Tori owo, Cletus dumbu oṣiṣẹ ẹgbẹ ẹ bii ẹran sinu igbo n’Ikorodu

Faith Adebọla, Eko Ọwọ agbofinro ti tẹ afurasi ọdaran kan, Cletus Wilson, l’Ọjọbọ, Tọsidee ọsẹ yii, latari bi wọn ṣe loun lo pa ekeji ẹ, John Okoro, ti wọn jọ n ṣiṣẹ, wọn lo fẹẹ fi ẹya ara ẹ ṣoogun owo ni. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ileewe Poli ipinlẹ Eko (Lagos State Polytechnic), ni lawọn mejeeji ti n ṣiṣẹ sikiọriti, ninu ọgba ileewe naa to wa loju ọna marosẹ Ikorodu si Ṣagamu, nipinlẹ Eko. Wọn ni ẹka ti wọn ti n kẹkọọ nipa imọ kọmputa nileewe naa ni wọn yan afurasi ọdaran yii si lati maa ṣọ, ibẹ lo maa n wa lojoojumọ, igbo ṣuuru kan si wa lẹyin yara ikawe ẹka yii. Inu igbo ṣuuru yii ni wọn ni Cletus tan ẹlẹgbẹ rẹ, John, to ti doloogbe bayii lọ. Ọlọrun lo mọ irọ to pa fun un tiyẹn fi tẹle e. Iwadii tawọn ọlọpaa ṣe fihan pe irin nla kan lafurasi ọdaran yii la mọ oloogbe naa lori lojiji tiyẹn fi ṣubu lulẹ, ni Cletus ba yọ ọbẹ ti i, o dumbu ẹ bii ẹran, ẹyin naa lo bẹrẹ si i kun ẹya ara rẹ, wọn lo ti ge ọwọ oloogbe naa sọtọ, o tun ge awọn ẹya ara rẹ mi-in, o di wọn sinu apo kan. Wọn lọkunrin yii ti fẹẹ maa gba ọna ẹyin sa lọ kawọn sikiọriti ti wọn jọ n ṣiṣẹ too fura si i, ti wọn si ni ko jẹ kawọn wo ẹru to di sinu apọ to gbe dani, laṣiiri ba tu. Wọn fọrọ yii to awọn ọlọpaa leti ni teṣan wọn to wa n’Ikorodu, ni wọn ba waa fi pampẹ ofin gbe afurasi apaayan yii.


Inu igbo ṣuuru yii ni wọn ni Cletus tan ẹlẹgbẹ rẹ, John, to ti doloogbe bayii lọ. Ọlọrun lo mọ irọ to pa fun un tiyẹn fi tẹle e. Iwadii tawọn ọlọpaa ṣe fihan pe irin nla kan lafurasi ọdaran yii la mọ oloogbe naa lori lojiji tiyẹn fi ṣubu lulẹ, ni Cletus ba yọ ọbẹ ti i, o dumbu ẹ bii ẹran, ẹyin naa lo bẹrẹ si i kun ẹya ara rẹ, wọn lo ti ge ọwọ oloogbe naa sọtọ, o tun ge awọn ẹya ara rẹ mi-in, o di wọn sinu apo kan. Wọn lọkunrin yii ti fẹẹ maa gba ọna ẹyin sa lọ kawọn sikiọriti ti wọn jọ n ṣiṣẹ too fura si i, ti wọn si ni ko jẹ kawọn wo ẹru to di sinu apọ to gbe dani, laṣiiri ba tu. Wọn fọrọ yii to awọn ọlọpaa leti ni teṣan wọn to wa n’Ikorodu, ni wọn ba waa fi pampẹ ofin gbe afurasi apaayan yii. DPO ọlọpaa to wa ni tẹsan ọhun, Ọgbẹni Adekunle Omiṣakin, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fun Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN). O lawọn ti fi Cletus ṣọwọ si ẹka ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, fun iwadii si i, ki wọn le mọ igbeṣẹ to kan lori ọrọ ọhun.


DPO ọlọpaa to wa ni tẹsan ọhun, Ọgbẹni Adekunle Omiṣakin, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fun Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN). O lawọn ti fi Cletus ṣọwọ si ẹka ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, fun iwadii si i, ki wọn le mọ igbeṣẹ to kan lori ọrọ ọhun.


Ọdaju lawọn eleyii o, ọmọọlọmọ ni wọn ki mọlẹ ti wọn fipa ba laṣepọ l’Ejigbo

Faith Adebọla, Eko Ọlọrun nikan lo mọ’ru ẹmi to ko sawọn ọdọ mẹrin tẹẹ n wo ninu fọto yii ninu o, Jimoh Kamọru, Lukman Basit, Sunday Alẹshinlọyẹ ati Ifẹoluwa Alabi, ọmọ ọdun mẹrindinlogun lawọn mẹrẹẹrin, niṣe ni wọn yọ ada atọbẹ sọmọbinrin kan tiyaa ẹ ran niṣẹ l’Ejigbo, ni wọn ba fipa ba a laṣẹpọ. Alukoro ọlọpaa to fi iṣẹlẹ yii to ALAROYE leti sọ pe Tawa Abiọdun lorukọ iya ọmọbinrin tawọn afurasi yii ki mọlẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja yii, Ojule Igba, (200), Ibudokọ Mafo, lọna Idimu, Ejigbo, lawọn n gbe, iya naa sọ ni teṣan ọlọpaa pe ounjẹ loun n se lọwọ ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ toun fi ran ọmọbinrin ta a forukọ bo laṣiiri naa niṣẹ pe ko ba oun ra nnkan ni Opopona Lafẹnwa ti ko ju opopona kẹta sile wọn lọ. O to kọmọ naa pada de, wọn reti ẹ titi, wọn ko ri i, niya ẹ ba kegbajare sawọn ti wọn jọ n gbele, awọn ọkunrin kan si dide, wọn ba a tọpasẹ ọmọ naa lọ. Wọn ni bi wọn ṣe n lọ ni wọn pade ọmọbinrin ọhun to n sunkun, lọmọ ba ṣalaye ohun toju ẹ ri, o lawọn bọisi kan ni wọn rẹbuu oun lọna koun too de ibi to ti fẹẹ ba iya oun ra nnkan, o ni wọn yọ ada ati ọbẹ soun pe toun ba fi le lọgun pẹnrẹn, awọn maa ṣa oun pa ni, ni wọn ba wọ oun lọ sile kan ni Ojule kẹtalelọgbọn, Opopona Alaaji Obe, l’Ejigbo kan naa, ibẹ ni wọn ti fipa ba ọmọ yii laṣepọ, ti wọn si ṣe ọmọ ọlọmọ yankanyankan. Oru ọjọ naa niya ọmọ yii atawọn aladuugbo tẹle e lati lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ejigbo, ni DPO ọlọpaa fi ṣeto lati lọ sibi iṣẹlẹ naa, wọn si ka awọn mẹrin mọ ile naa, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe wọn. Adejọbi lawọn afurasi ọdaran naa ti jẹwọ fawọn ọlọpaa pe loootọ lawọn huwa buruku ọhun.


Wọn ni bi wọn ṣe n lọ ni wọn pade ọmọbinrin ọhun to n sunkun, lọmọ ba ṣalaye ohun toju ẹ ri, o lawọn bọisi kan ni wọn rẹbuu oun lọna koun too de ibi to ti fẹẹ ba iya oun ra nnkan, o ni wọn yọ ada ati ọbẹ soun pe toun ba fi le lọgun pẹnrẹn, awọn maa ṣa oun pa ni, ni wọn ba wọ oun lọ sile kan ni Ojule kẹtalelọgbọn, Opopona Alaaji Obe, l’Ejigbo kan naa, ibẹ ni wọn ti fipa ba ọmọ yii laṣepọ, ti wọn si ṣe ọmọ ọlọmọ yankanyankan. Oru ọjọ naa niya ọmọ yii atawọn aladuugbo tẹle e lati lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ejigbo, ni DPO ọlọpaa fi ṣeto lati lọ sibi iṣẹlẹ naa, wọn si ka awọn mẹrin mọ ile naa, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe wọn. Adejọbi lawọn afurasi ọdaran naa ti jẹwọ fawọn ọlọpaa pe loootọ lawọn huwa buruku ọhun. Wọn tun jẹwọ pe awọn kan lara awọn ti sa lọ, bẹẹ ni wọn ba ada meji, ọbẹ ati ọpọlọpọ egboogi oloro ti wọn fura pe igbo ni, ti wọn we mọ beba nibẹ. O lawọn ti fọrọ naa to kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko leti, o si ti paṣẹ pe ki wọn ko gbogbo wọn lọ sọdọ awọn ọtẹlẹmuyẹ ni ẹka to n wadii ọrọ awọn majeṣin nileeṣẹ ọlọpaa, Panti, ni Yaba, ni wọn wa bayii. O lawọn agbofinro ṣi n wa awọn to ku ti wọn fẹsun kan pe wọn n lọwọ siwa ibajẹ naa.


Wọn tun jẹwọ pe awọn kan lara awọn ti sa lọ, bẹẹ ni wọn ba ada meji, ọbẹ ati ọpọlọpọ egboogi oloro ti wọn fura pe igbo ni, ti wọn we mọ beba nibẹ. O lawọn ti fọrọ naa to kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko leti, o si ti paṣẹ pe ki wọn ko gbogbo wọn lọ sọdọ awọn ọtẹlẹmuyẹ ni ẹka to n wadii ọrọ awọn majeṣin nileeṣẹ ọlọpaa, Panti, ni Yaba, ni wọn wa bayii. O lawọn agbofinro ṣi n wa awọn to ku ti wọn fẹsun kan pe wọn n lọwọ siwa ibajẹ naa. Wọn ti mu ọmọbinrin naa lọ sileewosan fun ayẹwo ati itọju, wọn si ti ṣeto bawọn ọdaju afurasi ọdaran wọnyi ṣe maa foju bale-ẹjọ laipẹ.


Wọn ti mu ọmọbinrin naa lọ sileewosan fun ayẹwo ati itọju, wọn si ti ṣeto bawọn ọdaju afurasi ọdaran wọnyi ṣe maa foju bale-ẹjọ laipẹ.


Fani Kayọde ṣabẹwo si Sunday Igboho, o ni ko sohun to ni ki awọn agbẹ naa ma lo ibọn

Oloye Fẹmi Fani Kayọde ti sọ pe ko sohun to buru ninu ki awọn ọmọ Naijiria yooku naa maa lo ibọn lati fi daabo bo ara wọn niwọn igba ti wọn ti sọ pe awọn Fulani darandaran lẹtọọ lati maa gbe ibọn kiri. Ọjọbo, Tọsidee, ni Oloye Fẹmi Fani-Kayọde sọrọ yii nigba to lọọ ṣabẹwo si Oloye Sunday Adeyẹmọ, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Sunday Igboho, niluu Ibadan. Ọkunrin Amofin ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP yii sọ pe awọn ọmọ Naijiria yooku naa lẹtọọ lati maa lo ibọn AK-47 niwọn igba ti awọn eeyan kan ti n sọ pe bi awọn Fulani darandaran ṣe n lo o fi daabo bo ara wọn yẹn ko si aburu nibẹ rara. Fani-Kayode sọ pe ọna kan pataki ti a le gba fi gbogun ti eto aabo to mẹhẹ lorilẹ-ede yii ni ki ijọba Naijiria jara mọ ojuṣe ẹ lori wahala to delẹ yii. Bakan naa lo sọ pe ọna mi-in ti awọn eeyan orilẹ-ede yii tun le gba fi bọ ni ki ijọba fun kaluku laṣẹ lati maa lo ibọn fun idaabo bo ẹmi ara wọn ati dukia wọn. Ṣaaju asiko yii ni Minisita fun ero aabo, Ọgagun Bashir Magashi, ti rọ ijọba ko fun awọn eeyan lanfaani lati maa lo ibọn fi ṣọ ẹmi ara wọn ati dukia, paapaa lọwọ awọn janduku ajinigbe atawọn oniṣẹ ibi mi-in.


Fani-Kayode sọ pe ọna kan pataki ti a le gba fi gbogun ti eto aabo to mẹhẹ lorilẹ-ede yii ni ki ijọba Naijiria jara mọ ojuṣe ẹ lori wahala to delẹ yii. Bakan naa lo sọ pe ọna mi-in ti awọn eeyan orilẹ-ede yii tun le gba fi bọ ni ki ijọba fun kaluku laṣẹ lati maa lo ibọn fun idaabo bo ẹmi ara wọn ati dukia wọn. Ṣaaju asiko yii ni Minisita fun ero aabo, Ọgagun Bashir Magashi, ti rọ ijọba ko fun awọn eeyan lanfaani lati maa lo ibọn fi ṣọ ẹmi ara wọn ati dukia, paapaa lọwọ awọn janduku ajinigbe atawọn oniṣẹ ibi mi-in. Fani sọ pe, “Gbogbo wa naa la gbọ ọ nigba ti gomina ipinlẹ Bauchi sọ ọ laipẹ yii pe ibọn ti awọn Fulani darandaran n ko kiri ko lodi sofin rara niwọn igba ti ijọba ko ti le pese aabo to yẹ fun wọn. Emi ko fara mọ eyi rara bo tilẹ jẹ pe ero tiẹ niyẹn, sugbọn ti a ba ni ka tẹle ohun to sọ yẹn, anfaani naa ni yoo jẹ fun awọn agbẹ naa lati maa lo ibọn niwọn igba ti awọn Fulani naa ba ti n lo o. Ti Fulani ba n lo ibọn fi daabo bo maaluu, ko sohun to ni ki agbẹ naa ma daabo bo ire oko tiẹ naa lọwọ Fulani ti wọn n wọle paayan kiri.” “Awọn eeyan ilẹ America naa niru anfaani yii, ka ni awọn eeyan wa naa ti n lo ibọn ni, iru wahala tawọn Fulani n ko ba wọn yii ko ni i waye. Wahala to n ṣẹlẹ kaakiri yii ki i ṣe nilẹ Yoruba nikan, bẹẹ lo ṣe n lọ ni ilẹ Hausa pẹlu.


Fani sọ pe, “Gbogbo wa naa la gbọ ọ nigba ti gomina ipinlẹ Bauchi sọ ọ laipẹ yii pe ibọn ti awọn Fulani darandaran n ko kiri ko lodi sofin rara niwọn igba ti ijọba ko ti le pese aabo to yẹ fun wọn. Emi ko fara mọ eyi rara bo tilẹ jẹ pe ero tiẹ niyẹn, sugbọn ti a ba ni ka tẹle ohun to sọ yẹn, anfaani naa ni yoo jẹ fun awọn agbẹ naa lati maa lo ibọn niwọn igba ti awọn Fulani naa ba ti n lo o. Ti Fulani ba n lo ibọn fi daabo bo maaluu, ko sohun to ni ki agbẹ naa ma daabo bo ire oko tiẹ naa lọwọ Fulani ti wọn n wọle paayan kiri.” “Awọn eeyan ilẹ America naa niru anfaani yii, ka ni awọn eeyan wa naa ti n lo ibọn ni, iru wahala tawọn Fulani n ko ba wọn yii ko ni i waye. Wahala to n ṣẹlẹ kaakiri yii ki i ṣe nilẹ Yoruba nikan, bẹẹ lo ṣe n lọ ni ilẹ Hausa pẹlu. Fun idi eyi, ijọba ni lati dide si ojuṣe wọn, ki wọn si pese aabo to yẹ, nitori ẹ la ṣe n sanwo fun wọn.” Bakan naa lo fi kun un pe ki i ṣe pe Sunday Igboho kan n kọ lu awọn Fulani darandaran kiri bi ko ṣe awọn janduku kan laarin wọn. Fani Kayọde loun fara mọ igbesẹ Sunday Igboho lori bo ṣe n ja fun awọn eeyan ẹ nilẹ Yoruba, ati pe oju ti oun fi wo ọkunrin aṣaaju ogun yii, eeyan kan to ṣetan lati fọwọsowọpọ pẹlu ẹnikẹni to ba n wa alaafia nilẹ Yoruba ni. Ninu ọrọ Sunday Igboho loun ti sọ pe oun fara mọ ohun ti Fani Kayọde sọ, nitori oun ko ni i gba janduku darandaran kankan laaye lati ba ilẹ Yoruba jẹ.


Fun idi eyi, ijọba ni lati dide si ojuṣe wọn, ki wọn si pese aabo to yẹ, nitori ẹ la ṣe n sanwo fun wọn.” Bakan naa lo fi kun un pe ki i ṣe pe Sunday Igboho kan n kọ lu awọn Fulani darandaran kiri bi ko ṣe awọn janduku kan laarin wọn. Fani Kayọde loun fara mọ igbesẹ Sunday Igboho lori bo ṣe n ja fun awọn eeyan ẹ nilẹ Yoruba, ati pe oju ti oun fi wo ọkunrin aṣaaju ogun yii, eeyan kan to ṣetan lati fọwọsowọpọ pẹlu ẹnikẹni to ba n wa alaafia nilẹ Yoruba ni. Ninu ọrọ Sunday Igboho loun ti sọ pe oun fara mọ ohun ti Fani Kayọde sọ, nitori oun ko ni i gba janduku darandaran kankan laaye lati ba ilẹ Yoruba jẹ.


Hijaabu da wahala silẹ, nijọba ba ti awọn ileewe pa ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Ijọba ipinlẹ Kwara ti paṣẹ pe kawọn ileewe mẹwaa kan di titi pa nitori wahala to n ṣẹlẹ lori lilo ibori ta a mọ si hijaabu fawọn ọmọleewe to jẹ Musulumi, paapaa awọn ileewe tajọ ẹlẹsin Kristẹni da silẹ, ṣugbọn ti wọn wa labẹ isakoso ijọba ipinlẹ Kwara. Atẹjade kan latọwọ Akọwe agba ẹka to n mojuto eto ẹkọ ni Kwara, Arabinrin Mary Kẹmi Adeọṣun, lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, ni awọn ileewe ọhun yoo ṣi wa ni titi na tijọba fi maa yanju wahala ti lilo ibori naa da silẹ. Awọn ileewe ọhun ni; C&S College, Sabo Oke, ST. Anthony College, Ọffa Road, ECWA School, Ọja Iya, Surulere Baptist Secondary School, Bishop Smith Secondary School, Agba Dam, CAC Secondary School, Asa Dam, St. Barnabas Secondary School Sabo Oke, St. John School Maraba, St. Williams Secondary School, Taiwo Isalẹ, ati St. James Secondary School, Maraba. ALAROYE gbọ pe l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni ileewe girama kan nigboro Ilọrin, Baptist LGEA School, le awọn akẹkọọ kan sita nitori pe wọn wọ hijaabu. Lọna ati pana wahala naa, ijọba Kwara pe awọn adari ẹsin, Musulumi ati Kristẹni, sipade, lati jọ jiroro lori ẹ. Nibi ipade naa nijọba ti gbe igbimọ kan kalẹ. Awọn olori ẹsin naa gba ijọba nimọran lori bi wọn ṣe le yanju ọrọ naa lọna ti alaafia yoo fi wa.


ALAROYE gbọ pe l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni ileewe girama kan nigboro Ilọrin, Baptist LGEA School, le awọn akẹkọọ kan sita nitori pe wọn wọ hijaabu. Lọna ati pana wahala naa, ijọba Kwara pe awọn adari ẹsin, Musulumi ati Kristẹni, sipade, lati jọ jiroro lori ẹ. Nibi ipade naa nijọba ti gbe igbimọ kan kalẹ. Awọn olori ẹsin naa gba ijọba nimọran lori bi wọn ṣe le yanju ọrọ naa lọna ti alaafia yoo fi wa. Igbakeji gomina Kwara, Kayọde Alabi, lo dari ipade naa. O rọ awọn adari ẹsin mejeeji lati maa gbe pọ ninu ifẹ ki wọn si gba alaafia laaye. O ni ki wọn fọwọsowọpọ lati tọ awọn ọmọ lọna ti wọn ko fi ni i maa ri ẹgbẹ wọn bii ọta.


