O ni eyi ko ṣẹyin bi Abiodun ko ṣe ṣe daadaa fun gbogbo awọn to fi ara jiya fun ẹgbẹ APC nipinlẹ Ogun. Lati ọdun 2019 ni ede aiyede ti n waye laarin Ibikunle Amosun ati Dapo Abiodun. Eyi ko ṣẹyin bi ẹgbẹ osẹlu APC ṣe fun Abiodun ni tikẹẹti lati dije fun ipo gomina, dipo Adekunle Akinlade ti Amosun fẹ ko rọpo oun. Akinlade si ni Amosun ṣe atilẹyin fun ninu eto idibo gomina ipinlẹ Ogun lọdun naa, botilẹ jẹ pe ninu ẹgbẹ oṣelu Allied Peoples Movement lo ti lọ dije. Ibo ẹgbẹrun mọkandinlogun pere si ni Abiodun fi gba ipo naa mọ ọ lọwọ. Nigba ti akọroyin BBC bi Aṣofin Amosun lori ipenija Naijiria, paapaa bi nkan ṣe ri bayii lẹyin ọdun mejilelọgọta to gba ominra, o ni lootọ ni pe awọn orilẹ-ede to wa ni ipo ẹyin pẹlu Naijiria ni ọpọlọpọ ọdun sẹyin, ti goke bayii.


'Ìdí rèé tí mo fi wà lẹ́yìn Tinubu amọ́ n ò ṣàtìlẹyìn fún sáà kejì Dapo Abiodun bótilẹ̀ jẹ́ pé APC la jọ wà'

Akinlade si ni Amosun ṣe atilẹyin fun ninu eto idibo gomina ipinlẹ Ogun lọdun naa, botilẹ jẹ pe ninu ẹgbẹ oṣelu Allied Peoples Movement lo ti lọ dije. Ibo ẹgbẹrun mọkandinlogun pere si ni Abiodun fi gba ipo naa mọ ọ lọwọ. Nigba ti akọroyin BBC bi Aṣofin Amosun lori ipenija Naijiria, paapaa bi nkan ṣe ri bayii lẹyin ọdun mejilelọgọta to gba ominra, o ni lootọ ni pe awọn orilẹ-ede to wa ni ipo ẹyin pẹlu Naijiria ni ọpọlọpọ ọdun sẹyin, ti goke bayii. "Pupọ ninu ẹbi ipo ti Naijiria wa bayii, wa lati ọdọ awọn oloṣelu ati awọn olori Naijiria, boya alagbada tabi ijọba ologun. "Pupọ ninu adanwo Naijiria, awa oloṣelu lo ba wi. Oloṣelu ko pupọ ninu ẹbi bi Naijiria ṣe ri, ṣugbọn iwa ibajẹ ko yọ awọn oṣiṣẹ ijọba naa silẹ."


"Pupọ ninu ẹbi ipo ti Naijiria wa bayii, wa lati ọdọ awọn oloṣelu ati awọn olori Naijiria, boya alagbada tabi ijọba ologun. "Pupọ ninu adanwo Naijiria, awa oloṣelu lo ba wi. Oloṣelu ko pupọ ninu ẹbi bi Naijiria ṣe ri, ṣugbọn iwa ibajẹ ko yọ awọn oṣiṣẹ ijọba naa silẹ." Lori awuyewuye pe owo ti awọn aṣofin Naijiria n gba ti pọ ju, Sẹnetọ Ibikunle Amosun sọ pe lootọ ni owo ti wọn n gba pọ. "Ṣugbọn ko tun pọ nitori pe funra wa la n pese awọn nkan ti a fi n ṣiṣẹ ilu, to fi mọ ipese omi, ina , ati awọn itọju mii fun awọn eeyan ni ẹkùn idibo wa." Amosun ni oun ko ro pe o ni ọmọ ilẹ kaarọ oojire ti yoo deede sọ pe awọn fẹ kuro ni Naijiria, ti kii ba ṣe ti bi nkan sẹ ri lọwọlọwọ.


Lori awuyewuye pe owo ti awọn aṣofin Naijiria n gba ti pọ ju, Sẹnetọ Ibikunle Amosun sọ pe lootọ ni owo ti wọn n gba pọ. "Ṣugbọn ko tun pọ nitori pe funra wa la n pese awọn nkan ti a fi n ṣiṣẹ ilu, to fi mọ ipese omi, ina , ati awọn itọju mii fun awọn eeyan ni ẹkùn idibo wa." Amosun ni oun ko ro pe o ni ọmọ ilẹ kaarọ oojire ti yoo deede sọ pe awọn fẹ kuro ni Naijiria, ti kii ba ṣe ti bi nkan sẹ ri lọwọlọwọ. O ni lootọ ni wiwa ni ẹkun ọtọọtọ le dara, amọ diduro ni odindi pẹlu ifọwọsowọpọ ṣe anfaani ju ki kaluku ṣe tiẹ lọtọ. Amọ idi ti ọpọ ẹya fi fẹ da duro ni pe awọn kan ni ikunsinu nitori pe mudun-mudun ko kan wọn. " Ṣugbọn mo ṣi ni igbagbọ pe naijiria yoo dara de ibi ti yoo di itẹwọgba laarin awujọ agbaye.


O ni lootọ ni wiwa ni ẹkun ọtọọtọ le dara, amọ diduro ni odindi pẹlu ifọwọsowọpọ ṣe anfaani ju ki kaluku ṣe tiẹ lọtọ. Amọ idi ti ọpọ ẹya fi fẹ da duro ni pe awọn kan ni ikunsinu nitori pe mudun-mudun ko kan wọn. " Ṣugbọn mo ṣi ni igbagbọ pe naijiria yoo dara de ibi ti yoo di itẹwọgba laarin awujọ agbaye. "Bi a ṣe n ba lọ yii, ko le pe ọdun meji si asiko yii ti awọn araalu yoo fi gbagbe pe Naijiria ti bajẹ. O ni ara yoo tu wọn. Lori idasilẹ ọlọpaa ipinlẹ, Amosun sọ pe oun funra oun faramọ ki ipinlẹ kọọkan ni ileeṣẹ ọlọpaa tiẹ, ti oun si gbero rẹ nile aṣofin ni ọdun 2003.


"Bi a ṣe n ba lọ yii, ko le pe ọdun meji si asiko yii ti awọn araalu yoo fi gbagbe pe Naijiria ti bajẹ. O ni ara yoo tu wọn. Lori idasilẹ ọlọpaa ipinlẹ, Amosun sọ pe oun funra oun faramọ ki ipinlẹ kọọkan ni ileeṣẹ ọlọpaa tiẹ, ti oun si gbero rẹ nile aṣofin ni ọdun 2003. O ni ti eto aabo Naijiria yoo ba ni ojuutu, ki ipinlẹ kọọkan ni ileeṣẹ ọlọpaa tiẹ yatọ si ti ijọba apapọ ni ọna abayọ. "Ti iru awọn Amotekun yoo kan jẹ oluranlọwọ fun wọn." O ni idi ni pe awọn ara adugbo lo mọ gbogbo kọọrọ ati gbangba to wa ni agbegbe wọn.


O ni ti eto aabo Naijiria yoo ba ni ojuutu, ki ipinlẹ kọọkan ni ileeṣẹ ọlọpaa tiẹ yatọ si ti ijọba apapọ ni ọna abayọ. "Ti iru awọn Amotekun yoo kan jẹ oluranlọwọ fun wọn." O ni idi ni pe awọn ara adugbo lo mọ gbogbo kọọrọ ati gbangba to wa ni agbegbe wọn.


Ṣé lóòtọ ni Elon Musk jẹ́jẹ̀ẹ́ láti ti Peter Obi lẹ́yìn nínú fídíò tó wà lórí ayélujára?

Iwadii BBC  ti fihan pe ayederu ni iroyin kan to n lọ kaakiri ori ayelujara pe ẹni to lowo julọ ni agbaye, ọmọ ilẹ America, Elon Musk ti buwọlu oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu Labour Party, Peter Obi. Ọjọ Iṣẹgun ni fidio kan, ti ko ju iṣẹju aaya mọkanlalọ, jade si ori ayelujara, ti ọpọ eeyan si ti n pin kaakiri ni Facebook, Twitter ati Whatsapp. Ninu fidio naa ni Musk ti sọ pe ‘ẹni ti oun bọwọ fun pupọ ni Peter Obi, oun si ti ṣetan lati ṣe atilẹyin fun’. Amọ iwadii ẹka ileeṣẹ BBC to ma n tọpinpin ayederu iroyin, fihan pe wọn dọgbọn si fidio naa ni. Fidio naa jẹ eyi ti wọn ge lara odindi fidio ifọrọwanilẹnuwo kan ti Ọgbẹni Musk ṣe pẹlu agbohunsafẹfẹ, Sam Attman tileeṣẹ Y Combinator, loṣu Kẹsan-a, ọdun 2016. Ninu fidio ti wọn dọgbọn si naa, wọn pa oun Ọgbẹni Musk mọlẹ, wọn si fi awọn ọrọ to jẹ mọ Peter Obi, rọpo rẹ pẹlu oun Musk ti wọn dọgbọn si.


Amọ iwadii ẹka ileeṣẹ BBC to ma n tọpinpin ayederu iroyin, fihan pe wọn dọgbọn si fidio naa ni. Fidio naa jẹ eyi ti wọn ge lara odindi fidio ifọrọwanilẹnuwo kan ti Ọgbẹni Musk ṣe pẹlu agbohunsafẹfẹ, Sam Attman tileeṣẹ Y Combinator, loṣu Kẹsan-a, ọdun 2016. Ninu fidio ti wọn dọgbọn si naa, wọn pa oun Ọgbẹni Musk mọlẹ, wọn si fi awọn ọrọ to jẹ mọ Peter Obi, rọpo rẹ pẹlu oun Musk ti wọn dọgbọn si. Fidio naa ti n fa ariyanjiyan lori ayelujara, ti awọn alatilẹyin Peter Obi kan si n dunnu si ibuwọlu ayederu naa Amọ awọn kan n kọminu lori boya ayederu ni tabi otitọ. Iwadii BBC tun fihan si i pe, oju opo ni wọn ti ṣe ayederu fidio naa. Oju opo itakun agbaye yii ma n fi aaye silẹ fun eeyan lati ṣe ẹ̀dà tabi dọgbọn alumọkọrọyi si awọn aṣayan fidio Elon Musk, ti wọn o si pa ọrọ to sọ dà.


Fidio naa ti n fa ariyanjiyan lori ayelujara, ti awọn alatilẹyin Peter Obi kan si n dunnu si ibuwọlu ayederu naa Amọ awọn kan n kọminu lori boya ayederu ni tabi otitọ. Iwadii BBC tun fihan si i pe, oju opo ni wọn ti ṣe ayederu fidio naa. Oju opo itakun agbaye yii ma n fi aaye silẹ fun eeyan lati ṣe ẹ̀dà tabi dọgbọn alumọkọrọyi si awọn aṣayan fidio Elon Musk, ti wọn o si pa ọrọ to sọ dà. Lootọ ni fidio naa yoo ni ami idanimọ ni apa oke rẹ bii ti eyi to jade nipa Peter Obi, ṣugbọn ọna miran tun wa lati yọ ami naa kuro ki aye ma ba mọ pe ayederu ni. Ọgbẹni Peter Obi wa lara awọn oludije fun ipo aarẹ ninu idibo ọdun 2023 ni Naijiria. O si wa lara awọn to ni alatilẹyin julọ.


Lootọ ni fidio naa yoo ni ami idanimọ ni apa oke rẹ bii ti eyi to jade nipa Peter Obi, ṣugbọn ọna miran tun wa lati yọ ami naa kuro ki aye ma ba mọ pe ayederu ni. Ọgbẹni Peter Obi wa lara awọn oludije fun ipo aarẹ ninu idibo ọdun 2023 ni Naijiria. O si wa lara awọn to ni alatilẹyin julọ.


‘’Ohun tí Tinubu fẹ́ fúnmi nìyíí ká ní mo darapọ̀ mọ́ APC...’’

Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ti ni oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Tinubu fi ipo ṣenatọ lọ oun nigba ti wọn pade ni London laipẹ yii. Lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ lori aigbọraẹniye lẹgbẹ oṣelu PDP lọ sọ bẹẹ. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, Tinubu fi tikẹẹti ile aṣofin agba lọ oun, amọ o ni idi ti oun fi dije du ipo aarẹ ni wipe oun fẹ ipo naa, kii ṣe sẹnetọ tabi igbakeji rẹ. ‘’Mi o kii ṣe awọn ẹlomiran to ra tikẹẹti ṣẹnatọ pẹlu ipo aarẹ.’’ ‘’Nitori naa ni mo ṣe kọ jalẹ fun Tinubu nigba to fi ipo ṣẹnetọ lọ mi ti mo ni mi o fẹ.’’ Gomina ipinlẹ Rivers Nyesom Wike ti ni oun ko ko ọrọ oun jẹ lori ki alaga ẹgbẹ, Iyorchia Ayu kọ iwe fi ipo silẹ. O ni bakan naa ni ko si ẹnikẹni ninu ẹgbẹ naa to le e yọ oun ni ipo. ‘’Bio tilẹ jẹpe ko si ẹni to gaju ẹgbẹ lọ, ẹ yọ mi ni ipo ki ẹ wa mọ bi mo ṣe jẹ.’’ ‘’Ko si bi PDP ṣe le di ipo aarẹ mu ni Naijiria lai jẹ pẹ wọn fi ti ipinlẹ River ṣe.’’ ‘’Bakan naa ni ko lee si ipo aarẹ lai si ipinlẹ Eko, Kano ati Rivers nibẹ, ko lee ṣeeṣe.’’ Eyi n wayẹ lẹyin ti Wike ati awọn iṣọgbe rẹ yọ ara wọn kuro ninu ikọ ipolongo fun Atiku ni ọdun 2023.


‘’Mi o kii ṣe awọn ẹlomiran to ra tikẹẹti ṣẹnatọ pẹlu ipo aarẹ.’’ ‘’Nitori naa ni mo ṣe kọ jalẹ fun Tinubu nigba to fi ipo ṣẹnetọ lọ mi ti mo ni mi o fẹ.’’ Gomina ipinlẹ Rivers Nyesom Wike ti ni oun ko ko ọrọ oun jẹ lori ki alaga ẹgbẹ, Iyorchia Ayu kọ iwe fi ipo silẹ. O ni bakan naa ni ko si ẹnikẹni ninu ẹgbẹ naa to le e yọ oun ni ipo. ‘’Bio tilẹ jẹpe ko si ẹni to gaju ẹgbẹ lọ, ẹ yọ mi ni ipo ki ẹ wa mọ bi mo ṣe jẹ.’’ ‘’Ko si bi PDP ṣe le di ipo aarẹ mu ni Naijiria lai jẹ pẹ wọn fi ti ipinlẹ River ṣe.’’ ‘’Bakan naa ni ko lee si ipo aarẹ lai si ipinlẹ Eko, Kano ati Rivers nibẹ, ko lee ṣeeṣe.’’ Eyi n wayẹ lẹyin ti Wike ati awọn iṣọgbe rẹ yọ ara wọn kuro ninu ikọ ipolongo fun Atiku ni ọdun 2023. Wike ni ẹgbẹ oṣelu PDP ko ṣe to nipa yiyi ẹni ti yoo dije du ipo lọ si ẹkun to kan. O bu ẹnu atẹ lu bo ṣe jẹ ariwa orilẹede Naijiria nikan ni oludije ti n wa lati ọdunbọdun ṣẹyin. O ni wọn ro wi pe nitori ẹya ariwa pọ, ohun gbogbo gbọdọ lọ si agbegbe wọn, eleyii ti Wike ni ko boju mu rara. ‘’Nitori naa ẹgbẹ oṣelu PDP gbọdọ gbọ ohun ti a n sọ, ti alaga ẹgbẹ ba fẹran ẹgbẹ, ki o fi ipo silẹ.’’ ‘’Adehun ni pe ti aarẹ ba ti wa lati ariwa Naijiria, alaga ẹgbẹ yoo fi ipo silẹ fun Guusu lati dari ẹgbẹ oṣelu PDP.’’  Ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Oyo ti bu ẹnu atẹ lu ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Ondo, Ogun ati Ekiti lori ọrọ ti wọn sọ lati tabuku gomina ipinlẹ Oyo Makinde.


Wike ni ẹgbẹ oṣelu PDP ko ṣe to nipa yiyi ẹni ti yoo dije du ipo lọ si ẹkun to kan. O bu ẹnu atẹ lu bo ṣe jẹ ariwa orilẹede Naijiria nikan ni oludije ti n wa lati ọdunbọdun ṣẹyin. O ni wọn ro wi pe nitori ẹya ariwa pọ, ohun gbogbo gbọdọ lọ si agbegbe wọn, eleyii ti Wike ni ko boju mu rara. ‘’Nitori naa ẹgbẹ oṣelu PDP gbọdọ gbọ ohun ti a n sọ, ti alaga ẹgbẹ ba fẹran ẹgbẹ, ki o fi ipo silẹ.’’ ‘’Adehun ni pe ti aarẹ ba ti wa lati ariwa Naijiria, alaga ẹgbẹ yoo fi ipo silẹ fun Guusu lati dari ẹgbẹ oṣelu PDP.’’  Ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Oyo ti bu ẹnu atẹ lu ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Ondo, Ogun ati Ekiti lori ọrọ ti wọn sọ lati tabuku gomina ipinlẹ Oyo Makinde. Laipẹ ni Makinde fi iroyin lede pe ki Alaga ẹgbẹ oṣelu PDP kọ iwe fi ipo silẹ fun ẹni ti yoo wa lati Guusu di ipo naa mu. Amọ ẹgbẹ oṣelu PDP fi iroyin lede pe ẹka ẹgbẹ ni ipinlẹ Ondo, Ekiti ati Ogun ti ṣatilẹyin fun Ayu lati di ipo rẹ mu. Ẹka ẹgbẹ naa ni Oyo ni eyi ko bojumu rara nitori Makinde ni aṣẹ ju gbogbo awọn to ku lọ nitori oun nikan ni gomina ni ilẹ Yoruba lati ẹgbẹ oṣelu PDP.


Laipẹ ni Makinde fi iroyin lede pe ki Alaga ẹgbẹ oṣelu PDP kọ iwe fi ipo silẹ fun ẹni ti yoo wa lati Guusu di ipo naa mu. Amọ ẹgbẹ oṣelu PDP fi iroyin lede pe ẹka ẹgbẹ ni ipinlẹ Ondo, Ekiti ati Ogun ti ṣatilẹyin fun Ayu lati di ipo rẹ mu. Ẹka ẹgbẹ naa ni Oyo ni eyi ko bojumu rara nitori Makinde ni aṣẹ ju gbogbo awọn to ku lọ nitori oun nikan ni gomina ni ilẹ Yoruba lati ẹgbẹ oṣelu PDP. Nitori naa wọn ke si wọn ki wọn ti ọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ, ki Ayu si kọ iwe fi ipo silẹ ni kiakia, ki ẹgbẹ oṣelu PDP le tooro.


Nitori naa wọn ke si wọn ki wọn ti ọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ, ki Ayu si kọ iwe fi ipo silẹ ni kiakia, ki ẹgbẹ oṣelu PDP le tooro.


Ìdí rèé tí ìjákulẹ̀ ṣé deba olùdìbò 1.126m nínú àwọn tí INEC gbà orúkọ wọn sílẹ nínú ètò iforukọsilẹ tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wáyé

Ajọ eleto idibo lorileede Naijiria ti kede pe awọn ti gbọn orukọ oludibo to le ni miliọnu kan yọ kuro ninu awọn to kopa ninu eto iforukọsilẹ to waye laipẹ. INEC ni awọn ti ọrọ yi kan lawọn to fi orukọ silẹ laarin ọjọ kejidinlọgbọn oṣu Kẹfa 2021 si ọjọ Kẹrinla oṣu Kini ọdun 2022. Amọ ṣa INEC sọ pe gbigba kaadi idibo fawọn araalu to kopa ninu iforukọsilẹ yoo bẹrẹ ni ipari oṣu Kwa titi de ibẹrẹ oṣu Kọkanla. Ninu atẹjade kan ti Kọmiṣana feto iroyin ati idanilẹkọ oludibo Festus Okoye fi sita la ti ri ọrọ yi. O ni awọn lo ẹrọ Automated Biometric Identification System (ABIS) feto yi lẹyin tawọn fopin si eto iforukọsilẹ ni ọjọ Kọkanlelọgbọn oṣu Keje. Ẹrọ yi gege bo ṣe ṣalaye lo mu ki wọn ri wi pe orukọ awọn oludibo 1,126,359 ni iroyin wọn ko pe perepere ninu 2,523,458 lapapọ.


