Idaamu ba Muhammadu Adamu, ọga ọlọpaa ilẹ wa

Jide Alabi Titi di asiko yii ni ileeṣẹ ọlọpaa ṣi n sọ pe Aarẹ Muhammad Buhari lo n da awọn lọwọ kọ nipa ọga tuntun ti yoo gbaṣẹ lọwọ ọga patapata ninu iṣẹ ọlọpaa, Muhammed Adamu. ALAROYE gbọ pe Adamu to yẹ ko ti fẹyinti lẹnu iṣẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ti mura lati maa lọ, ṣugbọn oju Buhari lọkunrin naa ṣi n wo pe boya o ṣee ṣe ko ni ki oun ṣi wa nipo naa. Wọn ni bi Buhari ko ṣe ti i sọ ohunkohun yii ko jẹ ki ọga ọlọpaa naa mọ eyi ti ko ba ṣe gan-an, nitori ko le lọ lai jẹ pe Buhari ba pa a laṣẹ, bakan naa ni ko le farabalẹ sipo ọhun lai ma ṣeto bi yoo ṣe fa iṣẹ le ẹlomi-in lọwọ. Ipo ti wọn sọ pe Muhammed Adamu wa niyẹn o. Bẹẹ lawọn kan ti bẹrẹ si i dunnu bayii pe ọkunrin ọlọpaa kan ti ipo ẹ tun ga ju, Igbakeji ọga patapata, Zanna Ibrahim, lo ṣee ṣe ki Buhari yan gẹgẹ bii ẹni ti yoo di adele ọga agba ni Naijiria. Ni kete ti iroyin ọhun ti gba igboro kan lawọn eeyan tiẹ nileewe awọn ọlọpaa to wa ni Wudil, nipinlẹ Kano, naa ti n jo, ti wọn n yọ, lọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọsẹ yii, pe oye naa ti kan agbegbe awọn niyẹn. Ohun ti awọn kan si n sọ ninu wọn ni pe, oun ni ipo ẹ tun ga lẹyin ti wọn ba ti mu Muhammed Adamu tan, ati pe bi awọn ṣe n gbọ ọ kiri, wọn lo ṣee ṣe ki Buhari yan an sipo ọhun.


Ipo ti wọn sọ pe Muhammed Adamu wa niyẹn o. Bẹẹ lawọn kan ti bẹrẹ si i dunnu bayii pe ọkunrin ọlọpaa kan ti ipo ẹ tun ga ju, Igbakeji ọga patapata, Zanna Ibrahim, lo ṣee ṣe ki Buhari yan gẹgẹ bii ẹni ti yoo di adele ọga agba ni Naijiria. Ni kete ti iroyin ọhun ti gba igboro kan lawọn eeyan tiẹ nileewe awọn ọlọpaa to wa ni Wudil, nipinlẹ Kano, naa ti n jo, ti wọn n yọ, lọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọsẹ yii, pe oye naa ti kan agbegbe awọn niyẹn. Ohun ti awọn kan si n sọ ninu wọn ni pe, oun ni ipo ẹ tun ga lẹyin ti wọn ba ti mu Muhammed Adamu tan, ati pe bi awọn ṣe n gbọ ọ kiri, wọn lo ṣee ṣe ki Buhari yan an sipo ọhun. Bo tilẹ jẹ pe ọjọ Aje, Mọnde, niṣẹ ẹ pari ninu iṣẹ ọlọpaa, sibẹ, ọga ọlọpaa yii naa lo tun lọọ pade Muhammadu Buhari lọjọ Iṣẹgun, nigba ti Aarẹ pada siluu Abuja, lẹyin isinmi ranpẹ to gba lati lọọ forukọ silẹ niluu ẹ ni Daura lọsẹ to kọja. Wọn leyii fi han pe ọkunrin naa ṣi n ba iṣẹ ẹ lọ. Ṣa o, Buhari ko ti i wi ohunkohun, awọn agbẹnusọ ẹ paapaa lawọn ko ti i mọ ohun ti ọga awọn fẹẹ ṣẹ, bẹẹ ni ọkan Muhammed Adamu paapaa ko balẹ, nitori ko mọ eyi ti iba ṣe gan an.


Bo tilẹ jẹ pe ọjọ Aje, Mọnde, niṣẹ ẹ pari ninu iṣẹ ọlọpaa, sibẹ, ọga ọlọpaa yii naa lo tun lọọ pade Muhammadu Buhari lọjọ Iṣẹgun, nigba ti Aarẹ pada siluu Abuja, lẹyin isinmi ranpẹ to gba lati lọọ forukọ silẹ niluu ẹ ni Daura lọsẹ to kọja. Wọn leyii fi han pe ọkunrin naa ṣi n ba iṣẹ ẹ lọ. Ṣa o, Buhari ko ti i wi ohunkohun, awọn agbẹnusọ ẹ paapaa lawọn ko ti i mọ ohun ti ọga awọn fẹẹ ṣẹ, bẹẹ ni ọkan Muhammed Adamu paapaa ko balẹ, nitori ko mọ eyi ti iba ṣe gan an. Bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan kan sọ pe ni kete ti Buhari ti pada sẹnu iṣẹ ni igbesẹ ti waye pe ki ọga ọlọpaa naa fa gbogbo ohun to ba wa nikaawọ ẹ le ọlọpaa ti ipo ẹ ga ju lọ lọwọ, sibẹ, ikede kankan ko ti i waye lati ọfiisi Aarẹ, bẹẹ gẹgẹ lawọn eeyan ko ti i le sọ boya ọkunrin yii yoo tẹsiwaju lẹnu iṣe tabi yoo maa lọ niwọn igba ti ọdun marundinlogoji to yẹ ko lo lẹnu iṣe ti pe ni ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii.


Bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan kan sọ pe ni kete ti Buhari ti pada sẹnu iṣẹ ni igbesẹ ti waye pe ki ọga ọlọpaa naa fa gbogbo ohun to ba wa nikaawọ ẹ le ọlọpaa ti ipo ẹ ga ju lọ lọwọ, sibẹ, ikede kankan ko ti i waye lati ọfiisi Aarẹ, bẹẹ gẹgẹ lawọn eeyan ko ti i le sọ boya ọkunrin yii yoo tẹsiwaju lẹnu iṣe tabi yoo maa lọ niwọn igba ti ọdun marundinlogoji to yẹ ko lo lẹnu iṣe ti pe ni ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii.


Ipo Aarẹ ti mo fẹẹ du yii, lati kekere ni mo ti ni in lọkan – Tunde Bakare

Olori ile ijọsin The Citadel Global Community to wa niluu Eko, Pasitọ Tunde Bakare, ti sọ pe lati kekere loun ti ni in lọkan lati di aarẹ orilẹ-ede Naijiria lọjọ kan, bo tilẹ jẹ pe oun ko si ninu awọn to fẹẹ fi tipatipa wa a. Ninu ifọrọwerọ to ṣe pẹlu ọkan pataki ninu awọn oniroyin ni Naijiria lori instagiraamu, Ọgbẹni Dele Mọmọdu, lo ti sọrọ yii. Tunde Bakare sọ pe lọdun naa lọhun-un nileewe Liṣabi Grammar School, lọdun 1973, loun ti kọkọ sọ ọ fawọn ẹlẹgbẹ oun pe oun yoo ṣe aarẹ Naijiria lọjọ iwaju. O ni awọn ti oun sọ ̀ọrọ naa loju wọn ṣi wa laye loni-in, nitori pe lati kekere loun ti n wo o pe oun ni nnkan rere ti oun naa le ṣe fun Naijiria lọkan. Bakan naa lo tun sọ pe lara awọn ti oun ti sọ ọrọ naa fun tipẹ ni Olori ijọ Ridiimu, iyẹn Pasitọ E.O Adeboye, bẹẹ gẹgẹ loun tun sọ fun iyawo oun ki awọn too fẹra awọn sile pe ko kiyesi i, oun yoo di aarẹ Naijiria lọjọ iwaju. Fun idi eyi, Tunde Bakare sọ pe ki i ṣe pe oun kan ṣadeede ja lu erongba naa bi ko ṣe pe o ti wa lọkan oun tipẹ ni, ati pe aniyan rere toun ni fun Naijiria naa lo fẹẹ mu oun jẹ olori ẹ. Siwaju si i, ọkunrin ojiṣẹ Ọlọrun yii ti sọ pe oun ko fipa wa a, bẹẹ loun ko ṣetan lati paayan tabi ṣe ohun to lodi si Ọlọrun ki oun le baa di Aarẹ ni Naijiria. Lọdun 2011 ni Ọgagun Muhammadu Buhari ati Tunde Bakare jọ dije dupo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu CPC, ṣugbọn ti Aarẹ Goodluck Jonathan ati igbakeji ẹ Namadi Sambo ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi ẹyin wọn janlẹ.


Bakan naa lo tun sọ pe lara awọn ti oun ti sọ ọrọ naa fun tipẹ ni Olori ijọ Ridiimu, iyẹn Pasitọ E.O Adeboye, bẹẹ gẹgẹ loun tun sọ fun iyawo oun ki awọn too fẹra awọn sile pe ko kiyesi i, oun yoo di aarẹ Naijiria lọjọ iwaju. Fun idi eyi, Tunde Bakare sọ pe ki i ṣe pe oun kan ṣadeede ja lu erongba naa bi ko ṣe pe o ti wa lọkan oun tipẹ ni, ati pe aniyan rere toun ni fun Naijiria naa lo fẹẹ mu oun jẹ olori ẹ. Siwaju si i, ọkunrin ojiṣẹ Ọlọrun yii ti sọ pe oun ko fipa wa a, bẹẹ loun ko ṣetan lati paayan tabi ṣe ohun to lodi si Ọlọrun ki oun le baa di Aarẹ ni Naijiria. Lọdun 2011 ni Ọgagun Muhammadu Buhari ati Tunde Bakare jọ dije dupo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu CPC, ṣugbọn ti Aarẹ Goodluck Jonathan ati igbakeji ẹ Namadi Sambo ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi ẹyin wọn janlẹ. Bo tilẹ jẹ pe ọkunrin yii ko ti i sọ boya yoo tun jade lẹẹkan si i lọdun 2023, sibẹ ohun to tẹnu mọ ni pe oun n bọ waa ṣe Aarẹ Naijiria lọjọ kan, nitori ipo naa wu oun gidigidi, bẹẹ loun ni ohun rere ti oun fẹẹ ṣe fun awọn ọmọ Naijiria. Bakan naa lo ti sọ pe ko si iwe adehun kankan laarin oun ati Buhari pe oun ni ọkunrin naa fẹẹ gbe ijọba fun lọdun 2023, bẹẹ lo tun sọ pe ko ti i si ọrọ ajọsọ kankan laarin oun ati Gomina Nasir El-Rufai nipa ajọṣepọ lati dije dupo aarẹ ati igbakeji lọdun 2023.


Bo tilẹ jẹ pe ọkunrin yii ko ti i sọ boya yoo tun jade lẹẹkan si i lọdun 2023, sibẹ ohun to tẹnu mọ ni pe oun n bọ waa ṣe Aarẹ Naijiria lọjọ kan, nitori ipo naa wu oun gidigidi, bẹẹ loun ni ohun rere ti oun fẹẹ ṣe fun awọn ọmọ Naijiria. Bakan naa lo ti sọ pe ko si iwe adehun kankan laarin oun ati Buhari pe oun ni ọkunrin naa fẹẹ gbe ijọba fun lọdun 2023, bẹẹ lo tun sọ pe ko ti i si ọrọ ajọsọ kankan laarin oun ati Gomina Nasir El-Rufai nipa ajọṣepọ lati dije dupo aarẹ ati igbakeji lọdun 2023.


Sunday Igboho n binu o! O ni Ọọni Ifẹ da iran Yoruba lọdọ Buhari

Dada Ajikanje Oloye Sunday Adeyẹmọ, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Sunday Igboho, ti sọ pe bii ẹni da awọn iran ẹ ni iwa ti Ọọni Ile- Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunusi, hu lasiko to lọọ ṣepade pẹlu Aarẹ Muhammadu Buhari. O ni bi Ọba Adeyẹye ko ṣe ṣalaye ohun ti awọn Fulani darandaran n foju awọn ọmọ Yoruba ri, bii ẹni ṣojo ni niwaju Buhari, ati pe iwa ọdalẹ ni paapaa latọwọ ọba alaye si awọn eeyan ẹ. Lọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lọkunrin ajijagbara fun iran Yoruba yii sọrọ naa lasiko to ba awọn ọmọ Yoruba ti wọn wa loke okun ṣepade lori ẹrọ alatagba. Ninu ọrọ ẹ naa lo ti sọ pe o ṣe ni laaanu pe ọba yii kọ lati sọ idaamu ati adanu nla ti awọn Yoruba ti ko lọwọ awọn Fulani darandaran ti wọn gba lalejo lagbegbe wọn, ṣugbọn ti wọn pada di ọran si wọn lọrun. Igboho sọ pe ohun to ba eeyan lọkan jẹ ni bi Ọọni ko ṣe fẹhonu awọn eeyan ẹ han si Aarẹ nipa ohun ti awọn Fulani n ṣe nigba to dewaju Muhammadu Buhari. Bakan naa lo sọ pe pupọ ninu awọn ọba alaye ni wọn n bẹru lati sọ ootọ bayii lori ọrọ to wa nilẹ naa, bẹẹ lo tun fi kun un pe pupọ ninu wọn gan-an ni wọn ko fẹẹ faaye gba awọn mọ laafin nitori ẹru to n ba wọn. Igboho sọ pe, ko yẹ ki atimọle tabi idunkooko-mọ-ni lati ọwọ ijọba maa jẹ ohun ijaya fun awọn ọba alaye yii bi ko ṣe pe ẹyin awọn eeyan ilu wọn lo yẹ ki wọn wa.


