Irinṣẹ wọn ti i ṣe ibọn ti wọn fi n paayan ati ada ti wọn fi n kun wọn ni awọn ọlọpaa ri gba lọwọ wọn. Nibi to de duro bayii ṣa ni pe CP Lanre Bankọle ti ṣapejuwe iwa awọn eeyan naa bii iwa ọdaju to buru jai. O ti paṣẹ pe ki wọn ko wọn lọ sẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ ipaniyan nipinlẹ Ogun yii, ki wọn wadii wọn si i ki wọn si gbe wọn lọ sile-ẹjọ kia.


Odumosu kilọ fawọn ọmọọṣẹ ẹ: Ẹ yee ko ipaya ba araalu o

Faith Adebọla, Eko Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu, ti laago ikilọ setiigbọ awọn ọmọọṣẹ rẹ pe wọn o gbọdọ jẹ kẹnikẹni lo wọn lati dana ijangbọn silẹ nibikibi, ki wọn si yago patapata fun kiko jinnijinni ati ipaya ba awọn olugbe Eko. Odumosu sọrọ yii l’Ọjọruu, Wẹsidee, lasiko to n ba awọn ẹṣọ ti wọn ṣẹṣẹ yan si ikọ patiroolu ati tawọn alaabo ara-ẹni nipinlẹ Eko sọrọ ni olu-ileeṣẹ ọlọpaa Eko, eyi to wa n’Ikẹja. Kọmiṣanna naa sọ pe iṣẹ ọba tijọba yan fun wọn, paapaa awọn ọlọpaa ti wọn yan lati maa tẹle awọn eeyan pataki pataki lawujọ, ni lati pese aabo, ki i ṣe ki wọn lọọ maa ja, tabi ki wọn gbe sẹyin awọn oloṣelu, tabi ẹgbẹ oṣelu eyikeyii. O ṣekilọ pe ọlọpaa yoowu tọwọ ba tẹ pe o sọ ibiiṣẹ ti wọn yan an si di jẹun-jẹun, tabi to n dunkooko mọ araalu lọnakọna, maa geka abamọ jẹ ni, nigba tawọn ba fi’mu ẹ danrin. O tun kilọ pe awọn ọlọpaa patiroolu ko laṣẹ lati ṣe afurasi ọdaran ṣikaṣika, wọn o si gbọdọ sọ ara wọn di ẹrujẹjẹ loju popo, tori awọn iwa bẹẹ n ta epo saṣọ aala ileeṣẹ ọlọpaa ni, ijọba o si ni i fojuure wo ẹni to ba ṣeru. Ni ikadii, Odumosu rọ awọn ọlọpaa naa lati fọwọ dan-in dan-in mu ọrọ aabo ara wọn, tori mọja mọsa la a mọ akinkanju logun, o ni wọn gbọdọ maa daabo bo ara wọn funra wọn, ati araalu pẹlu.


Wọn ti sọ Sanusi, tiṣa ileewe alakọọbẹrẹ to ba ọmọọdun marun-un laṣepọ, sẹwọn gbere

Faith Adebọla Ile-ẹjọ giga kan ti paṣẹ pe ahamọ ọgba ẹwọn ni ki olukọ ileewe pamari kan, Ọgbẹni Sanusi Makasusi, ti lo iyoku igbesi aye rẹ, ẹwọn gbere ni wọn sọ ọ si, latari ẹsun biba ọmọ ọdun marun-un laṣepọ ti wọn lo jẹbi ẹ. Ilu Kazaure, nipinlẹ Jigawa, lapa Oke-Ọya ilẹ wa, nidaajọ naa ti waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Alaye ti agbefọba ṣe ni kootu lori ọrọ naa ni pe ọjọ kẹrin, oṣu keji, ọdun yii, ni ọdaran ọhun huwa buruku naa, lẹyin to dọgbọn mu ọmọbinrin ti wọn forukọ bo laṣiiri naa lọ si kọrọ kan lẹyin ọgba ileewe to ti n ṣe olukọ, to si fipa gbo ọmọ ọlọmọ mọlẹ yankanyankan. Nigba ti awo ọrọ naa lu, wọn fi pampẹ ofin mu Sanusi lọjọ keji, lẹyin iwadii ni wọn wọ ọ lọọ sile-ẹjọ, nibi ti wọn ti fẹsun ifipabanilopọ, hihuwa aidaa sọmọde ati fifọwọ kan ọmọde lọna aitọ kan an. Wọn lawọn ẹsun yii ta ko isọri kẹta, iwe ofin iwa ọdaran ati aṣemaṣe tọdun 2014, tipinlẹ Kaduna n lo, ijiya to gbopọn lo si wa fẹni to ba jẹbi ẹṣẹ naa. Lasiko igbẹjọ, ẹlẹrii marun-un ọtọtọ ni olupẹjọ pe wa, ti wọn jẹrii ta ko olujẹjọ naa. Adajọ kootu naa, Abilekọ Hassaina Adamu Aliyu, ni ẹri to wa niwaju ile-ẹjọ oun pọ to, o si tẹwọn, lati fidi ẹ mulẹ pe loootọ lafurasi ọdaran naa huwa idọti ọhun, ki i ṣe pe wọn purọ mọ ọn.


Wọn lawọn ẹsun yii ta ko isọri kẹta, iwe ofin iwa ọdaran ati aṣemaṣe tọdun 2014, tipinlẹ Kaduna n lo, ijiya to gbopọn lo si wa fẹni to ba jẹbi ẹṣẹ naa. Lasiko igbẹjọ, ẹlẹrii marun-un ọtọtọ ni olupẹjọ pe wa, ti wọn jẹrii ta ko olujẹjọ naa. Adajọ kootu naa, Abilekọ Hassaina Adamu Aliyu, ni ẹri to wa niwaju ile-ẹjọ oun pọ to, o si tẹwọn, lati fidi ẹ mulẹ pe loootọ lafurasi ọdaran naa huwa idọti ọhun, ki i ṣe pe wọn purọ mọ ọn. Latari eyi, adajọ ni ọgba ẹwọn ni ile ti Sanusi yoo maa gbe lati asiko yii lọ fun iwa ẹranko to hu yii, ibẹ lo maa wa titi tọlọjọ aa fi de ba a.


Latari eyi, adajọ ni ọgba ẹwọn ni ile ti Sanusi yoo maa gbe lati asiko yii lọ fun iwa ẹranko to hu yii, ibẹ lo maa wa titi tọlọjọ aa fi de ba a.


Irọ ni o, awọn agbebọn o ko wa sipinlẹ Kwara o-Ileeṣẹ ọlọpaa

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara ti ni irọ ni ọrọ kan ti Arẹ Ọnakakanfo ilẹ Yoruba, iyẹn oloye iba Gani Adams, sọ lopin ọsẹ to kọja pe awọn ajinigbe ti waa fi ipinlẹ Kwara ati Kogi ṣe ibujoko wọn. Wọn ni irọ funfun balau ni, awọn ajinigbe ko si ni ipinlẹ Kwara. Ninu atẹjade kan Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fi lede niluu Ilọrin, lo ti sọ pe ọrọ ti Gani Adams sọ pe awọn agbebọn ati ajinigbe ti waa fori mu si ipinlẹ Kwara jẹ irọ ti ko si ootọ kan ninu rẹ. O ni ohun to yẹ ko sọ ni pe agbegbe Guusu ipinlẹ Kwara, ki i ṣe gbogbo ipinlẹ Kwara. O tẹsiwaju pe ileeṣẹ awọn ti ṣiṣẹ takun-takun, ti wọn si ti ni aṣeyọri nipa didoola ẹmi awọn ti wọn n jigbe, ti wọn si ti mu ọpọ awọn ajinigbe pẹlu. O fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ko ni i kaaarẹ ninu ṣiṣe gbogbo ohun to yẹ lati mu ki alaafia maa jọba nipinlẹ Kwara.


O ni ohun to yẹ ko sọ ni pe agbegbe Guusu ipinlẹ Kwara, ki i ṣe gbogbo ipinlẹ Kwara. O tẹsiwaju pe ileeṣẹ awọn ti ṣiṣẹ takun-takun, ti wọn si ti ni aṣeyọri nipa didoola ẹmi awọn ti wọn n jigbe, ti wọn si ti mu ọpọ awọn ajinigbe pẹlu. O fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ko ni i kaaarẹ ninu ṣiṣe gbogbo ohun to yẹ lati mu ki alaafia maa jọba nipinlẹ Kwara. Ajayi ni ileeṣẹ ọlọpaa n ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn Fulani ati ẹgbẹ fijilante lawọn inu igbo ni tibu-tooro ipinlẹ Kwara lati ri i daju pe ko si awọn agbebọn ati awọn ajinigbe mọ jake-jado ipinlẹ ọhun. Bakan naa lo sọ pe Kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Tuesday Assayomo, n lọ kaakiri gbogbo Guusu ipinlẹ Kwara lati ri awọn iroyin gba mu ni agbegbe naa nipa ibi ti eto aabo de duro lagbegbe ọhun, tawọn si ti ko awọn ẹṣọ alaabo si gbogbo ibi to yẹ nipinlẹ Kwara, ki aabo ẹmi ati dukia le wa fun gbogbo olugbe ipinlẹ naa.


Ajayi ni ileeṣẹ ọlọpaa n ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn Fulani ati ẹgbẹ fijilante lawọn inu igbo ni tibu-tooro ipinlẹ Kwara lati ri i daju pe ko si awọn agbebọn ati awọn ajinigbe mọ jake-jado ipinlẹ ọhun. Bakan naa lo sọ pe Kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Tuesday Assayomo, n lọ kaakiri gbogbo Guusu ipinlẹ Kwara lati ri awọn iroyin gba mu ni agbegbe naa nipa ibi ti eto aabo de duro lagbegbe ọhun, tawọn si ti ko awọn ẹṣọ alaabo si gbogbo ibi to yẹ nipinlẹ Kwara, ki aabo ẹmi ati dukia le wa fun gbogbo olugbe ipinlẹ naa.


Mista Makaroni, Falz kọ ipe Sanwo-Olu lati jọ yan bii ologun lọ si Lẹkki

Faith Adebọla, Eko Latari arọwa ti gomina pa sawọn ọdọ atawọn gbajumọ oṣere kan to darukọ pe ki wọn dara pọ mọ oun lati yan bii ologun loṣu Disẹmba yii, gẹgẹ bii ami fun alaafia lori ọrọ EndSARS to n da awuyewuye silẹ, gbajugbaja oṣere ati adẹrin-in poṣonu nni, Debọ Adedayọ, tawọn eeyan mọ si Mista Makaroni, ati ẹlẹgbẹ rẹ, onkọrin taka-sufee nni, Ọgbẹni Fọlarin Falana, ti inagijẹ rẹ n jẹ Falz ti lawọn o ni i yan bii ologun kankan pẹlu gomina rara, awọn o si ni i rin irin alaafia kan ni tawọn. Ṣe, ninu ọrọ akanṣe kan to ba awọn olugbe ipinlẹ Eko sọ lori redio ati tẹlifiṣan lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni Sanwo-Olu ti loun fi tifẹtifẹ ke sawọn ọdọ atawọn tọrọ iwọde EndSARS naa ka lara, lati jẹ kawọn bẹrẹ igbesẹ ọtun, lati wo ipinlẹ Eko san. Sanwo-Olu ni: “Mo fi tifẹtifẹ ke si Ọgbẹni Fọlarin Falana, ti inagijẹ rẹ n jẹ Falz, Ọgbẹni Debọ Adedayọ, ti inagijẹ rẹ n jẹ Mista Makaroni, Ọgbẹni Dele Farotimi, Temitọpẹ Majẹkodunmi, Ṣegun Awosanya, tawọn eeyan mọ si Segalinks, Adetoun, Ṣeun Kuti, Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, Ọga agba ikọ RRS, CSP Yinka Ẹgbẹyẹmi, pe ki wọn jẹ ka jọ rin irin alaafia lọ si Too-geeti Lẹkki, lọjọ naa. Ẹ darapọ mọ mi, ka jọ rin irin yii fun ipinlẹ wa ọwọn.” Ṣugbọn, o fẹrẹ jẹ loju-ẹsẹ lawọn oṣere meji yii ti fesi pada fun Gomina Sanwo-Olu pe awọn o ni i kopa ninu irin alaafia rẹ ọhun. Ọtọọtọ lawọn mejeeji fi aidunnu wọn han. Mista Makaroni sọ lori ikanni tuita rẹ pe: “Mo fi tọwọtọwọ kọ ipe gomina yii.


Ẹ darapọ mọ mi, ka jọ rin irin yii fun ipinlẹ wa ọwọn.” Ṣugbọn, o fẹrẹ jẹ loju-ẹsẹ lawọn oṣere meji yii ti fesi pada fun Gomina Sanwo-Olu pe awọn o ni i kopa ninu irin alaafia rẹ ọhun. Ọtọọtọ lawọn mejeeji fi aidunnu wọn han. Mista Makaroni sọ lori ikanni tuita rẹ pe: “Mo fi tọwọtọwọ kọ ipe gomina yii. Ijọba funra wọn ni wọn gbe igbimọ oluwadii dide. Igbimọ naa ti mu awọn aba ati amọran kan wa. Mo ro pe igbesẹ akọkọ lati wa alaafia ni kijọba bẹrẹ si i ṣiṣẹ lori awọn aba ati amọran wọnyẹn na, igba yẹn la ṣẹṣẹ le maa fojuure wo ijọba, igba yẹn la le maa fọkan tan wọn.


Ijọba funra wọn ni wọn gbe igbimọ oluwadii dide. Igbimọ naa ti mu awọn aba ati amọran kan wa. Mo ro pe igbesẹ akọkọ lati wa alaafia ni kijọba bẹrẹ si i ṣiṣẹ lori awọn aba ati amọran wọnyẹn na, igba yẹn la ṣẹṣẹ le maa fojuure wo ijọba, igba yẹn la le maa fọkan tan wọn. Irin ti mo rin lọjọsi, ṣebi niṣe ni wọn gba mi mu, ti wọn sọ mi satimọle, ti wọn ja mi sihooho, wọn foju mi gbolẹ loriṣiiriṣii ọna. Bẹẹ mi o gbebọn, mi o si mu nnkan ija oloro kankan dani. Bi wọn ṣe n lu mi ni wọn bi mi leere pe kin ni mo jẹ yo ti mo n da gomina laamu.


Irin ti mo rin lọjọsi, ṣebi niṣe ni wọn gba mi mu, ti wọn sọ mi satimọle, ti wọn ja mi sihooho, wọn foju mi gbolẹ loriṣiiriṣii ọna. Bẹẹ mi o gbebọn, mi o si mu nnkan ija oloro kankan dani. Bi wọn ṣe n lu mi ni wọn bi mi leere pe kin ni mo jẹ yo ti mo n da gomina laamu. O waa ya tan, ẹ ni ka jọ maa yan kiri. Ṣe kẹ ẹ le tun raaye lu mi ni, mi o lọ ọ. Ẹ jọọ, ti mo ba fẹẹ yan bii ologun lati din isanra mi ku, ma a lọ sibi ti wọn ti n ṣe iyẹn. Irin alaafia tawọn ọdọ Naijiria kan rin lọjọsi, ti wọn yinbọn pa wọn tori ẹ, awọn mi-in ṣi wa lẹwọn doni, awọn mi-in si ti lọọ fori wọn pamọ, ti wọn o le jaye ori wọn bo ṣe wu wọn, gbogbo ẹ ko si kọja pe wọn lawọn o fẹ iwakiwa tawọn ọlọpaa n hu lọ.” Ni ti Falz to jẹ ọmọ gbajugbaja agbẹjọro nni, Amofin agba Fẹmi Falana, o ni: “Ọrọ nipa ‘irin alaafia’ ti wọn pe wa si yii da bii awada lasan leti mi, o tiẹ bu-uyan ku pẹlu.


O waa ya tan, ẹ ni ka jọ maa yan kiri. Ṣe kẹ ẹ le tun raaye lu mi ni, mi o lọ ọ. Ẹ jọọ, ti mo ba fẹẹ yan bii ologun lati din isanra mi ku, ma a lọ sibi ti wọn ti n ṣe iyẹn. Irin alaafia tawọn ọdọ Naijiria kan rin lọjọsi, ti wọn yinbọn pa wọn tori ẹ, awọn mi-in ṣi wa lẹwọn doni, awọn mi-in si ti lọọ fori wọn pamọ, ti wọn o le jaye ori wọn bo ṣe wu wọn, gbogbo ẹ ko si kọja pe wọn lawọn o fẹ iwakiwa tawọn ọlọpaa n hu lọ.” Ni ti Falz to jẹ ọmọ gbajugbaja agbẹjọro nni, Amofin agba Fẹmi Falana, o ni: “Ọrọ nipa ‘irin alaafia’ ti wọn pe wa si yii da bii awada lasan leti mi, o tiẹ bu-uyan ku pẹlu. Wọn pa awọn ọmọ ọlọmọ nipa ika, ko si ti i si idajọ ododo kan lori ẹ lẹyin ọdun kan, bawo waa ni alaafia ṣe fẹẹ wa ti ko ba sidaajọ ododo? ‘‘Ninu ọrọ ti gomina sọ, wọn ni ki ilu too wa deedee, idajọ ododo gbọdọ wa nibẹ. Ẹ o ranti pe awọn ọdọ ọmọ Naijiria ni awọn ṣọja Naijiria fi ibọn da ẹmi wọn legbodo, ẹ fẹẹ dọgbọn daṣọ bo ọrọ lori, kẹ ẹ pa a mọlẹ.


Wọn pa awọn ọmọ ọlọmọ nipa ika, ko si ti i si idajọ ododo kan lori ẹ lẹyin ọdun kan, bawo waa ni alaafia ṣe fẹẹ wa ti ko ba sidaajọ ododo? ‘‘Ninu ọrọ ti gomina sọ, wọn ni ki ilu too wa deedee, idajọ ododo gbọdọ wa nibẹ. Ẹ o ranti pe awọn ọdọ ọmọ Naijiria ni awọn ṣọja Naijiria fi ibọn da ẹmi wọn legbodo, ẹ fẹẹ dọgbọn daṣọ bo ọrọ lori, kẹ ẹ pa a mọlẹ. Ṣe bi ilu ṣe le wa deedee niyẹn. Titi doni yii ṣi lawọn ọlọpaa n halẹ mọ awọn ọdọ Naijiria, ti wọn si n ṣe wọn baṣubaṣu lai yẹ, ẹ si dakẹ nipa ẹ, abi ẹ maa lẹ o mọ pe o ṣi n ṣẹlẹ bẹẹ ni? EndSARS.” Fọlarin Falana lo kọ bẹẹ sori ikanni tuita (twitter) rẹ, bayii si loun ati Mista Makaroni lawọn o ni i rin irin alaafia kan pẹlu gomina lọjọ kẹfa, oṣu kejila yii.


Ṣe bi ilu ṣe le wa deedee niyẹn. Titi doni yii ṣi lawọn ọlọpaa n halẹ mọ awọn ọdọ Naijiria, ti wọn si n ṣe wọn baṣubaṣu lai yẹ, ẹ si dakẹ nipa ẹ, abi ẹ maa lẹ o mọ pe o ṣi n ṣẹlẹ bẹẹ ni? EndSARS.” Fọlarin Falana lo kọ bẹẹ sori ikanni tuita (twitter) rẹ, bayii si loun ati Mista Makaroni lawọn o ni i rin irin alaafia kan pẹlu gomina lọjọ kẹfa, oṣu kejila yii.


Ijọba Ogun paṣẹ isinmi apapandodo fawọn ileewe girama mejila

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ileewe girama mejila nijọba ipinlẹ Ogun ti paṣẹ pe wọn gbọdọ lọ si isinmi apapandodo bayii, bẹrẹ lati ọjọ Iṣẹgun, ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, ọdun 2021 yii, nitori awọn iwa jagidijagan ti wọn n ka mọ awọn akẹkọọ naa lọwọ. Kọmiṣanna fun eto ẹkọ, Sayẹnsi ati Imọ ẹrọ, Ọjọgbọn Abayọmi Arigbabu, lo sọ eyi di mimọ lọjọ Iṣẹgun naa ninu lẹta to kọ sawọn alakooso ileewe lẹkun ipinlẹ Ogun. Awọn ileewe ti isinmi ojiji naa kan ni: Egba High School, Asero High School, Itori Comprehensive High School, Ofada Community Comprehensive High School, Lafẹnwa High School. Awọn yooku ni Egba Owode Grammar School, Community Comprehensive High School, Ijoun, Unity High School, Kajọla Ibooro, Ado-Odo-Ọta ati Eyinni Comprehensive High School, Ibooro. Liṣabi Grammar School naa wa nibẹ, pẹlu Government Science & Technical College ati Methodist High School, Arigbajo. Tẹ o ba gbagbe, awọn akẹkọọ kan ninu awọn ileewe tọrọ kan yii gbe ileewe naa jade saye pẹlu iroyin buruku laipẹ yii.