Igbakeji gomina Kwara, Kayọde Alabi, lo dari ipade naa. O rọ awọn adari ẹsin mejeeji lati maa gbe pọ ninu ifẹ ki wọn si gba alaafia laaye. O ni ki wọn fọwọsowọpọ lati tọ awọn ọmọ lọna ti wọn ko fi ni i maa ri ẹgbẹ wọn bii ọta. Awọn to jẹ ọmọ igbimọ naa ni; Igbakeji gomina (Alaga), aṣoju mẹta-mẹta lati ẹsin kọọkan, adari ilu meji, Sẹnatọ Suleiman Ajadi, Ọmọọba Sunday Fagbemi; Akọwe agba ẹka eto idajọ ati lẹka eto ẹkọ, awọn Oluranlọwọ pataki fun gomina lori ẹsin (Kristẹni ati Musulumi), ati akọwe iroyin gomina Kwara.


Awọn to jẹ ọmọ igbimọ naa ni; Igbakeji gomina (Alaga), aṣoju mẹta-mẹta lati ẹsin kọọkan, adari ilu meji, Sẹnatọ Suleiman Ajadi, Ọmọọba Sunday Fagbemi; Akọwe agba ẹka eto idajọ ati lẹka eto ẹkọ, awọn Oluranlọwọ pataki fun gomina lori ẹsin (Kristẹni ati Musulumi), ati akọwe iroyin gomina Kwara.


Iṣẹ afara orita Ọlaiya yoo pari laaarin oṣu mẹsan-an – Oyetọla

Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Gboyega Oyetọla, ti sọ pe oṣu mẹsan-an pere nijọba oun yoo fi ṣiṣẹ afara nla ti wọn fẹẹ ṣe si orita Ọlaiya, niluu Oṣogbo. L’Ojọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni gomina sọrọ idaniloju naa lasiko to n ṣefilọlẹ iṣẹ afara naa. O ni afojusun ijọba lori rẹ ni lati din bi ijamba ọkọ ati ti ọkada ṣe maa n fi gbogbo igba ṣẹlẹ lorita nla naa ku. Iṣẹ afara nla naa, eleyii tijọba gbe fun ileeṣẹ Messrs Peculiar Ultimate Concerns Limited, ni gomina sọ pe ijọba yoo na owo to le diẹ ni biliọnu mẹta naira (#3,108,379,829.76) le lori. O ni ileeṣẹ to fẹẹ ṣe afara naa yoo kọkọ bẹrẹ iṣẹ lori rẹ, ko too di pe ijọba yoo bẹrẹ si i da owo naa pada diẹdiẹ kijọba le rowo gbọ bukata mi-in laarin ilu, eleyii ti wọn n pe ni Alternative Project Funding Approach). Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe iṣẹ afara naa ko ni i da awọn iṣẹ idagbasoke yooku bii ipese eto-ẹkọ, eto ilera, idagbsoke eto ọrọ-aje, sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ ijọba, sisan owo awọn oṣiṣẹ-fẹyinti ati bẹẹ bẹẹ lọ duro rara.


Iṣẹ afara nla naa, eleyii tijọba gbe fun ileeṣẹ Messrs Peculiar Ultimate Concerns Limited, ni gomina sọ pe ijọba yoo na owo to le diẹ ni biliọnu mẹta naira (#3,108,379,829.76) le lori. O ni ileeṣẹ to fẹẹ ṣe afara naa yoo kọkọ bẹrẹ iṣẹ lori rẹ, ko too di pe ijọba yoo bẹrẹ si i da owo naa pada diẹdiẹ kijọba le rowo gbọ bukata mi-in laarin ilu, eleyii ti wọn n pe ni Alternative Project Funding Approach). Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe iṣẹ afara naa ko ni i da awọn iṣẹ idagbasoke yooku bii ipese eto-ẹkọ, eto ilera, idagbsoke eto ọrọ-aje, sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ ijọba, sisan owo awọn oṣiṣẹ-fẹyinti ati bẹẹ bẹẹ lọ duro rara. O waa rọ awọn araalu lati fara da asiko yii pẹlu ijọba, niwọn igba to jẹ pe orita Ọlaiya naa bọ si aarin-gbungbun ilu Oṣogbo, o ni ki wọn maa fi suuru gba awọn ọna kọọkan tijọba ti ṣeto silẹ. Ninu ọrọ ikini kaabọ rẹ, kọmiṣanna fun iṣẹ-ode ati igboke-gbodo ọkọ nipinlẹ Ọṣun, Ẹnjinnia Rẹmi Ọmọwaye gboṣuba fun afojusun rere ti gomina ni fun ipinlẹ Ọṣun lai fi ti bi eto ọrọ-aje ṣe da lagbaaye ṣe rara. O ni yatọ si pe afara naa yoo din ijamba ọkọ ku, yoo tun pinwọ sunkẹrẹ-fakẹrẹ lagbegbe naa.


O waa rọ awọn araalu lati fara da asiko yii pẹlu ijọba, niwọn igba to jẹ pe orita Ọlaiya naa bọ si aarin-gbungbun ilu Oṣogbo, o ni ki wọn maa fi suuru gba awọn ọna kọọkan tijọba ti ṣeto silẹ. Ninu ọrọ ikini kaabọ rẹ, kọmiṣanna fun iṣẹ-ode ati igboke-gbodo ọkọ nipinlẹ Ọṣun, Ẹnjinnia Rẹmi Ọmọwaye gboṣuba fun afojusun rere ti gomina ni fun ipinlẹ Ọṣun lai fi ti bi eto ọrọ-aje ṣe da lagbaaye ṣe rara. O ni yatọ si pe afara naa yoo din ijamba ọkọ ku, yoo tun pinwọ sunkẹrẹ-fakẹrẹ lagbegbe naa. Bakan naa ni alaga ileeṣẹ ti yoo ṣe afara naa, Abel Adeleke, fi da ijọba atawọn eeyan ipinlẹ Ọṣun loju pe iṣẹ naa ko ni i falẹ rara, yoo si jẹ alo-pẹ-pẹ-pẹ.


Bakan naa ni alaga ileeṣẹ ti yoo ṣe afara naa, Abel Adeleke, fi da ijọba atawọn eeyan ipinlẹ Ọṣun loju pe iṣẹ naa ko ni i falẹ rara, yoo si jẹ alo-pẹ-pẹ-pẹ.


Ileeṣẹ ọlọpaa wọ awọn olukọ to fẹhonu han lọ sile-ẹjọ n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Ọjọbọ, Tọsidee, nileeṣẹ ọlọpaa wọ awọn olufẹhonu han mẹfa tọwọ tẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, fun didi oju titi ati ṣiṣe idiwọ fawọn araalu to n ṣiṣẹ oojọ wọn lasiko ti wọn n fẹdun ọkan wọn han, lọ sile-ẹjọ Magisreeti tilu Ilọrin. Awọn olujẹjọ naa ni; Isiaka Toyin to n gbe agbegbe Alanamu, Mohammad Solihu Ọlayinka, to n gbe lagboole Owonwami, l’Oke-Suna, Salaudeen Abubakar lati agboole Oke-Ose, l’Oke-Suna, Ibrahim Alabi, to n gbe ni Federal Housing Estate, Ilọrin, Adewale Abdulazeez, to n gbe ni Ganiki phase ll, ni Sango, ati Aransiọla Olubukun, ti Ga’a Akanbi. Lara ẹsun ti wọn tun fi kan wọn ni aigbọran si aṣẹ ijọba, igbimọ-pọ lati huwa ọdaran ati dida alaafia ilu ru. Agbẹjọro ijọba, Insipẹkitọ Adewumi Johnson, rọ ile-ẹjọ lati ma gba oniduuro wọn, nitori pe o le ṣe akoba fun iwadii to n lọ lọwọ. Ṣugbọn agbẹjọro awọn olujẹjọ naa, Abdullahi Akewuṣọla, bẹ ile-ẹjọ fun beeli wọn, o ni ẹsun ti wọn fi kan wọn ki i ṣe ẹsun ọdaran rara, fun idi eyi ofin faaye beeli gba wọn. O ṣeleri pe wọn ko ni i ṣi anfaani naa lo bi ile-ẹjọ ba gba oniduuro wọn.


Agbẹjọro ijọba, Insipẹkitọ Adewumi Johnson, rọ ile-ẹjọ lati ma gba oniduuro wọn, nitori pe o le ṣe akoba fun iwadii to n lọ lọwọ. Ṣugbọn agbẹjọro awọn olujẹjọ naa, Abdullahi Akewuṣọla, bẹ ile-ẹjọ fun beeli wọn, o ni ẹsun ti wọn fi kan wọn ki i ṣe ẹsun ọdaran rara, fun idi eyi ofin faaye beeli gba wọn. O ṣeleri pe wọn ko ni i ṣi anfaani naa lo bi ile-ẹjọ ba gba oniduuro wọn. Adajọ A.A Abioye gba beeli wọn pẹlu ẹgbẹrun lọ́nà igba naira ati oniduuro meji to n gbe lagbegbe kootu naa. O ni ọkan lara oniduuro naa gbọdọ jẹ ibatan awọn olujẹjọ ọhun, bẹẹ si ni ekeji gbọdọ jẹ oṣiṣẹ ijọba nipinlẹ Kwara. Adajọ sun igbẹjọ naa si ọjọ kẹrin, oṣu kẹta, ọdun yii.


Adajọ A.A Abioye gba beeli wọn pẹlu ẹgbẹrun lọ́nà igba naira ati oniduuro meji to n gbe lagbegbe kootu naa. O ni ọkan lara oniduuro naa gbọdọ jẹ ibatan awọn olujẹjọ ọhun, bẹẹ si ni ekeji gbọdọ jẹ oṣiṣẹ ijọba nipinlẹ Kwara. Adajọ sun igbẹjọ naa si ọjọ kẹrin, oṣu kẹta, ọdun yii. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lọwọ ọlọpaa tẹ wọn fẹsun titapa si ofin Covid-19. Labẹ asia awọn olukọ tijọba ana gba siṣẹ, ṣugbọn tijọba to wa lori ipo juwe ile fun, eyi ti wọn n pe ni (Sunset Teachers), ni awọn olufẹhonu han ọ̀hún to jokoo soju ọna Ahmadu Bello, ti wọn si di irinna ọkọ loju ọna naa lọwọ. Ohun tijọba to wa nipo bayii sọ ni pe ilana tijọba ana fi gba wọn sẹnu iṣẹ lodi sofin, ati pe ọpọlọpọ lara wọn ni ko ni iwe-ẹri iṣẹ olukọ ti wọn gba wọn si, fun idi eyi, ki wọn gba ile wọn lọ.


Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lọwọ ọlọpaa tẹ wọn fẹsun titapa si ofin Covid-19. Labẹ asia awọn olukọ tijọba ana gba siṣẹ, ṣugbọn tijọba to wa lori ipo juwe ile fun, eyi ti wọn n pe ni (Sunset Teachers), ni awọn olufẹhonu han ọ̀hún to jokoo soju ọna Ahmadu Bello, ti wọn si di irinna ọkọ loju ọna naa lọwọ. Ohun tijọba to wa nipo bayii sọ ni pe ilana tijọba ana fi gba wọn sẹnu iṣẹ lodi sofin, ati pe ọpọlọpọ lara wọn ni ko ni iwe-ẹri iṣẹ olukọ ti wọn gba wọn si, fun idi eyi, ki wọn gba ile wọn lọ. Lati bii ọsẹ meloo kan sẹyin lawọn eeyan ọhun ti n fapa janu, wọn fẹdun ọkan wọn sijọba lori bo ṣe gbaṣẹ lọwọ wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro, paapaa ọlọpaa, ko da wọn lọwọ kọ latigba ti wọn ti n fẹhonu wọn han wọọrọwọ, ṣugbọn igbesẹ ti wọn gbe l’Ojọruu lati ṣediwọ fawọn araalu to n ṣiṣẹ oojo wọn lọna ti wọn ti pa naa lo mu kawọn ọlọpaa lọọ ko lara wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni ẹtọ gbogbo ọmọ orilẹ-ede yii ni lati fẹhonu han lalaafia, ṣugbọn iru ifẹhonu han bẹẹ ko gbọdọ jẹ idiwọ fun araalu.


Lati bii ọsẹ meloo kan sẹyin lawọn eeyan ọhun ti n fapa janu, wọn fẹdun ọkan wọn sijọba lori bo ṣe gbaṣẹ lọwọ wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro, paapaa ọlọpaa, ko da wọn lọwọ kọ latigba ti wọn ti n fẹhonu wọn han wọọrọwọ, ṣugbọn igbesẹ ti wọn gbe l’Ojọruu lati ṣediwọ fawọn araalu to n ṣiṣẹ oojo wọn lọna ti wọn ti pa naa lo mu kawọn ọlọpaa lọọ ko lara wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni ẹtọ gbogbo ọmọ orilẹ-ede yii ni lati fẹhonu han lalaafia, ṣugbọn iru ifẹhonu han bẹẹ ko gbọdọ jẹ idiwọ fun araalu. O ni Ọga ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Mohammed Lawal Bagega, fi da araalu loju pe aabo to peye wa fun dukia ati ẹmi wọn. O ṣekilọ fawọn to ba fẹẹ tẹ ofin loju lati jawọ kia, bi bẹẹ kọ wọn yoo kan idin ninu iyọ.


O ni Ọga ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Mohammed Lawal Bagega, fi da araalu loju pe aabo to peye wa fun dukia ati ẹmi wọn. O ṣekilọ fawọn to ba fẹẹ tẹ ofin loju lati jawọ kia, bi bẹẹ kọ wọn yoo kan idin ninu iyọ.


Yoo to ogun ọdun ki Naijiria too bọ lọwọ Boko Haram–Ọga ṣọja tẹlẹ

Faith Adebọla Ọga awọn ṣọja to ṣẹṣẹ kuro nipo laipẹ yii, Ọgagun-fẹyinti Tukur Buratai, ti sọ pe kẹnikẹni ma fọkan si i pe ọrọ eto aabo to mẹhẹ lasiko yii yoo lọ bọrọ, o lo ṣi maa to ogun ọdun ki alaafia too le jọba, iyẹn bijọba o ba kaaarẹ. Buratai sọrọ ọhun l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nigba to n fara han niwaju awọn aṣofin agba l’Abuja, nibi ti wọn ti n gbe ọrọ rẹ yẹwo fun ipo aṣoju ilẹ wa ti Buhari fẹẹ yan oun atawọn ẹlẹgbẹ rẹ si. Ọga ṣọja naa sọ pe teeyan ba maa sọrọ sibi tọrọ wa, aipẹ yii lawọn ologun ṣẹṣẹ sunwọn si i lori iṣẹ otẹlẹmuyẹ ati iwadii, o ni latẹyinwa, awọn ki i ri nnkan kan gbọ titi tawọn eeṣin-o-kọ’ku ẹda naa fi maa ṣe akọlu sawọn. O ni, “Ileeṣẹ ologun nikan ko le da yanju iṣoro aabo to mẹhẹ. O yẹ kawọn nnkan bii ileewosan, ileewe, ọna to ja geere, atawọn nnkan mi-in to maa fihan pe awọn agbegbe wọnyẹn n rọwọ ijọba wa nibẹ, dipo ti gbogbo ẹ kan maa fi jẹ papa ati oko gbalasa lasan. “Tawọn aaye tẹnikẹni ki i de wọnyẹn ba ṣi wa bẹẹ, ko le rọrun lati ṣẹgun awọn Boko Haraamu, awọn janduku ati awọn agbebọn wọnyẹn, tori wọn aa ṣi maa ribi sa pamọ si.


O ni, “Ileeṣẹ ologun nikan ko le da yanju iṣoro aabo to mẹhẹ. O yẹ kawọn nnkan bii ileewosan, ileewe, ọna to ja geere, atawọn nnkan mi-in to maa fihan pe awọn agbegbe wọnyẹn n rọwọ ijọba wa nibẹ, dipo ti gbogbo ẹ kan maa fi jẹ papa ati oko gbalasa lasan. “Tawọn aaye tẹnikẹni ki i de wọnyẹn ba ṣi wa bẹẹ, ko le rọrun lati ṣẹgun awọn Boko Haraamu, awọn janduku ati awọn agbebọn wọnyẹn, tori wọn aa ṣi maa ribi sa pamọ si. “Kijọba si to le ṣaṣepari awọn nnkan ti mọ sọ yii atawọn nnkan mi-in to yẹ, ti eto aabo ko ba gbopọn, ki i ṣe ọrọ ọdun kan si meji, aa to ogun ọdun ti ko ba ju bẹẹ lọ. “Nibi tọrọ de bayii, awọn eeyan buruku ti wọ aarin ilu, ki i ṣe inu igbo nikan ni wọn wa mọ, eyi lo si mu kọrọ naa tubọ ṣoro si i. A maa nilo imọ ẹrọ igbalode ati awọn irinṣẹ to n ba intanẹẹti ṣiṣẹ ka too le bori wọn, ipenija nla si niyẹn fun ijọba.” Yatọ si Buratai, awọn olori ileeṣẹ ologun yooku ti wọn ṣẹṣẹ fipo silẹ naa wa nibi ijooko ayẹwo ọhun.


“Kijọba si to le ṣaṣepari awọn nnkan ti mọ sọ yii atawọn nnkan mi-in to yẹ, ti eto aabo ko ba gbopọn, ki i ṣe ọrọ ọdun kan si meji, aa to ogun ọdun ti ko ba ju bẹẹ lọ. “Nibi tọrọ de bayii, awọn eeyan buruku ti wọ aarin ilu, ki i ṣe inu igbo nikan ni wọn wa mọ, eyi lo si mu kọrọ naa tubọ ṣoro si i. A maa nilo imọ ẹrọ igbalode ati awọn irinṣẹ to n ba intanẹẹti ṣiṣẹ ka too le bori wọn, ipenija nla si niyẹn fun ijọba.” Yatọ si Buratai, awọn olori ileeṣẹ ologun yooku ti wọn ṣẹṣẹ fipo silẹ naa wa nibi ijooko ayẹwo ọhun. Lara wọn ni Abayọmi Ọlọniṣakin, Ibok Ekwe, Sadique Abubakar ati Muhammad S. Usman.


Lara wọn ni Abayọmi Ọlọniṣakin, Ibok Ekwe, Sadique Abubakar ati Muhammad S. Usman.


Ẹjọ ti ku s’Ake, ọga kọsitọọmu tẹlẹ ti EFCC n ba ṣẹjọ ti ku o

Faith Adebọla Ọga agba tẹlẹ fun ileeṣẹ aṣọbode ilẹ wa (Nigeria Customs Service), Ọgbẹni Abdullahi Dikko, to n jẹjọ ẹṣun iwa ajẹbanu ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku lọwọ ti dagbere faye. Ọsan Ọjọbọ, Tọsidee yii, lọkunrin ọmọ bibi ilu Musawa, nipinlẹ Katsina, naa ku lẹni ọgọta ọdun (60) lẹyin ti aisan buruku kan ti n ba a finra fun ọpọ ọdun. Laarin ọdun 2009 si 2015 loloogbe naa wa nipo ọga agba ileeṣẹ kọsitọọmu, iyẹn lasiko iṣejọba Goodluck Jonathan. Gẹrẹ to ti kuro nipo naa lawọn ajọ to n gbogbun ti iwa jibiti, ṣiṣe owo ilu mọkumọku, EFCC ati ICPC, ti fẹsun kan an ti wọn si wọ ọ lọ sile-ẹjọ, wọn lo lo ipo rẹ lati ṣe magomago awọn owo to yẹ ko fi jiṣẹ funjọba, ṣugbọn to jẹ apo ara rẹ lowo wọlẹ si. Ori igbẹjọ yii lo wa ti EFCC fi gbẹse le awọn ile rẹ kan, atawọn ọkọ bọginni tọkunrin naa ko jọ. Ṣugbọn nitori ailera rẹ, ile-ẹjọ yọnda beeli fun un, ko le lọọ gba itọju.


Gẹrẹ to ti kuro nipo naa lawọn ajọ to n gbogbun ti iwa jibiti, ṣiṣe owo ilu mọkumọku, EFCC ati ICPC, ti fẹsun kan an ti wọn si wọ ọ lọ sile-ẹjọ, wọn lo lo ipo rẹ lati ṣe magomago awọn owo to yẹ ko fi jiṣẹ funjọba, ṣugbọn to jẹ apo ara rẹ lowo wọlẹ si. Ori igbẹjọ yii lo wa ti EFCC fi gbẹse le awọn ile rẹ kan, atawọn ọkọ bọginni tọkunrin naa ko jọ. Ṣugbọn nitori ailera rẹ, ile-ẹjọ yọnda beeli fun un, ko le lọọ gba itọju. Ẹnu beeli ọhun lo wa, ti wọn n sun igbẹjọ siwaju lọpọ igba latari ailera rẹ, kọlọjọ too de yii.