Ninu atẹjade kan ti Kọmiṣana feto iroyin ati idanilẹkọ oludibo Festus Okoye fi sita la ti ri ọrọ yi. O ni awọn lo ẹrọ Automated Biometric Identification System (ABIS) feto yi lẹyin tawọn fopin si eto iforukọsilẹ ni ọjọ Kọkanlelọgbọn oṣu Keje. Ẹrọ yi gege bo ṣe ṣalaye lo mu ki wọn ri wi pe orukọ awọn oludibo 1,126,359 ni iroyin wọn ko pe perepere ninu 2,523,458 lapapọ. Bẹẹ lo ni awọn ko ni pẹ pari eto ABIS tawọn ṣe laarin ọjọ Kẹẹdogun oṣu Kini titi di ọjọ karundinlọgbọn oṣu Keje 2022. Pupọ ninu awọn ti INEC sọ pe wọn ja lulẹ ninu oludibo lo forukọsilẹ lẹẹmeeji tawọn mii ti aṣiri awọn mii ti ko lẹtọ lati forukọsilẹ naa si tu sawọn lọwọ. Awọn ti wọn kuna yi ni INEC sọ pe awọn ti yọ orukọ wọn kuro to si tunmọ si pe wọn ko ni lanfaani lati dibo Ninu alaye ti INEC ṣe yi, orukọ awọn to forukọsilẹ laarin 28th June 2021 si 14th January 2022 nikan ni iye ti wọn lawọn ti ri bayiii.


Bẹẹ lo ni awọn ko ni pẹ pari eto ABIS tawọn ṣe laarin ọjọ Kẹẹdogun oṣu Kini titi di ọjọ karundinlọgbọn oṣu Keje 2022. Pupọ ninu awọn ti INEC sọ pe wọn ja lulẹ ninu oludibo lo forukọsilẹ lẹẹmeeji tawọn mii ti aṣiri awọn mii ti ko lẹtọ lati forukọsilẹ naa si tu sawọn lọwọ. Awọn ti wọn kuna yi ni INEC sọ pe awọn ti yọ orukọ wọn kuro to si tunmọ si pe wọn ko ni lanfaani lati dibo Ninu alaye ti INEC ṣe yi, orukọ awọn to forukọsilẹ laarin 28th June 2021 si 14th January 2022 nikan ni iye ti wọn lawọn ti ri bayiii. Bi wọn ba pari ayẹwo orukọ awọn to kopa ninu iforukọsilẹ laarin 15th January si 31st July 2022 o ṣeeṣe ki wọn tun ri awọn miran ti wọn yoo ja lulẹ ninu oludibo. INEC sọ pe awọn n gbiyuanju lati tẹle ilana to munadoko ni ati pe kete tawọn ba pari gbogbo eto lawọn yoo gbe orukọ gbogbo oludibo to ba kajuẹ lati dibo sita.


Bi wọn ba pari ayẹwo orukọ awọn to kopa ninu iforukọsilẹ laarin 15th January si 31st July 2022 o ṣeeṣe ki wọn tun ri awọn miran ti wọn yoo ja lulẹ ninu oludibo. INEC sọ pe awọn n gbiyuanju lati tẹle ilana to munadoko ni ati pe kete tawọn ba pari gbogbo eto lawọn yoo gbe orukọ gbogbo oludibo to ba kajuẹ lati dibo sita.


'Ká má a jí owó ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àti ìwé yíyí ló da ààrin èmi àti ‘speaker’ Ogun rú'

Awuyewuye to n waye laarin olori ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Olakunle Oluomo ati igbakeji rẹ, Oludare Kadiri, ko ti dopin. Ọjọ kinni, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2022,  ni ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ ni Najiria, EFCc, mu olori ile aṣofin naa fun ẹsun kiko owo ilu jẹ. Ọwọ tẹ ẹ ni papakọ ọkọ ofurufu Murtala Muhammed nilu Eko. Wọn fi ẹsun kan Ọgbẹni Oluomo ati awọn aṣofin mii, pe wọn yí iwe, wọn si tun ṣe mago-mago iwe akọsilẹ owo ile aṣofin naa. O lo ọjọ diẹ ni ahamọ ajọ naa, ki wọn to o pada yọnda rẹ, botilẹ jẹ pe iwadii ṣi n lọ lori ẹsun naa. Diẹ lara awọn ọmọ ile aṣofin naa, to fi mọ olori ile funra rẹ si lo gbagbọ pe, ti wọn si fi ẹsun kan igbakjei pe oun lo ditẹ pẹlu EFCC lati parọ ole mọ Ọgbẹni Oluomo.


Wọn fi ẹsun kan Ọgbẹni Oluomo ati awọn aṣofin mii, pe wọn yí iwe, wọn si tun ṣe mago-mago iwe akọsilẹ owo ile aṣofin naa. O lo ọjọ diẹ ni ahamọ ajọ naa, ki wọn to o pada yọnda rẹ, botilẹ jẹ pe iwadii ṣi n lọ lori ẹsun naa. Diẹ lara awọn ọmọ ile aṣofin naa, to fi mọ olori ile funra rẹ si lo gbagbọ pe, ti wọn si fi ẹsun kan igbakjei pe oun lo ditẹ pẹlu EFCC lati parọ ole mọ Ọgbẹni Oluomo. Lẹyin ọrọ naa ni awọn ọmọ ile aṣofin ati olori wọn, paṣẹ fun igbakeji rẹ ati aṣofin mii pe awọn da wọn duro fun igba diẹ. Ninu ọrọ to ba BBC sọ, igbakeji ile aṣofin naa, Ọgbẹni Oludare Kadiri, sọ pe olori ile fi orukọ oun fọwọ si awọn iwe owo kan to to ọgọrun miliọnu Naira ti oun ko mọ nipa rẹ. Bakan naa lo sọ pe awọn igbesẹ olori ile naa le sọ oun di eero ẹwọn lọjọ iwaju ni oun ṣe kesi EFCC.


Lẹyin ọrọ naa ni awọn ọmọ ile aṣofin ati olori wọn, paṣẹ fun igbakeji rẹ ati aṣofin mii pe awọn da wọn duro fun igba diẹ. Ninu ọrọ to ba BBC sọ, igbakeji ile aṣofin naa, Ọgbẹni Oludare Kadiri, sọ pe olori ile fi orukọ oun fọwọ si awọn iwe owo kan to to ọgọrun miliọnu Naira ti oun ko mọ nipa rẹ. Bakan naa lo sọ pe awọn igbesẹ olori ile naa le sọ oun di eero ẹwọn lọjọ iwaju ni oun ṣe kesi EFCC. Ṣugbọn ninu ọrọ rẹ, Aṣofin Oluomo to jẹ olori ile sọ pe fifi ẹjọ sun EFCC tako ofin ihuwasi awọn aṣofin.


Ṣugbọn ninu ọrọ rẹ, Aṣofin Oluomo to jẹ olori ile sọ pe fifi ẹjọ sun EFCC tako ofin ihuwasi awọn aṣofin.


Màá darapọ̀ mọ́ ìpolongo Yoruba Nation tí ipò ààrẹ̀ kó bá bọ́ sí Gúsù ní 2023 - Oluwo

Oluwo ti Iwo, Ọba Abdulrosheed Akanbi, ti sọ pe oun yoo darapọ mọ ẹgbẹ to n ja fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, ti ipo aarẹ ko ba fi bọ si Gusu Naijiria lọdun 2023. Ninu atẹjade to fi sita ni ọjọ Ẹti, Oba Akanbi sọ pe ko ni i si idalẹbi kankan fun awọn to n ja ija naa, ti agbara ko ba fi bọ si iha Gusu. O ni gbigbe agbara lati ẹkun kan fun ẹkun miran, ma n mu ki iṣọkan ko gbilẹ si ni orilẹ-ede ni. Oluwo ṣalaye pe ipa ti oun ṣà gẹgẹ bi ori ade lo pa ina wahala ti ijijagbara fun orilẹ-ede Oduduwa, ko ba fa. “Mo bẹ awọn ọba ni Ariwa, ati awọn oloṣelu to fi mọ gbogbo awọn alẹnulọrọ, lati ṣeranwọ ki agbara pada si Gusu Naijiria. “Awọn oludije lati Gusu koju osunwọn lati dari Naijiria, bẹẹ ni ko si idi kankan to fi yẹ ki wọn o fi ipo agbara dùn wọn, paapaa fun iṣọkan orilẹ-ede.” Oba Akanbi sọ pe akoyawọ ṣaaju idibo ọdun 2023 nikan lo le dena iru awọn iwọde to ti waye sẹyin.


Oluwo ṣalaye pe ipa ti oun ṣà gẹgẹ bi ori ade lo pa ina wahala ti ijijagbara fun orilẹ-ede Oduduwa, ko ba fa. “Mo bẹ awọn ọba ni Ariwa, ati awọn oloṣelu to fi mọ gbogbo awọn alẹnulọrọ, lati ṣeranwọ ki agbara pada si Gusu Naijiria. “Awọn oludije lati Gusu koju osunwọn lati dari Naijiria, bẹẹ ni ko si idi kankan to fi yẹ ki wọn o fi ipo agbara dùn wọn, paapaa fun iṣọkan orilẹ-ede.” Oba Akanbi sọ pe akoyawọ ṣaaju idibo ọdun 2023 nikan lo le dena iru awọn iwọde to ti waye sẹyin. Oluwo ni fifi agbara iṣejọba silẹ si Ariwa yoo tun ina ijijagbara fun orilẹ-ede miran dá. O ni ireti oun ni pe awọn ti awọn pa ina ijijagbara naa, ko ni i pada darapọ mọ wọn ti agbara ba fi duro si Ariwa. Laipẹ yii ni oludari ẹgbẹ to n ja fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Ilana omo Oodua  Ojogbon Banji, sọ fun BBC pe awọn ti fi iwe ifitonileti ranse si Aare Buhari lori erongba wọn.


Oluwo ni fifi agbara iṣejọba silẹ si Ariwa yoo tun ina ijijagbara fun orilẹ-ede miran dá. O ni ireti oun ni pe awọn ti awọn pa ina ijijagbara naa, ko ni i pada darapọ mọ wọn ti agbara ba fi duro si Ariwa. Laipẹ yii ni oludari ẹgbẹ to n ja fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Ilana omo Oodua  Ojogbon Banji, sọ fun BBC pe awọn ti fi iwe ifitonileti ranse si Aare Buhari lori erongba wọn. O sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo naa pe awon ti jẹ ki ijoba mọ pe Yoruba setan lati lọ lasiko yii gẹgẹ bi o se tọna labẹ ofin iṣọkan agbaye. Ati pe wọn ti fun ijoba Naijiria ni gbedeke asiko kan lati fi dahun ibeere iran Yoruba ninu lẹta naa. Ọjọgbọn Akintoye ṣalaye pe iran Yoruba ko tii gba iyọnda lati da duro ṣugbọn ireti wa pe ki ọdun yii to pari ni yoo di mimuṣẹ pẹlu iranlọwọ awọn orilẹ-ede agbaye miran ti wọn n satilẹyin fun wọn.


O sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo naa pe awon ti jẹ ki ijoba mọ pe Yoruba setan lati lọ lasiko yii gẹgẹ bi o se tọna labẹ ofin iṣọkan agbaye. Ati pe wọn ti fun ijoba Naijiria ni gbedeke asiko kan lati fi dahun ibeere iran Yoruba ninu lẹta naa. Ọjọgbọn Akintoye ṣalaye pe iran Yoruba ko tii gba iyọnda lati da duro ṣugbọn ireti wa pe ki ọdun yii to pari ni yoo di mimuṣẹ pẹlu iranlọwọ awọn orilẹ-ede agbaye miran ti wọn n satilẹyin fun wọn.


IPOB members released: Ìjọba Nàìjíríà tu àwọn ọmọ ìkọ IPOB mẹ́ta sílẹ lẹyìn ọdún méjì àbọ ní àhámọ́

Ijọba apapọ Naijriia ti tu awọn afurasi ọmọ ẹgbẹ ikọ ajijagbara Indigenous People of Biafra,IPOB, kan tawọn ọmọ ogun Naijiria mu lati ọdun 2020 silẹ. Ni agbegbe Imo River ni ipinlẹ Abia ni wọn ti mu wọn lọjọ Kẹtadinlọgbọn oṣu Keji 2020. Awọn taa n wi yi, Sunday Nwafor ẹni ọdun mọkandinlọgọta;Uzonwanne Ejiofor ẹni ọdun mejidinlaadọta ati Wilfred Dike ẹni ọdun mẹrindinlogoji. Ọdun meji le diẹ ni wọn fi wa ni ahamọ ọmọ ogun Naijiria ni 14 Brigade Nigerian Army Ohafia,  ipinlẹ Abia. Ẹwẹ, ajọ ajafẹtọmọniyan Amnesty International, ti fesi si itusilẹ awọn afurasi wọn yi ti wọn si ni o jẹ nkan idunnu. Ninu ọrọ ti ajọ naa fi si oju opo rẹ ni Facebook, Amnesty International sọ pe o ti pẹ tawọn ti n gbiyanju lati ri pe wọn tu wọn silẹ.


Ọdun meji le diẹ ni wọn fi wa ni ahamọ ọmọ ogun Naijiria ni 14 Brigade Nigerian Army Ohafia,  ipinlẹ Abia. Ẹwẹ, ajọ ajafẹtọmọniyan Amnesty International, ti fesi si itusilẹ awọn afurasi wọn yi ti wọn si ni o jẹ nkan idunnu. Ninu ọrọ ti ajọ naa fi si oju opo rẹ ni Facebook, Amnesty International sọ pe o ti pẹ tawọn ti n gbiyanju lati ri pe wọn tu wọn silẹ. ''Itusilẹ wọn yi ko ṣẹyin ipolongo ati ipe ki wọn tu wọn silẹ to fi mọ eleyi taa ṣe ni nkan bi oṣu meji sẹyin'' Amnesty International tẹsiwaju pe awọn rọ awọn alaṣẹ Naijiria lati safihan iroyin nipa awọn mii to wa ni ahamọ. Wọn fi kun pe ki wọn ri pe awọn mọlẹbi ati agbẹjọro awọn to wa ni ahamọ lanfaani lati foju kan wọn. Ijọba ko ṣalaye ohun ti o ṣokunfa itusilẹ yi bẹẹ ikọ IPOB ko ti sọ nkankan lori itusilẹ awọn wọnyi.


''Itusilẹ wọn yi ko ṣẹyin ipolongo ati ipe ki wọn tu wọn silẹ to fi mọ eleyi taa ṣe ni nkan bi oṣu meji sẹyin'' Amnesty International tẹsiwaju pe awọn rọ awọn alaṣẹ Naijiria lati safihan iroyin nipa awọn mii to wa ni ahamọ. Wọn fi kun pe ki wọn ri pe awọn mọlẹbi ati agbẹjọro awọn to wa ni ahamọ lanfaani lati foju kan wọn. Ijọba ko ṣalaye ohun ti o ṣokunfa itusilẹ yi bẹẹ ikọ IPOB ko ti sọ nkankan lori itusilẹ awọn wọnyi. Ikọ IPOB jẹ ikọ to n ja fun idasilẹ orileede Biafra lati yapa kuro ni Naijiria. Olori ikọ naa Nnamdi Kanu n ṣẹjọ lọwọ pẹlu ijọba apapọ lori ẹsun to da lori igbimọran lati ditẹ yẹ aga nidi ijọba.


Ikọ IPOB jẹ ikọ to n ja fun idasilẹ orileede Biafra lati yapa kuro ni Naijiria. Olori ikọ naa Nnamdi Kanu n ṣẹjọ lọwọ pẹlu ijọba apapọ lori ẹsun to da lori igbimọran lati ditẹ yẹ aga nidi ijọba.


Ìdí tí mo fi dákẹ́ lóríi ìdàrúdàpọ̀ inú ẹgbẹ́ òṣèlú PDP nìyìí - Saraki

Adari ile igbimọ aṣofin àgbà tẹ́lẹ̀ rí, Sẹnetọ Bukola Saraki ti pada sọ̀rọ̀ soke lẹyin ọpọlọpọ asiko to fi jawe mẹ́nu lai da si gbogbo onírúurú ija ohun ìdàrúdàpọ̀ to n rọ lu ẹgbẹ́  Peoples Democratic Party, PDP. Saraki ṣẹ̀ṣẹ̀ de lati isimi ọlọdọọdun rẹ ni to si lọ si ìpínlẹ̀ Akwa Ibom taara lati dára pọ mọ ayẹyẹ ọdun ikarundinlọgbọn ìpínlẹ̀ náà. Saraki ni oun ti n ṣiṣẹ́ lai pariwo to si fi kun un pe àwọn àkókò kan wa to yẹ keeyan máa ṣe bẹẹ. Kii ṣe iroyin mọ pe ẹgbẹ́ òṣèlú PDP eyi ti Saraki jẹ ọkan ninu wọn ti n koju ìṣòro laarin awọn adari pàápàá eyi to gba ẹnu gbogbo eeyan kan bayii ti wọn n sọ̀rọ̀ ẹ ìyẹn ipe nihin lọhun fun ikọwe fipo silẹ alaga ẹgbẹ́ naa, Iyorchia Ayu, pàápàá to jẹ wipe Gomina Ìpínlẹ̀ Rivers, Nyesom Wike àti akẹgbẹ́ rẹ ni Oyo, Seyi Makinde n dari ipe fun ki alaga wọn fipo silẹ. Bakan naa ni igun ti Gomina Nyesom Wike ṣẹ̀ṣẹ̀ yọra kuro lara igbimọ ìpolongo fun oludije Ààrẹ, Atiku Abubakar. Bo tilẹ̀ jẹ pe oguna gbongbo ni Atiku jẹ ninu ẹgbẹ́ òṣèlú naa, o gbiyanju lati ma dára pọ mọ iha kankan yala awọn to n pe fun ikọwefipo silẹ Ayu tabi awọn ti ko pe fun un.


Kii ṣe iroyin mọ pe ẹgbẹ́ òṣèlú PDP eyi ti Saraki jẹ ọkan ninu wọn ti n koju ìṣòro laarin awọn adari pàápàá eyi to gba ẹnu gbogbo eeyan kan bayii ti wọn n sọ̀rọ̀ ẹ ìyẹn ipe nihin lọhun fun ikọwe fipo silẹ alaga ẹgbẹ́ naa, Iyorchia Ayu, pàápàá to jẹ wipe Gomina Ìpínlẹ̀ Rivers, Nyesom Wike àti akẹgbẹ́ rẹ ni Oyo, Seyi Makinde n dari ipe fun ki alaga wọn fipo silẹ. Bakan naa ni igun ti Gomina Nyesom Wike ṣẹ̀ṣẹ̀ yọra kuro lara igbimọ ìpolongo fun oludije Ààrẹ, Atiku Abubakar. Bo tilẹ̀ jẹ pe oguna gbongbo ni Atiku jẹ ninu ẹgbẹ́ òṣèlú naa, o gbiyanju lati ma dára pọ mọ iha kankan yala awọn to n pe fun ikọwefipo silẹ Ayu tabi awọn ti ko pe fun un. Àmọ́ Aiku ni tìrẹ ṣaa tẹnu mọ pe ofin ẹgbẹ́ ni ki wọn tẹle. Laipẹ yii naa, Atiku sọ pe ko si ẹni to lee fi tipátipá ni ki Ayu kọ̀wé fipo silẹ. Eyi si da lori bí Wike ṣe tesiwaju ninu onírúurú ifọrọwanilẹnuwo to si n fẹ̀sùn fifun ati gbiga abẹtẹlẹ kan an to fi mọ oniruuru ẹ̀sùn míì.


Àmọ́ Aiku ni tìrẹ ṣaa tẹnu mọ pe ofin ẹgbẹ́ ni ki wọn tẹle. Laipẹ yii naa, Atiku sọ pe ko si ẹni to lee fi tipátipá ni ki Ayu kọ̀wé fipo silẹ. Eyi si da lori bí Wike ṣe tesiwaju ninu onírúurú ifọrọwanilẹnuwo to si n fẹ̀sùn fifun ati gbiga abẹtẹlẹ kan an to fi mọ oniruuru ẹ̀sùn míì. Ọ̀ràn akobani kọ ni Iyorchia da kii sii ṣe pe o tapa si ofin amọ awọn ti ko fẹẹ yii ni awọn mọ ohun ti awọn n ja fun. Wọn ni lori ọrọ ẹkùn ni, ti awọn si n fẹ́ ki ẹkùn Guusu di ipo to ṣe koko mu ninu idari ẹgbẹ́ náà. Ẹwẹ, ohun ti Saraki sọ loju opo ayélujára Facebook rẹ ni pé: "... Bi mo ṣe n lọ kaakiri orileede ni ọjọ díẹ̀ sẹ́yìn, mo ni imọlara pe ọpọlọpọ eeyan lo fẹ mọ idi ti mo fi dákẹ́ lori awọn ìgbésẹ to waye ninu ẹgbẹ́ wa, PDP.