Awọn yooku ni Egba Owode Grammar School, Community Comprehensive High School, Ijoun, Unity High School, Kajọla Ibooro, Ado-Odo-Ọta ati Eyinni Comprehensive High School, Ibooro. Liṣabi Grammar School naa wa nibẹ, pẹlu Government Science & Technical College ati Methodist High School, Arigbajo. Tẹ o ba gbagbe, awọn akẹkọọ kan ninu awọn ileewe tọrọ kan yii gbe ileewe naa jade saye pẹlu iroyin buruku laipẹ yii. Awọn kan sọko fọ DPO lori, awọn kan lawọn yoo pa tiṣa, bẹẹ lẹsun awọn mi-in ni i ṣe pẹlu ẹgbẹ okunkun. Gbogbo eyi lo jẹ ki aṣẹ wa latoke, pe kawọn ileewe naa bẹrẹ isinmi tiwọn kia lẹyin idanwo saa ikẹkọọ ( first term) ti wọn pari lọjọ Iṣẹgun, ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, naa. Ọjọ kẹwaa, oṣu kejila, ọdun 2021, ni awọn ileewe yooku nipinlẹ Ogun, yoo too gba ọlude ni tiwọn, ṣugbọn awọn arijagba ti wọn ti gbe orukọ ileewe wọn jade lati yaa bẹrẹ oludẹ tiwọn bayii, ko ma tun di pe wahala ni wọn yoo fi asiko ti wọn ba wa nileewe fa lẹẹkan si i.


Awọn kan sọko fọ DPO lori, awọn kan lawọn yoo pa tiṣa, bẹẹ lẹsun awọn mi-in ni i ṣe pẹlu ẹgbẹ okunkun. Gbogbo eyi lo jẹ ki aṣẹ wa latoke, pe kawọn ileewe naa bẹrẹ isinmi tiwọn kia lẹyin idanwo saa ikẹkọọ ( first term) ti wọn pari lọjọ Iṣẹgun, ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, naa. Ọjọ kẹwaa, oṣu kejila, ọdun 2021, ni awọn ileewe yooku nipinlẹ Ogun, yoo too gba ọlude ni tiwọn, ṣugbọn awọn arijagba ti wọn ti gbe orukọ ileewe wọn jade lati yaa bẹrẹ oludẹ tiwọn bayii, ko ma tun di pe wahala ni wọn yoo fi asiko ti wọn ba wa nileewe fa lẹẹkan si i.


Lori abọ iwadii EndSARS: Sanwo-Olu parọwa sawọn ọdọ lati jẹ ki alaafia jọba

Faith Adebọla, Eko “Loṣu Disẹmba, emi ni ma a ṣaaju eto yiyan bii ologun fun alaafia to maa waye lati bẹrẹ igbesẹ ọtun lati wo ilẹ wa san. Mo n lo anfaani asiko yii lati ke si awọn ọdọ wa, awọn aṣoju orileede gbogbo, awọn ẹgbẹ to n ja fẹtọọ ọmọniyan ati awọn oṣiṣẹ, awọn ọmọleewe ati awọn oniroyin ati gbogbo awọn tọrọ yii kan lati dara pọ mọ mi. Mo fi tifẹtifẹ ke si Ọgbẹni Fọlarin Falana, ti inagijẹ rẹ n jẹ Falz, Ọgbẹni Debọ Adedayọ, ti inagijẹ rẹ n jẹ Mista Makaroni, Ọgbẹni Dele Farotimi, Temitọpẹ Majẹkodunmi, Ṣegun Awosanya, tawọn eeyan mọ si Segalinks, Adetoun, Ṣeun Kuti, Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, Ọga agba ikọ RRS, CSP Yinka Ẹgbẹyẹmi, pe ki wọn jẹ ka jọ rin irin alaafia lọọ si Too-geeti Lẹkki, lọjọ naa. ‘‘Ẹ darapọ mọ mi, ka jọ rin irin yii fun ipinlẹ wa ọwọn, Ko sẹni to fẹẹ ba wa tun ilu yii ṣe fun wa, awa funra wa la maa ṣe e. Ẹ jẹ ka fi ẹni ta a jẹ han gbogbo aye. Ara Eko ni wa, a ni orirun atata, eeyan ti o kẹrẹ ni wa, a o si ni i juwọ silẹ lae.” Eyi lawọn ọrọ ti Gomina ipinlẹ Eko fi kadii ọrọ akanṣe kan to ba gbogbo olugbe ipinlẹ Eko sọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lori abọ iwadii EndSARS to n ja ranyin lorileede wa. Ninu ọrọ rẹ ọhun, eyi ti wọn ta atagba rẹ lori tẹlifiṣan ati redio kaakiri ipinlẹ Eko, Sanwo-Olu daro bi iwọde EndSARS to ti n lọ wọọrọwọ ṣe yipada lojiji biri, to di eyi ti awọn janduku ja gba, ti oriṣiiriṣii iṣẹlẹ aburu ati ifẹmiṣofo si waye, lọdun 2020.


‘‘Ẹ darapọ mọ mi, ka jọ rin irin yii fun ipinlẹ wa ọwọn, Ko sẹni to fẹẹ ba wa tun ilu yii ṣe fun wa, awa funra wa la maa ṣe e. Ẹ jẹ ka fi ẹni ta a jẹ han gbogbo aye. Ara Eko ni wa, a ni orirun atata, eeyan ti o kẹrẹ ni wa, a o si ni i juwọ silẹ lae.” Eyi lawọn ọrọ ti Gomina ipinlẹ Eko fi kadii ọrọ akanṣe kan to ba gbogbo olugbe ipinlẹ Eko sọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lori abọ iwadii EndSARS to n ja ranyin lorileede wa. Ninu ọrọ rẹ ọhun, eyi ti wọn ta atagba rẹ lori tẹlifiṣan ati redio kaakiri ipinlẹ Eko, Sanwo-Olu daro bi iwọde EndSARS to ti n lọ wọọrọwọ ṣe yipada lojiji biri, to di eyi ti awọn janduku ja gba, ti oriṣiiriṣii iṣẹlẹ aburu ati ifẹmiṣofo si waye, lọdun 2020. O latigba naa nijọba Eko ti n wa gbogbo ọna lati ṣatunṣe sawọn nnkan to bajẹ, ati lati pẹtu sọkan awọn tinu n bi lori iṣẹlẹ ọhun. O fi da awọn olugbe Eko loju pe ijọba oun ko ni i lọkan lati figba kan bọ ọkan ninu lori abajade iwadii ti igbimọ ti wọn gbe kalẹ ṣe, ati pe bawọn ṣe maa bomi tutu sọkan awọn araalu, ti awọn si maa so okun ifẹ ati iṣọkan to yẹ kawọn eeyan fi maa gbe papọ lo jẹ ijọba oun logun, ki i ṣe bi wọn ṣe maa dawọ bo otitọ lori. Sanwo-Olu ni nnkan to ṣẹlẹ ti ṣẹlẹ, wiwa atunṣe si i lo ku, ati bi iru rẹ ko ṣe ni i ṣẹlẹ mọ.


O latigba naa nijọba Eko ti n wa gbogbo ọna lati ṣatunṣe sawọn nnkan to bajẹ, ati lati pẹtu sọkan awọn tinu n bi lori iṣẹlẹ ọhun. O fi da awọn olugbe Eko loju pe ijọba oun ko ni i lọkan lati figba kan bọ ọkan ninu lori abajade iwadii ti igbimọ ti wọn gbe kalẹ ṣe, ati pe bawọn ṣe maa bomi tutu sọkan awọn araalu, ti awọn si maa so okun ifẹ ati iṣọkan to yẹ kawọn eeyan fi maa gbe papọ lo jẹ ijọba oun logun, ki i ṣe bi wọn ṣe maa dawọ bo otitọ lori. Sanwo-Olu ni nnkan to ṣẹlẹ ti ṣẹlẹ, wiwa atunṣe si i lo ku, ati bi iru rẹ ko ṣe ni i ṣẹlẹ mọ.


Aayun lo dija Ogidan ati ọga ẹ silẹ, diẹ lo ku ko ge ‘kinni’ abẹ ẹ ja bọ l’Ogere

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Beeyan ko ba lọkan akin, ko ni i le wo bi nnkan ọmọkunrin Oluwo Shakiru ṣe ri lasiko yii, ẹpọn ọkunrin naa ti re kuro nibẹ ni ka wi. Bẹẹ, Ogidan Yusuf, ẹni ogoji ọdun ti wọn jọ n ṣiṣẹ lo fọwọ lasan ba aye ẹpọn naa jẹ, lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kọkanla, nibi kan ti wọn n pe ni Ogere Junction. Olori ogun ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ogun, CP David Akinrẹmi, lo fiṣẹlẹ yii to ALAROYE leti nirọlẹ ọjọ Iṣẹgun. O ṣalaye pe ni nnkan bii aago mẹsan-aabọ aarọ ọjọ Aje, Mọnde, niṣẹlẹ yii waye. O ni Ogidan Yussuf to n gbe l’Opopona Wuraọla, l’Epẹ, n ṣiṣẹ agegi ninu igbo lọdọ Shakiru ni, iyẹn lo n sanwo iṣẹ fun un. Ohun to fa ija lọjọ Mọnde naa ti Ogidan fi sọ ọga ẹ dẹni to dubulẹ sile iwosan bayii ko ju ọrọ aayun (Saw), ti wọn fi n gegi lọ.


O ṣalaye pe ni nnkan bii aago mẹsan-aabọ aarọ ọjọ Aje, Mọnde, niṣẹlẹ yii waye. O ni Ogidan Yussuf to n gbe l’Opopona Wuraọla, l’Epẹ, n ṣiṣẹ agegi ninu igbo lọdọ Shakiru ni, iyẹn lo n sanwo iṣẹ fun un. Ohun to fa ija lọjọ Mọnde naa ti Ogidan fi sọ ọga ẹ dẹni to dubulẹ sile iwosan bayii ko ju ọrọ aayun (Saw), ti wọn fi n gegi lọ. Shakiru mu aayun naa fun Ogidan lati lo o loko, nigba to si to asiko to yẹ ko da a pada, Ogidan ko da aayun naa pada, eyi lọga rẹ beere lọwọ ẹ to fi dohun to sọ ọ di alaabọ ara. Kọmandanti Akinrẹmi sọ pe niṣe ni Ogidan sọ fun ọga ẹ pe ọlọdẹ to n ṣọ inu igbo toun ti lọọ gegi lo gba aayun naa lọwọ oun lọsẹ meloo seyin, o si ti gbẹsẹ le e, oun ko le ri i gba pada mọ. Esi ti Ogidan fọ yii ko tẹ Shakiru lọrun, o ni dandan ko lọọ ba oun wa irinṣẹ naa wa.


Shakiru mu aayun naa fun Ogidan lati lo o loko, nigba to si to asiko to yẹ ko da a pada, Ogidan ko da aayun naa pada, eyi lọga rẹ beere lọwọ ẹ to fi dohun to sọ ọ di alaabọ ara. Kọmandanti Akinrẹmi sọ pe niṣe ni Ogidan sọ fun ọga ẹ pe ọlọdẹ to n ṣọ inu igbo toun ti lọọ gegi lo gba aayun naa lọwọ oun lọsẹ meloo seyin, o si ti gbẹsẹ le e, oun ko le ri i gba pada mọ. Esi ti Ogidan fọ yii ko tẹ Shakiru lọrun, o ni dandan ko lọọ ba oun wa irinṣẹ naa wa. Ọrọ yii ni wọn n fa lọwọ to fi di pe o kan iyawo Shakiru naa, iyawo da si i pe ki lo de ti Ogidan ko da aayun ọkọ oun pada, to n fa wahala bii eyi. Iyẹn lo bi Ogidan ninu, lo ba ni ki lo kan iyawo Shakiru nibẹ to fi n da si i, n lo ba fun iyawo naa ni igbati to le. Ohun to waa fa gidigbo ree laarin awọn ọkunrin meji yii, lo di pe ọga ati ọmọṣẹ n lu ara wọn.


Ọrọ yii ni wọn n fa lọwọ to fi di pe o kan iyawo Shakiru naa, iyawo da si i pe ki lo de ti Ogidan ko da aayun ọkọ oun pada, to n fa wahala bii eyi. Iyẹn lo bi Ogidan ninu, lo ba ni ki lo kan iyawo Shakiru nibẹ to fi n da si i, n lo ba fun iyawo naa ni igbati to le. Ohun to waa fa gidigbo ree laarin awọn ọkunrin meji yii, lo di pe ọga ati ọmọṣẹ n lu ara wọn. Nibi tija naa ti n lọ lọwọ ni Ogidan ti bẹrẹ mọlẹ, lo tawọ si ẹpọn Shakiru, o si n fa a bii ko ja. Ko fi kinni naa silẹ bọrọ, afigba to bu apa kan rẹ danu, ti ẹjẹ waa n ṣe bala nibi nnkan ọmọkunrin Oluwo Shakiru, ti ọkunrin naa si n jẹrora to lagbara. Wọn sare gbe e lọ sileewosan jẹnẹra Ọlabisi Ọnabanjọ Yunifasiti, fun itọju.


Nibi tija naa ti n lọ lọwọ ni Ogidan ti bẹrẹ mọlẹ, lo tawọ si ẹpọn Shakiru, o si n fa a bii ko ja. Ko fi kinni naa silẹ bọrọ, afigba to bu apa kan rẹ danu, ti ẹjẹ waa n ṣe bala nibi nnkan ọmọkunrin Oluwo Shakiru, ti ọkunrin naa si n jẹrora to lagbara. Wọn sare gbe e lọ sileewosan jẹnẹra Ọlabisi Ọnabanjọ Yunifasiti, fun itọju. Itọju ọhun bẹrẹ lẹsẹkẹsẹ, ṣugbọn bi oju apa yoo ṣe jọ oju ara nipa ọlọmọkunrin leeyan ko ti i le sọ. Awọn Amọtẹkun Ila-Oorun Ijẹbu ti wọn fọrọ lọ lo sare mu Ogidan to huwa ọdaran, ko si ba wọn jiyan, o ni loootọ loun sọ ‘kinni’ ọga oun di korofo mọ ọn labẹ. Awọn Amọtẹkun naa fa a fọlọpaa lẹyin ti wọn pari iṣẹ tiwọn, ọlọpaa ni yoo ṣeto bi yoo ṣe de kootu, ti yoo lọọ ṣalaye ohun to de to fi baye ọkunrin bii tiẹ jẹ bẹẹ.


Itọju ọhun bẹrẹ lẹsẹkẹsẹ, ṣugbọn bi oju apa yoo ṣe jọ oju ara nipa ọlọmọkunrin leeyan ko ti i le sọ. Awọn Amọtẹkun Ila-Oorun Ijẹbu ti wọn fọrọ lọ lo sare mu Ogidan to huwa ọdaran, ko si ba wọn jiyan, o ni loootọ loun sọ ‘kinni’ ọga oun di korofo mọ ọn labẹ. Awọn Amọtẹkun naa fa a fọlọpaa lẹyin ti wọn pari iṣẹ tiwọn, ọlọpaa ni yoo ṣeto bi yoo ṣe de kootu, ti yoo lọọ ṣalaye ohun to de to fi baye ọkunrin bii tiẹ jẹ bẹẹ. Ṣugbọn ko sẹni to ri ohun ti Ogidan ṣe yii ti wọn ko maa sọ pe emi Eṣu n gbenu rẹ, wọn ni bo ṣe fọwọ lasan ṣeka to to bayii, tọwọ iru ẹ ba tẹ ibọn tabi ada, ko ni i wo o lẹẹmeji ti yoo fi bẹ eeyan lori feu.


Ṣugbọn ko sẹni to ri ohun ti Ogidan ṣe yii ti wọn ko maa sọ pe emi Eṣu n gbenu rẹ, wọn ni bo ṣe fọwọ lasan ṣeka to to bayii, tọwọ iru ẹ ba tẹ ibọn tabi ada, ko ni i wo o lẹẹmeji ti yoo fi bẹ eeyan lori feu.


Dapọ Abiọdun gbe aba iṣuna 2022 lọ sile-igbimọ aṣofin Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ti i ṣe ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, ni Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, gbe aba iṣuna ọdun to n bọ ti ipinlẹ wọn yoo lo lọ fawọn aṣofin. Iṣuna isọdọtun( Budget of restoration) ni wọn pe e. Ọọdunrun biliọnu aabọ ati mẹrinlelaaadọrin naira ni (350.74bn) Nigba to n ṣe atupalẹ aba naa l’Oke-Mosan, l’Abẹokuta, Gomina Abiọdun ṣalaye pe aadoje biliọnu ( 170b) yoo ba awọn ojulowo iṣẹ lọ, biliọnu marundinlọgọrin( 75b) yoo wa fun owo iṣẹ sisan. Biliọnu mọkanlelaaadọta (51bn) yoo wa fun awọn iṣẹ tijọba n ri si ( Overhead expenses). Biliọnu mejidinlọgbọn (28bn) ni wọn yoo fi maa yanju awọn gbese to ba wa nilẹ. Biliọnu mejilelọgọrin( 82 bn) lowo ti wọn ya sọtọ fun nnkan amayedẹrun, biliọnu mẹrindinlaaadọrun-un( 86bn) lowo igbaye-gbadun, biliọnu mẹrindinlọgọta (56bn) lo wa fun eto ẹkọ. Lori eto ọgbin, biliọnu mẹẹẹdogun (15bn) lowo ti wọn ya sọtọ, eto idajọ, aabo, owo ifẹyinti ati ajẹmọnu yoo gba ọgọrun-un kan biliọnu ati mẹfa (106) ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Biliọnu mejidinlọgbọn (28bn) ni wọn yoo fi maa yanju awọn gbese to ba wa nilẹ. Biliọnu mejilelọgọrin( 82 bn) lowo ti wọn ya sọtọ fun nnkan amayedẹrun, biliọnu mẹrindinlaaadọrun-un( 86bn) lowo igbaye-gbadun, biliọnu mẹrindinlọgọta (56bn) lo wa fun eto ẹkọ. Lori eto ọgbin, biliọnu mẹẹẹdogun (15bn) lowo ti wọn ya sọtọ, eto idajọ, aabo, owo ifẹyinti ati ajẹmọnu yoo gba ọgọrun-un kan biliọnu ati mẹfa (106) ati bẹẹ bẹẹ lọ. Gomina sọ fawọn eeyan nile naa pe afojusun ijọba ni lati mu gbogbo aba yii ṣẹ, eyi yoo si ṣee ṣe pẹlu atilẹyin Ọlọrun atawọn eeyan to kan gbọngbọn. Olori ileegbimọ aṣofin Ogun, Ọnarebu Ọlakunle Oluọmọ, o dupẹ lọwọ Gomina Abiọdun fun alakalẹ eto iṣuna naa, bẹẹ lo ṣeleri atilẹyin funjọba yii gẹgẹ bo ṣe wa latẹyinwa. Diẹ ninu awọn to wa nibi agbekalẹ eto iṣuna naa ni Igbakeji gomina, Onimọ-ẹrọ Nọimọt Salakọ-Oyedele, Tunji Ẹgbẹtokun, Salamat Badru, Titi Oseni-Gomez ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Gomina sọ fawọn eeyan nile naa pe afojusun ijọba ni lati mu gbogbo aba yii ṣẹ, eyi yoo si ṣee ṣe pẹlu atilẹyin Ọlọrun atawọn eeyan to kan gbọngbọn. Olori ileegbimọ aṣofin Ogun, Ọnarebu Ọlakunle Oluọmọ, o dupẹ lọwọ Gomina Abiọdun fun alakalẹ eto iṣuna naa, bẹẹ lo ṣeleri atilẹyin funjọba yii gẹgẹ bo ṣe wa latẹyinwa. Diẹ ninu awọn to wa nibi agbekalẹ eto iṣuna naa ni Igbakeji gomina, Onimọ-ẹrọ Nọimọt Salakọ-Oyedele, Tunji Ẹgbẹtokun, Salamat Badru, Titi Oseni-Gomez ati bẹẹ bẹẹ lọ.