Igboho sọ pe ohun to ba eeyan lọkan jẹ ni bi Ọọni ko ṣe fẹhonu awọn eeyan ẹ han si Aarẹ nipa ohun ti awọn Fulani n ṣe nigba to dewaju Muhammadu Buhari. Bakan naa lo sọ pe pupọ ninu awọn ọba alaye ni wọn n bẹru lati sọ ootọ bayii lori ọrọ to wa nilẹ naa, bẹẹ lo tun fi kun un pe pupọ ninu wọn gan-an ni wọn ko fẹẹ faaye gba awọn mọ laafin nitori ẹru to n ba wọn. Igboho sọ pe, ko yẹ ki atimọle tabi idunkooko-mọ-ni lati ọwọ ijọba maa jẹ ohun ijaya fun awọn ọba alaye yii bi ko ṣe pe ẹyin awọn eeyan ilu wọn lo yẹ ki wọn wa. O ni, “Nigba ti Ọọni Ile-Ifẹ dewaju Buhari, ọba yii kọ lati sọ ootọ to wa nidii ọrọ yii, nigba to si pada de, emi lo doju kọ,to ni ki n fi ija silẹ fun ijọba lati ja, iru ọrọ wo niyẹn. Alaafin ti pe mi, ohun to dun mi ju ni pe Alaafin gan-an lo yẹ ki Buhari pe, ki i ṣe Ọọni Ile-Ifẹ to ri ootọ ọrọ ti ko sọ. “Ọọni ja awa ọmọ Yoruba kulẹ lori ohun to ṣe niwaju Buhari, bẹẹ ni inu mi ko dun rara, nitori ẹ gan-an ni mi o ṣe dahun nigba ti Ọba Ogunwusi pe mi.


O ni, “Nigba ti Ọọni Ile-Ifẹ dewaju Buhari, ọba yii kọ lati sọ ootọ to wa nidii ọrọ yii, nigba to si pada de, emi lo doju kọ,to ni ki n fi ija silẹ fun ijọba lati ja, iru ọrọ wo niyẹn. Alaafin ti pe mi, ohun to dun mi ju ni pe Alaafin gan-an lo yẹ ki Buhari pe, ki i ṣe Ọọni Ile-Ifẹ to ri ootọ ọrọ ti ko sọ. “Ọọni ja awa ọmọ Yoruba kulẹ lori ohun to ṣe niwaju Buhari, bẹẹ ni inu mi ko dun rara, nitori ẹ gan-an ni mi o ṣe dahun nigba ti Ọba Ogunwusi pe mi. Gbogbo ọba alaye ti ko ba ti ṣe tiwa lori ohun ti a dawọ le yii, tiru wọn ba pe mi, emi o ni i lọ, o to gẹẹ, ohun ti awọn Fulani ṣe fun wa nilẹ Yoruba to gẹẹ”


Gbogbo ọba alaye ti ko ba ti ṣe tiwa lori ohun ti a dawọ le yii, tiru wọn ba pe mi, emi o ni i lọ, o to gẹẹ, ohun ti awọn Fulani ṣe fun wa nilẹ Yoruba to gẹẹ”


Fidio: Awọn Fulani fi maaluu jẹ ọpọlọpọ eeka oko ẹ̀gẹ́ ni Kwara

Awon àgbẹ̀ nipinlẹ Kwara ti ke si Gomina Ìpínlẹ̀ naa, Abdulrazak Abdulrahaman, pe ko jọwọ, gba awọn lọwọ awọn Fulani darandaran to n fi maaluu jẹ oko wọn. Ninu Fodio kan tawọn eeyan naa ṣe to n ja ran-in lori ẹrọ ayelujara ni wọn ti ṣàlàyé pe gbogbo ẹ̀gẹ́ ti awọn gbin àtàwọn ire oko mi-in lawọn Fulani yii ko maaluu wọn wọ, ti wọn si ba a jẹ kanlẹ̀. Wọn ni ti nnkan ba n lọ bayii, iyan le ṣẹlẹ niluu.Eyi lo mu wọn kegbajare pe ki gbogbo aye gba awọn kale lọwọ awọn Fulani darandaran yii. Bẹẹ ni wọn bẹ Ààrẹ Buhari ati Gomina Kwara pẹlu awọn alẹnulọrọ gbogbo lati tete da sọrọ naa. Tẹ o ba gbagbe, aipẹ yii làwọn eeyan Oro naa pariwo pe awọn Fulani yii ko jẹ kawọn gbádùn, awọn obinrin wọn si ṣeleri pe bi Kábíyèsí ko ba wa nnkan ṣe si i, awọn maa fi ilu naa sile. Ọsẹ yii kan naa làwọn eeyan ilu Igbaja, nipinlẹ Kwara kan naa fẹhonu han lọ si àafin ọba ilu naa, wọn làwọn ko le fara da ọṣẹ ti Fulani n ṣe fawọn mo, afi ki wọn filu naa silẹ.


Ile Arugbo: Ile-ẹjọ da ẹjọ Saraki nu

Stephen Ajagbe, Ilorin Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, nile-ẹjọ giga kan niluu Ilọrin, da ẹjọ ti olori ile aṣofin agba tẹlẹ, Dokita Bukọla Saraki, pe ta ko ijọba ipinlẹ Kwara lori bi wọn ṣe wo ile Arugbo. Pẹlu aṣẹ ile-ẹjọ naa, ijọba ti waa lanfaani lati kọ ohun to ba wu u sori ilẹ naa lai si ẹnikẹni to le da wọn duro. Adajọ Abiọdun Adewara to fagi le ẹjọ naa ni agbẹjọro awọn Saraki ko le fidi ẹjọ rẹ mulẹ lati fi han pe awọn lo ni ilẹ naa. Lẹyin ọpọlọpọ ọdun ti ẹbi Abubakar Oluṣọla Saraki ti n lo ilẹ naa lati maa fi gbalejo eto oṣelu, ijọba Kwara gba a pada loṣu kejila, ọdun 2019, lati lo o fi kọ ọfiisi awọn oṣiṣẹ. Ohun tijọba sọ nigba naa ni pe ẹbi Saraki ko gba ilẹ naa lọna to tọ, wọn ko sanwo kankan, bẹẹ si ni ko si iwe kankan tijọba fi gbe ilẹ naa fun wọn, wọn kan lo agbara ti wọn ni lasiko ti wọn wa nipo ijọba lati gba ilẹ naa ni. Ṣugbọn ẹbi Saraki pẹjọ ta ko igbesẹ tijọba gbe naa nile-ẹjọ.


Ile Arugbo: Ile-ẹjọ da ẹjọ Saraki nu

Lẹyin ọpọlọpọ ọdun ti ẹbi Abubakar Oluṣọla Saraki ti n lo ilẹ naa lati maa fi gbalejo eto oṣelu, ijọba Kwara gba a pada loṣu kejila, ọdun 2019, lati lo o fi kọ ọfiisi awọn oṣiṣẹ. Ohun tijọba sọ nigba naa ni pe ẹbi Saraki ko gba ilẹ naa lọna to tọ, wọn ko sanwo kankan, bẹẹ si ni ko si iwe kankan tijọba fi gbe ilẹ naa fun wọn, wọn kan lo agbara ti wọn ni lasiko ti wọn wa nipo ijọba lati gba ilẹ naa ni. Ṣugbọn ẹbi Saraki pẹjọ ta ko igbesẹ tijọba gbe naa nile-ẹjọ. Wọn ni awọn ni ojulowo onilẹ naa. Nigba tẹjọ naa waye lọjọ Iṣẹgun, ọkan lara awọn agbẹjọro ẹbi Saraki, Ọgbẹni Abdulazeez Ibrahim, sọ fun ile-ẹjọ pe ọga oun to jẹ agbẹjọro agba, Dokita Akin Onigbinde (SAN), ko le yọju sile-ẹjọ nitori pe o n mura eto isinku iya rẹ. Ṣugbọn agbẹjọro ijọba, Salman Jawondo, ni ọgbọn ati mu ẹjọ naa falẹ lawọn Saraki n da, o ni ko yẹ ki ile-ẹjọ gba wọn laaye lati maa fi akoko rẹ ṣofo, fun idi eyi, ki adajọ fagi le ẹjọ naa.


Ile Arugbo: Ile-ẹjọ da ẹjọ Saraki nu

Wọn ni awọn ni ojulowo onilẹ naa. Nigba tẹjọ naa waye lọjọ Iṣẹgun, ọkan lara awọn agbẹjọro ẹbi Saraki, Ọgbẹni Abdulazeez Ibrahim, sọ fun ile-ẹjọ pe ọga oun to jẹ agbẹjọro agba, Dokita Akin Onigbinde (SAN), ko le yọju sile-ẹjọ nitori pe o n mura eto isinku iya rẹ. Ṣugbọn agbẹjọro ijọba, Salman Jawondo, ni ọgbọn ati mu ẹjọ naa falẹ lawọn Saraki n da, o ni ko yẹ ki ile-ẹjọ gba wọn laaye lati maa fi akoko rẹ ṣofo, fun idi eyi, ki adajọ fagi le ẹjọ naa. Adajọ Adewara to gba ẹbẹ agbẹfọba naa wọle ni o ti fi han pe awọn agbẹjọro ẹbi Saraki ko nikan an ṣe, nitori naa, oun da ẹjọ ọhun nu.


Ile Arugbo: Ile-ẹjọ da ẹjọ Saraki nu

Adajọ Adewara to gba ẹbẹ agbẹfọba naa wọle ni o ti fi han pe awọn agbẹjọro ẹbi Saraki ko nikan an ṣe, nitori naa, oun da ẹjọ ọhun nu.


Ijọba apapọ da ile-ẹkọ poli silẹ nipinlẹ Ọyọ

Ọlawale Ajao, Ajao, Ibadan Ààrẹ orile-ede yii, Ọgagun Muhammadu Buhari, ti fọwọ si idasilẹ ile-ẹkọ gbogboniṣe si ipinlẹ Ọyọ. Akọwe agba nileeṣẹ to n mokuto eto ẹkọ labẹ ijọba apapọ orileede yii, Ọgbẹni sonny S.T. Echono, lo fìdí iroyin yii múlẹ nínú lẹta to fi kede igbesẹ naa fún Ẹnjinnia Ṣẹyin Makinde ti i ṣe gomina ipinlẹ Ọyọ. Ilu Ayédé, la gbọ pe ile-ẹkọ gíga ọhun yóò wa. Ileewe poli akọkọ jake-jado ipinlẹ Ọyọ yii ni wọn yóò kọ sí ilu Ayédé, nijọba ibilẹ Ogo-Oluwa, ni ipinlẹ naa. Gẹgẹ bo ṣe wa nínú lẹta naa, “Ijọba apapọ ti pese biliọnu meji naira nipasẹ TETFUND (ajọ tó n gbọ bukaata eto ẹkọ nilẹ yii) lati fi bẹrẹ sí í kọ ileewe naa.


Ilu Ayédé, la gbọ pe ile-ẹkọ gíga ọhun yóò wa. Ileewe poli akọkọ jake-jado ipinlẹ Ọyọ yii ni wọn yóò kọ sí ilu Ayédé, nijọba ibilẹ Ogo-Oluwa, ni ipinlẹ naa. Gẹgẹ bo ṣe wa nínú lẹta naa, “Ijọba apapọ ti pese biliọnu meji naira nipasẹ TETFUND (ajọ tó n gbọ bukaata eto ẹkọ nilẹ yii) lati fi bẹrẹ sí í kọ ileewe naa. “Laipẹ yii nigbimọ tó n ṣakoso eto ẹkọ gíga nilẹ yii yóò waa ṣabẹwo si ipinlẹ Ọyọ lati yẹ ibi tẹ ẹ ti pese silẹ fun ileewe yẹn l’Ayede, ka lè mọ bóyá eto ẹkọ máa lé bẹrẹ níbẹ titi inu oṣù kẹwàá, ọdun 2021 yii.”


“Laipẹ yii nigbimọ tó n ṣakoso eto ẹkọ gíga nilẹ yii yóò waa ṣabẹwo si ipinlẹ Ọyọ lati yẹ ibi tẹ ẹ ti pese silẹ fun ileewe yẹn l’Ayede, ka lè mọ bóyá eto ẹkọ máa lé bẹrẹ níbẹ titi inu oṣù kẹwàá, ọdun 2021 yii.”


