati ileeṣẹ nla kan, African Industries Group, tọwọ bọwe adehun lati da ileeṣẹ ti yoo maa rọ irin, ileeṣe ahurin-tunrin-rọ kan silẹ nipinlẹ naa laipẹ. Alaga ileeṣẹ ọhun, Ọgbẹni Raj Gupta, eebo ọmọ ilẹ India, lo ṣoju ileeṣẹ rẹ nibi ipade kan to waye nileejọba ipinlẹ naa l’Oke-Mọsan, l’Abẹokuta, pẹlu gomina. Gupta ni ileeṣẹ ti yoo maa ṣe ipese irin ati alumin, iyẹn aluminium naa yoo na wọn to ẹẹdẹgbẹta miliọnu owo dọla ($500 million) ki wọn too fidi ẹ mulẹ, ṣugbọn eto ti wa ni sẹpẹ lori eyi. O ni, o kere tan, iye eeyan ti ileeṣẹ yii yoo fa jade kuro lara awọn alainiṣẹlọwọ, ti wọn yoo di oṣiṣẹ to n gbowo oṣu nipinlẹ Ogun yoo ju ẹgbẹrun marun-un lọ, yatọ sawọn ontaja atawọn ti yoo tun maa ṣe oriṣii awọn okoowo mi-in, ti wọn yoo si maa janfaani lara ileeṣẹ naa. Oyinbo naa sọ lẹyin ipade wọn pe, inu oun dun si itẹsiwaju ti ijọba Abiọdun ti mu ba ipinlẹ Ogun lẹka okoowo ati ipese iṣẹ, o si tun dupẹ bijọba ṣe gbaruku ti wọn, ti wọn si pese awọn nnkan ti yoo mu ki iṣẹ wọn rọrun, ki wọn le tete bẹrẹ.


Gupta ni ileeṣẹ ti yoo maa ṣe ipese irin ati alumin, iyẹn aluminium naa yoo na wọn to ẹẹdẹgbẹta miliọnu owo dọla ($500 million) ki wọn too fidi ẹ mulẹ, ṣugbọn eto ti wa ni sẹpẹ lori eyi. O ni, o kere tan, iye eeyan ti ileeṣẹ yii yoo fa jade kuro lara awọn alainiṣẹlọwọ, ti wọn yoo di oṣiṣẹ to n gbowo oṣu nipinlẹ Ogun yoo ju ẹgbẹrun marun-un lọ, yatọ sawọn ontaja atawọn ti yoo tun maa ṣe oriṣii awọn okoowo mi-in, ti wọn yoo si maa janfaani lara ileeṣẹ naa. Oyinbo naa sọ lẹyin ipade wọn pe, inu oun dun si itẹsiwaju ti ijọba Abiọdun ti mu ba ipinlẹ Ogun lẹka okoowo ati ipese iṣẹ, o si tun dupẹ bijọba ṣe gbaruku ti wọn, ti wọn si pese awọn nnkan ti yoo mu ki iṣẹ wọn rọrun, ki wọn le tete bẹrẹ. Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ mẹta sẹyin nijọba ipinlẹ Ogun gbe iru igbesẹ to jọ eyi pẹlu ileeṣẹ mi-in loju ọna ati pese iṣẹ fawọn eeyan ipinlẹ naa.


Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ mẹta sẹyin nijọba ipinlẹ Ogun gbe iru igbesẹ to jọ eyi pẹlu ileeṣẹ mi-in loju ọna ati pese iṣẹ fawọn eeyan ipinlẹ naa.


Nitori fidio, Baba to bi Alaaja le e kuro nile n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Itiju nla lo ba ọmọbinrin kan to jẹ akẹkọọ ileewe gbogboniṣe to wa nipinlẹ Ọyọ, pẹlu bi ọrẹkunrin rẹ ṣe gbe fidio ibi ti wọn ti ba ara wọn laṣepọ sori ẹrọ ayelujara, eyi to mu ki baba ọmọbinrin naa binu le e jade nile. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, oye akọkọ lọmọbinrin tọpọ awọn ẹgbẹ ẹ maa n pe l’Alaaja yii ṣẹṣẹ pari ninu imọ nipa ayẹwo ẹjẹ (Science Laboratory Technology) nileewe gbogbonise kan naa ti ọrẹkunrin ẹ ọhun n lọ, bo tilẹ jẹ pe ọmọlẹyin rẹ lọkunrin naa jẹ nileewe, nitori iyẹn ko ti i pari ẹkọ tiẹ. Eto ifimọkunmọ iwe (Industrial Training) ọlọdun kan to yẹ ki Alaaja ṣe lẹyin ẹkọ naa lo n ṣe lọwọ nileeṣẹ kan ti wọn ti n ṣayẹwo ẹjẹ n’Ibadan, to fi wa ọrẹkunrin ẹ ta a forukọ bo laṣiiri yii lọ sile, ti wọn ba ara wọn laṣepọ. Gbogbo bi wọn ṣe n ṣe kinni ọhun lọkunrin naa ka silẹ pẹlu ẹrọ ibanisọrọ rẹ, ko si sẹni to mọ boya awọn mejeeji ni wọn jọ mọ nipa ẹ, nnkan to ṣaa han ninu fidio ọhun ni bi Alaaja ṣe jokoo le ololufẹ ẹ lori, to si fi ọwọ ara ẹ fi kinni ololufẹ ẹ sabẹ. Fidio yii la gbọ pe ọmokunrin naa fi ranṣẹ sori ikanni ẹrọ ayelujara kan ti wọn n pe ni Teligram. Bi awọn ẹlẹgbẹ ẹ to fi i ranṣẹ si ṣe ri i ni kaluku wọn naa n fi i ranṣẹ sibomi-in.


Gbogbo bi wọn ṣe n ṣe kinni ọhun lọkunrin naa ka silẹ pẹlu ẹrọ ibanisọrọ rẹ, ko si sẹni to mọ boya awọn mejeeji ni wọn jọ mọ nipa ẹ, nnkan to ṣaa han ninu fidio ọhun ni bi Alaaja ṣe jokoo le ololufẹ ẹ lori, to si fi ọwọ ara ẹ fi kinni ololufẹ ẹ sabẹ. Fidio yii la gbọ pe ọmokunrin naa fi ranṣẹ sori ikanni ẹrọ ayelujara kan ti wọn n pe ni Teligram. Bi awọn ẹlẹgbẹ ẹ to fi i ranṣẹ si ṣe ri i ni kaluku wọn naa n fi i ranṣẹ sibomi-in. Bẹẹ ni fidio ibalopọ naa di ohun ti gbogbo aye n ri kaakiri nibi gbogbo. Gbogbo ara ti Alaaja da ninu fidio yii ni baba ẹ paapaa foju ara ẹ wo. Irira itu ti ọmọdebinrin ti ko ju ẹni ogun ọdun lọ yii pa ninu fidio ta a wi yii lo mu baba naa le e jade nile pẹlu ibinu, ko ma ko iranu to n ṣe kiri igboro ran awọn aburo ẹ ninu ile.


Bẹẹ ni fidio ibalopọ naa di ohun ti gbogbo aye n ri kaakiri nibi gbogbo. Gbogbo ara ti Alaaja da ninu fidio yii ni baba ẹ paapaa foju ara ẹ wo. Irira itu ti ọmọdebinrin ti ko ju ẹni ogun ọdun lọ yii pa ninu fidio ta a wi yii lo mu baba naa le e jade nile pẹlu ibinu, ko ma ko iranu to n ṣe kiri igboro ran awọn aburo ẹ ninu ile.