EFCC tun ti sọ Fani-Kayọde sahaamọ wọn l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Minisita tẹlẹ feto igbokegbodo ọkọ ofurufu nilẹ wa, Oloye Fẹmi Fani-Kayọde, tun ti dero ahamọ ajọ EFCC. Awọn ẹṣọ ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku (Economic and Financial Crimes Commission), ni wọn fi pampẹ ofin gbe Fani-Kayọde ni nnkan bii aago mejila ọsan ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lasiko to n jade kuro nile-ẹjọ giga apapọ to wa niluu Ikoyi, l’Erekuṣu Eko. Afurasi ọdaran naa ti kọkọ duro niwaju adajọ nigba ti igbẹjọ waye lori ẹsun yiyiwee ati kiko owo ọba jẹ, eyi to n jẹjọ rẹ lọwọ. Ṣugbọn igbẹjọ naa ko le tẹsiwaju, niṣe ni ile-ẹjọ sun igbẹjọ to kan siwaju si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022 to wọle de tan yii. Bi Fani-Kayọde ṣe n lọ sidii ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, awọn ẹṣọ EFCC da a duro, wọn si kọ jalẹ pe ko le lọ bẹẹ, ni wọn ba gan an lapa, wọn si mu un sinu ọkọ tiwọn, wọn gbe e lọ sẹka ọfiisi wọn to wa niluu Ikoyi. Ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to n ṣiṣẹ pẹlu EFCC, Ọgbẹni Shehu Shuaibu, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni ahamọ awọn ni afurasi ọdaran naa wa, ati pe awọn iṣẹ iwadii kan n lọ lọwọ, o si gbọdọ dahun awọn ibeere kan lọdọ wọn.


Ṣugbọn igbẹjọ naa ko le tẹsiwaju, niṣe ni ile-ẹjọ sun igbẹjọ to kan siwaju si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022 to wọle de tan yii. Bi Fani-Kayọde ṣe n lọ sidii ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, awọn ẹṣọ EFCC da a duro, wọn si kọ jalẹ pe ko le lọ bẹẹ, ni wọn ba gan an lapa, wọn si mu un sinu ọkọ tiwọn, wọn gbe e lọ sẹka ọfiisi wọn to wa niluu Ikoyi. Ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to n ṣiṣẹ pẹlu EFCC, Ọgbẹni Shehu Shuaibu, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni ahamọ awọn ni afurasi ọdaran naa wa, ati pe awọn iṣẹ iwadii kan n lọ lọwọ, o si gbọdọ dahun awọn ibeere kan lọdọ wọn. Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja yii lariwo gba atẹ ayelujara kan pe wọn ti mu ọkunrin ẹni ọdun mọkanlelaaadọta naa, ṣugbọn Fani-Kayọde pada fi fidio kan lede nirọlẹ ọjọ naa pe ko sẹni to mu oun, o ni otẹẹli kan loun wa l’Abuja toun ti n ṣe faaji ni toun. Lọtẹ yii, o ti dero ahamọ EFCC.


Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja yii lariwo gba atẹ ayelujara kan pe wọn ti mu ọkunrin ẹni ọdun mọkanlelaaadọta naa, ṣugbọn Fani-Kayọde pada fi fidio kan lede nirọlẹ ọjọ naa pe ko sẹni to mu oun, o ni otẹẹli kan loun wa l’Abuja toun ti n ṣe faaji ni toun. Lọtẹ yii, o ti dero ahamọ EFCC.


Gumi yari: Emi o ni i ba yin bẹbẹ lọdọ awọn agbebọn mọ o

Faith Adebọla Latari bi ile-ẹjọ ṣe kede pe awọn janduku agbebọn ti wọn huwa ọdaran kaakiri orileede yii ki i ṣe agbebọn lasan, afẹmiṣofo ni wọn, ọwọ afẹmiṣofo ni kijọba si fi mu wọn, ilumọ-ọn-ka aṣaaju ati olukọ ẹsin Musulumi lapa Oke-Ọya ilẹ wa, Sheikh Ahmed Abubakar Gumi, ti loun o ni i ṣeranwọ kan nipa awọn eeṣin-o-kọ’ku naa funjọba mọ, bẹẹ loun o si ni i ba ẹnikẹni bẹ wọn, tabi ba wọn sọrọ mọ. Gumi sọrọ yii lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, nigba to n dahun ibeere ti ileeṣẹ tẹlifiṣan TVC bi i nipa ero rẹ lori aṣẹ ile-ẹjọ naa. Tẹ o ba gbagbe, ile-ẹjọ giga apapọ kan niluu Abuja ti kede lọjọ Ẹti, Furaidee yii, pe aito eyin i ka ni ka fọwọ bo o, adape ole ni ka sọ pe ọmọ n fẹwọ, o ni orukọ to ba iwa tawọn janduku agbebọn n hu gan-an ni lati pe wọn ni afẹmiṣofo eeṣin-o-kọku ẹda, o si kede wọn bẹẹ. Ile-ẹjọ naa ni awọn iwa bii ijinigbe, ipaayan, ifipabanilopọ, ilọnilọwọgba ati fifi ibọn ṣe ni leṣe tabi ki wọn yinbọn paayan bii ẹran, ijinigbe lati fi wọn pa’wo, ijinigbe lati fi wọn ṣ’aya, jiji awọn ọmọleewe rẹpẹte gbe wọ’gbo, jiji maaluu ko, sisọ awọn eeyan di ẹru, sisọ awọn eeyan sahaamọ, pipọn awọn eeyan loju, didana sun dukia ati awọn iwa bẹẹ to n waye lapa Ariwa/Ila-Oorun, Aarin-Gbungbun Ariwa ati awọn agbegbe mi-in lorileede yii, fihan pe afẹmiṣofo ati eeṣin-o-kọ’ku gidi lawọn ọdaran yii. Ṣugbọn ikede yii ko dun mọ Sheikh Gumi ninu rara, ko si fi pamọ, o sọ ero rẹ jade pe ikede naa ko le tu irun kan lara awọn afẹmiṣofo ọhun, o lo tubọ maa mu iwa wọn buru si i ni, tori ohun to ṣẹlẹ nigba tijọba kede awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to n ja fun idasilẹ orileede Biafra gẹgẹ bii afẹmiṣofo niyẹn, niṣe lo tubọ fa wahala si i. Ninu fọran fidio to ti sọrọ lọjọ Aje, Gumi ṣalaye idi toun o fi ni i ṣeranwọ funjọba tabi ẹnikẹni lati ba awọn ọdaran naa sọrọ mọ, o ni: “Ko yẹ ka sun awọn janduku wọnyi kan ogiri, ko yẹ ka jẹ ki wọn yari mọ wa lọwọ, tori wọn le yari, ki wọn si ṣọṣẹ ju bi wọn ti n ṣe yii lọ. Ki lo de tijọba lọọ n sare pe wọn ni afẹmiṣofo, nigba ti wọn ṣi lawọn fẹẹ ba wọn sọrọ nitunbi-inubi?


Ile-ẹjọ naa ni awọn iwa bii ijinigbe, ipaayan, ifipabanilopọ, ilọnilọwọgba ati fifi ibọn ṣe ni leṣe tabi ki wọn yinbọn paayan bii ẹran, ijinigbe lati fi wọn pa’wo, ijinigbe lati fi wọn ṣ’aya, jiji awọn ọmọleewe rẹpẹte gbe wọ’gbo, jiji maaluu ko, sisọ awọn eeyan di ẹru, sisọ awọn eeyan sahaamọ, pipọn awọn eeyan loju, didana sun dukia ati awọn iwa bẹẹ to n waye lapa Ariwa/Ila-Oorun, Aarin-Gbungbun Ariwa ati awọn agbegbe mi-in lorileede yii, fihan pe afẹmiṣofo ati eeṣin-o-kọ’ku gidi lawọn ọdaran yii. Ṣugbọn ikede yii ko dun mọ Sheikh Gumi ninu rara, ko si fi pamọ, o sọ ero rẹ jade pe ikede naa ko le tu irun kan lara awọn afẹmiṣofo ọhun, o lo tubọ maa mu iwa wọn buru si i ni, tori ohun to ṣẹlẹ nigba tijọba kede awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to n ja fun idasilẹ orileede Biafra gẹgẹ bii afẹmiṣofo niyẹn, niṣe lo tubọ fa wahala si i. Ninu fọran fidio to ti sọrọ lọjọ Aje, Gumi ṣalaye idi toun o fi ni i ṣeranwọ funjọba tabi ẹnikẹni lati ba awọn ọdaran naa sọrọ mọ, o ni: “Ko yẹ ka sun awọn janduku wọnyi kan ogiri, ko yẹ ka jẹ ki wọn yari mọ wa lọwọ, tori wọn le yari, ki wọn si ṣọṣẹ ju bi wọn ti n ṣe yii lọ. Ki lo de tijọba lọọ n sare pe wọn ni afẹmiṣofo, nigba ti wọn ṣi lawọn fẹẹ ba wọn sọrọ nitunbi-inubi? Awa ojiṣẹ Ọlọrun nikan naa la too ba wọn sọrọ, ṣugbọn iyẹn o ṣee ṣe mọ bayii. Emi o ni i lọọ ba wọn sọrọ mọ o, tori mi o fẹ kẹnikan sọ pe mo n ṣagbodegba fawọn afẹmiṣofo.” Bẹẹ ni Gumi wi.


Awa ojiṣẹ Ọlọrun nikan naa la too ba wọn sọrọ, ṣugbọn iyẹn o ṣee ṣe mọ bayii. Emi o ni i lọọ ba wọn sọrọ mọ o, tori mi o fẹ kẹnikan sọ pe mo n ṣagbodegba fawọn afẹmiṣofo.” Bẹẹ ni Gumi wi.


Ọjọ mẹrin lawọn oṣiṣẹ yoo fi maa lọ sibi iṣẹ bayii nipinlẹ Kaduna

Faith Adebọla Ṣinkin ni inu awọn oṣiṣẹ ọba n dun lasiko yii nipinlẹ Kaduna, latari bi ijọba ṣe kede eto ilana iṣẹ tuntun fawọn oṣiṣẹ ọba ipinlẹ naa. ọjọ mẹrin pere ni wọn yoo maa fi ṣiṣẹ lawọn ọfiisi wọn ni gbogbo ọsẹ, bẹrẹ lati ọjọ ki-in-ni, oṣu kejila, ọdun yii. Gomina ipinlẹ naa, Mallam Nasir El-Rufai, lo paṣẹ ilana tuntun ọhun ninu atẹjade kan ti Oludamọran pataki rẹ feto iroyin and ijumọ-sọrọpọ, Ọgbẹni Muyiwa Adekẹyẹ, fi lede lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Wọn ni ipinlẹ Kaduna ti n ṣeto lati wọgi le iṣẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, fawọn oṣiṣẹ ọba jake-jado ipinlẹ naa, ati pe awọn maa bẹrẹ eto ọhun lẹkun-unrẹrẹ laipẹ. Ṣugbọn ni bayii, bẹrẹ lati ọjọ ki-in-ni, oṣu Kejila, ọdun 2021 yii, ọjọ mẹrin pere ni kawọn oṣiṣẹ ọba fi maa waa ṣiṣẹ lọfiisi, ọjọ mẹrin naa yoo jẹ ọjọ Aje, Mọnde, si Ọjọbọ, Tọsidee, laarin aago mẹjọ aarọ si aago marun-un irọlẹ. Wọn ni ile kaluku ni ko ti ṣiṣẹ ẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, ki wọn si fi iṣẹ ti wọn ba ṣe sọwọ sibi to yẹ lori ẹrọ ayelujara.


Wọn ni ipinlẹ Kaduna ti n ṣeto lati wọgi le iṣẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, fawọn oṣiṣẹ ọba jake-jado ipinlẹ naa, ati pe awọn maa bẹrẹ eto ọhun lẹkun-unrẹrẹ laipẹ. Ṣugbọn ni bayii, bẹrẹ lati ọjọ ki-in-ni, oṣu Kejila, ọdun 2021 yii, ọjọ mẹrin pere ni kawọn oṣiṣẹ ọba fi maa waa ṣiṣẹ lọfiisi, ọjọ mẹrin naa yoo jẹ ọjọ Aje, Mọnde, si Ọjọbọ, Tọsidee, laarin aago mẹjọ aarọ si aago marun-un irọlẹ. Wọn ni ile kaluku ni ko ti ṣiṣẹ ẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, ki wọn si fi iṣẹ ti wọn ba ṣe sọwọ sibi to yẹ lori ẹrọ ayelujara. Bijọba ṣe wi, eyi yoo fawọn oṣiṣẹ ọba laaye lati ni isinmi to pọ to, wọn aa tun ni akoko to pọ si i lati lo pẹlu idile kaluku wọn, ti wọn yoo raaye gbọ ti mọlẹbi wọn, wọn si le maa dọgbọn roko arojẹ tabi sin nnkan ọsin lẹhinkule ile kaluku wọn to ba ṣee ṣe. Wọn ni ilana ṣiṣiṣẹ lati ile kaluku wa lara ọgbọn tawọn kọ lasiko ofin konilegbele to gbode nigba ti arun Korona kọkọ n ja bii iji lọdun to kọja. Amọ ṣa o, ilana yii ko kan awọn ọmọleewe atawọn olukọ wọn, awọn yoo ṣi maa ṣiṣẹ fun ọjọ marun-un lọsẹ bi wọn ṣe n ṣe e bọ, titi ti ilana naa yoo fi kan wọn.


Bijọba ṣe wi, eyi yoo fawọn oṣiṣẹ ọba laaye lati ni isinmi to pọ to, wọn aa tun ni akoko to pọ si i lati lo pẹlu idile kaluku wọn, ti wọn yoo raaye gbọ ti mọlẹbi wọn, wọn si le maa dọgbọn roko arojẹ tabi sin nnkan ọsin lẹhinkule ile kaluku wọn to ba ṣee ṣe. Wọn ni ilana ṣiṣiṣẹ lati ile kaluku wa lara ọgbọn tawọn kọ lasiko ofin konilegbele to gbode nigba ti arun Korona kọkọ n ja bii iji lọdun to kọja. Amọ ṣa o, ilana yii ko kan awọn ọmọleewe atawọn olukọ wọn, awọn yoo ṣi maa ṣiṣẹ fun ọjọ marun-un lọsẹ bi wọn ṣe n ṣe e bọ, titi ti ilana naa yoo fi kan wọn. Bẹẹ naa lawọn eleto ilera, eleto aabo ati awọn mi-in ti iṣẹ wọn jẹ akanṣe gbọdọ maa ba iṣẹ lọ bi wọn ti n ṣe e tẹlẹ, wakati mẹrinlelogun loojọ ni iṣẹ tiwọn. El-Rufai ni awọn ti fun gbogbo awọn lọgaa-lọgaa lẹnu iṣẹ ọba ni ilana ati eto ti wọn maa ṣe lati le mu ki ofin tuntun yii kẹsẹ jari.


Bẹẹ naa lawọn eleto ilera, eleto aabo ati awọn mi-in ti iṣẹ wọn jẹ akanṣe gbọdọ maa ba iṣẹ lọ bi wọn ti n ṣe e tẹlẹ, wakati mẹrinlelogun loojọ ni iṣẹ tiwọn. El-Rufai ni awọn ti fun gbogbo awọn lọgaa-lọgaa lẹnu iṣẹ ọba ni ilana ati eto ti wọn maa ṣe lati le mu ki ofin tuntun yii kẹsẹ jari.


Ọjọ mẹrin lawọn oṣiṣẹ ijọba yoo fi maa lọ sọọfiisi bayii nipinlẹ Kaduna


Awọn adigunjale yinbọn pa eeyan meji lasiko ti wọn kọ lu banki l’Aramọkọ-Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Niṣe lawọn eeyan ilu Aramọko-Ekiti n sa kijokijo nirọlẹ ọjọ Aje, Mọnde, nigba ti awọn adigunjale kọ lu ileefowopamọ kan to wa niluu naa. Ọlọpaa kan ati ẹṣọ oju popo kan lo gba ọrun lọ lojiji ninu iṣẹlẹ naa ti awọn adigunjale naa fi yinbọn fun bii ọgbọn iṣẹju. Gẹgẹ bi awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣe sọ, wọn ni awọn adigunjale naa ti wọn ko din ni meje ni wọn gba oju ọna kan to wa lati Igede-Ekiti ni nnkan bii agogo mẹfa irọlẹ, ti wọn si fi ado oloro ja ilẹkun ile ifowopamọ naa, ki wọn too wọ gbagede ile banki ọhun. Iṣẹlẹ yii lo jẹ igba keji ti awọn adigunjale yoo ya wọn banki naa. A gbọ pe ki awọn adigunjale naa too de ibi ti ile ifowopamọ yii wa ni wọn ti kọkọ kọ lu awọn ọlọpaa to wa ni ẹnu ibode ilu naa, ti wọn si pa ọlọpaa kan. Bakan naa ni ẹṣọ ojupopo kan to n lọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ naa sadeede ja si aarin wọn ti wọn si yinbọn lu u. Wọn ṣalaye pe ado oloro ti wọn fi ja ilẹkun ẹnu ọna ile ifowopamọ naa ati ibọn ti awọn adigunjale naa yin lagbara pupọ, to si ba awọn eeyan ilu naa l’ẹru. A gbọ pe awọn adigunjale naa gbe owo ti ẹnikẹni ko ti i mọ iye rẹ lọ.


Iṣẹlẹ yii lo jẹ igba keji ti awọn adigunjale yoo ya wọn banki naa. A gbọ pe ki awọn adigunjale naa too de ibi ti ile ifowopamọ yii wa ni wọn ti kọkọ kọ lu awọn ọlọpaa to wa ni ẹnu ibode ilu naa, ti wọn si pa ọlọpaa kan. Bakan naa ni ẹṣọ ojupopo kan to n lọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ naa sadeede ja si aarin wọn ti wọn si yinbọn lu u. Wọn ṣalaye pe ado oloro ti wọn fi ja ilẹkun ẹnu ọna ile ifowopamọ naa ati ibọn ti awọn adigunjale naa yin lagbara pupọ, to si ba awọn eeyan ilu naa l’ẹru. A gbọ pe awọn adigunjale naa gbe owo ti ẹnikẹni ko ti i mọ iye rẹ lọ. Lẹyin ti wọn ṣiṣẹ buruku yii tan ni wọn gba opopona tijọba ipinlẹ Ekiti ṣẹṣẹ ṣe to lọ lati ilu naa si Erinjiyan ati Ikọgọsi Ekiti. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe eeyan meji lo ku lasiko iṣẹlẹ naa. O ṣalaye pe awọn ọlọpaa duro kanpe lasiko akọlu naa, ti wọn si ri ọkọ meji gba lọwọ awọn adigunjale ọhun.


Lẹyin ti wọn ṣiṣẹ buruku yii tan ni wọn gba opopona tijọba ipinlẹ Ekiti ṣẹṣẹ ṣe to lọ lati ilu naa si Erinjiyan ati Ikọgọsi Ekiti. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe eeyan meji lo ku lasiko iṣẹlẹ naa. O ṣalaye pe awọn ọlọpaa duro kanpe lasiko akọlu naa, ti wọn si ri ọkọ meji gba lọwọ awọn adigunjale ọhun. O ṣalaye pe ọlọpaa kan ti wọn pa lasiko idigunjale naa wa layiika ileefowopamọ ọhun ni wọn fi yinbọn pa a. Bakan naa ni ẹṣọ oju popo ti wọn pa naa n bọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, ti awọn adigunjale naa si yinbọn lu u. O ṣeleri pe ọwọ ọlọpaa yoo tẹ awọn adigunjale naa.


O ṣalaye pe ọlọpaa kan ti wọn pa lasiko idigunjale naa wa layiika ileefowopamọ ọhun ni wọn fi yinbọn pa a. Bakan naa ni ẹṣọ oju popo ti wọn pa naa n bọ pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, ti awọn adigunjale naa si yinbọn lu u. O ṣeleri pe ọwọ ọlọpaa yoo tẹ awọn adigunjale naa.


