O ni titi di asiko yii, Harry ati Meghan ko i tii fi to ijọba ilẹ Canada leti nipa ohun gbogbo to rọmọ ki awọn Ọmọọba naa wa ma a gbe ni orilẹede wọn. Ọpọlọpọ ariyanjiyan lo n lọ lori eto aabo fun awọn ẹbi ọba naa lasiko ti wọn ba n gbe ni Canada. Bi awọn miran ṣe n sọ wi pe ko lẹtọ ki wọn ma a lo owo araalu lati fi tọju wọn ti wọn ba ti kurọ ni Ilẹ Gẹẹsi lọ gbe ni orilẹede Canada. Ti a ko ba gbagbe, laipẹ yii ni Ọmọọba Harry ati iyawo rẹ sọ wi pe awọn fẹ ṣiṣẹ aje lati fi tọju ara wọn. Ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi, ti faramọ 'asiko iṣipopada" ti Duke ati Duchess ti Sussex yoo maa lo ni Canada ati United Kingdom. O sọ ninu atẹjade kan pe "gbogbo ara l'oun fi fọwọ si" ifẹ ọkan wọn lati bẹrẹ igbe aye tuntun, ṣugbọn "oun to wu oun ju ni pe ki wọn o maa ṣiṣẹ gẹgẹ bi ọkan lara ẹbi ọba ilẹ Gẹẹsi".


Harry and Meghan: Olóòtú Canada ní ọ̀rọ̀ gbọ́dọ̀ wáyé nípa ìgbésẹ̀ wọ̀n

Ti a ko ba gbagbe, laipẹ yii ni Ọmọọba Harry ati iyawo rẹ sọ wi pe awọn fẹ ṣiṣẹ aje lati fi tọju ara wọn. Ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi, ti faramọ 'asiko iṣipopada" ti Duke ati Duchess ti Sussex yoo maa lo ni Canada ati United Kingdom. O sọ ninu atẹjade kan pe "gbogbo ara l'oun fi fọwọ si" ifẹ ọkan wọn lati bẹrẹ igbe aye tuntun, ṣugbọn "oun to wu oun ju ni pe ki wọn o maa ṣiṣẹ gẹgẹ bi ọkan lara ẹbi ọba ilẹ Gẹẹsi". Ṣaaju ni awọn eeyan ti n reti remu pe Ọbabinrin Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Ọmọọba Harry yóò sèpàdé ní Ọjọ́ Ajé. Eyi waye lẹyin ipade kan ti Ọbabinrin naa ṣe pẹlu tọkọ-taya naa, ati ẹgbọn Harry, Williams, lọjọ Aje. Ìpàdé náà kò sẹ̀yìn bí Ọmọbakùnrin Harry àti ìyàwó rẹ̀, Meghan Markle se ní àwọn fẹ́ fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òkan gbòógì nínú ìdílé ọba.


Ṣaaju ni awọn eeyan ti n reti remu pe Ọbabinrin Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Ọmọọba Harry yóò sèpàdé ní Ọjọ́ Ajé. Eyi waye lẹyin ipade kan ti Ọbabinrin naa ṣe pẹlu tọkọ-taya naa, ati ẹgbọn Harry, Williams, lọjọ Aje. Ìpàdé náà kò sẹ̀yìn bí Ọmọbakùnrin Harry àti ìyàwó rẹ̀, Meghan Markle se ní àwọn fẹ́ fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òkan gbòógì nínú ìdílé ọba. Ọbabinrin Elizabeth sọ pe awọn ọrọ to so mọ ipinnu Harry ati Meghan pọ, to si n pe fun ọpọlọpọ iṣẹ la ti ṣe Awọn tọkọtaya naa tun fidi rẹ mulẹ lẹẹkan sii pe awọn ko fẹ gboju le owo ilu.


Ọbabinrin Elizabeth sọ pe awọn ọrọ to so mọ ipinnu Harry ati Meghan pọ, to si n pe fun ọpọlọpọ iṣẹ la ti ṣe Awọn tọkọtaya naa tun fidi rẹ mulẹ lẹẹkan sii pe awọn ko fẹ gboju le owo ilu.


Prince Harry and Meghan: Ọbabinrin Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Ọmọọba Harry yóò sèpàdé ní Ọjọ́ Ajé

Ọbabinrin Ilẹ Gẹẹsi ti ke pe awọn ọmọoba fun ipade ni Ọjọ Aje lati jọ fọrọ-jomitoro ọrọ papọ lojukoju. Ọrọ naa yoo da lori Ọmọbakunrin Harry ati iyawọ rẹ, Meghan Markle ati bi wọn yoo ṣe ma a lo ipo wọn gẹgẹ Duke ati Duchess agbegbe Sussex. Ile Ọbabinrin Elizabeth to wa ni Norfolk ni ipade naa yoo ti waye, eleyii ti wọn pe ni ipade 'Sandringham summit'. Iroyin lati Ile Ọba sọ wi pe Ọmọbakunrin Harry, Duke ti Cambridge ati Ọmọba ilu Wales ni yoo wa ni ibi ipade naa, nigba ti Meghan yoo darapọ mọ ipade naa lori ẹrọ ibaraẹnisọrọ. Laipẹ yii ni Ọmọbakunrin Harry ati iyawọ rẹ, Meghan Markle sọ wi pe awọn fẹ yẹba diẹ gẹgẹ bi ọkan gboogi ni idile ọba Ilẹ Gẹẹsi. Ọmọbakunrin William to jẹ ẹgbọn Harry ni o ti fihan gbangba gbe aarin wọn ko gun, lẹyin to sọ wi pe, ọpọ igba ni oun ti ṣe egbelẹyin fun aburo oun, amọ oun ko ṣe mọ, nitori ọrọ awọn ti n tako ara wọn.


Iroyin lati Ile Ọba sọ wi pe Ọmọbakunrin Harry, Duke ti Cambridge ati Ọmọba ilu Wales ni yoo wa ni ibi ipade naa, nigba ti Meghan yoo darapọ mọ ipade naa lori ẹrọ ibaraẹnisọrọ. Laipẹ yii ni Ọmọbakunrin Harry ati iyawọ rẹ, Meghan Markle sọ wi pe awọn fẹ yẹba diẹ gẹgẹ bi ọkan gboogi ni idile ọba Ilẹ Gẹẹsi. Ọmọbakunrin William to jẹ ẹgbọn Harry ni o ti fihan gbangba gbe aarin wọn ko gun, lẹyin to sọ wi pe, ọpọ igba ni oun ti ṣe egbelẹyin fun aburo oun, amọ oun ko ṣe mọ, nitori ọrọ awọn ti n tako ara wọn. Ireti ni pe ipade naa yoo fi lgbesẹ to kan lede pẹlu igbeṣẹ awọn mejeeji. Ipade naa yoo tun wa ọna abayọ si ibasepo ati ifọwọsowọpọ ti yoo wa laarin Ọbabinrin Elizabeth ati Ọmọbakunrin Harry ati iyawo rẹ. Iroyin fikun pe o ṣeeṣe ki idiwo ati idena o wa ninu ipade naa, ti yoo jẹ ọna lati wa ọna abayọ si ọrọ naa.


Ireti ni pe ipade naa yoo fi lgbesẹ to kan lede pẹlu igbeṣẹ awọn mejeeji. Ipade naa yoo tun wa ọna abayọ si ibasepo ati ifọwọsowọpọ ti yoo wa laarin Ọbabinrin Elizabeth ati Ọmọbakunrin Harry ati iyawo rẹ. Iroyin fikun pe o ṣeeṣe ki idiwo ati idena o wa ninu ipade naa, ti yoo jẹ ọna lati wa ọna abayọ si ọrọ naa. Bakan naa ni wọn yoo ma a gbe yẹwọ bi awọn mejeeji yoo ṣe ma agbe ile okeere, lai lo owo ori awọn eniyan Ilẹ Gẹẹsi basubasu. Ti a ko ba gbagbẹ, Ọmọbakunrin Harry ati iyawo rẹ Meghan Markle ni awọn fẹ fi ọwọ ara awọn ṣiṣẹ, ti awọn yoo si ma a tọju ara wọn nibẹ.


Bakan naa ni wọn yoo ma a gbe yẹwọ bi awọn mejeeji yoo ṣe ma agbe ile okeere, lai lo owo ori awọn eniyan Ilẹ Gẹẹsi basubasu. Ti a ko ba gbagbẹ, Ọmọbakunrin Harry ati iyawo rẹ Meghan Markle ni awọn fẹ fi ọwọ ara awọn ṣiṣẹ, ti awọn yoo si ma a tọju ara wọn nibẹ.


Tribute to Prince Phillip: Ààrẹ Buhari dárò Àrẹ̀mọ Phillip, ọkọ Ọbabinrin Elizabeth tó jáde láyé

Lọjọ Ẹti ọjọ kẹsan osu kẹin ọdun 2021 ni Arẹmọ Phillip, ọkọ Ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi, Queen Elizabeth II jade laye. Lati igba ti wọn si ti kede ipapoda rẹ l'awọn eekan lagbaye ti n daro rẹ. Awọn eekan ọmọ Naijiria pẹlu ko gbẹyin. Aarẹ Muhammadu Buhari to wa ni asiko isinmi ni ilu London fi ọrọ ibanikẹdun rẹ ranṣẹ lorukọ orilẹede Naijiria si Ọbabinrin lori ipapoda ọkọ rẹ, Arẹmọ Phillip. "Iku Duke ti Edinburgh jẹ opin ijọba kan. Arẹmọ Phillip jẹ ọkan lara awọn gbajumọ ti gbogbo oju mọ jakejado agbaye ati ti a o maa ranti ipa ti o ko ninu ajọ Commonwealth. President Muhammadu Buhari extends his condolences to Her Majesty the Queen over the death of her husband Prince Philip who passed on peacefully at the age of 99.


Aarẹ Muhammadu Buhari to wa ni asiko isinmi ni ilu London fi ọrọ ibanikẹdun rẹ ranṣẹ lorukọ orilẹede Naijiria si Ọbabinrin lori ipapoda ọkọ rẹ, Arẹmọ Phillip. "Iku Duke ti Edinburgh jẹ opin ijọba kan. Arẹmọ Phillip jẹ ọkan lara awọn gbajumọ ti gbogbo oju mọ jakejado agbaye ati ti a o maa ranti ipa ti o ko ninu ajọ Commonwealth. President Muhammadu Buhari extends his condolences to Her Majesty the Queen over the death of her husband Prince Philip who passed on peacefully at the age of 99. Gẹgẹ bi aarẹ ṣe sọ ọ, Arẹmọ Phillip ko ipa ribiribi ninu ṣiṣe ẹyinju aanu paapaa itọju awọn ẹranko ti Ọlọrun da ati fun idagbasoke awọn ọdọ ni orilẹede to le ni aadoje lagbaye. "Apẹrẹ manigbagbe ọkọ ni o jẹ to ti fẹ Ọbabinrin lati ọdun 1947," to si ni eyi jẹ iwuri lọpọlọpọ fun gbogbo igbeyawo ni oniruuru ipele ti wọn ba wa". Bakan naa, aarẹ Buhari ba ijọba ilẹ United Kingdom kẹdun, ajọ Commonwealth fun bi wọn ṣe "padanu eekan agbaye yii".


Gẹgẹ bi aarẹ ṣe sọ ọ, Arẹmọ Phillip ko ipa ribiribi ninu ṣiṣe ẹyinju aanu paapaa itọju awọn ẹranko ti Ọlọrun da ati fun idagbasoke awọn ọdọ ni orilẹede to le ni aadoje lagbaye. "Apẹrẹ manigbagbe ọkọ ni o jẹ to ti fẹ Ọbabinrin lati ọdun 1947," to si ni eyi jẹ iwuri lọpọlọpọ fun gbogbo igbeyawo ni oniruuru ipele ti wọn ba wa". Bakan naa, aarẹ Buhari ba ijọba ilẹ United Kingdom kẹdun, ajọ Commonwealth fun bi wọn ṣe "padanu eekan agbaye yii". Adari agba ajọ katakara lagbaye, WTO, Ọmọwe Ngozi Okonjo Iwealla ti ba Ọbabinrin ilẹ gẹẹsi, Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Boriis Johnson, idile ọba at'awọn eeyan ilẹ Gẹẹsi daro Arẹmọ Phillip, Duke of Edinburgh. Ni pataki julọ Ọmọwe Iwealla na ọwọ ibanikẹdun rẹ si Ọmọba William, Duke of Cambridge leyi to ti ni ko mọkan ko si ṣe bi akin ni ipapoda Arẹmọ Phillips. Ninu ọrọ tirẹ, igbakeji aarẹ Naijiria nigba kan ri, Atiku Abubakar sapejuwe iku Arẹmọ Phillips gẹgẹ bi eyi to mi gbogbo agbaye lọkan.


Adari agba ajọ katakara lagbaye, WTO, Ọmọwe Ngozi Okonjo Iwealla ti ba Ọbabinrin ilẹ gẹẹsi, Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Boriis Johnson, idile ọba at'awọn eeyan ilẹ Gẹẹsi daro Arẹmọ Phillip, Duke of Edinburgh. Ni pataki julọ Ọmọwe Iwealla na ọwọ ibanikẹdun rẹ si Ọmọba William, Duke of Cambridge leyi to ti ni ko mọkan ko si ṣe bi akin ni ipapoda Arẹmọ Phillips. Ninu ọrọ tirẹ, igbakeji aarẹ Naijiria nigba kan ri, Atiku Abubakar sapejuwe iku Arẹmọ Phillips gẹgẹ bi eyi to mi gbogbo agbaye lọkan. O ni gbogbo agbaye yoo ma ṣeranti awọn iṣẹ aanu ti Arẹmọ Phillip gbe ṣe nigna aye rẹ eleyi to ni o mu ki o jẹ baba isalẹ awọn ajọ ẹlẹyinju aanu to to ẹgbẹrin Bakan naa ni Alaaji Atiku Abubakar tun yombo ipa to ko nipa sinsin ilẹ baba rẹ gẹgẹ bi ologun koda o ni gbogbo agbaye ko ni gbagbe aduroti rẹ fun Ọbabinrin Elizabeth keji. Igbakeji aarẹ tẹlẹ naa wa gbadura pe ki Edua o duro ti idile ọba nilẹ Gẹẹsi ati gbogbo awọn eeyan ilẹ naa Minisita orilẹede Naijiria fun ọrọ ilẹ okere, Geoffrey Onyeama naa sọrọ loju opo ileeṣẹ to n ri si ọrọ ilẹ okere wipe ibanikẹdun ohun lọ sọdọ Ọlọlajulọ Ọbabinrin Elizabeth, idile rẹ ati gbogbo eeyan Great Britain lori ipapoda Duke ti Edinburgh.


O ni gbogbo agbaye yoo ma ṣeranti awọn iṣẹ aanu ti Arẹmọ Phillip gbe ṣe nigna aye rẹ eleyi to ni o mu ki o jẹ baba isalẹ awọn ajọ ẹlẹyinju aanu to to ẹgbẹrin Bakan naa ni Alaaji Atiku Abubakar tun yombo ipa to ko nipa sinsin ilẹ baba rẹ gẹgẹ bi ologun koda o ni gbogbo agbaye ko ni gbagbe aduroti rẹ fun Ọbabinrin Elizabeth keji. Igbakeji aarẹ tẹlẹ naa wa gbadura pe ki Edua o duro ti idile ọba nilẹ Gẹẹsi ati gbogbo awọn eeyan ilẹ naa Minisita orilẹede Naijiria fun ọrọ ilẹ okere, Geoffrey Onyeama naa sọrọ loju opo ileeṣẹ to n ri si ọrọ ilẹ okere wipe ibanikẹdun ohun lọ sọdọ Ọlọlajulọ Ọbabinrin Elizabeth, idile rẹ ati gbogbo eeyan Great Britain lori ipapoda Duke ti Edinburgh.


Harry àti Meghan kò ní lo orúkọ oyè wọn mọ́, wọn kò sì lẹ́tọ̀ọ́ sí owó ilú mọ́ ní UK

Ile Ọba Buckingham ti fẹnuko lori igbesẹ ọmọọba Harry ati aya rẹ Meghan ti wọn yọ kuro ninu iṣẹ ilu ati tile Ọba. Awọn mejeeji ko ni maa ṣoju Ọbabinrin Elizabeth nibi kankan mọ. Omọọba Harry ati Meghan aya rẹ ni awọn pinnu lati da Milionu meji ati irinwo pọun ilẹ Uk ((2.4 million pounds) to jẹ owo ilu ti wọn fi tun ile ti wọn ṣe igbeyawo si iyẹn Frogmore Cottage. Tọkọtaya yii gba pe pe ile wọn ni Frogmore Cottage ni wọn yoo maa de si ti wọn ba ti wa sile ni UK Nibẹrẹ asiko ojo lọdun yii ni awọn ofin ati ilana tuntun yii yoo bẹrẹ laarin ọmọọba Harry ati iyawo rẹ pẹlu ile Ọba. Lẹyin ipade awọn tọkọtaya yii pẹlu Obabinrin Elizabeth ni wọn jọ fẹnuko lori awọn igbesẹ ti yoo jẹ ki lilọ wọn ko rọrun. Obabinrin Elizabeth fi idunnu rẹ han pe awọn ti ọrọ kan gbọ ara wọn ye laisi ikunsinu kankan.


Tọkọtaya yii gba pe pe ile wọn ni Frogmore Cottage ni wọn yoo maa de si ti wọn ba ti wa sile ni UK Nibẹrẹ asiko ojo lọdun yii ni awọn ofin ati ilana tuntun yii yoo bẹrẹ laarin ọmọọba Harry ati iyawo rẹ pẹlu ile Ọba. Lẹyin ipade awọn tọkọtaya yii pẹlu Obabinrin Elizabeth ni wọn jọ fẹnuko lori awọn igbesẹ ti yoo jẹ ki lilọ wọn ko rọrun. Obabinrin Elizabeth fi idunnu rẹ han pe awọn ti ọrọ kan gbọ ara wọn ye laisi ikunsinu kankan. O ni titi aye ni ọmọọmọ oun Harrym aya rẹ ati Archie ọmọ rẹ yoo wa ninu mọlẹbi oun ti oun nifẹ tọkan tọkan. Bakan naa ni Obabinrin ki awọn  mejeeji ku iṣẹ to si ki aya Harry, iyẹn Meghan pe o tete darapọ mọ ile Ọba lẹyin igbeyawo rẹ. Akoroyin BBC sile Ọba, Nicholas Witchell salaye pe ọpọ gab pe awọn mejeeji ṣi le pada wa sile ọba lọjọ iwaju.


O ni titi aye ni ọmọọmọ oun Harrym aya rẹ ati Archie ọmọ rẹ yoo wa ninu mọlẹbi oun ti oun nifẹ tọkan tọkan. Bakan naa ni Obabinrin ki awọn  mejeeji ku iṣẹ to si ki aya Harry, iyẹn Meghan pe o tete darapọ mọ ile Ọba lẹyin igbeyawo rẹ. Akoroyin BBC sile Ọba, Nicholas Witchell salaye pe ọpọ gab pe awọn mejeeji ṣi le pada wa sile ọba lọjọ iwaju. Tọkọtaya naa ṣeleri fun Ọbabinrin Elizabeth pe awọn ko ni doju ti ile Ọba ninu iwa atii iṣe awọn  bi awọn ṣe n ko lọ si oril-eede Canada. Ile Ọba kọ lati sọrọ lori ẹni ti yoo maa pese eto aabo fawọn tọkọtaya yii ati iye owo ti o maa na ijọba lati daabo bo wọn ni Canada. Itakun agbaye awọn tọkọtaya yii (sussexroyal.com) ni wọn ti ni laipẹ awọn yoo gbe iṣẹ tuntun tọkọtaya sita.


Tọkọtaya naa ṣeleri fun Ọbabinrin Elizabeth pe awọn ko ni doju ti ile Ọba ninu iwa atii iṣe awọn  bi awọn ṣe n ko lọ si oril-eede Canada. Ile Ọba kọ lati sọrọ lori ẹni ti yoo maa pese eto aabo fawọn tọkọtaya yii ati iye owo ti o maa na ijọba lati daabo bo wọn ni Canada. Itakun agbaye awọn tọkọtaya yii (sussexroyal.com) ni wọn ti ni laipẹ awọn yoo gbe iṣẹ tuntun tọkọtaya sita. Wọn jọ fẹnuko pe lẹyin ọdunkan awọn ikọ mejeji yoo tun jọ ṣe ipade yẹẹwo boya o ṣi nilo atunṣe sii lọjọ iwaju.


Wọn jọ fẹnuko pe lẹyin ọdunkan awọn ikọ mejeji yoo tun jọ ṣe ipade yẹẹwo boya o ṣi nilo atunṣe sii lọjọ iwaju.