Ọ̀ràn akobani kọ ni Iyorchia da kii sii ṣe pe o tapa si ofin amọ awọn ti ko fẹẹ yii ni awọn mọ ohun ti awọn n ja fun. Wọn ni lori ọrọ ẹkùn ni, ti awọn si n fẹ́ ki ẹkùn Guusu di ipo to ṣe koko mu ninu idari ẹgbẹ́ náà. Ẹwẹ, ohun ti Saraki sọ loju opo ayélujára Facebook rẹ ni pé: "... Bi mo ṣe n lọ kaakiri orileede ni ọjọ díẹ̀ sẹ́yìn, mo ni imọlara pe ọpọlọpọ eeyan lo fẹ mọ idi ti mo fi dákẹ́ lori awọn ìgbésẹ to waye ninu ẹgbẹ́ wa, PDP. Idahun mi ni pé, àwọn asiko kan wa to yẹ keeyan sọ̀rọ̀ ki wọn si gbọ́ eeyan bẹẹ si ni asiko tun wa to jẹ pe ṣíṣe iṣẹ lábẹ́lẹ̀ lo máa n so eso rere. "\nSaraki ni iru asiko bẹẹ nìyí. Pẹlu bo ṣe  loun duro gidigba sẹ́yìn Atiku, Saraki ni "PDP àti Atiku Abubakar ṣi ni ipinu to dara ju fawọn ọmọ Naijiria ninu eto idibo ọdun 2023!


Idahun mi ni pé, àwọn asiko kan wa to yẹ keeyan sọ̀rọ̀ ki wọn si gbọ́ eeyan bẹẹ si ni asiko tun wa to jẹ pe ṣíṣe iṣẹ lábẹ́lẹ̀ lo máa n so eso rere. "\nSaraki ni iru asiko bẹẹ nìyí. Pẹlu bo ṣe  loun duro gidigba sẹ́yìn Atiku, Saraki ni "PDP àti Atiku Abubakar ṣi ni ipinu to dara ju fawọn ọmọ Naijiria ninu eto idibo ọdun 2023! ".


Ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ ni pé mo buwọ́lu Tinubu fún ipò Ààrẹ -Obasanjo

Aarẹ orilẹede Naijiria nigba kan ri, Oloye Olusegun Obasanjo ti rọ awọn alaatilẹyin oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lati dẹkun gbigbe iroyin ẹlẹjẹ kiri pe oun ti buwọlu Tinubu. Obasanjo, ẹni ti Tinuba ṣe abẹwo sile rẹ niluu Abeokuta losẹ to kọja, ni ipade ọlọrẹ lo waye laarin awọn mejeeji, ti ko si jẹ mọ ọrọ oṣelu tabi ọrọ eto idibo ọdun 2023. Ninu atẹsita kan ti Agbẹnusọ rẹ, Kehinde Akinyemi fun awọn akọroyin, Aarẹ tẹlẹ ni ọrọ ti o tẹnu awọn alaatilẹyin Tinubu jade ni ko ṣe iranwo fun ẹnikẹni. “Ipade ọlọrẹ sọrẹ lo waye, ki n ṣe ipade ọrọ oṣelu.” “Emi ko ti ṣo boya Tinubu lokan tabi ẹlomiiran. “Gbogbo ẹyin ti n gbe iroyin ẹlẹjẹ kiri pe mọ nkan ti mi sọ ni ko ṣe irankọwọ kankan fun ẹnikẹni. Tinubu sabẹwo si Aarẹ tẹlẹ naa nile rẹ niluu Abuja lọjọru ọsẹ to kọja pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress.


“Ipade ọlọrẹ sọrẹ lo waye, ki n ṣe ipade ọrọ oṣelu.” “Emi ko ti ṣo boya Tinubu lokan tabi ẹlomiiran. “Gbogbo ẹyin ti n gbe iroyin ẹlẹjẹ kiri pe mọ nkan ti mi sọ ni ko ṣe irankọwọ kankan fun ẹnikẹni. Tinubu sabẹwo si Aarẹ tẹlẹ naa nile rẹ niluu Abuja lọjọru ọsẹ to kọja pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress. Awọn mii ni olori ile aṣojuṣofin lorilẹede Naijiria, Họnọrebu Gbajabiamila, awọn gomina ipinlẹ Ogun nigba kan ri, Oluṣẹgun Ọṣọba ati Gbenga Daniel. Pẹlu gomina Dapọ Abiọdun ti ipinlẹ Ogun atawọn eekan miran lẹgbẹ oṣelu naa. Bakan naa lawọn Ọbalaye kannrin-kannrin nilẹ Yoruba pẹlu wa nibi ipade naa.


Awọn mii ni olori ile aṣojuṣofin lorilẹede Naijiria, Họnọrebu Gbajabiamila, awọn gomina ipinlẹ Ogun nigba kan ri, Oluṣẹgun Ọṣọba ati Gbenga Daniel. Pẹlu gomina Dapọ Abiọdun ti ipinlẹ Ogun atawọn eekan miran lẹgbẹ oṣelu naa. Bakan naa lawọn Ọbalaye kannrin-kannrin nilẹ Yoruba pẹlu wa nibi ipade naa.


Dapo Abiodun yombo Bola Tinubu nibi ètò fún àwọn Oníṣẹ ọwọ́ ní Abeokuta

Awọn Oba ile Yoruba kan ni pe wọn ti bẹrẹ igbesẹ to maa mu ẹnu iran Yoruba kò sí ojú kan ninu ididbo 2023Àlàyé rèé lórí ohun tó fa ìpàdé tó ń wáyé lọ́wọ́ láàrín Obasanjo, Tinubu, àtawọn ọbalayé ilẹ̀ Yorùbá l'Abeokuta Ni ana, ọjọ ketadinlogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2022 ni ọpọ awọn Ori Ade ilẹ Yoruba pe ipade laarin Bola Tinubu ati Olusegun Obasanjo to jẹ aarẹ nigba kan ri ni Naijiria. Oba kan ti ko fe ki BBC darukọ rẹ ṣalaye fun BBC pe ki iran Yoruba le tọ si oju kan naa lo ṣokunfa ipade yii. Leyin ipade naa ni wọn lọ si papa isere MKO Abiola to wa ni Kutọ nilu Abeokuta to je olu ilu ipinle Ogun ni guusu Iwoo oorun Naijiria. Dapo Abiodun to je gomina ipinle Ogun fun ẹgbẹ awọn Osise nibẹ ni ọkọ bọọsi akero kan pe oun mu lara ileri to ṣe fawon oniṣẹ ọwọ ṣẹ. Leyin naa lo ṣafihan Bola Tinubu to n dije lẹgbẹ oṣelu APC sipo aare Naijiria lọdun to m bo. Dapo Abiodun ni pe Tinubu lo kan bayii.


Dapo Abiodun to je gomina ipinle Ogun fun ẹgbẹ awọn Osise nibẹ ni ọkọ bọọsi akero kan pe oun mu lara ileri to ṣe fawon oniṣẹ ọwọ ṣẹ. Leyin naa lo ṣafihan Bola Tinubu to n dije lẹgbẹ oṣelu APC sipo aare Naijiria lọdun to m bo. Dapo Abiodun ni pe Tinubu lo kan bayii. Ni ilu Abeokuta ni ipinle Ogun ni awon Ori Ade ti mu oju aje ko onisọ lati bẹrẹ igbesẹ ti yoo jẹ ki ẹnu iran Yoruba ko papọ.


Ni ilu Abeokuta ni ipinle Ogun ni awon Ori Ade ti mu oju aje ko onisọ lati bẹrẹ igbesẹ ti yoo jẹ ki ẹnu iran Yoruba ko papọ.


Wo àwọn tẹlifíṣàn àti rédíò tí àjọ NBC gbẹ́sẹ̀lé ní Nàìjíríà

Ajọ to n ṣe amojuto igbohunsafẹfẹ lorilẹede Naijiria, NBC ti wọgile iwe aṣẹ igbohunsafẹfẹ awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ mejilelaadọta kan bayii jakejdao orilẹede NAijiria. Ohun ti ajọ NBC sọ ni pe wọn kuna lati san gbese owo iwe aṣẹ igbohunsafẹfẹ ọlọdọọdun to yẹ ki wọn san. Oludari agba ni ajọ naa, Balarabe Ilelah ṣalaye fun awọn akọroyin nilu Abuja tii ṣe olu ilu Naijiria pe awọn ti kọkọ fun awọn ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ naa ni gbedeke oṣu mẹta lati san owo naa ki wọn lee fi kun ẹmi iwe aṣẹ wọn ṣugbọn wọn ko ṣe bẹẹ. Ajọ NBC ni wọn yoo gbe awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ti pa lẹyin wakati mẹrinlelogun. Ni oṣu karun un, ọdun 2022 ni ajọ to n ṣe amojuto igbohunsafẹfẹ lorilẹede Naijiria, NBC gbe orukọ awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ kan jade ninu iwe iroyin pe wọn n jẹ ijọba lowo iwe aṣẹ wọn. Oludari agba ajọ NBC, Balarabe Ilelah ṣalaye pe wọn fun awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ni gbede ọsẹ meji ki wọn fi san owo naa tabi ki wọn gbẹsẹ le ikanni igbohunsafẹfẹ wọn.


Ajọ NBC ni wọn yoo gbe awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ti pa lẹyin wakati mẹrinlelogun. Ni oṣu karun un, ọdun 2022 ni ajọ to n ṣe amojuto igbohunsafẹfẹ lorilẹede Naijiria, NBC gbe orukọ awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ kan jade ninu iwe iroyin pe wọn n jẹ ijọba lowo iwe aṣẹ wọn. Oludari agba ajọ NBC, Balarabe Ilelah ṣalaye pe wọn fun awọn ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ni gbede ọsẹ meji ki wọn fi san owo naa tabi ki wọn gbẹsẹ le ikanni igbohunsafẹfẹ wọn. O ni wọn yoo fun awọn ileeṣẹ miran to ṣetan lati tẹle ofin to de igbohunsafẹfẹ ni Naijiria ni oju opo ikanni igbohunsafẹfẹ naa. “Lẹyin oṣu mẹta ti wọn kede orukọ naa, awọn ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ kan lara wọn ko tii papa san owo iwe aṣẹ wọn ọhun eleyi to tako ofin to da ajọ to n ṣe amojuto igbohunsafẹfẹ lorilẹede Naijiria, Nationa Broadcasting Commission Act CAP N11 iwe ofin Naijiria tọdun 2004 paapaajulọ abala ikẹwaa ninu ipin kẹta ofin ọhun. “Pẹlu eyi, titẹsiwaju awọn ileeṣẹ wọnyii lati maa gbohun safẹfẹ lai sanwo tako ofin o si n tigi bo ju eto abo Naijiria.” Adari agba ajọ NBC wa ke sawọn ẹka ajọ naa ni ipinlẹ pe ki wọn ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ajọ agbofinro gbogbo ni agbegbe wọn lati rii pe wọn fi idi aṣẹ naa mulẹ ni kiakia.


O ni wọn yoo fun awọn ileeṣẹ miran to ṣetan lati tẹle ofin to de igbohunsafẹfẹ ni Naijiria ni oju opo ikanni igbohunsafẹfẹ naa. “Lẹyin oṣu mẹta ti wọn kede orukọ naa, awọn ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ kan lara wọn ko tii papa san owo iwe aṣẹ wọn ọhun eleyi to tako ofin to da ajọ to n ṣe amojuto igbohunsafẹfẹ lorilẹede Naijiria, Nationa Broadcasting Commission Act CAP N11 iwe ofin Naijiria tọdun 2004 paapaajulọ abala ikẹwaa ninu ipin kẹta ofin ọhun. “Pẹlu eyi, titẹsiwaju awọn ileeṣẹ wọnyii lati maa gbohun safẹfẹ lai sanwo tako ofin o si n tigi bo ju eto abo Naijiria.” Adari agba ajọ NBC wa ke sawọn ẹka ajọ naa ni ipinlẹ pe ki wọn ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ajọ agbofinro gbogbo ni agbegbe wọn lati rii pe wọn fi idi aṣẹ naa mulẹ ni kiakia.


E má ṣìwágbọ́, Orí ayélujára ní èsì ìdìbò yóò ti máa jáde ní 2023– INEC

Ajọ to n risi eto idibo lorilẹede Naijiria (INEC) ti fi da awọn ọmọ orilẹede Naijiria loju pe esi idibo lọdun 2023 ni wọn yoo fi ayelujara ṣe agbatẹru rẹ. INEC ni awọn o tiyin ipinu awọn pada ati pe awọn ti fi opin si fifi ọwọ kọ esi idibo. Kọmiṣọna ajọ eleto idibo INEC, Festus Okoye lo ṣalaye ọrọ naa nigba to o fesi ọrọ kan to jakiri pe ajọ INEC ti pada si n fi ọwọ kọ esi idibo lọjọ aiku,. Okoye ni bi eto idibo ṣe waye ni eto idibo gomina ni ipinlẹ Osun ati Ondo nani yoo tẹsiwaju lọdun 2023 Iroyin nani ko dun mọ ọpọlọpọ ọmọ orilẹede Naijiria ninu, ti wọn si tun bọ sita lati pe akiyesi ajọ INEC si iroyin naa. Ọkan lara awọn to fẹhonuhan loril iroyin naa ni, oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubaker, ẹni ti o fi ẹsun kan ajọ naa pe wọn gbero lati ṣe madaru eto idibo lọdun 2023. Atiku, ẹni ti o gba ẹnu agbẹnusọ rẹ sọrọ, Daniel Bwala ni ajọ naa ti apejuwe pe wọn ṣe madaru esi ibo lọdun 2023.


Okoye ni bi eto idibo ṣe waye ni eto idibo gomina ni ipinlẹ Osun ati Ondo nani yoo tẹsiwaju lọdun 2023 Iroyin nani ko dun mọ ọpọlọpọ ọmọ orilẹede Naijiria ninu, ti wọn si tun bọ sita lati pe akiyesi ajọ INEC si iroyin naa. Ọkan lara awọn to fẹhonuhan loril iroyin naa ni, oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubaker, ẹni ti o fi ẹsun kan ajọ naa pe wọn gbero lati ṣe madaru eto idibo lọdun 2023. Atiku, ẹni ti o gba ẹnu agbẹnusọ rẹ sọrọ, Daniel Bwala ni ajọ naa ti apejuwe pe wọn ṣe madaru esi ibo lọdun 2023. Sugbọn Okoye ti wa fi ọkan onikaluku bale pe ajọ INEC ko ni erongba kankan lati fi ọwọ ko esi idibo lọdun 2023 tabi lọjọ iwaju O ni awọn eeyan kan lo si ajọ naa gbọ, ti wọn si iroyin naa sita fun ọmọ orilẹede Naijiria. “Ọrọ yii jina si otitọ.” “A fi da awọn ọmọ orilẹede Naijiria loju pe fifi esi idibo si ori ayelujara ti di ohun kan ti yoo wa titi ayeraye. “Koda fifi esi idibo si ori ayelujara mu isẹ ma rọrun, ti o si fi oto eto idibo han awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ti wọn si le tẹle bi eto idibo ṣe n waye nibikibi.”


Sugbọn Okoye ti wa fi ọkan onikaluku bale pe ajọ INEC ko ni erongba kankan lati fi ọwọ ko esi idibo lọdun 2023 tabi lọjọ iwaju O ni awọn eeyan kan lo si ajọ naa gbọ, ti wọn si iroyin naa sita fun ọmọ orilẹede Naijiria. “Ọrọ yii jina si otitọ.” “A fi da awọn ọmọ orilẹede Naijiria loju pe fifi esi idibo si ori ayelujara ti di ohun kan ti yoo wa titi ayeraye. “Koda fifi esi idibo si ori ayelujara mu isẹ ma rọrun, ti o si fi oto eto idibo han awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ti wọn si le tẹle bi eto idibo ṣe n waye nibikibi.”


Wo àwọn olóṣèlú tí àwọn ọmọ Naijiria ti fi aṣọ wọn ṣe yẹ̀yẹ́ rèé...

Oju opo Twitter gbona janyinjanyin lasiko ipade ẹgbẹ awọn agbẹjọro ni Naijiria nitori aṣọ ti oludije fun ipo igbakeji aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu APC, Kashim Shettima wọ lọ si ibi ipade naa. Lara awọn to sọrọ loju opo Twitter ni gbariyẹ ni ''suit'' to wọ, ti ''tie'' ọrun rẹ si gun ju bo ṣe yẹ lọ. Bakan naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu bata ẹṣẹ rẹ, iyẹn ''Sneakers'' to wọ lori ''suit''. Amọ awọn ẹlọmiran ni ko si ohun to buru nibẹ nitori aye ti n yi pada, ti awọn eniyan si n wọ suit pẹlu sneakers papọ lọ si ibi aṣeyẹ tabi ipade. Àwọn olóṣèlú tí àwọn ọmọ Naijiria ti fi aṣọ wọn ṣe yẹ̀yẹ́ rẹ... Ọdun 2021 ti aarẹ Buhari ṣe abẹwo si Oweri nibi ti o ti lọ si iṣẹ akanṣe mẹrin, ti gomina Hope Uzodinma se ni asiko iṣejọba rẹ. Aarẹ Buhari to wọ aṣọ ibilẹ awọn ẹya Igbo (Isi-agu pẹlu sọkoto rẹ) ni wọn fi ṣe yẹyẹ pe ko duro daradara ni ara rẹ.


Amọ awọn ẹlọmiran ni ko si ohun to buru nibẹ nitori aye ti n yi pada, ti awọn eniyan si n wọ suit pẹlu sneakers papọ lọ si ibi aṣeyẹ tabi ipade. Àwọn olóṣèlú tí àwọn ọmọ Naijiria ti fi aṣọ wọn ṣe yẹ̀yẹ́ rẹ... Ọdun 2021 ti aarẹ Buhari ṣe abẹwo si Oweri nibi ti o ti lọ si iṣẹ akanṣe mẹrin, ti gomina Hope Uzodinma se ni asiko iṣejọba rẹ. Aarẹ Buhari to wọ aṣọ ibilẹ awọn ẹya Igbo (Isi-agu pẹlu sọkoto rẹ) ni wọn fi ṣe yẹyẹ pe ko duro daradara ni ara rẹ. Ọkan lara awọn to bu ẹnu atẹ lu aṣọ naa nigba naa ni Reno Omokri to n bẹrẹ idi ti aarẹ fi wọ aṣọ naa, ati pe ẹni to ran aṣọ naa ko fẹran aarẹ Buhari rara. Iyawo aarẹ tẹlẹri lorilẹede Naijiria, Patience Jonathan  di ilumọọka lori ẹrọ ayelujara ni ọdun 2017 nitori aṣọ to wọ to ni iyẹ. Awọn eniyan wa fi aworan aṣọ naa ati aworan adiye papọ pẹlu akọle pe aṣọ naa jọ iyẹ adiyẹ Iyawo abẹnugan ile aṣofin agba ni Naijiria, Salamatu Gbajabiamila  ni aṣọ rẹ tu ori ayelujara ka  nitori aṣọ rẹ to wọ jade.


Ọkan lara awọn to bu ẹnu atẹ lu aṣọ naa nigba naa ni Reno Omokri to n bẹrẹ idi ti aarẹ fi wọ aṣọ naa, ati pe ẹni to ran aṣọ naa ko fẹran aarẹ Buhari rara. Iyawo aarẹ tẹlẹri lorilẹede Naijiria, Patience Jonathan  di ilumọọka lori ẹrọ ayelujara ni ọdun 2017 nitori aṣọ to wọ to ni iyẹ. Awọn eniyan wa fi aworan aṣọ naa ati aworan adiye papọ pẹlu akọle pe aṣọ naa jọ iyẹ adiyẹ Iyawo abẹnugan ile aṣofin agba ni Naijiria, Salamatu Gbajabiamila  ni aṣọ rẹ tu ori ayelujara ka  nitori aṣọ rẹ to wọ jade. Bi o tilẹ jẹpe aṣọ designer lo wọ, arabinrin naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu pe oriṣiriṣi awọ lo ko kọ ara to fi mọ bata ẹṣẹ rẹ. Asọ to wọ naa ati bata rẹ pẹlu aago ọwọ ni wọn ni o le ni miliọnu mejila naira, amọ ti ko wuyi loju nitori bi o ṣe too pọ. Aworan minisita fun iroyin ati asa lorilẹede Naijiria, Lai Mohammed lo jade nibi ti o ti wọ aṣọ ibilẹ Naijiria, to si wọ suit si lori ni paapaa iṣere ni orilẹede Spain.