Polongo ibo nile ẹsin ko o rẹwọn he – INEC

Faith Adebọla Pẹlu bi ọjọ tawọn ẹgbẹ oṣelu atawọn oludije wọn yoo bẹrẹ eto ipolongo ibo ojutaye ṣe sun mọle, awọn aṣa kan to ti maa n waye lasiko ipolongo naa tẹlẹ ti dohun eewọ bayii, ajọ INEC ti ṣekilọ pe aṣa ka polongo ibo ni mọṣalaaṣi, tabi ni ṣọọṣi, tabi ka gbe eegun ati igunnuko jade, atawọn aṣa to fara pẹ ẹ ko gbọdọ waye lọtẹ yii, tori ẹnikẹni ti wọn ba mu nidii iru nnkan bẹẹ yoo fẹwọn jura, yoo tun sanwo itanran. Ikilọ yii jade lasiko ti Kọmiṣanna ajọ naa lori eto iroyin, ilukoro ati ilanilọyẹ nipa eto idibo, Festus Okoye, n ba awọn oniroyin sọrọ niluu Abuja, lọjọ Abamẹta, Satide, lori ipalẹmọ ati ilana tawọn ẹgbẹ oṣelu gbọdọ tẹle lasiko ipolongo ibo wọn. Okoye ni omi tuntun ti ru lagbo oṣelu ilẹ wa, ẹja tuntun si ti wọ ọ pẹlu iwe ofin eto idibo tuntun ti Aarẹ Muhammadu Buhari buwọ lu loṣu Keji, ọdun yii, eyi ti ajọ INEC n lo lọwọlọwọ, kawọn oloṣelu yaa tẹti silẹ tori ilu ti ko s’ofin l’ẹṣẹ o si. N lọkunrin naa ba bẹrẹ si i ka awọn apa kan jade ninu iwe ofin eto idibo, o ka abala kejilelaaadọrun-un jade, o ni abala yii ti sọ ọ deewọ fun oludije ati ẹgbẹ oṣelu wọn lati sọrọ alufaaṣa, tabi ki wọn ṣẹẹkẹeebu sira wọn lasiko ipolongo, ko gbọdọ si itabuku ẹni, ikanra, ipẹgan ati lilo awọn ede ailọwọ eyikeyii. O ni isọri kẹta, ni abala ọhun ṣofin pe awọn ibi ti wọn ti fẹẹ polongo ibo ko gbọdọ jẹ ile ijọsin bii mọṣalaṣi, ṣọọṣi tabi ibi tawọn ẹlẹsin abalaye ti n ṣe ẹsin wọn, wọn o si gbọdọ ki ọrọ ẹgbẹ oṣelu kan bọnu iwaasu wọn, ko gbọdọ si aṣẹ tabi imọran kan lati dari awọn olujọsin sinu ẹgbẹ oṣelu kan tabi omi-in. “Ko ṣeni to gbọdọ mu eegun jade lati fi fa ero wa sibi ipolongo ibo rẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ si lilo oriṣa tabi awọn nnkan ibilẹ kan lati fi faju awọn eeyan mọra lọọ sibi ipolongo ibo, boya ṣaaju ọjọ ipolongo tabi lẹyin ẹ paapaa.


N lọkunrin naa ba bẹrẹ si i ka awọn apa kan jade ninu iwe ofin eto idibo, o ka abala kejilelaaadọrun-un jade, o ni abala yii ti sọ ọ deewọ fun oludije ati ẹgbẹ oṣelu wọn lati sọrọ alufaaṣa, tabi ki wọn ṣẹẹkẹeebu sira wọn lasiko ipolongo, ko gbọdọ si itabuku ẹni, ikanra, ipẹgan ati lilo awọn ede ailọwọ eyikeyii. O ni isọri kẹta, ni abala ọhun ṣofin pe awọn ibi ti wọn ti fẹẹ polongo ibo ko gbọdọ jẹ ile ijọsin bii mọṣalaṣi, ṣọọṣi tabi ibi tawọn ẹlẹsin abalaye ti n ṣe ẹsin wọn, wọn o si gbọdọ ki ọrọ ẹgbẹ oṣelu kan bọnu iwaasu wọn, ko gbọdọ si aṣẹ tabi imọran kan lati dari awọn olujọsin sinu ẹgbẹ oṣelu kan tabi omi-in. “Ko ṣeni to gbọdọ mu eegun jade lati fi fa ero wa sibi ipolongo ibo rẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ si lilo oriṣa tabi awọn nnkan ibilẹ kan lati fi faju awọn eeyan mọra lọọ sibi ipolongo ibo, boya ṣaaju ọjọ ipolongo tabi lẹyin ẹ paapaa. “Bakan naa, abala kẹfa iwe ofin eto idibo yii sọ pe ẹgbẹ oṣelu kan, oludije tabi ọmọ-oye, titi kan ijoye ẹgbẹ, ko gbọdọ lo awọn ẹṣọ alaabo ti wọn gbe nnkan ija oloro dani, ibaa jẹ ẹṣọ alaabo aladaani tabi tijọba, bẹẹ ni wọn ko gbọdọ pe awọn ẹgbẹ ajijagbara tabi awọn ẹgbẹ alaabo ilu pe ki wọn le pese aabo fawọn nibi ipolongo tabi lasiko ti eto idibo n lọ lọwọ,” Okoye lo n ṣalaye ọrọ bẹẹ. Ki lo maa ṣẹlẹ sawọn to ba rufin ọhun? Ọkunrin naa sọ pe iwe ofin naa ti to ijiya tijọba maa fi jẹ awọn arufin lẹsẹẹsẹ sinu iwe naa.


“Bakan naa, abala kẹfa iwe ofin eto idibo yii sọ pe ẹgbẹ oṣelu kan, oludije tabi ọmọ-oye, titi kan ijoye ẹgbẹ, ko gbọdọ lo awọn ẹṣọ alaabo ti wọn gbe nnkan ija oloro dani, ibaa jẹ ẹṣọ alaabo aladaani tabi tijọba, bẹẹ ni wọn ko gbọdọ pe awọn ẹgbẹ ajijagbara tabi awọn ẹgbẹ alaabo ilu pe ki wọn le pese aabo fawọn nibi ipolongo tabi lasiko ti eto idibo n lọ lọwọ,” Okoye lo n ṣalaye ọrọ bẹẹ. Ki lo maa ṣẹlẹ sawọn to ba rufin ọhun? Ọkunrin naa sọ pe iwe ofin naa ti to ijiya tijọba maa fi jẹ awọn arufin lẹsẹẹsẹ sinu iwe naa. O ni: “Ẹgbẹ oṣelu, oludije tabi ọmọ-oye to ba ṣẹ lodi si abala kejidinlaaadọrun-un iwe ofin yii, o ti rufin, to ba jẹ oludije ni, yoo sanwo itanran ti ko ni i din ni miliọnu kan Naira, tabi ko ṣẹwọn oṣu mejila. Ṣugbọn to ba jẹ ẹgbẹ oṣelu lo jẹbi ẹsun yii, faini miliọnu meji Naira ni, iyẹn to ba jẹ igba akọkọ to dẹṣẹ niyẹn, ṣugbọn to ba jẹ igba keji, yoo maa fi miliọnu kan Naira le si iye to yẹ ko san. “Ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ, to si jẹbi ṣiṣe agbodegba fawọn janduku lati gbe sẹyin oludije kan ki wọn si kọlu oludije mi-in, faini ẹẹdẹgbẹta naira tabi ẹwọn oṣu mẹta ni yoo fi jura, tabi mejeeji.” INEC lo ṣalaye bẹẹ.


O ni: “Ẹgbẹ oṣelu, oludije tabi ọmọ-oye to ba ṣẹ lodi si abala kejidinlaaadọrun-un iwe ofin yii, o ti rufin, to ba jẹ oludije ni, yoo sanwo itanran ti ko ni i din ni miliọnu kan Naira, tabi ko ṣẹwọn oṣu mejila. Ṣugbọn to ba jẹ ẹgbẹ oṣelu lo jẹbi ẹsun yii, faini miliọnu meji Naira ni, iyẹn to ba jẹ igba akọkọ to dẹṣẹ niyẹn, ṣugbọn to ba jẹ igba keji, yoo maa fi miliọnu kan Naira le si iye to yẹ ko san. “Ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ, to si jẹbi ṣiṣe agbodegba fawọn janduku lati gbe sẹyin oludije kan ki wọn si kọlu oludije mi-in, faini ẹẹdẹgbẹta naira tabi ẹwọn oṣu mẹta ni yoo fi jura, tabi mejeeji.” INEC lo ṣalaye bẹẹ.


Abiyamọ tootọ, Abacha tun fowo ranṣẹ sawọn ọmọ Naijiria latọrun

Faith Adebọla Owe Yoruba to sọ pe oku ọlọmọ ki i sun gbagbe, ti ṣe ṣe mọ gbogbo ọmọ Naijiria lara bayii, pẹlu bi ọkan lara awọn olori orileede wa to ti ku ṣe dide nigba to ri gbogbo wahala ati ipọnju ta a n la kọja ni Naijiria, to si taari owo gọbọi si wa pe ka fi gbọ bukaata wa. Ko kuku sẹni meji ta a n peri ju Ọgagun Sani Abacha lọ, olori orileede wa laye ologun, laipẹ yii lo fi owo ranṣẹ si Naijiria, owo kekere kọ o, owo tabua ni, miliọnu mẹtalelogun owo dọla to jẹ ti wọn ba ṣẹ ẹ sowo Naira, owo ti i dẹru boṣi gidi ni, orileede Amẹrika lo fowo naa ran si wa lọtẹ yii. Eyi si kọ nigba akọkọ tọkunrin to nifẹẹ awọn eeyan rẹ daadaa yii yoo kọju si wa ṣe loore, afi bii ẹni pe o ti mọ ipọnju tawọn eeyan orileede yoo doju kọ lọjọ iwaju, bawọn obi ṣe n tọju ogun pamọ de ọmọ wọn lọjọ iwaju, bẹẹ ni Oloogbe Sanni ha owo Naijiria kaakiri awọn orileede agbaye kan, to n da a pada fun wa kọngbẹ-kọngbẹ bi lilo ba ti kan an. Ta lo n jiyan pe ko ri bẹẹ? Lọdun 2000 to fowo sọwọ si wa kẹyin, miliọnu lọna ọọdunrun owo dọla ($311.7 million) o le mọkanla ati aabọ l’Amẹrika taari si Naijiria, wọn lara owo Abacha to tọju sọdọ awọn ni. Ni 2018, orileede Switzerland la ti gba owo lọdun yẹn, miliọnu okoolelọọọdunrun ati meji ($322 million), wọn lowo t’Abacha ni ki wọn da pada fun wa niyẹn.