Nurudee fibinu luyawo ẹ lalubami, wọn lo fẹẹ pa a patapata ni

Faith Adebọla Titi dasiko yii lawọn eeyan n fibinu bu epe rabandẹ ṣọwọ si baale ile kan, Nurudeen Amao Ariya, latari ẹsun ti wọn fi kan an pe o lu iyawo rẹ, ẹni ọgbọn ọdun, Abilekọ Mujidat Ademọla, lalubami, wọn ni niṣe lọkunrin naa fẹẹ pa iyawo rẹ tabi ko fọ ọ loju patapata. Ilu Ṣaki, to wa nijọba ibilẹ Ṣaki West, nipinlẹ Ọyọ, la gbọ pe iṣẹlẹ yii ti waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ to kọja. Ọmọ mẹrin ni wọn lobinrin naa ti bi nile ọkọ. Atẹjade kan ti Ọgbẹni Lawal Adekunle, oludasilẹ Ajọ Saki First, fi lede lọjọ Aje, Mọnde yii, ṣalaye pe: “O dun wa pe a maa ṣiṣọ loju eegun iṣẹlẹ yii, tori a ro pe ka yanju ẹ labẹle tẹlẹ ni, a o fẹẹ ba orukọ ilu Ṣaki jẹ, ṣugbọn ọrọ nipa ẹmi eeyan la n sọ yii, a o si le dakẹ lori ẹ. ‘‘Ariyanjiyan kan lo bẹ silẹ laarin Mujidat Ademọla ati ọkọ ẹ, Nurudeen Amao Ariya, ni nnkan bii aago mọkanla alẹ Ọjọruu, Wẹsidee. Ọkọ fẹsun kan iyawo ẹ pe o n fọbẹ ẹyin jẹ oun niṣu, pe o ti n nasẹ sita, lọrọ naa ba dija laarin wọn, ọkunrin yii si luyawo ẹ bii kiku bii yiye, o lu u kọja aala patapata.


Atẹjade kan ti Ọgbẹni Lawal Adekunle, oludasilẹ Ajọ Saki First, fi lede lọjọ Aje, Mọnde yii, ṣalaye pe: “O dun wa pe a maa ṣiṣọ loju eegun iṣẹlẹ yii, tori a ro pe ka yanju ẹ labẹle tẹlẹ ni, a o fẹẹ ba orukọ ilu Ṣaki jẹ, ṣugbọn ọrọ nipa ẹmi eeyan la n sọ yii, a o si le dakẹ lori ẹ. ‘‘Ariyanjiyan kan lo bẹ silẹ laarin Mujidat Ademọla ati ọkọ ẹ, Nurudeen Amao Ariya, ni nnkan bii aago mọkanla alẹ Ọjọruu, Wẹsidee. Ọkọ fẹsun kan iyawo ẹ pe o n fọbẹ ẹyin jẹ oun niṣu, pe o ti n nasẹ sita, lọrọ naa ba dija laarin wọn, ọkunrin yii si luyawo ẹ bii kiku bii yiye, o lu u kọja aala patapata. ‘‘Wọn sare gbe Mujidat digbadigba lọ sileewosan aladaani kan nitosi fun itọju. Afurasi ọdaran yii ṣi n bẹ nọọsi naa pe ko da aṣọ aṣiri bo oun, o loun ko mọ pe oun ti ṣeyawo oun leṣe to bẹẹ, ṣugbọn nigba ti itọju obinrin naa ko fẹẹ gba oju ọwọ mọ, tori ẹjẹ to n jade loju obinrin naa ko duro, wọn ni ki wọn tete maa sare gbe e lọ sileewosan nla UCH (University College Hospital), ẹka wọn to wa niluu Ṣẹpẹtẹri, nibẹ ni wọn ti ṣayẹwo fun un ti wọn si bẹrẹ itọju pajawiri. Latigba ti Nurudeen ti gbe iyawo rẹ de ọsibitu UCH yii loru ọjọ naa lo ti sọ pe oun fẹẹ lọọ wa owo ya lati sanwo itọju, o si n bẹ awọn oniṣegun pe ki wọn ṣaanu oun, ki wọn ma jẹ ki obinrin naa ku mọ oun lọwọ.


‘‘Wọn sare gbe Mujidat digbadigba lọ sileewosan aladaani kan nitosi fun itọju. Afurasi ọdaran yii ṣi n bẹ nọọsi naa pe ko da aṣọ aṣiri bo oun, o loun ko mọ pe oun ti ṣeyawo oun leṣe to bẹẹ, ṣugbọn nigba ti itọju obinrin naa ko fẹẹ gba oju ọwọ mọ, tori ẹjẹ to n jade loju obinrin naa ko duro, wọn ni ki wọn tete maa sare gbe e lọ sileewosan nla UCH (University College Hospital), ẹka wọn to wa niluu Ṣẹpẹtẹri, nibẹ ni wọn ti ṣayẹwo fun un ti wọn si bẹrẹ itọju pajawiri. Latigba ti Nurudeen ti gbe iyawo rẹ de ọsibitu UCH yii loru ọjọ naa lo ti sọ pe oun fẹẹ lọọ wa owo ya lati sanwo itọju, o si n bẹ awọn oniṣegun pe ki wọn ṣaanu oun, ki wọn ma jẹ ki obinrin naa ku mọ oun lọwọ. Ṣugbọn alọ rẹ la ri, a o ri abọ, ko tun sẹni to foju kan an mọ latigba naa, o sa lọ ni. ‘‘Nigba ta a reti ẹ titi ta o ri i, emi (Adekunle) pe e lori aago lalẹ ana (ọjọ Sannde), tori ko ki i gbe aago ẹ, ko si fesi sawọn atẹjiṣẹ ta a fi ṣọwọ si i latẹyinwa, ṣugbọn o gbe e nigba ti mo pe, mo si ba a sọrọ, kaka ko bẹbẹ, niṣe lo tun n sọrọ buruku si mi lori foonu, ko si ṣetan lati san ẹgbẹrun lọna ọgọfa (N120,000) ti wọn ni ko san fun itọju iyawo ẹ ni UCH. Ọpẹlọpẹ ọrẹ ẹ kan lo ba a san ẹgbẹrun lọna aadọta (N50,000) ninu ẹ.


Ṣugbọn alọ rẹ la ri, a o ri abọ, ko tun sẹni to foju kan an mọ latigba naa, o sa lọ ni. ‘‘Nigba ta a reti ẹ titi ta o ri i, emi (Adekunle) pe e lori aago lalẹ ana (ọjọ Sannde), tori ko ki i gbe aago ẹ, ko si fesi sawọn atẹjiṣẹ ta a fi ṣọwọ si i latẹyinwa, ṣugbọn o gbe e nigba ti mo pe, mo si ba a sọrọ, kaka ko bẹbẹ, niṣe lo tun n sọrọ buruku si mi lori foonu, ko si ṣetan lati san ẹgbẹrun lọna ọgọfa (N120,000) ti wọn ni ko san fun itọju iyawo ẹ ni UCH. Ọpẹlọpẹ ọrẹ ẹ kan lo ba a san ẹgbẹrun lọna aadọta (N50,000) ninu ẹ. ‘‘O daju pe afurasi ọdaran yii ko mọ bi iwa ọdaran toun hu ṣe tẹwọn to, ko si ṣetan lati tuuba, idi niyi ti a fi ni lati pariwo ẹ faraye. ‘‘Ati pe ọpọ awọn eeyan lagbegbe Ṣaki ni wọn o mọ pe iwa ọdaran pọmbele ni aṣa lilu iyawo ẹni jẹ. Ọsẹ meloo kan sẹyin lẹnikan ṣi lu iyawo ẹ lalubami debii pe obinrin naa dakẹ mọ ọn lọwọ.


‘‘O daju pe afurasi ọdaran yii ko mọ bi iwa ọdaran toun hu ṣe tẹwọn to, ko si ṣetan lati tuuba, idi niyi ti a fi ni lati pariwo ẹ faraye. ‘‘Ati pe ọpọ awọn eeyan lagbegbe Ṣaki ni wọn o mọ pe iwa ọdaran pọmbele ni aṣa lilu iyawo ẹni jẹ. Ọsẹ meloo kan sẹyin lẹnikan ṣi lu iyawo ẹ lalubami debii pe obinrin naa dakẹ mọ ọn lọwọ. Ojumọ kan, ilukulu kan ni wọn fi aṣa naa ṣe. ‘‘A rọ awọn agbofinro lati san ṣokoto lori ọrọ yii, ki wọn ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ, ki wọn le dẹkun aṣa palapala ti ko bofin mu yii. Ki wọn ri i pe awọn ti wọn n lọwọ ninu iwa ẹranko yii fimu kata ofin, ki wọn ma baa san aṣọ iru iwa bẹẹ ṣ’oro mọ.” Bẹẹ ni atẹjade naa wi, wọn si fi awọn fọto tọkọtaya naa lede pẹlu, to ṣafihan bi Nurudeen ṣe fi ilukilu ba ẹwa iyawo ẹ to ri reterete jẹ.


Ojumọ kan, ilukulu kan ni wọn fi aṣa naa ṣe. ‘‘A rọ awọn agbofinro lati san ṣokoto lori ọrọ yii, ki wọn ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ, ki wọn le dẹkun aṣa palapala ti ko bofin mu yii. Ki wọn ri i pe awọn ti wọn n lọwọ ninu iwa ẹranko yii fimu kata ofin, ki wọn ma baa san aṣọ iru iwa bẹẹ ṣ’oro mọ.” Bẹẹ ni atẹjade naa wi, wọn si fi awọn fọto tọkọtaya naa lede pẹlu, to ṣafihan bi Nurudeen ṣe fi ilukilu ba ẹwa iyawo ẹ to ri reterete jẹ.


Ina Lafẹnwa: Gomina Abiọdun binu si DPO Lafẹnwa, o ni ki wọn gbe e kuro ni teṣan naa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi a ba peri aja, dandan ni ka peri ikoko ti wọn fi se e lọrọ da bayii fun DPO ọlọpaa tẹsan Lafẹnwa, nitori Gomina Dapọ Abiọdun ti fibinu ẹ han sọkunrin naa latari ina to ṣẹ yọ lọja Lafẹnwa, l’Abẹokuta, laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, o si ti paṣẹ pe ki wọn gbe DPO naa kuro ni Lafẹnwa kia, ki Kọmiṣanna ọlọpaa Ogun, Lanre Bankọle, wa ibomi-in gbe e lọ. Lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni gomina paṣẹ naa, nigba to ṣabẹwo si Lafẹnwa ti ijamba ti ṣẹlẹ, ti eeyan meji jona ku, tawọn ọlọja si ṣofo ọpọlọpọ ọja olowo iyebiye sinu ina ọhun. Nipa ti DPO ti Abiọdun ni ki wọn paarọ ẹ, o sọ nipa ọlọpaa naa pe o pẹ tawọn eeyan ti n ṣaroye nipa ẹ pe ki i ṣe ọmọluabi. O loun gbọ pe DPO naa n ṣọrẹ awọn ọdaran, to bẹẹ to jẹ ti wọn ba mu ọdaran de ọdọ rẹ bayii, laarin iṣẹju marun-un si mẹwaa ni yoo ti fi wọn silẹ, lẹyin tawọn iyẹn ba ti wa nnkan fun un. O ni nitori ẹ ni Lafẹnwa ko ṣe sinmi lọwọ awọn ọmọkọmọ. Gomina tẹsiwaju pe iru iwa buruku bẹẹ naa lo tun ṣẹlẹ lọjọ ti ina ṣẹ yọ lọja Lafẹnwa yii.


O loun gbọ pe DPO naa n ṣọrẹ awọn ọdaran, to bẹẹ to jẹ ti wọn ba mu ọdaran de ọdọ rẹ bayii, laarin iṣẹju marun-un si mẹwaa ni yoo ti fi wọn silẹ, lẹyin tawọn iyẹn ba ti wa nnkan fun un. O ni nitori ẹ ni Lafẹnwa ko ṣe sinmi lọwọ awọn ọmọkọmọ. Gomina tẹsiwaju pe iru iwa buruku bẹẹ naa lo tun ṣẹlẹ lọjọ ti ina ṣẹ yọ lọja Lafẹnwa yii. O ni nigba ti tanka to gbe epo ṣubu, ti epo inu rẹ si rọra n da si koto idaminu, ti awọn ẹṣọ alaabo si n ṣiṣẹ wọn lati dẹkun ina tabi wahala kan, to waa jẹ pe awọn ọmọkọmọ kan ni wọn mọ-ọn-mọ sọna si tanka naa ti ina nla fi sọ. To bẹrẹ si i jo hii hii, to pa awọn ẹni ẹlẹni ti ko mọwọ mẹsẹ, to tun sọ ọpọ ọlọja dẹni ti ko ni nnkan kan nisọ mọ. Ọmọọba Abiọdun sọ pe nitori awọn ọmọ ganfe naa ti mọ pe awọn ni baba nigbẹẹjọ ni wọn ṣe sọna si tanka, ṣugbọn ni bayii, ki wọn gbe DPO to n ṣegbe lẹyin wọn naa kuro, ki wọn wadii ẹ finni-finni, ki wọn si wa awọn ọmọkọmọ to sọna si tanka epo naa ri pẹlu.


O ni nigba ti tanka to gbe epo ṣubu, ti epo inu rẹ si rọra n da si koto idaminu, ti awọn ẹṣọ alaabo si n ṣiṣẹ wọn lati dẹkun ina tabi wahala kan, to waa jẹ pe awọn ọmọkọmọ kan ni wọn mọ-ọn-mọ sọna si tanka naa ti ina nla fi sọ. To bẹrẹ si i jo hii hii, to pa awọn ẹni ẹlẹni ti ko mọwọ mẹsẹ, to tun sọ ọpọ ọlọja dẹni ti ko ni nnkan kan nisọ mọ. Ọmọọba Abiọdun sọ pe nitori awọn ọmọ ganfe naa ti mọ pe awọn ni baba nigbẹẹjọ ni wọn ṣe sọna si tanka, ṣugbọn ni bayii, ki wọn gbe DPO to n ṣegbe lẹyin wọn naa kuro, ki wọn wadii ẹ finni-finni, ki wọn si wa awọn ọmọkọmọ to sọna si tanka epo naa ri pẹlu. Bakan naa ni gomina ba awọn to padanu eeyan wọn kedun, pẹlu awọn ọlọja ti wọn ṣofo ọja olowo iyebiye. O ni ki kọmiṣanna to n ri si awọn akanṣe iṣẹlẹ bii eyi ṣe akọsilẹ awọn nnkan to ṣofo lọja Lafẹnwa, bẹẹ lo ṣeleri pe oun yoo fun awọn ọlọja naa ni nnkan iranwọ diẹ lati fi dun wọn ninu. Ọjọ mẹta ni Gomina fun TRACE ati kọmiṣanna fun igboke-gbodo ọkọ nipinlẹ Ogun, lati fi ṣewadii ohun to fa ina naa gan-an.


Bakan naa ni gomina ba awọn to padanu eeyan wọn kedun, pẹlu awọn ọlọja ti wọn ṣofo ọja olowo iyebiye. O ni ki kọmiṣanna to n ri si awọn akanṣe iṣẹlẹ bii eyi ṣe akọsilẹ awọn nnkan to ṣofo lọja Lafẹnwa, bẹẹ lo ṣeleri pe oun yoo fun awọn ọlọja naa ni nnkan iranwọ diẹ lati fi dun wọn ninu. Ọjọ mẹta ni Gomina fun TRACE ati kọmiṣanna fun igboke-gbodo ọkọ nipinlẹ Ogun, lati fi ṣewadii ohun to fa ina naa gan-an. Tẹ o ba gbagbe, aarọ ọjọ Aiku, Sannde, ni iroyin ina to ṣẹ yọ ni Lafẹnwa naa jade sita, to jẹ iya agba kan ati ọmọ-ọmọ ẹ jona ku sibẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn kan sọ pe eeyan to jona ku to mẹrin. Nigba tawọn panapana ati TRACE si tun n ba iṣẹ wọn lọ lati kapa ina ọhun, niṣe lawọn ọmọ ganfe kan tun kọ lu wọn, wọn ba mọto TRACE jẹ, bẹẹ naa ni wọn ṣe fun ọkọ awọn oṣiṣẹ panapana.


Tẹ o ba gbagbe, aarọ ọjọ Aiku, Sannde, ni iroyin ina to ṣẹ yọ ni Lafẹnwa naa jade sita, to jẹ iya agba kan ati ọmọ-ọmọ ẹ jona ku sibẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn kan sọ pe eeyan to jona ku to mẹrin. Nigba tawọn panapana ati TRACE si tun n ba iṣẹ wọn lọ lati kapa ina ọhun, niṣe lawọn ọmọ ganfe kan tun kọ lu wọn, wọn ba mọto TRACE jẹ, bẹẹ naa ni wọn ṣe fun ọkọ awọn oṣiṣẹ panapana.


Saudi ni Afusa dagbere nile, ẹgboogi oloro rẹpẹtẹ ni wọn ba lara ẹ ni papakọ ofurufu l’Abuja

Faith Adebọla, Eko Ilu Jeddah, lorileede Saudi Arabia, ni obinrin ẹni ọdun mẹrindinlaaadọta yii, Abilekọ Afusat Ọlayinka Adisa, dagbere, diẹ lo si ku ko wọ baaluu l’Abuja, ṣugbọn aṣiri tu pe egboogi oloro wa nikun obinrin naa, koro egboogi kokeeni (cocaine) ọgọrin ni wọn lo ya mọ’gbẹẹ, ni wọn ba mu un. Alukoro apapọ fun ileeṣẹ NDLEA to n gbogun ti lilo ati ṣiṣowo egboogi oloro nilẹ wa (National Drug Law Enforcement Agency), Ọgbẹni Fẹmi Babafẹmi lo sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade kan to fi lede lọjọ Aje, Mọnde yii, o ni papakọ ofurufu Nnamdi Azikiwe, niluu Abuja, olu-ilu ilẹ wa, lọwọ ti ba afurasi ọdaran yii lọjọ kẹrinlelogun, oṣu yii, iyẹn ọjọ Wẹsidee, ọsẹ to kọja. Afusat, ọmọ bibi ilu Ilọrin, nijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ilọrin, ipinlẹ Kwara, ni wọn lo n gbe ilu Ibafo, nipinlẹ Ogun. Obinrin naa fẹẹ wọ baaluu Qatar Airways 1418 kan lọ siluu Mẹka, to loun ti fẹẹ lọ ṣẹsin fun Allah. Babafẹmi ni ẹrọ atanilolobo lo taṣiiri obinrin naa, wọn niṣe lẹrọ naa n han goororo nigba to fẹẹ gba ile ayẹwo ọhun kọja, leyii to fihan pe o lẹbọ lẹru. Lẹyin mẹta ti wọn fi i si ahamọ wọn, iyẹn lọjọ Satide, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kọkanla, Afusat yagbẹ, wọn si ba egboogi oloro kekeeni to gbe mi ni nu igbẹ ẹ. Wọn lobinrin naa jẹwọ pe loootọ loun n ṣowo egboogi oloro, o ni ọdọ awọn eeyan mẹfa kan loun ti ra awọn egboogi naa laduugbo Akala, ni Mushin, nipinlẹ Eko, ni miliọnu meji aabọ naira (N2.5 million).


Obinrin naa fẹẹ wọ baaluu Qatar Airways 1418 kan lọ siluu Mẹka, to loun ti fẹẹ lọ ṣẹsin fun Allah. Babafẹmi ni ẹrọ atanilolobo lo taṣiiri obinrin naa, wọn niṣe lẹrọ naa n han goororo nigba to fẹẹ gba ile ayẹwo ọhun kọja, leyii to fihan pe o lẹbọ lẹru. Lẹyin mẹta ti wọn fi i si ahamọ wọn, iyẹn lọjọ Satide, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kọkanla, Afusat yagbẹ, wọn si ba egboogi oloro kekeeni to gbe mi ni nu igbẹ ẹ. Wọn lobinrin naa jẹwọ pe loootọ loun n ṣowo egboogi oloro, o ni ọdọ awọn eeyan mẹfa kan loun ti ra awọn egboogi naa laduugbo Akala, ni Mushin, nipinlẹ Eko, ni miliọnu meji aabọ naira (N2.5 million). Ki lobinrin yii lọbẹ to fi waro ọwọ? Babafẹmi ni afurasi ọdaran naa jẹwọ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe airọmọbi lo sun oun dedii gbigbe egboogi oloro. O lọdun mejidilọgbọn (28) loun ti wa nile ọkọ toun ko ni oyun aarọ di alẹ ri.


Ki lobinrin yii lọbẹ to fi waro ọwọ? Babafẹmi ni afurasi ọdaran naa jẹwọ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe airọmọbi lo sun oun dedii gbigbe egboogi oloro. O lọdun mejidilọgbọn (28) loun ti wa nile ọkọ toun ko ni oyun aarọ di alẹ ri. O ni miliọnu meje naira ni wọn ni koun wa lati le lo ilana iṣegun igbalode kan ti wọn n pe ni IVF (In-Vitro Fertilization), koun le bimọ, nigba ti gbogbo aajo toun atọkọ oun n ṣe lati lọmọ laye n ja si pabo. Owo yii loun n wa ti obinrin kan fi juwe okoowo egboogi oloro foun, tori aṣọ loun n ta tẹlẹ. O loun yawo ni, miliọnu kan naira loun ya lati le fi ra egboogi ọhun, oun si fẹẹ lọọ ta a siluu oyinbo ni.