Ẹnu beeli ọhun lo wa, ti wọn n sun igbẹjọ siwaju lọpọ igba latari ailera rẹ, kọlọjọ too de yii.


Tori Jakande, wọn ti gbogbo ọja pa l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Titi pa ni gbogbo ọja yoo wa l’Ekoo lọjọ Ẹti, Furaidee, opin ọsẹ yii latari eto adura pataki to maa waye ni iranti ọjọ kẹjọ ti gomina ipinlẹ Eko nigba kan, Oloye Lateef Kayọde Jakande jade laye. Iyalọja agba fun gbogbo ipinlẹ Eko, Abilekọ Fọlaṣade Tinubu-Ojo, lo kede eyi l’Ọjọbọ, Tọsidee, o ni awọn gbe igbesẹ naa lati bu ọla fun ẹni ti ọla tọ si, ati lati sami ẹyẹ fun ipapoda agba oṣelu naa. Abilekọ Tinubu-Ojo rọ gbogbo awọn babalọja ati iyalọja atawọn igbimọ alakooso awọn ọja kaakiri origun mẹrẹẹrin ipinlẹ Eko lati ri i pe wọn tẹle aṣẹ yii, ki wọn ma ṣe silẹkun ọja fun ẹnikẹni, lati fi kẹdun fun Baba Jakande. “Gbogbo wa la mọ pe gomina ana nipinlẹ Eko yii lo asiko ati iṣejọba rẹ lati tun ilu Eko ṣe, ko si pọ ju ta a ba ya ọjọ kan sọtọ fun iru eeyan bẹẹ, ohun to daa ni. Mo rọ gbogbo ẹyin adari ati alakooso ọja lati tẹle aṣẹ yii.” Bẹẹ ni iyalọja agba naa sọ. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọbọ, ọjọ kọkanla, oṣu keji, ọdun yii, ni Lateef Jakande, to jẹ gomina akọkọ fun ipinlẹ Eko labẹ ijọba oloṣelu jade laye lẹni ọdun mọkanlelaaadọrun-un, ti wọn si sin oku rẹ tiyi-tẹyẹ lọjọ keji, ọjọ Ẹti, Furaidee, si itẹkuu kan to wa lagbegbe Ikoyi.


“Gbogbo wa la mọ pe gomina ana nipinlẹ Eko yii lo asiko ati iṣejọba rẹ lati tun ilu Eko ṣe, ko si pọ ju ta a ba ya ọjọ kan sọtọ fun iru eeyan bẹẹ, ohun to daa ni. Mo rọ gbogbo ẹyin adari ati alakooso ọja lati tẹle aṣẹ yii.” Bẹẹ ni iyalọja agba naa sọ. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọbọ, ọjọ kọkanla, oṣu keji, ọdun yii, ni Lateef Jakande, to jẹ gomina akọkọ fun ipinlẹ Eko labẹ ijọba oloṣelu jade laye lẹni ọdun mọkanlelaaadọrun-un, ti wọn si sin oku rẹ tiyi-tẹyẹ lọjọ keji, ọjọ Ẹti, Furaidee, si itẹkuu kan to wa lagbegbe Ikoyi. Ọpọ ibanikẹdun, iranti rere ati idaro lo ti n rọjo latigba ti baba naa ti doloogbe. Awọn ọmọ, ọmọọmọ ati iyawo lo gbẹyin baba yii


Ọpọ ibanikẹdun, iranti rere ati idaro lo ti n rọjo latigba ti baba naa ti doloogbe. Awọn ọmọ, ọmọọmọ ati iyawo lo gbẹyin baba yii


Wọn ti sinku Tobacco, gomina awọn onifuji ipinlẹ Ogun to ku lojiji

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi wọn ba n sọ pe iku ẹnikan ba awọn eeyan lojiji, iku to pa Alaaji Taofeek Adeyinka tawọn eeyan mọ si Tobacco, l’Abẹokuta ni. Igba ti wọn n sinku ẹ laaarọ Ọjọbọ, ọjọ kejidinlogun, oṣu keji yii, lawọn mi-in too gbagbọ pe gomina awọn onifuji ninu ẹgbẹ FUMAN ipinlẹ Ogun naa ti jade laye loootọ. Ko si kinni kan to ṣe Tobacco tawọn eeyan tun mọ si Itẹlọrun 1, tẹlẹ. Ninu ọrọ ti Alhaaji Ishọla Mofọlọrunṣọ Akerele to jẹ Ààrẹ ẹgbẹ awọn akẹkọọ to kawe jade ni St. John’s Anglican High School, Kutọ, l’Abẹokuta, lọdun 1985 si 1986, sọ lo ti fidi ẹ múlẹ̀ pe ẹgbẹ kan inu ni oloogbe naa sọ pe o n run oun laaarọ Ọjọruu, o ni inu naa n fa oun so, o si lọ sọsobitu. Inu ohun lo run un dalẹ ọjọ naa to fi dagbere faye. Ọkan ninu awọn akẹkọọ ọdun 1985 si 86 naa ni Oloogbe Tobacco.


Ninu ọrọ ti Alhaaji Ishọla Mofọlọrunṣọ Akerele to jẹ Ààrẹ ẹgbẹ awọn akẹkọọ to kawe jade ni St. John’s Anglican High School, Kutọ, l’Abẹokuta, lọdun 1985 si 1986, sọ lo ti fidi ẹ múlẹ̀ pe ẹgbẹ kan inu ni oloogbe naa sọ pe o n run oun laaarọ Ọjọruu, o ni inu naa n fa oun so, o si lọ sọsobitu. Inu ohun lo run un dalẹ ọjọ naa to fi dagbere faye. Ọkan ninu awọn akẹkọọ ọdun 1985 si 86 naa ni Oloogbe Tobacco. Akọwe ẹgbẹ wọn, Nurean Bakennẹ, ṣàlàyé pe lati ileewe lo ti n kọ fuji, pupọ ninu awọn maa n gberin lẹyin rẹ nígbà yẹn ko too di pe kaluku gba ọna tirẹ lọ. O ni bawọn ba fẹẹ ṣe ipejọpọ ọlọdọọdun lẹyin tawọn kúrò nileewe, Tobacco lo maa n waa kọrin fawọn. O ṣapejuwe ọkunrin tọjọ ori ẹ ko ju aadọta lọ naa bii ọmọluabi tootò, o ni bawọn ẹgbẹ gbogbo to wa yoo ṣe maa ranti rẹ si rere niyẹn.


Akọwe ẹgbẹ wọn, Nurean Bakennẹ, ṣàlàyé pe lati ileewe lo ti n kọ fuji, pupọ ninu awọn maa n gberin lẹyin rẹ nígbà yẹn ko too di pe kaluku gba ọna tirẹ lọ. O ni bawọn ba fẹẹ ṣe ipejọpọ ọlọdọọdun lẹyin tawọn kúrò nileewe, Tobacco lo maa n waa kọrin fawọn. O ṣapejuwe ọkunrin tọjọ ori ẹ ko ju aadọta lọ naa bii ọmọluabi tootò, o ni bawọn ẹgbẹ gbogbo to wa yoo ṣe maa ranti rẹ si rere niyẹn. Iyawo kan, Funmilayọ Adeyinka, aati ọmọ mẹ́ta torukọ wọn n jẹ Taofeekat, Anjọla ati Ọlọrunwa lo fi saye lọ. Ile rẹ to wa n’Ijeun Tuntun, l’Abẹokuta, ni wọn sin in si. Gbogbo eeyan to mọ Tobacco l’Abẹokuta lo n daro iku rẹ, bẹrẹ latori awọn onifuji, titi kan awọn onijuju atawọn olorin ẹmi, kaluku n sọ pe oninuure lọ.


Iyawo kan, Funmilayọ Adeyinka, aati ọmọ mẹ́ta torukọ wọn n jẹ Taofeekat, Anjọla ati Ọlọrunwa lo fi saye lọ. Ile rẹ to wa n’Ijeun Tuntun, l’Abẹokuta, ni wọn sin in si. Gbogbo eeyan to mọ Tobacco l’Abẹokuta lo n daro iku rẹ, bẹrẹ latori awọn onifuji, titi kan awọn onijuju atawọn olorin ẹmi, kaluku n sọ pe oninuure lọ.


Buhari yan ọga ileeṣẹ sifu difẹnsi ati ọgba-ẹwọn, Hausa lawọn mejeeji

Faith Adebọla Ọgbẹni Ahmed Abubakar Audi nijọba fọwọ si bayii lati di ọga agba tuntun fun ileeṣẹ Sifu Difẹnsi (Nigeria Security and Civil Defence Corps) ilẹ wa. Aarẹ Muhammadu Buhari lo buwọ lu iyansipo ọkunrin naa l’Ọjọbọ, Tọsidee, niluu Abuja. Ẹni tuntun yii maa gbaṣẹ lọwọ Ọgbẹni Abdullahi Gana Muhammadu, to ti wa nipo naa tẹlẹ. Ninu atẹjade kan lati ọfiisi Alukoro ẹka ileeṣẹ to n ri si ọrọ abẹlẹ nilẹ wa, Ọgbẹni Mohammed Manga, o sọ pe niṣe ni Buhari fẹsọ ṣayẹwo awọn ti wọn dabaa fun ipo naa lati mọ bi wọn ṣe tẹwọn, ti wọn si kunju oṣuwọn si, ko too buwọ lu Audi lati dipo naa mu. Bakan naa, atẹjade ọhun tun fidi rẹ mulẹ pe Aarẹ Buhari ti yan Ọgbẹni Haliru Nababa lati bọ si ipo ọga agba ileeṣẹ to n bojuto ọgba ẹwọn lorileede yii, Nigeria Correctional Service. Minisita fun ileeṣẹ ọrọ abẹle ti ranṣẹ ikini ku oriire sawọn mejeeji ti wọn ṣẹṣẹ yan wọnyi, o si gba wọn niyanju lati ṣiṣẹ pẹlu awọn ẹka agbofinro to ku, ki wọn si lo aaye tuntun yii lati mu ilọsiwaju ba awọn ileeṣẹ ti wọn fi wọn ṣolori ẹ.


Okorie wọṣọ ọlọpaa, Usman wọ ti ṣọja, ni wọn ba fi n lu jibiti kiri Eko

Faith Adebọla, Eko Ẹwọn ti n run nimu awọn ọkunrin meji kan tọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ṣẹṣẹ ba, Okorie Anya, ẹni ọdun marundinlaaadọta, ati Usman Ali, ẹni ọdun mọkanlelogun, aṣọ ọlọpaa ati ti ṣọja lawọn mejeeji fi n lu jibiti l’Ekoo, ti wọn fi mu wọn. Okorie to n wọṣọ ọlọpaa, Ojule keje, Opopona Alabata, lagbegbe Ikọtun, nipinlẹ Eko, loun n gbe, ṣugbọn boya tori ki awọn ti wọn mọ ọn dele ma le tu aṣiri rẹ ni o, boya agbegbe Ketu si ni ọkanjuwa rẹ so si ni o, oun nikan lo le sọ, to fi jẹ pe Ketu lo maa n wa lojoojumọ, ibẹ lo ti n ṣe bii ọlọpaa tootọ, to si n fi yunifọọmu ọlọpaa to ko sọrun lu araalu ni jibiti. Usman ni tiẹ, Ojule kọkanlelaaadọta, Opopona Ali Balogun, lagbegbe Ijọra Oloye, ni wọn loun n gbe, ṣugbọn awọn ọlọpaa teṣan Surulere ni wọn mu un pẹlu yunifọọmu ṣọja eke to wọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, sọ pe ipo inpẹkitọ ni Okorie n sọ fawọn eeyan pe oun wa ninu iṣẹ ọlọpaa, okun ati irawọ inpẹkitọ naa lo si wa lejika ẹ, ṣugbọn wọn ni feeki lawọn ami idanimọ wọnyẹn, okun naa kan jọ tileeṣẹ ọlọpaa ni, wọn ki i ṣe ojulowo rara. Awọn nnkan mi-in ti wọn tun ka mọ afurasi ọdaran yii lọwọ nigba ti wọn lọọ yẹ ile ẹ wo ni fila ọlọpaa mòpóò (mopol) meji, okun ẹ̀yẹ ọlọpaa meji, ṣokoto ọlọpaa meji, ẹwu awọtẹlẹ ọlọpaa mopoo meji, ọbẹ, atawọn ẹsibiiti mi-in. Ileeṣẹ ọlọpaa lawọn ti pari iwe ẹsun awọn afurasi mejeeji yii, ẹsun pipe ara wọn ni ohun ti wọn ko jẹ ati fifi dukia ijọba lu jibiti ni wọn fi kan wọn.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, sọ pe ipo inpẹkitọ ni Okorie n sọ fawọn eeyan pe oun wa ninu iṣẹ ọlọpaa, okun ati irawọ inpẹkitọ naa lo si wa lejika ẹ, ṣugbọn wọn ni feeki lawọn ami idanimọ wọnyẹn, okun naa kan jọ tileeṣẹ ọlọpaa ni, wọn ki i ṣe ojulowo rara. Awọn nnkan mi-in ti wọn tun ka mọ afurasi ọdaran yii lọwọ nigba ti wọn lọọ yẹ ile ẹ wo ni fila ọlọpaa mòpóò (mopol) meji, okun ẹ̀yẹ ọlọpaa meji, ṣokoto ọlọpaa meji, ẹwu awọtẹlẹ ọlọpaa mopoo meji, ọbẹ, atawọn ẹsibiiti mi-in. Ileeṣẹ ọlọpaa lawọn ti pari iwe ẹsun awọn afurasi mejeeji yii, ẹsun pipe ara wọn ni ohun ti wọn ko jẹ ati fifi dukia ijọba lu jibiti ni wọn fi kan wọn. Wọn lawọn mejeeji maa too bẹrẹ si i ṣalaye ohun ti wọn jẹ yo ti wọn fi n fi aṣọ ọlọpaa ati ṣọja lu jibiti


Wọn lawọn mejeeji maa too bẹrẹ si i ṣalaye ohun ti wọn jẹ yo ti wọn fi n fi aṣọ ọlọpaa ati ṣọja lu jibiti


Iwadii bẹrẹ lori bi awọn olowo-ori ṣe ti akẹkọọ m’ọnu ọgba ileewe l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ijọba ipinlẹ ti fesi lori fidio kan to jade sori intanẹẹti laaarọ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ninu eyi ti obinrin kan ti pariwo pe ẹka to n pawo wọle labẹnu fun ipinlẹ naa, Ekiti State Internal Revenue Service, ti awọn ọmọleewe alakọọbẹrẹ mọ ọgba ileewe wọn. Ninu fidio ọhun ni obinrin naa ti ni agbegbe Baṣiri, l’Ado-Ekiti, nileewe ọhun wa, niṣe ni ẹka ijọba ọhun si ti geeti ileewe naa pa, bẹẹ ni wọn ko pada wa lati ṣi i. O ni awọn alaṣẹ ileewe ọhun ti pe awọn to ti geeti ọhun, ṣugbọn wọn ko dahun, bẹẹ iya ni wọn fi n jẹ awọn ọmọ keekeeke ti wọn ti mọle. Nigba to n fesi, Kọmiṣanna feto iroyin, Ọnarebu Akin Ọmọle, sọ pe iwadii ti bẹrẹ kia lori iṣẹlẹ naa, ati pe awọn alaṣẹ ileewe ọhun ti sọ pe ko sẹni to ti ọmọ mọ ibẹ. O waa ni eyi ko ni i di iwadii to n lọ lọwọ, ijọba ko si ni i gba ki ẹnikẹni fiya jẹ araalu, bẹẹ ni esi iwadii yoo jade laipẹ.


Nitori awọn janduku ọmọ ẹgbẹ okunkun, ijọba ti ileewe pa l’Ọṣun

Ijọba ipinlẹ Ọṣun, ti ni ki wọn ti ileewe lfeoluwa Co Educational Grammar School, to wa niluu Osogbo, pa pẹlu bi awọn eeyan kan ti wọn fura si gẹgẹ bii ọmọ ẹgbẹ okunkun ṣe ya wọ ileewe naa pẹlu awọn ohun ija oloro lọwọ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun, Yemisi Ọpalọla, ṣalaye fawọn oniroyin pe awọn ọdọmọkunrin bii ogun ni wọn ya wọ ileewe naa pẹlu ada atawọn ohun ija olori mi-in lati da wahala silẹ. Opalola sọ pe, “Awọn ọga ileewe Ifẹolu, niluu Osogbo, ni wọn ran ni si wa pe awọn ọdọ kan ti wọn to ogun ya wọ ileewe naa pẹlu ada atawọn ohun ija oloro mi-in lọwọ. Loju-ẹsẹ ti a gbọ pe ipe pajawiri yii naa lati ran awọn ẹṣọ agbofinro wa lọ sibẹ. Nibẹ naa ni ọwọ ti tẹ ọkunrin kan ti wọn ti ṣa ladaa lori ati ni apa. Nibẹ naa ni wọn ti sare gbe e lọ si ileewosan, Oṣogbo Central Hospital, fun itọju to peye.” Ṣa o, Oludari agba feto ẹkọ nipinlẹ Ọṣun, Kẹhinde Ọlaniyan, ti ṣalaye idi ti wọn fi sare ti ileewe ọhun pa. O ni, “Ki wahala ti awọn ọdọ ti wọn pe ni ọmọ ẹgbẹ okunkun, ti wọn n pera wọn ni ọmọleewe ọhun da silẹ ma lọọ burẹkẹ ju bẹẹ lọ lo jẹ ka tete paṣẹ pe ki wọn ti ileewe ọhun pa. Oludari agba feto ẹkọ l’Ọṣun ti waa rọ awọn obi ati alagbatọ pe ki kaluku mu ọmọ ẹ sabẹ titi ti ikede mi-in yoo fi waye pe ki wọn pada sileewe ọhun.


Loju-ẹsẹ ti a gbọ pe ipe pajawiri yii naa lati ran awọn ẹṣọ agbofinro wa lọ sibẹ. Nibẹ naa ni ọwọ ti tẹ ọkunrin kan ti wọn ti ṣa ladaa lori ati ni apa. Nibẹ naa ni wọn ti sare gbe e lọ si ileewosan, Oṣogbo Central Hospital, fun itọju to peye.” Ṣa o, Oludari agba feto ẹkọ nipinlẹ Ọṣun, Kẹhinde Ọlaniyan, ti ṣalaye idi ti wọn fi sare ti ileewe ọhun pa. O ni, “Ki wahala ti awọn ọdọ ti wọn pe ni ọmọ ẹgbẹ okunkun, ti wọn n pera wọn ni ọmọleewe ọhun da silẹ ma lọọ burẹkẹ ju bẹẹ lọ lo jẹ ka tete paṣẹ pe ki wọn ti ileewe ọhun pa. Oludari agba feto ẹkọ l’Ọṣun ti waa rọ awọn obi ati alagbatọ pe ki kaluku mu ọmọ ẹ sabẹ titi ti ikede mi-in yoo fi waye pe ki wọn pada sileewe ọhun. Bakan naa ni ileeṣẹ eto ẹkọ nipinlẹ naa ti ṣeleri lati ṣawari awọn janduku to kọ lu ileewe naa, ti wọn yoo si fojun wina ofin.


Bakan naa ni ileeṣẹ eto ẹkọ nipinlẹ naa ti ṣeleri lati ṣawari awọn janduku to kọ lu ileewe naa, ti wọn yoo si fojun wina ofin.


Iya tawọn Fulani yinbọn fun n’Ijẹbu-Oru ti ku o

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ṣe ẹ ranti iya kan, Moronkeji Salami, tawọn Fulani yinbọn fun ni àgbọ̀n, ti wọn tun ṣa ladaa kaakiri ara lasiko to n lọ soko ẹ lọna Ijẹbu-Oru ninu oṣu kin-in-ni, ọdun yii, iya naa ti ku o. Wẹsidee, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji yii, ni obinrin naa ti apapọ orukọ ẹ n jẹ Muslimọt Abẹni Moronkeji Salami, jade laye lẹyin gbogbo inawo ati inira to ti jẹ latari wahala to ṣẹlẹ si i naa. Ọjọ keji rẹ ti i ṣe ọjọ kẹtadinlogun, ni wọn si in nilana Islam. Iwe alẹsode ti wọn fi kede isinku iya naa fidi iku rẹ mulẹ, bẹẹ lawọn to sun mọ idile naa ṣeyẹ ikẹyin fun oloogbe, nipa lilọwọ si isinku alafẹ obinrin ẹni ọdun mẹrindinlaaadọrin(66) naa. Tẹ o ba gbagbe, inu mọto ni Abẹni wa lọjọ ti ikọlu naa waye, saiti rẹ to ti n ṣiṣẹ lọwọ lo n lọ lọna Idofẹ. Ibi kan ti wọn n pe ni Quarry lo de, lọna Ijẹbu-Oru, lọjọ naa, tawọn Fulani ti wọn to mẹjọ fi yọju si i lojiji lati inu igbo, wọn n da maaluu bọ niwaju rẹ. Awọn maaluu yii pọ gidi gẹgẹ bi ọmọ iya yii ṣe ṣalaye, bẹẹ ni tija-tija ni wọn n bọ lọdọ iya to n lọ jẹẹjẹ ẹ naa.