Prince Philip: Ó lo ọdún 93, lọ sí orílẹ̀-èdè 143, ó ní gbajúgbajà ìyàwò kan

Duke ilu Edinburgh, ọkọ to  gbajumọ julọ ni agbaye, ti ku ni ẹni ọdun mọkandinlọgọrun Aadọrin ọdun lo fi gbe igbeaye rẹ ni abẹ idari iyawo rẹ, Ọbabinrin Elisabẹti II - ṣugbọn iru eeyan to jẹ fihan pe ko kan ni i jẹ ọkọ lasan. Nitori naa, ta ani ọkunrin to duro ti Ọbabinrin naa, ati pe bawo lo ṣe ri Ọbabinrin fẹ ni iyawo? Nkan akọkọ: Duke, ti a tun mọ si Arẹmọ Philip, ko si lara awọn ti ipo ọba tọ si - ọmọ rẹ ọkunrin lo wa ni ipo yii - nitori naa ni ko ṣe ni orukọ oye 'ọba'. Idi ni pe ni ilẹ UK, obinrin to ba fẹ ọkọ ninu ile ọba, le lo orukọ oye 'Ọbabinrin', ṣugbọn awọn ọkunrin to ba fẹ Ọbabinrin ko le pe ara awọn ni ọba. Awọn ọmọkunrin ile ọba nikan lo le ṣe bẹ ẹ. Ọmọ mẹrin ni Ọbabinrin ati Arẹmọ Philip bi: Arẹmọ Charles(72), Ọmọọbabinrin Anne (70), Arẹmọ Andrew (61), ati Arẹmọ Edward (57). Gẹgẹ bi awọn ọmọ wọn ṣe sọ, Philip ma n paṣẹ nigba ti wọn wa ni kekere.


Idi ni pe ni ilẹ UK, obinrin to ba fẹ ọkọ ninu ile ọba, le lo orukọ oye 'Ọbabinrin', ṣugbọn awọn ọkunrin to ba fẹ Ọbabinrin ko le pe ara awọn ni ọba. Awọn ọmọkunrin ile ọba nikan lo le ṣe bẹ ẹ. Ọmọ mẹrin ni Ọbabinrin ati Arẹmọ Philip bi: Arẹmọ Charles(72), Ọmọọbabinrin Anne (70), Arẹmọ Andrew (61), ati Arẹmọ Edward (57). Gẹgẹ bi awọn ọmọ wọn ṣe sọ, Philip ma n paṣẹ nigba ti wọn wa ni kekere. Ayaworan laafin ọba, Ingrid Seward sọ pe Arẹmọ Andrew ti sọ ọ ri pe "Ọbabinrin lo ni aanu l'oju ju, amọ baba wọn 'Philip' lo ni ibawi lọwọ. Bakan naa ni Andrew tun ṣe iranti bi baba rẹ ṣe ma n pa aalọ fun wọn ni alẹ, to si tun ma n tẹti si awọn ọmọ rẹ ti wọn ba n ka iwe Rudyard Kipling, Just So Sories. Arẹmọ Philip dagba debi i pe ọmọ-ọmọ rẹ kẹjọ dagba l'oju rẹ, o si tun ri ọmọ-ọmọ-ọmọ rẹ kẹwaa.


Ayaworan laafin ọba, Ingrid Seward sọ pe Arẹmọ Andrew ti sọ ọ ri pe "Ọbabinrin lo ni aanu l'oju ju, amọ baba wọn 'Philip' lo ni ibawi lọwọ. Bakan naa ni Andrew tun ṣe iranti bi baba rẹ ṣe ma n pa aalọ fun wọn ni alẹ, to si tun ma n tẹti si awọn ọmọ rẹ ti wọn ba n ka iwe Rudyard Kipling, Just So Sories. Arẹmọ Philip dagba debi i pe ọmọ-ọmọ rẹ kẹjọ dagba l'oju rẹ, o si tun ri ọmọ-ọmọ-ọmọ rẹ kẹwaa. Ọdun 1922 ni irinajo Philip bẹrẹ ni Aafin to wa ni Burkingham. Ọjọ kẹwaa, oṣu Kẹfa, ọdun 1921 ni wọn bi ni erekusu Greek, Corfu. Oun si ni abigbẹyin ati ọkunrin kan ṣoṣo ti Arẹmọ Andrew ti Greece ati Ọmọọbabinrin Alice ti Battenberg, bi.


Ọdun 1922 ni irinajo Philip bẹrẹ ni Aafin to wa ni Burkingham. Ọjọ kẹwaa, oṣu Kẹfa, ọdun 1921 ni wọn bi ni erekusu Greek, Corfu. Oun si ni abigbẹyin ati ọkunrin kan ṣoṣo ti Arẹmọ Andrew ti Greece ati Ọmọọbabinrin Alice ti Battenberg, bi. Idile to ti jade mu ki o di Arẹmọ Greece ati Denmark. Amọ ni ọdun to tẹle ibi rẹ, wọn le ẹnbi rẹ kuro ni Greece lẹyin iditẹ gbajọba kan. Ọkọ oju omi ijagun ti orilẹ-ede Britain lo gbe wọn de Italy ni alaafia, pẹlu Philip to jẹ ikoko, to n sun ninu apẹrẹ kan. Oriṣiri adanu ati òfò lo ṣẹlẹ nigb ati Philip wa ni kekere. Ni ọdun 1930, nigba to wa ni ọmọ ọdun mẹjọ, iya rẹ di eero ileewosan alarun ọpọlọ.


Idile to ti jade mu ki o di Arẹmọ Greece ati Denmark. Amọ ni ọdun to tẹle ibi rẹ, wọn le ẹnbi rẹ kuro ni Greece lẹyin iditẹ gbajọba kan. Ọkọ oju omi ijagun ti orilẹ-ede Britain lo gbe wọn de Italy ni alaafia, pẹlu Philip to jẹ ikoko, to n sun ninu apẹrẹ kan. Oriṣiri adanu ati òfò lo ṣẹlẹ nigb ati Philip wa ni kekere. Ni ọdun 1930, nigba to wa ni ọmọ ọdun mẹjọ, iya rẹ di eero ileewosan alarun ọpọlọ. Ẹkọọkan si ni Philip n ri awọn obi rẹ mejeeji lẹyin igba naa. Baba rẹ sọ French Riviera di ile pẹlu aale rẹ kan, awọn ẹbi iya rẹ ni UK si lo tọ ọ dagba. Orukọ ẹbi naa, Mountbatten si lo pada n jẹ.


Ẹkọọkan si ni Philip n ri awọn obi rẹ mejeeji lẹyin igba naa. Baba rẹ sọ French Riviera di ile pẹlu aale rẹ kan, awọn ẹbi iya rẹ ni UK si lo tọ ọ dagba. Orukọ ẹbi naa, Mountbatten si lo pada n jẹ. Ileewe Gordonstoun, ti Scotland, lo lọ. Ileewe naa lo si ti kọ ẹkọ nipa bi eeyan ṣe n da a duro. Lọdun 1937, ọkan lara awọn ẹgbọn Philip, Cecilie, ku ninu ijamba ọkọ ofurufu pẹlu ọkọ rẹ, ọmọ orilẹ-ede Germany, iya ọkọ rẹ, ati ọmọ rẹ mejeeji.


Ileewe Gordonstoun, ti Scotland, lo lọ. Ileewe naa lo si ti kọ ẹkọ nipa bi eeyan ṣe n da a duro. Lọdun 1937, ọkan lara awọn ẹgbọn Philip, Cecilie, ku ninu ijamba ọkọ ofurufu pẹlu ọkọ rẹ, ọmọ orilẹ-ede Germany, iya ọkọ rẹ, ati ọmọ rẹ mejeeji. Inu oyun paapaa lo wa ni asiko naa. Ko pẹ ti Cecilie darapọ mọ ẹgbẹ Nazi, to n dari eyi to pọju ninu ijọba Germany, ni iṣẹlẹ yii waye. Pẹlu ibanujẹ ni Philip, ẹni ọdun mẹrindinlogun fi n rin tẹle posi ẹgbọn rẹ ni igboro Darmstadt.


Inu oyun paapaa lo wa ni asiko naa. Ko pẹ ti Cecilie darapọ mọ ẹgbẹ Nazi, to n dari eyi to pọju ninu ijọba Germany, ni iṣẹlẹ yii waye. Pẹlu ibanujẹ ni Philip, ẹni ọdun mẹrindinlogun fi n rin tẹle posi ẹgbọn rẹ ni igboro Darmstadt. Nigba ti Philip kuro ni ileewe, diẹ lo ku ki ogun ṣẹlẹ laarin Britain ati Germany. O darapọ mọ Britannia Royal Naval College ni Dartmouth (ileewe ikọṣẹ ọmọ ogun ori omi ti UK). Nibẹ si lo ti leke awsn ti wọn jọ wa ni kilaasi.


Nigba ti Philip kuro ni ileewe, diẹ lo ku ki ogun ṣẹlẹ laarin Britain ati Germany. O darapọ mọ Britannia Royal Naval College ni Dartmouth (ileewe ikọṣẹ ọmọ ogun ori omi ti UK). Nibẹ si lo ti leke awsn ti wọn jọ wa ni kilaasi. Nigba ti Ọba George VI ṣe abẹwo ẹnu iṣẹ si ileewe naa lọdun 1939, Philip lodari eto dida awọn ọmọ ọbabirnin kekeeke naa, Elizabeth ati Margaret, lara ya. Alamojuto awọn ọmọọbabinrin naa, Marian Crawford sọ pe Philip fakọyọ pupọ. Ihuwasi rẹ si dun mọ Elizabeth to jẹ ọmọ ọdun mẹtala lori.


Nigba ti Ọba George VI ṣe abẹwo ẹnu iṣẹ si ileewe naa lọdun 1939, Philip lodari eto dida awọn ọmọ ọbabirnin kekeeke naa, Elizabeth ati Margaret, lara ya. Alamojuto awọn ọmọọbabinrin naa, Marian Crawford sọ pe Philip fakọyọ pupọ. Ihuwasi rẹ si dun mọ Elizabeth to jẹ ọmọ ọdun mẹtala lori. Ipa kekere kọ ni Philip ko lasiko ogun agbaye keji. Nigba ti yoo fi di ọdun 1942, to ti pe ẹni ọdun mọkanlelogun, Philip ti di ọkan lara awọn ọgagun ori omi to kere julọ. Lẹta kikọ si ni ọmọọbabinrin naa ati ọgagun fi n ba ara wọn sọrọ.


Ipa kekere kọ ni Philip ko lasiko ogun agbaye keji. Nigba ti yoo fi di ọdun 1942, to ti pe ẹni ọdun mọkanlelogun, Philip ti di ọkan lara awọn ọgagun ori omi to kere julọ. Lẹta kikọ si ni ọmọọbabinrin naa ati ọgagun fi n ba ara wọn sọrọ. Lẹyin abẹwo kan ti Philip ṣe si aafin ni asiko ọdun Keresimesi lọdun 1943, aworan rẹ ni Elizabeth gbe si ori tabili niyaara rẹ. Botilẹ jẹ pe ero diẹ lara awọn amugbalẹgbẹ Elizabeth n sọ oriṣiriṣi nkan nipa Philip ( kii ṣe eniyan jẹẹjẹ, onigberaga, ẹni ti ko kae, ti ko si nii jẹ olootọ), ifẹ ti ọmọọbabinrin ni i si ko dinku. Ọba George pada fọwọsi igbeyawo wọn, amọ awọn atunṣe kan gbọdọ waye.


Lẹyin abẹwo kan ti Philip ṣe si aafin ni asiko ọdun Keresimesi lọdun 1943, aworan rẹ ni Elizabeth gbe si ori tabili niyaara rẹ. Botilẹ jẹ pe ero diẹ lara awọn amugbalẹgbẹ Elizabeth n sọ oriṣiriṣi nkan nipa Philip ( kii ṣe eniyan jẹẹjẹ, onigberaga, ẹni ti ko kae, ti ko si nii jẹ olootọ), ifẹ ti ọmọọbabinrin ni i si ko dinku. Ọba George pada fọwọsi igbeyawo wọn, amọ awọn atunṣe kan gbọdọ waye. Arẹmọ orilẹ-ede Greece ati Denmark ọhun di ọmọ ilu ni Britain, o darapọ mọ Church of England, o si pa gbogbo oye to ni nilẹ okeere ti. Lọjọ ayẹyẹ igbeyawo rẹ ni ogunjọ oṣu Kọkanla, ọdun 1947, wọn sọ ọ di Duke ilu Edinburgh, orukọ to jẹ titi di opin ay erẹ. Ọmọ ọdun mẹrindinlọgbọn ni, iyawo rẹ si jẹ ẹni ọdun mọkanlelogun.


Arẹmọ orilẹ-ede Greece ati Denmark ọhun di ọmọ ilu ni Britain, o darapọ mọ Church of England, o si pa gbogbo oye to ni nilẹ okeere ti. Lọjọ ayẹyẹ igbeyawo rẹ ni ogunjọ oṣu Kọkanla, ọdun 1947, wọn sọ ọ di Duke ilu Edinburgh, orukọ to jẹ titi di opin ay erẹ. Ọmọ ọdun mẹrindinlọgbọn ni, iyawo rẹ si jẹ ẹni ọdun mọkanlelogun. Igbeyawo wọn ko ti i ju ọdun mẹrin lọ, pẹlu ọmọ meji, nigba ti iṣẹ ìlú bẹrẹ. Orilẹ-ede Kenya ni wọn wa, lẹnu irinajo si awọn orilẹ-ede Commonwealth, ti iroyin iku baba Elisabẹti, Ọba George VI fi ba wọn. Ẹni ọdun mẹrindinlọgọta lo kú.


Igbeyawo wọn ko ti i ju ọdun mẹrin lọ, pẹlu ọmọ meji, nigba ti iṣẹ ìlú bẹrẹ. Orilẹ-ede Kenya ni wọn wa, lẹnu irinajo si awọn orilẹ-ede Commonwealth, ti iroyin iku baba Elisabẹti, Ọba George VI fi ba wọn. Ẹni ọdun mẹrindinlọgọta lo kú. Ọgagun Michael Parker, ọrẹ Duke ti Edinburgh, to tun jẹ akọwe ikọkọ fun sọ nipa asiko ti Philip gbọ pe iywao rẹ ti di Ọbabinrin. "O n wo bi ẹni ti wọn gbe ilaji ẹru gbogbo aye le lori. Aanu eeyan ko ṣe mi bẹẹ ri.


Ọgagun Michael Parker, ọrẹ Duke ti Edinburgh, to tun jẹ akọwe ikọkọ fun sọ nipa asiko ti Philip gbọ pe iywao rẹ ti di Ọbabinrin. "O n wo bi ẹni ti wọn gbe ilaji ẹru gbogbo aye le lori. Aanu eeyan ko ṣe mi bẹẹ ri. O n mi soke-silẹ bi ẹni ti ipaya mu. O ri loju ẹsẹ pe asiko idakọnkọ oun ati Elisabẹti ti dopin. Opin de ba afojusun Philip gẹgẹ bi ọmọ ologun ori omi, nitori pe Ọbabinrin tuntun yoo nilo ọkọ rẹ.


O n mi soke-silẹ bi ẹni ti ipaya mu. O ri loju ẹsẹ pe asiko idakọnkọ oun ati Elisabẹti ti dopin. Opin de ba afojusun Philip gẹgẹ bi ọmọ ologun ori omi, nitori pe Ọbabinrin tuntun yoo nilo ọkọ rẹ. O di oludamọran ati alabarin fun iyawo rẹ, ojuṣe rẹ si ni lati ma a ṣe atilẹyin fun. Wahala nla ṣẹlẹ ni nkan bi ọdun 1950, nigba ti Philip fẹ ki idile ọba o ma a jẹ orukọ ẹbi rẹ, Mountbatten. "Emi nikan ni ọkunrin ti wọn ko faaye gba ni orilẹ-ede yii, lati fi orukọ rẹ sọ awọn ọmọ rẹ!"


O di oludamọran ati alabarin fun iyawo rẹ, ojuṣe rẹ si ni lati ma a ṣe atilẹyin fun. Wahala nla ṣẹlẹ ni nkan bi ọdun 1950, nigba ti Philip fẹ ki idile ọba o ma a jẹ orukọ ẹbi rẹ, Mountbatten. "Emi nikan ni ọkunrin ti wọn ko faaye gba ni orilẹ-ede yii, lati fi orukọ rẹ sọ awọn ọmọ rẹ!" Bayi lo ṣe fi ibinu sọrọ nigba ti wọn rọ Ọbabinrin lati ṣi ma a jẹ Windsor. "Mi o yatọ si amoeba." Philip tiraka lati jẹ ṣe awọn ojuṣe ti wọn la kalẹ fun.


Bayi lo ṣe fi ibinu sọrọ nigba ti wọn rọ Ọbabinrin lati ṣi ma a jẹ Windsor. "Mi o yatọ si amoeba." Philip tiraka lati jẹ ṣe awọn ojuṣe ti wọn la kalẹ fun. Ṣugbọn, gẹgẹ bi iru eeyan to jẹ, o pinnu lati fẹ afẹfẹ to yatọ ni aafin ni Buckingham. Duke ko gbagbe orisin rẹ ni Greece, o si gbagbọ pe awọn ọmọ idile ọba gbọdọ ni ifarada. O ṣe idasilẹ eto ti yoo mu ki Ọbabinrin le ba awsn eeyan pade, ;ai fi iru eeyan ti wọn jẹ ṣe.


Ṣugbọn, gẹgẹ bi iru eeyan to jẹ, o pinnu lati fẹ afẹfẹ to yatọ ni aafin ni Buckingham. Duke ko gbagbe orisin rẹ ni Greece, o si gbagbọ pe awọn ọmọ idile ọba gbọdọ ni ifarada. O ṣe idasilẹ eto ti yoo mu ki Ọbabinrin le ba awsn eeyan pade, ;ai fi iru eeyan ti wọn jẹ ṣe. Awọn ọmọ ọdọ ni aafin dẹkun fifi atike kun irun wọn. Nigba to tun gbọ pe ile ìdáná mii wa ti wọn ti n dana ounjẹ idile ọba, o ti ẹyọkan pa. Diẹ lara awọn ayipada to ṣe niṣee pẹlu bi igba ewe rẹ ṣe ri. Philip ṣeto bi tẹliffonu ṣe wa ninu aafin, ki awọn ọmọ ọdọ o ma ba ma a damu wa jiṣẹ fun Ọbabinrin.


Awọn ọmọ ọdọ ni aafin dẹkun fifi atike kun irun wọn. Nigba to tun gbọ pe ile ìdáná mii wa ti wọn ti n dana ounjẹ idile ọba, o ti ẹyọkan pa. Diẹ lara awọn ayipada to ṣe niṣee pẹlu bi igba ewe rẹ ṣe ri. Philip ṣeto bi tẹliffonu ṣe wa ninu aafin, ki awọn ọmọ ọdọ o ma ba ma a damu wa jiṣẹ fun Ọbabinrin. Fun'ra rẹ lo n gbe ẹrù rẹ. Oun lo si ma n se ounjẹ aarọ rẹ ninu yaara rẹ titi di asiko ti Ọbabinrin yari nitori oorun. Gẹgẹ bi oludamọran to pẹ julọ ninu itan Britain, oun fun'ra rẹ da ṣe iṣẹ bi i 22,191.


Fun'ra rẹ lo n gbe ẹrù rẹ. Oun lo si ma n se ounjẹ aarọ rẹ ninu yaara rẹ titi di asiko ti Ọbabinrin yari nitori oorun. Gẹgẹ bi oludamọran to pẹ julọ ninu itan Britain, oun fun'ra rẹ da ṣe iṣẹ bi i 22,191. Nigba to fẹhinti lẹnu iṣẹ aafin lọdun 2017, awọn ajọ ati ẹgbẹ to le ni 780 lo sọ ọ di baba'salẹ, ọmọ ẹgbẹ tabi aarẹ wọn. Orilẹ-ede 143 lo lọ l'ẹnu iṣẹ, to si ma n lo ede French ati German to gbọ. Amọ, ọkan lara awọn nkan iranti nipa rẹ ni idasilẹ ami ẹyẹ Duke ti Edinburgh, lati ọws ọga ileewe rẹ tlẹlẹ, Kurt Hahn.