Awọn ọmọ Yoruba to wa niluu oyinbo ni ijọba to ba kọ lu Sunday Igboho yoo jẹbi

Jide Alabi Awọn ̀ọmọ Yoruba ti wọn n gbe loke-okun ti kora wọn jọ bayii lati fatilẹyin wọn han fun Oloye Sunday Adeyẹmọ, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Sunday Igboho, bẹẹ ni wọn ti kilọ fun ijọba apapọ ati ti ipinlẹ, ki wọn ma wa ohun ti ko sọnu si ọkunrin naa lẹsẹ. Lati awọn orilẹ-ede bii London, America, Canada lawọn eeyan ọhun ti kora wọn jọ, ti wọn si sọ ninu atẹjade ti Ọgbẹni Kamil Lamidi ati Dokita Leke Otunuga fọwọ si pe awọn ti ṣetan lati ṣiṣẹ papọ pẹlu Sunday Igboho lati fi ko Yoruba yọ kuro ninu ajaga awọn Fulani. Ninu atẹjade naa ni wọn ti sọ pe, “A ti ṣepade pẹlu Oloye Sunday Igboho, bẹẹ la ti ṣeleri pe gbọn-in gbọn-in la wa lẹyin ẹ lori iṣẹ ribiribi to gbe dani yii lati daabo bo ilẹ Yoruba, nigba ti awọn oloṣelu to yẹ ki wọn ṣe e ti ja wa kulẹ, ti wọn ko tẹle ileri wọn.” Ninu koko nnkan mẹrin ti wọn duro le lori bayii ni wọn ti sọ fun ijọba ipinlẹ ati apapọ pe ki wọn tete jawọ lori bi wọn ṣe fẹẹ mu Sunday Igboho. Wọn ni dipo bẹẹ, niṣe lo yẹ ki ijọba bẹrẹ si i sa ipa ẹ lori bi yoo ṣe mu awọn alejo ọran ti wọn ti di wahala si ilẹ Yoruba, ti wọn ti di janduku afẹmiṣofo, ti wọn n fi maaluu ba nnkan oko jẹ, ti wọn n paayan, ti wọn tun n fipa baayan lo pọ kaakiri ilẹ Yoruba. Bẹẹ ni wọn tun sọ pe Sunday Igboho nikan kọ lo wa ninu ija yii, awọn paapaa ti kun un, awọn jọ n ja fun itusilẹ ilẹ Yoruba ni. Bẹẹ ni wọn tẹnu mọ ọn pe ti wọn ba fi le mu un, ọrọ ọhun yoo di wahala gidi si ijọba lọrun.


Wọn ni dipo bẹẹ, niṣe lo yẹ ki ijọba bẹrẹ si i sa ipa ẹ lori bi yoo ṣe mu awọn alejo ọran ti wọn ti di wahala si ilẹ Yoruba, ti wọn ti di janduku afẹmiṣofo, ti wọn n fi maaluu ba nnkan oko jẹ, ti wọn n paayan, ti wọn tun n fipa baayan lo pọ kaakiri ilẹ Yoruba. Bẹẹ ni wọn tun sọ pe Sunday Igboho nikan kọ lo wa ninu ija yii, awọn paapaa ti kun un, awọn jọ n ja fun itusilẹ ilẹ Yoruba ni. Bẹẹ ni wọn tẹnu mọ ọn pe ti wọn ba fi le mu un, ọrọ ọhun yoo di wahala gidi si ijọba lọrun. Siwaju si i, awọn ọmọ Yoruba yii tun sọ pe ko saaye ki awọn Fulani maa da ẹran jẹ kiri loru mọ kaakiri ilẹ Yoruba, ati pe ijọba gbọdọ sọ ọ dofin. Bakan naa ni wọn sọ pe eto gbọdọ wa fun igbesẹ ‘gba ma binu’ fun awọn ti wọn ba ba nnkan oko wọn jẹ, awọn ti wọn ti pa nipakupa atawọn ti wọn ti huwa ti ko tọ si. Bakan naa ni wọn tun ke si gbogbo ọmọ Yoruba kaakiri agbaye lati dide ja fun ilẹ Yoruba pẹlu gbogbo nnkan ti wọn ba ni labẹ ofin.


Siwaju si i, awọn ọmọ Yoruba yii tun sọ pe ko saaye ki awọn Fulani maa da ẹran jẹ kiri loru mọ kaakiri ilẹ Yoruba, ati pe ijọba gbọdọ sọ ọ dofin. Bakan naa ni wọn sọ pe eto gbọdọ wa fun igbesẹ ‘gba ma binu’ fun awọn ti wọn ba ba nnkan oko wọn jẹ, awọn ti wọn ti pa nipakupa atawọn ti wọn ti huwa ti ko tọ si. Bakan naa ni wọn tun ke si gbogbo ọmọ Yoruba kaakiri agbaye lati dide ja fun ilẹ Yoruba pẹlu gbogbo nnkan ti wọn ba ni labẹ ofin. Wọn waa rọ awọn gomina ilẹ Yoruba lati fọwọsowọpọ, ki ilẹ Yoruba le tubọ tẹsiwaju daadaa.


Wọn waa rọ awọn gomina ilẹ Yoruba lati fọwọsowọpọ, ki ilẹ Yoruba le tubọ tẹsiwaju daadaa.


Awọn ọlọpaa ti ranṣẹ pe ẹni to ni otẹẹli ti wọn ti fi kamẹra si yara awọn alejo l’Ayepe

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Kọmandi ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti ranṣẹ pe ẹni to ni Otẹẹli Pavilion, eyi to wa ni Ayepe, nijọba ibilẹ Odogbolu, nipinlẹ Ogun, nitori kamẹra ti wọn fi si yara awọn alejo lai jẹ pe awọn to n sanwo lo yara naa mọ rara. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, ṣalaye pe bo tilẹ jẹ pe Eko lẹni to ni otẹẹli yii n gbe, o lawọn ti ranṣẹ pe e lati waa ṣalaye idi ẹ to fi faaye gba kamẹra ti yoo maa ka gbogbo ohun tawọn alejo ba ṣe ni yara ti wọn sanwo fun silẹ, nitori eyi lodi labẹ ofin. Ṣe lopin ọsẹ to kọja yii ni fidio kan gun ori ayelujara, nibi ti ọkunrin kan ti n fibinu sọrọ, to si n ja awọn kamẹra ti wọn fi sinu awọn yara otẹẹli yii nikọọkan. Ọkunrin naa n sọrọ pẹlu ibinu, o ni awọn ara otẹẹlu yii ti ri ihooho ẹgbọn oun, bẹẹ ni wọn ri ti iya oun pẹlu, nitori awọn eeyan oun naa ti gba yara ninu otẹẹli naa ti wọn sun sibẹ, wọn ko si mọ pe kamẹra wa loke yara ti kaluku wọn n sun, to n ka ihooho wọn silẹ gedegbe. Kamẹra mẹrin lọkunrin naa ti tu kalẹ to si fi han ninu fọnran fidio naa, ẹlẹẹkarun-un lo n tun lọwọ lasiko to n ṣe fidio ọhun, bẹẹ lawọn eeyan wa nibẹ, ti kaluku n sọ pe titẹ ẹtọ onibaara loju mọlẹ ni ohun ti awọn ara otẹẹli Pavilion yii n ṣe, awọn yoo si gbe orukọ wọn saye pẹlu pinpin fidio naa kiri. Ni bayii ṣa, fidio naa ti de ọdọ awọn ọlọpaa, wọn si ni kẹni to ni in waa ṣalaye idi to fi jẹ ki kamẹra wa ni yara alejo, nigba to jẹ ofin ko faaye gba iru ẹ nilẹ wa.


Ibọn awọn kọsitọọmu ba Lekan laya l’Orile-Imọ, lo ba ku patapata

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ọkunrin kan ti wọn pe ni Lekan padanu ẹmi ẹ laaarọ ọjọ Iṣẹgun, ọjọ keji, oṣu keji, ọdun 2021 yii, nigba ti awọn kọsitọọmu yinbọn lu u pẹlu awọn mẹta mi-in ti wọn jọ jẹ onifayawọ, lagbegbe Orile-Imọ, Ita Osu, loju ọna marosẹ Ṣagamu si Abẹokuta. Bo tilẹ jẹ pe awọn mẹta yooku ti ibọn ba ko ku, sibẹ, ileewosan ni wọn wa lasiko ti a n kọ iroyin yii lọwọ. Ohun to ṣẹlẹ gẹgẹ bawọn onifayawọ naa ṣe ṣalaye nigba ti wọn fẹhonu han lọ si ọfiisi gomina l’Oke-Mosan, ni pe awọn kọsitọọmu mọ-ọn-mọ waa da awọn lọna ni. Wọn ni kawọn too ko awọn ọja ofin yii ja oju ọna rara lawọn ti pe awọn aṣọbode to maa n wa loju ọna Ita Osu, pe awọn fẹẹ kọja pẹlu iye ọja bayii, awọn si ti fun wọn lowo to yẹ kawọn fun wọn ko too di pe awọn yoo kọja rara. Awọn onifayawọ naa sọ pe ko si igba tawọn fun wọn lowo ti ko ni i jẹ pe wọn yoo tun lọọ dena de awọn lọna, ti wọn yoo fẹẹ gba ọja awọn. Wọn ni ohun to ṣẹlẹ laaarọ ọjọ yii ree, awọn ti fun wọn ni miliọnu kan naira kawọn kọsitọọmu naa too tun ran awọn ikọ mi-in ninu wọn wa lati da awọn lọna, ti wọn si bẹrẹ si i yinbọn.


Wọn ni kawọn too ko awọn ọja ofin yii ja oju ọna rara lawọn ti pe awọn aṣọbode to maa n wa loju ọna Ita Osu, pe awọn fẹẹ kọja pẹlu iye ọja bayii, awọn si ti fun wọn lowo to yẹ kawọn fun wọn ko too di pe awọn yoo kọja rara. Awọn onifayawọ naa sọ pe ko si igba tawọn fun wọn lowo ti ko ni i jẹ pe wọn yoo tun lọọ dena de awọn lọna, ti wọn yoo fẹẹ gba ọja awọn. Wọn ni ohun to ṣẹlẹ laaarọ ọjọ yii ree, awọn ti fun wọn ni miliọnu kan naira kawọn kọsitọọmu naa too tun ran awọn ikọ mi-in ninu wọn wa lati da awọn lọna, ti wọn si bẹrẹ si i yinbọn. Koda, wọn ni wọn tun pe awọn eeyan wọn lati Ikẹja, pe ki wọn waa kun awọn lọwọ, afigba ti wọn yinbọn pa ọkan lara awọn loju wọn too walẹ. Awọn onifayawọ yii sọ pe awọn ko niṣẹ mi-in tawọn le ṣe, bẹẹ lawọn ko le jale, awọn ko si lọ si Kutọnu lọọ ko mọto ati irẹsi wa, ipinlẹ Ogun naa lawọn ti n ra a, nigba tawọn ba fẹẹ gbe e e kọja laarin ipinlẹ Ogun naa ni wọn yoo tun maa le awọn kiri. Nigba to n pẹtu si wọn lọkan, Akọwe ijọba ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi, sọ pe kawọn onifayawọ naa ṣe suuru, nitori ijọba yoo gbe ohun ti wọn n sọ yii yẹwo.


Koda, wọn ni wọn tun pe awọn eeyan wọn lati Ikẹja, pe ki wọn waa kun awọn lọwọ, afigba ti wọn yinbọn pa ọkan lara awọn loju wọn too walẹ. Awọn onifayawọ yii sọ pe awọn ko niṣẹ mi-in tawọn le ṣe, bẹẹ lawọn ko le jale, awọn ko si lọ si Kutọnu lọọ ko mọto ati irẹsi wa, ipinlẹ Ogun naa lawọn ti n ra a, nigba tawọn ba fẹẹ gbe e e kọja laarin ipinlẹ Ogun naa ni wọn yoo tun maa le awọn kiri. Nigba to n pẹtu si wọn lọkan, Akọwe ijọba ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi, sọ pe kawọn onifayawọ naa ṣe suuru, nitori ijọba yoo gbe ohun ti wọn n sọ yii yẹwo. O fi kun un pe ijọba yoo ṣabẹwo sile awọn ẹbi Lekan to doloogbe, wọn yoo si sanwo itọju awọn to wa lọsibitu, ṣugbọn o rọ wọn lati lọọ wa iṣẹ mi-in ṣe, nitori ofin ko faaye gba fayawọ, iṣẹ to lodi sofin gbaa ni. A


O fi kun un pe ijọba yoo ṣabẹwo sile awọn ẹbi Lekan to doloogbe, wọn yoo si sanwo itọju awọn to wa lọsibitu, ṣugbọn o rọ wọn lati lọọ wa iṣẹ mi-in ṣe, nitori ofin ko faaye gba fayawọ, iṣẹ to lodi sofin gbaa ni. A


Awọn aṣofin Eko ni idasilẹ ọlọpaa ipinlẹ lọna abayọ seto aabo to mẹhẹ

Faith Adebọla, Eko Latari bi eto aabo ṣe mẹhẹ kaakiri orileede yii, ileegbimọ aṣofin Eko ti sọ pe afi kijọba fọwọ si idasilẹ awọn ọlọpaa ipinlẹ, ki wọn si fi rọpo awọn ọlọpaa ijọba apapọ ti a n lo lọwọ yii. Ki eyi le ṣee ṣe, awọn aṣofin naa rọ Aarẹ Muhammadu Buhari ati ileegbimọ aṣofin apapọ lati tete wo bi wọn yoo ṣe ṣagbekalẹ ofin ti yoo faaye gba eto ọlọpaa ipinlẹ. Olori awọn aṣofin Eko, Ọnarebu Mudashiru Ajayi Ọbasa, lo dabaa ọrọ yii nibi apero wọn to waye lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, l’Alausa, Ikẹja, tawọn aṣofin to wa nikalẹ si panu-pọ fọwọ si i. Ọbasa ni, “Mo ti ṣakiyesi bawọn eeyan kaakiri origun mẹrẹẹrin orileede yii ṣe n beere pe kijọba ṣedasilẹ awọn ọlọpaa ipinlẹ, aarẹ ana, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, naa ti tun ọrọ yii sọ laipẹ yii. Inu mi dun gan-an nigba ti mo ka nipa ẹ ninu awọn iwe iroyin. “Ọjọ pẹ tileegbimọ aṣofin Eko ti n sọrọ yii, pe ọrọ aabo ilẹ yii o le ri ba a ṣe fẹ lai si awọn ọlọpaa ipinlẹ, a o si ni i dakẹ titi tijọba apapọ maa fi gbe ibeere yii yẹwo, ti wọn si maa tun iwe ofin orileede ṣe lati faaye gba a. “Loootọ, loṣu diẹ sẹyin, a ṣedasilẹ awọn ẹṣọ alaabo kaakiri awọn ipinlẹ kan, ṣugbọn ọrọ to wa nilẹ yii kọja ọrọ ẹṣọ alaabo.” Lẹyin tawọn aṣofin ti panu-pọ ti aba naa lẹyin, wọn dari akọwe ile lati kọwe si Aarẹ Buhari lorukọ ileegbimọ aṣofin Eko, ki wọn si fi ẹda abadofin wọn yii pẹlu lẹta naa, ki wọn si kọ iru lẹta ọhun si awọn olori ileegbimọ aṣofin apapo mejeeji, l’Abuja.