Ta lo n jiyan pe ko ri bẹẹ? Lọdun 2000 to fowo sọwọ si wa kẹyin, miliọnu lọna ọọdunrun owo dọla ($311.7 million) o le mọkanla ati aabọ l’Amẹrika taari si Naijiria, wọn lara owo Abacha to tọju sọdọ awọn ni. Ni 2018, orileede Switzerland la ti gba owo lọdun yẹn, miliọnu okoolelọọọdunrun ati meji ($322 million), wọn lowo t’Abacha ni ki wọn da pada fun wa niyẹn. Lọdun 2014, orileede Leichtenstein, l’Abacha ran, miliọnu lọna okoolerugba ati meje owo dọla ($227 million) lo fi ran wọn si wa. Boya o ti ṣe saa diẹ to ti fowo ṣọwọ si wa gbẹyin lo jẹ kowo naa pọ to bẹẹ, tori oun mẹjọ ṣaaju asiko naa, ọdun 2006 lo ti fi miliọnu mẹrinlelogoji ($44.1) ṣọwọ kẹyin latorileede Switzerland, ati miliọnu ọtalenirinwo le ẹyọ kan to fi ran wọn lọdun 2005. Awọn famili Abacha kan naa jẹwọ pe owo Abacha kan ha sawọn lọwọ, owo nla ni, ajọ EFCC lo tọpasẹ ẹ debẹ, awọn si fẹẹ ko o kalẹ, n ni wọn ba yọnda biliọnu kan ati igba kalẹ ($1.2b).


Lọdun 2014, orileede Leichtenstein, l’Abacha ran, miliọnu lọna okoolerugba ati meje owo dọla ($227 million) lo fi ran wọn si wa. Boya o ti ṣe saa diẹ to ti fowo ṣọwọ si wa gbẹyin lo jẹ kowo naa pọ to bẹẹ, tori oun mẹjọ ṣaaju asiko naa, ọdun 2006 lo ti fi miliọnu mẹrinlelogoji ($44.1) ṣọwọ kẹyin latorileede Switzerland, ati miliọnu ọtalenirinwo le ẹyọ kan to fi ran wọn lọdun 2005. Awọn famili Abacha kan naa jẹwọ pe owo Abacha kan ha sawọn lọwọ, owo nla ni, ajọ EFCC lo tọpasẹ ẹ debẹ, awọn si fẹẹ ko o kalẹ, n ni wọn ba yọnda biliọnu kan ati igba kalẹ ($1.2b). Ko tan sibẹ o, orileede meji l’Abacha fowo ran lọdun 2003 si Naijiria, awọn mejeeji lo si jiṣẹ, Jersey jiṣẹ ọgọjọ miliọnu dọla ($160 million), Switzerland naa jiṣẹ miliọnu mejidinlaaadọrun-un dọla ($88 million), yatọ si miliọnu mẹrinlelọgọta mi-in ti wọn kọkọ fi jiṣẹ fun wa lọdọdun 2000. Nibi t’Abacha fẹran awọn ọmọ Naijiria de, gẹrẹ to ku loṣu Kẹfa, ọdun 1998, ọdun naa ni wọn ti bẹrẹ si i gba owo wa lọwọ awọn mọlẹbi ẹ, miliọnu ẹẹdẹgbẹrin aabọ dọla ($750 million) ni wọn kọkọ fi bẹrẹ lọdun naa, nigba ti Ajagunfẹyinti Abdulsalami Abubakar gbajọba. Ẹnikan ti inu rẹ ko ni i dun si bi Abacha ṣe n fowo abu ṣe Abu lalejo yii ni Aarẹ wa, Muhammadu Buhari, tori tipẹtipẹ sẹyin ni Buhari ti sọ pe Abacha ko jiwo Naijiria o, bẹẹ ni ko jale rara, o kan palẹ awọn owo kan mọ kuro nilẹ lọna aitọ ni, bo tilẹ jẹ pe ọrọ ti Buhari sọ nigba naa bi ọpọ eeyan ninu, wọn adape ole lọmọ mi n fẹwọ, adape agbere ni ṣina.


Ko tan sibẹ o, orileede meji l’Abacha fowo ran lọdun 2003 si Naijiria, awọn mejeeji lo si jiṣẹ, Jersey jiṣẹ ọgọjọ miliọnu dọla ($160 million), Switzerland naa jiṣẹ miliọnu mejidinlaaadọrun-un dọla ($88 million), yatọ si miliọnu mẹrinlelọgọta mi-in ti wọn kọkọ fi jiṣẹ fun wa lọdọdun 2000. Nibi t’Abacha fẹran awọn ọmọ Naijiria de, gẹrẹ to ku loṣu Kẹfa, ọdun 1998, ọdun naa ni wọn ti bẹrẹ si i gba owo wa lọwọ awọn mọlẹbi ẹ, miliọnu ẹẹdẹgbẹrin aabọ dọla ($750 million) ni wọn kọkọ fi bẹrẹ lọdun naa, nigba ti Ajagunfẹyinti Abdulsalami Abubakar gbajọba. Ẹnikan ti inu rẹ ko ni i dun si bi Abacha ṣe n fowo abu ṣe Abu lalejo yii ni Aarẹ wa, Muhammadu Buhari, tori tipẹtipẹ sẹyin ni Buhari ti sọ pe Abacha ko jiwo Naijiria o, bẹẹ ni ko jale rara, o kan palẹ awọn owo kan mọ kuro nilẹ lọna aitọ ni, bo tilẹ jẹ pe ọrọ ti Buhari sọ nigba naa bi ọpọ eeyan ninu, wọn adape ole lọmọ mi n fẹwọ, adape agbere ni ṣina. Ṣa, niṣe ni ka maa dupẹ lọwọ Abacha, ka si tun maa dupẹ pataki lọwọ awọn orileede to fowo ran, ti wọn si fi jiṣẹ, ka parọwa sawọn orileede yooku ti owo baba wa lọdọ wọn, ki wọn ma jafara lati ba wa ko o, tori a ṣi nilo owo lati gbọ bukaata wa, ka waa bẹ ijọba wa ki wọn dakun nawo ti Dadi wa, abiyamọ tootọ ti ko gbagbe awọn ọmọ ẹ, n taari si wa yii, fun anfaani wa, nile loko.


Ṣa, niṣe ni ka maa dupẹ lọwọ Abacha, ka si tun maa dupẹ pataki lọwọ awọn orileede to fowo ran, ti wọn si fi jiṣẹ, ka parọwa sawọn orileede yooku ti owo baba wa lọdọ wọn, ki wọn ma jafara lati ba wa ko o, tori a ṣi nilo owo lati gbọ bukaata wa, ka waa bẹ ijọba wa ki wọn dakun nawo ti Dadi wa, abiyamọ tootọ ti ko gbagbe awọn ọmọ ẹ, n taari si wa yii, fun anfaani wa, nile loko.