Nigba to fẹhinti lẹnu iṣẹ aafin lọdun 2017, awọn ajọ ati ẹgbẹ to le ni 780 lo sọ ọ di baba'salẹ, ọmọ ẹgbẹ tabi aarẹ wọn. Orilẹ-ede 143 lo lọ l'ẹnu iṣẹ, to si ma n lo ede French ati German to gbọ. Amọ, ọkan lara awọn nkan iranti nipa rẹ ni idasilẹ ami ẹyẹ Duke ti Edinburgh, lati ọws ọga ileewe rẹ tlẹlẹ, Kurt Hahn. Awọn olukopa fun ami ẹyẹ naa (ọmọ ọdun 14 si 25) le gba ami ẹyẹ nipa ṣiṣe iṣẹ iranlọwọ, kikọ nipa ere idaray, iṣẹ ọwọ, tabi gigun apata to ga atbi irinajo ori omi. Lọdun 2016, ọdọ bi i 1.3 miliọnu lo kopa ninu eto naa lati orilẹ-ede 130. Ẹni to fẹran ere idaraya ni Philip.


Awọn olukopa fun ami ẹyẹ naa (ọmọ ọdun 14 si 25) le gba ami ẹyẹ nipa ṣiṣe iṣẹ iranlọwọ, kikọ nipa ere idaray, iṣẹ ọwọ, tabi gigun apata to ga atbi irinajo ori omi. Lọdun 2016, ọdọ bi i 1.3 miliọnu lo kopa ninu eto naa lati orilẹ-ede 130. Ẹni to fẹran ere idaraya ni Philip. O si jẹ ọkan lara eeyan mẹrin to n gbegba oroke ninu ere idaraya Polo ni Uk ni nkan bi ọdun 1960. Bakan naa lo ma n polongo fun dida ẹmi awọn ẹranko igbo si. Ninu ọrọ to sọ lati ṣapejuwe ipa to ko ninu itan Britain, Philip sọ pe "Mo ti ṣe eyi ti mo lero pe o dara.


O si jẹ ọkan lara eeyan mẹrin to n gbegba oroke ninu ere idaraya Polo ni Uk ni nkan bi ọdun 1960. Bakan naa lo ma n polongo fun dida ẹmi awọn ẹranko igbo si. Ninu ọrọ to sọ lati ṣapejuwe ipa to ko ninu itan Britain, Philip sọ pe "Mo ti ṣe eyi ti mo lero pe o dara. "Awọn eeyan kan gba pe o dara, awọn miran si gba pe ko dara to. Ṣugbọn, kinni mo le ṣe? Mi o le yi bi mo ṣe n ṣe nkan pada.


"Awọn eeyan kan gba pe o dara, awọn miran si gba pe ko dara to. Ṣugbọn, kinni mo le ṣe? Mi o le yi bi mo ṣe n ṣe nkan pada. O ti mọ mi lara. Amọ, wọn o gba bẹ ẹ ni." Philip gbagbọ pe ipamọra ti Ọbabinrin ni lo mu ki ibagbepọ wọn o pẹ, amọ awọn kan ninu ile ọba sọ pe ẹẹrin lo so wọn pọ.


O ti mọ mi lara. Amọ, wọn o gba bẹ ẹ ni." Philip gbagbọ pe ipamọra ti Ọbabinrin ni lo mu ki ibagbepọ wọn o pẹ, amọ awọn kan ninu ile ọba sọ pe ẹẹrin lo so wọn pọ.


Prince Philip: Wọ́n yìbọn sókè káàkiri Ilẹ̀ Gẹ́ẹ̀sì láti ṣẹ̀yẹ Duke ti Edinburgh

Ayẹyẹ ṣì ń tẹ̀síwájú fún ìsìnkú ọmọọba Philip tó jẹ́ Duke ti Edinburgh nípa bí wọ́n yóò ṣe yìnbọn sókè kákìkiri ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì, ní Gibralter ati lori ọkọ̀ ìjà ojú omi. Ọmọọba Philip, tó jẹ́ ọkọ ọbabinrin ilẹ̀ gẹ̀ẹ̀sí Elizabeth kejì fún ọdún mẹ́tàléláàdọ́rin kú ní ọjọ́ Eti, ọjọ́ kẹsàn, oṣù kẹrin ọdún 2021. Philip ẹni ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́rùn ni ó ṣe ìjọba ni inú ìtàn ọba  ilẹ̀ Gẹ̀ẹ̀sí. Àwọn ọmọogun yóò yin ìbọn mọ́kanlélógójì láàrín ìṣẹ́jú kan látimaago mejìlà ọsan ni ìlú London, Edinburgh, Cardiff, àti Belfast, gẹ́gẹ́ bi ilé iṣẹ́ ààbò ilẹ̀ gẹ̀ẹ̀sì ṣe sọ. Awọn ọmọ ogun ojú omi fún ilé óba to fi mọ HMS Diamond ati HMS Montrose náà yóò yìnbọn ìkíni fún ayẹyẹ Duke to ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bi ọmọ ogun ojú omi lásìkò ogun àgbáyé ẹlẹkejì tó sì gba ipò oye gíga "Lord High Admiral" Ìbọn yìnyin yìí ni yóò waye loju iworan yin lórí ayélijara tí o si ṣe pàtàkì ki àwọn olùgbé ilẹ̀ gẹ̀ẹ̀sì máa wòó láti ilé.


Insecurity in Oyo: Mogaji Moshood ní àwọn alága ìbílẹ̀ ń fẹ́ kí Makinde ró wọn lágbára láti kojú ètò ààbò

Ọkan lara awọn Mọgaji ilu Ibadan, Mọgaji Moshood ti sọ fún BBC Yoruba pe Gomina Seyi Makinde ko ṣe amulo imọran tawọn Mọgaji fun un, lori ọna lati wa ojutuu si eto abo to mẹhẹ nipinlẹ Oyo. Mọgaji Moshood ṣalaye pe Makinde fun ra rẹ lo ṣe ipade pọ pẹlu awọn Mọgaji. "Ninu ipade ti a jọ ṣe pọ ni Makinde ti sọ fun wa, lati ko ipa ninu wiwa ojutuu sí ọrọ eto abo nitori awa ni a sun mọ awọn araalu julọ. Emi gẹgẹ bi ọkan lara awọn Mọgaji ṣepade pọ pẹlu alaga ìjọba ibilẹ meji sí mẹta lori ọrọ naa. Awọn alaga ti a jọ sọrọ pọ ni ki gomina fawọn laṣẹ, ki awọn le lagbara lati ṣe ohun tí awọn ba fẹ ṣe lori ọrọ abo. Bakan naa ni awa Mọgaji tun gba Makinde ni imọran wí pe, ki ijọba ro awọn to n da ilu ru lagbara, ki wọn le maa ri nkan ṣe.


Emi gẹgẹ bi ọkan lara awọn Mọgaji ṣepade pọ pẹlu alaga ìjọba ibilẹ meji sí mẹta lori ọrọ naa. Awọn alaga ti a jọ sọrọ pọ ni ki gomina fawọn laṣẹ, ki awọn le lagbara lati ṣe ohun tí awọn ba fẹ ṣe lori ọrọ abo. Bakan naa ni awa Mọgaji tun gba Makinde ni imọran wí pe, ki ijọba ro awọn to n da ilu ru lagbara, ki wọn le maa ri nkan ṣe. A jọ fẹnuko nibi ipade naa pẹlu aṣoju gomina pe, ki a ṣe ipade pọ pẹlu awọn to n ṣe jagidijagan ki a le sọ fun wọn ohun ti ijọba fẹ ṣe fun wọn. Ohun to ṣẹlẹ pẹlu awọn to da rogbodiyan silẹ ni pe awa ni a ri wọn gẹgẹ ara wa, awọn ko ri wa bẹẹ. Ṣugbọn awa Mọgaji ko le lọ da ṣe ipade pẹlu awọn eeyan yii lai jẹ pe ijọba ti fún wa ni ohun kan lati fun wọn.


A jọ fẹnuko nibi ipade naa pẹlu aṣoju gomina pe, ki a ṣe ipade pọ pẹlu awọn to n ṣe jagidijagan ki a le sọ fun wọn ohun ti ijọba fẹ ṣe fun wọn. Ohun to ṣẹlẹ pẹlu awọn to da rogbodiyan silẹ ni pe awa ni a ri wọn gẹgẹ ara wa, awọn ko ri wa bẹẹ. Ṣugbọn awa Mọgaji ko le lọ da ṣe ipade pẹlu awọn eeyan yii lai jẹ pe ijọba ti fún wa ni ohun kan lati fun wọn. Bẹẹ gẹgẹ ni mo ṣalaye fun gomina, ti wọn si sọ fun mi pe awọn yoo wa nkan ṣe sii. Ara awọn imọran ti a fún Makinde niyii, ṣugbọn ijọba rẹ ko mu ọkankan lo nibẹ." Mọgaji Moshood lo ṣalaye bẹẹ.


Bẹẹ gẹgẹ ni mo ṣalaye fun gomina, ti wọn si sọ fun mi pe awọn yoo wa nkan ṣe sii. Ara awọn imọran ti a fún Makinde niyii, ṣugbọn ijọba rẹ ko mu ọkankan lo nibẹ." Mọgaji Moshood lo ṣalaye bẹẹ. Mọgaji Moshood tun fikun ọrọ rẹ pe, atẹjade ti igbimọ awọn Baalẹ at'awọn Mọgaji fi sita lori eto abo to mẹhẹ,wa lati mu ki gbogbo rẹ le dara naa ni. Mọgaji Moshood ni awọn ṣetan lati ṣiṣẹ pọ pẹlu Makinde lori ọna ati wa ojutuu si eto abo to mẹhẹ. "Ti gomina ba ranṣẹ pe wa, a o da a lohun nitori a ko le da a da ọrọ to wa nilẹ yii.


Mọgaji Moshood tun fikun ọrọ rẹ pe, atẹjade ti igbimọ awọn Baalẹ at'awọn Mọgaji fi sita lori eto abo to mẹhẹ,wa lati mu ki gbogbo rẹ le dara naa ni. Mọgaji Moshood ni awọn ṣetan lati ṣiṣẹ pọ pẹlu Makinde lori ọna ati wa ojutuu si eto abo to mẹhẹ. "Ti gomina ba ranṣẹ pe wa, a o da a lohun nitori a ko le da a da ọrọ to wa nilẹ yii. Ṣugbọn awa o lagbara kankan lati ṣe ohun kan, ijọba lo lagbara, agbara si ni eeyan maa fi n ṣe nkan," Mọgaji Moshood lo sọ bẹẹ. Awọn igbimọ oriade nilẹ Ibadan ti bu ẹnu atẹ lu gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde lori ọwọ yẹpẹrẹ, ti wọn lo fi n mu eto aabo nipinlẹ Oyo. Atẹjade kan ti awọn ọba alaye naa fisita lẹyin ipade wọn tun sisọ loju rẹ pe awọn ọba yii tun koro oju si bi gomina se takete sawọn igbimọ ọba alaye, lati maa da isejọba se.


Ṣugbọn awa o lagbara kankan lati ṣe ohun kan, ijọba lo lagbara, agbara si ni eeyan maa fi n ṣe nkan," Mọgaji Moshood lo sọ bẹẹ. Awọn igbimọ oriade nilẹ Ibadan ti bu ẹnu atẹ lu gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde lori ọwọ yẹpẹrẹ, ti wọn lo fi n mu eto aabo nipinlẹ Oyo. Atẹjade kan ti awọn ọba alaye naa fisita lẹyin ipade wọn tun sisọ loju rẹ pe awọn ọba yii tun koro oju si bi gomina se takete sawọn igbimọ ọba alaye, lati maa da isejọba se. Ninu awọn ọmọ igbimọ lọba lọba naa, la ti ri awọn olori to di akoso awọn agbegbe kọọkan mu nilu Ibadan, to fi mọ awọn Mọgaji agboole kọọkan ati igbimọ Olubadan. Awọn ọba alaye naa lo salaye pe gbogbo aayan awọn lati fọrọ werọ pẹlu gomina Makinde lori ipo ti nnkan de duro nilẹ Ibadan, ni ko so eso rere. Koda, wọn ni awọn tun ti parọwa si Alajia ti Ajia, Ọba Nureni Yusuf pe ko gba gomina nimọran pe ko tun iwa rẹ se.


Ninu awọn ọmọ igbimọ lọba lọba naa, la ti ri awọn olori to di akoso awọn agbegbe kọọkan mu nilu Ibadan, to fi mọ awọn Mọgaji agboole kọọkan ati igbimọ Olubadan. Awọn ọba alaye naa lo salaye pe gbogbo aayan awọn lati fọrọ werọ pẹlu gomina Makinde lori ipo ti nnkan de duro nilẹ Ibadan, ni ko so eso rere. Koda, wọn ni awọn tun ti parọwa si Alajia ti Ajia, Ọba Nureni Yusuf pe ko gba gomina nimọran pe ko tun iwa rẹ se. Nigba to n fidi ọrọ naa mulẹ fun iwe iroyin Punch, Ọba Lekan Balogun tii se Otun Olubadan tilẹ Ibadan, salaye pe lootọ ni gomina jinna sawọn oriade nipinlẹ Oyo. Ọba Balogun ni igbimọ awọn Ọba alaye naa ko ni ohunkohun ninu lati tako gomina Makinde, ju pe ko ko fi opin si eto aabo to mẹhẹ nilẹ Ibadan lọ. "Ijọba nikan ko le fopin si eto aabo to mẹhẹ, awọn ọba alaye to sunmọ awọn araalu julọ ni ojuse pataki lati se lati ri daju pe aifararọ aabo di ọrọ itan.


Nigba to n fidi ọrọ naa mulẹ fun iwe iroyin Punch, Ọba Lekan Balogun tii se Otun Olubadan tilẹ Ibadan, salaye pe lootọ ni gomina jinna sawọn oriade nipinlẹ Oyo. Ọba Balogun ni igbimọ awọn Ọba alaye naa ko ni ohunkohun ninu lati tako gomina Makinde, ju pe ko ko fi opin si eto aabo to mẹhẹ nilẹ Ibadan lọ. "Ijọba nikan ko le fopin si eto aabo to mẹhẹ, awọn ọba alaye to sunmọ awọn araalu julọ ni ojuse pataki lati se lati ri daju pe aifararọ aabo di ọrọ itan. Idi ree ta fi n beere fun ajọsepọ lati ọdọ ijọba, ki wọn le maa ba maa sisẹ tako ara wọn.


Idi ree ta fi n beere fun ajọsepọ lati ọdọ ijọba, ki wọn le maa ba maa sisẹ tako ara wọn.


South West Governors: Akeredolu ní Tinubu kájúẹ̀ láti ṣe àkóso Nàìjíría

Alaga ẹgbẹ awọn Gomina fun ilẹ Yoruba, Rotimi Akeredolu ti sọ pe Asiwaju Bola Tinubu to jẹ agba ọjẹ  fẹgbẹ APC koju osunwọn lati dari Naijiria. Lasiko ti awọn Gomina naa sabẹwo si ile Tinubu to wa ni Bourdillon lo ti sọrọ naa. Bakan naa lo fi kun pe Tinubu n gbiyanju gẹgẹ bi olori fun ẹkun iwọ oorun guusu Naijiria. Lẹnu ọjọ mẹta yii ni awọn oloselu kan jakejado Naijiria ti n kan si Bola Tinubu ti ọpọ n woye pe o fẹ dije dupo aarẹ Naijiria lọdun 2023. Amọ titi di ba se n sọrọ yii, Tinubu ko ti fi erongba rẹ han sita lori boya yoo du ipo aarẹ abi bẹẹ kọ. Awọn Gomina Ekiti, Ogun, Oyo, Eko si lo peju sile Tinubu lasiko abẹwo yii.


Lẹnu ọjọ mẹta yii ni awọn oloselu kan jakejado Naijiria ti n kan si Bola Tinubu ti ọpọ n woye pe o fẹ dije dupo aarẹ Naijiria lọdun 2023. Amọ titi di ba se n sọrọ yii, Tinubu ko ti fi erongba rẹ han sita lori boya yoo du ipo aarẹ abi bẹẹ kọ. Awọn Gomina Ekiti, Ogun, Oyo, Eko si lo peju sile Tinubu lasiko abẹwo yii. Amọ Gomina ipinlẹ Ekiti Kayode Fayemi ko si laarin wọn. Iroyin kan ni Fayemi  wa ni Eko lasiko abẹwo yii sugbọn a ko le sọ pato idi ti ko se ba awọn gomina naa lọ sile Tinubu. Akeredolu, lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni awọn kan si Tinubu to sẹsẹ dari irinajo pada sile lati London ni.


Amọ Gomina ipinlẹ Ekiti Kayode Fayemi ko si laarin wọn. Iroyin kan ni Fayemi  wa ni Eko lasiko abẹwo yii sugbọn a ko le sọ pato idi ti ko se ba awọn gomina naa lọ sile Tinubu. Akeredolu, lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni awọn kan si Tinubu to sẹsẹ dari irinajo pada sile lati London ni. "Ọpọ awa eeyan ẹkun guusu Naijiria la ri asaaju ẹgbẹ APC naa bi ara wa, ta si ni igbagbọ ninu ilana to fi n ṣe asaaju, eyi to fihan pe o n sa ipa rẹ lati dari wa. Tinubu kii se asaaju fun ilẹ Kaarọ Oojire nikan amọ o tun jẹ asaaju fun ẹgbẹ to n dari Naijiria, APC. Sugbọn awa eeyan ẹkun iwọ oorun guusu ri gẹgẹ bi asaaju wa."


"Ọpọ awa eeyan ẹkun guusu Naijiria la ri asaaju ẹgbẹ APC naa bi ara wa, ta si ni igbagbọ ninu ilana to fi n ṣe asaaju, eyi to fihan pe o n sa ipa rẹ lati dari wa. Tinubu kii se asaaju fun ilẹ Kaarọ Oojire nikan amọ o tun jẹ asaaju fun ẹgbẹ to n dari Naijiria, APC. Sugbọn awa eeyan ẹkun iwọ oorun guusu ri gẹgẹ bi asaaju wa." Bi a ko ba gbagbe awọn Gomina yii, to fi mọ awọn oloselu miran ni Naijiria se abẹwo si Tinubu nigba to wa ni London lẹyin isẹ abẹ lori orunkun rẹ to se nilu ọba. Akeredolu ko sẹṣẹ maa sọ pe gbọingbọin lawọn Gomina wa lẹyin Tinubu to loun ri gẹgẹ bi ''Kapọ'' ẹgbẹ awọn.


Bi a ko ba gbagbe awọn Gomina yii, to fi mọ awọn oloselu miran ni Naijiria se abẹwo si Tinubu nigba to wa ni London lẹyin isẹ abẹ lori orunkun rẹ to se nilu ọba. Akeredolu ko sẹṣẹ maa sọ pe gbọingbọin lawọn Gomina wa lẹyin Tinubu to loun ri gẹgẹ bi ''Kapọ'' ẹgbẹ awọn.


Mo sun ìlú Ibarapa mọ́jú lẹ́yìn tí wọ́n pa Dr Aborode - Makinde

Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti sọrọ lori iku ọmọwe Fatai Aborode ti awọn janduku kan ṣekupa nipinlẹ Oyo. Nigba to n sọrọ eto kan nileeṣẹ igbohunsafẹfẹ abẹlẹ kan niluu Ibadan, Makinde ni iku ọmọwe naa lọwọ oṣelu ninu. Makinde sọ pe oloogbe ọhun jẹ ẹnikan to sun  mọ ohun nitori naa oun ko le fi ọwọ yẹpẹrẹ mu iku rẹ. O ṣalaye pe oun sun mọju nigba ti oun ṣabẹwo si ilu Ibarapa nibi ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹ, ki oun le mo bi ọrọ naa ṣe jẹ ni pato. Gomina ọhun ṣalaye pe bo tilẹ jẹ pe ọpọ eeyan lo n sọ pe awọn Fulani lo ṣekupa arakunrin ọhun, ṣugbọn nigba ti oun foju gaanni baba oloogbe naa, o sọ fun oun kedere pe ọrọ iku rẹ lọwọ oṣelu ninu. Makinde ni baba oloogbe ọhun ṣalaye fun oun pe alupupu lo gbe lọ ọmọwe Aborode lọ si oko lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹ, bo tilẹ jẹ pe Aborode ko pada wale mọ, ṣugbọn ko si ijamba kankan to ṣẹlẹ si ẹni to fi alupupu gbe lọ sinu oko.