Ọrọ Fulani to n halẹ mọ wọn n’Ibarapa: Ki i ṣe pe a lojo o, oju ijọba la n wo – Ọba Ayetẹ

Faith Adebọla Ọkan lara olori awọn Fulani ti wọn fẹsun kan pe o n dun mọhuru-mọhuru mọ awọn agbẹ, pe o n ko awọn ọmoogun Fulani rẹpẹtẹ jọ , to si n fi maaluu jẹ ire-oko wọn lagbegbe Ibarapa ni Iskilu Wakili, ṣugbọn Aṣawo tilu Ayetẹ, Ọba Emmanuel Okeniyi ti ni kawọn araalu fọkan balẹ, awọn maa ri i pe olori awọn Fulani naa kuro lagbegbe ọhun, awọn ṣi n ro’wọ fun ijọba ni. Nigba to n ba ALAROYE sọrọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, ni Ọba Okeniyi sọrọ ọhun, o ni loootọ ni Fulani yii ṣi n dun mọhurumọhuru mọ awọn agbẹ ataraalu, tọkan ẹnikẹni o balẹ, ṣugbọn o daju pe ago awọn lo maa de adiẹ rẹ kẹyin. Kabiesi ni nigba ti gomina ti wa, to ti ṣeleri, afi kawọn ṣi duro wo ohun ti ijọba maa ṣe na, awọn si reti pe ki ijọba ma ṣe fi ọrọ aabo to mẹhẹ yii falẹ. “Ṣe ẹ mọ pe iṣẹ agbẹ ni lajori iṣẹ wa nilẹ yii, eeyan to ba si ṣe idiwọ fun ẹnikan lọna atijẹ atimu ẹ, apaayan lo yẹ ka pe onitọhun, iyẹn lo fi jẹ pe bawọn agbẹ ko ṣe le lọ sẹnu iṣẹ oko wọn yii, ki i ṣe nnkan ti o le wa bẹẹ titi. Ki si i ṣe pe ẹru Wakili atawọn Fulani rẹ n ba wa, ṣugbọn nigba ti ijọba ti da si i, ti gomina Makinde ti waa ba wa sọrọ, afi ka ni suuru na, ko reti ohun ti ijọba yoo ṣe. Ni ti ibeere awọn ọdọ pe awọn ko fẹẹ ri Fulani kankan ni gbogbo agbegbe Ibarapa, ṣe ẹ mọ pe awọn ni a jọba le lori, awọn ni ilu, awa kan jẹ olori wọn ni, tori naa, ti ilu ba sọ pe ohun kan lawọn fẹ tabi lawọn ko fẹ, afi ki ẹni to n ṣakoso gbọ tiwọn.


“Ṣe ẹ mọ pe iṣẹ agbẹ ni lajori iṣẹ wa nilẹ yii, eeyan to ba si ṣe idiwọ fun ẹnikan lọna atijẹ atimu ẹ, apaayan lo yẹ ka pe onitọhun, iyẹn lo fi jẹ pe bawọn agbẹ ko ṣe le lọ sẹnu iṣẹ oko wọn yii, ki i ṣe nnkan ti o le wa bẹẹ titi. Ki si i ṣe pe ẹru Wakili atawọn Fulani rẹ n ba wa, ṣugbọn nigba ti ijọba ti da si i, ti gomina Makinde ti waa ba wa sọrọ, afi ka ni suuru na, ko reti ohun ti ijọba yoo ṣe. Ni ti ibeere awọn ọdọ pe awọn ko fẹẹ ri Fulani kankan ni gbogbo agbegbe Ibarapa, ṣe ẹ mọ pe awọn ni a jọba le lori, awọn ni ilu, awa kan jẹ olori wọn ni, tori naa, ti ilu ba sọ pe ohun kan lawọn fẹ tabi lawọn ko fẹ, afi ki ẹni to n ṣakoso gbọ tiwọn. Gomina naa si ti sọ pe oun maa gbe ẹbẹ wa yẹ wo. “Amọran mi fun awọn eeyan mi ni pe ki wọn mu suuru diẹ si i, ka reti ohun tijọba maa ṣe. O daju pe ọkunrin naa ko le lagbara ju ijọba ataraalu lọ.


Gomina naa si ti sọ pe oun maa gbe ẹbẹ wa yẹ wo. “Amọran mi fun awọn eeyan mi ni pe ki wọn mu suuru diẹ si i, ka reti ohun tijọba maa ṣe. O daju pe ọkunrin naa ko le lagbara ju ijọba ataraalu lọ.


Baba awọn tẹgbọn-taburo ti wọn pa sinu igbo l’Oṣogbo ṣalaye bọrọ naa ṣe ṣẹlẹ f’ALAROYE

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Baba ọkan lara awọn ọmọ to ku lasiko ti akẹkọọ kan, Muyideen Usman, pẹlu Fulani darandaran, Isa Memudu, ji wọn gbe pamọ sinu igbo niluu Oṣogbo lọsẹ to kọja, Diakoni Thompson Adewale Onibokun, ti sọ pe Muideen ki oun lọjọ ti wọn fẹẹ ṣiṣẹ ibi ọhun, ṣugbọn oun ko fura pe o le huwa buburu naa. Gẹgẹ bo ṣe ṣalaye fun ALAROYE, “Orukọ mi ni Diakoni Thompson Adewale Onibokun, emi ni baba awọn ọmọ mejeeji, ọmọọmọ mi ni eyi to jẹ ọmọ ọdun mejila, ọmọ mi obinrin lo bi i, nigba ti eyi to jẹ ọmọ ọdun mẹtala jẹ abigbẹyin mi. “Lọjọ Mọnde tiṣẹlẹ yẹn ṣẹlẹ, mo n lọ si ṣọọsi ni nnkan bii aago marun-un irọlẹ. Ṣọọsi wa ko jinna sile ti a n gbe rara lagbegbe Iludun, mo fi awọn ọmọ mejeeji sinu ile, wọn ti de lati ileewe, ileewe wọn ko si jinna sile wa, mo sọ pe ki wọn ṣe awọn iṣẹ kan silẹ fun mi ninu ile. “Bi mo ṣe kuro ni ṣọọsi ni aago mẹfa kọja iṣẹju diẹ, tori wakati kan pere ni eto ti a ṣe ni sọọṣi lọjọ naa, ni ipe kan wọ ori foonu mi, wọn fi nọmba yẹn pamọ, emi o ki i gbe ipe ti nọmba ko ba si nibẹ nitori iṣẹ mi, oniṣowo ni mi, ṣugbọn mo gbe ipe yẹn. “Nigba ti mo beere pe ta lo n ba mi sọrọ, o ni ki n dakẹ ẹnu mi, o ni ṣe emi ni Ọgbẹni Onibokun, mo ni bẹẹni, o ni awọn ti ji ọmọ mi ati ọmọọmọ mi gbe, alaafia si ni wọn wa, ṣugbọn ti mo ba fẹẹ ri wọn laaye, ki n wa miliọnu lọna mẹẹẹdọgbọn naira jade laarin ọjọ meje, loju-ẹsẹ ni mo da wọn lohun pe Ọlọrun ju gbogbo eeyan lọ laye, o si pa foonu mọ mi lẹnu.


Ṣọọsi wa ko jinna sile ti a n gbe rara lagbegbe Iludun, mo fi awọn ọmọ mejeeji sinu ile, wọn ti de lati ileewe, ileewe wọn ko si jinna sile wa, mo sọ pe ki wọn ṣe awọn iṣẹ kan silẹ fun mi ninu ile. “Bi mo ṣe kuro ni ṣọọsi ni aago mẹfa kọja iṣẹju diẹ, tori wakati kan pere ni eto ti a ṣe ni sọọṣi lọjọ naa, ni ipe kan wọ ori foonu mi, wọn fi nọmba yẹn pamọ, emi o ki i gbe ipe ti nọmba ko ba si nibẹ nitori iṣẹ mi, oniṣowo ni mi, ṣugbọn mo gbe ipe yẹn. “Nigba ti mo beere pe ta lo n ba mi sọrọ, o ni ki n dakẹ ẹnu mi, o ni ṣe emi ni Ọgbẹni Onibokun, mo ni bẹẹni, o ni awọn ti ji ọmọ mi ati ọmọọmọ mi gbe, alaafia si ni wọn wa, ṣugbọn ti mo ba fẹẹ ri wọn laaye, ki n wa miliọnu lọna mẹẹẹdọgbọn naira jade laarin ọjọ meje, loju-ẹsẹ ni mo da wọn lohun pe Ọlọrun ju gbogbo eeyan lọ laye, o si pa foonu mọ mi lẹnu. “Mo denu ile lati mọ boya awọn ọmọ mi wa ninu ile, mo ba iya wọn nibi to ti n wa wọn kaakiri, mo beere pe ibo ni wọn le wa ko ma baa fura, o ni boya wọn ṣere lọ sọdọ awọn ọrẹ wọn ni. “Mo sa jade ninu ile, mo fori le ọdọ pasitọ wa lati ṣalaye oun to ṣẹlẹ fun wọn, mo pe DPO kan to ti fẹyinti ni Ọta-Ẹfun, o ni ki n ni ṣuuru, mo pe eeyan mi kan to jẹ ACP l’Abuja, o bẹrẹ si i ba kọmiṣanna ọlọpaa Ọṣun sọrọ. “Lọjọ Tusidee, mo wa si agọ ọlọpaa ni nnkan bii aago mẹwaa aarọ kọja, awọn ọmọkunrin yẹn pe mi pada pe mo ti lọọ sọ nnkan to ṣẹlẹ fawọn ọlọpaa, mo ni rara, mo ni ki wọn jọwọ, ran mi lọwọ, ko sibi ti mo ti fẹẹ ri owo yẹn tori oṣiṣẹ-fẹyinti ni mi lati ọdun mẹjọ sẹyin, oore-ọfẹ Ọlọrun la fi n gbe.


“Mo denu ile lati mọ boya awọn ọmọ mi wa ninu ile, mo ba iya wọn nibi to ti n wa wọn kaakiri, mo beere pe ibo ni wọn le wa ko ma baa fura, o ni boya wọn ṣere lọ sọdọ awọn ọrẹ wọn ni. “Mo sa jade ninu ile, mo fori le ọdọ pasitọ wa lati ṣalaye oun to ṣẹlẹ fun wọn, mo pe DPO kan to ti fẹyinti ni Ọta-Ẹfun, o ni ki n ni ṣuuru, mo pe eeyan mi kan to jẹ ACP l’Abuja, o bẹrẹ si i ba kọmiṣanna ọlọpaa Ọṣun sọrọ. “Lọjọ Tusidee, mo wa si agọ ọlọpaa ni nnkan bii aago mẹwaa aarọ kọja, awọn ọmọkunrin yẹn pe mi pada pe mo ti lọọ sọ nnkan to ṣẹlẹ fawọn ọlọpaa, mo ni rara, mo ni ki wọn jọwọ, ran mi lọwọ, ko sibi ti mo ti fẹẹ ri owo yẹn tori oṣiṣẹ-fẹyinti ni mi lati ọdun mẹjọ sẹyin, oore-ọfẹ Ọlọrun la fi n gbe. “Nigba to tun ṣe diẹ, wọn pe pada pe awọn ko ba mi ṣere rara, wọn ni miliọnu lọna mẹẹẹdọgbọn naira yẹn ni ki n tete wa, awọn yoo si sọ ibi ti ma a gbe e si ti ọjọ ba ti pe. “Latigba yẹn lawọn ọlọpaa ti n ṣiṣẹ nla lati mọ ibi ti ipe yẹn ti n wa, wọn gbiyanju pupọ, aṣiri Muyideen to mu foonu yẹn lọwọ si tu. Nigba ti wọn mu awọn ọlọpaa debi ti awọn ọmọ mi wa, wọn ti ku.


“Nigba to tun ṣe diẹ, wọn pe pada pe awọn ko ba mi ṣere rara, wọn ni miliọnu lọna mẹẹẹdọgbọn naira yẹn ni ki n tete wa, awọn yoo si sọ ibi ti ma a gbe e si ti ọjọ ba ti pe. “Latigba yẹn lawọn ọlọpaa ti n ṣiṣẹ nla lati mọ ibi ti ipe yẹn ti n wa, wọn gbiyanju pupọ, aṣiri Muyideen to mu foonu yẹn lọwọ si tu. Nigba ti wọn mu awọn ọlọpaa debi ti awọn ọmọ mi wa, wọn ti ku. “Muyideen jẹ aburo ọkọ ọmọ mi obinrin to bi ọkan lara awọn ọmọ yẹn, ṣugbọn ki i ṣe ẹgbọn Muideen lọmọ mi bi ọmọ yẹn fun. “Koda, mo ri i lọjọ ti wọn ṣiṣẹ ibi yẹn, ṣugbọn ṣe ni mo ro pe bo kan ṣe maa n waa bẹ wa wo ni. Latọjọ Mọnde yẹn ni n ko ti ri i mọ titi di aarọ yii ti mo ri i lọdọ awọn ọlọpaa.