ABIYAMỌ TOOTỌ, ABACHA TUN FOWO RANṢẸ SAWỌN ỌMỌ NAIJIRIA LAT’ỌRUN   Owe Yoruba to sọ pe oku ọlọmọ ki i sun gbagbe, ti ṣe ṣe mọ gbogbo ọmọ Naijiria lara bayii, pẹlu bi ọkan lara awọn olori orileede wa to ti ku ṣe dide nigba to ri gbogbo wahala ati ipọnju ta a n la kọja ni Naijiria, to si taari owo gọbọi si wa pe ka fi gbọ bukaata wa. Ko kuku sẹni meji ta a n peri ju Ọgagun Sani Abacha lọ, olori orileede wa laye ologun, laipẹ yii lo fi owo ranṣẹ si Naijiria, owo kekere kọ o, owo tabua ni, miliọnu mẹtalelogun owo dọla  to jẹ ti wọn ba ṣẹ ẹ sowo Naira, owo ti i dẹru boṣi gidi ni, orileede Amẹrika lo fowo naa ran si wa lọtẹ yii. Eyi si kọ nigba akọkọ tọkunrin to nifẹẹ awọn eeyan rẹ daadaa yii yoo kọju si wa ṣe loore, afi bii ẹni pe o ti mọ ipọnju tawọn eeyan orileede yoo doju kọ lọjọ iwaju, bawọn obi ṣe n tọju ogun pamọ de ọmọ wọn lọjọ iwaju, bẹẹ ni Oloogbe Sanni ha owo Naijiria kaakiri awọn orileede agbaye kan, to n da a pada fun wa kọngbẹ-kọngbẹ bi lilo ba ti kan an. Ta lo n jiyan pe ko ri bẹẹ? Lọdun 2000 to fowo sọwọ si wa kẹyin, miliọnu lọna ọọdunrun owo dọla ($311.7 million) o le mọkanla ati aabọ l’Amẹrika taari si Naijiria, wọn lara owo Abacha to tọju sọdọ awọn ni. Ni 2018, orileede Switzerland la ti gba owo lọdun yẹn, miliọnu okoolelọọọdunrun ati meji ($322 million), wọn lowo t’Abacha ni ki wọn da pada fun wa niyẹn. Lọdun 2014, orileede Leichtenstein, l’Abacha ran, miliọnu lọna okoolerugba ati meje owo dọla ($227 million) lo fi ran wọn si wa. Boya o ti ṣe saa diẹ to ti fowo ṣọwọ si wa gbẹyin lo jẹ kowo naa pọ to bẹẹ, tori oun mẹjọ ṣaaju asiko naa, ọdun 2006 lo ti fi miliọnu mẹrinlelogoji ($44.1) ṣọwọ kẹyin latorileede Switzerland, ati miliọnu ọtalenirinwo le ẹyọ kan to fi ran wọn lọdun 2005. Awọn famili Abacha kan naa jẹwọ pe owo Abacha kan ha sawọn lọwọ, owo nla ni, ajọ EFCC lo tọpasẹ ẹ debẹ, awọn si fẹẹ ko o kalẹ, n ni wọn ba yọnda biliọnu kan ati igba kalẹ ($1.2b). Ko tan sibẹ o, orileede meji l’Abacha fowo ran lọdun 2003 si Naijiria, awọn mejeeji lo si jiṣẹ, Jersey jiṣẹ ọgọjọ miliọnu dọla ($160 million), Switzerland naa jiṣẹ miliọnu mejidinlaaadọrun-un dọla ($88 million), yatọ si miliọnu mẹrinlelọgọta mi-in ti wọn kọkọ fi jiṣẹ fun wa lọdọdun 2000. Nibi t’Abacha fẹran awọn ọmọ Naijiria de, gẹrẹ to ku loṣu Kẹfa, ọdun 1998, ọdun naa ni wọn ti bẹrẹ si i gba owo wa lọwọ awọn mọlẹbi ẹ, miliọnu ẹẹdẹgbẹrin aabọ dọla ($750 million) ni wọn kọkọ fi bẹrẹ lọdun naa, nigba ti Ajagunfẹyinti Abdulsalami Abubakar gbajọba. Ẹnikan ti inu rẹ ko ni i dun si bi Abacha ṣe n fowo abu ṣe Abu lalejo yii ni Aarẹ wa, Muhammadu Buhari, tori tipẹtipẹ sẹyin ni Buhari ti sọ pe Abacha ko jiwo Naijiria o, bẹẹ ni ko jale rara, o kan palẹ awọn owo kan mọ kuro nilẹ lọna aitọ ni, bo tilẹ jẹ pe ọrọ ti Buhari sọ nigba naa bi ọpọ eeyan ninu, wọn adape ole lọmọ mi n fẹwọ, adape agbere ni ṣina. Ṣa, niṣe ni ka maa dupẹ lọwọ Abacha, ka si tun maa dupẹ pataki lọwọ awọn orileede to fowo ran, ti wọn si fi jiṣẹ, ka parọwa sawọn orileede yooku ti owo baba wa lọdọ wọn, ki wọn ma jafara lati ba wa ko o, tori a ṣi nilo owo lati gbọ bukaata wa, ka waa bẹ ijọba wa ki wọn dakun nawo ti Dadi wa, abiyamọ tootọ ti ko gbagbe awọn ọmọ ẹ, n taari si wa yii, fun anfaani wa, nile loko.


O tan! Ayu n lọ bi a ti kọwe rẹ lẹgbẹ PDP

Faith Adebọla Akoko yii o rọgbọ fun oludije funpo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party, Alaaji Atiku Abubakar, latari bi emi-o-gba iwọ-o-gba to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ naa ṣe fẹẹ fa aburada ẹgbẹ ọhun ya, wọn lawọn alatilẹyin rẹ ti koro oju si bi Atiku ṣe ṣadehun fun Nyesom Wike, Gomina ipinlẹ Rivers, pe bo ba jẹ lile Iyorchia Ayu kuro nipo Alaga lo maa fopin si gbodo-n-roṣọ to n ti n waye lẹgbẹ oṣelu naa, oun ti gba, oun si ti fara mọ ọn, ki Ayu lọọ wabikan jokoo si na. Adehun yii la gbọ pe o waye nigba ti Wike, ọkunrin to ti n kọrin ‘‘b’Arọni o wale, Onikoyi o sinmi ogun’’ lẹgbẹ oṣelu naa foju rinju pẹlu Atiku Abubakar niluu London, lorileede United Kingdom, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹjọ yii. Yatọ si yiyọ Ayu nipo, lara adehun ti wọn jọ fẹnu ko le lori ni pe iha Guusu ilẹ wa, iyẹn agbegbe ti Wike ti wa, ni yoo fa alaga mi-in kalẹ, ati pe wọn gbọdọ fun Wike atawọn alatilẹyin rẹ lanfaani lati fa ẹni tọkan wọn ba fẹ kalẹ. Wọn l’Atiku tun loun ti fara mọ ọn pe ki iha Guusu yan olori ileegbimọ aṣofin agba, iyẹn aarẹ awọn sẹnetọ, ki wọn si tun yan-anyan sawọn ipo adari kan nileegbimọ aṣofin, ti Atiku ati ẹgbẹ PDP ba ti jawe olubori ninu eto idibo gbogbogboo ọdun 2023 to n bọ yii. Ṣugbọn ko daju, boya Atiku ṣadehun pẹlu awọn Wike pe saa kan ṣoṣo loun yoo lo nipo, tabi ko ṣe bẹẹ, tori lara ohun ti Wike atawọn tiẹ n beere ni pe ki oludije naa tọwọ bọwe pe oun ko ni i lo ju saa ọdun mẹrin akọkọ lọ toun ba bọ sipo aarẹ. Wọn tun l’Atiku ti gba lati fun awọn eeyan ti Wike ba fa kalẹ yan ipo minisita pataki, nigba tijọba Atiku ba gori aleefa.


Wọn l’Atiku tun loun ti fara mọ ọn pe ki iha Guusu yan olori ileegbimọ aṣofin agba, iyẹn aarẹ awọn sẹnetọ, ki wọn si tun yan-anyan sawọn ipo adari kan nileegbimọ aṣofin, ti Atiku ati ẹgbẹ PDP ba ti jawe olubori ninu eto idibo gbogbogboo ọdun 2023 to n bọ yii. Ṣugbọn ko daju, boya Atiku ṣadehun pẹlu awọn Wike pe saa kan ṣoṣo loun yoo lo nipo, tabi ko ṣe bẹẹ, tori lara ohun ti Wike atawọn tiẹ n beere ni pe ki oludije naa tọwọ bọwe pe oun ko ni i lo ju saa ọdun mẹrin akọkọ lọ toun ba bọ sipo aarẹ. Wọn tun l’Atiku ti gba lati fun awọn eeyan ti Wike ba fa kalẹ yan ipo minisita pataki, nigba tijọba Atiku ba gori aleefa. Ṣe bu fun mi n bu fun ọ lọpọlọ n ke lodo, wọn lawọn igun ti Wike yii naa ti fọkan Atiku balẹ pe pẹlu adehun ati igbesẹ abẹwo rẹ ọhun, iduro o si, ibẹrẹ o si mọ, gbogbo atilẹyin ati igbarukuti to ba yẹ lawọn maa ṣe fun eto ipolongo ibo Atiku ati igbakeji rẹ, Ifeanyi Okowa, bawọn ṣe maa nawo lawọn maa nara pẹlu, ki ẹgbẹ oṣelu PDP le wọle ṣọ bii ekurọ, sipo agbara lọdun 2023. Amọ ṣa o, ni ti iyọnipo Alaga wọn, Ayu, wọn lawọn mejeeji ṣadehun pe wọn o gbọdọ yọ baba naa niyọ iwọsi rara, ki ọrọ ma tun lọọ bẹyin yọ, wọn gbọdọ fẹsọ ṣe e ni, ati pe ki wọn wa ipo pataki mi-in fun un nigba tijọba PDP ba gori aleefa. Latari awọn adehun yii, wọn lẹrin-in ayọ lo bọ lẹnu Wike ati Atiku niluu London, bawọn mejeeji ṣe fọwọ kọra wọn lọrun, bẹẹ lawọn gomina to wa pẹlu Wike, Ṣeyi Makinde tipinlẹ Ọyọ, Samuel Ortom tipinlẹ Benue ati Okezie Ikpeazu lati Abia, atawọn meji mi-in to tẹle Atiku lọ, naa di mọ ara wọn.