O ṣalaye pe oun sun mọju nigba ti oun ṣabẹwo si ilu Ibarapa nibi ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹ, ki oun le mo bi ọrọ naa ṣe jẹ ni pato. Gomina ọhun ṣalaye pe bo tilẹ jẹ pe ọpọ eeyan lo n sọ pe awọn Fulani lo ṣekupa arakunrin ọhun, ṣugbọn nigba ti oun foju gaanni baba oloogbe naa, o sọ fun oun kedere pe ọrọ iku rẹ lọwọ oṣelu ninu. Makinde ni baba oloogbe ọhun ṣalaye fun oun pe alupupu lo gbe lọ ọmọwe Aborode lọ si oko lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹ, bo tilẹ jẹ pe Aborode ko pada wale mọ, ṣugbọn ko si ijamba kankan to ṣẹlẹ si ẹni to fi alupupu gbe lọ sinu oko. O ni oun ti paṣẹ fun ileeṣẹ ọlọpaa lati gbe iwadii to tọ dide lati mọ irufẹ iku gan to pa oloogbe naa. Gomina Makinde fi kun pe ki awọn ara ilu maa gbiyanju lati sẹ iwadii ohun gbogbo ti wọnm ba gbọ ki wọn to maa sọrọ nitori awọn kọlọrọsi to maa n ti ọwọ oṣelu bọ irufẹ iṣẹlẹ bayii. Makinde pari ọrọ rẹ pe kii ṣe awọn Fulanbi nikan lo n da ilu ru, awọn ọmọ ilẹ Yoruba naa wa nibẹ pẹlu.


O ni oun ti paṣẹ fun ileeṣẹ ọlọpaa lati gbe iwadii to tọ dide lati mọ irufẹ iku gan to pa oloogbe naa. Gomina Makinde fi kun pe ki awọn ara ilu maa gbiyanju lati sẹ iwadii ohun gbogbo ti wọnm ba gbọ ki wọn to maa sọrọ nitori awọn kọlọrọsi to maa n ti ọwọ oṣelu bọ irufẹ iṣẹlẹ bayii. Makinde pari ọrọ rẹ pe kii ṣe awọn Fulanbi nikan lo n da ilu ru, awọn ọmọ ilẹ Yoruba naa wa nibẹ pẹlu. Lẹyin naa lo kilọ fun gbogbo awọn to maa n gbe iroyin ẹlẹjẹ kiri ki wọn ṣọra wọn.


Lẹyin naa lo kilọ fun gbogbo awọn to maa n gbe iroyin ẹlẹjẹ kiri ki wọn ṣọra wọn.


Amotekun attack: Àwọn jàndùkú ṣá ẹ̀ṣọ́ Amotekun àti ọlọ́pàá ní àdá àti àáké n'Ibadan

Awọn janduku kọlu awọn ẹṣọ alaabo Amotekun ni ijọba ibilẹ Ona Ara ni ipinlẹ Oyo. Ẹgbẹ awọn onile ni agbegbe Odeyale lo pe awọn agbofinro fun iranwọ lẹyin ikọlu awọn janduku lagbegbe naa. Alakoso ẹṣọ Amotekun ni ijọba Ona Ara, Ọgbẹni Adelakun ṣalaye pe awọn janduku fi aake ati ada ṣa ẹṣọ Amotekun mẹrin ti wọn si farapa yanayana. Ọgbẹni Adelakun sọ pe mẹrin ninu awọn ẹṣọ Amotekun ni wọn wa nile iwosan UCH nibi ti wọn ti n gba itọju. O ni iṣẹ iwadii si n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ to ṣẹlẹ naa.


Murder In Ibarapa: Aborode tó tún jẹ́ olóṣèlú kàgbákò ikú òjijì lọ́nà oko

Agbébọn tún gbẹ̀mí àgbẹ̀ míì lọ́nà oko lágbègbè Ibarapa Awọn agbebọn ṣekupa oludije fun ile igbimọ aṣojo-ṣofin agba l'Abuja nigba kan ri labẹ asai ẹgbẹ oṣelu Accord, Ọmọwe Fatai Aborode Ọmọwe Aborode to jẹ oludari ileeṣẹ Kunfayakun Green Treasures Ltd ni a gbọ pe awọn afurasi ti irisi wọn jọ tawọn Fulani darandaran yinbọn pa lẹba oko rẹ, lọna ilu Apodun ni Igangan, ijọba ibilẹ Ariwa Ibarapa. Ọjọ Ẹti ọjọ kọkanla oṣu kejila ọdun 2020 yii ni deedee aago mẹrin irọlẹ ni iroyin sọ pe wọn pa oloṣelu ọhun lori alupupu, lẹyin to kuro ni oko rẹ pẹlu ẹni ti o ba n mojuto oko naa. Amọ, ẹni ti wọn jọ wa lori alapupu mori bọ lọwọ awọn janduku afẹmiṣofo naa. Ẹnikan to mọ nipa iṣẹlẹ naa ṣalaye pe, wọn gbe oloṣelu ọhun digba digba lọ si ile iwosan ṣugbọn ẹlẹmi ti gba a. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, SP Olugbenga Fadeyi ti fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ. SP Fadeyi ṣalaye ninu atẹjade to fi sita laarọ ọjọ Abamẹta pe awọn agbebọn lo ṣekupa oloṣelu naa lẹyin ti wọn ja a lole tan. O ni ileeṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ iṣẹ lati ṣe awari awọn ọdaran naa to ti sa lọ.


Ẹnikan to mọ nipa iṣẹlẹ naa ṣalaye pe, wọn gbe oloṣelu ọhun digba digba lọ si ile iwosan ṣugbọn ẹlẹmi ti gba a. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, SP Olugbenga Fadeyi ti fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ. SP Fadeyi ṣalaye ninu atẹjade to fi sita laarọ ọjọ Abamẹta pe awọn agbebọn lo ṣekupa oloṣelu naa lẹyin ti wọn ja a lole tan. O ni ileeṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ iṣẹ lati ṣe awari awọn ọdaran naa to ti sa lọ. Iṣẹlẹ yii waye lẹyin ti awọn agbẹ ṣe ipade tan lori ati wa ojutu si iṣẹlẹ iṣekupani awọn Fulani darandaran niluu Ibadan.


Iṣẹlẹ yii waye lẹyin ti awọn agbẹ ṣe ipade tan lori ati wa ojutu si iṣẹlẹ iṣekupani awọn Fulani darandaran niluu Ibadan.


Sunday Igboho vs Fulani : IG pàṣẹ pé kí Kọmísọ́nnà Oyo mú Igboho wà sí Abuja láti fojú bá ilé ẹjọ́

Ọga patapata ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria ti paṣẹ pe ki Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Oyo, arabinrin Ngozi Onadeko mu Sunday Igboho to l'oun n ja fun ẹtọ ati isọkan ilẹ Yoruba. Agbẹnusọ aarẹ Buhari, Garba Sheu lo fidi ọrọ yi mulẹ lasiko to n sọrọ lori eto BBC Hausa kan ti wọn pe ni: ''Ra'ii Riga ''. O ni oun ṣẹṣẹ ba ọga ọlọpaa, Mohammed Adamu sọrọ tan ni to si ni oun ti paṣẹ ki kọmiṣọnna Oyo mu Igboho wa si Abuja. Lẹnu ọjọ mẹta yi ni orukọ Sunday Igboho ti gbode kan paapa lori ayelujara lẹyin to ṣabẹwo si ilu Igangan to si fi gbendeke ọlọjọ meje lelẹ fawọn Fulani ilu naa lati kuro nibẹ. Bẹẹ lo kesi gbogbo awọn Yoruba ni Oyo ati ipinlẹ mii lati gberasọ tako awọn Fulani ọdaran ajinigbe to n da omi alaafia ilẹ Yoruba ru. Malam Garba Shehu ṣalaye pe igbesẹ awọn to n da omi laafi ilu ru jẹ ipenija fun ijọba nitori bi awọn ti wọn lawọn n ja fun ẹtọmọniyan yi ṣe n kọdi ijọba.


Lẹnu ọjọ mẹta yi ni orukọ Sunday Igboho ti gbode kan paapa lori ayelujara lẹyin to ṣabẹwo si ilu Igangan to si fi gbendeke ọlọjọ meje lelẹ fawọn Fulani ilu naa lati kuro nibẹ. Bẹẹ lo kesi gbogbo awọn Yoruba ni Oyo ati ipinlẹ mii lati gberasọ tako awọn Fulani ọdaran ajinigbe to n da omi alaafia ilẹ Yoruba ru. Malam Garba Shehu ṣalaye pe igbesẹ awọn to n da omi laafi ilu ru jẹ ipenija fun ijọba nitori bi awọn ti wọn lawọn n ja fun ẹtọmọniyan yi ṣe n kọdi ijọba. O ni aṣẹ to wa nilẹ lati ọdọ ọga agba ọlọpaa ni pe ki wọn gbe Sunday Igboho lọ si Abuja ki wọn si lọ ṣẹjọ rẹ nibẹ. Saaju ni ọṣẹ yi ni Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu naa ti fun awọn darandaran Fulani lọjọ meje ki wọn kuro ninu igbo ipinlẹ naa. Ọrọ yi da fakinfa silẹ ti aarẹ Buhari si kilọ fun un lati ma ṣe danwo.


O ni aṣẹ to wa nilẹ lati ọdọ ọga agba ọlọpaa ni pe ki wọn gbe Sunday Igboho lọ si Abuja ki wọn si lọ ṣẹjọ rẹ nibẹ. Saaju ni ọṣẹ yi ni Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu naa ti fun awọn darandaran Fulani lọjọ meje ki wọn kuro ninu igbo ipinlẹ naa. Ọrọ yi da fakinfa silẹ ti aarẹ Buhari si kilọ fun un lati ma ṣe danwo. Ninu atẹjade kan ti kọmiṣọna feto iroyin ati ọrọ aṣa ni ipinlẹ Ọyọ, Ọmọwe Wasiu Ọlatunbọsun fi sita ṣalaye pe wọn kan fẹ fi ohun akasilẹ naa ko awọn eeyan laya jẹ ni. Ohun akasilẹ naa, ninu eyi ti arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Rẹmi lati ilu London to n ke sawọn eeyan ilu Ibadan lati joko si ile wọn ti n lọ kaakiri. Amọṣa kọmiṣọnna feto ẹkọ nipinlẹ Ọyọ ni ara ọna lati ta ẹrẹ si aṣọ ala ijọba to wa lode ni ipinlẹ Ọyọ ni, ati pe ọgbọn ati ba igbesẹ ati ilakaka ijọba lori ọjọ abo loju jẹ ni.


Ninu atẹjade kan ti kọmiṣọna feto iroyin ati ọrọ aṣa ni ipinlẹ Ọyọ, Ọmọwe Wasiu Ọlatunbọsun fi sita ṣalaye pe wọn kan fẹ fi ohun akasilẹ naa ko awọn eeyan laya jẹ ni. Ohun akasilẹ naa, ninu eyi ti arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Rẹmi lati ilu London to n ke sawọn eeyan ilu Ibadan lati joko si ile wọn ti n lọ kaakiri. Amọṣa kọmiṣọnna feto ẹkọ nipinlẹ Ọyọ ni ara ọna lati ta ẹrẹ si aṣọ ala ijọba to wa lode ni ipinlẹ Ọyọ ni, ati pe ọgbọn ati ba igbesẹ ati ilakaka ijọba lori ọjọ abo loju jẹ ni. O wa rọ awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ, paapaa julọ awọn olugbe Ibadan lati maa ba iṣẹ oojọ wọn lọ laisi wahala tabi ibẹrubojo rara. Ijọba ipinlẹ Oyọ ti rọ awọn eeyan lati keti ọgbọin si iroyin ati ohun akasilẹ to n lọ kaakiri. Ohun naa kilọ pe ki awọn olugbe ilu Ibadan o joko sile ni ọjọ Ẹti ọjọ kejilelogun nitori gbendeke ọjọ meje ti Sunday Igboho fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa, eleyi to pari lọjọ naa.


O wa rọ awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ, paapaa julọ awọn olugbe Ibadan lati maa ba iṣẹ oojọ wọn lọ laisi wahala tabi ibẹrubojo rara. Ijọba ipinlẹ Oyọ ti rọ awọn eeyan lati keti ọgbọin si iroyin ati ohun akasilẹ to n lọ kaakiri. Ohun naa kilọ pe ki awọn olugbe ilu Ibadan o joko sile ni ọjọ Ẹti ọjọ kejilelogun nitori gbendeke ọjọ meje ti Sunday Igboho fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa, eleyi to pari lọjọ naa. Ọ̀rọ̀ n ba ọ̀rọ̀ bọ́ lori Fulani ati Igboho. Pẹlu bi ariwo ṣe n lọ lọtun losi lori gbendeke ọjọ meje ti Oloye Sunday Adeyẹmọ, fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa oke ogun lati kuro lori ilẹ nibẹ: Gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ni oun ko mọ nipa igbesẹ tabi ọrọ ti eekan ọmọ Yoruba naa sọ. Oloye sunday Adeyemọ yii ti ọpọ mọ si Sunday Igboho lo ni iṣẹ ibi ti awọn Fulani n ṣe ni Oke ogun ti pọ ju.


Ọ̀rọ̀ n ba ọ̀rọ̀ bọ́ lori Fulani ati Igboho. Pẹlu bi ariwo ṣe n lọ lọtun losi lori gbendeke ọjọ meje ti Oloye Sunday Adeyẹmọ, fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa oke ogun lati kuro lori ilẹ nibẹ: Gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ni oun ko mọ nipa igbesẹ tabi ọrọ ti eekan ọmọ Yoruba naa sọ. Oloye sunday Adeyemọ yii ti ọpọ mọ si Sunday Igboho lo ni iṣẹ ibi ti awọn Fulani n ṣe ni Oke ogun ti pọ ju. Igboho ni o to gẹ, ki onikaluku gba ilu ẹ lọ. Gomina Makinde ni oun si ti paṣẹ fun awọn agbofinro lati bẹrẹ si nii wadi oloye Sunday Igboho lori ọrọ to sọ naa. Gomina Makinde ṣalaye pe ko si ẹni to fi iṣẹ ran Oloye Sunday Igboho lati lọ jẹ fun awọn fulani naa.


Igboho ni o to gẹ, ki onikaluku gba ilu ẹ lọ. Gomina Makinde ni oun si ti paṣẹ fun awọn agbofinro lati bẹrẹ si nii wadi oloye Sunday Igboho lori ọrọ to sọ naa. Gomina Makinde ṣalaye pe ko si ẹni to fi iṣẹ ran Oloye Sunday Igboho lati lọ jẹ fun awọn fulani naa. O ni pe gẹgẹ bi iṣejọba to ko akoyawọ, gbogbo ẹya ati ede ni aye gba labẹ ofin ni ipinlẹ Ọyọ ati pe ẹfọ ko lee le ẹfọ lawo. Nigba ti BBC kan si ijọba ipinlẹ Oyo lori ọrọ yii, agbẹnusọ Seyi Makinde sọrọ ilẹ kun. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, agbẹnusọ fun gomina Seyi Makinde, Ọgbẹni Taiwo Adisa ṣalaye ipo gomina Makinde lori ọrọ naa.


O ni pe gẹgẹ bi iṣejọba to ko akoyawọ, gbogbo ẹya ati ede ni aye gba labẹ ofin ni ipinlẹ Ọyọ ati pe ẹfọ ko lee le ẹfọ lawo. Nigba ti BBC kan si ijọba ipinlẹ Oyo lori ọrọ yii, agbẹnusọ Seyi Makinde sọrọ ilẹ kun. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, agbẹnusọ fun gomina Seyi Makinde, Ọgbẹni Taiwo Adisa ṣalaye ipo gomina Makinde lori ọrọ naa. O ni pe Gomina Makinde ti ran ikọ kan lọ si Gaa awọn Fulani naa lati lọ fi wọn lọkan balẹ pe ko si mimi kan to lee mi wọn lẹsẹ ni ipinlẹ Ọyọ. Makinde ni ipinlẹ Oyo wa fun tẹrutọmọ to fẹ lati gbe igbe aye alaafia. Bakan naa lo kilọ fun awọn Fulani ati Yoruba pe irẹpọ lo ṣe pataki lasiko yii ni Naijiria.


O ni pe Gomina Makinde ti ran ikọ kan lọ si Gaa awọn Fulani naa lati lọ fi wọn lọkan balẹ pe ko si mimi kan to lee mi wọn lẹsẹ ni ipinlẹ Ọyọ. Makinde ni ipinlẹ Oyo wa fun tẹrutọmọ to fẹ lati gbe igbe aye alaafia. Bakan naa lo kilọ fun awọn Fulani ati Yoruba pe irẹpọ lo ṣe pataki lasiko yii ni Naijiria. O ni ijọba ipinlẹ Ọyọ ko wa lẹyin iwa ẹlẹyamẹya " Yatọ si pe ijọba ipinlẹ Ọyọ ko lọwọ sii, wọn ti paṣẹ ki awọn agbofinro waa kan lati beere ohun to ri lọbẹ to fi waaru ọwọ. Lẹyin ti wọn ba ti fọrọ waa lẹnuwo yoo lee sọ ohun to ri to fi dan iru iwa bẹẹ wo." O ni Oloye Sunday Igboho fẹ da wahala silẹ lagbegbe Oke Ogun ati ẹkun Ariwa ipinlẹ Ọyọ ni, ti ijọba ko si gbe lẹyin rẹ tabi mọ si awọn igbesẹ rẹ naa.


O ni ijọba ipinlẹ Ọyọ ko wa lẹyin iwa ẹlẹyamẹya " Yatọ si pe ijọba ipinlẹ Ọyọ ko lọwọ sii, wọn ti paṣẹ ki awọn agbofinro waa kan lati beere ohun to ri lọbẹ to fi waaru ọwọ. Lẹyin ti wọn ba ti fọrọ waa lẹnuwo yoo lee sọ ohun to ri to fi dan iru iwa bẹẹ wo." O ni Oloye Sunday Igboho fẹ da wahala silẹ lagbegbe Oke Ogun ati ẹkun Ariwa ipinlẹ Ọyọ ni, ti ijọba ko si gbe lẹyin rẹ tabi mọ si awọn igbesẹ rẹ naa.


Seyi Makinde ṣèlérí owó oṣù kẹtàlá fáwọn òṣìṣẹ́ Amotekun l' Oyo

Alaga ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Olayinka Olayanju ti ṣalaye pe, awọn osisẹ ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Õyọ yoo gba owo oṣu. Eyi si lo tako igbagbọ awọn eeyan kan pe ikọ naa ko ni gba owo oṣu. Nigba to n dahun awọn ibeere lori eto ileeṣẹ redio kan ni ilu Ibadan, Ajagunfẹyinti Olayinka Olayanju sisọ loju ọrọ naa. O ṣalaye pe, Gomina Seyi Makinde ti pasẹ fun awọn alaṣẹ ikọ naa lati ṣe eto gbogbo nipa riri daju pe, eto to fun awọn oṣiṣẹ ikọ Amotekun lati gba owo oṣu wọn, ki ọdun Keresimesi to waye. Bakan naa lo fi kun un pe, ijọba ipinlẹ Ọyọ yoo san owo oṣu kẹtala fun awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ. Alaga ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ tun ṣalaye pe awọn ọmọ ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Õyọ yoo gba owo oṣu.


O ṣalaye pe, Gomina Seyi Makinde ti pasẹ fun awọn alaṣẹ ikọ naa lati ṣe eto gbogbo nipa riri daju pe, eto to fun awọn oṣiṣẹ ikọ Amotekun lati gba owo oṣu wọn, ki ọdun Keresimesi to waye. Bakan naa lo fi kun un pe, ijọba ipinlẹ Ọyọ yoo san owo oṣu kẹtala fun awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ. Alaga ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ tun ṣalaye pe awọn ọmọ ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Õyọ yoo gba owo oṣu. Kò bá àṣà wa mu kí obìnrin máa kó ọmú síta! ẹ̀ báà bú mi di ọ̀la - Ọ̀gá Amotekun l'Osun A ò gbé Amotekun kalẹ̀ láti máa yọjú sí ọ̀rọ̀ tí kò sí lábẹ́ òfin àgbékalẹ̀ rẹ̀ Ajọ to n ṣakoso ikọ alaabo nilẹ Yoruba, Amotekun,  DAWN Commission, ti ni aṣigbọ ni awọn eeyan gbọ ọrọ ti ọga ikọ Amotekun ni ipinlẹ Osun sọ. O jẹ ko di mimọ pe irọ ni awọn ri ọrọ naa si ati gbigbe ọrọ ti ko tọ sori afẹfẹ paapaa bo ṣe bẹrẹ si ni tan ka torinaa awọn ti gbe ọrọ tawọn jade lori rẹ.