O ni miliọnu meje naira ni wọn ni koun wa lati le lo ilana iṣegun igbalode kan ti wọn n pe ni IVF (In-Vitro Fertilization), koun le bimọ, nigba ti gbogbo aajo toun atọkọ oun n ṣe lati lọmọ laye n ja si pabo. Owo yii loun n wa ti obinrin kan fi juwe okoowo egboogi oloro foun, tori aṣọ loun n ta tẹlẹ. O loun yawo ni, miliọnu kan naira loun ya lati le fi ra egboogi ọhun, oun si fẹẹ lọọ ta a siluu oyinbo ni. Ṣa, wọn ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ yii.


Ṣa, wọn ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ yii.


Ọkan ninu awọn ọmọọṣẹ Sanwo-Olu ku lojiji

Faith Adebọla, Eko Oludamọran pataki fun Gomina Babajide Sanwo-Olu lori ọrọ kolẹ-kodọti ati pipa ofin imọtoto mọ (LAWMA), Ọgbẹni Ayọ Williams, ti doloogbe. Willy, gẹgẹ bawọn ololufẹ rẹ ṣe maa n pe e, jade laye lalẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kọkanla yii, lẹyin aisan ranpẹ. Ọga kan lẹka ileeṣẹ LAWMA ti ko fẹ ka darukọ oun fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o ni lati ọjọ diẹ sẹyin ni ọkunrin naa ti n ṣaarẹ, bo tilẹ jẹ pe ko sọ pato iru aisan to n ṣe e. O ni Willy ko le wa sọfiisi lopin ọsẹ to lọ yii. Bakan naa ni Abilekọ Ṣade Kadiri, Alukoro ileeṣẹ LAWMA, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o loun o ti i le ṣe ẹkunrẹrẹ alaye nipa rẹ. Titi dasiko iku rẹ, Williams ni Baṣọrun ilu Yaba, o si jẹ ọkan ninu awọn agba ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress l’Ekoo.


Laaarọ Mọnde ni Tunde lọọ digunjale l’otẹẹli l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Idaji kutu ọjọ Mọnde, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kọkanla, ni Tunde Esuruoṣo atawọn yooku rẹ ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ, digun ja awọn eeyan lole lotẹẹli LADIS, Ọbantoko, l’Abẹokuta. Nibi to ti n pitu ẹ naa lawọn ọlọpaa ti de, ti wọn mu un ṣinkun. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fiṣẹlẹ naa sita ṣalaye ninu atẹjade ẹ pe awọn kan ni wọn pe teṣan ọlọpaa Ọbantoko ni fẹẹrẹ naa, pe awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun n ko ipaya ba awọn eeyan to wa ninu otẹẹli ọhun, wọn n ja wọn lole, wọn si ti ko hilahilo ba wọn. DPO SP Ignatius Alimiekena ko awọn ikọ rẹ, o di ileetura naa. Wọn tilẹkun mọ gbogbo awọn to wa nibẹ, wọn ko faaye ati-jade kuro ninu ọgba naa fun ẹnikeni. Eyi lawọn ẹlẹgiri naa ṣe darapọ m’awọn eeyan inu otẹẹli, ti wọn ṣe bii ọmọ gidi nigba t’ọlọpaa de.


DPO SP Ignatius Alimiekena ko awọn ikọ rẹ, o di ileetura naa. Wọn tilẹkun mọ gbogbo awọn to wa nibẹ, wọn ko faaye ati-jade kuro ninu ọgba naa fun ẹnikeni. Eyi lawọn ẹlẹgiri naa ṣe darapọ m’awọn eeyan inu otẹẹli, ti wọn ṣe bii ọmọ gidi nigba t’ọlọpaa de. Awọn ọlọpaa naa ti jagbọn wọn, wọn wọnu otẹẹli yii, wọn si bẹrẹ si i yẹ ara kaluku wo finni-finni lati mọ ẹni to lẹbọ lẹru. Nibi ti wọn ti n ṣe bẹẹ ni wọn ti ba ibọn danku kan lara Tunde Esuruoṣo, wọn ri ọta ibọn kan ti wọn ti yin lọwọ ẹ pẹlu, ni wọn ba mu un. Nigba to n dahun ibeere awọn ọlọpaa, Tunde jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ loun.


Awọn ọlọpaa naa ti jagbọn wọn, wọn wọnu otẹẹli yii, wọn si bẹrẹ si i yẹ ara kaluku wo finni-finni lati mọ ẹni to lẹbọ lẹru. Nibi ti wọn ti n ṣe bẹẹ ni wọn ti ba ibọn danku kan lara Tunde Esuruoṣo, wọn ri ọta ibọn kan ti wọn ti yin lọwọ ẹ pẹlu, ni wọn ba mu un. Nigba to n dahun ibeere awọn ọlọpaa, Tunde jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ loun. O ni ọkan ninu awọn ẹgbẹ oun tawọn n pe ni Scatter lo foun nibọn naa. CP Lanre Bankọle ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka iwadii, ki wọn wa awọn toku rẹ ri laipẹ. Bakan naa lo kilọ fawọn olotẹẹli pe ki wọn maa mọ iru awọn eeyan ti wọn yoo maa fun ni yara lọdọ wọn, nitori olotẹẹli to ba gba arufin si yara ko ni i lọ lai jiya, ijọba yoo mu oun naa gẹgẹ bii ọdaran ni.


O ni ọkan ninu awọn ẹgbẹ oun tawọn n pe ni Scatter lo foun nibọn naa. CP Lanre Bankọle ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka iwadii, ki wọn wa awọn toku rẹ ri laipẹ. Bakan naa lo kilọ fawọn olotẹẹli pe ki wọn maa mọ iru awọn eeyan ti wọn yoo maa fun ni yara lọdọ wọn, nitori olotẹẹli to ba gba arufin si yara ko ni i lọ lai jiya, ijọba yoo mu oun naa gẹgẹ bii ọdaran ni.


Ọwọ tẹ awọn Fulani obinrin to n ṣagbodegba fawọn ajinigbe l’Oke-Ogun

Olu-Theo Ọmọlohun, Oke-Ogun Zainab Saleh, ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn, to ti bimọ meji nile ọkọ, ati ẹnikeji rẹ, Asana Nuhu, lọwọ ọlọpaa ilu Iṣẹyin ti tẹ, ti wọn si ti wa lakolo wọn bayii latari ẹsun pe awọn eeyan naa lawọn ajinigbe n ran niṣẹ lati lọọ maa ba wọn gbowo lọwọ mọlẹbi awọn ti wọn ba ji gbe. Gẹgẹ bi ẹni to fiṣẹlẹ naa to wa leti ṣe wi, oru ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, lọwọ tẹ wọn nileetura kan to wa lọna Our Lady, niluu Iṣẹyin, lakooko ti wọn n dari bọ lati ibi iṣẹ buruku ọwọ wọn. Wọn ṣalaye pe ni deedee aago mẹwaa si mọkanla alẹ lawọn afurasi naa ti wọn jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Zamfara maa n dari pada si otẹẹli ọhun, nibi ti a gbọ pe wọn gba yara si lati bii oṣu mẹta sẹyin lai jẹ ki awọn eeyan fura si wọn. Wọn ni ko sẹni to n foju kan wọn lọsan-an, afi oru bii ọrọ, ni wọn n rin. ALAROYE fidi ẹ mulẹ pe awọn araadugbo ti wọn fura si wọn ni wọn lọọ ta awọn agbofinro lolobo tọwọ fi pada tẹ wọn. Lẹyin ti wọn de agọ ọlọpaa ni wọn jẹwọ pe awọn Fulani ajinigbe ti wọn n ṣọṣẹ loju ọna Ado-Awaye si Maya, titi de ilu Abẹokuta, nibi ti wọn ti n da awọn arinrin-ajo lọna lawọn n ṣiṣẹ fun.


Wọn ni ko sẹni to n foju kan wọn lọsan-an, afi oru bii ọrọ, ni wọn n rin. ALAROYE fidi ẹ mulẹ pe awọn araadugbo ti wọn fura si wọn ni wọn lọọ ta awọn agbofinro lolobo tọwọ fi pada tẹ wọn. Lẹyin ti wọn de agọ ọlọpaa ni wọn jẹwọ pe awọn Fulani ajinigbe ti wọn n ṣọṣẹ loju ọna Ado-Awaye si Maya, titi de ilu Abẹokuta, nibi ti wọn ti n da awọn arinrin-ajo lọna lawọn n ṣiṣẹ fun. Wọn ni lẹyin ti wọn ba ji awọn eeyan gbe tan, awọn ni wọn n ran lati lọọ gba owo itusilẹ lọwọ mọlẹbi ẹni ti wọn ba ji gbe. Wọn tun jẹwọ pe awọn lawọn lọọ gba miliọnu mẹta Naira, owo itusilẹ, lọwọ mọlẹbi oniṣowo adiẹ ọmọ bibi ilu Ilero kan, Ọgbẹni Taiwo Alabi, ti wọn ji gbe ni bii oṣu mẹta sẹyin atawọn mi-in bẹẹ. Ni bayii, okun ti gbe aparo wọn, wọn si ti fa wọn le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ fun iwadii kikun, ki wọn too taari wọn sile ile-ẹjọ.


Wọn ni lẹyin ti wọn ba ji awọn eeyan gbe tan, awọn ni wọn n ran lati lọọ gba owo itusilẹ lọwọ mọlẹbi ẹni ti wọn ba ji gbe. Wọn tun jẹwọ pe awọn lawọn lọọ gba miliọnu mẹta Naira, owo itusilẹ, lọwọ mọlẹbi oniṣowo adiẹ ọmọ bibi ilu Ilero kan, Ọgbẹni Taiwo Alabi, ti wọn ji gbe ni bii oṣu mẹta sẹyin atawọn mi-in bẹẹ. Ni bayii, okun ti gbe aparo wọn, wọn si ti fa wọn le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ fun iwadii kikun, ki wọn too taari wọn sile ile-ẹjọ.


Nitori ẹsun biba akẹkọọ lo pọ, Makinde da oṣiṣẹ mẹta duro, o tun fiya jẹ oga ileewe meji l’Ogbomọṣọ

Ọlawale Ajao, Ibadan Ijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ iṣakoso Gomina Ṣeyi Makinde, ti le awọn oṣiṣẹ mẹta danu lẹnu iṣẹ nileewe Oyo State Basic School, iyẹn ileewe awọn to ni ipenija oju to wa niluu Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ. Bakan naa nijọba fiya jẹ alakooso ati olukọ agba ileewe naa pẹlu bi wọn ṣe gbe wọn kuro nileewe ọhun lọ sile-ẹkọ mi-in to jinna rere. Komiṣanna feto ẹkọ, imọ sayẹnsi ati imọ ẹrọ ninu ijọba naa, Ọgbẹni Rahman Abdul-Raheem, lo paṣẹ naa nitori iṣẹlẹ ibalopọ kan to waye nileewe ọhun ti wọn ti n ṣiṣẹ. Laipẹ yii niroyin gba ori ẹrọ ayelujara nipa iṣẹlẹ ibalopọ lọna aitọ kan ti wọn lo waye laarin ọkan ninu awọn olukọ ileewe ọhun pẹlu akẹkọọ-obinrin kan nibẹ. Ninu atẹjade ti kọmiṣanna feto ẹkọ fi ṣọwọ sakọroyin wa lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja lo ti kede ijiya awọn olukọ naa Orukọ awọn olukọ ọhun, eyi ti ijọba gbe lọ sileewe mi-in nitori ki i ṣe awọn gan-an gan-an ni wọn huwa ibajẹ ọhun ni Abilekọ Adebiyi Rachael (olukọ agba) ati Abilekọ Akanbi Oluwaṣeun ti i ṣe alakooso ile-ẹkọ girama naa. Ọgbẹni Abdul Raheem sọ ninu atẹjade rẹ ọhun pe lati origun mẹrẹẹrin ipinlẹ Ọyọ lawọn ti ri iwe ẹsun gba nipa aṣemaṣe to n waye laarin awọn oṣiṣẹ-kunrin atawọn akẹkọọ-binrin ileewe naa, ati pe igbimọ oluwadii ẹlẹni mẹrin ti ijọba gbe kalẹ lori iṣẹlẹ yii ti bẹrẹ iwadii to peye lori ọrọ naa.


Laipẹ yii niroyin gba ori ẹrọ ayelujara nipa iṣẹlẹ ibalopọ lọna aitọ kan ti wọn lo waye laarin ọkan ninu awọn olukọ ileewe ọhun pẹlu akẹkọọ-obinrin kan nibẹ. Ninu atẹjade ti kọmiṣanna feto ẹkọ fi ṣọwọ sakọroyin wa lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja lo ti kede ijiya awọn olukọ naa Orukọ awọn olukọ ọhun, eyi ti ijọba gbe lọ sileewe mi-in nitori ki i ṣe awọn gan-an gan-an ni wọn huwa ibajẹ ọhun ni Abilekọ Adebiyi Rachael (olukọ agba) ati Abilekọ Akanbi Oluwaṣeun ti i ṣe alakooso ile-ẹkọ girama naa. Ọgbẹni Abdul Raheem sọ ninu atẹjade rẹ ọhun pe lati origun mẹrẹẹrin ipinlẹ Ọyọ lawọn ti ri iwe ẹsun gba nipa aṣemaṣe to n waye laarin awọn oṣiṣẹ-kunrin atawọn akẹkọọ-binrin ileewe naa, ati pe igbimọ oluwadii ẹlẹni mẹrin ti ijọba gbe kalẹ lori iṣẹlẹ yii ti bẹrẹ iwadii to peye lori ọrọ naa. O ni igbagbọ wa pe iwadii ati idajọ ododo ti ijọba pinnu lati ṣe lori ọrọ yii yoo da alaafia pada sileewe naa laipẹ jọjọ.


O ni igbagbọ wa pe iwadii ati idajọ ododo ti ijọba pinnu lati ṣe lori ọrọ yii yoo da alaafia pada sileewe naa laipẹ jọjọ.


Iya agba ati ọmọ-ọmọ ẹ jona ku ninu ina to sẹlẹ ni Lafẹnwa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ajọ TRACE ti fidi ẹ mulẹ pe iya agba kan ati ọmọ-ọmọ ẹ ni wọn jona ku patapata ninu ina to sọ laaarọ ọjọ Sannde ọsẹ yii, lagbegbe Oju-irin, ni Lafẹnwa, Abẹokuta. Bẹẹ ni ọpọlọpọ dukia olowo iyebiye si ṣofo sinu ina ọhun. Tanka kan to gbe epo lo fẹgbẹ lelẹ ni nnkan bii aago marun-un idaji ku iṣẹju mẹẹẹdogun laaarọ ọjọ Aiku naa, bo ti ṣubu ni awọn eeyan bẹrẹ si i ji epo inu ẹ to danu silẹ, bi wọn ti n gbọn epo naa pamọ ti wọn n lọ ti wọn n bọ ni ina sọ lojiji, ina ọhun lo si pada gba ẹmi awọn meji ti TRACE sọ pe wọn ku yii. Bo tilẹ jẹ pe eeyan meji ni Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, sọ pe wọn ku, ohun tawọn kan n sọ ni pe eeyan mẹrin lo ku sinu ina yii. Wọn ni iya atọmọ pẹlu awọn meji mi-in ni. Nigba tawọn oṣiṣẹ panapana atawọn TRACE pẹlu FRSC n ṣaajo nipa bi ina ọhun yoo ṣe ku, niṣe lawọn ọmọ ganfe kan kọ lu ọkọ awọn TRACE ati ti FRSC, ti wọn ba a jẹ.


Bo tilẹ jẹ pe eeyan meji ni Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, sọ pe wọn ku, ohun tawọn kan n sọ ni pe eeyan mẹrin lo ku sinu ina yii. Wọn ni iya atọmọ pẹlu awọn meji mi-in ni. Nigba tawọn oṣiṣẹ panapana atawọn TRACE pẹlu FRSC n ṣaajo nipa bi ina ọhun yoo ṣe ku, niṣe lawọn ọmọ ganfe kan kọ lu ọkọ awọn TRACE ati ti FRSC, ti wọn ba a jẹ. Awọn ẹṣọ alaabo yii ba awọn to padanu eeyan wọn ati dukia sinu ina yii kẹdun, wọn si rọ awọn araalu pe ki wọn maa fọwọsowọpọ pẹlu ẹṣọ alaabo ti iru nnkan bayii ba n ṣẹlẹ lọwọ, yatọ si ki wọn maa ba mọto wọn jẹ, tabi kawọn kan maa lo asiko naa fun ole jija, wọn ni eyi buru jai, o si tabuku orilẹ-ede yii.


Awọn ẹṣọ alaabo yii ba awọn to padanu eeyan wọn ati dukia sinu ina yii kẹdun, wọn si rọ awọn araalu pe ki wọn maa fọwọsowọpọ pẹlu ẹṣọ alaabo ti iru nnkan bayii ba n ṣẹlẹ lọwọ, yatọ si ki wọn maa ba mọto wọn jẹ, tabi kawọn kan maa lo asiko naa fun ole jija, wọn ni eyi buru jai, o si tabuku orilẹ-ede yii.


Godwin wọ gau, ọmọ ọrẹ ẹ ti ko ju ọdun mẹwaa lọ fipa ṣe ‘kinni’ fun l’Ajegunlẹ

Faith Adebọla, Eko Okun ofin ti gbe aparo ọkunrin ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn kan, Godwin Iroro, agbegbe Ajegunlẹ, nijọba ibilẹ Ajerọmi Ifẹlodun, lo n gbe, ṣugbọn akata awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, lo wa bayii, ọmọ ọdun mẹwaa, ọmọ ọrẹ ẹ, lo fipa ba laṣepọ. Atẹjade kan ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, CSP Adekunle Ajiṣebutu, fi ṣọwọ s’ALAROYE lọjọ Satide lo sọ iṣẹlẹ yii di mimọ. Wọn ṣalaye pe baba ọmọbinrin to ṣi n lọ sileewe pamari ọhun, Ọgbẹni Chukwudi Chime, lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kọkanla, pe ki wọn ba oun bi ọmọ oun (ti wọn forukọ bo laṣiiri naa) leere ohun to ṣẹlẹ si i, tori irin rẹ mu ifura lọwọ, niṣe lo si n sa foun, ko fẹẹ jẹwọ ohun to ṣẹlẹ. Eyi lo mu kawọn ọlọpaa tẹle e, wọn ri ọmọbinrin naa, wọn si ba a sọrọ, lọmọ ba jẹwọ fun wọn pe ọrẹ timọtimọ baba oun, Godwin, lo fipa ba oun laṣepọ nigba ti baba oun ko si nile. Wọn ni ọmọ mẹrin ni Godwin ti bi, ṣugbọn awọn ọmọ naa ti wa lọdọ iya wọn niluu Asaba, nipinlẹ Delta, lọhun-un, Godwin nikan lo n da gbe, ile kan naa si loun ati ọrẹ rẹ yii n gbe, ile ọhun wa ni ojule karun-un, Opopona Iyalode, l’Ajegunlẹ. Iwadii fihan pe baba ọmọ ti Godwin ki mọlẹ yii, iya ọmọ naa ti kuro lọdọ baba rẹ.


Eyi lo mu kawọn ọlọpaa tẹle e, wọn ri ọmọbinrin naa, wọn si ba a sọrọ, lọmọ ba jẹwọ fun wọn pe ọrẹ timọtimọ baba oun, Godwin, lo fipa ba oun laṣepọ nigba ti baba oun ko si nile. Wọn ni ọmọ mẹrin ni Godwin ti bi, ṣugbọn awọn ọmọ naa ti wa lọdọ iya wọn niluu Asaba, nipinlẹ Delta, lọhun-un, Godwin nikan lo n da gbe, ile kan naa si loun ati ọrẹ rẹ yii n gbe, ile ọhun wa ni ojule karun-un, Opopona Iyalode, l’Ajegunlẹ. Iwadii fihan pe baba ọmọ ti Godwin ki mọlẹ yii, iya ọmọ naa ti kuro lọdọ baba rẹ. Wọn lọrẹẹ kori-kosun gidi lawọn baba mejeeji, eyi ni ko jẹ kawọn araale yooku tete fura si kurukẹrẹ ẹ lọdọ ọmọbinrin naa, wọn o mọ pe ọrẹ ti n dalẹ ọrẹ ẹ. Ṣa, wọn dọdẹ afurasi ọdaran naa titi tọwọ fi ba a lalẹ ọjọ naa, ni wọn ba mu un. Ni teṣan, ọkunrin naa jẹwọ pe loootọ loun ba ọmọ ọrẹ oun yii laṣepọ, o ni ẹẹmeji pere ni, Eṣu lo si tan oun. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti gbọ si iṣẹlẹ yii, o si ti paṣẹ pe kawọn ọtẹlẹmuyẹ tubọ ṣewadii ijinlẹ lori ẹ, kawọn le taari afurasi ọdaran naa sile-ẹjọ.