Ṣe bu fun mi n bu fun ọ lọpọlọ n ke lodo, wọn lawọn igun ti Wike yii naa ti fọkan Atiku balẹ pe pẹlu adehun ati igbesẹ abẹwo rẹ ọhun, iduro o si, ibẹrẹ o si mọ, gbogbo atilẹyin ati igbarukuti to ba yẹ lawọn maa ṣe fun eto ipolongo ibo Atiku ati igbakeji rẹ, Ifeanyi Okowa, bawọn ṣe maa nawo lawọn maa nara pẹlu, ki ẹgbẹ oṣelu PDP le wọle ṣọ bii ekurọ, sipo agbara lọdun 2023. Amọ ṣa o, ni ti iyọnipo Alaga wọn, Ayu, wọn lawọn mejeeji ṣadehun pe wọn o gbọdọ yọ baba naa niyọ iwọsi rara, ki ọrọ ma tun lọọ bẹyin yọ, wọn gbọdọ fẹsọ ṣe e ni, ati pe ki wọn wa ipo pataki mi-in fun un nigba tijọba PDP ba gori aleefa. Latari awọn adehun yii, wọn lẹrin-in ayọ lo bọ lẹnu Wike ati Atiku niluu London, bawọn mejeeji ṣe fọwọ kọra wọn lọrun, bẹẹ lawọn gomina to wa pẹlu Wike, Ṣeyi Makinde tipinlẹ Ọyọ, Samuel Ortom tipinlẹ Benue ati Okezie Ikpeazu lati Abia, atawọn meji mi-in to tẹle Atiku lọ, naa di mọ ara wọn. Bakan naa la gbọ pe tọtun-un tosi ti gba lati sinmi agbaja lati akoko yii lọ, wọn ni isoko-ọrọ-sira ẹni ati ibinu yoo rodo lọọ mumi lẹgbẹ oṣelu naa, eku yoo si bẹrẹ si i ke bii eku, tẹyẹ naa yoo maa ke bii ẹyẹ. Tẹ o ba gbagbe, fun bii ọjọ mẹta ni Wike atawọn tiẹ fi gbalejo awọn oludije funpo aarẹ mẹta ọtọọtọ, bẹrẹ latori Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu ti ẹgbẹ APC lọjọ Tusidee, Atiku lọjọ Wẹsidee, Peter Obi lati ẹgbẹ Labour, ti Ọbasanjọ ati Donald Duke sin lọ, lọjọ Tọsidee. Ipa ti adehun Wike ati Atiku yii yoo ni lori ajọsọ rẹ pẹlu awọn oludije yooku lẹnikan o ti i le sọ bayii.


Bakan naa la gbọ pe tọtun-un tosi ti gba lati sinmi agbaja lati akoko yii lọ, wọn ni isoko-ọrọ-sira ẹni ati ibinu yoo rodo lọọ mumi lẹgbẹ oṣelu naa, eku yoo si bẹrẹ si i ke bii eku, tẹyẹ naa yoo maa ke bii ẹyẹ. Tẹ o ba gbagbe, fun bii ọjọ mẹta ni Wike atawọn tiẹ fi gbalejo awọn oludije funpo aarẹ mẹta ọtọọtọ, bẹrẹ latori Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu ti ẹgbẹ APC lọjọ Tusidee, Atiku lọjọ Wẹsidee, Peter Obi lati ẹgbẹ Labour, ti Ọbasanjọ ati Donald Duke sin lọ, lọjọ Tọsidee. Ipa ti adehun Wike ati Atiku yii yoo ni lori ajọsọ rẹ pẹlu awọn oludije yooku lẹnikan o ti i le sọ bayii.


Lẹyin mọto, MC Oluọmọ tun fun Ọlaiya l’ẹbun ilẹ

Faith Adebọla Bi gbajugbaja oṣere tiata ilẹ wa nni, Ẹbun Oloyede, tawọn eeyan mọ si Ọlaiya Igwe, ba yi orukọ rẹ pada si Eebudọla lasiko yii, ọkunrin naa ko jayo pa, tori nnkan aritọkasi ati ẹbun nla ni eebu tawọn eeyan bu u laipẹ yii mu ba a, bi ko ba si yi orukọ ẹ, Ẹbun, pada, a jẹ pe orukọ naa n ro o, orukọ ọhun si n ko oriire ba a gidigidi ni, tori bo ṣe n fọwọ ọtun gba ẹbun nla, bẹẹ ni wọn n ta a lọrẹ lọwọ osi. Eyi ko ṣẹyin bi Alaga igbimọ to n ṣamojuto awọn ibudokọ ero l’Ekoo (Lagos State Park and Garages Management), Alaaji Musiliu Akinsanya, tawọn eeyan mọ si MC Oluọmọ, ṣe tun fi ẹbun ilẹ pulọọti kan ta Ọlaiya Igwe lọrẹ, latari bawọn eeyan ṣe bu u, ti wọn si ṣaata rẹ fun bi onitiata naa ṣe n yiraa nilẹ, to dọbalẹ, to si n ṣapẹ fun MC Oluọmọ nigba tiyẹn fun un lẹbun ọkọ ayọkẹlẹ jiipu bọginni pe ko fi ṣayẹyẹ ọjọọbi ẹ lọsẹ kan aabọ sẹyin. Tẹ o ba gbagbe, ileeṣẹ tẹlifiṣan Alaroye mu iroyin iṣẹlẹ naa wa fun yin tẹlẹ, nigba ti idunnu ṣubu lu ayọ fun Ọlaiya, ti wọn fun un lọkọ ayọkẹlẹ naa, eyi si waye lẹyin ti ọkan lara awọn ololufẹ rẹ sọko ọrọ si i lori foonu latilu oyinbo, fun bi ọkunrin naa ṣe n ṣe kurukẹrẹ lẹyin MC Oluọmọ. Iyẹn bu u pe ko ri ere kan mu bọ latọjọ to ti n tẹle ọga awọn ọlọkọ ọhun. Boya eyi lo mu ki ẹbun ọkọ ayọkẹlẹ tuntun naa tẹ ẹ lọwọ, amọ, eebu mi-in lawọn eeyan tun bu u lori bo ṣe fi ẹmi imoore ẹ han, wọn ni ẹgbẹ aburo rẹ lo n yiraa nilẹ fun, wọn ni adiẹ funfun rẹ ko mọra ẹ lagba rara. Ọlaiya naa fesi o, o ni kawọn eeyan gbẹnu dakẹ jare, ewo lo tiẹ kan wọn gan-an ninu bi oun ṣe dupẹ fun ẹbun ti wọn foun, bawo ni alara aa ṣe lara ko ro oun tawọn eeyan yoo si maa ki tọhun kuu aisun, kuu aiwo, o loun loun lara oun toun gbe yilẹ, bo ba si ṣe wu ọlọpẹ lo le dupẹ ẹ, ko kan aye rara, ati pe gbogbo ẹgan ati eebu wọnyi, tọtun-un tosi lẹyẹle toun fi n kore wọle ni o, oun o ri tẹnikan ro rara.


Iyẹn bu u pe ko ri ere kan mu bọ latọjọ to ti n tẹle ọga awọn ọlọkọ ọhun. Boya eyi lo mu ki ẹbun ọkọ ayọkẹlẹ tuntun naa tẹ ẹ lọwọ, amọ, eebu mi-in lawọn eeyan tun bu u lori bo ṣe fi ẹmi imoore ẹ han, wọn ni ẹgbẹ aburo rẹ lo n yiraa nilẹ fun, wọn ni adiẹ funfun rẹ ko mọra ẹ lagba rara. Ọlaiya naa fesi o, o ni kawọn eeyan gbẹnu dakẹ jare, ewo lo tiẹ kan wọn gan-an ninu bi oun ṣe dupẹ fun ẹbun ti wọn foun, bawo ni alara aa ṣe lara ko ro oun tawọn eeyan yoo si maa ki tọhun kuu aisun, kuu aiwo, o loun loun lara oun toun gbe yilẹ, bo ba si ṣe wu ọlọpẹ lo le dupẹ ẹ, ko kan aye rara, ati pe gbogbo ẹgan ati eebu wọnyi, tọtun-un tosi lẹyẹle toun fi n kore wọle ni o, oun o ri tẹnikan ro rara. Ṣa, eebu ti dọla fun Igwe o, wọn bu u, o gba mọto, wọn tun bu u, o donilẹ l’Ekoo, lọla MC Oluọmọ.


Ṣa, eebu ti dọla fun Igwe o, wọn bu u, o gba mọto, wọn tun bu u, o donilẹ l’Ekoo, lọla MC Oluọmọ.