Kò bá àṣà wa mu kí obìnrin máa kó ọmú síta! ẹ̀ báà bú mi di ọ̀la - Ọ̀gá Amotekun l'Osun A ò gbé Amotekun kalẹ̀ láti máa yọjú sí ọ̀rọ̀ tí kò sí lábẹ́ òfin àgbékalẹ̀ rẹ̀ Ajọ to n ṣakoso ikọ alaabo nilẹ Yoruba, Amotekun,  DAWN Commission, ti ni aṣigbọ ni awọn eeyan gbọ ọrọ ti ọga ikọ Amotekun ni ipinlẹ Osun sọ. O jẹ ko di mimọ pe irọ ni awọn ri ọrọ naa si ati gbigbe ọrọ ti ko tọ sori afẹfẹ paapaa bo ṣe bẹrẹ si ni tan ka torinaa awọn ti gbe ọrọ tawọn jade lori rẹ. "Iṣẹ ati ojuṣe amotẹkun lawọn ipinlẹ Guusu-Iwọ Oorun Naijiria tii ṣe ilẹ Yoruba ti wa ninu alakalẹ ofin to ti agbekalẹ rẹ lẹyin ireti siwa pe wọn yoo ṣe ni ibamu pẹlu ofin naa lai foju di ẹtọ ẹnikẹni". Ajọ DAWN ṣalaye wipe ihuwasi aṣa ati ede awọn to n gbe lẹkun  Guusu-Iwọ Oorun yatọ si idi ti wọn if gbe ikọ Amotekun kalẹ. "Lati ri aridaju ẹtọ ati sọ̀rọ̀ sita, didaabo bo ẹmi awọn eeyan ati lapapọ,  imugbooro ilẹ̀ Yoruba, la fi da ikọ Amotkun silẹ".


"Iṣẹ ati ojuṣe amotẹkun lawọn ipinlẹ Guusu-Iwọ Oorun Naijiria tii ṣe ilẹ Yoruba ti wa ninu alakalẹ ofin to ti agbekalẹ rẹ lẹyin ireti siwa pe wọn yoo ṣe ni ibamu pẹlu ofin naa lai foju di ẹtọ ẹnikẹni". Ajọ DAWN ṣalaye wipe ihuwasi aṣa ati ede awọn to n gbe lẹkun  Guusu-Iwọ Oorun yatọ si idi ti wọn if gbe ikọ Amotekun kalẹ. "Lati ri aridaju ẹtọ ati sọ̀rọ̀ sita, didaabo bo ẹmi awọn eeyan ati lapapọ,  imugbooro ilẹ̀ Yoruba, la fi da ikọ Amotkun silẹ". Wọn ni nitorinaa, awọn yalaṣ to tọ lawn ipinlẹ yoo koro oju si aibọwọ fun ẹtọ awn araalu eyi ti ik Amotẹkun kankan ba ṣe si wọn. Ọga agba ikọ Amotekun ni ipinlẹ Osun, Amitolu Shittu ti sọ pe o yẹ ki awọn ẹṣọ alabo dẹkun bi awọn ọdọbinrinṣe ṣe maa n wọ aṣọ to ṣi ara silẹ lawujọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ ninu ifọrọwerọ kan, o ni awọn iwa bii ki obinrin maa wọ aṣọ to ṣi ara silẹ le fa awọn iwa ọdaran bii ifipabanilkopọ ati ijinigbe.


Wọn ni nitorinaa, awọn yalaṣ to tọ lawn ipinlẹ yoo koro oju si aibọwọ fun ẹtọ awn araalu eyi ti ik Amotẹkun kankan ba ṣe si wọn. Ọga agba ikọ Amotekun ni ipinlẹ Osun, Amitolu Shittu ti sọ pe o yẹ ki awọn ẹṣọ alabo dẹkun bi awọn ọdọbinrinṣe ṣe maa n wọ aṣọ to ṣi ara silẹ lawujọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ ninu ifọrọwerọ kan, o ni awọn iwa bii ki obinrin maa wọ aṣọ to ṣi ara silẹ le fa awọn iwa ọdaran bii ifipabanilkopọ ati ijinigbe. O ni oun n fẹ ki wọn gbẹsẹle iwa ti ko ba aṣa ilẹ Yoruba mu bii wiwọ aṣọ ti ko bo aya. Adari Amotekun ọhun ni awọn eeyan wọṣọ ti ko bojumu nitori aye ti n dori kodo, awọn eeyan si ti n gbe ohun ti ko dara latugẹ ju aṣa ilẹ Yoruba lọ. Shitu sọ pe "awọn ọmọ ti wọn bi laye ijọba awọn Babangida lo n da wa laamu bayii lorilẹ-ede Naijiria."


O ni oun n fẹ ki wọn gbẹsẹle iwa ti ko ba aṣa ilẹ Yoruba mu bii wiwọ aṣọ ti ko bo aya. Adari Amotekun ọhun ni awọn eeyan wọṣọ ti ko bojumu nitori aye ti n dori kodo, awọn eeyan si ti n gbe ohun ti ko dara latugẹ ju aṣa ilẹ Yoruba lọ. Shitu sọ pe "awọn ọmọ ti wọn bi laye ijọba awọn Babangida lo n da wa laamu bayii lorilẹ-ede Naijiria." "Awọn lo n wọ aṣo iwọkuwọ, awọn lo n ṣe Yahoo, awọn naa lo n digunjale." O ṣalaye pe bi awọn eeyan ṣe n wọ aṣọ laye ode ni jẹ iwa atọhunrinwa, eyii to lodi si aṣa Yoruba. O ni ohun ti ko dara ni ki baba maa ba ọmọ rẹ lajọpọ, bakan naa ni ko bojumu ki obinrin maa ba obinrin bii tirẹ ṣere ifẹ tabi ki ọkunrin maa ni ibalopọ pẹlu ọkunrin akẹgbẹ rẹ.


"Awọn lo n wọ aṣo iwọkuwọ, awọn lo n ṣe Yahoo, awọn naa lo n digunjale." O ṣalaye pe bi awọn eeyan ṣe n wọ aṣọ laye ode ni jẹ iwa atọhunrinwa, eyii to lodi si aṣa Yoruba. O ni ohun ti ko dara ni ki baba maa ba ọmọ rẹ lajọpọ, bakan naa ni ko bojumu ki obinrin maa ba obinrin bii tirẹ ṣere ifẹ tabi ki ọkunrin maa ni ibalopọ pẹlu ọkunrin akẹgbẹ rẹ. Ẹwẹ, nigba to da si ọrọ naa, ajọ to n ri si agbekalẹ ikọ Amotekun, Dawn Commission ti sọ pe, idi ti wọn ṣe gbe ikọ Amotekun kalẹ ni lati pana iwa ọdaran lawujọ, kii ṣẹ lati da si ọrọ miran ti ko jọ mọ iwa ọdaran. Amọtẹkun de! Gbogbo ẹyin oniwa ibajẹ nilẹ Yoruba, ẹ bila!


Ẹwẹ, nigba to da si ọrọ naa, ajọ to n ri si agbekalẹ ikọ Amotekun, Dawn Commission ti sọ pe, idi ti wọn ṣe gbe ikọ Amotekun kalẹ ni lati pana iwa ọdaran lawujọ, kii ṣẹ lati da si ọrọ miran ti ko jọ mọ iwa ọdaran. Amọtẹkun de! Gbogbo ẹyin oniwa ibajẹ nilẹ Yoruba, ẹ bila! Ẹṣọ alaabo nilẹ Yoruba, Amọtẹkun nipinle Osun ti Kede faye gbọ pe ohun ko ni faye gba aṣọ iwọkuwọ ati titabuku ede Yoruba nipinlẹ naa. Ọga awọn ẹṣọ Amọtẹkun l'Osun, Amitolu Shittu ló ṣi aṣọ loju eegun ọrọ yii. Ọgbẹni Shittu ṣalaye pe awọn ọdọ tí aje iwa ibajẹ naa ba ṣi mọ lori yoo jẹ iyán wọn niṣu kete ti Amọtẹkun ba gberasọ tan loṣu kẹta ọdun 2021.


Ẹṣọ alaabo nilẹ Yoruba, Amọtẹkun nipinle Osun ti Kede faye gbọ pe ohun ko ni faye gba aṣọ iwọkuwọ ati titabuku ede Yoruba nipinlẹ naa. Ọga awọn ẹṣọ Amọtẹkun l'Osun, Amitolu Shittu ló ṣi aṣọ loju eegun ọrọ yii. Ọgbẹni Shittu ṣalaye pe awọn ọdọ tí aje iwa ibajẹ naa ba ṣi mọ lori yoo jẹ iyán wọn niṣu kete ti Amọtẹkun ba gberasọ tan loṣu kẹta ọdun 2021. Ninu ọrọ rẹ, Ọga ẹṣọ Amọtẹkun sọ pe lootọọ ni iwe ofin ilẹ Naijiria fawọn eeyan lanfaani lati ba ẹgbẹ k'ẹgbẹ to ba wu wọn ṣe, amọ "ko fún àwọn ọdọ lagbara lati maa wọ iwọkuwọ tabi tabuku ede Yoruba. Ikede ti ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ Ọsun fi sita yii wa ni ibamu pẹlu bi awọn ọlọpaa Shariah, Hisbah lapa Ariwa Naijiria ṣe n ṣiṣẹ. Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ti bu ẹnu ẹtẹ lu igbesẹ awọn ẹṣọ alaabo Amọtẹkun ipinlẹ Ọsun lori ayelujara.


Ninu ọrọ rẹ, Ọga ẹṣọ Amọtẹkun sọ pe lootọọ ni iwe ofin ilẹ Naijiria fawọn eeyan lanfaani lati ba ẹgbẹ k'ẹgbẹ to ba wu wọn ṣe, amọ "ko fún àwọn ọdọ lagbara lati maa wọ iwọkuwọ tabi tabuku ede Yoruba. Ikede ti ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ Ọsun fi sita yii wa ni ibamu pẹlu bi awọn ọlọpaa Shariah, Hisbah lapa Ariwa Naijiria ṣe n ṣiṣẹ. Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ti bu ẹnu ẹtẹ lu igbesẹ awọn ẹṣọ alaabo Amọtẹkun ipinlẹ Ọsun lori ayelujara. Wọn ni ẹṣọ Amọtẹkun ti n ṣe ohun tí ìjọba ko ran wọn. Ohun ti ẹṣọ Amọtẹkun wa fun mi lati maa ṣe iranwọ fawọn agbofinro lori ati dẹkun iwa ibajẹ lawọn ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba. O si tun wà nínú ofin ti wọn fi da Amotekun silẹ pe ẹnikẹni ninu awọn ẹṣọ Amọtẹkun to ba dunkoko mọ araalu yoo foju wina ofin.


Wọn ni ẹṣọ Amọtẹkun ti n ṣe ohun tí ìjọba ko ran wọn. Ohun ti ẹṣọ Amọtẹkun wa fun mi lati maa ṣe iranwọ fawọn agbofinro lori ati dẹkun iwa ibajẹ lawọn ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba. O si tun wà nínú ofin ti wọn fi da Amotekun silẹ pe ẹnikẹni ninu awọn ẹṣọ Amọtẹkun to ba dunkoko mọ araalu yoo foju wina ofin. Sẹnẹtọ Shehu Sani ninu ọrọ ti ni ti awọn ẹṣọ Amọtẹkun ba fi iṣẹ eto aabo ilu silẹ bẹrẹ sí ni dọdẹ awọn to n wọ iwọkuwọ kiri, a jẹ wi pe orúkọ wọn ti di "Hisbahtekun" nìyẹn. Ọpọ eeyan mii naa lo fariga lori ayelujara pe Amọtẹkun ti fẹ maa ṣe ju ara rẹ lọ.


Sẹnẹtọ Shehu Sani ninu ọrọ ti ni ti awọn ẹṣọ Amọtẹkun ba fi iṣẹ eto aabo ilu silẹ bẹrẹ sí ni dọdẹ awọn to n wọ iwọkuwọ kiri, a jẹ wi pe orúkọ wọn ti di "Hisbahtekun" nìyẹn. Ọpọ eeyan mii naa lo fariga lori ayelujara pe Amọtẹkun ti fẹ maa ṣe ju ara rẹ lọ.


Seyi Makinde: Àwọn jàǹdùkú Mali ń gba Saki wọlé àmọ́ Amotekun kápá wọn

Gomina Seyi Makinde, ti ipinlẹ Oyo ti kede pe awọn agbesunmọmi ti n gba agbegbe Oke Ogun nipinlẹ naa wọ ẹkun Iwọ Oorun Guusu Naijiria. Gomina Makinde sọ ọrọ yii lasiko to ṣe abẹwo silu Saki pẹlu afikun pe awọn agbesunmọmi naa, to fi mọ awọn janduku agbebọn lati orilẹ-ede Mali ati awọn orilẹ-ede mii ni Iwọ Oorun Afirika, n wọle lati ibode to wa ni Saki. O ni ọrọ awọn janduku agbebọn jẹ ọkan lara ipenija ti iṣakoso rẹ n doju kọ. Amọ ṣa, o ni ifilọlẹ ikọ alaabo Amotekun ti n so eso rere, nitori pe ikọ naa ti le diẹ lara awọn janduku to n ni awọn olugbe ipinlẹ Oyo lara, jade. O ṣalaye pe ọrọ awọn janduku naa ti kuro ni ti ipinlẹ Oyo nikan, nitori pe ibode agbaye lo wa ni ilu Saki, eyi ti awọn janduku lati Mali n gbiyanju lati ma a gba wọle. Igba akọkọ kọ niyii ti iru iroyin yii n jade sita nipa pe awọn agbesunmọmi ti wọ ilẹ Yoruba.


Amọ ṣa, o ni ifilọlẹ ikọ alaabo Amotekun ti n so eso rere, nitori pe ikọ naa ti le diẹ lara awọn janduku to n ni awọn olugbe ipinlẹ Oyo lara, jade. O ṣalaye pe ọrọ awọn janduku naa ti kuro ni ti ipinlẹ Oyo nikan, nitori pe ibode agbaye lo wa ni ilu Saki, eyi ti awọn janduku lati Mali n gbiyanju lati ma a gba wọle. Igba akọkọ kọ niyii ti iru iroyin yii n jade sita nipa pe awọn agbesunmọmi ti wọ ilẹ Yoruba. Oṣu diẹ sẹyin ni Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Gani Adams ke gbajare pe oun kẹẹfin nkan bẹ ẹ. Bakan naa ni gbajugbaja ajafẹtọ ẹni kan, Sunday Igboho naa sọ bẹ ẹ laipẹ yii, to si ni oun ati awọn oṣiṣẹ alaabo kan lo le awọn janduku naa kuro ninu igbo kan ni agbegbe Oke Ogun nipinlẹ Oyo.


Oṣu diẹ sẹyin ni Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Gani Adams ke gbajare pe oun kẹẹfin nkan bẹ ẹ. Bakan naa ni gbajugbaja ajafẹtọ ẹni kan, Sunday Igboho naa sọ bẹ ẹ laipẹ yii, to si ni oun ati awọn oṣiṣẹ alaabo kan lo le awọn janduku naa kuro ninu igbo kan ni agbegbe Oke Ogun nipinlẹ Oyo.


Amotekun: Olórí ikọ̀ Amotekun l’Oyo ní àwọn ọ̀tá ìtẹ̀síwájú ń sa ipá láti ba ikọ̀ Amotekun lórúkọ jẹ́

Adari ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Olayinka Olayanju ti ṣe alaye wi pe awọn eeyan kan ti inu wọn ko dun si idasilẹ ikọ naa lo n sa ipa wọn lati ta ẹrẹ ba aṣọ ala ikọ eto aabo abẹnu ti ijọba fi lọlẹ. Ninu ọrọ to ba akọroyin BBC Yoruba sọ l'ọjọ Iṣẹgun, Ọlayanju ni lara awọn ohun elo awọn abanilorukọ jẹ naa ni iroyin ofege ti wọn gbe kaakiri. O tẹsiwaju wi pe iwa ọdaran to le ni ogoji ni ikọ Amọtẹkun ti dẹkun rẹ laarin oṣu mẹfa ti ikọ naa bẹrẹ iṣẹ, bẹẹ sini eeyan mẹji ọtọọtọ ni ikọ naa ti ran lọ atimọle nipasẹ ijọba, ṣugbọn dipọ ki awọn eeyan kan ki ikọ naa kuuṣẹ, gbogbo ọna ti ijọba yoo fi kabamọ lori idasilẹ ikọ Amọtẹkun ni wọn n wa kiri. Bakan naa ni Ọlayanju tan imọlẹ si awuyewuye to n waye lori ẹsun ti wọn fi kan Amọtẹkun wi pe aṣoju ikọ naa yinbọn fun akẹkọọ fasiti ilẹ Ibadan kan ati oṣiṣẹ ọlọpaa kan laarin oṣu meji sira. O ni lootọ ni Amọtẹkun ṣekupa ọkan lara awọn ọdaran to n yọ awon olugbe agbegbe Ọyọ lẹnu lọganjọ oru, ṣugbọn iṣẹlẹ naa ti waye ki wọn to fi idi ọrọ mulẹ wi pe akẹkọọ fasiti ilẹ Ibadan ni afurasi naa. Lorii kọnstabu ọlọpaa ti iroyin sọ pe aṣoju ikọ Amọtẹkun kan yinbọn fun ni agbegbe Ọyọ bakan naa, Ọlayanju ṣalaye pe kii ṣe pe Ibrahim Ogundele, oṣiṣẹ ajọ Amọtẹkun naa ṣa dede ṣina ibọn bolẹ fun ọlọpaa naa, iyẹn Fatai Yẹkini ni itan.


Bakan naa ni Ọlayanju tan imọlẹ si awuyewuye to n waye lori ẹsun ti wọn fi kan Amọtẹkun wi pe aṣoju ikọ naa yinbọn fun akẹkọọ fasiti ilẹ Ibadan kan ati oṣiṣẹ ọlọpaa kan laarin oṣu meji sira. O ni lootọ ni Amọtẹkun ṣekupa ọkan lara awọn ọdaran to n yọ awon olugbe agbegbe Ọyọ lẹnu lọganjọ oru, ṣugbọn iṣẹlẹ naa ti waye ki wọn to fi idi ọrọ mulẹ wi pe akẹkọọ fasiti ilẹ Ibadan ni afurasi naa. Lorii kọnstabu ọlọpaa ti iroyin sọ pe aṣoju ikọ Amọtẹkun kan yinbọn fun ni agbegbe Ọyọ bakan naa, Ọlayanju ṣalaye pe kii ṣe pe Ibrahim Ogundele, oṣiṣẹ ajọ Amọtẹkun naa ṣa dede ṣina ibọn bolẹ fun ọlọpaa naa, iyẹn Fatai Yẹkini ni itan. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si idi fun Ibrahim lati ṣina ibọn fun Fatai nitori pe wọn ko ni ikunsinu, ija tabi ita ti ṣaaju iṣẹlẹ naa. Kodaa, o ni ọrẹ ni awọn mejeeji. Ajagunfẹyinti Ọlayanju ṣalaye pe awọn ọlọpaa lo ranṣẹ pe awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun lati wa kun wọn lọwọ tu oju agbo awọn eeyan kan to n ṣe ajọdun kanifa "Carnival" ọdun tuntun ni ilu Ọyọ lẹyin ti awọn ọẹọaa ti kọkọ kilọ fawọn agbodegba eto naa ṣaaju pe wọn ko gbọdọ ṣe ohun to jọọ.


Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si idi fun Ibrahim lati ṣina ibọn fun Fatai nitori pe wọn ko ni ikunsinu, ija tabi ita ti ṣaaju iṣẹlẹ naa. Kodaa, o ni ọrẹ ni awọn mejeeji. Ajagunfẹyinti Ọlayanju ṣalaye pe awọn ọlọpaa lo ranṣẹ pe awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun lati wa kun wọn lọwọ tu oju agbo awọn eeyan kan to n ṣe ajọdun kanifa "Carnival" ọdun tuntun ni ilu Ọyọ lẹyin ti awọn ọẹọaa ti kọkọ kilọ fawọn agbodegba eto naa ṣaaju pe wọn ko gbọdọ ṣe ohun to jọọ. O ni ibọn ọwọ Ogundele ṣa dede yin ni eyi ti oyinbo n pe ni "accidental discharge" ti o si ba ọlọpaa naa ni itan. Ni kete ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ ni wọn si ti gbe e lọ si ileewosan, ti oṣiṣẹ ọlọpaa naa si pada si ilẹ rẹ lẹyin ti o gba itọju tan laarin wakati mẹrinlelogun. BBC Yoruba beere iru idanilẹkọ ti ikọ  Amọtẹkun gba ki wọn to bẹrẹ iṣẹ ati ibi ti wọn ti ri nnkan ijagun wọn, ẹsi ti adari ikọ naa fọ ni wi pe awọn ologun ati ọlọpaa lo ṣe idanilẹkọ fun awọn aṣoju ikọ Amọtẹkun fun ọsẹ mẹta gbako nile ẹkọ giga kan to n ba nilu Ọyọ.