“Muyideen jẹ aburo ọkọ ọmọ mi obinrin to bi ọkan lara awọn ọmọ yẹn, ṣugbọn ki i ṣe ẹgbọn Muideen lọmọ mi bi ọmọ yẹn fun. “Koda, mo ri i lọjọ ti wọn ṣiṣẹ ibi yẹn, ṣugbọn ṣe ni mo ro pe bo kan ṣe maa n waa bẹ wa wo ni. Latọjọ Mọnde yẹn ni n ko ti ri i mọ titi di aarọ yii ti mo ri i lọdọ awọn ọlọpaa. N ko gbagbọ rara tori n ko fura si i, ko ṣẹṣẹ maa ba awọn ọmọ yẹn ṣere lai mọ pe o ti ni ero buburu lọkan tẹlẹ”


N ko gbagbọ rara tori n ko fura si i, ko ṣẹṣẹ maa ba awọn ọmọ yẹn ṣere lai mọ pe o ti ni ero buburu lọkan tẹlẹ”


Adajọ ni ki ileeṣẹ ọlọpaa san miliọnu marun-un naira fun obinrin ti wọn fiya jẹ niluu Iwo lasiko igbele Korona

Florence Babaṣọla Ile-ẹjọ giga tijọba apapọ to wa niluu Oṣogbo ti paṣẹ pe ki ileeṣẹ ọlọpaa ati ọga-agba patapata wọn san miliọnu marun un naira gẹgẹ bii owo gba-ma-binu fun ọmọbinrin kan ti wọn fiya jẹ lọna aitọ A oo ranti pe loṣu kẹrin, ọdun 2020,ni awọn ọlọpaa kan na obinrin naa, Tọla Azeez, lọja Odo-Ori, niluu Iwo, nigba to fẹẹ lọọ ra oogun fun araale rẹ kan ti ara rẹ ko ya. Ẹnikan to dọgbọn ka fọnran fidio iṣẹlẹ naa lo ju u sori ẹrọ ayelujaja, to si di eyi ti gbogbo awọn araalu n lu ẹnu atẹ lu. Ohun ti awọn ọlọpaa naa n sọ ni pe ko yẹ kobinrin naa jade ninu ile rara nitori ofin igbele Korona wa lode nigba naa. Lẹyin ọjọ diẹ ni aṣiri awọn ọlọpaa naa tu, ti wọn si pe orukọ wọn ni Inspẹkitọ Ikuẹsan Taiwo ati Kọpurs Abass Ibrahim. Lati fi ẹhonu han lori iṣẹlẹ yii, ajọ kan to n ja fun ẹtọ araalu nipasẹ agbẹjọro kan, Pẹlumi Ọlajẹngbesi, fori le ile-ẹjọ lorukọ obinrin naa. Lasiko atotonu wọn ni kootu, agbẹjọro fun ileeṣẹ ọlọpaa, F. B. Osei sọ pe oṣiṣẹ ileeṣẹ ọlọpaa ni Taiwo ati Ibrahim, ko si yẹ ko jẹ ọga agba ọlọpaa tabi ileeṣẹ naa ni yoo jiya ẹṣẹ awọn mejeeji.


Lẹyin ọjọ diẹ ni aṣiri awọn ọlọpaa naa tu, ti wọn si pe orukọ wọn ni Inspẹkitọ Ikuẹsan Taiwo ati Kọpurs Abass Ibrahim. Lati fi ẹhonu han lori iṣẹlẹ yii, ajọ kan to n ja fun ẹtọ araalu nipasẹ agbẹjọro kan, Pẹlumi Ọlajẹngbesi, fori le ile-ẹjọ lorukọ obinrin naa. Lasiko atotonu wọn ni kootu, agbẹjọro fun ileeṣẹ ọlọpaa, F. B. Osei sọ pe oṣiṣẹ ileeṣẹ ọlọpaa ni Taiwo ati Ibrahim, ko si yẹ ko jẹ ọga agba ọlọpaa tabi ileeṣẹ naa ni yoo jiya ẹṣẹ awọn mejeeji. Ṣugbọn Ọlajẹngbesi sọ pe ko si nnkan to jọ bẹẹ, o ni ẹnu iṣẹ ọlọpaa lawọn eeyan naa wa ti wọn fi huwa ti wọn hu. Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ lori atotonu awọn agbẹjọro mejeeji, Onidaajọ Ayọ Emmanuel sọ pe olupẹjọ ni ẹtọ lati pe ẹjọ naa. O ni iwa ti awọn ọlọpaa hu jẹ titẹ ẹtọ olupẹjọ loju mọlẹ, ileeṣẹ ọlọpaa si gbọdọ ṣetan lati ru ẹru ẹbi ẹṣẹ wọn.


Ṣugbọn Ọlajẹngbesi sọ pe ko si nnkan to jọ bẹẹ, o ni ẹnu iṣẹ ọlọpaa lawọn eeyan naa wa ti wọn fi huwa ti wọn hu. Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ lori atotonu awọn agbẹjọro mejeeji, Onidaajọ Ayọ Emmanuel sọ pe olupẹjọ ni ẹtọ lati pe ẹjọ naa. O ni iwa ti awọn ọlọpaa hu jẹ titẹ ẹtọ olupẹjọ loju mọlẹ, ileeṣẹ ọlọpaa si gbọdọ ṣetan lati ru ẹru ẹbi ẹṣẹ wọn. Nitori naa, adajọ paṣẹ pe ki ileeṣẹ ọlọpaa san miliọnu marun naira fun olupẹjọ.


Nitori naa, adajọ paṣẹ pe ki ileeṣẹ ọlọpaa san miliọnu marun naira fun olupẹjọ.


A o ti i le sọ igba ti Buhari yoo yan ọga ọlọpaa tuntun-Garba Sheu

Bi awọn eeyan orilẹ ede yii ṣe n reti ki Aarẹ Muhammed Buhari kede ọga ọlọpaa tuntun bi saa ẹni tó wà níbẹ bayii ṣe pari lójó Ajé, Mọnde, ọsẹ yii, ileeṣẹ Ààrẹ ti sọ pe ko ti ì sí igbesẹ kánkan lori iyansipo ọhun bayii. Agbẹnusọ fun Ààrẹ Muhammed Buhari, Ọgbẹni Garba Shehu, lo sọrọ yii lórí eto kan nileeṣẹ mohun-maworan Channels TV lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Garba Shehu sọ pe, “Ileeṣẹ Aarẹ ko ti i sọ igba kan pato ti yóò kéde iyansipo ọga tuntun fún àwọn ọlọpaa. Ọjọ Ajé, Mọnde, ni ọga patapata lẹnu iṣẹ ọlọpaa, Mohammed Adamu, yẹ ko fẹyinti ninu iṣẹ naa’’ Garba Shehu sọ pé òun kò tí ì mọ̀ ìgbà tí ẹlomi-in yóò bọ sórí ipo ọhun. Bakan naa lo sọ pe ipò ọga ọlọ́pàá kọja ohun ti awọn eeyan gbọdọ máa fojú ẹya kan wo, tabi sọ pe apa ibi kan lo yẹ ko ti wa. Siwaju si i, agbẹnusọ Aaarẹ ni ọjọ Iṣẹgun ni Aarẹ Muhammed Buhari yoo ṣẹṣẹ pada sẹnu iṣẹ, ati pe yóò fẹẹ to Ọjọruu, Wẹsidee, ko too bẹrẹ iṣẹ.


Ọjọ Ajé, Mọnde, ni ọga patapata lẹnu iṣẹ ọlọpaa, Mohammed Adamu, yẹ ko fẹyinti ninu iṣẹ naa’’ Garba Shehu sọ pé òun kò tí ì mọ̀ ìgbà tí ẹlomi-in yóò bọ sórí ipo ọhun. Bakan naa lo sọ pe ipò ọga ọlọ́pàá kọja ohun ti awọn eeyan gbọdọ máa fojú ẹya kan wo, tabi sọ pe apa ibi kan lo yẹ ko ti wa. Siwaju si i, agbẹnusọ Aaarẹ ni ọjọ Iṣẹgun ni Aarẹ Muhammed Buhari yoo ṣẹṣẹ pada sẹnu iṣẹ, ati pe yóò fẹẹ to Ọjọruu, Wẹsidee, ko too bẹrẹ iṣẹ. Bẹẹ lo fi kun un pe oun ko ti ì lè sọ pé ìgbà kan pato ni yóò ṣiṣẹ lori ẹni tí yóò gba ipò ọga agba fún àjọ agbofinro ni Naijiria lẹyin Muhammad Adamu. O ti waa fi da awọn eeyan lójú pé igbesẹ to yẹ yóò wáyé, bẹẹ ni Buhari yoo yan ẹni tí gbogbo ọmọ Naijiria yóò lè nigbagbọ nla ninu ẹ sẹnu iṣẹ naa.


Bẹẹ lo fi kun un pe oun ko ti ì lè sọ pé ìgbà kan pato ni yóò ṣiṣẹ lori ẹni tí yóò gba ipò ọga agba fún àjọ agbofinro ni Naijiria lẹyin Muhammad Adamu. O ti waa fi da awọn eeyan lójú pé igbesẹ to yẹ yóò wáyé, bẹẹ ni Buhari yoo yan ẹni tí gbogbo ọmọ Naijiria yóò lè nigbagbọ nla ninu ẹ sẹnu iṣẹ naa.


Ẹgbẹrun mẹwaa naira lawọn Fulani lawọn yoo san fun oko ẹgẹ eeka mẹfa ti wọn fi maaluu jẹ n’Igangan

Ọgbẹni Ọladiran Ọladokun ni oludasilẹ ati adari ẹgbẹ awọn ọdọ atọmọ ilu Igangan (Igangan Development Advocates), nijọba ibilẹ Ariwa Ibarapa, nipinlẹ Ọyọ. Ọladiran ba akọroyin ALAROYE, FAITH ADEBỌLA, sọrọ lori foonu nipa rogbodiyan to waye laipẹ yii, to mu ki wọn le Seriki Fulani atawọn Fulani kan kuro niluu naa. ALAROYE: A gbọ pe Seriki Fulani ti wọn le lọ n’Igangan sọ pe oun tun fẹẹ pada wa ti wọn ba foun laaye, bawo lẹ ṣe ri eyi si? ỌLADIRAN: Ohun ti mo mọ ni pe gbogbo ilu Igangan, koda gbogbo Ibarapa patapata, Igangan, Tapa, Ayetẹ, Idere, Igbo-Ọra, Lanlatẹ ati Eruwa, gbogbo wa lẹnu wa ko lasiko yii, ohun kan naa si ni ipinnu wa pe, kaka ti Seriki Fulani, Salihu AbdulKadir yii yoo ba fi pada waa tun maa gbe ilu yii, ti igba inira yoo tun pada de, gbogbo ohun to ba gba lawọn maa fun un, gbogbo okun ati agbara to ba ṣẹku fawọn ni awọn yoo sa lati dena iru nnkan bẹẹ. Ẹni to ba ti wa ninu igbekun ati oko-ẹru yoo mọ pe nnkan buruku gbaa ni. Niwọnba asiko ti Seriki ti lọ yii, ẹ beere pe eeyan meloo ni maaluu tun ti jẹ oko ẹ, eeyan meloo ni wọn tun ṣa ladaa pa, eeyan meloo ni wọn da ni gbese tabi to sare janna-janna pada wale latoko?


ỌLADIRAN: Ohun ti mo mọ ni pe gbogbo ilu Igangan, koda gbogbo Ibarapa patapata, Igangan, Tapa, Ayetẹ, Idere, Igbo-Ọra, Lanlatẹ ati Eruwa, gbogbo wa lẹnu wa ko lasiko yii, ohun kan naa si ni ipinnu wa pe, kaka ti Seriki Fulani, Salihu AbdulKadir yii yoo ba fi pada waa tun maa gbe ilu yii, ti igba inira yoo tun pada de, gbogbo ohun to ba gba lawọn maa fun un, gbogbo okun ati agbara to ba ṣẹku fawọn ni awọn yoo sa lati dena iru nnkan bẹẹ. Ẹni to ba ti wa ninu igbekun ati oko-ẹru yoo mọ pe nnkan buruku gbaa ni. Niwọnba asiko ti Seriki ti lọ yii, ẹ beere pe eeyan meloo ni maaluu tun ti jẹ oko ẹ, eeyan meloo ni wọn tun ṣa ladaa pa, eeyan meloo ni wọn da ni gbese tabi to sare janna-janna pada wale latoko? Ṣe iyẹn la waa tun fẹẹ pada si ni? Ọlọrun o ni i jẹ ka tun rohun to maa mu iru Seriki yẹn wọ ilu yii wa mọ, mo si mọ poun naa ko jẹ gbiyanju ẹ. Alaroye: Olori awọn Fulani naa sọ pe mọto mọkanla ni wọn jo, awọn eeyan oun meje lo ku, toun ṣi wa meji ninu oku wọn, ṣe loootọ ni? ỌLADIRAN: Irọ ni.