Bi o tilẹ jẹpe aṣọ designer lo wọ, arabinrin naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu pe oriṣiriṣi awọ lo ko kọ ara to fi mọ bata ẹṣẹ rẹ. Asọ to wọ naa ati bata rẹ pẹlu aago ọwọ ni wọn ni o le ni miliọnu mejila naira, amọ ti ko wuyi loju nitori bi o ṣe too pọ. Aworan minisita fun iroyin ati asa lorilẹede Naijiria, Lai Mohammed lo jade nibi ti o ti wọ aṣọ ibilẹ Naijiria, to si wọ suit si lori ni paapaa iṣere ni orilẹede Spain. Ẹni to gbe aworan naa jade ni ki ni suit ati agbada niiṣe papọ pẹlu fila? Minisita naa lo duro pẹlu awọn miran lati ya fọtọ pẹlu suit jacket to gbe lori agbada naa. Ọpọlọpọ awuyewuye lo ti tẹle ọrọ ti awọn oludije sipo aarẹ lorilẹede Naijiria sọ pe awọn yoo ṣe fun awọn ọmọ Naijiria ti awọn ba di aarẹ.


Ẹni to gbe aworan naa jade ni ki ni suit ati agbada niiṣe papọ pẹlu fila? Minisita naa lo duro pẹlu awọn miran lati ya fọtọ pẹlu suit jacket to gbe lori agbada naa. Ọpọlọpọ awuyewuye lo ti tẹle ọrọ ti awọn oludije sipo aarẹ lorilẹede Naijiria sọ pe awọn yoo ṣe fun awọn ọmọ Naijiria ti awọn ba di aarẹ. Awọn oludije sọ ọrọ yii lasiko ipade ọdọọdun ẹgbẹ awọn agbẹjọro lorilẹede Naijiria (NBA Conference). Peter Obi ati Atiku Abubakar lo gun ori apele lati ba awọn eniyan sọrọ ni ilu Eko, nigba ti Kashim Shettima ṣoju fun Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Ninu ọrọ rẹ, oludije lẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar ni ọr eto ẹkọ lorilẹede Naijiria jẹ oun logun, paapaa iyanṣẹlodi ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU gunle to ti fa ifaṣẹyin fun eto ẹkọ awọn akẹkọọ ni Naijiria.


Awọn oludije sọ ọrọ yii lasiko ipade ọdọọdun ẹgbẹ awọn agbẹjọro lorilẹede Naijiria (NBA Conference). Peter Obi ati Atiku Abubakar lo gun ori apele lati ba awọn eniyan sọrọ ni ilu Eko, nigba ti Kashim Shettima ṣoju fun Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Ninu ọrọ rẹ, oludije lẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar ni ọr eto ẹkọ lorilẹede Naijiria jẹ oun logun, paapaa iyanṣẹlodi ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU gunle to ti fa ifaṣẹyin fun eto ẹkọ awọn akẹkọọ ni Naijiria. Atiku ni ohun ti oun yoo ṣe ni lati sọ gbogbo fasiti ijọba apapọ di fasiti ipinlẹ, ki wọn le maa ṣakoso rẹ. O ni ijọba apapọ ko ni ohun ini to kunjuwọn lati sakoso awọn fasiti ni Naijiria. O ni awọn fasiti ohun yoo wa ni ipo to yẹ, ti yoo si faaye silẹ fun awọn akẹkọọ lati oke okun lati wa kọ ẹkọ ni Naijiria.


Atiku ni ohun ti oun yoo ṣe ni lati sọ gbogbo fasiti ijọba apapọ di fasiti ipinlẹ, ki wọn le maa ṣakoso rẹ. O ni ijọba apapọ ko ni ohun ini to kunjuwọn lati sakoso awọn fasiti ni Naijiria. O ni awọn fasiti ohun yoo wa ni ipo to yẹ, ti yoo si faaye silẹ fun awọn akẹkọọ lati oke okun lati wa kọ ẹkọ ni Naijiria. Igbakeji oludije aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Kashim Shettima lo ṣoju fun Bola Ahmed Tinubu. Gomina ipinlẹ Borno tẹlẹ naa ni awọn ni ọna abayọ si eto ọrọ aje Naijiria to dẹnukọlẹ lọwọ. O ni awọn yoo fi apẹrẹ aṣeyọri ti wọn ṣe ni ipinlẹ Eko ati Borno to fi mọ awọn ipinlẹ miran lati mu ayipada ba orilẹede Naijiria.


Igbakeji oludije aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Kashim Shettima lo ṣoju fun Bola Ahmed Tinubu. Gomina ipinlẹ Borno tẹlẹ naa ni awọn ni ọna abayọ si eto ọrọ aje Naijiria to dẹnukọlẹ lọwọ. O ni awọn yoo fi apẹrẹ aṣeyọri ti wọn ṣe ni ipinlẹ Eko ati Borno to fi mọ awọn ipinlẹ miran lati mu ayipada ba orilẹede Naijiria. Shettima ni ohun kan pato ti orilẹede Naijiria kuna lọwọlọwọ ni adari to kunjuwọn, ti wọn si ni ki awọn ọmọ Naijiria ma dibo fun awọn oloṣelu to lẹnu ni ọdun 2023. Oludije lẹgbẹ oṣelu Labour Party, Peter Obi ni ọrọ aje to dẹnukọlẹ ni Naijiria nilo amojuba ni kiakia Obi ni ọna abayọ ni lati pe awọn oludokowo si ẹka eto ẹkọ, eto aabo ati ọrọ ina lati mu idagbasoke ba ọrọ aje ni Naijiria. O ni agbegbe ti eto aabo ba muna doko, ti awọn eniyan tẹle ofin ati ilana, aridaju wa pe awọn oludokowo yoo wa sibẹ lati jiroro lori ọrọ aje.


Shettima ni ohun kan pato ti orilẹede Naijiria kuna lọwọlọwọ ni adari to kunjuwọn, ti wọn si ni ki awọn ọmọ Naijiria ma dibo fun awọn oloṣelu to lẹnu ni ọdun 2023. Oludije lẹgbẹ oṣelu Labour Party, Peter Obi ni ọrọ aje to dẹnukọlẹ ni Naijiria nilo amojuba ni kiakia Obi ni ọna abayọ ni lati pe awọn oludokowo si ẹka eto ẹkọ, eto aabo ati ọrọ ina lati mu idagbasoke ba ọrọ aje ni Naijiria. O ni agbegbe ti eto aabo ba muna doko, ti awọn eniyan tẹle ofin ati ilana, aridaju wa pe awọn oludokowo yoo wa sibẹ lati jiroro lori ọrọ aje. Ohun ti awọn eniyan sọ nipa awọn oludije sipo aarẹ ni Naijiria niyii Lara awọn to fi ero wọn lori ọrọ ti awọn oludije sọ ni ko bojumu bo ṣe jẹ pe Shettima lo ṣoju Tinubu ati wi pe nibo ni oludije sipo aarẹ naa wa. Bakan naa ni wọn tun ṣe ẹfẹ lori aṣọ ti Shettima wọ to fi mọ bata rẹ. Lara awọn to wa nibi ipade awọn agbejọrọ naa ni oludije sipo aarẹ, Kingsley Moghalu, Onkọwe Chimasmanda Adichie ati awọn eniyan jankanjankan miran.


Ohun ti awọn eniyan sọ nipa awọn oludije sipo aarẹ ni Naijiria niyii Lara awọn to fi ero wọn lori ọrọ ti awọn oludije sọ ni ko bojumu bo ṣe jẹ pe Shettima lo ṣoju Tinubu ati wi pe nibo ni oludije sipo aarẹ naa wa. Bakan naa ni wọn tun ṣe ẹfẹ lori aṣọ ti Shettima wọ to fi mọ bata rẹ. Lara awọn to wa nibi ipade awọn agbejọrọ naa ni oludije sipo aarẹ, Kingsley Moghalu, Onkọwe Chimasmanda Adichie ati awọn eniyan jankanjankan miran.


Àwọn tó sọ pé kò sí owó ní Nàìjíríà àfi ká yáwó ń pa irọ́ fáráàlú ni – Kwankwaso

Oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu New Nigeria People Party, Sẹnetọ Rabiu Musa Kwankwaso ti ni ko si otitọ ninu ọrọ kan ti awọn oloṣelu ma sọ pe ko si owo lorilẹede Naijiria, afi ki awọn lo yawo fi ṣe isẹ akanṣe faraalu, lo jẹ irọ ati itenijẹ. Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC News, Gomina ana ipinlẹ Kano ni ki awọn oloṣelu dẹkun lati ma pa irọ faraalu pe ko si owo ninu apo ijọba. Kwankawso ni ti awọn ọmọ orilẹede Naijiria ba gba oun laye lẹyin ti oun ti fi apẹẹrẹ rere silẹ nipinlẹ Kano, Naijiria yoo ri iyatọ. O tẹsiweaju pe nigba ti oun kọkọ jẹ gomina ipinlẹ Kano lọdun 1999, oun ba awọn ọpọlọpọ owo ti ijọba to kogba wọle jẹ, sungbọn oun ripe oun san awọn owo naa ki oun to fi ijọba sile, koda oun ko fi gbese sile nigba ti oun gbe ijọba silẹ. Kwankawao ni ọpọlọpọ awọn oloselu ni ko fẹran lati ma sọ otito ti wọn ba bọ si oṣelu. O ni oun ko le sọ boya ijọba to wa lode lorilẹede Naijria n ṣe oun ti araalu fẹ sugbọn gbogbo ọmọ orilẹede Naijiria mọ bi nkan ṣe n lọ pẹlu ọrọ abo.


O tẹsiweaju pe nigba ti oun kọkọ jẹ gomina ipinlẹ Kano lọdun 1999, oun ba awọn ọpọlọpọ owo ti ijọba to kogba wọle jẹ, sungbọn oun ripe oun san awọn owo naa ki oun to fi ijọba sile, koda oun ko fi gbese sile nigba ti oun gbe ijọba silẹ. Kwankawao ni ọpọlọpọ awọn oloselu ni ko fẹran lati ma sọ otito ti wọn ba bọ si oṣelu. O ni oun ko le sọ boya ijọba to wa lode lorilẹede Naijria n ṣe oun ti araalu fẹ sugbọn gbogbo ọmọ orilẹede Naijiria mọ bi nkan ṣe n lọ pẹlu ọrọ abo. “Bi wọn sẹkupa eniyan ni awọn eeyan sa kuro ni ile wọn ati ilu awọn. “Mo rọ ijọba orilẹede Naijiria lati tete wa ojutu si gbogbo rogbodiyan yii ki alaafia le de ba awọn olugbe orilẹede yii. “isẹ n ba ọpọlọpọ finra lorilẹede Naijiria.”


“Bi wọn sẹkupa eniyan ni awọn eeyan sa kuro ni ile wọn ati ilu awọn. “Mo rọ ijọba orilẹede Naijiria lati tete wa ojutu si gbogbo rogbodiyan yii ki alaafia le de ba awọn olugbe orilẹede yii. “isẹ n ba ọpọlọpọ finra lorilẹede Naijiria.”


Ẹ má wá sí Aso Rock wá bámi, eni tí egbẹ́ APC bá ti gbé sílẹ̀ ni yóò wọlẹ́ – Buhari

Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti fi lede pe ẹni ti ẹgbẹ oṣelu APC ba ti ṣe atilẹyin fun ni oun yoo satilẹyin fun ni ọdun 2023. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ fun aarẹ Buhari, Garba Shehu gbe jade lo ti sọ pe aarẹ Buhari ko ni satilẹyin fun ọmọ ẹgbẹ tẹlẹ kankan ati awọn oloṣelu to ni ẹjọ pẹlu ẹgbẹ APC ni ileẹjọ Garba Shehu ni akinkanju ọmọogun ni aarẹ Buhari lọjọ gbogbo, paapaa fun ẹgbẹ oṣelu APC. Nitori naa ẹni ti ẹgbẹ osẹlu ba ti fa silẹ ni oun yoo ṣe atilẹyin fun. ‘’Ikilọ yii wa fun awọn ti wọn n kuro ninu ẹgbẹ oṣelu APC lọ si ẹgbẹ oṣelu miran pẹlu ero wipe aarẹ yoo se atilẹyin fun wọn.’’ ‘’Nitori naa ẹnikẹni to ba tako alakalẹ ẹgbẹ ko gbọ̀dọ sọ pe aarẹ Buhari mọ nipa iṣesi oun.’’ ‘’Ẹgbẹ oṣelu APC lo satilẹyin fun mi ni ọdun 2015 ti mo fi wọle, ti wọn si tun sa gbogbo ipa wọn lati ri pe mo wọle fun saa keji’’ ‘’Nitori naa ki ẹnikẹni ma wa bami fun atilẹyin yatọ si awọn ti ẹgbẹ oṣelu APC ti fa ni ọwọ si oke.’’ Amọ Aarẹ Buhari naa fikun un pe ki ẹnikẹni ma ro wi pe oun ni wọn n ba wi nipa atẹjade yii nitori ipinnu aarẹ ni lati sagbatẹru fun ẹgbẹ. Bakan naa ni aarẹ ni oun ko ni dẹkun igbiyanju lati mu ẹgbẹ naa goke ati lati ri pe ifimọṣọkan wa lati oke de isalẹ ẹgbẹ naa. Aarẹ tun kilọ fun awọn to n gbe ahẹsọ ọrọ ni Ile Ijọba ni Aso Rock lati tẹ ọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ, ki wọn ma ba da wahalẹ silẹ ninu ẹgbẹ ati ni iṣejọba oun.


Sáájú ìdìbò 2023, Obasanjo, Wike , Obi, Makinde ṣèpàdé ní London

Aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri, Oluṣẹgun Obasanjo ti sẹpade pẹlu oludije lẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi ati gomina ipinlẹ Rivers. Nyesom Wike ni ilu London. Bio tilẹ jẹpe ko han si awọn eniyan ohun ti wọn jọ jiroro, iroyin ni o ṣeeṣe ko jẹ nipa idibo sipo aarẹ ti ọdun 2023 lorilẹede Naijiria. Gomina Wike wa ni ibi ipade naa pẹlu gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ati gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom. Awọn miran to wa nibi ipade naa ni gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu ati gomina ipinlẹ Crooss River, Donald duke ati awọn miran. Ipade naa waye lai tii pe wakati mẹrinlelogun ti Wike ṣepade pẹlu oludije sipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu ni London.


Gomina Wike wa ni ibi ipade naa pẹlu gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ati gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom. Awọn miran to wa nibi ipade naa ni gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu ati gomina ipinlẹ Crooss River, Donald duke ati awọn miran. Ipade naa waye lai tii pe wakati mẹrinlelogun ti Wike ṣepade pẹlu oludije sipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu ni London. Oṣiṣẹ timọtimọ oludije sipo aarẹ naa lo sọ fun BBC Hausa pe gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ati awọn gomina miran jiroro pẹlu Bola Tinubu Awọn ti wọn wa pẹlu gomina Wike ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, Gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom ati gomina ipinlẹ Abia, Ikpeazu Okezie. Iwadii fihan pe awọn gomina naa kuro lorilẹede Naijiria lọ si UK lasiko ti aigboraẹniye n ṣẹlẹ lẹgbẹ oṣelu PDP. Alhaji Ibrahim Masara to fidi ọrọ naa mulẹ fun BBC ni ipade naa da lori ati bori ni idibo sipo aarẹ ti yoo waye ni ọdun 2023.


Oṣiṣẹ timọtimọ oludije sipo aarẹ naa lo sọ fun BBC Hausa pe gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ati awọn gomina miran jiroro pẹlu Bola Tinubu Awọn ti wọn wa pẹlu gomina Wike ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, Gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom ati gomina ipinlẹ Abia, Ikpeazu Okezie. Iwadii fihan pe awọn gomina naa kuro lorilẹede Naijiria lọ si UK lasiko ti aigboraẹniye n ṣẹlẹ lẹgbẹ oṣelu PDP. Alhaji Ibrahim Masara to fidi ọrọ naa mulẹ fun BBC ni ipade naa da lori ati bori ni idibo sipo aarẹ ti yoo waye ni ọdun 2023. Masari ni igbagbọ awọn nipe awọn gomina ti wọn ba ṣe ipade naa yoo dibo fun wọn ni idibo to n bo Amọ Masari fikun un pe eleyii ko niiṣe pẹlu boya Wike yoo kuro ni ẹgbẹ oṣelu PDP lati ṣiṣẹ fun wọn ni ọdun 2023. O ni ko pọndandan ko duro ni ẹgbẹ oṣelu rẹ amọ nitori jẹ alagbara laarin awọn gomina, o di dandan ki awọn ṣiṣẹ pẹlu rẹ lati le bori. Iroyin miran fikun un pe oṣeeṣe ki Wike ṣepade pẹlu Atiku ni ilu London lọna ati wa opin si aawọ to wa ni aarin wọn.


Masari ni igbagbọ awọn nipe awọn gomina ti wọn ba ṣe ipade naa yoo dibo fun wọn ni idibo to n bo Amọ Masari fikun un pe eleyii ko niiṣe pẹlu boya Wike yoo kuro ni ẹgbẹ oṣelu PDP lati ṣiṣẹ fun wọn ni ọdun 2023. O ni ko pọndandan ko duro ni ẹgbẹ oṣelu rẹ amọ nitori jẹ alagbara laarin awọn gomina, o di dandan ki awọn ṣiṣẹ pẹlu rẹ lati le bori. Iroyin miran fikun un pe oṣeeṣe ki Wike ṣepade pẹlu Atiku ni ilu London lọna ati wa opin si aawọ to wa ni aarin wọn. Aawọ naa ko ṣẹyin bi oludije lẹgbẹ PDP naa ṣe yan gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa gẹgẹ bi igbakeji oludije sipo aarẹ, lẹyin ti Wike kuna lati bori ninu idibo abẹlẹ to waye lẹgbẹ oṣelu naa.


Aawọ naa ko ṣẹyin bi oludije lẹgbẹ PDP naa ṣe yan gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa gẹgẹ bi igbakeji oludije sipo aarẹ, lẹyin ti Wike kuna lati bori ninu idibo abẹlẹ to waye lẹgbẹ oṣelu naa.


Ẹnikẹ́ni tó bá ṣe ìpolongo ìdìbò ní ṣọ́ọ̀ṣì, mọ́ṣálásí yóò fi ẹ̀wọ̀n jura – Àjọ INEC

Ajọ to n risi eto idibo lorilẹede Naijiria, INEC ti ṣe ikilọ pe awọn  oloṣelu to ba lọ ṣe ipolongo idibo ni ile ijọsin tabi mọsalasi yoo fi ẹwọn jura. Eyi n waye lasiko ti ipolongo idibo fun idibo gbogboogbo yoo bẹrẹ ni Ọjọ Kẹjidinlọgbọn, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2022. Ajọ INEC ni pupọ ninu iṣe awọn oloṣelu lasiko ipolongo idibo lo tako ofin orilẹede Naijiria. Kọmiṣọnna ati Alaga INEC nipa eto ilanilọye fun awọn oludibo lorilẹede Naijiria, Arakunrin Festus Okoye salaye fun ileeṣẹ iroyin Punch ohun ti awọn oloṣelu ko gbọdọ ṣe lasiko idibo. O ni gbogbo alakalẹ ofin ati ijiya to wa fun ẹni to ba tako wa ni ‘’Section 92 of the Electoral Act, 2022’’, ti iwe ofin orilẹede Naijiria. Ajọ INEC tun salaye ijiya to wa fun ẹnikẹni to ba ru awọn ofin wọnyii labẹ ofin to de eto idibo lorilẹede Naijiria INEC ni gbigbe ofin ro gbọdọ jẹ awọn oloṣelu logun lasiko idibo ni Naijiria.