O ni ibọn ọwọ Ogundele ṣa dede yin ni eyi ti oyinbo n pe ni "accidental discharge" ti o si ba ọlọpaa naa ni itan. Ni kete ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ ni wọn si ti gbe e lọ si ileewosan, ti oṣiṣẹ ọlọpaa naa si pada si ilẹ rẹ lẹyin ti o gba itọju tan laarin wakati mẹrinlelogun. BBC Yoruba beere iru idanilẹkọ ti ikọ  Amọtẹkun gba ki wọn to bẹrẹ iṣẹ ati ibi ti wọn ti ri nnkan ijagun wọn, ẹsi ti adari ikọ naa fọ ni wi pe awọn ologun ati ọlọpaa lo ṣe idanilẹkọ fun awọn aṣoju ikọ Amọtẹkun fun ọsẹ mẹta gbako nile ẹkọ giga kan to n ba nilu Ọyọ. "Lara idanilẹkọ ti wọn si gba ni bi wọn ṣe le gba ibọn mu, bi wọn ṣe le ṣe ọfintoto ọrọ, bi wọn ṣe n hu iwa pẹlu ara ilu ati awọn ẹṣọ aabo mii". Ṣugbọn Ọlayanju fi kun ọrọ rẹ pe ijọba kọ lo fun ikọ Amọtẹkun ni ibọn ati awọn nnkan ijagun ti wọn n lo. O ni pupọ ninu awọn aṣoju ikọ naa lo ti fi igba kan jẹ ọdẹ tẹlẹri, ti wọn si ni awọn nnkan ijagun ti wọn n lo.


"Lara idanilẹkọ ti wọn si gba ni bi wọn ṣe le gba ibọn mu, bi wọn ṣe le ṣe ọfintoto ọrọ, bi wọn ṣe n hu iwa pẹlu ara ilu ati awọn ẹṣọ aabo mii". Ṣugbọn Ọlayanju fi kun ọrọ rẹ pe ijọba kọ lo fun ikọ Amọtẹkun ni ibọn ati awọn nnkan ijagun ti wọn n lo. O ni pupọ ninu awọn aṣoju ikọ naa lo ti fi igba kan jẹ ọdẹ tẹlẹri, ti wọn si ni awọn nnkan ijagun ti wọn n lo. Adari ikọ Amọtẹkun fi ku ọrọ rẹ wi pe awọn eeyan kan wa ti wọn fẹ lati kopa ninu ikọ Amọtẹkun, ṣugbọn awọn ko fi aye gba wọn nitori ọwọ wọn ko mọ, eyii lo mu ki wọn gun le igbesẹ "bi adiyẹ ba da mi loogun nu, maa si fọọ lẹyin". Ni ọjọ Aje ni iroyin jade si igboro aye pe oṣiṣẹ ikọ alaabo Amọtẹkun kan ti yinbsn fun ọlọpaa kan ni ilu Ọyọ. Nibayii, ikọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ ti ṣalaye lori bi iṣẹlẹ naa ṣe ṣẹlẹ.


Adari ikọ Amọtẹkun fi ku ọrọ rẹ wi pe awọn eeyan kan wa ti wọn fẹ lati kopa ninu ikọ Amọtẹkun, ṣugbọn awọn ko fi aye gba wọn nitori ọwọ wọn ko mọ, eyii lo mu ki wọn gun le igbesẹ "bi adiyẹ ba da mi loogun nu, maa si fọọ lẹyin". Ni ọjọ Aje ni iroyin jade si igboro aye pe oṣiṣẹ ikọ alaabo Amọtẹkun kan ti yinbsn fun ọlọpaa kan ni ilu Ọyọ. Nibayii, ikọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ ti ṣalaye lori bi iṣẹlẹ naa ṣe ṣẹlẹ. Adari ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Ọlayinka Ọlayanju ṣalaye pe kii ṣe pe Ibrahim Ogundele, oṣiṣẹ ajọ Amọtẹkun naa ṣa dede ṣina ibọn bolẹ fun ọlọpaa naa, iyẹn Fatai Yẹkini ni itan. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si idi fun Ibrahim lati ṣina ibọn blẹ fun Fatai nitori pe wọn ko ni ikunsinu, ija tabi ita ti ṣaaju iṣẹlẹ naa. Ajagunfẹyinti Ọlayanju ṣalaye pe awọn ọlọpaa lo ranṣẹ pe awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun lati wa kun wọn lọwọ tu oju agbo awọn eeyan kan to n ṣe ajọdun kanifa "Carnival" ọdun tuntun ni ilu Ọyọ lẹyin ti awọn ọẹọaa ti kọkọ kilọ fawọn agbodegba eto naa ṣaaju pe wọn ko gbọdọ ṣe ohun to jọọ.


Adari ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Ọlayinka Ọlayanju ṣalaye pe kii ṣe pe Ibrahim Ogundele, oṣiṣẹ ajọ Amọtẹkun naa ṣa dede ṣina ibọn bolẹ fun ọlọpaa naa, iyẹn Fatai Yẹkini ni itan. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si idi fun Ibrahim lati ṣina ibọn blẹ fun Fatai nitori pe wọn ko ni ikunsinu, ija tabi ita ti ṣaaju iṣẹlẹ naa. Ajagunfẹyinti Ọlayanju ṣalaye pe awọn ọlọpaa lo ranṣẹ pe awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun lati wa kun wọn lọwọ tu oju agbo awọn eeyan kan to n ṣe ajọdun kanifa "Carnival" ọdun tuntun ni ilu Ọyọ lẹyin ti awọn ọẹọaa ti kọkọ kilọ fawọn agbodegba eto naa ṣaaju pe wọn ko gbọdọ ṣe ohun to jọọ. O ni ibọn ọwọ Ogundele ṣa dede yin ni eyi ti oyinbo n pe ni "accidental discharge" ti o si baọlọpaa naa ni itan. Ni kete ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ ni wọn si ti gbe e lọ si ileewosan, ti awọn ọlọpaa si mu Ibrahim Ogundele to jẹ oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun naa timọle. Ọkan lara awọn oṣiṣẹ ajọ eleto abo tiwantiwa, iyẹn Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ibrahim Ogundele ti yinbọn si ọlọpaa kan ni ilu Ọyọ.


O ni ibọn ọwọ Ogundele ṣa dede yin ni eyi ti oyinbo n pe ni "accidental discharge" ti o si baọlọpaa naa ni itan. Ni kete ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ ni wọn si ti gbe e lọ si ileewosan, ti awọn ọlọpaa si mu Ibrahim Ogundele to jẹ oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun naa timọle. Ọkan lara awọn oṣiṣẹ ajọ eleto abo tiwantiwa, iyẹn Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ibrahim Ogundele ti yinbọn si ọlọpaa kan ni ilu Ọyọ. Gẹgẹbi iroyin ṣe sọ, ikọ Amọtẹkun ni agbegbe  Isalẹ Ọyọ ni Sbẹni Ogundele wa pẹlu. Bakan naa ni iroyin fi kun un pe Kọsitabu ni ọlọpaa ti wọn yinbọn si naa ni agọ ọlọpaa Ojongbodu ni ilu Ọyọ, orukọ rẹ a si maa jẹFatai Yẹkini. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni ẹsẹ osi ni ọta ibọn naa ti baa ti wọn si ti gbe e lọ si ileewosan nla ijọba ipinlẹ Ọyọ to wa lagbegbe Owode ni ilu Ọyọ.


Gẹgẹbi iroyin ṣe sọ, ikọ Amọtẹkun ni agbegbe  Isalẹ Ọyọ ni Sbẹni Ogundele wa pẹlu. Bakan naa ni iroyin fi kun un pe Kọsitabu ni ọlọpaa ti wọn yinbọn si naa ni agọ ọlọpaa Ojongbodu ni ilu Ọyọ, orukọ rẹ a si maa jẹFatai Yẹkini. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni ẹsẹ osi ni ọta ibọn naa ti baa ti wọn si ti gbe e lọ si ileewosan nla ijọba ipinlẹ Ọyọ to wa lagbegbe Owode ni ilu Ọyọ. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣe oju wọn ṣalaye pe lasiko ti awọn ọlọpaa lati agọ ọlọpaa Ojongbodu n gbiyanju ati tu awọn ọdọ kan to n gbaradi ati ṣe ajọdun ọlọdọọun wọn ti a mọ si Carnival ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ.


Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣe oju wọn ṣalaye pe lasiko ti awọn ọlọpaa lati agọ ọlọpaa Ojongbodu n gbiyanju ati tu awọn ọdọ kan to n gbaradi ati ṣe ajọdun ọlọdọọun wọn ti a mọ si Carnival ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ.


Sunday Igboho: OPC fẹ́ k'awọn oríadé Yorùbá parí aáwọ̀ láàrín Igboho àti Seyi Makinde

Yoruba ni agba kii wa lọja, ki ori ọmọ tuntun wọ Eyi lo mu ki ẹgbẹ apapọ ọmọ Oodua, OPC fi n kesi awọn lọbalọba ilẹ Yoruba pe ki wọn wa ọna lati pari aawọ to n waye laarin Gomina Seyi Makinde ati Sunday Igboho. Arọwa naa ni OPC, ẹka tipinlẹ Oyo fi sita fun awọn akọroyin lẹyin ipade wọn kan to waye nilu Ibadan. Alaga ẹgbẹ OPC ni ipinlẹ Oyo, Rotimi Olumo ni ''o ṣe pataki lati wa wọrọkọ fi ṣada pẹtu aawọ naa, paapa lasiko yii tilẹ Yoruba n koju ipenija aabo lọwọ awọn darandaran Fulani'' Olumo ni ṣiṣe atunto eto aabo ṣe pataki ati pe idunkoko mọ Igboho ko le seso rere nitori eyi kii ṣe ọna abayọ si ọrọ to wa nilẹ naa. ''Abẹwo Igboho si Igangan jẹ igbesẹ to tọ, a ko si gbọdọ fi da wahala silẹ laarin rẹ ati aarẹ Ọnakakanfo ilẹ Yoruba'' O fi kun pe ''Sunday Igboho ti ṣe iṣẹ ribiribi lati mu alaafia ba ilẹ Yoruba, awọn lọbalọba wa ni lati bẹnu atẹ lu iwa aburu ọwọ awọn Fulani, wọn ko si gbọdọ jẹ ki wọn bori wa'' Bakan naa ni Olumo bẹnu atẹ lu bawọn kan ti ṣe lọ fina si ile Igboho to wa ni agbegbe Soka. O wa kesi awọn alaṣẹ lati ri wipe gbogbo awọn to mọ nipa iṣẹlẹ ọhun foju wina ofin.


Seyi Makinde-Olaniyan: Igbákejì Gómìnà Oyo ní kò síjà láàrin òun àti Gómìnà

Igbakeji Gomina ipinlẹ Oyo, Amoju-ẹrọ Raufu Olaniyan ti ṣalaye pe iroyin ayederu lawọn kan n gbe kiri pe, ija wa laarin rẹ ati Gomina Seyi Makinde. Igbakeji Gomina Oyo, to ba BBC Yoruba sọrọ l'Ọjọbọ ṣalaye pe, oun ko figba kan sọ sita pe ija wa laarin awọn mejeeji, bẹẹ ni Makinde fun ra rẹ naa ko sọ fun ẹnikan pe oun ati igbakeji oun n ja. Amoju-ẹrọ Olaniyan ni awọn oloṣelu kan, ti wọn n wa oju rere Gómìnà ipinlẹ Oyo lo wa nidi ọrọ naa. "Asiko oṣelu ni a wa yii, awọn to n gbe iru iroyin yii n wa bi okele wọn yoo ṣe pọn lọdọ gomina ni," igbakeji gomina lo sọ fun BBC bẹẹ. Iroyin kan ti kọkọ jade pe igbakeji gomina ipinlẹ Oyo sọ pe ija to wa laarin oun ati Makinde ko le pari laelae. Amọ, Amoju-ẹrọ Olaniyan sọ fun BBC pe, "ohun to ba wu onikaluku lo le fi ẹnu rẹ sọ nitori ijọba awaarawa lo wa lode."


"Asiko oṣelu ni a wa yii, awọn to n gbe iru iroyin yii n wa bi okele wọn yoo ṣe pọn lọdọ gomina ni," igbakeji gomina lo sọ fun BBC bẹẹ. Iroyin kan ti kọkọ jade pe igbakeji gomina ipinlẹ Oyo sọ pe ija to wa laarin oun ati Makinde ko le pari laelae. Amọ, Amoju-ẹrọ Olaniyan sọ fun BBC pe, "ohun to ba wu onikaluku lo le fi ẹnu rẹ sọ nitori ijọba awaarawa lo wa lode." Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo ni awọn to n gbe irufẹ iroyin bayii mọ ohun ti wọn ni lọkàn fun ra wọn . Bakan naa lo tun fikun ọrọ rẹ pe, ero ọkan awọn akọroyin lasan, ni awọn ileeṣẹ iroyin to gbe iru iroyin bayii sita, oun ko ba ẹnikẹni ja tabi ni ẹnikẹni sinu. "Wọn ni mo n binu tori gomina ko fa awọn isẹ kan le mi lọwọ, amọ bi gomina fa isẹ le mi lọwọ, agunla, bi ko si fa a le mi lọwọ, ko si wahala, jẹjẹ mi ni mo n lọ."


Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo ni awọn to n gbe irufẹ iroyin bayii mọ ohun ti wọn ni lọkàn fun ra wọn . Bakan naa lo tun fikun ọrọ rẹ pe, ero ọkan awọn akọroyin lasan, ni awọn ileeṣẹ iroyin to gbe iru iroyin bayii sita, oun ko ba ẹnikẹni ja tabi ni ẹnikẹni sinu. "Wọn ni mo n binu tori gomina ko fa awọn isẹ kan le mi lọwọ, amọ bi gomina fa isẹ le mi lọwọ, agunla, bi ko si fa a le mi lọwọ, ko si wahala, jẹjẹ mi ni mo n lọ." Ọgbẹni Olaniyan ti sọ tẹlẹ ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ lori eto iroyin, Omolere Omoetan fi sita pe, ojuṣe oun gẹgẹ bi igbakeji gomina ipinlẹ Oyo ni lati ṣiṣẹ pọ pẹlu Gomina Makinde. O ni oun ṣetan lati tẹsiwaju nipa ṣiṣe bẹẹ, bakanna lo ni oun ko ni kaarẹ nitori ohun tawọn eeyan kan n sọ kiri.


Ọgbẹni Olaniyan ti sọ tẹlẹ ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ lori eto iroyin, Omolere Omoetan fi sita pe, ojuṣe oun gẹgẹ bi igbakeji gomina ipinlẹ Oyo ni lati ṣiṣẹ pọ pẹlu Gomina Makinde. O ni oun ṣetan lati tẹsiwaju nipa ṣiṣe bẹẹ, bakanna lo ni oun ko ni kaarẹ nitori ohun tawọn eeyan kan n sọ kiri.


Igboho Ultimatum to Fulani: Sunday Igboho wà lọ́nà Ibarapa, Seriki Fulani ní àwọn kó níbiì lọ, àrọ̀wà ló kù

Ọkan awọn eeyan ni ipinlẹ Ọyọ, paapaa awọn eeyan agbegbe Ibarapa ṣe n fo lori gbendeke ti Oloye Sunday Igboho fun awọn Fulani to n gbe lagbegbe naa ṣe lonii ọjọ Ẹti. Sẹriki Fulani, Alhaji Abdulkadir ṣalaye fun BBC News Yoruba pe inu Gaa awọn lawọn ṣi wa ni ireti pe aawọ ati aigbọraẹniye naa yoo pari ni tubi inubi. Bi a ṣe n sọrọ yii, ikọ Oloye Sunday Igboho ti gbera kuro ni ilu Ibadan ti wọn si ti morile agbegbe Ibarapa lati lọ ree fi idi ileri ti wọn ṣe ni ọjọ Ẹti. to kọja pe awọn yoo wa le awọn Fulani kuro lagbegbe naa mulẹ. Gẹgẹ bi ọrọ ti a gbọ lati ẹnu ikọ Oloye Sunday Igboho, gbogbo wọn ati olori wọn ni wọn ti mu irinajo pọn bayii. Ninu ifọrọwerọ rẹ, Alhaji Abdulkadir, Seriki Fulani ṣalaye pe awọn ọlọpaa ti wa ni Gaa wọn nibẹ lati fi idi ofin ati alaafia mulẹ.


to kọja pe awọn yoo wa le awọn Fulani kuro lagbegbe naa mulẹ. Gẹgẹ bi ọrọ ti a gbọ lati ẹnu ikọ Oloye Sunday Igboho, gbogbo wọn ati olori wọn ni wọn ti mu irinajo pọn bayii. Ninu ifọrọwerọ rẹ, Alhaji Abdulkadir, Seriki Fulani ṣalaye pe awọn ọlọpaa ti wa ni Gaa wọn nibẹ lati fi idi ofin ati alaafia mulẹ. Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin nile Igboho laarọ yii? Ikọ iroyin BBC News Yoruba wa ni ile Oloye Igboho lowurọ oni lati mojuto gbogbo igbera rẹ. Sugbọn lasiko ti eekan ọmọ Yoruba naa yoo fi gbera kuro nile rẹ, ko si akọroyin to lee sọ nitori gbogbo awọn oniroyin ni wọn ni ko ṣe gaya fun un naa nitori ati jade rẹ ko pẹ mọ.


Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin nile Igboho laarọ yii? Ikọ iroyin BBC News Yoruba wa ni ile Oloye Igboho lowurọ oni lati mojuto gbogbo igbera rẹ. Sugbọn lasiko ti eekan ọmọ Yoruba naa yoo fi gbera kuro nile rẹ, ko si akọroyin to lee sọ nitori gbogbo awọn oniroyin ni wọn ni ko ṣe gaya fun un naa nitori ati jade rẹ ko pẹ mọ. Amọṣa ni asiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ohun ti a kojọ pọ lati ọdọ awọn ikọ rẹ ti wọn jumọ rinrinajo naa ni pe awọn ti wa lọna. Ati pe, laipẹ ni wọn yoo si gunlẹ si Ibarapa ti wọn yoo si morile Gaa awọn Fulani naa. Lọwọlọwọ ni awọn eeyan ipinlẹ Oyo n gbe ni inu fu, aya fu latari gbendeke ọjọ meje ti Sunday Igboho fun awọn Fulani.


Amọṣa ni asiko ti a fi n ko iroyin yii jọ, ohun ti a kojọ pọ lati ọdọ awọn ikọ rẹ ti wọn jumọ rinrinajo naa ni pe awọn ti wa lọna. Ati pe, laipẹ ni wọn yoo si gunlẹ si Ibarapa ti wọn yoo si morile Gaa awọn Fulani naa. Lọwọlọwọ ni awọn eeyan ipinlẹ Oyo n gbe ni inu fu, aya fu latari gbendeke ọjọ meje ti Sunday Igboho fun awọn Fulani. Gbendeke yii ko ṣẹyin bi wọn ṣe n ji awọn eeyan gbe ti wọn tun n pa awọn ọmọ ilu ni ẹkun Oke Ogun ni ipinlẹ Oyo. Eyi si ti mu oriṣiriṣi jade pẹlu Igboho, Makinde ati awọn eekan ilẹ Yoruba. Iroyin to n tẹ wa lọwọ bayii ni pe ẹgbẹ awọn Onimaalu, Miyetti Allah ti n pe fun alaafia ki ọla to jẹ gbendeke Oloye Sunday Adeyemo to pe.


Gbendeke yii ko ṣẹyin bi wọn ṣe n ji awọn eeyan gbe ti wọn tun n pa awọn ọmọ ilu ni ẹkun Oke Ogun ni ipinlẹ Oyo. Eyi si ti mu oriṣiriṣi jade pẹlu Igboho, Makinde ati awọn eekan ilẹ Yoruba. Iroyin to n tẹ wa lọwọ bayii ni pe ẹgbẹ awọn Onimaalu, Miyetti Allah ti n pe fun alaafia ki ọla to jẹ gbendeke Oloye Sunday Adeyemo to pe. Alaga ẹgbẹ naa nipinlẹ Oyo, Alhaji Saliu Ibrahim Dede lo fi atẹjade sita pe alaafia ati iṣọkan lo ku lasiko yii ti Miyetti Allah n wa ni ẹkun Oyo. Dende ni o ṣe pataki ki awọn Yoruba gba awọn Fulani tọwọtẹsẹ ki awọn ẹya mejeeji jọ mojuto aabo ati alaafia awọn olugbe ẹkun naa lasiko yii. O ni lootọ ni awọn iṣẹlẹ ijinigbe ati ipaniyan ẹkun Igangan ati Ibarapa kọnilominu ati pe iran kọọkna lo ni awọn ọmọ buruku laarin awọn eeyan rẹ ṣugbọn eyi ko sọ pe gbogbo iran naa ni ko dara.