Ṣe iyẹn la waa tun fẹẹ pada si ni? Ọlọrun o ni i jẹ ka tun rohun to maa mu iru Seriki yẹn wọ ilu yii wa mọ, mo si mọ poun naa ko jẹ gbiyanju ẹ. Alaroye: Olori awọn Fulani naa sọ pe mọto mọkanla ni wọn jo, awọn eeyan oun meje lo ku, toun ṣi wa meji ninu oku wọn, ṣe loootọ ni? ỌLADIRAN: Irọ ni. Niṣe ni Seriki n ṣe oju aye, o n sọ iyẹn lati le mu kawọn eeyan le maa ba a kẹdun, ki wọn maa ṣaanu ẹ, ki wọn le ro pe boya wọn ti fiya jẹ ẹ. O si tun n sọ iyẹn lati da ogun silẹ, kawọn araalu ẹ le ro pe niṣe ni wọn dẹyẹ sọmọ awọn, boya ki wọn le waa gbeja ẹ, tabi ki wọn gbẹsan. Lati bii ogun ọdun ti Seriki ti wa niluu yii, toun naa si mọ ohun to n ṣẹlẹ, to ri bawọn Fulani ṣe n han wa leemọ, ẹ bi i lere, njẹ igba kan ṣoṣo pere tiẹ wa to ri ẹni kan tọka si pe ara awọn Fulani ọbayejẹ ree, eleyii ki i ṣe ara wa, ẹ mu un. Ko ṣẹlẹ ri, boya ko tiẹ fẹyọ kan jofin.


Niṣe ni Seriki n ṣe oju aye, o n sọ iyẹn lati le mu kawọn eeyan le maa ba a kẹdun, ki wọn maa ṣaanu ẹ, ki wọn le ro pe boya wọn ti fiya jẹ ẹ. O si tun n sọ iyẹn lati da ogun silẹ, kawọn araalu ẹ le ro pe niṣe ni wọn dẹyẹ sọmọ awọn, boya ki wọn le waa gbeja ẹ, tabi ki wọn gbẹsan. Lati bii ogun ọdun ti Seriki ti wa niluu yii, toun naa si mọ ohun to n ṣẹlẹ, to ri bawọn Fulani ṣe n han wa leemọ, ẹ bi i lere, njẹ igba kan ṣoṣo pere tiẹ wa to ri ẹni kan tọka si pe ara awọn Fulani ọbayejẹ ree, eleyii ki i ṣe ara wa, ẹ mu un. Ko ṣẹlẹ ri, boya ko tiẹ fẹyọ kan jofin. Ko waye ri. Ẹ tun bi i leere pe bawo lo ṣe jẹ gbogbo igba ti wọn ba mu wọn, oun lo maa n dide, to si maa n lo gbogbo agbara ẹ, gbogbo ipo ẹ, lati ri i pe wọn tu wọn silẹ, ko tiẹ ni i jẹ ki wọn sun oorun ọjọ kan latimọle. Ti wọn ba si ti tu awọn araabi yii silẹ, wọn aa pada sinu oko lati tun lọọ ṣe aburu to ju ti tẹlẹ lọ ni, iyẹn lo ba wa de ibi ta a de yii.


Ko waye ri. Ẹ tun bi i leere pe bawo lo ṣe jẹ gbogbo igba ti wọn ba mu wọn, oun lo maa n dide, to si maa n lo gbogbo agbara ẹ, gbogbo ipo ẹ, lati ri i pe wọn tu wọn silẹ, ko tiẹ ni i jẹ ki wọn sun oorun ọjọ kan latimọle. Ti wọn ba si ti tu awọn araabi yii silẹ, wọn aa pada sinu oko lati tun lọọ ṣe aburu to ju ti tẹlẹ lọ ni, iyẹn lo ba wa de ibi ta a de yii. Alaroye: Ṣe ọhun tẹ ẹ n sọ ni pe loootọ ni Seriki yii n ṣe onigbọwọ ati apapin pẹlu awọn Fulani ọbayejẹ yii? ỌLADIRAN: Ti ki i baa ṣe ohun to ṣẹlẹ si mi ni, n ba sọ pe boya wọn n ṣe abumọ nipa rẹ ni. Oko bii eeka mẹfa lemi atawọn ẹgbọn mi da lọdun kan, oko ọhun wa nikọja Ketepe, ka too de Odo Eleere tan, nitosi Apodun, apa ibẹ ni wọn pa Dokita Aborode si lọjọsi.


Alaroye: Ṣe ọhun tẹ ẹ n sọ ni pe loootọ ni Seriki yii n ṣe onigbọwọ ati apapin pẹlu awọn Fulani ọbayejẹ yii? ỌLADIRAN: Ti ki i baa ṣe ohun to ṣẹlẹ si mi ni, n ba sọ pe boya wọn n ṣe abumọ nipa rẹ ni. Oko bii eeka mẹfa lemi atawọn ẹgbọn mi da lọdun kan, oko ọhun wa nikọja Ketepe, ka too de Odo Eleere tan, nitosi Apodun, apa ibẹ ni wọn pa Dokita Aborode si lọjọsi. Ẹgẹ (paki) la gbin sinu ẹ, o si ṣe daadaa. Bawọn Fulani yii ṣe lọọ fi maaluu jẹ oko naa nirọlẹ ọjọ kan niyẹn, lẹyin ta a ti kuro loko. Bi mọ ṣe gbọ, mo kawọ leri ni, n lawọn tiru ẹ ti ṣẹlẹ si ba n sọ fun wa pe awọn Fulani naa ṣi tun maa pada wa, pe wọn ṣi maa waa pari iwọnba to ku.


Ẹgẹ (paki) la gbin sinu ẹ, o si ṣe daadaa. Bawọn Fulani yii ṣe lọọ fi maaluu jẹ oko naa nirọlẹ ọjọ kan niyẹn, lẹyin ta a ti kuro loko. Bi mọ ṣe gbọ, mo kawọ leri ni, n lawọn tiru ẹ ti ṣẹlẹ si ba n sọ fun wa pe awọn Fulani naa ṣi tun maa pada wa, pe wọn ṣi maa waa pari iwọnba to ku. Mo kọkọ ro pe irọ ni, n lemi atawọn ẹṣọ Fijilante meloo kan ba lọ laaarọ ọjọ keji, a lugọ sitosi oko naa, mo mu foonu mi dani, pe boya a maa le ri ẹni kan gba mu, ki n si yaworan ohun to n ṣẹlẹ gẹgẹ bii ẹri. Si iyalẹnu mi, njẹ ẹ mọ pe wọn pada wa loootọ, wọn o ri wa, ṣugbọn rekete lawa n wo wọn, bẹẹ ni mo n ya fidio ati fọto wọn bi wọn ṣe ṣe oko olowo iyebiye naa baṣubaṣu. Ika gidi lawọn araabi yii o. Nigba ta a pe ọlọpaa, a tọpasẹ wọn de Sudu (agọ Fulani), ta a mu ẹni to ko maaluu waa jẹko yẹn, ẹsẹkẹsẹ ni ẹni to ni maaluu yẹn ti pe Seriki AbdulKadir yii lori aago, kia lo ti dide, toun naa ti pe Seriki Igo, iyẹn Seriki awọn Bororo, ẹya keji awọn Fulani, n la ba ko si ọrọ yii, ni wọn ba bẹrẹ si i ba wa fa a, wọn ni dandan ni ka tu Fulani ta a mu sahaamọ naa silẹ.


Mo kọkọ ro pe irọ ni, n lemi atawọn ẹṣọ Fijilante meloo kan ba lọ laaarọ ọjọ keji, a lugọ sitosi oko naa, mo mu foonu mi dani, pe boya a maa le ri ẹni kan gba mu, ki n si yaworan ohun to n ṣẹlẹ gẹgẹ bii ẹri. Si iyalẹnu mi, njẹ ẹ mọ pe wọn pada wa loootọ, wọn o ri wa, ṣugbọn rekete lawa n wo wọn, bẹẹ ni mo n ya fidio ati fọto wọn bi wọn ṣe ṣe oko olowo iyebiye naa baṣubaṣu. Ika gidi lawọn araabi yii o. Nigba ta a pe ọlọpaa, a tọpasẹ wọn de Sudu (agọ Fulani), ta a mu ẹni to ko maaluu waa jẹko yẹn, ẹsẹkẹsẹ ni ẹni to ni maaluu yẹn ti pe Seriki AbdulKadir yii lori aago, kia lo ti dide, toun naa ti pe Seriki Igo, iyẹn Seriki awọn Bororo, ẹya keji awọn Fulani, n la ba ko si ọrọ yii, ni wọn ba bẹrẹ si i ba wa fa a, wọn ni dandan ni ka tu Fulani ta a mu sahaamọ naa silẹ. A taku mọ wọn lọwọ, ṣugbọn nigba ti yooo fi di irọlẹ, wọn pada fi afurasi ọdaran naa silẹ. Wọn bẹrẹ si i bẹ wa pẹlu ẹgbẹrun mẹwaa naira, tẹn taosan, fun oko eeka mẹfa, kẹ ẹ maa wo iwọsi ati iya ti wọn fi jẹ wa, ara aje o tiẹ ta wọn pin-in, niṣe ni wọn tun n da ara wọn lare, pe ṣe awọn ko ṣee to ni, lori tẹn taosan. Nigba ta o gba, Seriki yii pe ọmọ ẹ kan, Umaru, lọọya loun, niṣe ni wọn bẹrẹ si i halẹ mọ wa pe awọn maa ba wa fa a gidi ta o ba ti gba lẹrọ.


A taku mọ wọn lọwọ, ṣugbọn nigba ti yooo fi di irọlẹ, wọn pada fi afurasi ọdaran naa silẹ. Wọn bẹrẹ si i bẹ wa pẹlu ẹgbẹrun mẹwaa naira, tẹn taosan, fun oko eeka mẹfa, kẹ ẹ maa wo iwọsi ati iya ti wọn fi jẹ wa, ara aje o tiẹ ta wọn pin-in, niṣe ni wọn tun n da ara wọn lare, pe ṣe awọn ko ṣee to ni, lori tẹn taosan. Nigba ta o gba, Seriki yii pe ọmọ ẹ kan, Umaru, lọọya loun, niṣe ni wọn bẹrẹ si i halẹ mọ wa pe awọn maa ba wa fa a gidi ta o ba ti gba lẹrọ. Igba to ya, ọga ọlọpaa gan-an lo tun n bẹ wa pe ka fẹjọ silẹ, ka gba iye ti wọn lawọn maa fun wa, ẹgbẹrun lọna aadọrin ni wọn pada san, bẹẹ owo paki ọkọ kan nigba yẹn ju ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un lọ, a si le mu to ọkọ mẹfa ninu oko ti wọn bajẹ ọhun. Titi ta a fi gba kamu lori ẹjọ naa, ẹ o le gbọ ki Seriki ba Fulani kan wi pe o ṣe ohun ti ko daa. Oun lo maa n jẹ oniduuro fun wọn, oun lo n mọ bi wọn ṣe maa tu wọn silẹ.


Igba to ya, ọga ọlọpaa gan-an lo tun n bẹ wa pe ka fẹjọ silẹ, ka gba iye ti wọn lawọn maa fun wa, ẹgbẹrun lọna aadọrin ni wọn pada san, bẹẹ owo paki ọkọ kan nigba yẹn ju ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un lọ, a si le mu to ọkọ mẹfa ninu oko ti wọn bajẹ ọhun. Titi ta a fi gba kamu lori ẹjọ naa, ẹ o le gbọ ki Seriki ba Fulani kan wi pe o ṣe ohun ti ko daa. Oun lo maa n jẹ oniduuro fun wọn, oun lo n mọ bi wọn ṣe maa tu wọn silẹ. Tori ẹ, ko sohun ti wọn fẹsun ẹ kan ti mo le jiyan, ṣe ẹ si mọ pe o ti pẹ niluu naa, o ti mọ ọpọ nnkan nipa oko ati ilẹ wa. Alaroye: Ti ijọba ba sọ pe ki wọn pada siluu nkọ? ỌLADIRAN: Iyẹn o ṣoro, ijọba naa lo maa ba a wa aaye sileejọba.


Tori ẹ, ko sohun ti wọn fẹsun ẹ kan ti mo le jiyan, ṣe ẹ si mọ pe o ti pẹ niluu naa, o ti mọ ọpọ nnkan nipa oko ati ilẹ wa. Alaroye: Ti ijọba ba sọ pe ki wọn pada siluu nkọ? ỌLADIRAN: Iyẹn o ṣoro, ijọba naa lo maa ba a wa aaye sileejọba. Wọn le fun un nilẹ ki wọn tiẹ kọle fun un ni Government House, n’Ibadan, tabi ilẹ to jẹ tijọba. A o binu siyẹn. Ṣugbọn lori ilẹ tiwa, laarin awa araalu nibi, o maa ṣoro gidi.


Wọn le fun un nilẹ ki wọn tiẹ kọle fun un ni Government House, n’Ibadan, tabi ilẹ to jẹ tijọba. A o binu siyẹn. Ṣugbọn lori ilẹ tiwa, laarin awa araalu nibi, o maa ṣoro gidi. Alaroye: Ki lẹ ri si ipade tawọn gomina ilẹ Yoruba lọọ ṣe pẹlu ẹgbẹ awọn onimaaluu Miyetti Allah l’Ondo lọsẹ to kọja yii? Mo gboriyin fun Gomina Akeredolu fun aṣẹ to pa pe kawọn Fulani kuro ninu igbo ọba, bi wọn si ṣe ni ki wọn maa forukọ silẹ naa daa. Ka maa sọ ọ, ka maa la a, ki i ṣe gbogbo Fulani lo buru.