Tẹ o ba gbagbe, inu mọto ni Abẹni wa lọjọ ti ikọlu naa waye, saiti rẹ to ti n ṣiṣẹ lọwọ lo n lọ lọna Idofẹ. Ibi kan ti wọn n pe ni Quarry lo de, lọna Ijẹbu-Oru, lọjọ naa, tawọn Fulani ti wọn to mẹjọ fi yọju si i lojiji lati inu igbo, wọn n da maaluu bọ niwaju rẹ. Awọn maaluu yii pọ gidi gẹgẹ bi ọmọ iya yii ṣe ṣalaye, bẹẹ ni tija-tija ni wọn n bọ lọdọ iya to n lọ jẹẹjẹ ẹ naa. Bi Moronkeji ṣe ri wọn lo fẹẹ sare pada, ṣugbọn wọn bo o, wọn si yinbọn si taya mọto rẹ mẹrẹẹrin, wọn jo o. Iya naa n bẹ wọn pe ki wọn ṣaanu oun, ṣugbọn wọn ko dahun, wọn yinbọn fun n lagbọn, wọn yinbọn fun un lọwọ to jẹ niṣe ni ika atanpako osi rẹ ge danu. Aṣe awọn Fulani naa ko ti i ṣetan pẹlu Abẹni, niṣe ni wọn tun yọ ada ti i, ti wọn ṣa a kaakiri ara. Nigba ti wọn ṣe bẹẹ tan, wọn n ti i nibi to sọrikọ si niwaju mọto rẹ lati mọ boya o ti ku patapata, bẹẹ ni wọn n pe e ni madaamu, madaamu, wọn fẹẹ mọ boya o ti ku patapata tabi ẹmi ṣi wa lara rẹ.


Bi Moronkeji ṣe ri wọn lo fẹẹ sare pada, ṣugbọn wọn bo o, wọn si yinbọn si taya mọto rẹ mẹrẹẹrin, wọn jo o. Iya naa n bẹ wọn pe ki wọn ṣaanu oun, ṣugbọn wọn ko dahun, wọn yinbọn fun n lagbọn, wọn yinbọn fun un lọwọ to jẹ niṣe ni ika atanpako osi rẹ ge danu. Aṣe awọn Fulani naa ko ti i ṣetan pẹlu Abẹni, niṣe ni wọn tun yọ ada ti i, ti wọn ṣa a kaakiri ara. Nigba ti wọn ṣe bẹẹ tan, wọn n ti i nibi to sọrikọ si niwaju mọto rẹ lati mọ boya o ti ku patapata, bẹẹ ni wọn n pe e ni madaamu, madaamu, wọn fẹẹ mọ boya o ti ku patapata tabi ẹmi ṣi wa lara rẹ. Iya naa pirọrọ fun wọn bii ẹni to ku, nigba naa lawọn Fulani yii fi i silẹ, ti wọn wọgbo lọ. Awọn ẹlẹyinju aanu ọlọkọ to n kọja lo ṣaanu Moronkeji, wọn gbe e lọ si ọsibitu meji n’Ijẹbu, awọn iyẹn ko gba a, wọn ni o kọja agbara awọn. Ọsibitu jẹnẹra to wa n’Ikẹja, l’Ekoo, ni wọn pada gbe iya yii wa, wọn gba a nibẹ, wọn si bẹrẹ itọju fun un ki wọn too yọnda rẹ lọ sọsibitu mi-in.


Iya naa pirọrọ fun wọn bii ẹni to ku, nigba naa lawọn Fulani yii fi i silẹ, ti wọn wọgbo lọ. Awọn ẹlẹyinju aanu ọlọkọ to n kọja lo ṣaanu Moronkeji, wọn gbe e lọ si ọsibitu meji n’Ijẹbu, awọn iyẹn ko gba a, wọn ni o kọja agbara awọn. Ọsibitu jẹnẹra to wa n’Ikẹja, l’Ekoo, ni wọn pada gbe iya yii wa, wọn gba a nibẹ, wọn si bẹrẹ itọju fun un ki wọn too yọnda rẹ lọ sọsibitu mi-in. Gbogbo bi wọn ṣe n gbe e kiri naa lo n gba itọju to kun fun inira lawọn ileewosan yii, ọtọ ni fidio igba ti wọn n ba a ran awọn ibi kan lara rẹ, ti iya naa n sunkun pẹlu irora, ọtọ si lasiko ti wọn di i ni bandeeji lori babatutu, ojumọ kan, itọju pẹlu inira kan ni. Bi gbogbo eyi ṣe n lọ ni awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun naa n gbọ, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro wọn nipinlẹ Ogun, si ṣalaye pe awọn ti ri awọn kan mu ninu awọn to kọ lu Moronkeji, o fi atẹjade sita nigba naa, wọn si pada foju awọn tọwọ ba naa han ni Eleweeran. Ṣugbọn oju apa ko jọ oju ara fun Moronkeji Salami mọ, gbogbo inawo-nara awọn eeyan rẹ lati ri i pe o la wahala naa ja ko seso rere.


Gbogbo bi wọn ṣe n gbe e kiri naa lo n gba itọju to kun fun inira lawọn ileewosan yii, ọtọ ni fidio igba ti wọn n ba a ran awọn ibi kan lara rẹ, ti iya naa n sunkun pẹlu irora, ọtọ si lasiko ti wọn di i ni bandeeji lori babatutu, ojumọ kan, itọju pẹlu inira kan ni. Bi gbogbo eyi ṣe n lọ ni awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun naa n gbọ, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro wọn nipinlẹ Ogun, si ṣalaye pe awọn ti ri awọn kan mu ninu awọn to kọ lu Moronkeji, o fi atẹjade sita nigba naa, wọn si pada foju awọn tọwọ ba naa han ni Eleweeran. Ṣugbọn oju apa ko jọ oju ara fun Moronkeji Salami mọ, gbogbo inawo-nara awọn eeyan rẹ lati ri i pe o la wahala naa ja ko seso rere. Nigba to di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji, obinrin rọgbọdọ naa dagbere faye! Eyi lawọn eeyan to gbọ nipa iku naa kaakiri ṣe n sọ pe ogun lọrọ awọn Fulani yii, o ti kuro ni nnkan teeyan yoo kan maa fẹnu lasan royin rẹ, nitori gbogbo oṣẹ ti wọn n ṣe leeyan n ri kaakiri yii, aditi gan-an ko si le sọ pe oun ko mọ pe alaafia ko si lawujọ wa. Ṣa, faili awọn ti wọn mu lori ikọlu iya to n jẹ Moronkeji yii yoo yipada lọdọ awọn ọlọpaa, nitori ipaniyan ti wa ninu ẹsun ti wọn yoo jẹjọ rẹ bayii, wọn yoo ni lati ṣalaye bi iṣu ṣe ku ati bi ọbẹ ṣe bẹ ẹ gan-an .


Nigba to di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji, obinrin rọgbọdọ naa dagbere faye! Eyi lawọn eeyan to gbọ nipa iku naa kaakiri ṣe n sọ pe ogun lọrọ awọn Fulani yii, o ti kuro ni nnkan teeyan yoo kan maa fẹnu lasan royin rẹ, nitori gbogbo oṣẹ ti wọn n ṣe leeyan n ri kaakiri yii, aditi gan-an ko si le sọ pe oun ko mọ pe alaafia ko si lawujọ wa. Ṣa, faili awọn ti wọn mu lori ikọlu iya to n jẹ Moronkeji yii yoo yipada lọdọ awọn ọlọpaa, nitori ipaniyan ti wa ninu ẹsun ti wọn yoo jẹjọ rẹ bayii, wọn yoo ni lati ṣalaye bi iṣu ṣe ku ati bi ọbẹ ṣe bẹ ẹ gan-an .


Ẹyin ọmọ Naijiria, ẹ yee ṣojo, ẹ gbeja ara yin lọwọ awọn agbebọn – Minisita feto aabo

Faith Adebọla Minisita fun eto nilẹ wa, Bashir Magashi, ti gba awọn ọmọ orilẹ-ede yii nimọran pe ki wọn yee ṣojo, ki wọn ma si sọ pe awọn n duro de ileeṣẹ ologun lati gbeja wọn, kawọn naa ṣe gbogbo ohun ti wọn ba le ṣe lati gbeja ara wọn lọwọ awọn agbebọn, awọn ajinigbe atawọn janduku to n halẹ mọ wọn yii. Ọrọ yii jade l’Ọjọruu, Wẹsidee, nigba ti Magashi n fesi si ibeere tawọn akọroyin bi i l’Abuja, nipa bawọn janduku agbebọn kan ṣe ya bo ileewe ijọba Government Science School to wa niluu Kagara, nipinlẹ Niger, ti wọn pa ọmọleewe kan ati oluṣọgba ileewe naa, ti wọn si ji awọn ọmọleewe to ku, awọn olukọ atawọn mọlẹbi wọn bii mejidinlogoji gbe. Ninu fidio kan to tẹ ALAROYE lọwọ nibi ti Minisita naa ti n ṣọrọ, o ni: “Ṣe ẹ ro pe awọn ologun nikan lo ni ojuṣe eto aabo ni? Gbogbo wa lẹnikọọkan la gbọdọ wa lojufo, ka si ri i pe a wa laabo nigba to ba yẹ o. “A o gbọdọ ya ojo lasan. Nigba mi-in, awọn janduku yẹn o ni nnkan ija rẹpẹtẹ to ba a ṣe ro, ṣugbọn ti wọn ba ti yinbọn soke lẹẹmeji tabi ẹmẹẹta, kaluku aa ti maa sa kijokijo.


Gbogbo wa lẹnikọọkan la gbọdọ wa lojufo, ka si ri i pe a wa laabo nigba to ba yẹ o. “A o gbọdọ ya ojo lasan. Nigba mi-in, awọn janduku yẹn o ni nnkan ija rẹpẹtẹ to ba a ṣe ro, ṣugbọn ti wọn ba ti yinbọn soke lẹẹmeji tabi ẹmẹẹta, kaluku aa ti maa sa kijokijo. Nigba tawa wa lọmọde, a ki i sa bẹẹ yẹn, a maa n koju awọn to ba fẹẹ yọ wa lẹnu lọnakọna ni. Ki lo waa de tawọn eeyan n sa lọ ti wọn ba ti ri ikọlu bintin? Ẹ yee sa lọ mọ, ẹ jẹ ka duro koju wọn ni.


Nigba tawa wa lọmọde, a ki i sa bẹẹ yẹn, a maa n koju awọn to ba fẹẹ yọ wa lẹnu lọnakọna ni. Ki lo waa de tawọn eeyan n sa lọ ti wọn ba ti ri ikọlu bintin? Ẹ yee sa lọ mọ, ẹ jẹ ka duro koju wọn ni. Tawọn janduku wọnyi ba ri i pe awọn eeyan maa gbeja ara wọn, ti wọn si ri i pe wọn to lati gbeja ara wọn, awọn ni wọn maa sa lọ.” Ni ti awọn ọmọleewe ti wọn ṣẹṣẹ ji gbe lọ yii, minisita ọhun ni ileeṣẹ ologun atawọn eleto aabo to ku maa ri i daju pe awọn gba awọn ọmọ naa silẹ lominira laipẹ. O lawọn o bẹru, ki i ṣi i ṣe igba akọkọ tiru ẹ maa ṣẹlẹ ree, bawọn ṣe ṣe nigba tiru iṣẹlẹ yii waye nipinlẹ Katsina loṣu to kọja, lawọn maa ri i pe awọn ọmọ naa pada sọdọ awọn obi wọn lai fara pa laipẹ.


Tawọn janduku wọnyi ba ri i pe awọn eeyan maa gbeja ara wọn, ti wọn si ri i pe wọn to lati gbeja ara wọn, awọn ni wọn maa sa lọ.” Ni ti awọn ọmọleewe ti wọn ṣẹṣẹ ji gbe lọ yii, minisita ọhun ni ileeṣẹ ologun atawọn eleto aabo to ku maa ri i daju pe awọn gba awọn ọmọ naa silẹ lominira laipẹ. O lawọn o bẹru, ki i ṣi i ṣe igba akọkọ tiru ẹ maa ṣẹlẹ ree, bawọn ṣe ṣe nigba tiru iṣẹlẹ yii waye nipinlẹ Katsina loṣu to kọja, lawọn maa ri i pe awọn ọmọ naa pada sọdọ awọn obi wọn lai fara pa laipẹ.


Idigunjale Ọffa: Eyi ni ba a ṣe yinbọn pa eeyan mọkanla

Stephen Ajagbe, Ilorin Mẹrin ninu awọn afurasi marun-un to n jẹjọ lori iṣẹlẹ idigunjale banki ilu Ọffa, eyi to waye lọjọ karun-un, oṣu kẹrin, ọdun 2018, ṣalaye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, fun ile-ẹjọ giga kan niluu Ilọrin pe ohun to mu awọn yinbọn pa eeyan mọkanla ni pe wọn n ju okuta atawọn nnkan mi-in lu awọn lasiko tawọn n ja banki lole. Awọn afurasi maraarun naa ni; Ayọade Akinnibosun, Ibikunle Ogunlẹyẹ, Adeọla Abraham, Azeez Salawu ati Niyi Ogundiran. Agbẹjọro fun ijọba, Ọgbẹni Rotimi Jacob, ke pe ẹlẹrii keje, iyẹn Insipẹkitọ John Nwoke, to jẹ ayaworan fun olu ileeṣẹ ọlọpaa lapapọ, lati jẹrii lori ẹjọ naa. Nwoke fi fọnran kan silẹ niwaju ile-ẹjọ, ninu eyi ti gbogbo ọrọ ti wọn gba lẹnu awọn afurasi naa wa. Ninu fidio naa, awọn mẹrẹẹrin, yatọ si Ayọade Akinnibosun, lo jẹwọ pe loootọ lawọn yinbọn pa awọn mọkanla to n ju nnkan lu awọn. Ni ti Ayọade Akinnibosun, o ni Michael Adikwu to jẹ ọlọpaa nigba kan, ṣugbọn to ti doloogbe bayii, lo fi idigunjale naa lọ oun, lẹyin naa loun fi to awọn ẹgbẹ oun mẹrin leti, tawọn jọ lọọ ṣiṣẹ naa.


Nwoke fi fọnran kan silẹ niwaju ile-ẹjọ, ninu eyi ti gbogbo ọrọ ti wọn gba lẹnu awọn afurasi naa wa. Ninu fidio naa, awọn mẹrẹẹrin, yatọ si Ayọade Akinnibosun, lo jẹwọ pe loootọ lawọn yinbọn pa awọn mọkanla to n ju nnkan lu awọn. Ni ti Ayọade Akinnibosun, o ni Michael Adikwu to jẹ ọlọpaa nigba kan, ṣugbọn to ti doloogbe bayii, lo fi idigunjale naa lọ oun, lẹyin naa loun fi to awọn ẹgbẹ oun mẹrin leti, tawọn jọ lọọ ṣiṣẹ naa. Afurasi naa tẹsiwaju ninu fọnran ọhun pe oun ni adari ikọ idigunjale naa, oun loun ni awọn ọkọ mejeeji tawọn fi lọ soko ole. O ṣalaye pe ọkan lara awọn ọkọ naa, jiipu Lexus SUV, gomina ana nipinlẹ Kwara, Abdulfatah Ahmed, lo fi ro oun lagbara gẹgẹ bii adari ikọ ipolongo oṣelu eyi ti wọn n pe ni ‘Political Liberation Movement’, lẹkun Kwara South.


Afurasi naa tẹsiwaju ninu fọnran ọhun pe oun ni adari ikọ idigunjale naa, oun loun ni awọn ọkọ mejeeji tawọn fi lọ soko ole. O ṣalaye pe ọkan lara awọn ọkọ naa, jiipu Lexus SUV, gomina ana nipinlẹ Kwara, Abdulfatah Ahmed, lo fi ro oun lagbara gẹgẹ bii adari ikọ ipolongo oṣelu eyi ti wọn n pe ni ‘Political Liberation Movement’, lẹkun Kwara South.


David to binu luyawo ẹ pa l’Ajah ti wa lakolo ọlọpaa

Faith Adebọla, Eko Ahamọ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to wa ni Panti, Yaba, nipinlẹ Eko, ni ọdaran baale ile kan, David Idibie, wa bayii, ẹsun ti wọn fi kan an ni pe o fibilu lu iyawo ẹ, Abilekọ Juliana Idibie, ẹni ọdun mejilelogoji, lalubami, tẹmi fi bọ lara ẹ. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, nnkan bii aago mẹwaa alẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, niṣẹlẹ buruku naa waye, nile kan ti tọkọ-taya naa n gbe ni Opopona Joado, Oke-Ira Nla, l’Ajah. Ninu alaye ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ṣe f’ALAROYE nipa iṣẹlẹ ọhun, o ni iwadii fihan pe latọwọ irọlẹ ọjọ naa lawọn ololufẹ meji naa ti n fa wahala lori ọrọ kan, awọn alajọgbele wọn si lawọn o ba wọn da si i tori ọrọ lọkọ-laya lọrọ ọhun. Wọn ni ọwọ alẹ ọjọ naa ni ariyanjiyan naa dija, ni baale ile yii bẹrẹ si i ki iyawo ẹ ni bẹndẹ gidi, o tun fibinu ti i danu, lobinrin naa ba fori sọ iganna, lo ba keboosi, o si ṣubu lulẹ. Ṣugbọn kaka ki David ṣaajo iyawo ẹ, niṣe ni wọn lo fi i silẹ nibi to ṣubu si, to si lọọ jokoo sẹyinkule ile wọn, o ni bobinrin naa ba le ku, ko ku. Awọn alajọgbele wọn to gbọ bobinrin naa ṣe keboosi ni wọn sare lọ sibi to ṣubu si, ti wọn si gbe e digbadigba lọ sileewosan aladaani kan to wa nitosi, ibẹ ni wọn ti sọ fun wọn pe ẹni ti wọn gbe wa ti jade laye. Bi afurasi ọdaran naa ṣe gbọ pe iyawo toun n ba ja ti doloogbe, o fẹẹ sa lọ, ṣugbọn awọn gende to wa nibẹ le e mu, wọn si pe awọn ọlọpaa lori aago, kia lawọn agbofnro lati teṣan Langbasa ti debẹ, ti wọn fi pampẹ ofin gbe David lọ sahaamọ wọn, wọn si gbe oku Juliana lọ si mọṣuari ileewosan ijọba fun ayẹwo awọn oniṣegun.


Ṣugbọn kaka ki David ṣaajo iyawo ẹ, niṣe ni wọn lo fi i silẹ nibi to ṣubu si, to si lọọ jokoo sẹyinkule ile wọn, o ni bobinrin naa ba le ku, ko ku. Awọn alajọgbele wọn to gbọ bobinrin naa ṣe keboosi ni wọn sare lọ sibi to ṣubu si, ti wọn si gbe e digbadigba lọ sileewosan aladaani kan to wa nitosi, ibẹ ni wọn ti sọ fun wọn pe ẹni ti wọn gbe wa ti jade laye. Bi afurasi ọdaran naa ṣe gbọ pe iyawo toun n ba ja ti doloogbe, o fẹẹ sa lọ, ṣugbọn awọn gende to wa nibẹ le e mu, wọn si pe awọn ọlọpaa lori aago, kia lawọn agbofnro lati teṣan Langbasa ti debẹ, ti wọn fi pampẹ ofin gbe David lọ sahaamọ wọn, wọn si gbe oku Juliana lọ si mọṣuari ileewosan ijọba fun ayẹwo awọn oniṣegun. Lati teṣan naa ni wọn ti fi ọkọ iyawo yii ṣọwọ si ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ, gẹgẹ bi Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, ṣe paṣẹ. Alukoro ọlọpaa ni iwadii lawọn n duro de, laipẹ lawọn maa taari David siwaju adajọ, ko le gba idajọ to tọ si i.