Alaga ẹgbẹ naa nipinlẹ Oyo, Alhaji Saliu Ibrahim Dede lo fi atẹjade sita pe alaafia ati iṣọkan lo ku lasiko yii ti Miyetti Allah n wa ni ẹkun Oyo. Dende ni o ṣe pataki ki awọn Yoruba gba awọn Fulani tọwọtẹsẹ ki awọn ẹya mejeeji jọ mojuto aabo ati alaafia awọn olugbe ẹkun naa lasiko yii. O ni lootọ ni awọn iṣẹlẹ ijinigbe ati ipaniyan ẹkun Igangan ati Ibarapa kọnilominu ati pe iran kọọkna lo ni awọn ọmọ buruku laarin awọn eeyan rẹ ṣugbọn eyi ko sọ pe gbogbo iran naa ni ko dara. Adari Miyetti Allah naa ni iṣoro eto aabo naa ko dun mọ awọn Fulani ninu ṣugbọn o parọwa fun Oloye Igboho lati yọwọ ninu gbendeke ọjọ meje naa. O ni ki Igboho fi ayọ tẹwọgba awọn Fulani ni wọn n fẹ. O ni awọn ṣetan lati jọwọ awọn ti ade iwa ibajẹ ba ṣi mọ lori silẹ fun ofin.


Adari Miyetti Allah naa ni iṣoro eto aabo naa ko dun mọ awọn Fulani ninu ṣugbọn o parọwa fun Oloye Igboho lati yọwọ ninu gbendeke ọjọ meje naa. O ni ki Igboho fi ayọ tẹwọgba awọn Fulani ni wọn n fẹ. O ni awọn ṣetan lati jọwọ awọn ti ade iwa ibajẹ ba ṣi mọ lori silẹ fun ofin. A ti pe ki ipade maa wa loorekoore laarin awọn agbẹ ati darandaran. Ẹ wo ohun tí Seriki Fulani sọ fún gómìnà Makinde nípa Sunday Igboho Seriki Fulani fi ẹjọ́ Sunday Igboho sun gómìnà Makinde nípa gbèǹdéke tó fún wọn Lẹyin ti iroyin ti n ja ranyinranyin nilẹ pe Oloye Sunday Igboho ti fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa ni ipinlẹ Ọyọ ni gbendeke ọjọ meje lati fi agbegbe naa silẹ, awọn Fulani lagbegbe naa ti ke gbajare tọ Gomina Makinde lọ. Seriki Fulani nipinlẹ Ọyọ, Alhaji Saliu Abubakar ṣalaye fun amugbalẹgbẹ gomina ipinlẹ Ọyọ lori ọrọ aabo, Sunday Odukọya ohun to ṣẹlẹ.


A ti pe ki ipade maa wa loorekoore laarin awọn agbẹ ati darandaran. Ẹ wo ohun tí Seriki Fulani sọ fún gómìnà Makinde nípa Sunday Igboho Seriki Fulani fi ẹjọ́ Sunday Igboho sun gómìnà Makinde nípa gbèǹdéke tó fún wọn Lẹyin ti iroyin ti n ja ranyinranyin nilẹ pe Oloye Sunday Igboho ti fun awọn Fulani lagbegbe Ibarapa ni ipinlẹ Ọyọ ni gbendeke ọjọ meje lati fi agbegbe naa silẹ, awọn Fulani lagbegbe naa ti ke gbajare tọ Gomina Makinde lọ. Seriki Fulani nipinlẹ Ọyọ, Alhaji Saliu Abubakar ṣalaye fun amugbalẹgbẹ gomina ipinlẹ Ọyọ lori ọrọ aabo, Sunday Odukọya ohun to ṣẹlẹ. O ni pe ọpọlọpọ awọn fulani to n gbe ni Gaa naa ni wọn farapa lasiko ti Oloye Sunday Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ wa si agbegbe naa. O ni ahere meje lawọn to ba oloye Sunday Igboho kọwọrin wa dana sun. O ni bi iṣẹlẹ naa ṣe waye ṣi jẹ iyalẹnu fun awọn ti o si n ke si ijọba lati gba awọn silẹ.


O ni pe ọpọlọpọ awọn fulani to n gbe ni Gaa naa ni wọn farapa lasiko ti Oloye Sunday Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ wa si agbegbe naa. O ni ahere meje lawọn to ba oloye Sunday Igboho kọwọrin wa dana sun. O ni bi iṣẹlẹ naa ṣe waye ṣi jẹ iyalẹnu fun awọn ti o si n ke si ijọba lati gba awọn silẹ. Aṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ naa, Ọgbẹni Odukọya rọ awọn Fulani naa lati fọwọ wọnu o si ṣeleri fun wọn pe ijọba yoo ṣe iwadii to ba tọ lori rẹ.


Aṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ naa, Ọgbẹni Odukọya rọ awọn Fulani naa lati fọwọ wọnu o si ṣeleri fun wọn pe ijọba yoo ṣe iwadii to ba tọ lori rẹ.


Oyo SSG Office Burgled: Ìjọba Oyo dúnkookò mọ́ iléeṣẹ́ tó bá gbé ìròyìn èké síta

Idaji ọjọ ọdun ni iroyin kan gbalẹ pe awọn adigunjale ti ja wọ ọọfisi akọwe ijọba ipinlẹ Oyọ, Arabinrin Olubamiwo Adeosun lọjọbọ, tii se ọjọ aisun ọdun tuntun. Gẹgẹ bi iroyin naa ti wi, eyi ti awọn ileesẹ iroyin kan gbe sita ( BBC Yoruba ko gbe iroyin naa tori ko si ọna lati fidi rẹ mulẹ nigba naa), wọn ni igba keji ree ti isẹlẹ naa yoo waye. Iroyin naa ni akọwe ijọba ko si ni orilẹede yii lasiko ti isẹlẹ naa waye, ti wọn ko si tii mu ẹnikẹni lori isẹlẹ ọhun bi o tilẹ jẹ pe awọn agbofinro yi ọọfisi naa ka. Bakan naa ni iroyin ọhun sọ pe, awọn adigunjale yii tun fọ ọọfisi Akeem Ademola Ige, tii se oludamọran fun gomina Makinde lori eto ilera. Amọ nibayii, ijọba ipinlẹ Oyo ti fesi  pe iroyin eke gbaa ni iroyin naa nitori ko si ohun to jọ iru isẹlẹ bẹẹ rara. Atẹjade kan ti akọwe feto iroyin fun gomina ijọba ipinlẹ Oyo, Taiwo Adisa fisita ni gbogbo awọn agbofinro to wa lọgba Secretariat lo fidi rẹ mulẹ pe ofuutu fẹẹtẹ, aasa ti ko ni kaun ni ọrọ naa.


Bakan naa ni iroyin ọhun sọ pe, awọn adigunjale yii tun fọ ọọfisi Akeem Ademola Ige, tii se oludamọran fun gomina Makinde lori eto ilera. Amọ nibayii, ijọba ipinlẹ Oyo ti fesi  pe iroyin eke gbaa ni iroyin naa nitori ko si ohun to jọ iru isẹlẹ bẹẹ rara. Atẹjade kan ti akọwe feto iroyin fun gomina ijọba ipinlẹ Oyo, Taiwo Adisa fisita ni gbogbo awọn agbofinro to wa lọgba Secretariat lo fidi rẹ mulẹ pe ofuutu fẹẹtẹ, aasa ti ko ni kaun ni ọrọ naa. "Awọn ileesẹ iroyin to gbe iroyin naa ni wọn ko se iwadii to yẹ nipa isẹlẹ naa, ki wọn to gbe sita, eyi to mu ki wọn kuna ninu ojuse wọn lati maa gbe iroyin ododo sita." Bakan naa lo fikun pe awọn ileesẹ iroyin naa ko le sọ pato awọn dukia tawọn ole naa ji ko lọọfisi akọwe ijọba, eyi to fidi rẹ mulẹ pe omulomu ni wọn n mu. Ijọba ipinlẹ Oyo wa dunkooko pe ileesẹ iroyin to ba gbe iroyin eke bii iru eyi yoo foju wina ofin nitori abala ofin wa nilẹ to de titẹ iroyin eke sita.


"Awọn ileesẹ iroyin to gbe iroyin naa ni wọn ko se iwadii to yẹ nipa isẹlẹ naa, ki wọn to gbe sita, eyi to mu ki wọn kuna ninu ojuse wọn lati maa gbe iroyin ododo sita." Bakan naa lo fikun pe awọn ileesẹ iroyin naa ko le sọ pato awọn dukia tawọn ole naa ji ko lọọfisi akọwe ijọba, eyi to fidi rẹ mulẹ pe omulomu ni wọn n mu. Ijọba ipinlẹ Oyo wa dunkooko pe ileesẹ iroyin to ba gbe iroyin eke bii iru eyi yoo foju wina ofin nitori abala ofin wa nilẹ to de titẹ iroyin eke sita. O ni ko si ileesẹ iroyin to dantọ ti yoo tẹ irufẹ iroyin ti ko fidi mulẹ bayii sita, eyi to le e ta ẹrẹ si asọ ala ijọba Oyo.


O ni ko si ileesẹ iroyin to dantọ ti yoo tẹ irufẹ iroyin ti ko fidi mulẹ bayii sita, eyi to le e ta ẹrẹ si asọ ala ijọba Oyo.


Lamidi Adedibu: Èyí ní àlàyé bí akọni olóṣèlú nílẹ̀ Ibadan ṣe sẹ̀ wá

Wọ́n ti sàpèjúwé Lamidi Adedibu gẹ́gẹ́ bi ojúlówó ọmọ Iba Oluyole, ọ̀kan pàtàkì lára àwọn tó jàjà òmìnira nílẹ̀ Ibadan. Nínú ìwé ti wọ́n pe àkọle rẹ̀ ni "Adedibu the Strongman and Generalissimo of Nigeria Politics" èyí ti Hazeem Gbolarunmi àti olóyè Lekan Saka jìjọ kọ, ni ọ̀rọ̀ yìí ti jẹyọ. Ìwé náà sọ nípa ìgbé aye gbajúgbajà olóṣèlú Ibadan náà, ti àwọn ọmọ àti olùgbé Ibadan ko le gbàgbé ipa tó kó nínú ètò òṣèlú. Wọ́n ni yàtọ̀ si àwọn igbésẹ̀ akin tó gbé, àwọn ènìyàn kò le gbàgbé bi àwọn jànduku ṣe pọ̀ tó lásìkò rẹ̀ àti àwọn ìwà ìbàjẹ́ míràn tó jẹyọ nílùú Ibadan àti ni ìpińlẹ̀ Oyo lápapọ̀, lasiko aye oloogbe naa. Ẹ̀wẹ́, òǹkòwé náà sàlàyé pé, Adedibu fi ìwà jọ akọni lójú ogún ilẹ ìbàdan kan, ti orúkọ rẹ̀ tàn ká ilé, tàn ká oko, eyiun Iba Oluyole. Oluyole jẹ adarí àwọn ọmọ ogun Ibadan, tí ìwà adarí rẹ si jẹ èyí tí ìlú ń fẹ́.


Wọ́n ni yàtọ̀ si àwọn igbésẹ̀ akin tó gbé, àwọn ènìyàn kò le gbàgbé bi àwọn jànduku ṣe pọ̀ tó lásìkò rẹ̀ àti àwọn ìwà ìbàjẹ́ míràn tó jẹyọ nílùú Ibadan àti ni ìpińlẹ̀ Oyo lápapọ̀, lasiko aye oloogbe naa. Ẹ̀wẹ́, òǹkòwé náà sàlàyé pé, Adedibu fi ìwà jọ akọni lójú ogún ilẹ ìbàdan kan, ti orúkọ rẹ̀ tàn ká ilé, tàn ká oko, eyiun Iba Oluyole. Oluyole jẹ adarí àwọn ọmọ ogun Ibadan, tí ìwà adarí rẹ si jẹ èyí tí ìlú ń fẹ́. Ilé Olukuoye ni Oluyole ti wa, láti ara ọmọba Agbonyin to jẹ ọmọ aláàfin Abiodun, ẹni tii se Alaafin to jẹ́ pé oun níkan lo bori Basorun Gaa lásìkò Oyo atijọ. Oluyole si tun jẹ ọkan lára àwọn tí wọ́n ń wò bí ẹni to gbé ilẹ̀ Ibadan ró. Gẹ́gẹ́ bi Oluyole, ile Olupoyi ni Adedibu naa ti wa ni Oja-Oba Ibadan sùgbọ́n ó tan mọ́ Oluyole lati ilé ìyá rẹ̀.


Ilé Olukuoye ni Oluyole ti wa, láti ara ọmọba Agbonyin to jẹ ọmọ aláàfin Abiodun, ẹni tii se Alaafin to jẹ́ pé oun níkan lo bori Basorun Gaa lásìkò Oyo atijọ. Oluyole si tun jẹ ọkan lára àwọn tí wọ́n ń wò bí ẹni to gbé ilẹ̀ Ibadan ró. Gẹ́gẹ́ bi Oluyole, ile Olupoyi ni Adedibu naa ti wa ni Oja-Oba Ibadan sùgbọ́n ó tan mọ́ Oluyole lati ilé ìyá rẹ̀. A bí Adedibu ni ọjọ́ kẹrinlélógún, oṣù kẹwàá ọdun 1927 ni Oja -Oba Ibadan, ó jẹ́ ọkan lára to wá láti ilé tó ń joyè Olupoyi, tí a si le tọ ìràn rẹ̀ si Iba Oluyole. Lai si ti Adedibu ẹgbẹ oṣelu PDP ki ba maa ti ni Gomina lasiko isejọba mi. Ọrọ iranti ree ti aarẹ ana, Olusegun Obasanjo fi ṣapejuwe agba ọjẹ oloṣelu ipinlẹ Oyo nni, Lamidi Adedibu, se arise ni arika.


A bí Adedibu ni ọjọ́ kẹrinlélógún, oṣù kẹwàá ọdun 1927 ni Oja -Oba Ibadan, ó jẹ́ ọkan lára to wá láti ilé tó ń joyè Olupoyi, tí a si le tọ ìràn rẹ̀ si Iba Oluyole. Lai si ti Adedibu ẹgbẹ oṣelu PDP ki ba maa ti ni Gomina lasiko isejọba mi. Ọrọ iranti ree ti aarẹ ana, Olusegun Obasanjo fi ṣapejuwe agba ọjẹ oloṣelu ipinlẹ Oyo nni, Lamidi Adedibu, se arise ni arika. Obasanjo fi ọrọ yii lelẹ lasiko ifilọlẹ iwe kan ni iranti Adedibu, ti wọn pe akori rẹ ni "Adedibu The Strongman and Generallisimo of Nigerian Politics: An X-ray of the Political Life of a Colossus", Ni gbọngan Trenchard ninu ọgba fasiti Ibadan ni aarẹ Obasanjo ti sọrọ naa, to si ni Adedibu ṣe bẹbẹ lasiko igbe aye rẹ. Gẹgẹ bi o ti ṣe sọ, o ni 'Adedibu fi ipa manigbagbelelẹ lagbami oṣelu ilẹ kaarọ o jiire. ''Mo ranti igba ti ọrọ pa wa pọ, to sọ fun mi pe oun dije lọdun 1954 pẹlu baba ẹni to fẹ du ipo Gomina lọdun 2003.


Obasanjo fi ọrọ yii lelẹ lasiko ifilọlẹ iwe kan ni iranti Adedibu, ti wọn pe akori rẹ ni "Adedibu The Strongman and Generallisimo of Nigerian Politics: An X-ray of the Political Life of a Colossus", Ni gbọngan Trenchard ninu ọgba fasiti Ibadan ni aarẹ Obasanjo ti sọrọ naa, to si ni Adedibu ṣe bẹbẹ lasiko igbe aye rẹ. Gẹgẹ bi o ti ṣe sọ, o ni 'Adedibu fi ipa manigbagbelelẹ lagbami oṣelu ilẹ kaarọ o jiire. ''Mo ranti igba ti ọrọ pa wa pọ, to sọ fun mi pe oun dije lọdun 1954 pẹlu baba ẹni to fẹ du ipo Gomina lọdun 2003. Ile iwe girama ni mo wa ni igba naa'' ''Lai si ti Adedibu, oludije fun ẹgbẹ oselu PDP ko ba maa le wọle ibo lati di Gomina lọdun 2003, nigba ti mo jẹ aarẹ Naijiria. Nigba ta n wi yii, mo lọ ba Alagba Emmanuel Alayande to si sọ fun mi pe, ẹni to n du ipo Gomina ko kunju oṣunwọn'' Bo ti lẹ jẹ wipe Obasanjo ko darukọ ẹni naa, Gomina tẹlẹ ri, Rasidi Ladoja lo jẹ oludije ẹgbẹ PDP nigba naa, to si pada wọle si ipo Gomina. Lakotan ọrọ rẹ, Obasanjo sọ pe oun lọ si ọdọ Adedibu to si ni lootọ lọrọ ti Alayande sọ.


Ile iwe girama ni mo wa ni igba naa'' ''Lai si ti Adedibu, oludije fun ẹgbẹ oselu PDP ko ba maa le wọle ibo lati di Gomina lọdun 2003, nigba ti mo jẹ aarẹ Naijiria. Nigba ta n wi yii, mo lọ ba Alagba Emmanuel Alayande to si sọ fun mi pe, ẹni to n du ipo Gomina ko kunju oṣunwọn'' Bo ti lẹ jẹ wipe Obasanjo ko darukọ ẹni naa, Gomina tẹlẹ ri, Rasidi Ladoja lo jẹ oludije ẹgbẹ PDP nigba naa, to si pada wọle si ipo Gomina. Lakotan ọrọ rẹ, Obasanjo sọ pe oun lọ si ọdọ Adedibu to si ni lootọ lọrọ ti Alayande sọ. Obasanjo tẹsiwaju pe, oun beere pe bawo ni ẹni ti ko kunju osunwọn yoo ṣe wọle ibo Gomina. Ni idahun si ibeere yii, Adedibu ni to ba fẹ ki awọn jẹ ko ṣeeṣe, yoo wọle ibo naa. ''Mo sọ fun Adedibu pe ko jẹ ki o ṣeeṣe, ababọ rẹ ni gbogbo wa pada ri wi pe PDP wọle Gomina''.


Obasanjo tẹsiwaju pe, oun beere pe bawo ni ẹni ti ko kunju osunwọn yoo ṣe wọle ibo Gomina. Ni idahun si ibeere yii, Adedibu ni to ba fẹ ki awọn jẹ ko ṣeeṣe, yoo wọle ibo naa. ''Mo sọ fun Adedibu pe ko jẹ ki o ṣeeṣe, ababọ rẹ ni gbogbo wa pada ri wi pe PDP wọle Gomina''. Ààrẹ àná lórílẹ̀-è[de Nàìjíríà Olusegun Aremu Obasanjo ni ipa pàtàkì ni ọ̀rọ̀ ọlórí àti àwọn adarí lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni láti kó kí wọ́n tó borí ètò ààbò tó mẹ́hẹ, ètò ọrọ̀ ajé tó dojúdé àti ètò òṣèlú ti kò rọgbọ̀. Obasanjo n sọ̀rọ̀ lásìkò àbẹ̀wò rẹ sí gómìnà ìpińlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde nílùú Ibadan, ní bi tó ti sàlàyé pé, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ará ìlú gan ṣe pàtàkì láti mójútó ìṣòrò  tó wà nílẹ̀. O ní gbogbo rògbòdìyàn tó n ṣẹlẹ̀ nílùú kìí ṣe tuntun bákan náà ni kìí ṣe ìṣòro tí kò ṣee bori, sùgbọ́n ó nílò ìfowọ́sowọ́pọ̀ àwọn ará ìlú bákan náà ni ìfarajì àwọn olórí.


Ààrẹ àná lórílẹ̀-è[de Nàìjíríà Olusegun Aremu Obasanjo ni ipa pàtàkì ni ọ̀rọ̀ ọlórí àti àwọn adarí lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni láti kó kí wọ́n tó borí ètò ààbò tó mẹ́hẹ, ètò ọrọ̀ ajé tó dojúdé àti ètò òṣèlú ti kò rọgbọ̀. Obasanjo n sọ̀rọ̀ lásìkò àbẹ̀wò rẹ sí gómìnà ìpińlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde nílùú Ibadan, ní bi tó ti sàlàyé pé, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ará ìlú gan ṣe pàtàkì láti mójútó ìṣòrò  tó wà nílẹ̀. O ní gbogbo rògbòdìyàn tó n ṣẹlẹ̀ nílùú kìí ṣe tuntun bákan náà ni kìí ṣe ìṣòro tí kò ṣee bori, sùgbọ́n ó nílò ìfowọ́sowọ́pọ̀ àwọn ará ìlú bákan náà ni ìfarajì àwọn olórí. "Ìsòro tó bá de ba ọmọ ènìyàn , ènìyàn náà ni yóò yanju rẹ̀" Ó yẹ ki gbogbo ènìyàn fọ́wọ́sowapọ̀, bákan náà ni ó yẹ kí àwọn olórí dìde gírí láti mú ìsopọ̀ àwọn ènìyàn  wáyé. Lásìkò àbẹwò Obasanjo si ẹbi Abiola Ajimobi, gómìnà àná ní ìpínlẹ̀ Oyo tó d'ológbèé lọ́jọ́sí, ni gómìnà Seyi Makinde ti gbaa ààrẹ àná lálejò. Nínú ọ̀rọ̀ Makinde ló ti sàlàyé fún ààrẹ àná pé, ipasẹ̀ rẹ̀ ni òun ń tọ ní ìpínlẹ̀ Oyo pàápàá jùló nínú isẹ́ ọgbìn.