Alaroye: Ki lẹ ri si ipade tawọn gomina ilẹ Yoruba lọọ ṣe pẹlu ẹgbẹ awọn onimaaluu Miyetti Allah l’Ondo lọsẹ to kọja yii? Mo gboriyin fun Gomina Akeredolu fun aṣẹ to pa pe kawọn Fulani kuro ninu igbo ọba, bi wọn si ṣe ni ki wọn maa forukọ silẹ naa daa. Ka maa sọ ọ, ka maa la a, ki i ṣe gbogbo Fulani lo buru. Titi di bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, awọn Fulani wa niluu Igangan, bẹ ẹ ba de adugbo AUD, tabi ile Babamogba, lọ si Oke-Atapo, ẹ maa ba awọn Fulani ni Gaa wọn nibẹ, awọn mi-in ni agbo maaluu ninu wọn, wọn si ti wa pẹlu wa tipẹ ta o ri wọn nidii ibajẹ tabi aburu kan, ko sẹni to fọwọ kan wọn, wara lawọn iyawo wọn n ta. Tori naa, ọrọ ilẹ yii ki i ṣe ti ikorira tabi ti ẹlẹyamẹya. Ṣugbọn akiyesi ti mo ṣe ni pe ijọba apapọ gan-an lo n ki ẹlẹyamẹya bọ ọrọ yii.


Titi di bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, awọn Fulani wa niluu Igangan, bẹ ẹ ba de adugbo AUD, tabi ile Babamogba, lọ si Oke-Atapo, ẹ maa ba awọn Fulani ni Gaa wọn nibẹ, awọn mi-in ni agbo maaluu ninu wọn, wọn si ti wa pẹlu wa tipẹ ta o ri wọn nidii ibajẹ tabi aburu kan, ko sẹni to fọwọ kan wọn, wara lawọn iyawo wọn n ta. Tori naa, ọrọ ilẹ yii ki i ṣe ti ikorira tabi ti ẹlẹyamẹya. Ṣugbọn akiyesi ti mo ṣe ni pe ijọba apapọ gan-an lo n ki ẹlẹyamẹya bọ ọrọ yii. Tẹ ẹ ba kiyesi i, Akeredolu ko ti i paṣẹ ọhun tan tijọba ti sare fesi, ti ileeṣẹ Aarẹ ti n sọ pe awọn o fara mọ aṣẹ yẹn. Wọn o tiẹ duro yiiri ẹ wo rara, pẹlu itara ni wọn fi fesi, itara ẹya, wọn o wo ti pe Government Reserved Forest la n sọrọ nipa ẹ yii. Teeyan ba pe nnkan ni “Reserved”, to si jẹ tijọba, ṣebi nnkan to gbọdọ ni ọwọ, to si maa leto ninu ni.


Tẹ ẹ ba kiyesi i, Akeredolu ko ti i paṣẹ ọhun tan tijọba ti sare fesi, ti ileeṣẹ Aarẹ ti n sọ pe awọn o fara mọ aṣẹ yẹn. Wọn o tiẹ duro yiiri ẹ wo rara, pẹlu itara ni wọn fi fesi, itara ẹya, wọn o wo ti pe Government Reserved Forest la n sọrọ nipa ẹ yii. Teeyan ba pe nnkan ni “Reserved”, to si jẹ tijọba, ṣebi nnkan to gbọdọ ni ọwọ, to si maa leto ninu ni. Ileeṣẹ aarẹ ko wo iyẹn, ọrọ pe ki wọn ma sọ awọn Fulani lẹnu ni wọn fi fesi pada. Iru nnkan bayii lo n ki awọn Miyetti Allah atawọn Fulani darandaran laya, tori wọn n ri atilẹyin ijọba ni wọn fi sọ ara wọn di aṣẹ-ma-lu, ẹran ọba. Awọn Miyẹtti Allah ti gba pe awọn kọja ofin, ohun ti wọn ba ṣe, aṣegbe ni, nigba tawọn adari wa ti gbe ẹya bori ofin, o ti bo ofin mọlẹ.


Ileeṣẹ aarẹ ko wo iyẹn, ọrọ pe ki wọn ma sọ awọn Fulani lẹnu ni wọn fi fesi pada. Iru nnkan bayii lo n ki awọn Miyetti Allah atawọn Fulani darandaran laya, tori wọn n ri atilẹyin ijọba ni wọn fi sọ ara wọn di aṣẹ-ma-lu, ẹran ọba. Awọn Miyẹtti Allah ti gba pe awọn kọja ofin, ohun ti wọn ba ṣe, aṣegbe ni, nigba tawọn adari wa ti gbe ẹya bori ofin, o ti bo ofin mọlẹ. Ara ohun to jẹ ki nnkan bajẹ de ibi to de yii niyẹn. Amọran temi, to yẹ ki gomina wa nipinlẹ Ọyọ di mu bayii ni pe, yatọ si awọn ipinnu ti wọn ti ṣe lati tubọ mu ki eto aabo gbopọn si i, o yẹ ki wọn ni awọn ọtẹlẹmuyẹ ti yoo maa ta ijọba lolobo. Wọn tun gbọdọ mọ bi wọn ṣe fẹẹ ṣakoso kiko ibọn wọlu.


Ara ohun to jẹ ki nnkan bajẹ de ibi to de yii niyẹn. Amọran temi, to yẹ ki gomina wa nipinlẹ Ọyọ di mu bayii ni pe, yatọ si awọn ipinnu ti wọn ti ṣe lati tubọ mu ki eto aabo gbopọn si i, o yẹ ki wọn ni awọn ọtẹlẹmuyẹ ti yoo maa ta ijọba lolobo. Wọn tun gbọdọ mọ bi wọn ṣe fẹẹ ṣakoso kiko ibọn wọlu. Iru ilu Igangan yii, ati agbegbe Ibarapa, ọna to wọ ibẹ pọ, o si sun mọ ẹnubode orileede mi-in, aimọye ọna lawọn ọdaran le gba wọlu ti wọn aa si ko nnkan ija wọle. O yẹ kijọba ṣiṣẹ lori iyẹn. O tun yẹ ki awọn agbofinro maa ṣakiyesi igbokegbodo awọn ajoji wọnyi latigbadegba, ki wọn si tete maa gbe igbesẹ.


Iru ilu Igangan yii, ati agbegbe Ibarapa, ọna to wọ ibẹ pọ, o si sun mọ ẹnubode orileede mi-in, aimọye ọna lawọn ọdaran le gba wọlu ti wọn aa si ko nnkan ija wọle. O yẹ kijọba ṣiṣẹ lori iyẹn. O tun yẹ ki awọn agbofinro maa ṣakiyesi igbokegbodo awọn ajoji wọnyi latigbadegba, ki wọn si tete maa gbe igbesẹ. Bii apẹẹrẹ, to ba jẹ nigba ti wọn pa Aborode ni gomina ti gbe iru igbesẹ to ṣẹṣẹ fẹẹ gbe yii ni, to ti da awọn Amọtẹkun siluu, soko, boya ọrọ yii iba ma de ibi to de yii. Ko yẹ ki wọn maa ki ọrọ oṣelu bọ ẹdun ọkan araalu, ki wọn maa ro pe awọn ti ko fẹ kijọba Makinde ṣaṣeyọri ni wọn n le Fulani kuro. Ki Gomina wa ma ṣe ri awọn ọdọ ilu Igangan bii ọlọtẹ tabi alatako.


Bii apẹẹrẹ, to ba jẹ nigba ti wọn pa Aborode ni gomina ti gbe iru igbesẹ to ṣẹṣẹ fẹẹ gbe yii ni, to ti da awọn Amọtẹkun siluu, soko, boya ọrọ yii iba ma de ibi to de yii. Ko yẹ ki wọn maa ki ọrọ oṣelu bọ ẹdun ọkan araalu, ki wọn maa ro pe awọn ti ko fẹ kijọba Makinde ṣaṣeyọri ni wọn n le Fulani kuro. Ki Gomina wa ma ṣe ri awọn ọdọ ilu Igangan bii ọlọtẹ tabi alatako. Ọpọ igba ni ijọba ki i mọ iyatọ laarin ẹni to n ta ko wọn, ṣugbọn ti ki i ṣe ọlọtẹ, awa ọdọ ilu Igangan ki i ṣe ọlọtẹ ijọba, Gomina wa ni Seyi Makinde, a gbaruku ti wọn nigba ti wọn n polongo ibo, awa la si dibo yan wọn sipo. Niṣe ni ki wọn jẹ ki ọrọ wa ta leti wọn, ki wọn ma ro pe boya awọn oloṣelu kan lo fẹẹ maa ti wa ṣiṣẹ, ko ri bẹẹ rara. Alaroye: Ki ni iha ti Ọba Aṣigangan kọ si gbogbo ọrọ yii?


Ọpọ igba ni ijọba ki i mọ iyatọ laarin ẹni to n ta ko wọn, ṣugbọn ti ki i ṣe ọlọtẹ, awa ọdọ ilu Igangan ki i ṣe ọlọtẹ ijọba, Gomina wa ni Seyi Makinde, a gbaruku ti wọn nigba ti wọn n polongo ibo, awa la si dibo yan wọn sipo. Niṣe ni ki wọn jẹ ki ọrọ wa ta leti wọn, ki wọn ma ro pe boya awọn oloṣelu kan lo fẹẹ maa ti wa ṣiṣẹ, ko ri bẹẹ rara. Alaroye: Ki ni iha ti Ọba Aṣigangan kọ si gbogbo ọrọ yii? ỌLADIRAN: Kabiyesi wa, Ọba Lasisi Adeoye, wa pẹlu awọn ara ilu, wọn si ṣepade pẹlu awọn kan, bemi o tiẹ si nibẹ. Ṣugbọn ọba ti jade fẹnu ara wọn sọ pe latigba yii lọ, awọn o fara mọ ohun tawọn Fulani n ṣe wọnyi. Ṣe ẹ mọ pe wọn ti dagba, awa ọdọ la ni ọjọ-ọla ilu, ohun tawọn le ṣe ni ki wọn ṣatilẹyin fun wa.


ỌLADIRAN: Kabiyesi wa, Ọba Lasisi Adeoye, wa pẹlu awọn ara ilu, wọn si ṣepade pẹlu awọn kan, bemi o tiẹ si nibẹ. Ṣugbọn ọba ti jade fẹnu ara wọn sọ pe latigba yii lọ, awọn o fara mọ ohun tawọn Fulani n ṣe wọnyi. Ṣe ẹ mọ pe wọn ti dagba, awa ọdọ la ni ọjọ-ọla ilu, ohun tawọn le ṣe ni ki wọn ṣatilẹyin fun wa. Tẹlẹtẹlẹ, nigbakan ri, gbogbo wa la fẹhonu han si kabiyesi pe wọn o tiẹ ṣe bii ẹni pe wọn ri iya to n jẹ araalu, to si da bii ẹni pe wọn fẹẹ fì si ọdọ Seriki nigba yẹn. Ṣugbọn iyẹn ti kọja, ọba wa wa lẹyin wa digbi lasiko yii. Alaroye: Ki lẹ tun ro pe ijọba le ṣe lafikun si i?


Tẹlẹtẹlẹ, nigbakan ri, gbogbo wa la fẹhonu han si kabiyesi pe wọn o tiẹ ṣe bii ẹni pe wọn ri iya to n jẹ araalu, to si da bii ẹni pe wọn fẹẹ fì si ọdọ Seriki nigba yẹn. Ṣugbọn iyẹn ti kọja, ọba wa wa lẹyin wa digbi lasiko yii. Alaroye: Ki lẹ tun ro pe ijọba le ṣe lafikun si i? ỌLADIRAN: Seriki o parọ pe awọn oniluu kan wa ti wọn le maa ṣonigbọwọ fun awọn Fulani apaayan naa. Oun naa lo mọ awọn wọnyẹn, oun naa lo n lo wọn. Ṣe bi iku ile o ba si pa ni, wọn ni t’ode ko le pa ni.


ỌLADIRAN: Seriki o parọ pe awọn oniluu kan wa ti wọn le maa ṣonigbọwọ fun awọn Fulani apaayan naa. Oun naa lo mọ awọn wọnyẹn, oun naa lo n lo wọn. Ṣe bi iku ile o ba si pa ni, wọn ni t’ode ko le pa ni. Ara ibi ti ijọba tun ni lati tanna wo niyẹn. Bi mo ṣẹ sọ lẹẹkan, ki i ṣe gbogbo Fulani ni ko daa. Bẹẹ naa lo ṣe jẹ pe kan-n-da inu irẹsi wa ninu awọn Yoruba naa, ti wọn le maa gbabọde.


Ara ibi ti ijọba tun ni lati tanna wo niyẹn. Bi mo ṣẹ sọ lẹẹkan, ki i ṣe gbogbo Fulani ni ko daa. Bẹẹ naa lo ṣe jẹ pe kan-n-da inu irẹsi wa ninu awọn Yoruba naa, ti wọn le maa gbabọde. Ṣugbọn Seriki to sọ ọ naa lo le ran awọn agbofinro lọwọ. Bi ijọba ba tete bẹrẹ iwadii, ti wọn fimu finlẹ daadaa, wọn aa le mọ awọn ọmọ oniluu ti wọn n ṣe wọlewọde pẹlu Seriki yii, tabi ti wọn jọ da nnkan pọ, wọn aa si le gbe igbesẹ to yẹ lori wọn. Ohun mi-in tun ni pe kijọba ṣiṣẹ lori awọn ile akọku ati iṣẹ aṣepati (abandoned projects) to wa kaakiri awọn igberiko ati igbo agbegbe yii.