Lati teṣan naa ni wọn ti fi ọkọ iyawo yii ṣọwọ si ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ, gẹgẹ bi Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, ṣe paṣẹ. Alukoro ọlọpaa ni iwadii lawọn n duro de, laipẹ lawọn maa taari David siwaju adajọ, ko le gba idajọ to tọ si i.


Ijọba Ekiti ṣefilọlẹ irinṣẹ eto ilera ọọdunrun miliọnu

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ijọba Ekiti ti ṣeleri eto ilera to peye fawọn eeyan ipinlẹ naa pẹlu bi oriṣiiriṣii irinṣẹ ilera towo wọn to ọọdunrun miliọnu (300m) ṣe balẹ siluu Ado-Ekiti, iyẹn nileewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ekiti (EKSUTH). Awọn irinṣẹ naa ti ALAROYE gbọ pe awọn ajọ Global Fund fi ta Ekiti lọrẹ ni wọn yoo pin si ileewosan mejidinlaaadọta kaakiri ipinlẹ naa. Nibi ifilọlẹ awọn irinṣẹ ọhun ni Ọtunba Bisi Ẹgbẹyẹmi to jẹ igbakeji gomina, to si ṣoju Gomina Kayọde Fayẹmi, ti sọ pe ijọba n wa gbogbo ọna lati gbe eto ilera larugẹ, ajọṣepọ pẹlu ijọba apapọ atawọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ si ti n so eso rere. O waa rọ araalu lati lo anfaani awọn igbesẹ tuntun wọnyi tijọba ṣagbekalẹ lati din owo ti wọn n na lori eto ilera ku. Ṣaaju ni Kọmiṣanna fero ilera, Dokita Oyebanji Filani, ti sọ pe asiko to daa lawọn irinṣẹ naa de, nitori ijọba ti bẹrẹ atunṣẹ awọn ileewosan kaakiri Ekiti, eyi yoo si ran awọn eeyan lọwọ lati ri iwosan to poju owo. O waa dupẹ lọwọ awọn to n ṣeranwọ fun ijọba lori eto ilera bii Ọgbẹni Ibrahim Faria lati Global Fund, Mr Dozie Ezechukwu ati Tajudeen Ibrahim lati Country Coordinating Mechanism (CCM) pẹlu Dokita Olumide Elegbede ati Dokita Abiọdun Hassan lati Management Sciences for Health(MSH).


Ọwọ ọlọpaa tẹ awọn to fẹhonu han fun titapa sofin Korona n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Awọn mẹfa laarin awọn olufẹhonu han to kora jọ laarọ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, siwaju ile ijọba niluu Ilọrin, lọwọ ọlọpaa tẹ fẹsun titapa si ofin Covid-19 to ta ko kikorajọ ati fun dida alaafia ilu ru. Awọn tọwọ tẹ ni; Aransiọla Olubukun, Salaudeen Abubakar, Mohammed Sọliu, Ibahim Alabi, Isiaka Toyin ati Adewale Abdulazeez. Labẹ asia awọn olukọ tijọba ana gba siṣẹ, ṣugbọn tijọba to wa lori ipo loni le danu, eyi ti wọn n pe ni (Sunset Teachers), lawọn olufẹhonu han naa to jokoo soju ọna Ahmadu Bello, ti wọn si di irinna ọkọ loju ọna naa lọwọ. Ohun tijọba to wa nipo bayii sọ ni pe ilana tijọba ana fi gba wọn sẹnu iṣẹ lodi sofin, ati pe ọpọlọpọ lara wọn ni ko ni iwe-ẹri iṣẹ olukọ ti wọn gba wọn si, fun idi eyi, ki wọn gba ile wọn lọ. Lati bii ọsẹ meloo kan sẹyin lawọn eeyan ọhun ti n fapa janu, wọn fẹdun ọkan wọn sijọba lori bo ṣe gbaṣẹ lọwọ wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro, paapaa ọlọpaa, ko da wọn lọwọ kọ latigba ti wọn ti n fẹhonu han wọọrọwọ, ṣugbọn igbesẹ ti wọn gbe l’Ojọruu lati ṣediwọ fawọn araalu to n ṣiṣẹ oojọ wọn lọna ti wọn ti pa naa lo mu kawọn ọlọpaa lọọ ko lara wọn.


Ohun tijọba to wa nipo bayii sọ ni pe ilana tijọba ana fi gba wọn sẹnu iṣẹ lodi sofin, ati pe ọpọlọpọ lara wọn ni ko ni iwe-ẹri iṣẹ olukọ ti wọn gba wọn si, fun idi eyi, ki wọn gba ile wọn lọ. Lati bii ọsẹ meloo kan sẹyin lawọn eeyan ọhun ti n fapa janu, wọn fẹdun ọkan wọn sijọba lori bo ṣe gbaṣẹ lọwọ wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro, paapaa ọlọpaa, ko da wọn lọwọ kọ latigba ti wọn ti n fẹhonu han wọọrọwọ, ṣugbọn igbesẹ ti wọn gbe l’Ojọruu lati ṣediwọ fawọn araalu to n ṣiṣẹ oojọ wọn lọna ti wọn ti pa naa lo mu kawọn ọlọpaa lọọ ko lara wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni ẹtọ gbogbo ọmọ orilẹ-ede yii ni lati fẹhonu han alalaafia, ṣugbọn iru ifẹhonu han bẹẹ ko gbọdọ jẹ idiwọ fun araalu tabi ṣakoba fun alaafia ilu. O ni Ọga ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Mohammed Lawal Bagega, fi da araalu loju pe aabo to peye wa fun dukia ati ẹmi wọn. O ṣekilọ fawọn to ba fẹẹ tẹ ofin loju lati jawọ kia bi bẹẹ kọ, wọn yoo kan idin ninu iyọ.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni ẹtọ gbogbo ọmọ orilẹ-ede yii ni lati fẹhonu han alalaafia, ṣugbọn iru ifẹhonu han bẹẹ ko gbọdọ jẹ idiwọ fun araalu tabi ṣakoba fun alaafia ilu. O ni Ọga ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Mohammed Lawal Bagega, fi da araalu loju pe aabo to peye wa fun dukia ati ẹmi wọn. O ṣekilọ fawọn to ba fẹẹ tẹ ofin loju lati jawọ kia bi bẹẹ kọ, wọn yoo kan idin ninu iyọ.


Awọn agbebọn ya bo ileewe ijọba ni Niger, wọn pa ọmọleewe kan, wọn si ji tiṣa atawọn to ku gbe

Faith Adebọla Awọn janduku agbebọn ti ṣakọlu si ileewe ijọba, Government Science College, to wa ni lagbegbe Kagara, nijọba ibilẹ Rafi, nipinlẹ Niger, wọn yinbọn pa ọmọleewe kan, wọn si ji awọn ọmọleewe to ku atawọn tiṣa wọn gbe sa lọ. Oru mọju Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni wọn ni iṣẹlẹ ibanujẹ naa waye, wọn ni nnkan bii aago meji ọganjọ oru tọwọ ti pa, tẹsẹ ti pa, lo ṣẹlẹ. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, wọn niru aṣọ ileewe (yunifọọmu) tawọn akẹkọọ naa n wọ lawọn agbebọn naa wọ, eyi si ni ko jẹ kawọn eeyan to ṣee ṣe ko ri wọn fura pe iwa laabi kan ni wọn fẹẹ lọọ hu. Benjamin Doma ni wọn porukọ majeṣin ọmọleewe ti wọn da ẹmi ẹ legbodo ọhun, wọn si fipa ja geeti ọgba tawọn olukọ ileewe naa n gbe pẹlu awọn mọlẹbi wọn, wọn ko gbogbo wọn wọ’gbo lọ. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN) to jẹ ka gbọ nipa iṣẹlẹ yii sọ pe titi di bayii, ko ti i ṣee ṣe lati sọ pato iye eeyan ti wọn ji gbe, ati iye ọmọleewe tọrọ naa kan. Sẹnetọ tẹlẹ kan lati apa Oke-Ọya, Sẹnetọ Shehu Sanni fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O sọ lori atẹ ayelujara (tuita) rẹ pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, o loun ṣẹṣẹ ba ọga agba (Principal) ileewe naa sọrọ lori aago tan ni, o lo fidi iṣẹlẹ naa mulẹ foun.


Benjamin Doma ni wọn porukọ majeṣin ọmọleewe ti wọn da ẹmi ẹ legbodo ọhun, wọn si fipa ja geeti ọgba tawọn olukọ ileewe naa n gbe pẹlu awọn mọlẹbi wọn, wọn ko gbogbo wọn wọ’gbo lọ. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN) to jẹ ka gbọ nipa iṣẹlẹ yii sọ pe titi di bayii, ko ti i ṣee ṣe lati sọ pato iye eeyan ti wọn ji gbe, ati iye ọmọleewe tọrọ naa kan. Sẹnetọ tẹlẹ kan lati apa Oke-Ọya, Sẹnetọ Shehu Sanni fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O sọ lori atẹ ayelujara (tuita) rẹ pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, o loun ṣẹṣẹ ba ọga agba (Principal) ileewe naa sọrọ lori aago tan ni, o lo fidi iṣẹlẹ naa mulẹ foun. Sanni ni ọkan lara ileewe toun lọ nigba toun wa lọmọde nileewe ọhun. Awọn agbofinro ko ti i sọrọ lori iṣẹlẹ yii, lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ.


Sanni ni ọkan lara ileewe toun lọ nigba toun wa lọmọde nileewe ọhun. Awọn agbofinro ko ti i sọrọ lori iṣẹlẹ yii, lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ.


Gomina marun-un ba Dapọ Abiọdun lalejo, nitori rogbodiyan awọn Fulani ati agbẹ nipinlẹ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọfiisi awọn lọbalọba to wa nile ijọba, l’Oke-Mosan, l’Abẹokuta, ni awọn gomina marun-un ti i ṣẹ ti Ondo, Kano, Zamfara, Niger ati Kebbi ti ba Gomina Dapọ Abiọdun lalejo lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji, ọdun 2020. Ohun to gbe wọn wa ko ṣẹyin ipaniyan to n ṣẹlẹ lapa kan ipinlẹ Ogun, nilẹ Yewa, iyẹn laarin awọn agbẹ ti wọn jẹ Yoruba atawọn Fulani ti wọn jẹ darandaran. Ninu ipade naa ni Gomina Dapọ Abiọdun to gba wọn lalejo ti ṣalaye pe ijọba oun ki i ṣe ti onijagidijagan, nitori ipinlẹ alaafia to ko alejo mọra nipinlẹ Ogun. Ṣugbọn bo ṣe jẹ pe awọn kan jokoo sidii ibajẹ ti wọn n gba ẹmi alaiṣẹ yii, gomina sọ pe oun ko ni i fara mọ ọn rara. E yi lo ni o fa a toun fi gbe ikọ oluwadii kalẹ lati mọ awọn to wa nidii ipaniyan naa. Bakan naa lo ni eto ti pari lori awọn ikọ alaabo ti yoo ran awọn agbegbe yii lọwọ, bẹẹ nijọba ti pese awọn ọkọ, ọkada atawọn nnkan eelo ti wọn yoo nilo lati gbe eto aabo ro.


Ṣugbọn bo ṣe jẹ pe awọn kan jokoo sidii ibajẹ ti wọn n gba ẹmi alaiṣẹ yii, gomina sọ pe oun ko ni i fara mọ ọn rara. E yi lo ni o fa a toun fi gbe ikọ oluwadii kalẹ lati mọ awọn to wa nidii ipaniyan naa. Bakan naa lo ni eto ti pari lori awọn ikọ alaabo ti yoo ran awọn agbegbe yii lọwọ, bẹẹ nijọba ti pese awọn ọkọ, ọkada atawọn nnkan eelo ti wọn yoo nilo lati gbe eto aabo ro. Ninu ọrọ Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje, o ni oju ti la ju bawọn Fulani ṣe n fi ẹran jẹko lasiko yii lọ. Ibujẹ ẹran ti wọn n pe ni ‘Ranch’ lo ni awọn eeyan n kọ laye igbalode ta a wa yii, oun naa lo si yẹ kawọn Fulani asiko yii maa mu lo, nitori ohun to le dẹkun ikọlu ara ẹni niyẹn. Bakan naa ni Gomina ipinlẹ Ondo, Amofin Rotimi Akeredolu, ṣalaye pe ko si ọna to daa ju lati daran jẹ lasiko yii ju kikọ ibudo tawọn onimaaluu yoo ti maa fẹran wọn jẹko lọ.


Ninu ọrọ Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje, o ni oju ti la ju bawọn Fulani ṣe n fi ẹran jẹko lasiko yii lọ. Ibujẹ ẹran ti wọn n pe ni ‘Ranch’ lo ni awọn eeyan n kọ laye igbalode ta a wa yii, oun naa lo si yẹ kawọn Fulani asiko yii maa mu lo, nitori ohun to le dẹkun ikọlu ara ẹni niyẹn. Bakan naa ni Gomina ipinlẹ Ondo, Amofin Rotimi Akeredolu, ṣalaye pe ko si ọna to daa ju lati daran jẹ lasiko yii ju kikọ ibudo tawọn onimaaluu yoo ti maa fẹran wọn jẹko lọ. Akeredolu sọ pe yatọ si pe ko ni i si ija mọ laarin agbẹ ati Fulani, ilana naa yoo jẹ kawọn ọmọ Fulani ti wọn ṣẹṣẹ n bi, mọ ọna igbalode, wọn ko ni i maa wọgbo kiri nitori pe wọn fẹẹ da maaluu. Kaka bẹẹ, o ni wọn yoo wa nileewe ti wọn yoo maa kẹkọọ si i nipa ohun ti wọn ko mọ ni. Gomina ipinlẹ Niger, Alaaji Sanni Bello, Zamfara, Alaaji Matawalle ati Kebbi, Alaaji Atiku Bagudu, naa kin awọn to sọrọ ṣaaju lẹyin, kaluku wọn bu ẹnu atẹlu ikọlu alainidii to n waye ni Yewa.


Akeredolu sọ pe yatọ si pe ko ni i si ija mọ laarin agbẹ ati Fulani, ilana naa yoo jẹ kawọn ọmọ Fulani ti wọn ṣẹṣẹ n bi, mọ ọna igbalode, wọn ko ni i maa wọgbo kiri nitori pe wọn fẹẹ da maaluu. Kaka bẹẹ, o ni wọn yoo wa nileewe ti wọn yoo maa kẹkọọ si i nipa ohun ti wọn ko mọ ni. Gomina ipinlẹ Niger, Alaaji Sanni Bello, Zamfara, Alaaji Matawalle ati Kebbi, Alaaji Atiku Bagudu, naa kin awọn to sọrọ ṣaaju lẹyin, kaluku wọn bu ẹnu atẹlu ikọlu alainidii to n waye ni Yewa. Ninu ọrọ Alaaji Muhammed Kabir Labar, olori awọn Miyetti Allah labala ilẹ Yoruba, o ni Fulani naa padanu dukia ninu ikọlu ọhun, ki i ṣe awọn agbẹ nikan. Labar sọ pe ogun ile, eeyan mẹtalelogun ati maaluu ẹgbẹrun kan lo ba iṣẹlẹ ẹnu ọjọ mẹta yii lọ ni gaa awọn Fulani tawọn kan fina si. Bẹẹ bi iru eyi ba n ṣẹlẹ, ko le si idagbasoke kan gẹgẹ bo ṣe sọ.


Ninu ọrọ Alaaji Muhammed Kabir Labar, olori awọn Miyetti Allah labala ilẹ Yoruba, o ni Fulani naa padanu dukia ninu ikọlu ọhun, ki i ṣe awọn agbẹ nikan. Labar sọ pe ogun ile, eeyan mẹtalelogun ati maaluu ẹgbẹrun kan lo ba iṣẹlẹ ẹnu ọjọ mẹta yii lọ ni gaa awọn Fulani tawọn kan fina si. Bẹẹ bi iru eyi ba n ṣẹlẹ, ko le si idagbasoke kan gẹgẹ bo ṣe sọ. Awọn lọbalọba naa wa nikalẹ, lara wọn ni Olu Ilaro, Ọba Kẹhinde Olugbenle. Kabiyesi rọ awọn Fulani lati le awọn ọdaran aarin wọn jade nilẹ Yewa, ki wọn si ṣetan lati gbe ni alaafia pẹlu awọn to gba wọn lalejo. Awujalẹ Ijẹbu, Ọba Sikiru Adetọna, ko wa, ṣugbọn Dagburewe Idọwa, Ọba Y.A Yinusa, wa nikalẹ lati ṣoju kabiyesi, bẹẹ lawọn ọba mi-in wa nikalẹ, wọn pọ daadaa lati sọ ohun ti wọn fẹ.


Awọn lọbalọba naa wa nikalẹ, lara wọn ni Olu Ilaro, Ọba Kẹhinde Olugbenle. Kabiyesi rọ awọn Fulani lati le awọn ọdaran aarin wọn jade nilẹ Yewa, ki wọn si ṣetan lati gbe ni alaafia pẹlu awọn to gba wọn lalejo. Awujalẹ Ijẹbu, Ọba Sikiru Adetọna, ko wa, ṣugbọn Dagburewe Idọwa, Ọba Y.A Yinusa, wa nikalẹ lati ṣoju kabiyesi, bẹẹ lawọn ọba mi-in wa nikalẹ, wọn pọ daadaa lati sọ ohun ti wọn fẹ. Awọn agbẹ wa nibẹ pẹlu, awọn ẹṣọ alaabo pẹlu awọn alẹnulọrọ gbogbo.


Awọn agbẹ wa nibẹ pẹlu, awọn ẹṣọ alaabo pẹlu awọn alẹnulọrọ gbogbo.


Ilé-ẹjọ́ rọ Alájáàwà tilu Àjáàwà loye, wọn lọna eru lo gba depo ọba

Ọlawale Ajao, Ibadan Ile-ẹjọ giga tipinlẹ Ọyọ ti pàṣẹ pé ki Alájáàwà tilu Àjáààwà, ni ipinlẹ Ọyọ, Ọba Thompson Oyetunji, kuro lori àpèrè ọba. Lọjọ kọkànlá, oṣù kẹta, ọdun 2020, nijọba ipinlẹ Ọyọ fi Ọmọọba Oyetunji jọba ilu Ajaawa. Ṣugbọn lọjọ Ajé, Mọnde, ọjọ kẹẹẹdogun, oṣù kejì, ọdun 2021 yii, l’Onídàájọ Sherifat Adéyẹmí paṣẹ pé kí ìjọba gba ọpa àṣẹ àti ìwé ẹri ti wọn fún ùn gẹgẹ bíi ọba kuro lọwọ ẹ̀ kíá. Awọn to du oye ọba Àjáàwà, Ọmọọba Azeez Oyebunmi ati Ọmọọba Kamorudeen Salami, lati idile Olumọle, ni wọn pẹjọ ta ko iyansipo Ọmọọba Oyetunji sipo ọba Lara awọn ti wọn tun pe lẹjọ, ti wọn sì jẹ olujẹjọ nínú ẹjọ ọ̀hún ni Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, kọmiṣanna feto oye jijẹ ati ọrọ ìjọba ibilẹ atawọn mi-in. Wọn ní kijọba rọ ẹni tí wọn fi jọba naa loye nitori ọna eru ni wọn gbà fi í síbẹ̀. Pẹlu bo ṣe jẹ pe igbẹjọ ṣẹṣẹ bẹrẹ lori ọrọ ipo oba Ajaawa ni, ile-ẹjọ ti rọ baba naa lati yee maa pera ẹ̀ lÁlájáàwà tilu Àjáàwà titi ti oun yóò fi gbe idajọ kalẹ lori ẹjọ náà.