Meje lara awọn janduku ti wọn fẹẹ fipa gba gareeji ti wa lakolo ọlọpaa l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Osogbo Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti sọ pe janduku meje lawọn ti fi pampẹ ofin gbe lori wahala to bẹ silẹ lasiko ti wọn fẹẹ fi agidi gba garaaji ọkọ-ero to wa ni Gbọngan Branch 2, ninu eyi ti wọn ti ṣe igbakeji alaga ibẹ, Fẹmi Ọmọniyi, leṣe. Iṣẹlẹ yii waye lẹyin ọjọ diẹ ti awọn agbebọn kan ji Igbakeji alaga ẹgbẹ awakọ NURTW nipinlẹ Ọṣun, Kazeem Ali, gbe niluu rẹ, Apomu, lẹyin ti wọn ṣa a ladaa ninu mọto, ti ko si sẹni to mọ’bi to wa titi digba ti a n koroyin yii jọ. Gẹgẹ bi agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, ṣe ṣalaye, aago mọkanla aabọ aarọ Ọjọbọ, Wẹsidee, ọsẹ yii, lawọn janduku ti Nurudeen Sule jẹ adari wọn ọhun ya wọ garaaji ti Ọmọniyi wa. Bi wọn ṣe debẹ ni wahala bẹrẹ, wọn ṣa Ọmọniyi ladaa lori, bẹẹ ni ọpọlọpọ awọn dẹrẹba fara pa nibẹ, ti gbogbo awọn eeyan agbegbe ibẹ si n sa kijokijo kaakiri. Ọpalọla fi kun ọrọ rẹ pe bi awọn ṣe gbọ ni awọn lọ sibi iṣẹlẹ naa, ti ọwọ si tẹ awọn janduku meje nibi ti wọn fara pamọ si pẹlu Nurudeen ti gbogbo eeyan mọ si Biggy. O ni awọn ọlọpaa ri ada ti wọn fi huwa laabi naa gba lọwọ awọn afurasi, wọn gbe Ọmọniyi lọ si ọsibitu kan niluu Ipetumodu, nibi to ti gba itọju, ati pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Agbarijọpo ẹgbẹ oṣelu ṣatilẹyin fun idibo ijọba ibilẹ ti yoo waye l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Agbarijọpọ ẹgbẹ oṣelu lorileede yii, ẹka tipinlẹ Ọṣun, Inter-Party Advisory Council (IPAC) ti sọ pe awọn ti wa nigbaaradi fun eto idibo ijọba ibilẹ ti ajọ eleto idibo ipinlẹ Ọṣun, OSIEC, fẹẹ ṣe. Laipẹ yii ni OSIEC kede ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹwaa, ọdun yii, gẹgẹ bii ọjọ ti eto idibo yoo waye sijọba ibilẹ ọgbọn, ijọba agbegbe mejilelọgbọn ati eeria ọfiisi meje. Ṣugbọn ẹgbẹ oṣelu PDP fariga, wọn ni eto idibo naa ko bofin mu, wọn ni ki ni ẹgbẹ oṣelu APC n wo lati ọdun mejila ti wọn ko ṣeto idibo, to waa jẹ pe lẹyin ti wọn lule ninu idibo gomina ni wọn sare fẹẹ ṣeto idibo ijọba ibilẹ. Ṣugbọn IPAC, ninu ipade oniroyin ti wọn ṣe, nibi ti awọn aṣoju ẹgbẹ oṣelu mẹrindinlogun ti peju, ṣalaye pe ọrọ idagbasoke ẹsẹkuuku yẹ ko lagbara lọkan awọn ẹgbẹ oṣelu ju ọrọ oṣelu lọ. Ninu akọsilẹ ti alaga wọn, to tun jẹ alaga ẹgbẹ oṣelu APM, Ọnarebu Adebayọ, ka, ni wọn ti sọ pe awọn ti ṣetan lati kopa ninu idibo naa nitori awọn mọ pe ijọba ibilẹ lo sun mọ araalu ju, ibẹ si ni iṣẹ idagbasoke ti tete maa n farahan. Wọn ke si awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun lati tu jade lọjọ idibo naa gẹgẹ bii ipinlẹ Ọmọluabi ti wọn mọ ipinlẹ Ọṣun mọ, ki wọn si dibo fun alaga ati kanselọ ti wọn ba fẹ.


Ṣugbọn IPAC, ninu ipade oniroyin ti wọn ṣe, nibi ti awọn aṣoju ẹgbẹ oṣelu mẹrindinlogun ti peju, ṣalaye pe ọrọ idagbasoke ẹsẹkuuku yẹ ko lagbara lọkan awọn ẹgbẹ oṣelu ju ọrọ oṣelu lọ. Ninu akọsilẹ ti alaga wọn, to tun jẹ alaga ẹgbẹ oṣelu APM, Ọnarebu Adebayọ, ka, ni wọn ti sọ pe awọn ti ṣetan lati kopa ninu idibo naa nitori awọn mọ pe ijọba ibilẹ lo sun mọ araalu ju, ibẹ si ni iṣẹ idagbasoke ti tete maa n farahan. Wọn ke si awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun lati tu jade lọjọ idibo naa gẹgẹ bii ipinlẹ Ọmọluabi ti wọn mọ ipinlẹ Ọṣun mọ, ki wọn si dibo fun alaga ati kanselọ ti wọn ba fẹ. O ni ninu ẹgbẹ oṣelu mejidinlogun to wa nipinlẹ Ọṣun, mẹrindinlogun ni wọn ti fi ifẹ han lati kopa ninu idibo naa, bẹẹ ni awọn ko si mọ idi ti ẹgbẹ oṣelu PDP ati APP fi pinnu pe awọn ko ni i kopa ninu idibo ọhun. IPAC ke si ajọ OSIEC lati ri i pe eto idibo naa lọ nibaamu pẹlu alakalẹ eto idibo, ti ko si gbọdọ ni kọnu-n-kọhọ kankan ninu.


O ni ninu ẹgbẹ oṣelu mejidinlogun to wa nipinlẹ Ọṣun, mẹrindinlogun ni wọn ti fi ifẹ han lati kopa ninu idibo naa, bẹẹ ni awọn ko si mọ idi ti ẹgbẹ oṣelu PDP ati APP fi pinnu pe awọn ko ni i kopa ninu idibo ọhun. IPAC ke si ajọ OSIEC lati ri i pe eto idibo naa lọ nibaamu pẹlu alakalẹ eto idibo, ti ko si gbọdọ ni kọnu-n-kọhọ kankan ninu.


Nitori to ji foonu ero to gbe sa lọ, wọn lu onikẹkẹ Maruwa lalubami n’llọrin

Ibrahim Alagunmu L’Ọjọ Ẹti, Furaidee, opin ọsẹ yii, ni wọn lu onikẹkẹ Maruwa kan ti ko sẹni to mọ orukọ rẹ lalubami l’Opopona Sawmill si Geri-Alimi, niluu Ilọrin, fẹsun pe o ji foonu ero to gbe sa lọ. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago mejila ọsan ọjọ Ẹti, Furaidee, ni iṣẹlẹ naa waye, nibi ti onikẹkẹ Maruwa ti nọmba rẹ jẹ Kwara, PTG 694 UZ, ti gbe ero lati Geri-Alimi, to n lọ si Sawmill, niluu Ilọrin, sugbọn ti onikẹkẹ sadeede duro lojiji, to si sọ pe kẹkẹ ti bajẹ, ki ero naa sọkalẹ, oun fẹẹ tun un ṣe, laimọ pe ọkunrin to jokoo ti i ti yọ foonu rẹ, Ero naa sọ pe lẹyin toun fura pe foonu oun ti sọnu ni onikẹkẹ Maruwa naa n sa lọ, toun ko si ri ẹni toun jokoo ti ninu kẹkẹ mọ, ọmọkunrin naa loun fi ọkada le e, ọwọ si tẹ ẹ ni agbegbe Sawmill. Nigba ti wọn lu u daadaa lo jẹwọ pe iṣẹ foonu jiji ni awọn yan laayo, ati pe ẹni keji to bọọlẹ, awọn jọ n ṣiṣẹ papọ ni. Wọn ti gba kẹkẹ rẹ, wọn si ti fa a le ọlọpaa lọwọ.


Olukọ KWASU ku sinu ijamba ọkọ ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin L’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni olukọ Fasiti ipinlẹ Kwara (KWASU), kan, Ọgbẹni Idris Ọladimeji Yahaya, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, pade iku ojiji l’Opopona Malete si ilu Ilọrin, nipinlẹ naa. ALAROYE gbọ pe Yahaya jẹ olukọ lẹka imọ ẹkọ nipa oṣelu (Political Science), ni ileewe ọhun, to si padanu ẹmi rẹ lasiko to kuro nileewe to n pada si Ilọrin. Giiwa agba fasiti ọhun, Ọjọgbọn Muhammed Mustapha Akanbi SAN, kẹdun pẹlu mọlẹbi oloogbe, o ni pẹlu ibanujẹ ati ẹdun ọkan ni ohun fi kede iku Yahaya. O gbadura pe ki Ọlọrun rọ awọn mọlẹbi rẹ loju, ko si tẹ oloogbe si afẹfẹ rere. O waa rọ gbogbo awọn oṣiṣẹ fasiti naa lati gbadura fun mọlẹbi ẹni ire to lọ.