Wọn lọrẹẹ kori-kosun gidi lawọn baba mejeeji, eyi ni ko jẹ kawọn araale yooku tete fura si kurukẹrẹ ẹ lọdọ ọmọbinrin naa, wọn o mọ pe ọrẹ ti n dalẹ ọrẹ ẹ. Ṣa, wọn dọdẹ afurasi ọdaran naa titi tọwọ fi ba a lalẹ ọjọ naa, ni wọn ba mu un. Ni teṣan, ọkunrin naa jẹwọ pe loootọ loun ba ọmọ ọrẹ oun yii laṣepọ, o ni ẹẹmeji pere ni, Eṣu lo si tan oun. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti gbọ si iṣẹlẹ yii, o si ti paṣẹ pe kawọn ọtẹlẹmuyẹ tubọ ṣewadii ijinlẹ lori ẹ, kawọn le taari afurasi ọdaran naa sile-ẹjọ. Odumosu ni gbogbo awọn ti oniṣekuṣe to n lọwọ ninu iwa ainitiju bii eyi lawọn maa fẹ eruku ata ofin si ni’mu.


Odumosu ni gbogbo awọn ti oniṣekuṣe to n lọwọ ninu iwa ainitiju bii eyi lawọn maa fẹ eruku ata ofin si ni’mu.


Agbẹjọro Adedoyin sọ fawọn ọlọpaa:Ẹ wadii ẹni to sin oku Timothy nibi tawọn oṣiṣẹ ileetura Hilton ju u si

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọgbẹni Abiọdun Williams, ẹni to jẹ agbẹjọro fun Oludasilẹ ileetura Hilton, Dokita Ramon Adedoyin, ti ke sawọn ọlọpaa lati tuṣu desalẹ ikoko lori ẹni to sin oku akẹkọọ Fasiti Ifẹ, Timothy Adegoke, to ku si otẹẹli naa. Iwadii fi han pe nigba ti awọn oṣiṣẹ otẹẹli naa ba oku Timothy ninu yara to gba ni wọn gbe oku rẹ ju sinu igbo kan loju-ọna Ifẹ/Ibadan, ṣugbọn ti wọn ko mọ ẹni to sinku rẹ ko too di pe awọn ọlọpaa lọọ hu u jade lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kọkanla, ti a wa yii. Williams, ninu lẹta to kọ si kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu yii, ṣalaye pe iwadii oun fidi rẹ mulẹ pe awọn oṣiṣẹ eto ilera ti ijọba ibilẹ Aarin- Gbungbun Ifẹ (Department of Public Health, Ifẹ Central Local Government) ni wọn sin oku rẹ lẹyin ti wọn gba aṣẹ lọwọ awọn ọlọpaa niluu Ileefẹ. Agbẹjọro yii rọ awọn ọlọpaa lati ṣewadii yii daadaa lati le mọ ipa ti awọn afurasi ti wọn ti mu pẹlu awọn oṣiṣẹ eto ilera naa ko ninu iku ati sisin oku Timothy, ki idajọ ododo si le fidi mulẹ. O ni irọ pata ni pe awọn oṣiṣẹ ileetura Hilton ni wọn sin oku oloogbe naa, ṣe ni wọn ju u sinu igbo, to si jẹ pe awọn oṣiṣẹ ijọba ni wọn gbẹlẹ, ti wọn si sin oku rẹ. O fi kun ọrọ rẹ pe ti awọn ọlọpaa ba le ri ọrọ yii fidi rẹ mulẹ, yoo ran awọn dokita ti wọn n ṣayẹwo si oku oloogbe lọwọ lati mọ ohun to ṣẹlẹ si oku rẹ ki wọn to sin in.


Ina nla sọ ni Lafẹnwa, lasiko tawọn eeyan n gbọn epo ninu tanka to ṣubu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Boya ka ni awọn eeyan ko lọọ maa gbọn epo nigba ti tanka epo to gbe bẹntiroolu fẹgbẹ lelẹ lagbegbe Oju-Irin, ni Lafẹnwa, Abẹokuta, nipinlẹ Ogun, laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni, boya ina to sọ lojiji, to si bẹrẹ si i jo hii-hii ko ba ma ṣẹlẹ. Ṣugbọn awọn eeyan ko sowọ pọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo to n kilọ, niṣe ni wọn lọọ n gbọn epo. Lasiko ta a n kọ iroyin yii, awọn ẹṣọ alaabo TRACE ati FRSC ko ti i fidi ẹ mulẹ pe eeyan ku ninu iṣẹlẹ naa, ṣugbọn wọn ni to ba ṣe jẹ ṣa, awọn yoo fi to awọn akọroyin leti. Gẹgẹ bi Babatunde Akinbiyi ti i ṣe Alukoro TRACE ṣe wi, o ni ni nnkan bii aago marun-un idaji ku iṣẹju mẹẹẹdogun ni tanka to gbe epo naa ṣubu, lasiko to fẹẹ lọ si Rounder lati Oju-Irin, ni Lafẹnwa. O ni bo ṣe ṣubu naa ni gbogbo epo to gbe bẹrẹ si i danu si titi. Eyi lawọn eeyan to wa nitosi ri ti wọn fi lọọ n gbọn epo ọhun, nigba to ya ni ina ṣẹ yọ to si gba gbogbo agbegbe naa, to n jo kikan-kikan tawọn eeyan si n sa kiri.


Gẹgẹ bi Babatunde Akinbiyi ti i ṣe Alukoro TRACE ṣe wi, o ni ni nnkan bii aago marun-un idaji ku iṣẹju mẹẹẹdogun ni tanka to gbe epo naa ṣubu, lasiko to fẹẹ lọ si Rounder lati Oju-Irin, ni Lafẹnwa. O ni bo ṣe ṣubu naa ni gbogbo epo to gbe bẹrẹ si i danu si titi. Eyi lawọn eeyan to wa nitosi ri ti wọn fi lọọ n gbọn epo ọhun, nigba to ya ni ina ṣẹ yọ to si gba gbogbo agbegbe naa, to n jo kikan-kikan tawọn eeyan si n sa kiri. Amọran tawọn TRACE gba awọn olugbe ibẹ ni pe ki wọn kọkọ kuro nitosi ina to n ran na, nitori o lewu gidi lati duro sibi ti ina bẹntiroolu ti n jo, ti eefin to ki si gba gbogbo agbegbe kan. Sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ lo tẹle iṣẹlẹ yii, awọn to n dari ọkọ si lawọn wa nikalẹ lati kapa ẹ. Titi ta a fi pari iroyin yii ni ina ọhun ṣi n jo. Ọpọlọpọ ṣọọbu to wa nitosi iṣẹlẹ naa lọja Lafẹnwa lo si faragba a Iroyin kan ti a ko fidi ẹ mulẹ sọ pe eeyan mẹrin lo jona ku ninu ina yii, ti wọn jona kọja idanimọ.


Amọran tawọn TRACE gba awọn olugbe ibẹ ni pe ki wọn kọkọ kuro nitosi ina to n ran na, nitori o lewu gidi lati duro sibi ti ina bẹntiroolu ti n jo, ti eefin to ki si gba gbogbo agbegbe kan. Sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ lo tẹle iṣẹlẹ yii, awọn to n dari ọkọ si lawọn wa nikalẹ lati kapa ẹ. Titi ta a fi pari iroyin yii ni ina ọhun ṣi n jo. Ọpọlọpọ ṣọọbu to wa nitosi iṣẹlẹ naa lọja Lafẹnwa lo si faragba a Iroyin kan ti a ko fidi ẹ mulẹ sọ pe eeyan mẹrin lo jona ku ninu ina yii, ti wọn jona kọja idanimọ.


Awọn agbebọn to ji tiṣa mẹrin gbe l’Akoko n beere fun miliọnu mẹrin Naira

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn agbebọn to ji olukọ agba kan, igbakeji rẹ atawọn olukọ meji abẹ rẹ gbe l’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja yii, la gbọ pe wọn ti n beere fun miliọnu mẹrin Naira ki wọn too tu wọn silẹ kuro ninu igbekun wọn. Miliọnu marundinlogoji Naira lawọn ajinigbe naa kọkọ beere fun nigba ti wọn kan si awọn ẹbi wọn lọjọ Ẹti, Furaidee, lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ ni wọn lawọn janduku ọhun too gba ki ẹnikọọkan wọn san miliọnu kan Naira gẹgẹ bii owo itusilẹ wọn. Ohun ta a gbọ ni pe ṣe lawọn ajinigbe naa kọ jalẹ lati ba Abilekọ Hellen Adeyẹmi to jẹ iyawo olukọ agba naa sọ ohunkohun, ohun ti wọn sọ fun un ni pe awọn ko fẹẹ ni nnkan i ṣe pẹlu obinrin, wọn lawọn ọkunrin nikan lawọn fẹẹ ba sọrọ. Apapọ ẹgbẹ awọn olukọ agba ileewe girama nipinlẹ Ondo ti fi ẹdun ọkan wọn han lori bi awọn olukọ mẹrẹẹrin ṣe wa ninu igbekun awọn ajinigbe lati bíi ọjọ mẹta sẹyin lai ni ireti ọjọ ti wọn fẹẹ gba ominira. Wọn ni ẹbẹ lawọn n bẹ awọn ajinigbe naa ki wọn siju aanu wo awọn ọmọ ẹni-ẹlẹni to wa ninu igbekun wọn, bakan naa ni wọn tun rọ ijọba lati gbe igbesẹ to yẹ lasiko. Ọga agba fawọn ọlọpaa n’Ikarẹ Akoko, SP Akintujoye Akinwande, ni awọn ṣi n tẹsiwaju lati maa lepa awọn ọdaran ọhun ki wọn le ri awọn ti wọn ti ji gbe lọ naa gba pada lai fara pa.


Sifu difẹnsi ti mu Ismail at’ọrẹ ẹ to fọ ṣọọbu pẹlu Jẹlili to ra ẹru ole lọwọ wọn l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla, Ọṣogbo Ọwọ ajọ sifu difẹnsi ipinlẹ Ọṣun ti tẹ awọn ọdọkunrin meji; Oyejọla Ismail, to jẹ ọmọ ogun ọdun ati Ridwan Awoyinka, toun jẹ ọmọ ọdun mẹẹẹdogun lori ẹsun ole jija. Atẹjade ti Alukoro ajọ naa, Daniel Adigun, fi sita ṣalaye pe ọkunrin kan to ni sọọbu lagbegbe Ọja-Ọba, niluu Oṣogbo, lo lọọ fi to awọn agbofinro leti pe awọn ole ti fọ sọọbu oun, wọn si ko ọpọlọpọ ọja lọ. Bayii ni awọn sifu difẹnsi bẹrẹ iwadii, lasiko naa ni ọwọ tẹ Ismail ati Ridwan, ti wọn si jẹwọ pe loootọ lawọn huwa naa. Wọn jẹwọ pe aago mẹfa idaji lawọn jalẹkun ṣọọbu naa wọle. Lara awọn nnkan ti wọn ji ko ni maṣinni kan ti wọn fi n wa koto (drilling machine), awọn ẹya-ara jẹnẹretọ, maṣinni ti wọn fi n jo nnkan papọ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ninu iwadii ni awọn afurasi naa ti jẹwọ pe Aderẹmi Jẹlili, ẹni ọdun mẹrinlelogoji, to n ra aṣaku irin (Scrap Buyer) lawọn ta awọn nnkan tawọn ji fun.


Wọn jẹwọ pe aago mẹfa idaji lawọn jalẹkun ṣọọbu naa wọle. Lara awọn nnkan ti wọn ji ko ni maṣinni kan ti wọn fi n wa koto (drilling machine), awọn ẹya-ara jẹnẹretọ, maṣinni ti wọn fi n jo nnkan papọ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ninu iwadii ni awọn afurasi naa ti jẹwọ pe Aderẹmi Jẹlili, ẹni ọdun mẹrinlelogoji, to n ra aṣaku irin (Scrap Buyer) lawọn ta awọn nnkan tawọn ji fun. Nigba ti wọn mu Jẹlili, o ni irọ ni wọn n pa pe oun ni wọn ta awọn nnkan ti wọn ji fun, sọkẹẹti ati ṣeeni lasan loun ra lọwọ wọn. Adigun fi kun ọrọ rẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ ̀lati mọ ipa ti ẹnikọọkan awọn afurasi naa ko ninu iṣẹlẹ naa lati le mọ iru ẹsun ti ẹnikọọkan wọn yoo koju nile-ẹjọ. Amọ sa, Hamzat to ni sọọbu ti sọ pe ohun ti oun fẹ ni ki awọn afurasi naa da awọn ọja ti wọn ji pada tabi ki wọn san miliọnu kan o din mẹwaa naira (#990,000).


Nigba ti wọn mu Jẹlili, o ni irọ ni wọn n pa pe oun ni wọn ta awọn nnkan ti wọn ji fun, sọkẹẹti ati ṣeeni lasan loun ra lọwọ wọn. Adigun fi kun ọrọ rẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ ̀lati mọ ipa ti ẹnikọọkan awọn afurasi naa ko ninu iṣẹlẹ naa lati le mọ iru ẹsun ti ẹnikọọkan wọn yoo koju nile-ẹjọ. Amọ sa, Hamzat to ni sọọbu ti sọ pe ohun ti oun fẹ ni ki awọn afurasi naa da awọn ọja ti wọn ji pada tabi ki wọn san miliọnu kan o din mẹwaa naira (#990,000).


A o ni i bẹ Buhari nitori Sunday Igboho o, tori ko dẹṣẹ kankan-Afẹnifẹre

Faith Adebọla, Eko Ẹgbẹ Afẹnifẹre to n ja fun ominira Yoruba, ti sọ pe awọn o ni i lọọ ba Aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ, bẹẹ lawọn o ni i rawọ ẹbẹ kankan si i pe ko lo agbara rẹ lati tu Oloye Sunday Adeyẹmọ tawọn eeyan mọ si Sunday Igboho silẹ lahaamọ, tori ko si ẹsun kan lọrun ọkunrin naa, ko si si ẹjọ kankan to n jẹ lọwọ. Akọwe ẹgbẹ Afẹnifẹre, Ọgbẹni Ṣọla Ebiseni, lo sọrọ yii lorukọ ẹgbẹ naa lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, o ni, “ko si idi kankan tawọn Yoruba yoo fi lọọ bẹ ijọba apapọ lati tu Sunday Igboho silẹ. Lai ka bi ijọba Buhari ṣe n huwa ta-ni-maa-mu-mi si, a o ni i fara mọ iṣakoso ti ko bofin mu eyikeyii, ilana ofin nikan la fara mọ ni Naijiria. Ṣebi ile-ẹjọ ti paṣẹ pe bijọba ṣe ṣakọlu sile Sunday Igboho lọganjọ oru lọjọsi, ti wọn fẹẹ pa a, ṣugbọn to jẹ awọn ẹmẹwa ẹ meji ni wọn pa, ti wọn si ba ọpọ dukia olowo iyebiye jẹ ko bofin mu, wọn lawọn tẹrọriisi ni wọn maa n ṣeru ẹ, wọn si ni kijọba san biliọnu lọna ogun Naira fun un gẹgẹ bii ẹtọ ẹ lori awọn nnkan ti wọn bajẹ. Ṣe ijọba ti san an? Awọn ti wọn lọọ ya bo ile naa ki i ṣe agbofinro rara, wọn kan wọṣọ ijọba lasan ni, afẹmiṣofo ni wọn, tẹrọriisi gidi ni wọn.


Ṣebi ile-ẹjọ ti paṣẹ pe bijọba ṣe ṣakọlu sile Sunday Igboho lọganjọ oru lọjọsi, ti wọn fẹẹ pa a, ṣugbọn to jẹ awọn ẹmẹwa ẹ meji ni wọn pa, ti wọn si ba ọpọ dukia olowo iyebiye jẹ ko bofin mu, wọn lawọn tẹrọriisi ni wọn maa n ṣeru ẹ, wọn si ni kijọba san biliọnu lọna ogun Naira fun un gẹgẹ bii ẹtọ ẹ lori awọn nnkan ti wọn bajẹ. Ṣe ijọba ti san an? Awọn ti wọn lọọ ya bo ile naa ki i ṣe agbofinro rara, wọn kan wọṣọ ijọba lasan ni, afẹmiṣofo ni wọn, tẹrọriisi gidi ni wọn. Ṣebi ile-ẹjọ ti paṣẹ pe Sunday Igboho ko jẹbi kankan, wọn lọkunrin naa ko lẹjọ i jẹ, ijọba ni wọn da lẹbi, ti wọn si bu owo ti wọn gbọdọ san fun wọn.” Ẹgbẹ Afẹnifẹre ni awọn nigbagbọ pe ododo ni yoo leke lori ahamọ ti wọn sọ Sunday Igboho si. Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Oluwoo ti ilẹ Iwo, Ọba AbdulRasheed Akanbi, gba awọn agbaagba Yoruba nimọran lati wo awokọṣe bawọn agbaagba ilẹ Ibo ṣe lọọ ba Buhari sọrọ lati tu Nnamdi Kanu to wa lahaamọ awọn ẹṣọ ọtẹlẹmuyẹ DSS, l’Abuja silẹ, latari ẹjọ to n jẹ lọwọ, ti Aarẹ si loun yoo ronu lori ẹbẹ wọn. Ṣugbọn ẹgbẹ Afẹnifẹre lawọn o ni i ṣeru ẹ ni tawọn, tori Sunday Igboho ko dẹṣẹ kan ti wọn le tori ẹ fi i satimọle lorileede Olominira Bẹnẹ.


Ṣebi ile-ẹjọ ti paṣẹ pe Sunday Igboho ko jẹbi kankan, wọn lọkunrin naa ko lẹjọ i jẹ, ijọba ni wọn da lẹbi, ti wọn si bu owo ti wọn gbọdọ san fun wọn.” Ẹgbẹ Afẹnifẹre ni awọn nigbagbọ pe ododo ni yoo leke lori ahamọ ti wọn sọ Sunday Igboho si. Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Oluwoo ti ilẹ Iwo, Ọba AbdulRasheed Akanbi, gba awọn agbaagba Yoruba nimọran lati wo awokọṣe bawọn agbaagba ilẹ Ibo ṣe lọọ ba Buhari sọrọ lati tu Nnamdi Kanu to wa lahaamọ awọn ẹṣọ ọtẹlẹmuyẹ DSS, l’Abuja silẹ, latari ẹjọ to n jẹ lọwọ, ti Aarẹ si loun yoo ronu lori ẹbẹ wọn. Ṣugbọn ẹgbẹ Afẹnifẹre lawọn o ni i ṣeru ẹ ni tawọn, tori Sunday Igboho ko dẹṣẹ kan ti wọn le tori ẹ fi i satimọle lorileede Olominira Bẹnẹ.


Oju ti pọn awọn Fulani ju ni Naijiria yii, afi ka tọju wọn atawọn maaluu wọn-Sheikh Gumi

Faith Adebọla “O da bii ẹni pe ijọba apapọ ti juwọ silẹ fawọn to n fojoojumọ pariwo pe ki wọn kede awọn janduku agbebọn gẹgẹ bii afẹmiṣofo, paapaa awọn oniroyin lati apa ibi kan lorileede yii. Ṣugbọn orukọ yoowu ki wọn pe wọn, ko le mu iyatọ kankan wa, ko si le tu irun kan lara wọn, tori ko too di asiko yii nijọba ti n doju ija kọ wọn bii ẹni pe afẹmiṣofo ni wọn.” Eyi lawọn ọrọ kabiti kabiti to n jade lẹnu ilu-mọ-ọn-ka aṣaaju ati olukọ ẹsin Musulumi lapa Oke-Ọya ilẹ wa, Sheikh Ahmed Abubakar Gumi, nigba to n sọ ero rẹ lori bi ile-ẹjọ giga apapọ kan l’Abuja ṣe kede lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, pe afẹmiṣofo ati eeṣin-o-kọ’ku lawọn janduku, ọwọ iru ẹni ti wọn jẹ si ni kijọba fi mu wọn. Ninu atẹjade kan ti Agbẹnusọ Gumi lori eto iroyin, Malam Tukur Mamu, fi lede lorukọ ọga ẹ, Gumi ni “ko siṣoro kan ninu orukọ yoowu kijọba pe wọn, yiyi orukọ wọn pada ko le tu irun kan lara wọn tori ọrọ to wa nilẹ yii ju ọrọ orukọ lọ. Tẹ ẹ ba ranti, ijọba ti figba kan pe ẹgbẹ IPOB to n ja fun idasilẹ Biafra nilẹ Ibo ni ẹgbẹ afẹmiṣofo, wọn ni tẹrọriisi (terrorists) ni wọn, wọn tiẹ tun gba aṣẹ kootu kan lati kede wọn bẹẹ, wọn si doju ogun kọ wọn, ṣugbọn ki lo tẹyin ẹ yọ. Awọn ajọ agbaye fara mọ ikede ijọba apapọ, wọn o si tori ẹ ṣatilẹyin fun ijọba tabi ki wọn gbogun ti awọn IPOB. Abi awọn IPOB ko si ninu awọn to lọọ ṣewọde nibi apero agbaye Iparapọ Awọn Orileede l’Amẹrika laipẹ yii.