Awọn to du oye ọba Àjáàwà, Ọmọọba Azeez Oyebunmi ati Ọmọọba Kamorudeen Salami, lati idile Olumọle, ni wọn pẹjọ ta ko iyansipo Ọmọọba Oyetunji sipo ọba Lara awọn ti wọn tun pe lẹjọ, ti wọn sì jẹ olujẹjọ nínú ẹjọ ọ̀hún ni Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, kọmiṣanna feto oye jijẹ ati ọrọ ìjọba ibilẹ atawọn mi-in. Wọn ní kijọba rọ ẹni tí wọn fi jọba naa loye nitori ọna eru ni wọn gbà fi í síbẹ̀. Pẹlu bo ṣe jẹ pe igbẹjọ ṣẹṣẹ bẹrẹ lori ọrọ ipo oba Ajaawa ni, ile-ẹjọ ti rọ baba naa lati yee maa pera ẹ̀ lÁlájáàwà tilu Àjáàwà titi ti oun yóò fi gbe idajọ kalẹ lori ẹjọ náà. O waa sun igbẹjọ mi-in sí ọjọ kẹrindinlogun, oṣu yìí. Lẹyin tile-ẹjọ ti ṣe ohun tí wọn n fẹ, Amofin Orodiran ti i ṣe agbẹjọro olupẹjọ, kan saara sí adajọ kootu naa, o ni àṣẹ ododo ti adajọ pa yii ni yóò jẹ kí awọn eeyan tubọ n’igbagbọ ninu ẹka eto idajọ orileede yii.


O waa sun igbẹjọ mi-in sí ọjọ kẹrindinlogun, oṣu yìí. Lẹyin tile-ẹjọ ti ṣe ohun tí wọn n fẹ, Amofin Orodiran ti i ṣe agbẹjọro olupẹjọ, kan saara sí adajọ kootu naa, o ni àṣẹ ododo ti adajọ pa yii ni yóò jẹ kí awọn eeyan tubọ n’igbagbọ ninu ẹka eto idajọ orileede yii.


Moshood ti wọn ka ẹya ara-oku mọ lọwọ niluu Gbọngan ti wa lakolo ọlọpaa

Florence Babaṣọla Ọwọ agbarijọpọ awọn ẹsọ alaabo nipinlẹ Ọṣun, iyẹn Joint Tax Force, ti tẹ ọkunrin kan, Moshood Anifanikun, ti wọn ka ẹya ara oku mọ lọwọ niluu Gbọngan, nijọba ibilẹ Ayedaade, nipinlẹ Ọṣun. Gẹgẹ bi ALAROYE ṣe gbọ, laaarọ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lawọn alajọgbele Moshood ni Iyana Gbayanrin, nitosi ọja Ayepe, ṣakiyesi pe o gbe nnkan kan wọle ninu apo. Bo ṣe wọle ni wọn ni oorun abami ọhun gba gbogbo inu ile kan. Iyawo Moshood to n ta raisi sise lawọn eeyan kọkọ lọọ ba, wọn ni ko lọ tẹ ọkọ rẹ ninu lati mọ nnkan to wa ninu apo to gbe wọle. Nigba ti ọkunrin yii ri i pe aṣiri fẹẹ tu, o gbe apo naa, o si lọọ gbe e pamọ sinu agbo ọgẹdẹ to wa lẹyinkule ile ti wọn n gbe. Awọn araale lọọ fi ọrọ naa to awọn ẹṣọ alaabo JTF ti wọn wa lorita Gbọngan leti, awọn yẹn si wa pẹlu mọto meji, wọn gbe Moshood lọ si agọ wọn. Bi wọn ṣe lọ tan lawọn araadugbo tun bẹrẹ si i wa ibi to gbe apo yẹn pamọ si, ko si pẹ rara ti wọn fi ri i ninu agbo ọgẹdẹ.


Nigba ti ọkunrin yii ri i pe aṣiri fẹẹ tu, o gbe apo naa, o si lọọ gbe e pamọ sinu agbo ọgẹdẹ to wa lẹyinkule ile ti wọn n gbe. Awọn araale lọọ fi ọrọ naa to awọn ẹṣọ alaabo JTF ti wọn wa lorita Gbọngan leti, awọn yẹn si wa pẹlu mọto meji, wọn gbe Moshood lọ si agọ wọn. Bi wọn ṣe lọ tan lawọn araadugbo tun bẹrẹ si i wa ibi to gbe apo yẹn pamọ si, ko si pẹ rara ti wọn fi ri i ninu agbo ọgẹdẹ. Wọn tun pada lọọ sọ fun awọn ọlọpaa, wọn si gbe Moshood pada wa sibẹ lati fi ọwọ ara rẹ gbe nnkan to wa ninu apo naa jade. Lẹyin eyi ni wọn da Moshood, ti wọn pe ni ọmọ Ile-Ẹju, niluu Ọde-Omu, pada sakolo wọn. Gbogbo igbiyanju wa lati ba Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọrọ lori iṣẹlẹ naa ko so eso rere nitori ko gbe foonu rẹ ni gbogbo igba ti a pe e.


Wọn tun pada lọọ sọ fun awọn ọlọpaa, wọn si gbe Moshood pada wa sibẹ lati fi ọwọ ara rẹ gbe nnkan to wa ninu apo naa jade. Lẹyin eyi ni wọn da Moshood, ti wọn pe ni ọmọ Ile-Ẹju, niluu Ọde-Omu, pada sakolo wọn. Gbogbo igbiyanju wa lati ba Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọrọ lori iṣẹlẹ naa ko so eso rere nitori ko gbe foonu rẹ ni gbogbo igba ti a pe e.


Nitori jibiti miliọnu rẹpẹtẹ ti wọn lu, ogoji ọdun ni tọkọ-tiyawo yii yoo lo lewọn

Ọlawale Ajao, Ibadan Ẹwọn ogoji ọdún nile-ẹjọ sọ tọkọ-tiyawo kan, Ẹbiesuwa Abayọmi Frederick ati iyawo iyawo ẹ, Tinuọla Idayat Oyeginlẹ, sí nitori iwa jibiti wọn. Onídàájọ Joyce Abdulmalik ti ile-ẹjọ gíga ijọba apapọ to wa ni Ring Road, n’Ibadan, lo gbe idajọ ọ̀hún kalẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Àjọ to n gbogun ti jibiti owo ati iwa magomago nilẹ yii, ìyẹn Economic and Financial Crimes Commission, EFCC, ẹkun Ibadan, lo gbe wọn lọ sí kootu fún ẹsun jibiti owo nla, wọn ni wọn lu obinrin oniṣowo kan to n jẹ Dunni Ọlatẹru-Ọlagbẹgi ni jibiti owo to le ni mílíọ̀nù mẹtalelaaadọta Naira (N53,713,260). ALAROYE gbọ pe ọgbọn ẹtan lawọn tọkọ-tiyawo yii fi lu iya oniyaa ni jibiti, wọn lo nilo owo nla lati gba ẹ̀mí ẹ̀ là lọwọ iku ojiji ni, owo ọ̀hùn lawọn yóò sì fi ra awọn eroja lati ré iku ojiji to n rọ dìrọ̀dìrọ̀ lori ẹ̀ danu. Gẹgẹ bí Ọgbẹni Wilson Uwujaren ti i ṣe Alukoro ajọ EFCC se sọ ninu atẹjade to fi ṣọwọ́ sawọn oniroyin n’Ibadan, ninu oṣù karun-un ọdún 2013 lAbilekọ Dunni kọ pade awọn onijibiti naa ninu ọkọ tasin to wọ̀ nigboro Ibadan. Ohun ti wọn fi wọle sí i lara lọrọ nipa owo dọ́là rẹpẹtẹ kan ti wọn sọ pe ọkan ninu awọn gbé sí ẹyin buutu ọkọ̀ naa, awọn sí nilo alagbara to le ba oògùn ara owo naa jẹ nitori owo ọ̀hún kò tí ì ṣe é ná pẹlu bo ṣe jẹ pe awọn ẹ̀mí òkùnkùn pọ ninu ẹ̀ dọ́ba.


ALAROYE gbọ pe ọgbọn ẹtan lawọn tọkọ-tiyawo yii fi lu iya oniyaa ni jibiti, wọn lo nilo owo nla lati gba ẹ̀mí ẹ̀ là lọwọ iku ojiji ni, owo ọ̀hùn lawọn yóò sì fi ra awọn eroja lati ré iku ojiji to n rọ dìrọ̀dìrọ̀ lori ẹ̀ danu. Gẹgẹ bí Ọgbẹni Wilson Uwujaren ti i ṣe Alukoro ajọ EFCC se sọ ninu atẹjade to fi ṣọwọ́ sawọn oniroyin n’Ibadan, ninu oṣù karun-un ọdún 2013 lAbilekọ Dunni kọ pade awọn onijibiti naa ninu ọkọ tasin to wọ̀ nigboro Ibadan. Ohun ti wọn fi wọle sí i lara lọrọ nipa owo dọ́là rẹpẹtẹ kan ti wọn sọ pe ọkan ninu awọn gbé sí ẹyin buutu ọkọ̀ naa, awọn sí nilo alagbara to le ba oògùn ara owo naa jẹ nitori owo ọ̀hún kò tí ì ṣe é ná pẹlu bo ṣe jẹ pe awọn ẹ̀mí òkùnkùn pọ ninu ẹ̀ dọ́ba. Eyi to mu aba wa ninu wọn pe oun ni agbara ti yóò mu awọn ẹmi okunkun kuro lara owo, naa lo ríran èké sí Abilékọ Dunni, pe iku n rọ̀ dẹ̀dẹ̀ lori ẹ̀, bi ko ba sì fẹẹ ku, afi ko wa owo nla wa lati fi gbẹ̀mí ẹ̀ là. Ni gbogbo asiko yii, mílíọ̀nù mẹsan-an lowo ti Dunni ni nileefowopamọ, gbogbo ẹ̀ lo fi ranṣẹ sí Idayat ti i ṣe obinrin ninu àwọn onijibiti naa. Síbẹ̀síbẹ̀, wọn kò fi iya yii lọrun silẹ, afigba to ta gbogbo eyi to nilaari ninu awọn dukia ẹ̀, tó sì kó gbogbo owo to pa lori wọn fún àwọn onijibiti wọnyi.


Eyi to mu aba wa ninu wọn pe oun ni agbara ti yóò mu awọn ẹmi okunkun kuro lara owo, naa lo ríran èké sí Abilékọ Dunni, pe iku n rọ̀ dẹ̀dẹ̀ lori ẹ̀, bi ko ba sì fẹẹ ku, afi ko wa owo nla wa lati fi gbẹ̀mí ẹ̀ là. Ni gbogbo asiko yii, mílíọ̀nù mẹsan-an lowo ti Dunni ni nileefowopamọ, gbogbo ẹ̀ lo fi ranṣẹ sí Idayat ti i ṣe obinrin ninu àwọn onijibiti naa. Síbẹ̀síbẹ̀, wọn kò fi iya yii lọrun silẹ, afigba to ta gbogbo eyi to nilaari ninu awọn dukia ẹ̀, tó sì kó gbogbo owo to pa lori wọn fún àwọn onijibiti wọnyi. Ìyẹn ni gbogbo owo to padanu sọwọ wọn fi lè láàádọ́ta mílíọ̀nù Naira. Nigba ti ko sí dukia kankan fún ìyá oníṣòwò yii lójú ẹ̀ ṣẹṣẹ waa la pe jibiti lọkọ atiyawo naa lù oun. N lo ba mu ẹjọ awọn abatẹnijẹ tọ àjọ EFCC n’Ibadan lọ.


Ìyẹn ni gbogbo owo to padanu sọwọ wọn fi lè láàádọ́ta mílíọ̀nù Naira. Nigba ti ko sí dukia kankan fún ìyá oníṣòwò yii lójú ẹ̀ ṣẹṣẹ waa la pe jibiti lọkọ atiyawo naa lù oun. N lo ba mu ẹjọ awọn abatẹnijẹ tọ àjọ EFCC n’Ibadan lọ. Ẹsun mẹrin ọtọọtọ lajọ EFCC fi kan wọn ni kootu. Kò sì sí èyí tí wọn mórí bọ́ ninu awọn esun naa láì jẹ̀bi. Iṣiro ẹwọn ọdun mẹwaa nile-ẹjó fi ijiya ẹsun kọọkan ṣe.


Ẹsun mẹrin ọtọọtọ lajọ EFCC fi kan wọn ni kootu. Kò sì sí èyí tí wọn mórí bọ́ ninu awọn esun naa láì jẹ̀bi. Iṣiro ẹwọn ọdun mẹwaa nile-ẹjó fi ijiya ẹsun kọọkan ṣe. Ìyẹn lo ṣe jẹ pe sẹria ẹwọn ogoji (40) ọdún ladajọ da fún ẹni kọọkan wọn. Ìyẹn nikan kọ, ileetura kan to n jẹ Victoria East Park Hotel and Suit ni Fredrick fi owo jibiti ọ̀hún kọ sigboro Ibadan, Onídàájọ Abdulmalik si ti pàṣẹ pé kí wọn lu ileetura ọhún ta ni gbanjo, ki wọn da owo to fọgbón jibiti gba lọwọ Abilékọ Dunni pada fún ùn. Eyi to ba ṣẹ́kù ninu ẹ, ki wọn san an sinu aṣunwọn ijọba apapọ orileede yii.


Ìyẹn lo ṣe jẹ pe sẹria ẹwọn ogoji (40) ọdún ladajọ da fún ẹni kọọkan wọn. Ìyẹn nikan kọ, ileetura kan to n jẹ Victoria East Park Hotel and Suit ni Fredrick fi owo jibiti ọ̀hún kọ sigboro Ibadan, Onídàájọ Abdulmalik si ti pàṣẹ pé kí wọn lu ileetura ọhún ta ni gbanjo, ki wọn da owo to fọgbón jibiti gba lọwọ Abilékọ Dunni pada fún ùn. Eyi to ba ṣẹ́kù ninu ẹ, ki wọn san an sinu aṣunwọn ijọba apapọ orileede yii.


Buhari fi Bawa, ẹni ogoji ọdun, ṣe alaga EFCC

Ni bayii, wọn ni opin ti de ba irinajo Ibrahim Magu, ọga agba fun ajọ EFCC, to n jẹjọ lọwọ pẹlu bi Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe yan ẹlomi-in sipo ẹ. Ninu ikede ti Oluranlọwọ fun Aarẹ lori eto iroyin, Ọgbẹni Femi Adeṣina, fi sita lo ti sọ ọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, pe Aarẹ Muhammadu Buhari ti yan Abdul-Rasheed, ẹni ogoji ọdun, sipo alaga ajọ EFCC. Ninu lẹta ti Buhari kọ si Aarẹ ile-igbimọ aṣofin agba, Ahmad Lawan, lo ti ni ki oun atawọn ọmọ ile-igbimọ asọfin fọwọ si i, ki ọkunrin naa le bẹrẹ iṣẹ gẹgẹ bii ọga agba fun ajọ EFCC. ALAROYE gbọ pe ẹni ogoji ọdun ni Bawa yii, bẹẹ akọṣẹmọṣẹ ni ti a ba n sọ nipa iṣẹ iwadii ninu ajọ naa. Bakan naa ni wọn sọ pe ọkunrin yii ti ni iriri daadaa lẹnu iṣẹ yii, paapaa lori awọn iwa ọdaran bii awọn onijibiti, ẹsun ikowojẹ ni banki; iwa ajẹbanu, ṣiṣe owo ilu kumọ-kumọ atawọn ẹsun ọdaran mi-in ti ajọ ọhun ti ṣiṣẹ lori wọn daadaa. Ṣiwaju si i, wọn ni ọpọlọpọ ẹkọ lo ti kọ kaakiri agbaye, bẹẹ lo jẹ ọkan lara awọn ọlọpaa ti wọn fi bẹrẹ ajọ ọhun lọdun 2005. Ọdọmọkunrin yii kawe jade ni Yunifasiti nibi to ti kawe gboye imọ eto ọrọ aje (Economics), bẹẹ lo gboye aladanla (Masters) ninu imọ to ni i ṣe pẹlu ọrọ to jẹ mọ orilẹ-ede lagbaaye (International Affairs and Diplomacy.”)