"Ìsòro tó bá de ba ọmọ ènìyàn , ènìyàn náà ni yóò yanju rẹ̀" Ó yẹ ki gbogbo ènìyàn fọ́wọ́sowapọ̀, bákan náà ni ó yẹ kí àwọn olórí dìde gírí láti mú ìsopọ̀ àwọn ènìyàn  wáyé. Lásìkò àbẹwò Obasanjo si ẹbi Abiola Ajimobi, gómìnà àná ní ìpínlẹ̀ Oyo tó d'ológbèé lọ́jọ́sí, ni gómìnà Seyi Makinde ti gbaa ààrẹ àná lálejò. Nínú ọ̀rọ̀ Makinde ló ti sàlàyé fún ààrẹ àná pé, ipasẹ̀ rẹ̀ ni òun ń tọ ní ìpínlẹ̀ Oyo pàápàá jùló nínú isẹ́ ọgbìn. Makinde ni, èyí ni láti mu ìdàgbàsókè bá igun mẹ́rẹ̀rin ìpińlẹ̀ Oyo  àti pé, òpó mẹ́rìn ní ìpínlẹ̀ Oyo dúró lé lórí. Ètò ẹ̀kọ́, ìlera, ètò ààbò àti ìdàgbàsókè, ètò ọrọ̀ ajé. Lórí ìpè àwọn ènìyàn pé kí ààrẹ Buhari yọ àwọn ọgagun elétò ààbò nípò, Obasanjo ni òun kọ́ ni òun yàn wọ́n sípò, nítorí náà, òun kò le pè fún ìyọ̀ nípò wọ́n.


Makinde ni, èyí ni láti mu ìdàgbàsókè bá igun mẹ́rẹ̀rin ìpińlẹ̀ Oyo  àti pé, òpó mẹ́rìn ní ìpínlẹ̀ Oyo dúró lé lórí. Ètò ẹ̀kọ́, ìlera, ètò ààbò àti ìdàgbàsókè, ètò ọrọ̀ ajé. Lórí ìpè àwọn ènìyàn pé kí ààrẹ Buhari yọ àwọn ọgagun elétò ààbò nípò, Obasanjo ni òun kọ́ ni òun yàn wọ́n sípò, nítorí náà, òun kò le pè fún ìyọ̀ nípò wọ́n.


NULGE election: Ẹgbẹ́ NULGE Oyo dìbò yan olóyè ẹgbẹ́ tuntun èyí tó tako àṣẹ iléẹjọ́

Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ NULGE, ẹka ti ipinlẹ Oyo, ti dibo yan awọn oloye igbimọ alaṣẹ tuntun fun ẹgbẹ naa. Eto idibo ọhun to waye lalẹ tako aṣẹ ileẹjọ to sọ pe ki wọn si da etro idibo naa duro naa. Adajọ N. C. S. Ogbuanya ti ileẹjọ to n ri si ọrọ awọn oṣiṣẹ ọba niluu Eko lo fote le eto idibo awọn oloye ẹgbẹ tuntun. Ẹjọ to wa nile ẹjọ ọhun da le ẹjọ ti Ọgbẹni Hakeem Ojo Oyewo pe wi pe wọn yọ oun kuro gẹgẹ bi ọkan lara awọn oludije fun ipo aarẹ ẹgbẹ NULGE. Ofin yii si wa sibẹ, bẹẹ ni ko si le jẹ ki wọn ṣe eto idibo miiran titi ẹjọ naa yoo fi ni iyanju nile ẹjọ. Amọ, ni idaji ni wọn dibo yan Kọmureedi Ayobami Olusegun Adeogun gẹgẹ bi alaga ẹgbẹ NULGE ipinlẹ Oyo.


Ẹjọ to wa nile ẹjọ ọhun da le ẹjọ ti Ọgbẹni Hakeem Ojo Oyewo pe wi pe wọn yọ oun kuro gẹgẹ bi ọkan lara awọn oludije fun ipo aarẹ ẹgbẹ NULGE. Ofin yii si wa sibẹ, bẹẹ ni ko si le jẹ ki wọn ṣe eto idibo miiran titi ẹjọ naa yoo fi ni iyanju nile ẹjọ. Amọ, ni idaji ni wọn dibo yan Kọmureedi Ayobami Olusegun Adeogun gẹgẹ bi alaga ẹgbẹ NULGE ipinlẹ Oyo. Nigba ti wọn kde rẹ tan gẹgẹ bi ẹni to jawe olubori ninu eto idibo naa, Kọmureedi Adeogun ṣeleri pe oun ko ni ja awọn ọmọ NULGE kulẹ. Alaga tuntun naa sọ pe oun ko ni ṣai maa tọ ipasẹ awọn to ti dipo olori mu ninu ajọ naa tẹlẹ. O gbadura wi pe ki Eleduwa jẹ ki oun ruure ki oun sọ ọ 're.


Nigba ti wọn kde rẹ tan gẹgẹ bi ẹni to jawe olubori ninu eto idibo naa, Kọmureedi Adeogun ṣeleri pe oun ko ni ja awọn ọmọ NULGE kulẹ. Alaga tuntun naa sọ pe oun ko ni ṣai maa tọ ipasẹ awọn to ti dipo olori mu ninu ajọ naa tẹlẹ. O gbadura wi pe ki Eleduwa jẹ ki oun ruure ki oun sọ ọ 're.


Coronavirus Nigeria : Àwọn gómìnà Naijiria mẹ́rin tó tí ní àrùn Coronavirus

Lati igba ti arun Coronavirus ti rapala wọ orilẹ-ede Naijiria loṣu keji ọdun 2020, ọpọlọpọ eeyan ni o ti ran. Lara awọn to ti ko arun naa ni a ti ri gomina, olori oṣiṣẹ aarẹ, awọn oṣiṣẹ eto ilera ati ọpọ awọn eeyan miran lawujọ. Pupọ ninu awọn gomina to ko arun naa lo ti gba iwosan. Awọn gomina ipinlẹ ni Naijiria to ti ni arun Coronavirus ree: Ọgbọn ọjọ, ọṣi Kẹta ọdun 2020 ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde kede loju opo Twitter rẹ pe oun ti ni arun Covid-19. O ni "Mo ṣẹṣẹ gba esi ayẹwo Covid-19 ti mo ṣe, esi naa si fi han pe mo ti ni arun naa. Bo tilẹ jẹ pe mi ko safihan apẹrẹ arun ọhun, mo maa fi ara mi si igbele."


Awọn gomina ipinlẹ ni Naijiria to ti ni arun Coronavirus ree: Ọgbọn ọjọ, ọṣi Kẹta ọdun 2020 ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde kede loju opo Twitter rẹ pe oun ti ni arun Covid-19. O ni "Mo ṣẹṣẹ gba esi ayẹwo Covid-19 ti mo ṣe, esi naa si fi han pe mo ti ni arun naa. Bo tilẹ jẹ pe mi ko safihan apẹrẹ arun ọhun, mo maa fi ara mi si igbele." Lẹyin naa lo kede pe oun ti yan adari fasiti ẹkọṣẹ iṣẹgun to wa ni ilu Ibadan, Temitope Alonge lati tukọ igbimọ amuṣẹya to n ri si ọrọ arun naa ni ipinlẹ Oyo. Ojumọ ọjọ kejilelogun oṣu keje ọdun 2020 ni gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi kede loju opo Twitter rẹ pe oun ti lugbadi arun Covid-19. Fayemi sọ pe igba kẹta ti oun ṣayẹwo arun naa ni esi fi han pe oun naa ti darapọ mọ awọn to ni arun ọhun ni Naijiria.


Lẹyin naa lo kede pe oun ti yan adari fasiti ẹkọṣẹ iṣẹgun to wa ni ilu Ibadan, Temitope Alonge lati tukọ igbimọ amuṣẹya to n ri si ọrọ arun naa ni ipinlẹ Oyo. Ojumọ ọjọ kejilelogun oṣu keje ọdun 2020 ni gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi kede loju opo Twitter rẹ pe oun ti lugbadi arun Covid-19. Fayemi sọ pe igba kẹta ti oun ṣayẹwo arun naa ni esi fi han pe oun naa ti darapọ mọ awọn to ni arun ọhun ni Naijiria. Lẹyin naa lo ni oun ti ni ki igbakeji oun ma a tukọ ilu lọ, ti oun yoo si ma a ṣiṣẹ lati iyẹwu. Ọjọ kẹrinlelogun oṣu Kẹta ọdun 2020 ni iroyin gbode kan pe Bala Mohammed, to jẹ gomina ipinlẹ Bauchi ti ni arun Coronavirus. Ṣaaju akoko naa, gomina ọhun ti kopa ninu ọpọ ayẹyẹ nibi to ti ṣalabapade ọpọ ero.


Lẹyin naa lo ni oun ti ni ki igbakeji oun ma a tukọ ilu lọ, ti oun yoo si ma a ṣiṣẹ lati iyẹwu. Ọjọ kẹrinlelogun oṣu Kẹta ọdun 2020 ni iroyin gbode kan pe Bala Mohammed, to jẹ gomina ipinlẹ Bauchi ti ni arun Coronavirus. Ṣaaju akoko naa, gomina ọhun ti kopa ninu ọpọ ayẹyẹ nibi to ti ṣalabapade ọpọ ero. Oluranlọwọ agba fun gomina ọhun, Mukhtar Gidado sọ ninu atẹjade kan pe gomina naa ti ṣalapade ọmọ igbakeji aarẹ tẹlẹri, Atiku Abubakar, ti oun naa ni arun ọhun. Gomina ipìnlẹ Kaduna, Malam Nasir El-Rufai funra rẹ lo fi fidio kan lede loju opo Twitter ijọba ipinlẹ naa pe oun ti ni arun Coronavirus. El-Rufai sọ ninu ikede ọhun pe oun yoo wa ni idanikanwa gẹgẹ bi ilana ajọ to n ri si idena ajakalẹ arun ni Naijiria, NCDC ṣe gbe kalẹ.


Oluranlọwọ agba fun gomina ọhun, Mukhtar Gidado sọ ninu atẹjade kan pe gomina naa ti ṣalapade ọmọ igbakeji aarẹ tẹlẹri, Atiku Abubakar, ti oun naa ni arun ọhun. Gomina ipìnlẹ Kaduna, Malam Nasir El-Rufai funra rẹ lo fi fidio kan lede loju opo Twitter ijọba ipinlẹ naa pe oun ti ni arun Coronavirus. El-Rufai sọ ninu ikede ọhun pe oun yoo wa ni idanikanwa gẹgẹ bi ilana ajọ to n ri si idena ajakalẹ arun ni Naijiria, NCDC ṣe gbe kalẹ. Ko pẹ si ni ọjọ kejilelogun oṣu kẹrin ti gomina ọhun moribọ lọwọ arun naa. Afẹmọju ọjọ Kẹjọ, oṣu kẹfa ọdun 2020 ni iroyin kan jade pe gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu naa ti fara kasa arun Covid-19. Ni igba to n b a BBC sọrọ, agbẹnusọ gomina ọhun, Onyebuchi Ememanka sọ pe gomina naa ti wa ni igbele, ati pe awọn akọṣẹmọṣẹ dọkita ti n ṣe itọju rẹ.


Ko pẹ si ni ọjọ kejilelogun oṣu kẹrin ti gomina ọhun moribọ lọwọ arun naa. Afẹmọju ọjọ Kẹjọ, oṣu kẹfa ọdun 2020 ni iroyin kan jade pe gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu naa ti fara kasa arun Covid-19. Ni igba to n b a BBC sọrọ, agbẹnusọ gomina ọhun, Onyebuchi Ememanka sọ pe gomina naa ti wa ni igbele, ati pe awọn akọṣẹmọṣẹ dọkita ti n ṣe itọju rẹ. Ẹmemanka ni Ikpeazu kọ ni gomina akọkọ ti yoo ni Coronavirus ni Naijiria, ati pe oun naa yoo ru la bi awọn akẹgbẹ rẹ iṣaaju. Lọwọ yii, apapọ awọn to ti ni arun Coronavirus kaaakiri orilẹ-ede Naijiria ti di 12486, awọn 3959 lo ti ri iwosan gba, nigba ti awọn 354 ti dero ọrun nitori arun ọhun. Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu ṣe ayẹwo arun Coronavirus ṣugbọn ori koo yọ Akeredolu sọ loju opoTwitter rẹ pe Kọmisọnna eto ilẹra nipinlẹ Ondo lo fi esi ayẹwo naa sita pe oun ko ni arun Coronavirus.


Ẹmemanka ni Ikpeazu kọ ni gomina akọkọ ti yoo ni Coronavirus ni Naijiria, ati pe oun naa yoo ru la bi awọn akẹgbẹ rẹ iṣaaju. Lọwọ yii, apapọ awọn to ti ni arun Coronavirus kaaakiri orilẹ-ede Naijiria ti di 12486, awọn 3959 lo ti ri iwosan gba, nigba ti awọn 354 ti dero ọrun nitori arun ọhun. Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu ṣe ayẹwo arun Coronavirus ṣugbọn ori koo yọ Akeredolu sọ loju opoTwitter rẹ pe Kọmisọnna eto ilẹra nipinlẹ Ondo lo fi esi ayẹwo naa sita pe oun ko ni arun Coronavirus. O dupe lọwọ Olorun fun aṣeyọri esi ayẹwọ naa, o si gbadura fun awọn to ti ni arun naa pe ki Olorun fun wọn ni iwosan pipe. bakan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu naa ṣe ayẹwo arun naa lẹyin ti mẹwaa lara awọn to n ṣiṣẹ nile ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Marina lugbadi arun ọhun. Ṣugbọn esi ayẹwo oun ati iyawo rẹ fi han pe awọn memeji ko ni arun naa.


O dupe lọwọ Olorun fun aṣeyọri esi ayẹwọ naa, o si gbadura fun awọn to ti ni arun naa pe ki Olorun fun wọn ni iwosan pipe. bakan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu naa ṣe ayẹwo arun naa lẹyin ti mẹwaa lara awọn to n ṣiṣẹ nile ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Marina lugbadi arun ọhun. Ṣugbọn esi ayẹwo oun ati iyawo rẹ fi han pe awọn memeji ko ni arun naa.


Oyo state paternity leave: Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ lórí bí àwọn ọkùnrin ṣe leè máa gba ìsinmi ìtọ́mọ (Paternity leave)

Ijọba ipinlẹ Ọyọ ni igbesẹ ti bẹrẹ igbesẹ lati rii pe awọn ọkunrin ti iyawo wọn bimọ naa n gba isinmi itọju ọmọ ti oyinbo n pe ni Paternity leave. Kọmiṣọnna fun ọrọ awọn obinrin ati idagbasoke ilu, Alaaja Faosat Sanni to ṣalaye ọrọ naa ni Ibadan. O  tun fi kun un pe isinmi itọmọ ti ijọba n fun awọn obinrin to loyun tabi to n tọju ọmọ yoo kuro ni oṣu mẹrin si mẹfa fun awọn to n jẹ oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ. Komisonna  ni afikun iye akoko isinmi itọju ọmọ naa ṣe pataki nitori ati fun awọn ọmọ ni itọju to peye ki awọn iya wọn naa le e tọju ara wọn. O ni ijọba ipinlẹ naa ti n fọnrere idaabobo to peye fun awọn smọde ati awọn obinrin nitori naa gbogbo igbesẹ to ba yẹ naa ni wọn yoo gbe lati fi idi eyi mulẹ.


Alaafin Oyo: Kí ló ń ṣẹlẹ̀ láàfin Oyo táwọn èèyàn fi ń ki Alaafin ní mẹ́sàn án mẹ́wàá?

Ẹni ọdun ba laye, o yẹ ko ṣọpẹ. Ọgọọrọ eeyan lo ti n ki Alaafin Oyo, Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta ku ayẹyẹ ọjọ ibi ọdun mejilelelọgọrin loke eepẹ. Lara awọn ọtọkulu to ti Alaafin ku ayẹyẹ ọjọ ibi ni oludije fun ipo gomina ipinlẹ Oyo fẹgbẹ oṣelu ZLP ninu idibo gbogbo ọdun 2019, Oloye Sharafadeen Alli. Oloye Alli ni Oba Adeyemi yatọ ninu awọn ọba alaye nilẹ Yoruba nipa gbigbe aṣa ati iṣe Yoruba larugẹ. Ninu iṣẹ ikini to fi ranṣẹ si baba, Oloye Alli sọ pe Alaafin jẹ ọba to n lepa alaafia, idagbasoke ati ilọsiwaju ilẹ Yoruba to fi mọ gbogbo orilẹede Naijiria. O ni ko si ẹni ti ko mọ pe aṣaaju ni Alaafin ninu igbelarugẹ aṣa Yoruba nile, loko, lẹyin odi ati kaakiri gbogbo agbaye tawọn ọmọ Yoruba wa.


Oloye Alli ni Oba Adeyemi yatọ ninu awọn ọba alaye nilẹ Yoruba nipa gbigbe aṣa ati iṣe Yoruba larugẹ. Ninu iṣẹ ikini to fi ranṣẹ si baba, Oloye Alli sọ pe Alaafin jẹ ọba to n lepa alaafia, idagbasoke ati ilọsiwaju ilẹ Yoruba to fi mọ gbogbo orilẹede Naijiria. O ni ko si ẹni ti ko mọ pe aṣaaju ni Alaafin ninu igbelarugẹ aṣa Yoruba nile, loko, lẹyin odi ati kaakiri gbogbo agbaye tawọn ọmọ Yoruba wa. Bakan naa lo lu Oba Adeyemi lọgọ ẹnu lori ipa ti o n ko lati rii wi pe iran Yoruba ko gbẹyin lorilẹede Naijiria. O gbadura pe ki Eledua fi ẹmi gigun ati alaafia ara jinki baba bi wọn ti pe ẹni ọdun mejilelọgọrin loke eepẹ. Alaga ajọ to ri si eto ibaraẹnisọrọ ni Nigeria Communications Commission, NCC, Ọjọgbọn Adeolu Akande naa ko gbẹyin ninu awọn to n ki Oba Alaafin ku ọdun ọjọ ibi wọn.


Bakan naa lo lu Oba Adeyemi lọgọ ẹnu lori ipa ti o n ko lati rii wi pe iran Yoruba ko gbẹyin lorilẹede Naijiria. O gbadura pe ki Eledua fi ẹmi gigun ati alaafia ara jinki baba bi wọn ti pe ẹni ọdun mejilelọgọrin loke eepẹ. Alaga ajọ to ri si eto ibaraẹnisọrọ ni Nigeria Communications Commission, NCC, Ọjọgbọn Adeolu Akande naa ko gbẹyin ninu awọn to n ki Oba Alaafin ku ọdun ọjọ ibi wọn. Ọjọgbọn sọ pe ninu awọn ọlọgbọn eeyan ni Alaafin, koda o ni ẹbun nla ni Oba Adeyemi jẹ fun ilẹ Afirika. O ni ọpọ igba ni Kabiyesi Adeyemi ti ba oun sọrọ ọgbọn laafin Oyo nigba nigba ti oun fi jẹ akọroyin fun ileeṣẹ iroyin Tribune. Ọjọgbọn Akande ni anfaani lo jẹ fun oun pe oun naa bu mu ninu omi ọgbọn Alaafin.


Ọjọgbọn sọ pe ninu awọn ọlọgbọn eeyan ni Alaafin, koda o ni ẹbun nla ni Oba Adeyemi jẹ fun ilẹ Afirika. O ni ọpọ igba ni Kabiyesi Adeyemi ti ba oun sọrọ ọgbọn laafin Oyo nigba nigba ti oun fi jẹ akọroyin fun ileeṣẹ iroyin Tribune. Ọjọgbọn Akande ni anfaani lo jẹ fun oun pe oun naa bu mu ninu omi ọgbọn Alaafin. Oun naa gbadura ilera to peye ati ẹmi gigun fun Kabiyesi Alaafin.


Oun naa gbadura ilera to peye ati ẹmi gigun fun Kabiyesi Alaafin.