Ademola Adeleke yan ìgbìmọ̀ tí yóò mójútó bí agbára yóò ṣe pàárọ̀ ọwọ́ ní Osun

Gomina tuntun ti wọn dibo yàn nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke, tí yan igbimọ tẹ̀ẹ́kótó, ẹlẹni mẹtadinlogoji, ti yoo ṣe amojuto bi agbara yoo ṣe paarọ ọwọ laarin rẹ ati ijọba to wa nipo bayii. Ikede nipa igbimọ naa jẹyọ ninu atẹjade ti agbẹnusọ fun ẹgbẹ́ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP), nipinlẹ naa, Oladele Bamiji, fi sita lọjọ Iṣẹgun. Ọgbẹni Bamiji sọ pe àwọn onimọ ninu oríṣiríṣi iṣẹ́, awọn to di ipo oṣelu mú, ati awọn akọṣẹmọṣẹ lo wa ninu igbimọ naa. Bakan naa lo sọ pe Ọjọbọ ni Adeleke yoo ṣe ifilọlẹ igbimọ naa ni gbangba. Oludari eto ìpolongo ibo fun Ademola Adeleke, Aṣofin Sunday Bisi, ni yoo jẹ igbakeji alaga igbimọ.  Ọjọ kẹrindinlogun, oṣu Keje, ni Ademola Adeleke ti ẹgbẹ́ oṣelu PDP, fi ẹyin gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola janlẹ ninu idibo gomina to waye.


Bakan naa lo sọ pe Ọjọbọ ni Adeleke yoo ṣe ifilọlẹ igbimọ naa ni gbangba. Oludari eto ìpolongo ibo fun Ademola Adeleke, Aṣofin Sunday Bisi, ni yoo jẹ igbakeji alaga igbimọ.  Ọjọ kẹrindinlogun, oṣu Keje, ni Ademola Adeleke ti ẹgbẹ́ oṣelu PDP, fi ẹyin gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola janlẹ ninu idibo gomina to waye. Ìjọba ibilẹ mẹtadinlogun ninu ọgbọn to wa nipinlẹ naa lo ti bori pẹlu apapọ ibo 403, 371. Gomina Oyetola ti APC ní 375,027.


Ìjọba ibilẹ mẹtadinlogun ninu ọgbọn to wa nipinlẹ naa lo ti bori pẹlu apapọ ibo 403, 371. Gomina Oyetola ti APC ní 375,027.


Ọ̀nà mẹ́sàn án láti yọ ààrẹ Naijiria nìyìí...

Ẹgbẹ alatako lorilẹede Naijiria ni Ile Aṣofin agba ni Naijiria ti fun aarẹ Muhammadu Buhari ni gbedeke lati satunse eto aabo to dẹnukọlẹ ni Naijiria abi ki wọn yọ ni ipo. Ni Ọjọru ni awọn aṣofin naa ṣe bẹbẹ ni ile Asọfin lẹyin ti wọn ni dandan awọn fẹ awọn fẹ gbe awọn fẹ ‘pass motion’’ ti yoo kan an ni ipa fun aarẹ Buhari lati bojuto aabo to dẹnukọlẹ kaakiri Naijiria. Eyi mu ki awọn aṣofin ni ẹgbẹ alatako naa parapọ jade kuro ninu Ile Aṣofin naa, ti wọn si n paruwo aarẹ Buhari gbọdọ kuro nipo aarẹ Bakan naa ni wọn kede pe awọn ti fun aarẹ ni gbedeke ọṣẹ mẹfa lati satunṣe eto aabo tabi ki awọn yọọ ni ipo. Amọ ṣe eyi yoo ṣeeṣe bi? Iwadii BBC ree lori igbese ati yọ aarẹ ati bi wọn yoo ṣe gbe igbeṣẹ ọhun. Onimọ nipa eto ofin lorilẹede Naijiria, Kennedy  Osunwa ti sọ bi wọn ṣe le yọ aarẹ orilẹede Naijira ni ipo.


Amọ ṣe eyi yoo ṣeeṣe bi? Iwadii BBC ree lori igbese ati yọ aarẹ ati bi wọn yoo ṣe gbe igbeṣẹ ọhun. Onimọ nipa eto ofin lorilẹede Naijiria, Kennedy  Osunwa ti sọ bi wọn ṣe le yọ aarẹ orilẹede Naijira ni ipo. Osunwa sọ fun BBC Pidgn pe  kii ṣe asiko yii lo yẹ ki awọn aṣoffin naa ṣẹṣẹ maa sọ wi pe awọn fẹ yọ aarẹ Buhari ni ipo. O ni ọpọlọpọ nkan lo ti ṣẹlẹ to yẹ ki wọn gbe igbeṣẹ naa amọ wọn ko ṣee. Kennedy ni ki n ṣe igbeṣe kekere ni lati yọ aarẹ.


Osunwa sọ fun BBC Pidgn pe  kii ṣe asiko yii lo yẹ ki awọn aṣoffin naa ṣẹṣẹ maa sọ wi pe awọn fẹ yọ aarẹ Buhari ni ipo. O ni ọpọlọpọ nkan lo ti ṣẹlẹ to yẹ ki wọn gbe igbeṣẹ naa amọ wọn ko ṣee. Kennedy ni ki n ṣe igbeṣe kekere ni lati yọ aarẹ. Bẹẹ si ni ida meta (two-third) awọn aṣofin lo gbọdọ buwọlu u. Gẹgẹ bi ẹka iwe ofin Naijiria ni ẹka Section 143 ti iwe ofin ọdun 1999 ṣe sọ, ọna lati yọ aarẹ ni ipo niyii. Igbese akọkọ ni ki wọn fi ẹsun aṣemaṣe kan aarẹ, ki ọmọ Ile Aṣofin ni Naijiria pẹlu ibuwọlu o kere tan, ida kan ninu ida mẹta awọn aṣofin agba ati kekere ti wọn yoo si gbe lọ fun Aarẹ ile igbimọ Aṣofin Agba. Lẹyin naa ni Aarẹ Ile Igbimọ Aṣofin laarin ọjọ meje yoo fi iwe ẹsun naa ranṣẹ si aarẹ ati gbogbo ọmọ Ile Aṣofin Naijiria.


Bẹẹ si ni ida meta (two-third) awọn aṣofin lo gbọdọ buwọlu u. Gẹgẹ bi ẹka iwe ofin Naijiria ni ẹka Section 143 ti iwe ofin ọdun 1999 ṣe sọ, ọna lati yọ aarẹ ni ipo niyii. Igbese akọkọ ni ki wọn fi ẹsun aṣemaṣe kan aarẹ, ki ọmọ Ile Aṣofin ni Naijiria pẹlu ibuwọlu o kere tan, ida kan ninu ida mẹta awọn aṣofin agba ati kekere ti wọn yoo si gbe lọ fun Aarẹ ile igbimọ Aṣofin Agba. Lẹyin naa ni Aarẹ Ile Igbimọ Aṣofin laarin ọjọ meje yoo fi iwe ẹsun naa ranṣẹ si aarẹ ati gbogbo ọmọ Ile Aṣofin Naijiria. Igbesẹ kẹta ni ki aarẹ naa da wọn lohun lori ẹsun aṣemaṣe ti wọn fi kan an abi ki o ma daun, eleyii ti wọn yoo fi ṣọwọ si awọn aṣofin  Lẹyin ọṣẹ meji naa ni abẹnugan ile aṣofin ati awọn aṣofin yoo gbimọpọ boya iwadii awọn ẹsun naa yoo  waye. Ti yoo ba tẹsiwaju abi bẹ̀ẹ kọ ida meji ninu id mẹta awọn aṣofin lo gbọdọ buwọlu u. Ti ida mẹta awọn aṣofin ko ba buwọlu u, wọn yoo dẹkun itẹsiwaju rẹ amọ ti wọn ba buwọlu  u ni aarẹ ile yoo kọ lẹta si olootu eto idajọ lorilẹede Naijiria lati gbe igbimọ dide lati ṣewadii ẹsun ti wọn fi kan an, ti awọn igbimọ naa ko si ni jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu kanakan tabi aṣofin tabi ẹnikẹni to n jẹ labẹ aarẹ naa. Lasiko iwadii naa Aarẹ orilẹede Naijiria ni anfaani ni abẹ ofin lati wa si ile aṣofin waro ti ẹnu rẹ lori ẹsun ti wọn fi kan an .


Igbesẹ kẹta ni ki aarẹ naa da wọn lohun lori ẹsun aṣemaṣe ti wọn fi kan an abi ki o ma daun, eleyii ti wọn yoo fi ṣọwọ si awọn aṣofin  Lẹyin ọṣẹ meji naa ni abẹnugan ile aṣofin ati awọn aṣofin yoo gbimọpọ boya iwadii awọn ẹsun naa yoo  waye. Ti yoo ba tẹsiwaju abi bẹ̀ẹ kọ ida meji ninu id mẹta awọn aṣofin lo gbọdọ buwọlu u. Ti ida mẹta awọn aṣofin ko ba buwọlu u, wọn yoo dẹkun itẹsiwaju rẹ amọ ti wọn ba buwọlu  u ni aarẹ ile yoo kọ lẹta si olootu eto idajọ lorilẹede Naijiria lati gbe igbimọ dide lati ṣewadii ẹsun ti wọn fi kan an, ti awọn igbimọ naa ko si ni jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu kanakan tabi aṣofin tabi ẹnikẹni to n jẹ labẹ aarẹ naa. Lasiko iwadii naa Aarẹ orilẹede Naijiria ni anfaani ni abẹ ofin lati wa si ile aṣofin waro ti ẹnu rẹ lori ẹsun ti wọn fi kan an . Laarin osu mẹta naa ni igbimọ ti wọn ba gbe kalẹ naa yoo fi abajade iwadii wọn lede. Lẹyin naa ni awọn aṣofin yoo buwọlu boya o jẹbi ẹsun naa tabi bẹẹkọ, eleyii ti wọn sọ boya ki wọn yọọ nipo abi ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an. Ti igbimọ ba ni ẹsun naa ko see ni ẹṣẹ nilẹ, ko ni si ohunkohun ti wọn yoo ṣele lori mọ, amọ ti o ba jẹ ootọ awọn ọmọ ile aṣofin yoo dibo boya ki wọn gba awọle.


Laarin osu mẹta naa ni igbimọ ti wọn ba gbe kalẹ naa yoo fi abajade iwadii wọn lede. Lẹyin naa ni awọn aṣofin yoo buwọlu boya o jẹbi ẹsun naa tabi bẹẹkọ, eleyii ti wọn sọ boya ki wọn yọọ nipo abi ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an. Ti igbimọ ba ni ẹsun naa ko see ni ẹṣẹ nilẹ, ko ni si ohunkohun ti wọn yoo ṣele lori mọ, amọ ti o ba jẹ ootọ awọn ọmọ ile aṣofin yoo dibo boya ki wọn gba awọle. Ti wọn ba buwolu u, ti ida meji ninu mẹta ba si faramọ ọ, ọjọ naa ni wọn yoo yọ aarẹ orilẹede Naijiria ni ipo


Ti wọn ba buwolu u, ti ida meji ninu mẹta ba si faramọ ọ, ọjọ naa ni wọn yoo yọ aarẹ orilẹede Naijiria ni ipo


'Bí ọ̀pọ̀ ọ̀dọ́ àti obìnrin ṣe forúkọ sílẹ̀ fún PVC kò wúlò tí ...'

Onimọ nipa ọrọ oṣelu ni Naijiria, Ọjọgbọn Adewale Yagboyaju, to jẹ olukọ imọ osẹlu ni Fasiti Ibadan, sọ pe nkan to jẹ iwuri ni esi akọsilẹ awọn oludibo to  fi orukọ silẹ jẹ. O ni eyi tumọ si pe eto ijọba awaarawa ti n di ilana iṣejọba ti ọpọ eeyan fi ara mọ ni Naijiria Bakan naa lo tun tumọ si pe ilana idibo Naijiria jẹ eyi to n fun gbogbo eeyan ni anfaani lati sẹ ojuṣe wọn Ọjọ Aje, ọjọ kinni, oṣu Kẹjọ, ni INEC kede pe o le ni miliọnu mẹjọ ọdọ (8,784,677) to fi orukọ silẹ lati gba kaadi idibo wọn ṣaaju idibo ọdun 2023. Ti apapọ awọn obinrin to ṣe bẹẹ si jẹ miliọnu mẹfa le diẹ (6,224,866). Inec sọ pe iru eyi ko waye ri, nitori pe ṣaaju asiko yii, awọn ọkunrin lo ma n pọ ju. Ajọ naa fi ikede yi sita loju opo Twitter rẹ, lẹyin to ti kọkọ kede pe opin ti de ba iforukọsilẹ fun gbigba kaadi idibo, ti pari ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Keje. Ọjọgbọn Yagboyaja sọ pe nkan to foju han ni pe awọn obinrin ati awọn ọdọ, ju idaji gbogbo eeyan to wa ni Naijiria lọ.


Inec sọ pe iru eyi ko waye ri, nitori pe ṣaaju asiko yii, awọn ọkunrin lo ma n pọ ju. Ajọ naa fi ikede yi sita loju opo Twitter rẹ, lẹyin to ti kọkọ kede pe opin ti de ba iforukọsilẹ fun gbigba kaadi idibo, ti pari ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Keje. Ọjọgbọn Yagboyaja sọ pe nkan to foju han ni pe awọn obinrin ati awọn ọdọ, ju idaji gbogbo eeyan to wa ni Naijiria lọ. Eyi to fihan tumọ si pe awọn ọdọ ati obinrin n finnu-findọ fẹ kopa ninu eto osẹlu Ati pe o jẹ apẹẹrẹ pe awọn obinrin, to jẹ alamojuto ile, ati awọn ọdọ to jẹ ireti ọjọ iwaju, jẹ ko ṣee ma ni ninu eto iṣejọba. O ni o tumọ si pe awọn obinrin to jẹ alamojuto ẹbi,  ni imọlara ijọba kọọkan to ti n jẹ ni Naijiria lati ọdun 1999 to ti pada si ijọba awaarawa. Eyi to mu ki wọn o fẹ kopa ninu eto ti yoo gbe ijọba miran wọle ni ijọba apapọ, ipinlẹ ati ibilẹ.


Eyi to fihan tumọ si pe awọn ọdọ ati obinrin n finnu-findọ fẹ kopa ninu eto osẹlu Ati pe o jẹ apẹẹrẹ pe awọn obinrin, to jẹ alamojuto ile, ati awọn ọdọ to jẹ ireti ọjọ iwaju, jẹ ko ṣee ma ni ninu eto iṣejọba. O ni o tumọ si pe awọn obinrin to jẹ alamojuto ẹbi,  ni imọlara ijọba kọọkan to ti n jẹ ni Naijiria lati ọdun 1999 to ti pada si ijọba awaarawa. Eyi to mu ki wọn o fẹ kopa ninu eto ti yoo gbe ijọba miran wọle ni ijọba apapọ, ipinlẹ ati ibilẹ. Ṣugbọn, o ni bi ẹgbẹlẹgbẹ miliọnu eeyan ṣe fi orukọ silẹ ko tumọ si pe yoo wulo lasiko idibo. “Idi ni pe ọpọ igba, ninu awọn idibo to ti kọja, ni eeyan perete ti ma n jade dibo, bo tilẹ jẹ ọpọlọpọ miliọnu ni awọn to gba kaadi idibo. “Amọ ti awọn ti yoo jade dibo, ba wa ni ibamu pẹlu iye awọn to gba kaadi,  a jẹ pe eto oṣelu ti di nkan ti ọpọ eeyan ni oye nipa rẹ ni Naijiria.” Bakan naa lo ni ti gbogbo wọn o ba tiẹ kopa ninu eto idibo, o ni eyi tun le tumọ si pe ilọsiwaju n waye lagbo osẹlu Naijiria, ju ti atẹ́yinwa lọ O wa gba gbogbo awọn to gba kaadi oludibo, lati lo o fun nkan to wa fun, eyi tii sẹ idibo.


Ṣugbọn, o ni bi ẹgbẹlẹgbẹ miliọnu eeyan ṣe fi orukọ silẹ ko tumọ si pe yoo wulo lasiko idibo. “Idi ni pe ọpọ igba, ninu awọn idibo to ti kọja, ni eeyan perete ti ma n jade dibo, bo tilẹ jẹ ọpọlọpọ miliọnu ni awọn to gba kaadi idibo. “Amọ ti awọn ti yoo jade dibo, ba wa ni ibamu pẹlu iye awọn to gba kaadi,  a jẹ pe eto oṣelu ti di nkan ti ọpọ eeyan ni oye nipa rẹ ni Naijiria.” Bakan naa lo ni ti gbogbo wọn o ba tiẹ kopa ninu eto idibo, o ni eyi tun le tumọ si pe ilọsiwaju n waye lagbo osẹlu Naijiria, ju ti atẹ́yinwa lọ O wa gba gbogbo awọn to gba kaadi oludibo, lati lo o fun nkan to wa fun, eyi tii sẹ idibo. Bí àjọ elétò ìdìbò INEC ṣe ti parí ètò ìforúkọ́sílẹ̀, iyé àwọn tó forúkọ sílẹ̀ fún káàdì ìdìbò ní àlékún ti bá báyìí. Àjọ tó ń rí sí ètè ìdìbò Nàìjíríà, INEC nínú àtẹ̀jáde kan tí wọ́n fi léde lẹ́yìn tí ètò ìforúkọsílẹ̀ fún káàdì ìdìbò náà wá sópin lọ́jọ́ Àìkú ọjọ́ Kọkànlélọ́gbọ̀n, oṣù Keje, ọdún 2022 ní ó lé ní àwọn mílíọ̀nù méjìlá ló tún ti forúkọ sílẹ̀. Èyí ni yóò sọ àwọn ènìyàn tó ní àǹfàní láti dìbò ní Nàìjíríà di mílíọ̀nù mẹ́rìndínlọ́gọ́rùn-ún kúrò ní mílíọ̀nù mẹ́rìnlélọ́gọ́rin tó wà tẹ́lẹ̀.


Bí àjọ elétò ìdìbò INEC ṣe ti parí ètò ìforúkọ́sílẹ̀, iyé àwọn tó forúkọ sílẹ̀ fún káàdì ìdìbò ní àlékún ti bá báyìí. Àjọ tó ń rí sí ètè ìdìbò Nàìjíríà, INEC nínú àtẹ̀jáde kan tí wọ́n fi léde lẹ́yìn tí ètò ìforúkọsílẹ̀ fún káàdì ìdìbò náà wá sópin lọ́jọ́ Àìkú ọjọ́ Kọkànlélọ́gbọ̀n, oṣù Keje, ọdún 2022 ní ó lé ní àwọn mílíọ̀nù méjìlá ló tún ti forúkọ sílẹ̀. Èyí ni yóò sọ àwọn ènìyàn tó ní àǹfàní láti dìbò ní Nàìjíríà di mílíọ̀nù mẹ́rìndínlọ́gọ́rùn-ún kúrò ní mílíọ̀nù mẹ́rìnlélọ́gọ́rin tó wà tẹ́lẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde INEC náà èyí tó wà lórí Twitter ṣe ṣọ, ẹkùn ìwọ̀ oòrùn àríwá Nàìjíríà tó kó àwọn ìpínlẹ̀ bíi Sokoto, Zamfara, Kano, Kaduna, Katsina, Kebbi àti Jigawa sínú ló ni àkọsílẹ̀ àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ jùlọ. Ní ọdún 2019, àpapọ̀ àwọn tó forúkọ sílẹ̀ ní ẹkùn yìí jẹ́ ogún mílíọ̀nù lé díẹ̀ ṣùgbọ́n ní báyìí ó ti lé ní mílíọ̀nù méjìlélógún le ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹgbẹ̀ta pẹ̀lú bí àwọn mílíọ̀nù méjì àbọ̀ ṣe ṣẹ̀ṣẹ̀ forúkọ sílẹ̀. Ẹkùn tó tẹ̀lé ni ìwọ̀ oòrùn gúúsù Nàìjíríà níbi tí àpapọ̀ àwọn ènìyàn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ forúkọ sílẹ̀ fún káàdì ìdìbò ní àwọn ìpínlẹ̀ bíi Eko, Oyo, Ogun, Ondo, Ekiti ati Osun ṣe lé díẹ̀ ní mílíọ̀nù méjì.


Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde INEC náà èyí tó wà lórí Twitter ṣe ṣọ, ẹkùn ìwọ̀ oòrùn àríwá Nàìjíríà tó kó àwọn ìpínlẹ̀ bíi Sokoto, Zamfara, Kano, Kaduna, Katsina, Kebbi àti Jigawa sínú ló ni àkọsílẹ̀ àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ jùlọ. Ní ọdún 2019, àpapọ̀ àwọn tó forúkọ sílẹ̀ ní ẹkùn yìí jẹ́ ogún mílíọ̀nù lé díẹ̀ ṣùgbọ́n ní báyìí ó ti lé ní mílíọ̀nù méjìlélógún le ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹgbẹ̀ta pẹ̀lú bí àwọn mílíọ̀nù méjì àbọ̀ ṣe ṣẹ̀ṣẹ̀ forúkọ sílẹ̀. Ẹkùn tó tẹ̀lé ni ìwọ̀ oòrùn gúúsù Nàìjíríà níbi tí àpapọ̀ àwọn ènìyàn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ forúkọ sílẹ̀ fún káàdì ìdìbò ní àwọn ìpínlẹ̀ bíi Eko, Oyo, Ogun, Ondo, Ekiti ati Osun ṣe lé díẹ̀ ní mílíọ̀nù méjì. Mílíọ̀nù mẹ́rìndínlógún àwọn ènìyàn ló forúkọ sílẹ̀ ní ẹkùn yìí lọ́dún 2019 àmọ́ ó ti di mílíọ̀nù méjìdínlógún lé díẹ̀ nínú àtẹ INEC tuntun. Ààrin gbùngbùn gúúsù ló wà ní ipò Kẹta tí àwọn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti dìbò ní ọdún 2023 ti di mílíọ̀nù mẹ́ẹ̀dógún lé díẹ̀ báyìí dípò mílíọ̀nù mẹ́tàlá dín ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba tó jẹ́ lọ́dún 2019. Bákan náà ni ààrin gbùngbùn àríwá tó wà ní ipò kẹrin ti ní àwọn ènìyàn mílíọ̀nù mẹ́rìnlá tó ní àǹfàní láti dìbò  lọ́dún 2023.


Mílíọ̀nù mẹ́rìndínlógún àwọn ènìyàn ló forúkọ sílẹ̀ ní ẹkùn yìí lọ́dún 2019 àmọ́ ó ti di mílíọ̀nù méjìdínlógún lé díẹ̀ nínú àtẹ INEC tuntun. Ààrin gbùngbùn gúúsù ló wà ní ipò Kẹta tí àwọn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti dìbò ní ọdún 2023 ti di mílíọ̀nù mẹ́ẹ̀dógún lé díẹ̀ báyìí dípò mílíọ̀nù mẹ́tàlá dín ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba tó jẹ́ lọ́dún 2019. Bákan náà ni ààrin gbùngbùn àríwá tó wà ní ipò kẹrin ti ní àwọn ènìyàn mílíọ̀nù mẹ́rìnlá tó ní àǹfàní láti dìbò  lọ́dún 2023. Ìlà oòrùn àríwá ló wà nípò karùn-ún pẹ̀lú bí àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ ṣe jẹ́ mílíọ̀nù kan àbọ̀, tí àpapọ̀ àwọn tó lè dìbò ní Yobe, Taraba, Adamawa, Bauchi àti Gombe jẹ́ mílíọ̀nú mẹ́tàlá dín ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba. Ẹkùn ìlà oòrùn gúúsù ló wà nípò kẹfà níbi tí àpapọ̀ àwọn ènìyàn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti dìbò ní Ebonyi, Abia, Enugu, Anambra àti Imo jẹ́ mílíọ̀nù mọ́kànlá àbọ̀ dín díẹ̀. Ìpínlẹ̀ Eko ló wà ní ipò àkọ́kọ́ fún àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ jùlọ pẹ̀lú mílíọ̀nù méje ènìyàn tó le dìbò níbẹ̀ lọ́dún 2023 tí ìpínlẹ̀ Kano sì tẹ̀lé pẹ̀lú àkọsílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́fà ènìyàn tó le dìbò.


Ìlà oòrùn àríwá ló wà nípò karùn-ún pẹ̀lú bí àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ ṣe jẹ́ mílíọ̀nù kan àbọ̀, tí àpapọ̀ àwọn tó lè dìbò ní Yobe, Taraba, Adamawa, Bauchi àti Gombe jẹ́ mílíọ̀nú mẹ́tàlá dín ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba. Ẹkùn ìlà oòrùn gúúsù ló wà nípò kẹfà níbi tí àpapọ̀ àwọn ènìyàn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti dìbò ní Ebonyi, Abia, Enugu, Anambra àti Imo jẹ́ mílíọ̀nù mọ́kànlá àbọ̀ dín díẹ̀. Ìpínlẹ̀ Eko ló wà ní ipò àkọ́kọ́ fún àwọn ènìyàn tó forúkọ sílẹ̀ jùlọ pẹ̀lú mílíọ̀nù méje ènìyàn tó le dìbò níbẹ̀ lọ́dún 2023 tí ìpínlẹ̀ Kano sì tẹ̀lé pẹ̀lú àkọsílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́fà ènìyàn tó le dìbò. Kaduna ló wà ní ipò kẹta mílíọ̀nù mẹ́rin lé ọwọ́ mẹ́rin, kó tó kan ìpínlẹ̀ Rivers àti Katsina nípò kérin àti karùn-ún pẹ̀lú àkọsílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́ta lé ọwọ́ mẹ́fà àti márùn-ún. Àwọn ọ̀dọ́ kó ìdá 71% nínú àwọn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ fi orúkọ sílẹ̀ Gẹ́gẹ́ bí àtljáde INEC ṣe fìdí ẹ̀ múlẹ̀, nínú àwọn ènìyàn mílíọ̀nù méjìlá lé ọwọ́ méjì tó ṣẹ̀ṣẹ̀ fi orúkọ sílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́jọ lé ọwọ́ méje ló jẹ́ ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí wọn wà láàárín ọdún méjìdínlógún sí mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n. Bákan náà ni àwọn tí ọjọ́ orí wọn wà láàárín ọdún márùndínlógójì sí mọ́kàndínláàdọ́ta tó forúkọ sílẹ̀ jẹ́ mílíọ̀nù méjì lé ọwọ́ mẹ́rin.


Kaduna ló wà ní ipò kẹta mílíọ̀nù mẹ́rin lé ọwọ́ mẹ́rin, kó tó kan ìpínlẹ̀ Rivers àti Katsina nípò kérin àti karùn-ún pẹ̀lú àkọsílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́ta lé ọwọ́ mẹ́fà àti márùn-ún. Àwọn ọ̀dọ́ kó ìdá 71% nínú àwọn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ fi orúkọ sílẹ̀ Gẹ́gẹ́ bí àtljáde INEC ṣe fìdí ẹ̀ múlẹ̀, nínú àwọn ènìyàn mílíọ̀nù méjìlá lé ọwọ́ méjì tó ṣẹ̀ṣẹ̀ fi orúkọ sílẹ̀ mílíọ̀nù mẹ́jọ lé ọwọ́ méje ló jẹ́ ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí wọn wà láàárín ọdún méjìdínlógún sí mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n. Bákan náà ni àwọn tí ọjọ́ orí wọn wà láàárín ọdún márùndínlógójì sí mọ́kàndínláàdọ́ta tó forúkọ sílẹ̀ jẹ́ mílíọ̀nù méjì lé ọwọ́ mẹ́rin. Àwọn yòókù ni ló jẹ́ láti àádọ́ta ọdún lọ sókè. Bẹ́ẹ̀ náà ni àtẹ̀jáde náà ṣàlàyé pé àwọn obìnrin ló pọ̀ ju ọkùnrin lọ nínú àwọn tó forúkọ sílẹ̀ náà.


Àwọn yòókù ni ló jẹ́ láti àádọ́ta ọdún lọ sókè. Bẹ́ẹ̀ náà ni àtẹ̀jáde náà ṣàlàyé pé àwọn obìnrin ló pọ̀ ju ọkùnrin lọ nínú àwọn tó forúkọ sílẹ̀ náà.


Àwọn ìpínlẹ̀ tó kéde ìsinmi fún àwọn òṣìṣẹ́ láti lọ gba PVC wọn rèé…

Ọpọlọpọ ipinlẹ lorilẹede Naijiria lo ti kede isinmi fun awọn oṣiṣẹ wọn ki wọn le lọ gba kaadi idibo wọn ṣaaju eto idibo gbogboogbo ti yoo waye ni ọ̣dun 2023. Eyi ko ṣẹyin bi Ajọ eleto idibo INEC ṣe kede pe awọn eniyan si le ṣe iforukọsilẹ ati gbigba PVC wọn titi di Ọjọ Kọkanlelọgbọn, Oṣu Keje, ọdun 2022. Nitori eyi ni ọpọlọpọ ijọba ipinlẹ kede isinmi fun awọn oṣiṣẹ wọn lati lọ gba PVC wọn. Yatọ si ijọba ipinlẹ Eko ati ipinlẹ Ogun to kọkọ kede pe ki awọn eniyan wọn lọ gba PVC wọn ki wọn to pada si ibi iṣẹ, awọn ipinlẹ miran tun kede bẹẹ. Ijọba ipinlẹ Osun kede pe Ọ̣jọ Ẹti, June 24 ni wọn fun awọn araalu gẹgẹ bi ọjọ isinmi lati lọ gba PVC wọn. Akọwe ijọba naa, Wole Oyebamiji lo fi lede ninu atẹjade ti ijọba ti fọ araalu lori.


Yatọ si ijọba ipinlẹ Eko ati ipinlẹ Ogun to kọkọ kede pe ki awọn eniyan wọn lọ gba PVC wọn ki wọn to pada si ibi iṣẹ, awọn ipinlẹ miran tun kede bẹẹ. Ijọba ipinlẹ Osun kede pe Ọ̣jọ Ẹti, June 24 ni wọn fun awọn araalu gẹgẹ bi ọjọ isinmi lati lọ gba PVC wọn. Akọwe ijọba naa, Wole Oyebamiji lo fi lede ninu atẹjade ti ijọba ti fọ araalu lori. Gomina ipinlẹ Plateau, Simon Lalong lo kede June 27 ati 28 fun awọn eniyan nipinlẹ naa lati jade lati lọ gba PVC. Gomina Mai Mala Buni ni gomina akọkọ to kọkọ kede isinmi fun awọn eniyan rẹ ki wọn le lọ gba PVC wọn. Adari awọn oṣiṣẹ, Garba Bilai lo sọ fun awọn araalu pe Ọjọ kọkandinlọgbọn, Oṣu Kẹfa si Ọjọ Kini, Oṣu Keje ni wọn fun wọn.


Gomina ipinlẹ Plateau, Simon Lalong lo kede June 27 ati 28 fun awọn eniyan nipinlẹ naa lati jade lati lọ gba PVC. Gomina Mai Mala Buni ni gomina akọkọ to kọkọ kede isinmi fun awọn eniyan rẹ ki wọn le lọ gba PVC wọn. Adari awọn oṣiṣẹ, Garba Bilai lo sọ fun awọn araalu pe Ọjọ kọkandinlọgbọn, Oṣu Kẹfa si Ọjọ Kini, Oṣu Keje ni wọn fun wọn. Fun ijọba ipinlẹ Zamfara, ọsẹ kan ni wọn kede fun awọn eniyan gẹgẹ bi ọjọ isinmi fun awọn eniyan lati forukọ silẹ fun PVC wọn. Ijọba Niger sọ pe  oun gba awọn oṣiṣẹ ijọba lanfaani lati gba Ọjọ June 30 ati July 1 lati lọ fi lọ ṣe ifi orukọsilẹ ati lati gba PVC Gomina Sani Bello sọ nibi ipade pẹlu ara ijọba rẹ. Ijọba ipinlẹ Kaduna naa ko gbẹyin nibẹ.


Fun ijọba ipinlẹ Zamfara, ọsẹ kan ni wọn kede fun awọn eniyan gẹgẹ bi ọjọ isinmi fun awọn eniyan lati forukọ silẹ fun PVC wọn. Ijọba Niger sọ pe  oun gba awọn oṣiṣẹ ijọba lanfaani lati gba Ọjọ June 30 ati July 1 lati lọ fi lọ ṣe ifi orukọsilẹ ati lati gba PVC Gomina Sani Bello sọ nibi ipade pẹlu ara ijọba rẹ. Ijọba ipinlẹ Kaduna naa ko gbẹyin nibẹ. Ọjọ 27 si 31 July ni wọn fun awọn oṣiṣẹ lati lọ gba PVC wọn. Gomina Bala Mohammed ti kede Ọjọ Aje, June 27 gẹgẹ bi Ọjọ Isinmi fun awọn oludibo, ki gbedeke ti Ajọ INEC fi silẹ to de. Gomina Babagana Zulum ti sọ pe July 21 ati 22 lati fi sọ ọjọ isinmi fun awọn eniyan.


Ọjọ 27 si 31 July ni wọn fun awọn oṣiṣẹ lati lọ gba PVC wọn. Gomina Bala Mohammed ti kede Ọjọ Aje, June 27 gẹgẹ bi Ọjọ Isinmi fun awọn oludibo, ki gbedeke ti Ajọ INEC fi silẹ to de. Gomina Babagana Zulum ti sọ pe July 21 ati 22 lati fi sọ ọjọ isinmi fun awọn eniyan. Gomina ipinlẹ Adamawa, Ahmadu Fintriri kede Ọjọ Kejidinlọgbọn, Oṣu Keje si Ọjọ Kọkandinlọgbọn, Oṣu Keje lati gba PVC wọn.


Gomina ipinlẹ Adamawa, Ahmadu Fintriri kede Ọjọ Kejidinlọgbọn, Oṣu Keje si Ọjọ Kọkandinlọgbọn, Oṣu Keje lati gba PVC wọn.


Irọ́ lọ̀gá ṣọ́jà 81 division pa pé ọlọ́pàá yìnbọn sí ṣọ́jà tó pa Ìsìpẹ́tọ̀ Orukpe, ẹ ní kó gbé ṣọ́jà náà jáde - iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Èkó

Irọ nlanla lọga ṣọja ọwọ kọkanlelọgọrin ileeṣẹ ọmọogun Naijiria to fikalẹ si Ọjọọ nilu Eko, Ọgagun Umar Musa pa pe ọlọpaa kan yinbọn si ṣọja lasiko wahala to waye laarin ọlọpaa atawọn ṣọja kogbokun (Private) kan lọjọ kẹta oṣu kẹjọ, eleyi to sọ ọlọpaa kan di ero ọrun. Ninu atẹjade kan eyi ti ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko fi sita, o ni oun gbọ “ọrọ kan ti wọn gbe sita pe “ọga ṣọja ọwọ kọkanlelọgọrin ileeṣẹ ọmọogun Naijiria to fikalẹ si Ọjọọ nilu Eko, Ọgagun Umar Musato n fipo silẹ bayii sọ pe ‘ọlọpaa yinbọn fun ṣọja eleyi to ba eti rẹ’. Bi o tilẹ jẹ pe a n ṣọfọ, sibẹ a o dide tako iroyin irọ.” Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ṣọja purutu  ti wọn to ọgbọn niye ni wọn kọlu awọn ọlọpaa marun un ti wọn n da ọkọ duro lojuna wọn ki ọkọ akẹru nla kan lee gbori wọ opopona marosẹ naa. O ni o jẹ ohun to bani ninu jẹ pupọ pe awọn ṣọja kopgbokun yii lee lu ọga ọlọpaa to ṣaaju ikọ ọlọpaa naa, ti wọn si gba apo ọta ibọn rẹ, wọn gbe ripẹtọ meji lọ pẹlu ibọn wọn, ripẹtọ kẹta ti wọn fẹ gbe lo yinbọn soke lati le wọn sẹyin ti wọn fi sa. Ko si si ẹnikẹni to fara gbọta ibọn. “Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko wa n ke si ileeṣẹ ọmọogun lati gbe ṣọja ti ibọn ba jade.” O ni awọn alaṣẹ ọlọpaa ṣi n reti abajade esi iwadii ti awọn alaṣẹ ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria n ṣe lori rẹ.


O ni o jẹ ohun to bani ninu jẹ pupọ pe awọn ṣọja kopgbokun yii lee lu ọga ọlọpaa to ṣaaju ikọ ọlọpaa naa, ti wọn si gba apo ọta ibọn rẹ, wọn gbe ripẹtọ meji lọ pẹlu ibọn wọn, ripẹtọ kẹta ti wọn fẹ gbe lo yinbọn soke lati le wọn sẹyin ti wọn fi sa. Ko si si ẹnikẹni to fara gbọta ibọn. “Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko wa n ke si ileeṣẹ ọmọogun lati gbe ṣọja ti ibọn ba jade.” O ni awọn alaṣẹ ọlọpaa ṣi n reti abajade esi iwadii ti awọn alaṣẹ ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria n ṣe lori rẹ. Ki wọn si fi oju awọn ṣọja to pa ọlọpaa naa, Ripẹtọ Monday Orukpe sita ki wọn si da ibọn AK 47 meji ati apo ọta ibọ mẹta ti awọn ṣọja naa ko lọ pada Ni ọjọ kẹta oṣu kẹjọ ọdun 2022, awọn sọja kan n kọja lọ ninu ọkọ bọọsi nla kan to gbe wọn loju ọna marosẹ Eko si Badagry, nibi ti wọn si ha sinu sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ. Diẹ lara awọn sọja naa sọkalẹ, ti wọn si fi ẹsẹ rin de ikorita kan nibi ti awọn ọlọpaa ti n dari lilọ bibọ ọkọ. Ikorita ọhun ni iroyin sọ pe wọn ti lu awọn ọlọpaa naa ni alubami, wọn ko ibọn wọn, wọn si tun gbe awọn mejeeji lọ.


Ki wọn si fi oju awọn ṣọja to pa ọlọpaa naa, Ripẹtọ Monday Orukpe sita ki wọn si da ibọn AK 47 meji ati apo ọta ibọ mẹta ti awọn ṣọja naa ko lọ pada Ni ọjọ kẹta oṣu kẹjọ ọdun 2022, awọn sọja kan n kọja lọ ninu ọkọ bọọsi nla kan to gbe wọn loju ọna marosẹ Eko si Badagry, nibi ti wọn si ha sinu sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ. Diẹ lara awọn sọja naa sọkalẹ, ti wọn si fi ẹsẹ rin de ikorita kan nibi ti awọn ọlọpaa ti n dari lilọ bibọ ọkọ. Ikorita ọhun ni iroyin sọ pe wọn ti lu awọn ọlọpaa naa ni alubami, wọn ko ibọn wọn, wọn si tun gbe awọn mejeeji lọ. Lara awọn meji ti wọn ko lọ ni isipẹtọ Monday Orukpe wa. Wọn fi iya jẹ awọn ọlọpaa mejeeji yii ki wọn to ri wọn gbe lọ si ile iwosan nibi ti Insipẹtọ Orukpe ku si. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin sọ fun BBC nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ pe awọn ti n jiroro pẹlu ileeṣẹ ologun lati yanju ọrọ naa.


Lara awọn meji ti wọn ko lọ ni isipẹtọ Monday Orukpe wa. Wọn fi iya jẹ awọn ọlọpaa mejeeji yii ki wọn to ri wọn gbe lọ si ile iwosan nibi ti Insipẹtọ Orukpe ku si. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin sọ fun BBC nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ pe awọn ti n jiroro pẹlu ileeṣẹ ologun lati yanju ọrọ naa.


‘’Ọ̀rọ̀ Rauf Olaniyan ti wọ́n yọ ní ipò igbákejì gomina ìpínlẹ̀ Ọyọ dàbí ọ̀rọ̀ awakọ̀ méjì tó fẹ́ wa ọkọ̀ kan’’

Onimọ nipa eto oṣelu, Festus Adedayo ti ṣalaye pe ọrọ oṣelu lo fa yiyọ Rauf Olaniyan nipo gẹgẹ bi igbakeji gomina ipinlẹ Oyo, ti wọn si fi ẹlomiran rọpọ rẹ. Adebayo sọ eyi lasiko to n sọ ohun to mọ nipa iyọnipo igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ to waye laipẹ yii. Ẹsun iwa ibajẹ ni wọn fi kan igbakeji gpomina ti wọn yọ nipo naa, ti wọn si ti bura wọle fun ẹlomiran gẹgẹ bi igbakeji gomina, Seyi Makinde. Onimọ nipa eto oṣelu naa ni ohun to waye nipe gomina Seyi Makinde ati Rauf Olaniyan ni ifẹ si titukọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, eleyii to ni o mu ki wọn kọlu ara wọn. ‘’Ẹgbẹ oṣelu ADC ati PDP ti wọn jọ ni adehun lo mu ki gomina Seyi Makinde mu Rauf gẹgẹ bi igbakeji rẹ, ẹni ti oun dije du ipo gomina naa labẹ ẹgbẹ oṣelu ADC nigba naa.’’ ‘’Bakan naa ni aridaju wa pe Rauf tun fẹ dije du ipo gomina ni ọdun 2023, eleyii to mu kuro ni ẹgbẹ oṣelu PDP lọ si APC lasiko to si wa ni ipo gẹgẹ bi igbakeji. Onimọ nipa eto oṣelu naa ni o ṣeeṣe ki Olaniyan gba ileẹjọ naa lọ,amọ ko ni jẹ nitori wọn yọọ nipo.