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Naijiria ki i ṣe ti Fulani, wọn n tan ara wọn jẹ lasan ni NIgbakigba ti wọn ba n kọ itan orile-ede yii lakọtun, itan Naijiria ko le sọ daadaa nipa Aarẹ Muhammadu Buhari. Ohun ti eleyii ko ṣe ni i ri bẹẹ ni pe oun naa ko ṣe daadaa fun Naijiria, aburu to n ṣe fun wa ju oore yoowu ti awọn abọbaku rẹ ba ro pe o n ṣe lọwọlọwọ bayii lọ. Bi ẹnikan ba wa nibi kan, to ba n tan Aarẹ yii, to n sọrọ didun si i leti, ti wọn n sọ pe ijọba rẹ lo dara ju laye ati lọrun, ki Buhari funra rẹ fi iye si i o, awọn eeyan yii gan-an ni yoo kọkọ bẹrẹ si i ṣepe fun un ni gẹrẹ to ba fi ipo silẹ, nitori yoo ka loju gbogbo wọn pe awọn ti ba aye ara awọn jẹ, awọn ti fi ohun ti awọn n jẹ lọwọ gba gbogbo ohun ti awọn fẹẹ jẹ lọjọ iwaju ati igbẹyin aye awọn jẹ. Buhari ko ṣe daadaa fun Naijiria, bo ba ṣe daadaa ni, gbogbo aburu to n fojoojumọ ṣẹlẹ yii ko ni i maa ṣẹlẹ, bo tilẹ jẹ awọn ti wọn n ri jẹ nidii ibajẹ yii n sọ fun gbogbo aye pe ko si nnkan kan. Awọn eeyan ti wọn n da ilu ru, ti wọn fẹẹ dogun silẹ gan-an, ijọba Buhari ki i ṣe bii ẹni to ri wọn, wọn maa n gbe oju sẹgbẹẹ kan bi wọn ba n sọ isọkusọ, ti wọn n sọ ọrọ adogun-silẹ, ti wọn si n huwa ti yoo tu gbogbo Naijiria ka ni. Loju awọn kan, paapaa awọn oloṣelu APC, awọn ti laakaye wọn dorikodo ninu wọn ni o, bi o ba beere ọrọ nipa Buhari, wọn yoo ni oun lo n ṣe daadaa ju lọ ni. Ṣugbọn oore wo lo wa ninu ki Naijiria fọ si wẹwẹ, tabi ko ti daru pata lai ni atunṣe mọ ki Buhari too lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Buhari ko ṣe daadaa fun Naijiria, bo ba ṣe daadaa ni, gbogbo aburu to n fojoojumọ ṣẹlẹ yii ko ni i maa ṣẹlẹ, bo tilẹ jẹ awọn ti wọn n ri jẹ nidii ibajẹ yii n sọ fun gbogbo aye pe ko si nnkan kan. Awọn eeyan ti wọn n da ilu ru, ti wọn fẹẹ dogun silẹ gan-an, ijọba Buhari ki i ṣe bii ẹni to ri wọn, wọn maa n gbe oju sẹgbẹẹ kan bi wọn ba n sọ isọkusọ, ti wọn n sọ ọrọ adogun-silẹ, ti wọn si n huwa ti yoo tu gbogbo Naijiria ka ni. Loju awọn kan, paapaa awọn oloṣelu APC, awọn ti laakaye wọn dorikodo ninu wọn ni o, bi o ba beere ọrọ nipa Buhari, wọn yoo ni oun lo n ṣe daadaa ju lọ ni. Ṣugbọn oore wo lo wa ninu ki Naijiria fọ si wẹwẹ, tabi ko ti daru pata lai ni atunṣe mọ ki Buhari too lọ. Ọkunrin akọwe ẹgbẹ onimaaluu, Miyetti Allah, Alhassan Saleh, sọrọ kan lọsẹ to kọja yii, bo ba ṣe nibi ti nnkan ti daa ni, tabi nibi ti Buhari ti n ṣejọba fun gbogbo Naijiria, ti ko jẹ ijọba tawọn Fulani nikan ni, iru ọkunrin bẹẹ ko ni i sun oorun ọjọ naa ni ile rẹ, ijọba gbọdọ mu un, ki wọn mu un nikan kọ ni o, ki wọn ba a ṣẹjọ, ki wọn si ri i pe wọn gbe e kuro ninu igboro, laarin ilu pata, ko wa lẹwọn fun igba pipẹ. Bi iru oun ba wa lẹwọn, yoo di iṣoro fun ọpọlọpọ lati maa waa sọ ọrọ ti yoo pin gbogbo ọmọ Naijiria si wẹwẹ. Ọkunrin naa n ba awọn oniroyin sọrọ ni, o si fẹ ki gbogbo aye gbọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ọkunrin akọwe ẹgbẹ onimaaluu, Miyetti Allah, Alhassan Saleh, sọrọ kan lọsẹ to kọja yii, bo ba ṣe nibi ti nnkan ti daa ni, tabi nibi ti Buhari ti n ṣejọba fun gbogbo Naijiria, ti ko jẹ ijọba tawọn Fulani nikan ni, iru ọkunrin bẹẹ ko ni i sun oorun ọjọ naa ni ile rẹ, ijọba gbọdọ mu un, ki wọn mu un nikan kọ ni o, ki wọn ba a ṣẹjọ, ki wọn si ri i pe wọn gbe e kuro ninu igboro, laarin ilu pata, ko wa lẹwọn fun igba pipẹ. Bi iru oun ba wa lẹwọn, yoo di iṣoro fun ọpọlọpọ lati maa waa sọ ọrọ ti yoo pin gbogbo ọmọ Naijiria si wẹwẹ. Ọkunrin naa n ba awọn oniroyin sọrọ ni, o si fẹ ki gbogbo aye gbọ. Ohun to wi ni pe ko si ẹnikẹni, bi Naijiria ti to yii, ti yoo le awọn Fulani kuro ni ilẹ Yoruba. O ni iwa ati igbe-aye lile ti mọ awọn Fulani lara, ko si si ẹni to le le wọn nibi ti wọn ba fẹẹ gbe. Bi eeyan ba si pa Fulani tabi to fiya jẹ Fulani, ki tọhun ma sun, nitori awọn Fulani n pada bọ waa gbẹsan.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ohun to wi ni pe ko si ẹnikẹni, bi Naijiria ti to yii, ti yoo le awọn Fulani kuro ni ilẹ Yoruba. O ni iwa ati igbe-aye lile ti mọ awọn Fulani lara, ko si si ẹni to le le wọn nibi ti wọn ba fẹẹ gbe. Bi eeyan ba si pa Fulani tabi to fiya jẹ Fulani, ki tọhun ma sun, nitori awọn Fulani n pada bọ waa gbẹsan. Ọkunrin buruku yii ko sọrọ lori bi awọn Fulani ti n fi maaluu jẹ oko oloko ni tipatipa, ko sọrọ lori bi awọn Fulani yii ti n fipa ba awọn obinrin olobinrin ati ọmọ ọlọmọ lo pọ, ko sọrọ lori bi awọn Fulani yii ti n paayan to ba ni ki wọn ma fi maaluu jẹ oko awọn. Bi ẹnikẹni ba fẹẹ gbẹsan, ṣebi awọn ti Fulani n ṣe nika yii lo yẹ ki wọn gbẹsan. Ṣugbọn ọkunrin yii n fọkan awọn Fulani balẹ pe ki wọn gbẹsan nibi yoowu ti wọn ba wa, ki wọn si maa ṣe gbogbo aburu ti wọn n ṣe lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ọkunrin buruku yii ko sọrọ lori bi awọn Fulani ti n fi maaluu jẹ oko oloko ni tipatipa, ko sọrọ lori bi awọn Fulani yii ti n fipa ba awọn obinrin olobinrin ati ọmọ ọlọmọ lo pọ, ko sọrọ lori bi awọn Fulani yii ti n paayan to ba ni ki wọn ma fi maaluu jẹ oko awọn. Bi ẹnikẹni ba fẹẹ gbẹsan, ṣebi awọn ti Fulani n ṣe nika yii lo yẹ ki wọn gbẹsan. Ṣugbọn ọkunrin yii n fọkan awọn Fulani balẹ pe ki wọn gbẹsan nibi yoowu ti wọn ba wa, ki wọn si maa ṣe gbogbo aburu ti wọn n ṣe lọ. Idi pataki ti wọn si fi gbọdọ maa ṣe bẹẹ ni pe ko si ẹni to le le wọn ni Naijiria, nitori awọn lawọn ni Naijiria yii, ibi to ba si wu awọn lawọn le gbe, ohun to ba si wu awọn lawọn le ṣe. Ijọba to ba fẹ alaafia ni orilẹ-ede rẹ ko ni i jẹ ki iru ẹni bayii maa rin kiri, o ṣaa yẹ ko mọ pe iru awọn ọrọ bayii yoo da ogun ati ijangbọn silẹ ni. Ṣugbọn ijọba ti a ni yii ki i sọrọ si ohun ti awọn Fulani yii ba wi, tabi ti wọn ba ṣe.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Idi pataki ti wọn si fi gbọdọ maa ṣe bẹẹ ni pe ko si ẹni to le le wọn ni Naijiria, nitori awọn lawọn ni Naijiria yii, ibi to ba si wu awọn lawọn le gbe, ohun to ba si wu awọn lawọn le ṣe. Ijọba to ba fẹ alaafia ni orilẹ-ede rẹ ko ni i jẹ ki iru ẹni bayii maa rin kiri, o ṣaa yẹ ko mọ pe iru awọn ọrọ bayii yoo da ogun ati ijangbọn silẹ ni. Ṣugbọn ijọba ti a ni yii ki i sọrọ si ohun ti awọn Fulani yii ba wi, tabi ti wọn ba ṣe. Iru ọkunrin to n sọrọ yii, Abuja ni oun n gbe, gbogbo awọn ti wọn n ṣejọba ni wọn mọ ọn, aarin wọn lo n lọ to n bọ, eyi si ja si pe awọn ti wọn n ba Buhari ṣiṣẹ mọ nipa awọn ọrọ to n sọ lẹnu. Oni kọ o, bẹẹ ni ki i ṣe ana, to ti n sọ iru ọrọ bayii, Ọrọ ti yoo pa ọmọ Naijiria, ati Naijiria funra rẹ lara. Ki waa ni ijọba Buhari n wo ti ko mu iru ẹni bayii, ati pe anfaani wo lo wa fun Buhari bi Naijiria ba tori ẹ fọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Iru ọkunrin to n sọrọ yii, Abuja ni oun n gbe, gbogbo awọn ti wọn n ṣejọba ni wọn mọ ọn, aarin wọn lo n lọ to n bọ, eyi si ja si pe awọn ti wọn n ba Buhari ṣiṣẹ mọ nipa awọn ọrọ to n sọ lẹnu. Oni kọ o, bẹẹ ni ki i ṣe ana, to ti n sọ iru ọrọ bayii, Ọrọ ti yoo pa ọmọ Naijiria, ati Naijiria funra rẹ lara. Ki waa ni ijọba Buhari n wo ti ko mu iru ẹni bayii, ati pe anfaani wo lo wa fun Buhari bi Naijiria ba tori ẹ fọ. Bi Naijiria ba fọ lojiji bayii, oore ni Buhari ṣe fun wa ni tabi aburu! Nitori ẹ lẹ ṣe gbọdọ sọ ootọ ọrọ fun un, ẹyin ti ẹ n ba Buhari rin, ẹ sọ fun un pe itan orileede yii ko ni i sọ daadaa nipa ẹ, ko yee fi aaye igbakugba gba awọn Fulani yii, nitori ki i ṣe tiwọn ni Naijiria, wọn n purọ tan ara wọn jẹ lasan ni. Iyẹn lo ṣe yẹ ki wọn yẹ ọpọlọ gomina yii wo Gomina ipinlẹ Bauchi ni, Bala Muhammed, o yẹ ki wọn yẹ ọpọlọ ẹ wo nitori isọkusọ ati ọrọkọrọ to n sọ lẹnu.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bi Naijiria ba fọ lojiji bayii, oore ni Buhari ṣe fun wa ni tabi aburu! Nitori ẹ lẹ ṣe gbọdọ sọ ootọ ọrọ fun un, ẹyin ti ẹ n ba Buhari rin, ẹ sọ fun un pe itan orileede yii ko ni i sọ daadaa nipa ẹ, ko yee fi aaye igbakugba gba awọn Fulani yii, nitori ki i ṣe tiwọn ni Naijiria, wọn n purọ tan ara wọn jẹ lasan ni. Iyẹn lo ṣe yẹ ki wọn yẹ ọpọlọ gomina yii wo Gomina ipinlẹ Bauchi ni, Bala Muhammed, o yẹ ki wọn yẹ ọpọlọ ẹ wo nitori isọkusọ ati ọrọkọrọ to n sọ lẹnu. Lọsẹ to kọja, ọkunrin naa ni ko si ohun ti awọn Fulani to n da maaluu kiri le ṣe ju ki wọn maa gbe ibọn kaakiri pẹlu maaluu wọn lọ, nitori ijọba ko ṣeto aabo kankan fun wọn, bẹẹ ni awọn ara agbegbe ti wọn ti n da maaluu wọn naa ko ṣeto aabo fun wọn. Ki waa ni wọn ko ni i gbe ibọn si lati fi daabo bo ara wọn o. Bala lo n beere lọwọ awọn ọmọ Naijiria bẹẹ, eyi si ni pe loju tirẹ, ko sohun to buru rara ki awọn Fulani maa ko maaluu kiri inu igbo pẹlu ibọn. Bala ko ronu rara pe ibọn yi lawọn eeyan naa fi n ji awọn ẹni ẹlẹni gbe o; ibọn yii ni awọn Fulani onimaaluu yii n na si awọn obinrin olobinrin ti wọn fi n ba wọn sun, ibọn yii ni wọn fi n paayan to ba fẹẹ ta ko wọn pe wọn fi maaluu jẹ oko oun.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Lọsẹ to kọja, ọkunrin naa ni ko si ohun ti awọn Fulani to n da maaluu kiri le ṣe ju ki wọn maa gbe ibọn kaakiri pẹlu maaluu wọn lọ, nitori ijọba ko ṣeto aabo kankan fun wọn, bẹẹ ni awọn ara agbegbe ti wọn ti n da maaluu wọn naa ko ṣeto aabo fun wọn. Ki waa ni wọn ko ni i gbe ibọn si lati fi daabo bo ara wọn o. Bala lo n beere lọwọ awọn ọmọ Naijiria bẹẹ, eyi si ni pe loju tirẹ, ko sohun to buru rara ki awọn Fulani maa ko maaluu kiri inu igbo pẹlu ibọn. Bala ko ronu rara pe ibọn yi lawọn eeyan naa fi n ji awọn ẹni ẹlẹni gbe o; ibọn yii ni awọn Fulani onimaaluu yii n na si awọn obinrin olobinrin ti wọn fi n ba wọn sun, ibọn yii ni wọn fi n paayan to ba fẹẹ ta ko wọn pe wọn fi maaluu jẹ oko oun. Bi Fulani onimaaluu ba lẹtọọ lati fibọn daabo bo ara rẹ nitori pe o fẹẹ fi maaluu jẹ oko oloko, awọn oloko naa lẹtọọ lati wa ibọn to lagbara ju tirẹ lọ ki wọn fi daabo bo ara wọn ati oko wọn lọwọ Fulani onijaadi to fẹẹ maa jẹ oko oloko lai da oko tirẹ. Gẹgẹ bii gomina, o yẹ ki ọpọlọ iru ọkunrin yii ṣiṣẹ debii pe ko si ilu tabi orilẹ-ede kan to laju ti awọn Fulani ti n ko maaluu kiri ninu igbo mọ, gbangba, nibi aaye ti wọn ti n sin maaluu ni kaluku n wa, nibi ti wọn yoo ti dako, ti wọn yoo si ti ni anfaani lati ṣe gbogbo ohun to ba wu wọn. Bẹẹ ni ki i ṣe ijọba lo n fun awọn eeyan yii nilẹ, nigba to ṣe pe okoowo wọn ni wọn n ṣe.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bi Fulani onimaaluu ba lẹtọọ lati fibọn daabo bo ara rẹ nitori pe o fẹẹ fi maaluu jẹ oko oloko, awọn oloko naa lẹtọọ lati wa ibọn to lagbara ju tirẹ lọ ki wọn fi daabo bo ara wọn ati oko wọn lọwọ Fulani onijaadi to fẹẹ maa jẹ oko oloko lai da oko tirẹ. Gẹgẹ bii gomina, o yẹ ki ọpọlọ iru ọkunrin yii ṣiṣẹ debii pe ko si ilu tabi orilẹ-ede kan to laju ti awọn Fulani ti n ko maaluu kiri ninu igbo mọ, gbangba, nibi aaye ti wọn ti n sin maaluu ni kaluku n wa, nibi ti wọn yoo ti dako, ti wọn yoo si ti ni anfaani lati ṣe gbogbo ohun to ba wu wọn. Bẹẹ ni ki i ṣe ijọba lo n fun awọn eeyan yii nilẹ, nigba to ṣe pe okoowo wọn ni wọn n ṣe. Aye ko da maaluu kiri igbo mọ, onikaluku to ba n sin maaluu n ṣe agbo fun ẹran wọn ni. Nigba ti odidi gomina ba wa ti ironu rẹ gbodi bayii, to jẹ gbogbo ironu to wa lori ẹ ni bi awọn Fulani yoo ṣe maa gbe ibọn kiri inu igbo lati sin maaluu, bawo ni ipinlẹ ti iru ẹni bẹẹ wa yoo ṣe nilaari, tabi ni ilọsiwaju kan. Ko sohun to buru nibẹ, bo ba ti jẹ ki awọn Fulani onimaaluu maa gbebọn kiri ni, ti ofin si gba wọn laaye bẹẹ, o daa ki awọn agbẹ naa maa ni ibọn, ki kaluku maa gbe ibọn tirẹ naa kiri, ka waa wo ẹni ti ọwọ rẹ yoo dun ẹni keji lara. Awọn elewọnyi ko ni laakaye iṣejọba rara, odi patapata lọpọlọ wọn n ṣiṣẹ si.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Aye ko da maaluu kiri igbo mọ, onikaluku to ba n sin maaluu n ṣe agbo fun ẹran wọn ni. Nigba ti odidi gomina ba wa ti ironu rẹ gbodi bayii, to jẹ gbogbo ironu to wa lori ẹ ni bi awọn Fulani yoo ṣe maa gbe ibọn kiri inu igbo lati sin maaluu, bawo ni ipinlẹ ti iru ẹni bẹẹ wa yoo ṣe nilaari, tabi ni ilọsiwaju kan. Ko sohun to buru nibẹ, bo ba ti jẹ ki awọn Fulani onimaaluu maa gbebọn kiri ni, ti ofin si gba wọn laaye bẹẹ, o daa ki awọn agbẹ naa maa ni ibọn, ki kaluku maa gbe ibọn tirẹ naa kiri, ka waa wo ẹni ti ọwọ rẹ yoo dun ẹni keji lara. Awọn elewọnyi ko ni laakaye iṣejọba rara, odi patapata lọpọlọ wọn n ṣiṣẹ si. Ṣebi Ọlọrun lo yọ Wọle Ṣoyinka Pabambari ohun to maa n ṣẹlẹ si wa nilẹ yii ni pe iṣoro gidi ni fun araalu lati gboju le awọn ọlọpaa, nitori ni ọpọ igba, ọrọ to ba jade lẹnu wọn, ododo ibẹ ki i pe rara. Ọsẹ to kọja ni ariwo deede gba gbogbo ilu pe awọn Fulani onimaaluu kọ lu Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka ninu ile rẹ to n gbe ni Abẹokuta. Ile ti ọjọgbọn yii n gbe ki i ṣe inu ile kan lasan, ile to wa ninu igbo ni, laarin igbo lo kọle naa si, igbo si yi ile naa ka ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣebi Ọlọrun lo yọ Wọle Ṣoyinka Pabambari ohun to maa n ṣẹlẹ si wa nilẹ yii ni pe iṣoro gidi ni fun araalu lati gboju le awọn ọlọpaa, nitori ni ọpọ igba, ọrọ to ba jade lẹnu wọn, ododo ibẹ ki i pe rara. Ọsẹ to kọja ni ariwo deede gba gbogbo ilu pe awọn Fulani onimaaluu kọ lu Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka ninu ile rẹ to n gbe ni Abẹokuta. Ile ti ọjọgbọn yii n gbe ki i ṣe inu ile kan lasan, ile to wa ninu igbo ni, laarin igbo lo kọle naa si, igbo si yi ile naa ka ni. O ti pẹ gan-an ti ọkunrin onkọwe yii ti ra gbogbo agbegbe naa, to si ti n gbebẹ lati igba to ti wa ninu igbo kijikiji. Eyi ti a n wi yii yoo ti sun mọ bii ọgbọn ọdun daadaa. Ohun to fa eyi ko ju pe Ṣoyinka n lo ibẹ fun iṣẹ onkọwe rẹ, nitori aaye naa daa, o si tutu fun iṣẹ ọpọlọ ni ṣiṣe.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O ti pẹ gan-an ti ọkunrin onkọwe yii ti ra gbogbo agbegbe naa, to si ti n gbebẹ lati igba to ti wa ninu igbo kijikiji. Eyi ti a n wi yii yoo ti sun mọ bii ọgbọn ọdun daadaa. Ohun to fa eyi ko ju pe Ṣoyinka n lo ibẹ fun iṣẹ onkọwe rẹ, nitori aaye naa daa, o si tutu fun iṣẹ ọpọlọ ni ṣiṣe. Lọna keji, Ṣoyinka fẹran igbẹ-didẹ, ọdẹ to n pa ẹran keekeeke ninu igbo ni. Awọn ọrẹ rẹ mọ ile ọhun, nibẹ naa ni wọn si maa n wa a lọ l’Abẹokuta nibẹ, o jinna si ilu gan-an. Awọn Fulani onimaaluu yii a maa ko maaluu wọn wọ apa ibẹ, Ṣoyinka a si maa le wọn jade, pẹlu ikilọ pe ki wọn ma ko maaluu wọn wa si agbegbe naa mọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Lọna keji, Ṣoyinka fẹran igbẹ-didẹ, ọdẹ to n pa ẹran keekeeke ninu igbo ni. Awọn ọrẹ rẹ mọ ile ọhun, nibẹ naa ni wọn si maa n wa a lọ l’Abẹokuta nibẹ, o jinna si ilu gan-an. Awọn Fulani onimaaluu yii a maa ko maaluu wọn wọ apa ibẹ, Ṣoyinka a si maa le wọn jade, pẹlu ikilọ pe ki wọn ma ko maaluu wọn wa si agbegbe naa mọ. Lọsẹ to kọja, Ṣoyinka sọrọ pe ki ijọba Buhari mọ bi yoo ti yanju ọrọ awọn Fulani onimaaluu, nitori awọn gan-an ni wọn n mura lati da ogun silẹ nilẹ wa. Nijọ kẹta to sọrọ, awọn Fulani da maaluu wọn dewaju ile Ṣoyinka gan-an, wọn da a kuro ninu igbo, wọn kuku do si iwaju ile ẹ. Ni Soyinka ba le wọn, ṣugbọn ko le da le wọn, kia lo tete ranṣẹ sawọn ọlọpaa pe ki wọn gba oun ki ọrọ too di ariwo. Awọn ọlọpaa ko tete de, ni Soyinka ba fi ọgbọn gbe mọto ẹ, o n wa awọn ọlọpaa lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Lọsẹ to kọja, Ṣoyinka sọrọ pe ki ijọba Buhari mọ bi yoo ti yanju ọrọ awọn Fulani onimaaluu, nitori awọn gan-an ni wọn n mura lati da ogun silẹ nilẹ wa. Nijọ kẹta to sọrọ, awọn Fulani da maaluu wọn dewaju ile Ṣoyinka gan-an, wọn da a kuro ninu igbo, wọn kuku do si iwaju ile ẹ. Ni Soyinka ba le wọn, ṣugbọn ko le da le wọn, kia lo tete ranṣẹ sawọn ọlọpaa pe ki wọn gba oun ki ọrọ too di ariwo. Awọn ọlọpaa ko tete de, ni Soyinka ba fi ọgbọn gbe mọto ẹ, o n wa awọn ọlọpaa lọ. Nigbẹyin, o ṣaa ri awọn ọlọpaa ko de, awọn ni wọn si ba a le awọn Fulani onimaaluu yii lọ. Ṣugbọn nigba ti awọn ọlọpaa yoo rojọ, wọn ni ẹnikan lo n gbe maaluu ẹ kiri, maaluu ẹ lo ṣi ile wọ, o kan rin gberegbere de ile Ṣoyinka ni. Ọrọ naa bi ọkunrin ọjọgbọn yii ninu to fi kọwe jade pe oun ko fẹran irọ buruku ti awọn ọlọpaa naa n pa mọ oun.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nigbẹyin, o ṣaa ri awọn ọlọpaa ko de, awọn ni wọn si ba a le awọn Fulani onimaaluu yii lọ. Ṣugbọn nigba ti awọn ọlọpaa yoo rojọ, wọn ni ẹnikan lo n gbe maaluu ẹ kiri, maaluu ẹ lo ṣi ile wọ, o kan rin gberegbere de ile Ṣoyinka ni. Ọrọ naa bi ọkunrin ọjọgbọn yii ninu to fi kọwe jade pe oun ko fẹran irọ buruku ti awọn ọlọpaa naa n pa mọ oun. Ni wọn ba yaa sinmi. Bo ba jẹ araalu mi-in ni, bi wọn yoo ṣe purọ mọ ọn ti tọhun ko ni i le wi kinni kan niyẹn. Bẹẹ ohun to n faja naa niyi, bi awọn Fulani yii ṣe n ṣe ree, bi wọn ba n fi maaluu jẹ ibi kan ti ẹni to ni ibẹ ba ni ki wọn ma fi maaluu jẹ oko oun mọ, ibi ti wọn ti n pa wọn niyẹn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ni wọn ba yaa sinmi. Bo ba jẹ araalu mi-in ni, bi wọn yoo ṣe purọ mọ ọn ti tọhun ko ni i le wi kinni kan niyẹn. Bẹẹ ohun to n faja naa niyi, bi awọn Fulani yii ṣe n ṣe ree, bi wọn ba n fi maaluu jẹ ibi kan ti ẹni to ni ibẹ ba ni ki wọn ma fi maaluu jẹ oko oun mọ, ibi ti wọn ti n pa wọn niyẹn. O ṣee ṣe ki awọn Fulani to wa sile Ṣoyinka ma mọ ọn, to ba si ṣe pe o ba wọn ṣe agidi ju bẹẹ lọ, ti ko tete wa ọlọpaa kan, eyi ti a n wi yii kọ ni a ba maa wi. Bi wọn ba si pa a tan, ẹgbẹ Fulani onimaaluu yoo ni ko sibi ti wọn ko ti le fi maaluu jẹ oko, iru gomina balubalu to wa ni Bauchi yii naa yoo ni o yẹ ki wọn maa gbebọn kiri nitori aabo wọn. Kin ni iyatọ laarin adigunjale ati Fulani to fẹẹ fi maaluu jẹ oko oloko to gbe ibọn atamatase dani!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O ṣee ṣe ki awọn Fulani to wa sile Ṣoyinka ma mọ ọn, to ba si ṣe pe o ba wọn ṣe agidi ju bẹẹ lọ, ti ko tete wa ọlọpaa kan, eyi ti a n wi yii kọ ni a ba maa wi. Bi wọn ba si pa a tan, ẹgbẹ Fulani onimaaluu yoo ni ko sibi ti wọn ko ti le fi maaluu jẹ oko, iru gomina balubalu to wa ni Bauchi yii naa yoo ni o yẹ ki wọn maa gbebọn kiri nitori aabo wọn. Kin ni iyatọ laarin adigunjale ati Fulani to fẹẹ fi maaluu jẹ oko oloko to gbe ibọn atamatase dani! Nnkan n fojoojumọ daru, ọrọ ọlọpaa ni ko si ṣee tẹle yii, ta la waa fẹẹ gbojule. Tabi ẹyin ko ri i pe loootọ, Ọlọrun lo yọ Wọle Ṣoyinka! Ṣebi ẹ gbọ ti wọn ni ko sẹni to fara pa ni Lẹkki!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nnkan n fojoojumọ daru, ọrọ ọlọpaa ni ko si ṣee tẹle yii, ta la waa fẹẹ gbojule. Tabi ẹyin ko ri i pe loootọ, Ọlọrun lo yọ Wọle Ṣoyinka! Ṣebi ẹ gbọ ti wọn ni ko sẹni to fara pa ni Lẹkki! Obinrin ẹlẹnuuyọ kan wa ninu awọn ti wọn n ba Buhari ṣejọba rẹ yii, boya obinrin naa wa nile ọkọ bi ko si, ẹni kan ko mọ, boya obinrin naa si ṣe abiyamọ tabi ko ṣe abiyamọ, ko sẹni to le sọ. Lauretta Onochie lorukọ rẹ, ṣugbọn agbalagba obinrin ni. Ni ọpọlọpọ igba, awọn ọrọ to maa n ti ẹnu obinrin naa jade nipa ijọba yii ko daa.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Obinrin ẹlẹnuuyọ kan wa ninu awọn ti wọn n ba Buhari ṣejọba rẹ yii, boya obinrin naa wa nile ọkọ bi ko si, ẹni kan ko mọ, boya obinrin naa si ṣe abiyamọ tabi ko ṣe abiyamọ, ko sẹni to le sọ. Lauretta Onochie lorukọ rẹ, ṣugbọn agbalagba obinrin ni. Ni ọpọlọpọ igba, awọn ọrọ to maa n ti ẹnu obinrin naa jade nipa ijọba yii ko daa. Bi Buhari yagbẹ sara, yoo sọ fun gbogbo aye pe oyin ni, bi ijọba yii si dorikodo to fẹẹ ṣubu, obinrin yoo ni niṣe ni ijọba naa duro deede, ati pe nnkan ko gbọdọ tun dara ju bayii naa lọ. Lasiko ti awọn ọdọ mura lati ṣe iwọde lọjọ Satide to kọja, ti ọrọ naa fi di ariwo nla, ohun ti obinrin yii kọ jade ni pe awọn dupẹ lọwọ awọn ọlọpaa Naijiria gidigidi, nitori ko ṣeni kan to fara pa, bẹẹ ni ẹni kan ko ṣeṣe nibi iwọde naa, nitori ọgbọn ati laakaye ti awọn ọlọpaa lo ti wọn fi jẹ ki kinni naa lọ wọọrọ. Bo ba jẹ ko si fidio awọn Misita Macaroni ti wọn gbe jade to fi ibi ti wọn ti n lu wọn bii ẹran, ti wọn ti ko wọn jọ bii ẹran ti wọn n lọọ pa, bi obinrin yii yoo ṣe maa din irọ gbẹrẹfu fawọn eeyan ree, nitori ki wọn le ni o n ṣiṣẹ tootọ fun Buhari.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bi Buhari yagbẹ sara, yoo sọ fun gbogbo aye pe oyin ni, bi ijọba yii si dorikodo to fẹẹ ṣubu, obinrin yoo ni niṣe ni ijọba naa duro deede, ati pe nnkan ko gbọdọ tun dara ju bayii naa lọ. Lasiko ti awọn ọdọ mura lati ṣe iwọde lọjọ Satide to kọja, ti ọrọ naa fi di ariwo nla, ohun ti obinrin yii kọ jade ni pe awọn dupẹ lọwọ awọn ọlọpaa Naijiria gidigidi, nitori ko ṣeni kan to fara pa, bẹẹ ni ẹni kan ko ṣeṣe nibi iwọde naa, nitori ọgbọn ati laakaye ti awọn ọlọpaa lo ti wọn fi jẹ ki kinni naa lọ wọọrọ. Bo ba jẹ ko si fidio awọn Misita Macaroni ti wọn gbe jade to fi ibi ti wọn ti n lu wọn bii ẹran, ti wọn ti ko wọn jọ bii ẹran ti wọn n lọọ pa, bi obinrin yii yoo ṣe maa din irọ gbẹrẹfu fawọn eeyan ree, nitori ki wọn le ni o n ṣiṣẹ tootọ fun Buhari. Ifiyajẹni ti awọn ọlọpaa ṣe fun awọn ti wọn mu ni Too-geeti Lẹkki yii le debii pe ọga ọlopaa ipinlẹ Eko funra rẹ ti gbe igbimọ dide lati wadii ohun to fa a ti awọn ọlọpaa fi le huwa bẹẹ yẹn, bẹẹ lo sọ ni gbangba pe ko si ẹni to ran awọn ọlọpaa naa ni iṣẹ ti wọn n jẹ yii. Ṣugbọn pẹlu gbogbo eyi, Lauretta jade, nitori to n ṣiṣẹ fun Buhari, o ni ko sẹni kan to fara pa, koda, ko sẹni to ṣeṣe nibi iṣẹlẹ naa, nitori awọn ọlọpaa jẹ ki ohun gbogbo lọ wọọrọ. Bo ba jẹ wọn pa wọn ni, bi yoo ti jade ti yoo ni ko sẹni to ku ree; bi ko si si fidio to wa nita ni, bi yoo ti ni ko sẹni to fara pa ree, pe awọn ọlọpaa ko fọwọ kan ẹni kan. Ki lo de ti awọn eeyan yii n ṣe bayii?