Tẹ ẹ ba ranti, ijọba ti figba kan pe ẹgbẹ IPOB to n ja fun idasilẹ Biafra nilẹ Ibo ni ẹgbẹ afẹmiṣofo, wọn ni tẹrọriisi (terrorists) ni wọn, wọn tiẹ tun gba aṣẹ kootu kan lati kede wọn bẹẹ, wọn si doju ogun kọ wọn, ṣugbọn ki lo tẹyin ẹ yọ. Awọn ajọ agbaye fara mọ ikede ijọba apapọ, wọn o si tori ẹ ṣatilẹyin fun ijọba tabi ki wọn gbogun ti awọn IPOB. Abi awọn IPOB ko si ninu awọn to lọọ ṣewọde nibi apero agbaye Iparapọ Awọn Orileede l’Amẹrika laipẹ yii. Tori ẹ, orukọ yoowu ki wọn pe wọn, ko ja mọ nnkan kan, ko tiẹ nitumọ rara. Ṣe tẹrọriisi ti wọn pe awọn IPOB ti sọ wọn di ọmọ orileede mi-in ni, ọmọ Naijiria ṣi ni wọn, wọn le lọ lati ibi kan si ikeji. Mo lero pe ikede tile-ẹjọ ṣe yii ko ni i mu ki wọn bẹrẹ si i pe awọn darandaran naa ni tẹrọriisi ṣa.


Tori ẹ, orukọ yoowu ki wọn pe wọn, ko ja mọ nnkan kan, ko tiẹ nitumọ rara. Ṣe tẹrọriisi ti wọn pe awọn IPOB ti sọ wọn di ọmọ orileede mi-in ni, ọmọ Naijiria ṣi ni wọn, wọn le lọ lati ibi kan si ikeji. Mo lero pe ikede tile-ẹjọ ṣe yii ko ni i mu ki wọn bẹrẹ si i pe awọn darandaran naa ni tẹrọriisi ṣa. Pẹlu bi awọn ologun ṣe n doju ija kọ wọn ṣaaju asiko yii, iyatọ wo lo ti mu wa, ṣe iyẹn ti dawọ ijinigbe, ipaniyan akọlu tawọn janduku n ṣe duro ni. Pipe tile-ẹjọ pe wọn ni tẹrọriisi yii ko le mu ki wọn jawọ ninu iwa wọn rara. Iṣoro awọn janduku agbebọn ki i ṣe ohun ta a le fi ija ati ogun yanju rara.


Pẹlu bi awọn ologun ṣe n doju ija kọ wọn ṣaaju asiko yii, iyatọ wo lo ti mu wa, ṣe iyẹn ti dawọ ijinigbe, ipaniyan akọlu tawọn janduku n ṣe duro ni. Pipe tile-ẹjọ pe wọn ni tẹrọriisi yii ko le mu ki wọn jawọ ninu iwa wọn rara. Iṣoro awọn janduku agbebọn ki i ṣe ohun ta a le fi ija ati ogun yanju rara. Awa ti ba wọn sọrọ, a ti ri ibi ti nnkan ti wọ wa, a si ti gba ijọba apapọ lamọran pe ki wọn ba awọn janduku sọrọ lori nnkan to n bi wọn ninu, ki wọn si ṣe ẹtọ fun wọn, ki wọn tun igbe aye wọn ṣe. Iyẹn ni alaafia fi wa lagbegbe Niger-Delta lonii, nigba ti ijọba ba wọn fikun lukun, ti wọn si ṣẹtọ fun wọn. Ojoro wa ninu bi wọn ṣe n pin ọrọ ati alumọọni orileede yii, afi ti a ba ṣe ṣatunṣe si i, ti nnkan lọ ni dọgba dọgba.


Awa ti ba wọn sọrọ, a ti ri ibi ti nnkan ti wọ wa, a si ti gba ijọba apapọ lamọran pe ki wọn ba awọn janduku sọrọ lori nnkan to n bi wọn ninu, ki wọn si ṣe ẹtọ fun wọn, ki wọn tun igbe aye wọn ṣe. Iyẹn ni alaafia fi wa lagbegbe Niger-Delta lonii, nigba ti ijọba ba wọn fikun lukun, ti wọn si ṣẹtọ fun wọn. Ojoro wa ninu bi wọn ṣe n pin ọrọ ati alumọọni orileede yii, afi ti a ba ṣe ṣatunṣe si i, ti nnkan lọ ni dọgba dọgba. Gbogbo wa ni iwa buruku awọn janduku yii kan, ṣugbọn kọrọ too de ibi to de yii, oju ti pọn awọn Fulani ju ni Naijiria yii, afi ka tọju wọn atawọn maaluu wọn.” Bẹẹ ni Gumi ṣe sọ ero rẹ.


Gbogbo wa ni iwa buruku awọn janduku yii kan, ṣugbọn kọrọ too de ibi to de yii, oju ti pọn awọn Fulani ju ni Naijiria yii, afi ka tọju wọn atawọn maaluu wọn.” Bẹẹ ni Gumi ṣe sọ ero rẹ.


Ọlọpaa bẹrẹ iwadii lori iku tọkọ-taya ti wọn ba oku wọn ninu ile l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn ọlọpaa ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ awọn oku mẹta ti wọn ba ninu ile kan laduugbo Aratusin, Danjuma, niluu Akurẹ, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, to kọja. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Abilekọ Funmi Ọdunlami, lo sọrọ yii nigba ta a kan si i lori aago lati fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ. Ọdunlami ni bo tilẹ jẹ pe iwadii awọn ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ kayeefi naa, sibẹ, ohun tawọn agbofinro ṣakiyesi nigba ti wọn kọkọ ri awọn oku ọhun fihan pe awọn amookunsika kan ni wọ pa wọn fun idi kan tabi omiiran. Ọdọmọkunrin kan tawọn eeyan mọ si Akinrọ Blessing Ojo, ololufẹ rẹ, Mary Igwe, pẹlu ọrẹ wọn kan ti wọn porukọ rẹ ni Lamidi Sherifat, ni wọn ba oku wọn ninu ile iyagbẹ ibi ti wọn n gbe ni Aratusin. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, awọn ẹbi oloogbe ọhun pẹlu iranlọwọ awọn agbofinro ni wọn lọọ ja ilẹkun ile wọn lọjọ naa lẹyin ọjọ diẹ ti wọn ko ri wọn pe lori aago tabi ki wọn jade si gbangba. Lẹyin ti wọn raaye wọle tan ni wọn ri oku awọn mẹtẹẹta ninu tọlẹẹti ibi ti wọn wọ wọn ju si, ti wọn si tilẹkun mọ wọn.


Ọdọmọkunrin kan tawọn eeyan mọ si Akinrọ Blessing Ojo, ololufẹ rẹ, Mary Igwe, pẹlu ọrẹ wọn kan ti wọn porukọ rẹ ni Lamidi Sherifat, ni wọn ba oku wọn ninu ile iyagbẹ ibi ti wọn n gbe ni Aratusin. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, awọn ẹbi oloogbe ọhun pẹlu iranlọwọ awọn agbofinro ni wọn lọọ ja ilẹkun ile wọn lọjọ naa lẹyin ọjọ diẹ ti wọn ko ri wọn pe lori aago tabi ki wọn jade si gbangba. Lẹyin ti wọn raaye wọle tan ni wọn ri oku awọn mẹtẹẹta ninu tọlẹẹti ibi ti wọn wọ wọn ju si, ti wọn si tilẹkun mọ wọn. Awọn foonu ati kọmputa agbeletan to jẹ tawọn oloogbe ọhun la gbọ pe wọn ba lori tabili ti ko sẹni to fọwọ kan wọn. Oku awọn mẹtẹẹta la gbọ pe wọn ti ko lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa l’Akurẹ, nigba ti iwadii awọn ọlọpaa ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ ọhun.


Awọn foonu ati kọmputa agbeletan to jẹ tawọn oloogbe ọhun la gbọ pe wọn ba lori tabili ti ko sẹni to fọwọ kan wọn. Oku awọn mẹtẹẹta la gbọ pe wọn ti ko lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa l’Akurẹ, nigba ti iwadii awọn ọlọpaa ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ ọhun.


Baba yii ṣa ẹgbọn ẹ pa ni Mowe nitori ilẹ mọlẹbi

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ẹni ọdun mejidinlọgọrin ( 78) ni baba ti ẹ n wo yii, Mọshood Habibu lorukọ ẹ. Niṣe lo fi ada ṣa ẹgbọn ẹ, Alagba Salisu Surakatu to jẹ ẹni ọdun mẹrinlelaaadọrun-un (94) pa mọle ni Mowe, ipinlẹ Ogun, nitori ilẹ to ni oloogbe naa ta ti ko foun lara owo ẹ. Ọmọ oloogbe, Aminu Salisu, lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Mowe, pe l’Ọjọruu, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kọkanla yii, aburo baba oun, Mọshood Habibu, wa sile ẹgbọn ẹ ti i ṣe baba toun, labule Kara Ewumi, o si ṣa baba oun ladaa pa nitori ọrọ ilẹ. Awọn ọlọpaa tẹle ọmọ to fẹjọ sun naa lọ sile baba rẹ, wọn ba Habibu nibẹ, wọn si mu un. Nigba ti wọn fọrọ wa a lẹnu wo, baba to ṣa ẹgbọn ẹ pa naa ṣalaye pe ẹgbọn oun ta pulọọti kan ninu ilẹ mọlẹbi awọn, o si n da na owo ilẹ naa, ko foun lẹtọọ toun ninu ẹ. O tẹsiwaju pe owo to jẹ ẹtọ oun ninu owo ilẹ ọhun loun tori ẹ waa ba ẹgbọn oun laaarọ ọjọ naa, eyi lo si di ariyanjiyan to fi di a n ṣara ẹni ladaa. Iwadii awọn ọlọpaa fi han pe ki Habibu too kuro nile tiẹ lo ti mu ada ti yoo fi ṣọṣẹ naa dani, nigba to si de ile ẹgbọn rẹ to ti darugbo, ti ko si riran daadaa mọ naa, niṣe lo bẹrẹ si i ṣa a ladaa nigba ti oloogbe naa n sọ fun un pe ko jade kuro nile oun. Bo ṣe pa baba arugbo naa tan tọwọ si ti ba a lawọn ọlọpaa ti gbe e lọ sẹka to n ri si ipaniyan, wọn yoo ṣewadii lẹnu rẹ siwaju, wọn yoo si gbabẹ gbe e lọ si kootu lati jẹjọ ipaniyan.


‘Ọdọ iya iyawo mi ni mo maa n tọju ibọn ta a fi n ṣiṣẹ ijinigbe ati ole jija si’

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Johnson Apotire, Jimọh Dele, ti wọn tun maa n pe ni Dele Petim, Ayẹni Blessing ati Fẹmi Adewale, ti wọn jẹ ọmọ bibi ilu Agbado-Ekiti, nijoba ibilẹ Gbọyin, nipinlẹ Ekiti, lọwọ palaba wọn ṣegi l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ to kọja yii. Awọn mẹrin yii ni awọn ọlọpaa sọ pe wọn lọwọ ninu bi wọn ṣe gbe baba oniṣowo epo bẹntiro kan, Alhaji Suleiman Akinbami, gbe niluu Ado-Ekiti ninu oṣu kẹta ọdun yii, ati awọn iṣẹlẹ ijinigbe miiran to ti n waye nipinlẹ naa. Bi ẹ ko ba gbagbe, aipẹ yii ni ajọ ọlọpaa, nipinlẹ Ekiti ṣe kede pe awọn ṣetan lati san miliọnu marun-un fun ẹnikẹni to ba mọ bi awọn ṣe le ri awọn ọdaran wọnyi. Meji lara awọn janduku yii, Johnson Apotire ati Fẹmi Pẹtim, ni awọn ọlọpaa sọ pe ọwọ awọn tẹ niluu Ilọrin, ti wọn si jẹwọ pe iṣẹ ajinigbe lawọn yan laayo, ati pe awọn maa n ṣe bii Fulani ni ti awọn ba ti ji eeyan gbe, nitori pe wọn jọ Fulani gidi gan-an ni. Awọn meji to ku lọwọ awọn agbofinro tẹ niluu kan ti wọn n pe ni Erùkú, to wa lẹgbẹẹ Ilọrin, ti awọn naa si jẹwọ pe ki awọn too bẹrẹ iṣẹ ajinigbe, iṣẹ ki wọn ja ṣọọbu ati ile fifọ ni awọn n ṣe tẹlẹ. Wọn sọ pe nigba miiran, awọn maa n fi ibọn gba ọkada, ati pe awọn ti gba ọkada bii mejila ninu ọdun yii.


Meji lara awọn janduku yii, Johnson Apotire ati Fẹmi Pẹtim, ni awọn ọlọpaa sọ pe ọwọ awọn tẹ niluu Ilọrin, ti wọn si jẹwọ pe iṣẹ ajinigbe lawọn yan laayo, ati pe awọn maa n ṣe bii Fulani ni ti awọn ba ti ji eeyan gbe, nitori pe wọn jọ Fulani gidi gan-an ni. Awọn meji to ku lọwọ awọn agbofinro tẹ niluu kan ti wọn n pe ni Erùkú, to wa lẹgbẹẹ Ilọrin, ti awọn naa si jẹwọ pe ki awọn too bẹrẹ iṣẹ ajinigbe, iṣẹ ki wọn ja ṣọọbu ati ile fifọ ni awọn n ṣe tẹlẹ. Wọn sọ pe nigba miiran, awọn maa n fi ibọn gba ọkada, ati pe awọn ti gba ọkada bii mejila ninu ọdun yii. Bakan naa ni wọn ni awọn ti ja ṣọọbu bii mẹwaa ninu ọdun yii, ki ọwọ too tẹ awọn. Ọkan lara awọn ọdaran yii, Dele Petim, sọ pe ibọn mẹrin ti awọn ọlọpaa gba lọwọ oun yii ni oun maa n ko pamọ si ile iya iyawo oun ni Ado-Ekiti lẹyin ti oun ba ti ṣe ọṣẹ́ tan. Bakan naa ni wọn darukọ Alhaji Ahmed Adebayọ to wa niluu Ilọrin pe oun lo maa n ba awọn ta ọja ti awọn ba ti ji ko, ti awọn ọlọpaa si sọ pe awọn yoo ṣe afihan rẹ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ọrọ naa.


Bakan naa ni wọn ni awọn ti ja ṣọọbu bii mẹwaa ninu ọdun yii, ki ọwọ too tẹ awọn. Ọkan lara awọn ọdaran yii, Dele Petim, sọ pe ibọn mẹrin ti awọn ọlọpaa gba lọwọ oun yii ni oun maa n ko pamọ si ile iya iyawo oun ni Ado-Ekiti lẹyin ti oun ba ti ṣe ọṣẹ́ tan. Bakan naa ni wọn darukọ Alhaji Ahmed Adebayọ to wa niluu Ilọrin pe oun lo maa n ba awọn ta ọja ti awọn ba ti ji ko, ti awọn ọlọpaa si sọ pe awọn yoo ṣe afihan rẹ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ọrọ naa. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe meji lara awọn ọdaran naa, Samuel Ebira ati Dayọ Igwe ti awọn ọlọpaa ṣi n wa, iṣẹ tiwọn ni ki wọn wa ẹni ti wọn yoo ji gbe silẹ. O fi kun un pe ọdaran yii gan-an lo fi Oloogbe Abiodun Ayẹni ti wọn ji gbe loju ọna Ikọgosi si Ẹrinjiyan-Ekiti, to si fo jade lati inu ọkọ awọn ajinigbe yii lojiji, eleyii to pada ja si iku fun un nile-iwosan. Bakan naa ni alukoro awọn ọlọpa yii tun sọ pe ọwọ awọn ti tun tẹ ọkunrin to n ṣiṣẹ ọlọpaa tẹlẹ, Ayọ Samuel, ẹni ọdun metalelọgọta, to jẹwọ pe oun ti kopa ninu iṣẹlẹ ijinigbe to to bii meje ni oriṣiiriṣii agbegbe nipinlẹ Ekiti.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe meji lara awọn ọdaran naa, Samuel Ebira ati Dayọ Igwe ti awọn ọlọpaa ṣi n wa, iṣẹ tiwọn ni ki wọn wa ẹni ti wọn yoo ji gbe silẹ. O fi kun un pe ọdaran yii gan-an lo fi Oloogbe Abiodun Ayẹni ti wọn ji gbe loju ọna Ikọgosi si Ẹrinjiyan-Ekiti, to si fo jade lati inu ọkọ awọn ajinigbe yii lojiji, eleyii to pada ja si iku fun un nile-iwosan. Bakan naa ni alukoro awọn ọlọpa yii tun sọ pe ọwọ awọn ti tun tẹ ọkunrin to n ṣiṣẹ ọlọpaa tẹlẹ, Ayọ Samuel, ẹni ọdun metalelọgọta, to jẹwọ pe oun ti kopa ninu iṣẹlẹ ijinigbe to to bii meje ni oriṣiiriṣii agbegbe nipinlẹ Ekiti. O fi kun un pe gbogbo awọn wọnyi ni wọn yoo ko lọ si ile-ẹjọ ni kete ti iwadii ba pari lori ọrọ wọn. Lara awọn ẹru ti wọn gba lọwọ wọn ni, miliọnu meji Naira, Irun ti awọn obinrin maa n ran mọ ori, aṣọ ọlọpaa ati ti ṣọja, ibọn ilewọ bii mẹrin ati ọkọ ayọkẹlẹ kan.


O fi kun un pe gbogbo awọn wọnyi ni wọn yoo ko lọ si ile-ẹjọ ni kete ti iwadii ba pari lori ọrọ wọn. Lara awọn ẹru ti wọn gba lọwọ wọn ni, miliọnu meji Naira, Irun ti awọn obinrin maa n ran mọ ori, aṣọ ọlọpaa ati ti ṣọja, ibọn ilewọ bii mẹrin ati ọkọ ayọkẹlẹ kan.


Ẹ wo Fatima, obinrin to n gbe nnkan ija oloro fawọn agbebọn ninu igbo

Faith Adebọla Beeyan ba kọkọ wo bi obinrin ẹni ọgbọn ọdun yii ṣe da hijaabu bori gẹgẹruru, agba ẹsin Musulumi leeyan yoo pe Abilekọ Fatima Lawali. Ṣugbọn nigba tawọn agbofinro mu un, ti wọn si ni ko ka hijaabu rẹ soke, ọta ibọn AK-47 ti wọn o ti i yin lobinrin yii bo mọ abẹ aṣọ rẹ to n gbe lọ, o lawọn janduku agbebọn loun n lọọ pin in fun ninu igbo. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Zamfara, CP Ayuba Elkanah, lo sọrọ yii di mimọ lọjọ Ẹti, Furaidee, nigba to n ṣafihan afurasi ọdaran naa fawọn oniroyin. O ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ aarọ ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun yii, ni ọga ọlọpaa DSP Hussaini Gimba ṣaaju ikọ ọtẹlẹmuyẹ lẹyin ti olobo ta wọn pe Fatima Lawali n ko ohun ija oloro lọ fawọn agbebọn gẹgẹ bii iṣe rẹ. O lọwọ ba ọmọ bibi ijọba ibilẹ Kaura Namoda yii ninu igbo to wa laduugbo Gada Biyu, lagbegbe ijọba ibilẹ Bungudu. Ọta ibọn ayin-tunyin rẹpẹtẹ ti wọn ba lọwọ rẹ jẹ ẹgbẹrun kan din mẹsan-an (991).


O ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ aarọ ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun yii, ni ọga ọlọpaa DSP Hussaini Gimba ṣaaju ikọ ọtẹlẹmuyẹ lẹyin ti olobo ta wọn pe Fatima Lawali n ko ohun ija oloro lọ fawọn agbebọn gẹgẹ bii iṣe rẹ. O lọwọ ba ọmọ bibi ijọba ibilẹ Kaura Namoda yii ninu igbo to wa laduugbo Gada Biyu, lagbegbe ijọba ibilẹ Bungudu. Ọta ibọn ayin-tunyin rẹpẹtẹ ti wọn ba lọwọ rẹ jẹ ẹgbẹrun kan din mẹsan-an (991). Inu aṣọ kan ti wọn ran bii apo lo di ẹru ofin naa si, lo ba gbe apo naa kọpa, o da hijaabu bo o, o n lọ kemọkemọ. Kọmiṣanna ni nigba tawọn agbofinro bẹrẹ iwadii, obinrin naa jẹwọ pe ipinlẹ Sokoto loun n gbe awọn nnkan ija oloro naa lọ, o ni agbebọn kan to n jẹ Ado Alero loun fẹẹ lọọ gbe e fun. Ado Alero yii ni wọn lo wa nidii ọpọ akọlu awọn agbebọn to n ṣẹlẹ nipinlẹ Zamfara atawọn ipinlẹ to yi i ka.


Inu aṣọ kan ti wọn ran bii apo lo di ẹru ofin naa si, lo ba gbe apo naa kọpa, o da hijaabu bo o, o n lọ kemọkemọ. Kọmiṣanna ni nigba tawọn agbofinro bẹrẹ iwadii, obinrin naa jẹwọ pe ipinlẹ Sokoto loun n gbe awọn nnkan ija oloro naa lọ, o ni agbebọn kan to n jẹ Ado Alero loun fẹẹ lọọ gbe e fun. Ado Alero yii ni wọn lo wa nidii ọpọ akọlu awọn agbebọn to n ṣẹlẹ nipinlẹ Zamfara atawọn ipinlẹ to yi i ka. Wọn lobinrin ọdaran yii jẹwọ pe o ti pẹ toun ti n ṣiṣẹ buruku naa, o ni gbogbo awọn inu igbo agbegbe ọhun lohun mọ apade alude wọn, oun si ti maa n ṣiṣẹ biba awọn agbebọn ko nnkan ija oloro wọle, paapaa ọta ibọn, lawọn ipinlẹ Niger, Kaduna, Kebbi, Sokoto, Zamfara ati Katsina, ti wọn si n foun lowo gidi. Ayuba ni ọwọ tun ba awọn afurasi ọdaran mi-in ti wọn n ṣe agbodegba fawọn afẹmiṣofo ajinigbe wọnyi. Lara wọn ni Ọgbẹni Babuga Abubakar ati Lawali Kabiru, ti wọn fẹsun kan pe ofofo lawọn maa n ṣe fawọn janduku ọhun.


Wọn lobinrin ọdaran yii jẹwọ pe o ti pẹ toun ti n ṣiṣẹ buruku naa, o ni gbogbo awọn inu igbo agbegbe ọhun lohun mọ apade alude wọn, oun si ti maa n ṣiṣẹ biba awọn agbebọn ko nnkan ija oloro wọle, paapaa ọta ibọn, lawọn ipinlẹ Niger, Kaduna, Kebbi, Sokoto, Zamfara ati Katsina, ti wọn si n foun lowo gidi. Ayuba ni ọwọ tun ba awọn afurasi ọdaran mi-in ti wọn n ṣe agbodegba fawọn afẹmiṣofo ajinigbe wọnyi. Lara wọn ni Ọgbẹni Babuga Abubakar ati Lawali Kabiru, ti wọn fẹsun kan pe ofofo lawọn maa n ṣe fawọn janduku ọhun. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju, gẹgẹ bi Kọmiṣanna ṣe wi.


Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju, gẹgẹ bi Kọmiṣanna ṣe wi.


Loootọ ni Tinubu bẹbẹ fun atilẹyin mi lati di aarẹ lọdun 2023 ni- Yakassai

Agba oloṣelu apa Oke-Ọya ilẹ wa kan, to tun jẹ agba ẹgbẹ Arewa Consultative Forum, Alaaji Tanko Yakassai ti ṣi’ṣọ loju eegun ifẹ ọkan Aṣiwaju Bọla Tinubu, o ni Tinubu fẹẹ dupo aarẹ lọdun 2023, ọrọ nipa boun (Yakassai) ṣe maa ṣatilẹyin fun un lati de ipo naa lo waa ba oun sọ l’Abuja. Tanko sọrọ yii lọjọ Ẹti, Furaidee ọsẹ yii, fun akọroyin Punch to bi i leere lajori ọrọ toun ati Tinubu sọ lasiko ti gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ naa ṣabẹwo sọdọ rẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee. Ọkunrin naa ni bo tilẹ jẹ pe oun o ni in lọkan lati tun pada sidii aayan oṣelu mọ, sibẹ, oun ṣi lanfaani lati tẹle ẹnikẹni tọkan oun ba yan, toun si mọ pe o le tukọ ijọba Naijiria de ebute ogo, o lawọn meji lo wa lọkan oun, oun si ti pinnu pe ẹni to ba kọkọ waa ba oun sọrọ loun maa duro ti, o loun maa ṣatilẹyin fun Tinubu lọtẹ yii. “Tinubu kan waa ki mi, ṣugbọn o ba mi ṣọrọ lori erongba rẹ lati jade dupo aarẹ ninu eto idibo to n bọ yii. Loootọ, eeyan meji lo wa lọkan mi latilẹ, mo si ti sọ pe ẹni to ba kọkọ waa ba mi ninu awọn mejeeji ni maa ṣatilẹyin fun. Tinubu lo kọkọ waa ba mi.” Nigba ti wọn bi i pe ṣe Tinubu fẹnu ara ẹ sọ pe oun fẹẹ jade dupo aarẹ ni, Yakassai fesi pe bẹẹ ni, o sọ bẹẹ fun mi, o si ni ki n ṣatilẹyin foun.


“Tinubu kan waa ki mi, ṣugbọn o ba mi ṣọrọ lori erongba rẹ lati jade dupo aarẹ ninu eto idibo to n bọ yii. Loootọ, eeyan meji lo wa lọkan mi latilẹ, mo si ti sọ pe ẹni to ba kọkọ waa ba mi ninu awọn mejeeji ni maa ṣatilẹyin fun. Tinubu lo kọkọ waa ba mi.” Nigba ti wọn bi i pe ṣe Tinubu fẹnu ara ẹ sọ pe oun fẹẹ jade dupo aarẹ ni, Yakassai fesi pe bẹẹ ni, o sọ bẹẹ fun mi, o si ni ki n ṣatilẹyin foun. Ṣugbọn lori didarapọ mọ ẹgbẹ oṣelu lakọtun, Yakassai ni “mi o tun ṣe aayan eto oṣelu mọ, mi o si ni i di ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan, ṣugbọn ondije eyikeyii to ba wu mi ni mo le tẹle, ibẹ naa si lawọn alatilẹyin mi n lọ. Lati ọdun 1951 ni mo ti pinnu pe mi o ni i ṣẹgbẹ oṣelu, mi o si ti i yi ipinnu naa pada.” Tẹ o ba gbagbe, ọpọ awuyewuye lo waye latari bawọn eeyan ṣe n gbe oriṣiiriṣii ẹgbẹ ipolongo dide lati ṣatilẹyin fun Adari ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress (APC), Aṣiwaju Bọla Tinubu, lati dije fun ipo aarẹ lọdun 2023. Eyi to lewaju ninu awọn ẹgbẹ naa ni eyi ti wọn n pe ni SWAGA ’23, iyẹn South-West Agenda 2023, eyi ti Gomina Babajide Sanwo-Olu tipinlẹ Eko ṣefilọlẹ rẹ niluu Eko loṣu kẹwaa, ọdun yii, ti wọn si ti n ṣefilọlẹ ẹgbẹ naa kaakiri awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba.


Ṣugbọn lori didarapọ mọ ẹgbẹ oṣelu lakọtun, Yakassai ni “mi o tun ṣe aayan eto oṣelu mọ, mi o si ni i di ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan, ṣugbọn ondije eyikeyii to ba wu mi ni mo le tẹle, ibẹ naa si lawọn alatilẹyin mi n lọ. Lati ọdun 1951 ni mo ti pinnu pe mi o ni i ṣẹgbẹ oṣelu, mi o si ti i yi ipinnu naa pada.” Tẹ o ba gbagbe, ọpọ awuyewuye lo waye latari bawọn eeyan ṣe n gbe oriṣiiriṣii ẹgbẹ ipolongo dide lati ṣatilẹyin fun Adari ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress (APC), Aṣiwaju Bọla Tinubu, lati dije fun ipo aarẹ lọdun 2023. Eyi to lewaju ninu awọn ẹgbẹ naa ni eyi ti wọn n pe ni SWAGA ’23, iyẹn South-West Agenda 2023, eyi ti Gomina Babajide Sanwo-Olu tipinlẹ Eko ṣefilọlẹ rẹ niluu Eko loṣu kẹwaa, ọdun yii, ti wọn si ti n ṣefilọlẹ ẹgbẹ naa kaakiri awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba. Ṣugbọn latari bi Tinubu funra rẹ ko ṣe ti i sọ erongba rẹ di mimọ, eyi lo n fa ariyanjiyan boya ọkunrin naa fẹẹ dupo aarẹ loootọ abi awọn olulufẹ rẹ lo wulẹ n ṣiṣẹ fun un. Ọsẹ to kọja yii ni Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ, Babatunde Raji Faṣọla, to jẹ Minisita fun iṣẹ ode ati ile gbigbe sọ pe o di inu oṣu ki-in-ni, ọdun to n bọ, ki Tinubu too fẹnu ara ẹ sọ ibi toun n lọ faraye. Amọ, pẹlu alaye ti Tanko Yakassai ṣe yii, ko si iyemeji mọ ninu erongba Tinubu lati dupo aarẹ Naijiria lọdun 2023.


Ṣugbọn latari bi Tinubu funra rẹ ko ṣe ti i sọ erongba rẹ di mimọ, eyi lo n fa ariyanjiyan boya ọkunrin naa fẹẹ dupo aarẹ loootọ abi awọn olulufẹ rẹ lo wulẹ n ṣiṣẹ fun un. Ọsẹ to kọja yii ni Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ, Babatunde Raji Faṣọla, to jẹ Minisita fun iṣẹ ode ati ile gbigbe sọ pe o di inu oṣu ki-in-ni, ọdun to n bọ, ki Tinubu too fẹnu ara ẹ sọ ibi toun n lọ faraye. Amọ, pẹlu alaye ti Tanko Yakassai ṣe yii, ko si iyemeji mọ ninu erongba Tinubu lati dupo aarẹ Naijiria lọdun 2023.


Akẹkọọ to ba tapa sofin yoo balẹ sile awọn ọmọ alaigbọran- Arigbabu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Kọmiṣanna eto ẹkọ, Sayẹnsi ati Imọ ẹrọ nipinlẹ Ogun, Ọjọgbọn Abayọmi Arigbabu, ti jẹ ko di mimọ pe akẹkọọ yoowu to ba kọja aaye ẹ nipinlẹ yii yoo fẹsẹ kan de ile ti wọn n tọju awọn ọmọ alaigbọran si, (Juvenile Home), wọn yoo si da a duro sibẹ titi ti yoo fi kọ ẹkọ nipa jijẹ ọmọluabi. Ọjọgbọn Arigbabu sọrọ yii lasiko to lọọ ki Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, CP Lanre Bankọle, latari ọkan ninu awọn DPO rẹ tawọn akẹkọọ ileewe Aṣero High School, ati Ẹgba Comprehensive High School, foko fọ lori, nigba ti ọkunrin naa atawọn ọmọọṣẹ rẹ lọọ pẹtu saawọ awọn akẹkọọ ọhun l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ to kọja. Kọmiṣanna sọ pe iṣẹlẹ naa buru jai, oun si wa lati tọrọ aforiji, koun si tun ba awọn ọlọpaa kẹdun ni. O ni gbogbo idaniloju pata loun fi n sọrọ naa, pe akẹkọọ yoowu to ba yaju si olukọ tabi to huwa ọmọ ganfe lati isinyii lọ yoo de atimọle awọn ọmọde, ijọba ko ni i wo ti ọjọ ori rẹ ti wọn yoo fi da sẹria to ba yẹ fun un nipa gbigbe e lọ sahaamọ. O waa dupẹ lọwọ awọn ọlọpaa fun bi wọn ṣe ri aawọ naa yanju pẹlu ohun to ṣẹlẹ si wọn naa. Ninu ọrọ tirẹ, CP Lanre Bankọle sọ pe ojuṣe ọlọpaa ati ileeṣẹ eto ẹkọ ni lati ri si ọrọ awọn akẹkọọ yii.


O ni gbogbo idaniloju pata loun fi n sọrọ naa, pe akẹkọọ yoowu to ba yaju si olukọ tabi to huwa ọmọ ganfe lati isinyii lọ yoo de atimọle awọn ọmọde, ijọba ko ni i wo ti ọjọ ori rẹ ti wọn yoo fi da sẹria to ba yẹ fun un nipa gbigbe e lọ sahaamọ. O waa dupẹ lọwọ awọn ọlọpaa fun bi wọn ṣe ri aawọ naa yanju pẹlu ohun to ṣẹlẹ si wọn naa. Ninu ọrọ tirẹ, CP Lanre Bankọle sọ pe ojuṣe ọlọpaa ati ileeṣẹ eto ẹkọ ni lati ri si ọrọ awọn akẹkọọ yii. O ni gbogbo igba lawọn n wa lakọ bii ibọn lati pẹtu saawọ yoowu to ba ti ọdọ awọn akẹkọọ naa wa.


O ni gbogbo igba lawọn n wa lakọ bii ibọn lati pẹtu saawọ yoowu to ba ti ọdọ awọn akẹkọọ naa wa.


Ile-ẹjọ kede awọn agbebọn to n paayan kiri bii afẹmiṣofo

Faith Adebọla Ile-ẹjọ giga apapọ kan niluu Abuja ti kede lọjọ Ẹti, Furaidee yii, pe ko siyatọ ninu ọmọ to n jẹ eeru ateyi to n jẹ yẹẹpẹ, adape ole ni ka sọ pe ọmọ n fẹwọ, o ni orukọ to ba iwa tawọn janduku agbebọn n hu mu ni lati pe wọn ni afẹmiṣofo eeṣin-o-kọku ẹda, o si kede wọn bẹẹ. Ṣe ṣaaju asiko yii lọgọọrọ eeyan ti gba ijọba apapọ ati Aarẹ Muhammadu Buhari lamọran lati kede awọn ọdaju ẹda to n huwa apaayan ati ijinigbe kaakiri orileede yii, paapaa lapa Oke-Ọya, gẹgẹ bii afẹmiṣofo, ki wọn si doju ogun kọ wọn bo ṣe yẹ, ṣugbọn ijọba ko ṣe bẹẹ. Bakan naa ni agba ẹsin Musulumi lapa Oke-Ọya, Sheikh Abubakar Gumi, ti figba kan sọ pe o lewu lati pe awọn agbebọn ni afẹmiṣofo tabi eeṣin-o-kọ’ku, o ni araalu naa ni wọn, iya to n jẹ wọn lo n jẹ ki wọn maa ṣe ilu ni ṣuta ti wọn n ṣe. Ṣugbọn lasiko igbẹjọ kan ti ileeṣẹ to n ba araalu ṣẹjọ, DPP, (Directorate of Public Prosecution), pe ta ko iwa buruku tawọn ẹgbẹ agbebọn meji ti wọn porukọ wọn ni Yan Bindiga ati Yan Ta’adda n hu, Adajọ Taiwo Taiwo tile-ẹjọ giga naa sọ pe oun gba ẹbẹ Ọga agba DPP, Ọgbẹni Mohammed Abubakar wọle, pe kile-ẹjọ kede ẹgbẹ naa bii ẹgbẹ afẹmiṣofo pọmbele. Abubakar fẹsun kan awọn ẹgbẹ wọnyi pe wọn gbona ninu iwa ijinigbe, ipaayan, ifipabanilopọ, ilọnilọwọgba ati fifi ibọn ṣeni leṣe tabi ki wọn yinbọn paayan bii ẹran. Awọn ni wọn si wa nidii iru awọn iwa buruku bẹẹ to n waye lapa Ariwa/Ila-Oorun, Aarin-Gbungbun Ariwa ati awọn agbegbe mi-in lorileede yii.


Ṣugbọn lasiko igbẹjọ kan ti ileeṣẹ to n ba araalu ṣẹjọ, DPP, (Directorate of Public Prosecution), pe ta ko iwa buruku tawọn ẹgbẹ agbebọn meji ti wọn porukọ wọn ni Yan Bindiga ati Yan Ta’adda n hu, Adajọ Taiwo Taiwo tile-ẹjọ giga naa sọ pe oun gba ẹbẹ Ọga agba DPP, Ọgbẹni Mohammed Abubakar wọle, pe kile-ẹjọ kede ẹgbẹ naa bii ẹgbẹ afẹmiṣofo pọmbele. Abubakar fẹsun kan awọn ẹgbẹ wọnyi pe wọn gbona ninu iwa ijinigbe, ipaayan, ifipabanilopọ, ilọnilọwọgba ati fifi ibọn ṣeni leṣe tabi ki wọn yinbọn paayan bii ẹran. Awọn ni wọn si wa nidii iru awọn iwa buruku bẹẹ to n waye lapa Ariwa/Ila-Oorun, Aarin-Gbungbun Ariwa ati awọn agbegbe mi-in lorileede yii. Lara awọn iwa mi-in ti wọn tun n hu ni ijinigbe lati fi pawo, ijinigbe lati fi wọn ṣ’aya, jiji awọn ọmọleewe rẹpẹte gbe wọ’gbo, jiji maaluu ko, sisọ awọn eeyan di ẹru, sisọ awọn eeyan sahaamọ, pipọn awọn eeyan loju, didana sun dukia ati awọn iwa buruku bẹẹ. Lasiko to n gbe idajọ rẹ kalẹ, adajọ yii ni ko sorukọ mi-in to yẹ lati pe awọn ẹgbẹ buruku wọnyi pẹlu awọn iwa ibi ti wọn n hu ju afẹmiṣofo ati eeṣin-o-kọ’ku lọ, o ni apanilaya ni wọn, ki ijọba si da sẹria to yẹ fun wọn. “Ẹgbẹ Yan Bindiga, ẹgbẹ Yan Ta’adda, ati awọn ẹgbẹ bii eyi ti iṣẹ wọn jọra paapaa lapa Ariwa ilẹ wa jẹ ẹgbẹ afẹmiṣofo, eesin-o-kọ’ku ni wọn, ẹgbẹ wọn ko bofin mu, ko si lakọọlẹ ijọba, ẹgbẹ buruku ti wọn n foru boju huwa ibi ni wọn, ẹgbẹ ti a gbọdọ fofin de patapata ni.” Adajọ Taiwo lo kede bẹẹ, o si paṣẹ pe kijọba apapọ tete polongo orukọ wọn ati ẹgbẹ wọn bii afẹmiṣofo kia.


Lara awọn iwa mi-in ti wọn tun n hu ni ijinigbe lati fi pawo, ijinigbe lati fi wọn ṣ’aya, jiji awọn ọmọleewe rẹpẹte gbe wọ’gbo, jiji maaluu ko, sisọ awọn eeyan di ẹru, sisọ awọn eeyan sahaamọ, pipọn awọn eeyan loju, didana sun dukia ati awọn iwa buruku bẹẹ. Lasiko to n gbe idajọ rẹ kalẹ, adajọ yii ni ko sorukọ mi-in to yẹ lati pe awọn ẹgbẹ buruku wọnyi pẹlu awọn iwa ibi ti wọn n hu ju afẹmiṣofo ati eeṣin-o-kọ’ku lọ, o ni apanilaya ni wọn, ki ijọba si da sẹria to yẹ fun wọn. “Ẹgbẹ Yan Bindiga, ẹgbẹ Yan Ta’adda, ati awọn ẹgbẹ bii eyi ti iṣẹ wọn jọra paapaa lapa Ariwa ilẹ wa jẹ ẹgbẹ afẹmiṣofo, eesin-o-kọ’ku ni wọn, ẹgbẹ wọn ko bofin mu, ko si lakọọlẹ ijọba, ẹgbẹ buruku ti wọn n foru boju huwa ibi ni wọn, ẹgbẹ ti a gbọdọ fofin de patapata ni.” Adajọ Taiwo lo kede bẹẹ, o si paṣẹ pe kijọba apapọ tete polongo orukọ wọn ati ẹgbẹ wọn bii afẹmiṣofo kia.