Onimọ nipa eto oṣelu naa ni ohun to waye nipe gomina Seyi Makinde ati Rauf Olaniyan ni ifẹ si titukọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, eleyii to ni o mu ki wọn kọlu ara wọn. ‘’Ẹgbẹ oṣelu ADC ati PDP ti wọn jọ ni adehun lo mu ki gomina Seyi Makinde mu Rauf gẹgẹ bi igbakeji rẹ, ẹni ti oun dije du ipo gomina naa labẹ ẹgbẹ oṣelu ADC nigba naa.’’ ‘’Bakan naa ni aridaju wa pe Rauf tun fẹ dije du ipo gomina ni ọdun 2023, eleyii to mu kuro ni ẹgbẹ oṣelu PDP lọ si APC lasiko to si wa ni ipo gẹgẹ bi igbakeji. Onimọ nipa eto oṣelu naa ni o ṣeeṣe ki Olaniyan gba ileẹjọ naa lọ,amọ ko ni jẹ nitori wọn yọọ nipo. O ni Ile Igbimọ Aṣofin ni aṣẹ ni abẹ ofin lati yọ igbakeji ni ipo ti wọn ba ti tẹle ofin to de yiyọ igbakeji nipo lai fi si ibi kankan. Onimọ nipa eto oṣelu naa ni Olaniyan le e lọ si ileẹjọ to ba jẹ pe ọna ti wọn gba yọ ọ, ko tele ofin. Amọ o ni ni iwoye ti oun, ile aṣofin ipinlẹ Oyo tẹle ilana yiyọ igbakeji nipo ki wọn to yọ ọ nipo nitori ẹsun ni wọn fi kan an, ki awọn ọmọ Ile Igbimo aṣofin to jẹ ida mẹta to buwọlu u pe ki wọn yọ ọ ni ipo.


O ni Ile Igbimọ Aṣofin ni aṣẹ ni abẹ ofin lati yọ igbakeji ni ipo ti wọn ba ti tẹle ofin to de yiyọ igbakeji nipo lai fi si ibi kankan. Onimọ nipa eto oṣelu naa ni Olaniyan le e lọ si ileẹjọ to ba jẹ pe ọna ti wọn gba yọ ọ, ko tele ofin. Amọ o ni ni iwoye ti oun, ile aṣofin ipinlẹ Oyo tẹle ilana yiyọ igbakeji nipo ki wọn to yọ ọ nipo nitori ẹsun ni wọn fi kan an, ki awọn ọmọ Ile Igbimo aṣofin to jẹ ida mẹta to buwọlu u pe ki wọn yọ ọ ni ipo.


Ó ṣeéṣe kí àwọn ẹlẹ́wọ̀n ó dìbò lọ́dún 2023

Ajọ eleto idibo lorilẹede Naijiria, INEC ni o ṣeeṣe o ki awọn ẹlẹwọn kaakiri ọgba ẹwọn lorilẹede Naijiria o lanfani ati dibo lasiko idibo apapọ ọdun 2023. Alaga ajọ INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu ni awọn ti n ṣe agbeyẹwo ọna ti awọn ẹlẹwọn lorilẹede Naijiria yoo fi lee dibo lasiko idibo ọdun 2023. Ọjọgbọn Yakubu ni asiko to ki awọn ẹlẹwọn bẹrẹ si ni janfani yii paapaajulọ lẹyin ti ile ẹjọ giga kan nilu Benin City gbe idajọ kalẹ lati gbe ẹtọ awọn ẹlẹwọn lati dibo lẹyin. Alaga ajọ INEC ṣalaye ọrọ yii lasiko to fi n gbalejo ọga agba ileeṣẹ to n mojuto ọgba ẹwọn lorilẹede Naijiria, Ninu onka kan to jade lọdun 2020, ẹgbẹrun mẹtalelaadọrin ati ẹẹdẹgbẹrin o le mẹrindinlọgbọn (73, 726) ẹlẹwọn lo wa lorilẹede Naijiria, Ọgbẹni Haliru Nababa  lọfisi rẹ nilu Abuja. Alaga ajọ INEC ni amuyẹ marun un ni iwe ofin orilẹede Naijiria la kalẹ fun ẹnikẹni lati dibo lorilẹede Naijiria. Akọkọ ni pe o gbọdọ jẹ ọmọ Naijiria, ekeji ni pe ko gbọdọ kere ju ẹni ọdun mejidinlogun lọ.


Alaga ajọ INEC ṣalaye ọrọ yii lasiko to fi n gbalejo ọga agba ileeṣẹ to n mojuto ọgba ẹwọn lorilẹede Naijiria, Ninu onka kan to jade lọdun 2020, ẹgbẹrun mẹtalelaadọrin ati ẹẹdẹgbẹrin o le mẹrindinlọgbọn (73, 726) ẹlẹwọn lo wa lorilẹede Naijiria, Ọgbẹni Haliru Nababa  lọfisi rẹ nilu Abuja. Alaga ajọ INEC ni amuyẹ marun un ni iwe ofin orilẹede Naijiria la kalẹ fun ẹnikẹni lati dibo lorilẹede Naijiria. Akọkọ ni pe o gbọdọ jẹ ọmọ Naijiria, ekeji ni pe ko gbọdọ kere ju ẹni ọdun mejidinlogun lọ. Amuyẹ kẹta ni pe o gbọdọ wa, gbe tabi ṣiṣẹ nijọba ibilẹ to ti forukọ silẹ. Amuyẹ kẹrin ni ki o fi ara rẹ han fun oṣiṣẹ ajọ INEC to n mojuto iforukọ silẹ oludibo ti amuyẹ karun un si jẹ pe ko gbọdọ ni ipenija ofin kankan lọrun. Bakan naa lo sọrọ lori awọn koko bii ibi ti wọn yoo gbe ibudo idibo si, bi awọn ẹgbẹ oṣelu yoo ṣe maa polongo idibo wọn nibẹ ati bi awọn alamojuto idibo yoo ṣe maa ri aye wọ ọgba ẹwọn lasiko idibo.


Amuyẹ kẹta ni pe o gbọdọ wa, gbe tabi ṣiṣẹ nijọba ibilẹ to ti forukọ silẹ. Amuyẹ kẹrin ni ki o fi ara rẹ han fun oṣiṣẹ ajọ INEC to n mojuto iforukọ silẹ oludibo ti amuyẹ karun un si jẹ pe ko gbọdọ ni ipenija ofin kankan lọrun. Bakan naa lo sọrọ lori awọn koko bii ibi ti wọn yoo gbe ibudo idibo si, bi awọn ẹgbẹ oṣelu yoo ṣe maa polongo idibo wọn nibẹ ati bi awọn alamojuto idibo yoo ṣe maa ri aye wọ ọgba ẹwọn lasiko idibo.


Tèmi yémi, àlàyé rèé lórí ìdí tí mo ṣe dúró ti Oyetola - Oluwo

Oluwo ti ilu-Iwo, Oba AbdulRasheed Akanbi ti sọrọ lori bi esi idibo gomina to waye ni ipinlẹ Osun lọjọ Satide. Esi ibo naa lo gbe Ademola Adeleke wọle gẹgẹ bi gomina tuntun fun ipinlẹ Osun. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ lori abajade esi idibo naa, Oluwo ni ohun to jẹ oun logun ni bi Ilu Iwo yoo ṣe fa gomina kalẹ ni ipinlẹ Osun. O ni ẹkun idibo kan naa, eyiun ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Osun ni Iwo ati Ede, ti oludije gomina fẹgbẹ PDP, Ademola Adeleke ti jade. “Awa ti Ede jọ wa labe iwo oorun ipinlẹ Osun ni, Ilu mi si ni ohun akọkọ ti mo fẹran ju ati pe ti ba ri nkan ti yoo di lọwọ, mo gbọdọ kọkọ sọ fun awọn ọmọ ilu pe nkan bayi iṣẹlẹ.” Oluwo ni ọpọlọpọ igba ni oye ti wọn fi awọn ọmọ Iwo jẹ ni Kọmisana, ti o sapejuwe gẹgẹ bi ipo iransẹ. “Ni Iwọ oorun ipinlẹ Osun, Iwọ si ni olu ilu ni bẹ, ko wa si ọmọ iwo kan to ṣe gomina ri, nkan ti wọn le fun wa ko ju kọmisana lọ, komisana si ni yi, ibi iransẹ ni, gomina ni ijọba.” Oluwo wa ni ọlọrun nkan lo le yan eeyan si ipo, ti oun si fara mọ ohunkohun ti ọlọhun ba ti fọwọ si .


O ni ẹkun idibo kan naa, eyiun ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Osun ni Iwo ati Ede, ti oludije gomina fẹgbẹ PDP, Ademola Adeleke ti jade. “Awa ti Ede jọ wa labe iwo oorun ipinlẹ Osun ni, Ilu mi si ni ohun akọkọ ti mo fẹran ju ati pe ti ba ri nkan ti yoo di lọwọ, mo gbọdọ kọkọ sọ fun awọn ọmọ ilu pe nkan bayi iṣẹlẹ.” Oluwo ni ọpọlọpọ igba ni oye ti wọn fi awọn ọmọ Iwo jẹ ni Kọmisana, ti o sapejuwe gẹgẹ bi ipo iransẹ. “Ni Iwọ oorun ipinlẹ Osun, Iwọ si ni olu ilu ni bẹ, ko wa si ọmọ iwo kan to ṣe gomina ri, nkan ti wọn le fun wa ko ju kọmisana lọ, komisana si ni yi, ibi iransẹ ni, gomina ni ijọba.” Oluwo wa ni ọlọrun nkan lo le yan eeyan si ipo, ti oun si fara mọ ohunkohun ti ọlọhun ba ti fọwọ si . O ni amọ ti Oyetola ba pari saa keji, anfaani yoo wa fun Iwo lati fa oludije sipo gomina kalẹ. Idi si ree ti oun se n tiraka pe ki Iwo ni anfaani si aga gomina lẹyin ọdun mẹjọ Oyetola. Oluwo tẹsiwaju pe ko si anfani fun ọmọ Iwo lati di gomina ipinlẹ Osun, ti oun si fẹ ṣe ohun ti yoo mu idagba soke ba ilu iwo.


O ni amọ ti Oyetola ba pari saa keji, anfaani yoo wa fun Iwo lati fa oludije sipo gomina kalẹ. Idi si ree ti oun se n tiraka pe ki Iwo ni anfaani si aga gomina lẹyin ọdun mẹjọ Oyetola. Oluwo tẹsiwaju pe ko si anfani fun ọmọ Iwo lati di gomina ipinlẹ Osun, ti oun si fẹ ṣe ohun ti yoo mu idagba soke ba ilu iwo. “Nnkan ti mo sọ fun awọn eniyan ni pe awa ni Iwo naa nilo lati jẹ gomina, sugbọn bi Ọlọrun ṣe pin niyẹn.” “Nnkan to kan Iwo lo kan mi ju, ẹ jẹ ki Iwo na di gomina ni ipinlẹ Osun.” “Ti a ba jẹ ki ibomiran labẹ ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Osun di gomina, ipo gomina ko le kan ilu Iwo niyẹn.” Oluwo ni tawọn ba fi gba ki ilu miran se gomina ni ẹkun idibo Osun West, ipo gomina ko le kan Iwo mọ niyẹn. "Mo gbọdọ kọkọ nifẹ ilu mi, ki n to nifẹ ibomii, n ko si fẹ ohunkohun to le di ilu mi lọwọ. Iwo ni ibujoko Osun West Senatorial District, amọ ipo Kmisana ni wn maa n fun wa, eyi ti ko yatọ si ipo akọwe, amọ ipo gomina gan ni ijọba.


“Nnkan ti mo sọ fun awọn eniyan ni pe awa ni Iwo naa nilo lati jẹ gomina, sugbọn bi Ọlọrun ṣe pin niyẹn.” “Nnkan to kan Iwo lo kan mi ju, ẹ jẹ ki Iwo na di gomina ni ipinlẹ Osun.” “Ti a ba jẹ ki ibomiran labẹ ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Osun di gomina, ipo gomina ko le kan ilu Iwo niyẹn.” Oluwo ni tawọn ba fi gba ki ilu miran se gomina ni ẹkun idibo Osun West, ipo gomina ko le kan Iwo mọ niyẹn. "Mo gbọdọ kọkọ nifẹ ilu mi, ki n to nifẹ ibomii, n ko si fẹ ohunkohun to le di ilu mi lọwọ. Iwo ni ibujoko Osun West Senatorial District, amọ ipo Kmisana ni wn maa n fun wa, eyi ti ko yatọ si ipo akọwe, amọ ipo gomina gan ni ijọba. Ẹ ni ko ba gba fun Ọlọrun, o n ba Ọlọrun ja ni: Nigba to n sọrọ lori bi yoo se fi ọwọ sowọpọ pẹlu gomina tuntun to n bọ, Oluwo ni oun ti gba fun Ọlọrun. Nigba to n sọrọ lori bi Ademola Adeleke se bori ibo gomina naa ati iru ajọsepọ ti yoo waye laarin awọn mejeeji, Oluwo ni ko si isoro kankan nibẹ. "Ki ni mo wa fẹ se, mo ti jẹ amala ni aarọ yii, inu mi ti dun, n ko le ba Ọlọrun ja.


Ẹ ni ko ba gba fun Ọlọrun, o n ba Ọlọrun ja ni: Nigba to n sọrọ lori bi yoo se fi ọwọ sowọpọ pẹlu gomina tuntun to n bọ, Oluwo ni oun ti gba fun Ọlọrun. Nigba to n sọrọ lori bi Ademola Adeleke se bori ibo gomina naa ati iru ajọsepọ ti yoo waye laarin awọn mejeeji, Oluwo ni ko si isoro kankan nibẹ. "Ki ni mo wa fẹ se, mo ti jẹ amala ni aarọ yii, inu mi ti dun, n ko le ba Ọlọrun ja. Ọlọrun lo maa n yan eeyan sipo, n ko si le ba Ọlọrun ja. Isẹ tiwa ni ka maa gba awọn to n se ijọba nimọran, mo si mọ pe ko si nnkan to kan Iwo, ti ko ni kan Ede, a dijọ paala ni. Ko si ẹni to le ya ajọsepọ wa, nnkan kan naa ni wa."


Ọlọrun lo maa n yan eeyan sipo, n ko si le ba Ọlọrun ja. Isẹ tiwa ni ka maa gba awọn to n se ijọba nimọran, mo si mọ pe ko si nnkan to kan Iwo, ti ko ni kan Ede, a dijọ paala ni. Ko si ẹni to le ya ajọsepọ wa, nnkan kan naa ni wa."


Mò ń bọ̀ láìpẹ́ láti tú àṣìrí PDP, Atiku – Gomina Wike

Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ti ṣeleri lati tu asiri ẹgbẹ osẹlu PDP ati oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu naa, Atiku Abubakar. Eyi ko ṣẹyin gbọnmi si omi ko to to ti ṣuyọ lẹyin idibo sipo abẹle to waye ni ẹgbẹ oṣelu naa ti Atiku ti jawe olubori gẹgẹ bi oludije wọn. Wike to sọ loju opo ikansiraẹni Twitter kọ si ibẹ pe oun n bọ laipẹ lati wa sọ ọtitọ gbogbo ohun to ti ṣẹlẹ ni ẹgbẹ oṣelu PDP ati gbogbo ohun to n ṣẹlẹ ni ẹgbẹ oṣelu naa laipẹ yii. Bakan naa ni oluranlọwọ pataki gomina Nyesom Wike, Kelvin Ebiri ninu atẹjade to fi lede pe asiko ti to lati sọ gbogbo ohun to ti ṣẹlẹ lati igba ti Akitu Abubakar ti di oludije sipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu naa. ‘’Lori ọrọ Atiku, maa sọrọ soke ki gbogbo ọmọ Naijiria mọ otitọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ ni ẹgbẹ oṣelu PDP.’’ Gomina ipinlẹ Rivers naa lo fidirẹmi ninu idibo abẹle naa, ti ọpọlọpọ iṣẹlẹ si ti n waye ninu ẹgbẹ oṣelu naa. Lẹyin idibo naa to waye ni Osu Karun un ọdun yii ni gomina ọhun ko i tii sọ ohunkohun.


Bakan naa ni oluranlọwọ pataki gomina Nyesom Wike, Kelvin Ebiri ninu atẹjade to fi lede pe asiko ti to lati sọ gbogbo ohun to ti ṣẹlẹ lati igba ti Akitu Abubakar ti di oludije sipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu naa. ‘’Lori ọrọ Atiku, maa sọrọ soke ki gbogbo ọmọ Naijiria mọ otitọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ ni ẹgbẹ oṣelu PDP.’’ Gomina ipinlẹ Rivers naa lo fidirẹmi ninu idibo abẹle naa, ti ọpọlọpọ iṣẹlẹ si ti n waye ninu ẹgbẹ oṣelu naa. Lẹyin idibo naa to waye ni Osu Karun un ọdun yii ni gomina ọhun ko i tii sọ ohunkohun. Awọn eniyan ti inu wọn ko dun ninu ẹgbẹ oṣelu naa ti wọn si fi apa janu ko yee fihan an pe nkan ko lọ deede ninu ẹgbẹ oṣelu naa. Bakan naa ni gomina Wike ti gbalejo awọn gomina lati inuẹgbẹ oṣelu miran yatọ si PDP, to fi mọ Peter Obi ti ẹgbẹ oṣelu Labour Party. Ohun ti awọn eniyan n sọ ni lati fi arabale gbọ ohun ti Wike yoo sọ laipẹ gẹ gẹ bi o ṣe fi lede wipe ohun n bọ lati wa sọ ti ẹnu ohun.


Awọn eniyan ti inu wọn ko dun ninu ẹgbẹ oṣelu naa ti wọn si fi apa janu ko yee fihan an pe nkan ko lọ deede ninu ẹgbẹ oṣelu naa. Bakan naa ni gomina Wike ti gbalejo awọn gomina lati inuẹgbẹ oṣelu miran yatọ si PDP, to fi mọ Peter Obi ti ẹgbẹ oṣelu Labour Party. Ohun ti awọn eniyan n sọ ni lati fi arabale gbọ ohun ti Wike yoo sọ laipẹ gẹ gẹ bi o ṣe fi lede wipe ohun n bọ lati wa sọ ti ẹnu ohun.


Ohun tó yọ kí ẹ mọ̀ nípa Gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola rèé...

Inyang Ekwo ni o yẹ ki olupẹjọ lo ilana ẹgbẹ lati fi aidunnu rẹ han lai wa si ileẹjọ lati wa damu wọn, to si da ẹjọ naa nu. Ileẹjọ giga ni ilu Abuja ti fagile ẹsun ti wọn pe mọ gomina ipinlẹ Osun, Adegboyega Oyetola ti ẹgbẹ oṣelu APC pe ko kunjuwọn lati dije du ipo nipinlẹ naa. Adajọ Inyang Ekwo ni olupẹjọ, Alhaji Moshood Olalekan tẹ ofin ileẹjọ mọlẹ pẹlu ẹsun to pe naa. O ni Adeoti to kopa ninu idibo abẹle ẹgbẹ oṣelu naa to fidirẹmi , ko ni ẹsun to kunjuwọn lati sọ pe Oyetola ko pegede lati dije du ipo gomina.


Ta ni Kashim Shettima tí Tinubu gbé gẹ́gẹ́ bí igbákejì?

Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Keje ni oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Bola Ahmed Tinubu na ọwọ gomina ipinlẹ Borno soke gẹgẹ bi igbakeji rẹ ṣaaju idibo sipo aarẹ ti yoo waye lọdun 2023. Lati igba ti Tinubu ti kede rẹ ni awọn eniyan ti bẹrẹ si ni sọrọ nigba oludije naa ati iru ẹniyan to jẹ. Tinubu sọ fun awọn akọroyin pe bio tilẹ jẹpe oun ko jiroro pẹlu Shettima ki oun to gbe igbeṣẹ naa, Oun ni igbagbọ ninu rẹ. Iroyin gbe e gbe Shettima ko ipa ribiribi lati ri pe Tinubu jawe olubori lori bi Tinubu ṣe laluyọ gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ APC. Kashim Ibrahim Shetima jẹ onimọ nipa eto ifowopamọ ati oloṣelu. Oun ni ṣẹnetọ to n ṣoju gbungun ipinlẹ Borono lọwọlọwọ ni Ile Igbimọ Aṣofin Agba.