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ifiyajẹni ti awọn ọlọpaa ṣe fun awọn ti wọn mu ni Too-geeti Lẹkki yii le debii pe ọga ọlopaa ipinlẹ Eko funra rẹ ti gbe igbimọ dide lati wadii ohun to fa a ti awọn ọlọpaa fi le huwa bẹẹ yẹn, bẹẹ lo sọ ni gbangba pe ko si ẹni to ran awọn ọlọpaa naa ni iṣẹ ti wọn n jẹ yii. Ṣugbọn pẹlu gbogbo eyi, Lauretta jade, nitori to n ṣiṣẹ fun Buhari, o ni ko sẹni kan to fara pa, koda, ko sẹni to ṣeṣe nibi iṣẹlẹ naa, nitori awọn ọlọpaa jẹ ki ohun gbogbo lọ wọọrọ. Bo ba jẹ wọn pa wọn ni, bi yoo ti jade ti yoo ni ko sẹni to ku ree; bi ko si si fidio to wa nita ni, bi yoo ti ni ko sẹni to fara pa ree, pe awọn ọlọpaa ko fọwọ kan ẹni kan. Ki lo de ti awọn eeyan yii n ṣe bayii? Ko si idi kan ti wọn fi n ṣe bẹẹ ju pe wọn ko nifẹẹ Naijiria lọ, wọn koriira awọn ọmọ orile-ede yii, ọna ti wọn yoo gba lati mu inu Buhari dun pẹlu irọ pipa fun un nikan ni wọn n wa, nitori nibi eyi nikan ni wọn fi le maa ri ohun ti wọn n jẹ lẹnu bayii jẹ, ti Buhari yoo si tun wo wọn sunsun, ti yoo gbe wọn si ipo mi-in to ga ju bẹẹ lọ. Gbogbo ẹ naa, lori irọ ni!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ko si idi kan ti wọn fi n ṣe bẹẹ ju pe wọn ko nifẹẹ Naijiria lọ, wọn koriira awọn ọmọ orile-ede yii, ọna ti wọn yoo gba lati mu inu Buhari dun pẹlu irọ pipa fun un nikan ni wọn n wa, nitori nibi eyi nikan ni wọn fi le maa ri ohun ti wọn n jẹ lẹnu bayii jẹ, ti Buhari yoo si tun wo wọn sunsun, ti yoo gbe wọn si ipo mi-in to ga ju bẹẹ lọ. Gbogbo ẹ naa, lori irọ ni!


Ọlọkada fẹhonu han ni Ṣagamu, nitori ọkan ninu wọn to ku nibi to ti n sa f’agbofinro

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ode ro lagbegbe Ṣagamu lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji yii, nigba tawọn ọlọkada kan bẹrẹ si i fẹhonu han, ti wọn si gba ọfiisi ijọba ibilẹ to wa loju ọna Ayepe lọ lati ta ko bi ọkan ninu wọn ṣe fori gbalẹ, to si ku lẹsẹkẹsẹ, nibi to ti n sa fun agbofinro to fẹẹ mu un. Ohun ti awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ ni pe ikọ to maa n mu wọn ti ijọba ibilẹ Ṣagamu ran niṣẹ lo fẹẹ mu ọlọkada to doloogbe yii, nitori ọkunrin Hausa naa ta ko ofin irinna. Ṣugbọn ọlọkada naa ko fẹ ki agbofinro ọhun mu oun, n lo ba n dọgbọn ati sa mọ ọn lọwọ. Nibi to ti n gbiyanju ati bọ lọwọ ẹni to fẹẹ mu un naa lo ti ṣubu pẹlu ọkada, ori lo fi gbalẹ, ẹsẹkẹsẹ lo si dagbere faye bi wọn ṣe wi. Iku ọkunrin naa lo bi awọn eeyan rẹ ninu, ni wọn ba bẹrẹ si i fa wahala, wọn di oju ọna, wọn si ba awọn ọkọ pẹlu awọn dukia mi-in jẹ pẹlu ki wọn too ko ifẹhonu han naa lọ si sẹkiteeria ijọba ibilẹ to wa ni Ayepe. Koda, niṣe lawọn ọlọja n sare ti ṣọọbu, ti kaluku n sa asala fun ẹmi wọn.


Nibi to ti n gbiyanju ati bọ lọwọ ẹni to fẹẹ mu un naa lo ti ṣubu pẹlu ọkada, ori lo fi gbalẹ, ẹsẹkẹsẹ lo si dagbere faye bi wọn ṣe wi. Iku ọkunrin naa lo bi awọn eeyan rẹ ninu, ni wọn ba bẹrẹ si i fa wahala, wọn di oju ọna, wọn si ba awọn ọkọ pẹlu awọn dukia mi-in jẹ pẹlu ki wọn too ko ifẹhonu han naa lọ si sẹkiteeria ijọba ibilẹ to wa ni Ayepe. Koda, niṣe lawọn ọlọja n sare ti ṣọọbu, ti kaluku n sa asala fun ẹmi wọn. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni awọn ti kapa wahala naa, ohun gbogbo si ti pada si bo ṣe wa tẹlẹ lagbegbe naa, ko si wahala mọ rara.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni awọn ti kapa wahala naa, ohun gbogbo si ti pada si bo ṣe wa tẹlẹ lagbegbe naa, ko si wahala mọ rara.


Ṣeyi Makinde atawọn gomina ilẹ Hausa yọju sawọn ọlọja ni Ṣaṣa, wọn lawọn yoo ran wọn lọwọ

Lẹyin wahala buruku to bẹ silẹ niluu Ibadan laarin awọn Hausa/ Fulani atawọn Yoruba lagbegbe Ṣaṣa, Gomina Ṣeyi Makinde ati gomina bii mẹrin lati ilẹ Hausa lọhun-un ti yọju sibẹ lati pẹtu si awọn to n binu ninu. Lẹyin ọjọ karun-un ti iṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ ni Ṣeyi Makinde atawọn gomina wọnyi; Sani Bello lati ipinlẹ Niger, Bello Matawalle, lati Zamfara, Abubakar Bagudu, lati Kebbi ati Abdullahi Ganduje ti Kano, ti lọọ ba awọn Hausa ati Yoruba sọrọ laduugbo Ṣaṣa, nijọba ibilẹ Akinyẹle, niluu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ. Nibi ipade ita gbangba ọhun, eyi to gba wọn bii wakati meji ni wọn ti rọ awọn eeyan naa lati gba alaafia laaye. Wọn lo pẹ ti wọn ti n ba ara wọn gbe, ati pe aigbọra-ẹni-ye lo ṣokunfa wahala ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ti wahala ọhun bẹ silẹ. Makinde ninu sọ pe Hausa ti n fẹ Yoruba lagbegbe naa, bẹẹ lawọn Yoruba paapaa ti n ṣọkọ Hausa daadaa, fun idi eyi, ki wọn gbagbe wahala, ki wọn si maa ba ara wọn ṣe lọ. Bo tilẹ jẹ pe ko darukọ ẹnikẹni sibẹ, ko ṣai mẹnuba eto igbeyawo to waye laarin ọmọ gomina ipinlẹ naa tẹlẹ, Oloogbe Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi, ati Gomina Ganduje, bẹẹ lo fi kun ọrọ ẹ pe ko sohun to dara bii ki wọn gba alaafia laaye lawujọ.


Wọn lo pẹ ti wọn ti n ba ara wọn gbe, ati pe aigbọra-ẹni-ye lo ṣokunfa wahala ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ti wahala ọhun bẹ silẹ. Makinde ninu sọ pe Hausa ti n fẹ Yoruba lagbegbe naa, bẹẹ lawọn Yoruba paapaa ti n ṣọkọ Hausa daadaa, fun idi eyi, ki wọn gbagbe wahala, ki wọn si maa ba ara wọn ṣe lọ. Bo tilẹ jẹ pe ko darukọ ẹnikẹni sibẹ, ko ṣai mẹnuba eto igbeyawo to waye laarin ọmọ gomina ipinlẹ naa tẹlẹ, Oloogbe Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi, ati Gomina Ganduje, bẹẹ lo fi kun ọrọ ẹ pe ko sohun to dara bii ki wọn gba alaafia laaye lawujọ. Bagudu ni tiẹ ṣeleri pe ajọ awọn gomina yoo kun Gomina Ṣeyi Makinde lọwọ lori eto iranwọ to fẹẹ ṣe fawọn to padanu rẹpẹtẹ ninu iṣẹlẹ ọhun.


Bagudu ni tiẹ ṣeleri pe ajọ awọn gomina yoo kun Gomina Ṣeyi Makinde lọwọ lori eto iranwọ to fẹẹ ṣe fawọn to padanu rẹpẹtẹ ninu iṣẹlẹ ọhun.


Saraki atawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ṣabẹwo si Goodluck Jonathan

Bi ọdun 2023 ti ṣe n sun mọ etile lawọn ẹgbẹ oṣelu ti bẹrẹ oriṣiriiṣii igbesẹ lati yanju aawọ to wa ninu ẹgbẹ, ki wọn baa le rọwọ mu ninu eto idibo ti yoo waye lọdun naa. Lọjọ Iṣẹgun lawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP kora wọn jọ lati ṣepade pẹlu Aarẹ orilẹ-ede yii tẹlẹ, Goodluck Ebele Jonathan. Lori ikanni abẹyẹfo aarẹ ile igbimọ-aṣofin agba tẹlẹ, Bukọla Saraki, lo kọ ọrọ ọhun si pe awọn ṣepade pẹlu Jonathan lojuna lati pẹtu si oriṣiiriṣii aawọ to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ awọn. Bẹẹ ni fidio kan wa lori ikanni ọhun, ninu eyi ti wọn ti fi Jonathan han bo ti ṣe n ki wọn kaabọ sipade naa. Saraki sọ pe, “Lojuna lati tẹti si kaluku, paapaa awọn to jẹ alẹnulọrọ ninu ẹgbẹ, lori ohun to n dun wọn la ṣe n ṣepade lọsan-an yii pẹlu Aarẹ orilẹ-ede yii tẹlẹ to jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP, Goodluck Ebele Jonathan.”


Mutiat Adio tun rẹwọn he lẹyin to ti ṣẹwọn lẹẹmeji

Ẹwọn ọdun mẹta ni wọn tun sọ obinrin kan, Mutiat Adio, ti ile-ẹjọ ti kọkọ sọ sẹwọn lẹẹmeji ọtọọtọ lori oriṣiiriṣii ẹsun ọdaran si. Ẹsun ti wọn fi kan an bayii ni pe o fi iwe sọwe-dowo san miliọnu kan aabọ naira (N1.5m), gẹgẹ biii owo mọto to ra lọwọ Fabunmi Samuel, ṣugbọn ti ko sowo ninu akaunti rẹ. Wọn ni fun nnkan bii oṣu mẹta ni ko fi si owo ninu akaunti ti obinrin yii fun wọn ni iwe sọwe-dowo ẹ yii, bẹẹ igbakeji akọwe agba tẹlẹ ni nile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Ọyọ. Ninu ẹsun ti ajọ EFCC, iyẹn ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu, to fi ilu Ibadan ṣebujokoo fi kan an ni wọn ti fidi ẹ mulẹ pe wọn ti dajọ obinrin yii lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja. Agbẹnusọ fun ajọ naa, Ọgbẹni Wilson Uwujaren, sọ pe ki wọn too gbe idajọ kalẹ lo ti kọkọ sọ pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọn ka si i lẹsẹ pe o fi ọgbọn gba owo, o tun fun eeyan ni iwe sọwe-dowo, bẹẹ ni ko si owo ninu akaunti rẹ. Sugbọn lẹyin ti Adio jẹwọ pe oun jẹbi ni wọn sọ ọ sẹwọn ọdun mẹta, bakan naa ni Adajọ Owolabi paṣẹ pe ko san idaji miliọnu naira yooku fun ileeṣẹ Fatai Olanrewaju Motors, to ra mọto Toyota Pathfinder (2000) lọwọ wọn.