Ọwọ ọlọpaa tẹ ogbologboo adigunjale mẹrin ni Kwara

Akolo ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, ni awọn afurasi ogbologboo adigunjale mẹrin kan, Bello Baneri, Umaru Shehu, Awalu Umaru ati Mamma Muhammed, ti wọn n gbe ni Aba Fulani, Oro-Ago, nipinlẹ naa wa bayii, Fulani to lọọ ta maaluu ni wọn lọọ da lọna tọwọ fi tẹ wọn. Ninu atẹjade kan ti Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ọkasanmi Ajayi, fi sita to tẹ ALAROYE lọwọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, lo ti ṣalaye pe lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lọwọ tẹ awọn afurasi adigunjale naa ni Oro-Agọ, lẹyin ti Fulani kan, Alaaji Yahaya Ishaku, lagbegbe Aba Ahun, Oro-Agọ, mu ẹsun lọ si teṣan ọlọpaa pe oun ta maaluu ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta Naira (600,000:00), lọja Kaara niluu Ajasẹ-Ipo, ti awọn adigunjale si da oun lọna nigba toun n dari lọ sile, wọn si gba gbogbo owo naa lọwọ oun ni ogunjọ, oṣu Kẹjọ, ọdun yii. Ileeṣẹ ọlọpaa ati ẹgbẹ Fulani darandaran (Miyetti Allah), ti ẹka Oro-Agọ, bẹrẹ si dọdẹ awọn adigunjale naa, eyi lo ṣokunfa bi ọwọ ṣe tẹ awọn mẹrẹẹrin. Ọkasanmi ni iwadii fi han pe ọkan ninu awọn afurasi naa, Mamma Mohammed, to ba Alaaji Yahaya gbe maaluu sinu mọto nigba to n lọ si ọja lo gbimọ–pọ pẹlu awọn adigunjale ẹgbẹ rẹ ti wọn fi lọọ da a lọna, ti wọn si gba gbogbo owo ọwọ rẹ nigba to n dari bọ lati ọja. Ọlọpaa ti ri ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin Naira (400,000), gba pada lọwọ awọn afurasi Kọmisanna ọlọpaa ni Kwara, CP Tuesday Assayomo psc (+), ti paṣẹ pe ki wọn gbe iwadii iṣẹlẹ naa lọ si ẹka to n ṣe iwadii nipa iwa ọdaran fun ẹkunrerẹ iwadii.


Akolo ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, ni awọn afurasi ogbologboo adigunjale mẹrin kan, Bello Baneri, Umaru Shehu, Awalu Umaru ati Mamma Muhammed, ti wọn n gbe ni Aba Fulani, Oro-Ago, nipinlẹ naa wa bayii, Fulani to lọọ ta maaluu ni wọn lọọ da lọna tọwọ fi tẹ wọn. Ninu atẹjade kan ti Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ọkasanmi Ajayi, fi sita to tẹ ALAROYE lọwọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, lo ti ṣalaye pe lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lọwọ tẹ awọn afurasi adigunjale naa ni Oro-Agọ, lẹyin ti Fulani kan, Alaaji Yahaya Ishaku, lagbegbe Aba Ahun, Oro-Agọ, mu ẹsun lọ si teṣan ọlọpaa pe oun ta maaluu ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta Naira (600,000:00), lọja Kaara niluu Ajasẹ-Ipo, ti awọn adigunjale si da oun lọna nigba toun n dari lọ sile, wọn si gba gbogbo owo naa lọwọ oun ni ogunjọ, oṣu Kẹjọ, ọdun yii. Ileeṣẹ ọlọpaa ati ẹgbẹ Fulani darandaran (Miyetti Allah), ti ẹka Oro-Agọ, bẹrẹ si dọdẹ awọn adigunjale naa, eyi lo ṣokunfa bi ọwọ ṣe tẹ awọn mẹrẹẹrin. Ọkasanmi ni iwadii fi han pe ọkan ninu awọn afurasi naa, Mamma Mohammed, to ba Alaaji Yahaya gbe maaluu sinu mọto nigba to n lọ si ọja lo gbimọ–pọ pẹlu awọn adigunjale ẹgbẹ rẹ ti wọn fi lọọ da a lọna, ti wọn si gba gbogbo owo ọwọ rẹ nigba to n dari bọ lati ọja. Ọlọpaa ti ri ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin Naira (400,000), gba pada lọwọ awọn afurasi Kọmisanna ọlọpaa ni Kwara, CP Tuesday Assayomo psc (+), ti paṣẹ pe ki wọn gbe iwadii iṣẹlẹ naa lọ si ẹka to n ṣe iwadii nipa iwa ọdaran fun ẹkunrerẹ iwadii. Oloye ẹgbẹ awọn akẹkọọ atawọn mọkandinlogoji mi-in dero ẹwọn n’Ibadan


Ọwọ tẹ Adebisi, tiṣa to n fi aṣọ ọlọpaa lu jibiti n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Ayederu ọlọpaa kan, Adebisi Ayọdele, to n fi aṣọ agbofinro lu awọn eeyan ni jibiti ti ko ṣọwọ awọn ojulowo ọlọpaa n’Ibadan. Ayọdele, to jẹ olukọ Ileewe alakọọbẹrẹ kan niluu Abẹokuta, nipinlẹ Ogun, ni wọn lo maa n ṣe bii ọlọpaa kiri adugbo, ọna to si n gba ṣiṣẹ ọhun ni lati dara pọ mọ awọn onifayawo to n ti ẹyin odi ko ọja wọlu Ibadan lọna ti ko bofin mu. Bi baba ẹni aadọta (50) ọdun yii ṣe n fi iṣẹ tiṣa boju niluu Abẹokuta, to n yọkun nidii iṣẹ oniṣẹ n’Ibadan, ree kọwọ awọn agbofinro too tẹ ẹ nitosi odo Aṣejirẹ, n’Ibadan, lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun yii. Nigba to n fidi iroyin yii mulẹ lorukọ CP Adebọwale Williams ti i ṣe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Alukoro wọn nipinlẹ naa, SP Adewale Ọṣifẹṣọ, ṣalaye pe ikọ to n da alaafia pada lagbegbe ti eto aabo ba ti mẹhẹ (Opereation Restore Peace) lo mu afurasi ọdaran naa pẹlu aṣọ agbofinro to wọ sọrun bii ẹni pe iṣẹ ọlọpaa lo n ṣe. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Lọjọ Sannde lọwọ tẹ ọkunrin to maa n pera ẹ ni ASP Ayọdele yii, ṣugbọn ayederu ọlọpaa ni. Lasiko to n pese aabo ti ko bofin mu fawọn arinrin–ajo ti wọn jẹ onifayawọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ Mistubishi alawọ pupa, eyi ti nọmbar ẹ jẹ “ARP 34 AA”, ti wọn fi ko ọja naa ni wọn mu un.


Nigba to n fidi iroyin yii mulẹ lorukọ CP Adebọwale Williams ti i ṣe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Alukoro wọn nipinlẹ naa, SP Adewale Ọṣifẹṣọ, ṣalaye pe ikọ to n da alaafia pada lagbegbe ti eto aabo ba ti mẹhẹ (Opereation Restore Peace) lo mu afurasi ọdaran naa pẹlu aṣọ agbofinro to wọ sọrun bii ẹni pe iṣẹ ọlọpaa lo n ṣe. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Lọjọ Sannde lọwọ tẹ ọkunrin to maa n pera ẹ ni ASP Ayọdele yii, ṣugbọn ayederu ọlọpaa ni. Lasiko to n pese aabo ti ko bofin mu fawọn arinrin–ajo ti wọn jẹ onifayawọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ Mistubishi alawọ pupa, eyi ti nọmbar ẹ jẹ “ARP 34 AA”, ti wọn fi ko ọja naa ni wọn mu un. “Iwadii ta a ṣe fidi ẹ mulẹ pe olukọ onipele kẹrinla lọkunrin yii jẹ nileewe aladaani kan to wa ni Ikereku-Ida, niluu Abẹokuta, nipinlẹ Ogun, ṣugbọn to n pera ẹ lagbofinro, to si n sọ fawọn eeyan pe oun ti gboye nla kan ti wọn n pe ni ASP nidii iṣẹ naa. “O fẹnu ara ẹ jẹwọ pe aṣọ ọlọpaa kan to jẹ ti aladuugbo oun loun ji, ti oun fi n huwa ọdaran yii.” Bakan naa lọwọ awọn agbofinro tẹ awọn afurasi ole mẹta kan ti wọn fipa gba ọkọ tirela nla kan to kun fun siga lọwọ awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ siga kan n’Ibadan. Nibi ti wọn ti n duro de ẹni ti yoo gba ọja na lọwọ wọn lawọn agbofinro ka wọn mọ, ti wọn si ko gbogbo wọn ti mọle.