Iroyin gbe e gbe Shettima ko ipa ribiribi lati ri pe Tinubu jawe olubori lori bi Tinubu ṣe laluyọ gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ APC. Kashim Ibrahim Shetima jẹ onimọ nipa eto ifowopamọ ati oloṣelu. Oun ni ṣẹnetọ to n ṣoju gbungun ipinlẹ Borono lọwọlọwọ ni Ile Igbimọ Aṣofin Agba. Shettima ti di ipo gomina mu lẹẹmeji nipinlẹ Borno lati ọdun 2011 si 2019. O ni iwe eri imọ Bachelor’s ati  Master’s Degree lati fasiti Maiduguri ati fasiti Ibadan. Lẹyin to kawe jade ni o bẹrẹ idokowo ati iṣẹ ni ileeṣẹ ifowopamọsi, to si de ipo adari.


Shettima ti di ipo gomina mu lẹẹmeji nipinlẹ Borno lati ọdun 2011 si 2019. O ni iwe eri imọ Bachelor’s ati  Master’s Degree lati fasiti Maiduguri ati fasiti Ibadan. Lẹyin to kawe jade ni o bẹrẹ idokowo ati iṣẹ ni ileeṣẹ ifowopamọsi, to si de ipo adari. Ni nkan bi ọdun 2000 ni o da adari ileeṣẹ Zenith Bank ni Maiduguri ti o to kọ iwe fi ipo silẹ lati bẹrẹ iṣe ni ijọba gomina Ali Modu Sheriff ni ọdun 2007. Lẹyin naa lo lo ọdun mẹrin ni ipo gomina ni ọdun 2011, to si dije du ipo aarẹ ni ọdun 2015. Lẹyin to pari saa keji ni o lọ si ile igbimọ Aṣofin agba to si jaw olubori ni ọdun 2019.


Ni nkan bi ọdun 2000 ni o da adari ileeṣẹ Zenith Bank ni Maiduguri ti o to kọ iwe fi ipo silẹ lati bẹrẹ iṣe ni ijọba gomina Ali Modu Sheriff ni ọdun 2007. Lẹyin naa lo lo ọdun mẹrin ni ipo gomina ni ọdun 2011, to si dije du ipo aarẹ ni ọdun 2015. Lẹyin to pari saa keji ni o lọ si ile igbimọ Aṣofin agba to si jaw olubori ni ọdun 2019. Ilu Maiduguri ni olu ilu Borno ni wọn ti bi Kashim Shettima. Iran Alhaji Shettima Mustafa Kattayayibe ni Shettuma ti ṣẹ wa.


Ilu Maiduguri ni olu ilu Borno ni wọn ti bi Kashim Shettima. Iran Alhaji Shettima Mustafa Kattayayibe ni Shettuma ti ṣẹ wa.


Wo àwọn nǹkan tó yẹ kóo mọ̀ nípa Dókítà Rasaq Oyelami ti NNPP tó ń díje dupò gómìnà Osun

Rasaq Oyelami Saliu jẹ́ akọ́ṣẹ́mọsẹ́ dókítà àti olóṣèlú tó ń díje dupò gómìnà Ìpínlẹ̀ Osun lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú New Nigeria Peoples Party. Saliu wà lára àwọn ọ̀dọ́ tó dupò gómìnà Ìpínlẹ̀ Osun ní ọdún 2018. Ní ìlú Okua, ìpínlẹ̀ Osun ni wọ́n ti bi ní ọdún márùndínláàdọ́ta sẹ́yìn àmọ́ ìlú Ilorin ní ìpínlẹ̀ Kwara ló fi ṣe ibùjókòó. Ní ilé ẹ̀kọ́ Barakat Community Secondary School ló ti kẹ́kọ̀ọ́ ìwé mẹ́wàá. Ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Ilorin ló ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó lọ́dún 2003. Òun ni akọ̀wé owó ẹgbẹ́ àwọn dókítà ìyẹn Nigerian Medical Association (NMA) tẹ̀ka ìpínlẹ̀ Ondo.


Ní ilé ẹ̀kọ́ Barakat Community Secondary School ló ti kẹ́kọ̀ọ́ ìwé mẹ́wàá. Ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Ilorin ló ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó lọ́dún 2003. Òun ni akọ̀wé owó ẹgbẹ́ àwọn dókítà ìyẹn Nigerian Medical Association (NMA) tẹ̀ka ìpínlẹ̀ Ondo. Bákan náà ló tún jẹ́ igbákejì Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn dókítà Mùsùlùmí ilẹ̀ Nàìjíríà. RasaOyelami Saliu ló ni ile ìwòsàn Aroleorisun Medical Mission tó wà ní Okua, ìjọba ìbílẹ̀ Odò Otin, ìpínlẹ̀ Osun. Bákan náà ló tún ni ilé ìwòsàn Shifauk hospital tó wà ní Akure, olú ìlú ìpínlẹ̀ Ondo.


Bákan náà ló tún jẹ́ igbákejì Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn dókítà Mùsùlùmí ilẹ̀ Nàìjíríà. RasaOyelami Saliu ló ni ile ìwòsàn Aroleorisun Medical Mission tó wà ní Okua, ìjọba ìbílẹ̀ Odò Otin, ìpínlẹ̀ Osun. Bákan náà ló tún ni ilé ìwòsàn Shifauk hospital tó wà ní Akure, olú ìlú ìpínlẹ̀ Ondo.


Wo àwọn gbajúgbajà òṣèré tó ti di olóṣèlú

Bí ètò ìdìbò gbogbogboò ṣe ń súnmọ́ etílé ni àwọn olóṣèlú àti ẹgbẹ́ òṣèlú ní Nàìjíríà máa ń wá àwọn ọ̀nà tí wọn yóò gbà láti jáwé olúborí. Bí àwọn ọ̀dọ́ Nàìjíríà ṣe ń pòùngbẹ pé kí àwọn ọ̀dọ́ náà gba àkóso orílẹ̀ èdè Nàìjíríà náà ni àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú náà ń wá bí wọn yóò ṣe fa ojú àwọn ọ̀dọ́ mọ́ra. Onírúurú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ló máa ń wáyé nígbà tí ètò ìdìbò bá ti ń bọ̀ lọ́nà tó fi mọ́ kí àwọn olóṣèlú máa lo àwọn òṣèré láti báwọn polongo ètò ìdìbò. Ní báyìí ó jọ wí pé àwọn gbajúgbajà òṣèré káàkiri Nàìjíríà kò fẹ́ máa ṣe agbẹnusọ fún àwọn olóṣèlú mọ́, àwọn náà ti ń gbégbá ìbò fún ara wọn. Bí ètò ìdìbò 2023, ọ̀kan-ò-jọ̀kan àwọn òṣèré tíátà ti ń fi èròńgbà láti gbégbá ìbò léde. Àwọn náà yìí: Ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun ni Funke Akindele kéde wí pé òun ni igbákejì olùdíje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ Eko lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP.


Ní báyìí ó jọ wí pé àwọn gbajúgbajà òṣèré káàkiri Nàìjíríà kò fẹ́ máa ṣe agbẹnusọ fún àwọn olóṣèlú mọ́, àwọn náà ti ń gbégbá ìbò fún ara wọn. Bí ètò ìdìbò 2023, ọ̀kan-ò-jọ̀kan àwọn òṣèré tíátà ti ń fi èròńgbà láti gbégbá ìbò léde. Àwọn náà yìí: Ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun ni Funke Akindele kéde wí pé òun ni igbákejì olùdíje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ Eko lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP. Funke Akindele nígbà tó ń kéde ìpinnu rẹ̀ yìí nínú fídíò kan ní òun ti ṣetán láti  fi iṣẹ́ òṣèré fún ìgbà díẹ̀ ná kí òun fi gbájúmọ́ òṣèlú. Sáà kejì tí gbajúgbajà òṣèré yìí ń lò lọ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Èkó nìyí. Ní ọdún 2015 ló kọ́kọ́ gbégbá láti dupò láti ṣojú ẹkùn Surulere 1 tó sì jáwé olúborí tí wọ́n sì tún yàn án fún ìgbà kejì.


Funke Akindele nígbà tó ń kéde ìpinnu rẹ̀ yìí nínú fídíò kan ní òun ti ṣetán láti  fi iṣẹ́ òṣèré fún ìgbà díẹ̀ ná kí òun fi gbájúmọ́ òṣèlú. Sáà kejì tí gbajúgbajà òṣèré yìí ń lò lọ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Èkó nìyí. Ní ọdún 2015 ló kọ́kọ́ gbégbá láti dupò láti ṣojú ẹkùn Surulere 1 tó sì jáwé olúborí tí wọ́n sì tún yàn án fún ìgbà kejì. Bákan náà ló tún ti rí tíkẹ́ẹ̀tì ẹgbẹ́ APC gbà láti lọ ṣojú ẹkùn rẹ̀ fún ìgbà kan si lọ́dún tó ń bọ̀. Olùdíje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ Rivers lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Africa Democratic Congress, ADC, Tonte Ibraye kéde gbajúgbajà òṣèré Tonto Dikeh gẹ́gẹ́ bí igbákejì tí wọ́n yóò jọ máa díje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ náà. Ní orí ayélujára tí Tonto Dikeh ti kéde ìyànsípò rẹ̀ ló ti kí olùdíje náà fún bó ṣe ka òun yẹ fún ipò náà.


Bákan náà ló tún ti rí tíkẹ́ẹ̀tì ẹgbẹ́ APC gbà láti lọ ṣojú ẹkùn rẹ̀ fún ìgbà kan si lọ́dún tó ń bọ̀. Olùdíje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ Rivers lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Africa Democratic Congress, ADC, Tonte Ibraye kéde gbajúgbajà òṣèré Tonto Dikeh gẹ́gẹ́ bí igbákejì tí wọ́n yóò jọ máa díje sípò gómìnà ìpínlẹ̀ náà. Ní orí ayélujára tí Tonto Dikeh ti kéde ìyànsípò rẹ̀ ló ti kí olùdíje náà fún bó ṣe ka òun yẹ fún ipò náà. Ó ní ọ̀rọ̀ àwọn obìnrin ni yóò jẹ àwọn lógún nínú ìṣèjọba àwọn. Gbajúgbajà òṣèré yìí kéde ìpinnu láti jẹ́ olórí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Edochie tó tún jẹ́ ọmọ gbajúgbajà òṣèré Pete Edochie ló ti ń polongo ìpinnu rẹ̀ láti ṣe Ààrẹ Nàìjíríà níbi ètò ìdìbò gbogbogboò ọdún tó ń bọ̀.


Ó ní ọ̀rọ̀ àwọn obìnrin ni yóò jẹ àwọn lógún nínú ìṣèjọba àwọn. Gbajúgbajà òṣèré yìí kéde ìpinnu láti jẹ́ olórí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Edochie tó tún jẹ́ ọmọ gbajúgbajà òṣèré Pete Edochie ló ti ń polongo ìpinnu rẹ̀ láti ṣe Ààrẹ Nàìjíríà níbi ètò ìdìbò gbogbogboò ọdún tó ń bọ̀. Ó ní ọwọ́ Ọlọ́run ni èròńgbà òun ọ̀hún wà. Ọ̀kan lára àwọn abẹ́ṣinkáwọ́ aya Ààrẹ Muhammadu Buhari, Aisha Buhari ni Funke Adesiyan. Ògbóǹtarigì olóṣèlú ni Funke tó ti fìgbà kan jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP àti APC tó sì ti dupò lọ́kàn ò jọ̀kan.


Ó ní ọwọ́ Ọlọ́run ni èròńgbà òun ọ̀hún wà. Ọ̀kan lára àwọn abẹ́ṣinkáwọ́ aya Ààrẹ Muhammadu Buhari, Aisha Buhari ni Funke Adesiyan. Ògbóǹtarigì olóṣèlú ni Funke tó ti fìgbà kan jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP àti APC tó sì ti dupò lọ́kàn ò jọ̀kan. Funke Adesiyan kò fi ipò òṣèlú rẹ̀ ṣeré rárá bó ṣe ti fi eré tíátà sílẹ̀ báyìí láti fi gbájúmọ́ òṣèlú. Bí àwọn òṣèré ṣe ń gbèrò láti ṣe òṣèlú náà ni àwọn ọkọ tàbí aya wọn náà kò kẹ̀rẹ̀ láti fi èròńgbà wọn léde. Gbajúgbajà oníṣòwò àti olóṣèlú ni Ned Nwoko tó jẹ́ ọkọ̀ gbajúmọ̀ òṣèré Regina Daniels.


Funke Adesiyan kò fi ipò òṣèlú rẹ̀ ṣeré rárá bó ṣe ti fi eré tíátà sílẹ̀ báyìí láti fi gbájúmọ́ òṣèlú. Bí àwọn òṣèré ṣe ń gbèrò láti ṣe òṣèlú náà ni àwọn ọkọ tàbí aya wọn náà kò kẹ̀rẹ̀ láti fi èròńgbà wọn léde. Gbajúgbajà oníṣòwò àti olóṣèlú ni Ned Nwoko tó jẹ́ ọkọ̀ gbajúmọ̀ òṣèré Regina Daniels. Nwoko ti rí tíkẹ́ẹ̀tì ẹgbẹ́ òṣèlú PDP láti ṣojú ẹkùn àríwá ìpínlẹ̀ Delta ni ile ìgbìmọ̀ aṣòfin, Abuja lọ́dún 2023. Ọkọ gbajúmọ̀ òṣèré Mercy Johnson náà kò gbẹ́yìn láti fi èròńgbà láti ṣojú àwọn ènìyàn rẹ̀ hàn. Ní ẹgbẹ́ òṣèlú APC ló ti rí tíkẹ́ẹ̀tì láti ṣojú ẹkùn ìlà oòrùn gúúsù àti àríwá Ẹsan, ìpínlẹ̀ Edo ní ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin, Abuja.


Nwoko ti rí tíkẹ́ẹ̀tì ẹgbẹ́ òṣèlú PDP láti ṣojú ẹkùn àríwá ìpínlẹ̀ Delta ni ile ìgbìmọ̀ aṣòfin, Abuja lọ́dún 2023. Ọkọ gbajúmọ̀ òṣèré Mercy Johnson náà kò gbẹ́yìn láti fi èròńgbà láti ṣojú àwọn ènìyàn rẹ̀ hàn. Ní ẹgbẹ́ òṣèlú APC ló ti rí tíkẹ́ẹ̀tì láti ṣojú ẹkùn ìlà oòrùn gúúsù àti àríwá Ẹsan, ìpínlẹ̀ Edo ní ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin, Abuja. Ní ọdún 2011 ni Odi Okojie àti Mercy Johnson ṣègbéyàwó tí wọ́n sì ti bí ọmọ mẹ́rin. Ọmọ àgbà ọ̀jẹ̀ nínú òṣèré tíátà Yorùbá, Peter Fatomilola ni Oladosu Abiodun Fatomilola. Òun ni olùdíje sípò gómìnà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú New Nigeria Peoples Party, NNPP ní ìpínlẹ̀ Ekiti níbi ètò ìdìbò to wáyé ní ọjọ́ Kejìdínlógún, oṣù Kẹfà ọdún 2022.


Ní ọdún 2011 ni Odi Okojie àti Mercy Johnson ṣègbéyàwó tí wọ́n sì ti bí ọmọ mẹ́rin. Ọmọ àgbà ọ̀jẹ̀ nínú òṣèré tíátà Yorùbá, Peter Fatomilola ni Oladosu Abiodun Fatomilola. Òun ni olùdíje sípò gómìnà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú New Nigeria Peoples Party, NNPP ní ìpínlẹ̀ Ekiti níbi ètò ìdìbò to wáyé ní ọjọ́ Kejìdínlógún, oṣù Kẹfà ọdún 2022. Ó pàdánù ipò náà sọ́wọ́ olùdíje ẹgbẹ́ òṣèlú APC, Abiodun Oyebanji.


Ó pàdánù ipò náà sọ́wọ́ olùdíje ẹgbẹ́ òṣèlú APC, Abiodun Oyebanji.


Osun Governorship Election Result 2022: Báyìí ni èsì ìdìbò Gómìnà ìpínlẹ̀ Osun ṣe ń jáde

Nibayii, esi idibo ti n jade sita eyi to sọ iye ibo ti oludije kọọkan ni lawọn ibudo idibo ti wọn ti dibo fun wọn ni ipinlẹ Osun. Awọn nkan tẹẹ le ri lori maapu yii ni orukọ awọ́n to n le waju ni ijọba ibilẹ kọọkan titi ajọ INEC yoo fi kede apapọ gbogbo onka idibo ti ẹni kọọkan ni. Gbogbo bi ajọ eleto idibo ṣe n kede iye ibo ti onikaluku ni la n tẹẹ sinu tabili to n ṣe iṣiro awọn esi naa to si n gbe e wa sorii maapu yii. Torinaa, ẹ fi atọna ika yin (Cursor) rin kaakiri ori maapu yii, ẹ o maa ri gbogbo esi idibo naa. Sun atọna (cursor) ori foonu tabi ẹrọ kọmputa rẹ kaakiri ori atẹ to wa nisalẹ yii, yoo ṣafihan ijọba ibilẹ kọọkan ati esi idibo ibẹ. Ẹgbẹ́ òṣèlú APC ti pín l'Osun, báyìí ni ọ̀rọ̀ ṣe di gbas gbos láàrin Aregbesola àti Oyetola Njẹ́ o mọ̀ pé bíi ọdún 700 sẹ́yìn ni wọ́n ti ń bọ Osun-Osogbo?


Torinaa, ẹ fi atọna ika yin (Cursor) rin kaakiri ori maapu yii, ẹ o maa ri gbogbo esi idibo naa. Sun atọna (cursor) ori foonu tabi ẹrọ kọmputa rẹ kaakiri ori atẹ to wa nisalẹ yii, yoo ṣafihan ijọba ibilẹ kọọkan ati esi idibo ibẹ. Ẹgbẹ́ òṣèlú APC ti pín l'Osun, báyìí ni ọ̀rọ̀ ṣe di gbas gbos láàrin Aregbesola àti Oyetola Njẹ́ o mọ̀ pé bíi ọdún 700 sẹ́yìn ni wọ́n ti ń bọ Osun-Osogbo? Mọ̀ síi nípa ìtàn ojúbọ̀ nàá


Ohun méje tó yẹ kí ẹ mọ̀ nípà Samuel Adetona Abede tó ń díje dupò gómínà lẹ́gbẹ́ NRM ní Osun ree...

Oludije sipo gomina nipinlẹ Osun, Samuel Adetona Abede ti seleri lati fopin si ọrọ eto aabo to dẹnukọlẹ nipinlẹ naa ati iwa ipa to n ba awọn eniyan finra. Oludije lẹgbẹ oṣelu National Rescue Movement (NRM) pegede gẹgẹ bi oludije lẹyin to wọn di ibo abẹle to waye ni ilu Ede. Ajọ Eleto idibo INEC lo kede Abede to jẹ alaga ẹgbẹ oṣelu ọhun tẹlẹ gẹgẹ bi oludije sipo gomina. Bakan naa lo kede pe airiṣẹ ṣe yoo dopin ni asiko ti oun ba wa ni ipo gomina. Ajọ Eleto Idibo ni Naijiria, INEC ti kẹde pe Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Keje, ọdun 2022 ni idibo sipo gomina naa yoo waye ni ipinlẹ Osun.


Ina ti jo ile oludije sipo gomina nipinlẹ Osun labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Accord, Akin Ogunbiyi. Iroyin ni aarọ kutu ọjọ Isinimi ni ina ọhun dede ṣẹyọ, to si ba ile naa atawọn dukia mii to wa ninu ọhun jẹ ni Ileogbo, to wa ni ijọba ibilẹ Ayedire. Ile ọhun, to dojukọ ọọfisi ijọba ibilẹ Ayedire ni Ogunbi sọ pe oun ko mọ ohun to ṣokunfa bi ina ṣe sọ nibẹ. Nigba ti BBC Yoruba kan si Ogunbiyi, agbẹnusọ rẹ, Steven Owolabi ṣalayae pe ile ijọsin ni oludije naa wa ki wọn to ke si pe ina ti sọ ninu ile rẹ. O ni “Lootọ ni ina jo ile naa, amọ a ti yanju gbogbo rẹ.” “A ko mọ ohun to ṣokunfa ina naa titi di asiko yii, bẹẹ ina ọhun kii ṣe ina kekere.” “Inu yara rẹ ni ina naa ti bẹrẹ, gbogbo yara naa lo jona, bẹẹ naa ni awọn iwe kan to ṣe pataki ba ina ọhun lọ.” Owolabi ṣalaye siwaju si pe “Ọna ile ijọsin ló wa ki wọn to ke si pe ile rẹ ti n jona, adupẹ lọwọ Ọlọrun pe kii ṣe oru ọganjọ ni ina ọhun ṣẹyọ, ohun ti a n sọ bayii kọ ni a ba maa sọ... nitori ko si nnkankan to ṣeku ninu yara yẹn.” O pari ọrọ rẹ pe ko si ẹnikẹni to farapa ninu ijamba ina ọhun.