“Iwadii ta a ṣe fidi ẹ mulẹ pe olukọ onipele kẹrinla lọkunrin yii jẹ nileewe aladaani kan to wa ni Ikereku-Ida, niluu Abẹokuta, nipinlẹ Ogun, ṣugbọn to n pera ẹ lagbofinro, to si n sọ fawọn eeyan pe oun ti gboye nla kan ti wọn n pe ni ASP nidii iṣẹ naa. “O fẹnu ara ẹ jẹwọ pe aṣọ ọlọpaa kan to jẹ ti aladuugbo oun loun ji, ti oun fi n huwa ọdaran yii.” Bakan naa lọwọ awọn agbofinro tẹ awọn afurasi ole mẹta kan ti wọn fipa gba ọkọ tirela nla kan to kun fun siga lọwọ awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ siga kan n’Ibadan. Nibi ti wọn ti n duro de ẹni ti yoo gba ọja na lọwọ wọn lawọn agbofinro ka wọn mọ, ti wọn si ko gbogbo wọn ti mọle. Lọjọ kẹrindinlogun (16), oṣu yii, lọwọ tẹ awọn ni tiwọn laduugbo Too Geeti, Ibadan, lọna Eko. Umaru Sunday ati Ito John gan-an la gbọ pe wọn ka mọ idi ẹru ole naa ko too di pe wọn pada ri Peju Ọkanlawọn mu nigboro Ibadan. Ni kete ti iwadii ba ti pari lori ọran to sọ wọn dero atimọle lawọn mẹtẹẹta yoo foju ba ile–ẹjọ gẹgẹ bi SP Ọṣifẹṣọ ṣe fidi ẹ mulẹ.


Lọjọ kẹrindinlogun (16), oṣu yii, lọwọ tẹ awọn ni tiwọn laduugbo Too Geeti, Ibadan, lọna Eko. Umaru Sunday ati Ito John gan-an la gbọ pe wọn ka mọ idi ẹru ole naa ko too di pe wọn pada ri Peju Ọkanlawọn mu nigboro Ibadan. Ni kete ti iwadii ba ti pari lori ọran to sọ wọn dero atimọle lawọn mẹtẹẹta yoo foju ba ile–ẹjọ gẹgẹ bi SP Ọṣifẹṣọ ṣe fidi ẹ mulẹ.


Nitori ti wọn n gbe ohun ija oloro kiri lọna aitọ, adajọ sọ ọmọ ẹgbẹ okunkun meji sẹwọn n’llọrin

Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni adajọ sọ afurasi ọmọ ẹgbẹ okunkun meji, Sulyman Bankọle ati Balogun Ibrahim, sọgba ẹwọn Oke-Kura, niluu Ilọrin, fẹsun pe wọn n gbe awọn ohun ija oloro kiri lọna aitọ. Ileeṣẹ ọlọpaa lo wọ afurasi mejeeji lọ si ile-ẹjọ fẹsun pe wọn nj gbe awọn ohun ija oloro kiri lọna aitọ, wọn ni agbegbe Popo-Igbọnna, niluu Ilọrin, lọwọ ti tẹ wọn, nibi ti wọn fara pamọ si. Lara awọn ohun ti wọn ba lọwọ wọn ni ibọn kan, apoti aake kan, ọbẹ kan ati ọpọlọpọ igbo. Agbefọba, Zacchaeus Folorunshọ, sọ fun kootu pe ko fi awọn afurasi naa si ahamọ titi ti wọn yoo gba imọran lẹka eto idajọ lori wọn,nitori pe ileeṣẹ ọlọpaa ti pari iwadii wọn. Onidaajọ Ibrahim Dasuki pasẹ pe ki wọn sọ awọn afurasi mejeeji sọgba ẹwọn Oke-Kura, o sun igbẹjọ si ọjọ kẹwaa, osu Kẹsan-an, ọdun 2022.


Lori ọna Ibadan/Iwo/Oṣogbo, awọn ori-ade rawọ ẹbẹ si Oyetọla ati Makinde

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Awọn lọbalọba ni ẹkun Iwọ-Oorun Ọṣun ti ke si gomina ipinlẹ Ọṣun, Gboyega Oyetọla ati gomina ipinlẹ Ọyọ, Enjinnia Ṣeyi Makinde lati ṣatunṣe oju-ọna to wa lati Ibadan si Iwo kọja si Oṣogbo. Ninu iwe akọsilẹ kan ti awọn ọba mẹẹẹdogun lati agbegbe naa fọwọ si, ti Oluwoo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ka fawọn oniroyin ni wọn ti ṣalaye pe oju ọna naa ti di panpẹ iku, yoo si nilo idasi awọn gomina naa kiakia. Wọn ṣalaye pe ijọba ibilẹ mẹwaa ni oju-ọna yii ni ipa lori wọn ni iha Iwọ-Oorun Ọṣun, lara wọn si ni ijọba ibilẹ Ayedire, Ọlaoluwa, Ẹgbẹdọrẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ, bẹẹ naa lo si ri nipinlẹ Ọyọ “Gomina wa daadaa, Gboyega Oyetọla, idi pataki ọrọ yii ni lati fi ori-ade parọwa si ọ lati ma ṣe dawọ duro ninu iṣẹ takuntakun ti o bẹrẹ lọdun kan sẹyin, ki ẹ jọwọ, ba wa ṣatunṣe oju-ọna Oṣogbo si Iwo titi de aala ipinlẹ Ọyọ. “O wa ninu iwe iroyin pe kọmiṣanna fun eto iroyin nipinlẹ Ọṣun, Rẹmi Ọmọwaye, sọ nigba naa pe atunṣẹ oju-ọna yii yoo mu ki gbigbe ere-oko lati ibi kan sibomi-in rọrun pupọ lagbegbe naa. “Ọmọwaiye ṣeleri pe ipinlẹ Ọyọ yoo ṣatunṣe kilomita ọgbọn o din diẹ (29.2km), nigba ti Ọṣun yoo ṣe kilomita to le diẹ ni marunlelaaadọta (55.4km) ti yoo bẹrẹ lati Dele Yes sir, titi de aala ipinlẹ Ọyọ. “Oju-ọna yii ti buru pupọ, koto ti pọ ju, bẹẹ ni agbara ojo ti wọ abala kan lọ tan, ko si mọto to le lọ geerege nibẹ, ọpọlọpọ ọkọ lo ti bajẹ, ti awọn dẹrẹba si ti pa wọn ti nitori ojoojumọ ni wọn n nawo le ọkọ wọn lori.


“O wa ninu iwe iroyin pe kọmiṣanna fun eto iroyin nipinlẹ Ọṣun, Rẹmi Ọmọwaye, sọ nigba naa pe atunṣẹ oju-ọna yii yoo mu ki gbigbe ere-oko lati ibi kan sibomi-in rọrun pupọ lagbegbe naa. “Ọmọwaiye ṣeleri pe ipinlẹ Ọyọ yoo ṣatunṣe kilomita ọgbọn o din diẹ (29.2km), nigba ti Ọṣun yoo ṣe kilomita to le diẹ ni marunlelaaadọta (55.4km) ti yoo bẹrẹ lati Dele Yes sir, titi de aala ipinlẹ Ọyọ. “Oju-ọna yii ti buru pupọ, koto ti pọ ju, bẹẹ ni agbara ojo ti wọ abala kan lọ tan, ko si mọto to le lọ geerege nibẹ, ọpọlọpọ ọkọ lo ti bajẹ, ti awọn dẹrẹba si ti pa wọn ti nitori ojoojumọ ni wọn n nawo le ọkọ wọn lori. “Bi ọna yii ṣe wa ti mu ifasẹyin ba eto ọrọ-aje latari bi awọn onimọto ko ṣe raaye koja mọ. Inu oṣu Kẹfa, ọdun yii, aini awọn ijọba ipinlẹ mejeeji ṣeleri pe awọn ti gbe iṣẹ atunṣe oju-ọna naa fun kọngila, ṣugbọn a ko gburoo wọn. “Kọmiṣanna Ọṣun, Rẹmi Ọmọwaye, ati ti Ọyọ, Kẹhinde Ṣangodoyin sọ nigba naa pe inu oṣu Keje, ni iṣẹ naa yoo bẹrẹ”.


“Bi ọna yii ṣe wa ti mu ifasẹyin ba eto ọrọ-aje latari bi awọn onimọto ko ṣe raaye koja mọ. Inu oṣu Kẹfa, ọdun yii, aini awọn ijọba ipinlẹ mejeeji ṣeleri pe awọn ti gbe iṣẹ atunṣe oju-ọna naa fun kọngila, ṣugbọn a ko gburoo wọn. “Kọmiṣanna Ọṣun, Rẹmi Ọmọwaye, ati ti Ọyọ, Kẹhinde Ṣangodoyin sọ nigba naa pe inu oṣu Keje, ni iṣẹ naa yoo bẹrẹ”. Awọn ori-ade naa gboṣuba funjọba ipinlẹ mejeeji fun ifọwọsowọpọ wọn lori awọn iṣẹ idagbasoke, lai fi ti ẹgbẹ oṣelu ọtọọtọ ti wọn wa ṣe, eleyii ti wọn ni o n mu ki alaafia maa jọba ninu ilu. Wọn waa ke si awọn ijọba ipinlẹ mejeeji lati tete gbe igbesẹ tọ ileri ti wọn ṣe.


Awọn ori-ade naa gboṣuba funjọba ipinlẹ mejeeji fun ifọwọsowọpọ wọn lori awọn iṣẹ idagbasoke, lai fi ti ẹgbẹ oṣelu ọtọọtọ ti wọn wa ṣe, eleyii ti wọn ni o n mu ki alaafia maa jọba ninu ilu. Wọn waa ke si awọn ijọba ipinlẹ mejeeji lati tete gbe igbesẹ tọ ileri ti wọn ṣe.