Ṣugbọn Seriki to sọ ọ naa lo le ran awọn agbofinro lọwọ. Bi ijọba ba tete bẹrẹ iwadii, ti wọn fimu finlẹ daadaa, wọn aa le mọ awọn ọmọ oniluu ti wọn n ṣe wọlewọde pẹlu Seriki yii, tabi ti wọn jọ da nnkan pọ, wọn aa si le gbe igbesẹ to yẹ lori wọn. Ohun mi-in tun ni pe kijọba ṣiṣẹ lori awọn ile akọku ati iṣẹ aṣepati (abandoned projects) to wa kaakiri awọn igberiko ati igbo agbegbe yii. Apẹẹrẹ kan ni ti iṣẹ Adamond to wa lọna Eehu, iyẹn lọna to lọ si abule Abidioki, ka too maa lọ si Ẹlẹkọọkan. Ileewosan ni wọn fẹẹ fi kọ tẹlẹ, ki wọn too gbagbe ẹ latọdun yii wa. Bawọn Fulani ṣe sọ ibẹ di ibuba wọn niyẹn.


Apẹẹrẹ kan ni ti iṣẹ Adamond to wa lọna Eehu, iyẹn lọna to lọ si abule Abidioki, ka too maa lọ si Ẹlẹkọọkan. Ileewosan ni wọn fẹẹ fi kọ tẹlẹ, ki wọn too gbagbe ẹ latọdun yii wa. Bawọn Fulani ṣe sọ ibẹ di ibuba wọn niyẹn. Igba ti Sunday Igboho wa laṣiiri too to, igba yẹn lawọn eeyan too laya lati de ibẹ, nigba tawọn Fulani ri wọn, wọn sa lọ ni. Oriṣiiriṣii nnkan ija ti wọn fi n ṣọṣẹ lo kun ibẹ. Iru awọn ile akọku, awoku, ti wọn sọ di ibuba wọnyi wa kaakiri awọn igbo ati oko wa, o yẹ kijọba ṣe nnkan nipa ẹ. Nnkan mi-in ni ti awọn igbo agbegbe Ibarapa.


Igba ti Sunday Igboho wa laṣiiri too to, igba yẹn lawọn eeyan too laya lati de ibẹ, nigba tawọn Fulani ri wọn, wọn sa lọ ni. Oriṣiiriṣii nnkan ija ti wọn fi n ṣọṣẹ lo kun ibẹ. Iru awọn ile akọku, awoku, ti wọn sọ di ibuba wọnyi wa kaakiri awọn igbo ati oko wa, o yẹ kijọba ṣe nnkan nipa ẹ. Nnkan mi-in ni ti awọn igbo agbegbe Ibarapa. Ilẹ Ibarapa gbooro gidi, titi lọọ fi de Ijio ati Iwere-Ile. Awọn kan ti wọn ti ṣọdẹ lọ sinu awọn igbo yii maa n royin bi wọn ṣe n ba ori ati ẹya ara eeyan pade lawọn ibi kan, to jẹ awọn Fulani ti sọ ibẹ ni ibuba wọn. Kijọba ṣeto fawọn Amọtẹkun atawọn ọdẹ lati fọ awọn igbo wọnyi.


Ilẹ Ibarapa gbooro gidi, titi lọọ fi de Ijio ati Iwere-Ile. Awọn kan ti wọn ti ṣọdẹ lọ sinu awọn igbo yii maa n royin bi wọn ṣe n ba ori ati ẹya ara eeyan pade lawọn ibi kan, to jẹ awọn Fulani ti sọ ibẹ ni ibuba wọn. Kijọba ṣeto fawọn Amọtẹkun atawọn ọdẹ lati fọ awọn igbo wọnyi. Alaroye: Ki ni ilu n ṣe lati dena boya awọn Fulani yii le fẹẹ gbẹsan? ỌLADIRAN: Lara ẹ ni awọn igbesẹ ti gomina wa ti gbe yẹn, wọn lawọn maa fi awọn ẹṣọ Amọtẹkun bii igba (200) sọwọ si Oke-Ogun, ko yẹ kiyẹn pẹ rara. Gẹgẹ bii ilu, ilu ti ṣofin konilegbele tiwa niluu, pe kawọn eeyan ma ṣe kọja aago mẹsan-an alẹ nita, ko le ṣee ṣe fawọn agbofinro lati ṣiṣẹ ni gbogbo oru.


Alaroye: Ki ni ilu n ṣe lati dena boya awọn Fulani yii le fẹẹ gbẹsan? ỌLADIRAN: Lara ẹ ni awọn igbesẹ ti gomina wa ti gbe yẹn, wọn lawọn maa fi awọn ẹṣọ Amọtẹkun bii igba (200) sọwọ si Oke-Ogun, ko yẹ kiyẹn pẹ rara. Gẹgẹ bii ilu, ilu ti ṣofin konilegbele tiwa niluu, pe kawọn eeyan ma ṣe kọja aago mẹsan-an alẹ nita, ko le ṣee ṣe fawọn agbofinro lati ṣiṣẹ ni gbogbo oru. Bawo ni aabo lọna oko ṣe ri lasiko yii fawọn agbẹ? Awọn to loko etile nikan ni wọn ṣi le lọ soko wọn lasiko yii, awọn yẹn naa o si gbọdọ da lọ, wọn gbọdọ to mẹta si mẹrin, ki wọn kọwọọrin lọ ni, tori awọn Fulani buruku kan ṣi le fara pamọ sinu igbo. Ni ti awọn to loko sọna iwaju, tabi awọn ti wọn fẹẹ lọọ mu ire oko wọn, a ti sọ fun wọn pe ki kaluku ṣi ṣera ro na, ki eruku rogbodiyan yii tubọ lọ silẹ daadaa, ifura loogun agba, oju si lalakan fi n sọ ori.


Bawo ni aabo lọna oko ṣe ri lasiko yii fawọn agbẹ? Awọn to loko etile nikan ni wọn ṣi le lọ soko wọn lasiko yii, awọn yẹn naa o si gbọdọ da lọ, wọn gbọdọ to mẹta si mẹrin, ki wọn kọwọọrin lọ ni, tori awọn Fulani buruku kan ṣi le fara pamọ sinu igbo. Ni ti awọn to loko sọna iwaju, tabi awọn ti wọn fẹẹ lọọ mu ire oko wọn, a ti sọ fun wọn pe ki kaluku ṣi ṣera ro na, ki eruku rogbodiyan yii tubọ lọ silẹ daadaa, ifura loogun agba, oju si lalakan fi n sọ ori. A gbagbọ pe igba ọtun ti bẹrẹ bayii, omi alaafia yoo si tubọ toro fun wa mu lagbara Ọlọrun. CAPTION


A gbagbọ pe igba ọtun ti bẹrẹ bayii, omi alaafia yoo si tubọ toro fun wa mu lagbara Ọlọrun. CAPTION


Ọwọ tẹ afurasi ajọmọgbe l’Ado-Ekiti, oriṣiiriṣii nnkan ni wọn ba lọwọ rẹ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ileeṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ obinrin kan, Abilekọ Kazeem Tawa, ti wọn fẹsun kan pe o fẹẹ ji awọn ọmọdebinrin mẹta kan gbe lagbegbe Bank Road, niluu Ado-Ekiti, lọsẹ to kọja. Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja, gan-an lọwọ tẹ Tawa lasiko to n ko awọn ọmọ naa lọ, tawọn eeyan agbegbe ọhun si fura si i. Nigba ti alaye rẹ ko jọ ara wọn lọrọ naa di nnkan mọ ọn lọwọ, kawọn ẹṣọ alaabo too mu un. Ẹnikan to n gbe lagbegbe tiṣẹlẹ ọhun ti waye, iyẹn adugbo kan to wa lẹyin ileepo NNPC, sọ pe ṣe lobinrin naa n ko awọn ọmọ ọhun lati inu igbo kan si ekeji lasiko to fẹẹ dọgbọn ko wọn lọ, irin ẹsẹ ẹ lo si jẹ kawọn eeyan fura si i nitori o jọ pe ẹru n ba a. Lasiko ti wọn da ibeere bo o lo han gbangba pe awọn ọmọ naa ko tiẹ mọ ọn ri, eyi lo jẹ kawọn ẹṣọ alaabo tete lọọ fi panpẹ ọba gbe e, kawọn eeyan ma baa lu u pa. Alukoro ọlọpaa Ekiti, ASP Sunday Abutu, ṣalaye pe ọmọleewe lawọn ọmọ naa, alaye ti wọn si ṣe ni pe obinrin naa sọ pe kawọn ba oun gbe ẹru, awọn ko si kọkọ da a lohun, ṣugbọn nigba to ya lawọn ko mọ nnkan to n ṣẹlẹ mọ. Abutu ni, ‘‘Awọn mẹkaniiki kan to wa nitosi ni wọn fura si Tawa, nigba ti wọn si beere ọrọ lọwọ ẹ, o ni awọn ọmọ oun ni. Nnkan pada yiwọ fun un nigba tawọn ọmọ naa sọ pe awọn ko mọ ọn ri. ‘‘Nigba ti ẹka to n gbogun ti ijinigbe nileeṣẹ ọlọpaa n fọrọ wa afurasi yii lẹnu wo, alaye ẹ ko nitumọ, bẹẹ ni ko le sọ nnkan to n ṣe lagbegbe tọwọ ti tẹ ẹ ati idi to fi ko awọn ọmọdebinrin ọhun.’’ Alukoro naa ni oriṣiiriṣii nnkan bii oogun abẹnugọngọ, bata ọmọde ati tagba, awọn nnkan jijẹ ati mimu atawọn nnkan mi-in lawọn ri lọwọ obinrin naa.


Abutu ni, ‘‘Awọn mẹkaniiki kan to wa nitosi ni wọn fura si Tawa, nigba ti wọn si beere ọrọ lọwọ ẹ, o ni awọn ọmọ oun ni. Nnkan pada yiwọ fun un nigba tawọn ọmọ naa sọ pe awọn ko mọ ọn ri. ‘‘Nigba ti ẹka to n gbogun ti ijinigbe nileeṣẹ ọlọpaa n fọrọ wa afurasi yii lẹnu wo, alaye ẹ ko nitumọ, bẹẹ ni ko le sọ nnkan to n ṣe lagbegbe tọwọ ti tẹ ẹ ati idi to fi ko awọn ọmọdebinrin ọhun.’’ Alukoro naa ni oriṣiiriṣii nnkan bii oogun abẹnugọngọ, bata ọmọde ati tagba, awọn nnkan jijẹ ati mimu atawọn nnkan mi-in lawọn ri lọwọ obinrin naa. Ẹwẹ, ọkọ meji lawọn ọlọpaa gbe wa si agbegbe iṣẹlẹ ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee, ṣe ni wọn si de Tawa lọwọ ati ẹsẹ nigba to n mu wọn kaakiri awọn igbo to wa nibi tọwọ ti tẹ ẹ.


Ẹwẹ, ọkọ meji lawọn ọlọpaa gbe wa si agbegbe iṣẹlẹ ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee, ṣe ni wọn si de Tawa lọwọ ati ẹsẹ nigba to n mu wọn kaakiri awọn igbo to wa nibi tọwọ ti tẹ ẹ.


Ko pẹ ti Lekan atọrẹ ẹ tẹwọn de ni wọn tun lọọ jale l’Abẹokuta, ladajọ ba ni ki wọn pada sibi ti wọn ti n bọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta ‘Lẹyin ti aridaju ti fi han pe ẹ jẹbi ẹsun ti a fi kan yin, a oo yẹgi mọ yin lọrun titi ti ẹmi yoo fi bọ lara yin. K’Ọlọrun ṣaanu fun yin’ Bayii ni Adajọ Ayọkunle Rotimi-Balogun, ti ile-ẹjọ giga ilu Abẹokuta, sọ lọsẹ to kọja yii nipa awọn ọkunrin meji kan, Lekan Akinọla, ẹni ogoji ọdun ati Dare Ṣowumi, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn, ti wọn fẹsun idigunjale kan. Bẹẹ, awọn mejeeji ki i ṣe ẹlẹṣẹ igba akọkọ, wọn ti ṣẹwọn ri ki wọn too tun lọọ digunjale, ti ọwọ si ba wọn. Agbẹnusọ ijọba, Agbẹjọrọ agba Oluwabunmi Akinọla, ṣalaye fun kootu pe ile Oloye Derin Adebiyi ni awọn meji yii ti digunjale lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kin-in-ni, ọdun 2019, ni deede aago meji ku iṣẹju marun-un, loru. O ni ile naa wa lojule kejilelọgbọn, Legislative Quarters, Ibara, Abẹokuta. Agbẹnusọ ijọba tẹsiwaju pe Lekan ati Dare gba miliọnu meji aabọ naira lọwọ Oloye Adebiyi, wọn ko aago ọwọ mẹfa, ṣeeni ọrun to jẹ goolu delẹ; marun-un, foonu mẹta, ṣaaja to n lo oorun (Solar charger) ati kọkọrọ ọkọ ayọkẹlẹ Camry kan. Akinọla fi to kootu leti pe ọdun 2018 ni wọn ṣẹṣẹ fi awọn olujẹjọ meji yii silẹ lọgba ẹwọn, lẹyin ti iwa arufin wọn gbe wọn debẹ. Bi wọn ṣe jade ni wọn tun lọọ ja Oloye Derin lole loṣu kin-in-ni, ọdun 2019.


O ni ile naa wa lojule kejilelọgbọn, Legislative Quarters, Ibara, Abẹokuta. Agbẹnusọ ijọba tẹsiwaju pe Lekan ati Dare gba miliọnu meji aabọ naira lọwọ Oloye Adebiyi, wọn ko aago ọwọ mẹfa, ṣeeni ọrun to jẹ goolu delẹ; marun-un, foonu mẹta, ṣaaja to n lo oorun (Solar charger) ati kọkọrọ ọkọ ayọkẹlẹ Camry kan. Akinọla fi to kootu leti pe ọdun 2018 ni wọn ṣẹṣẹ fi awọn olujẹjọ meji yii silẹ lọgba ẹwọn, lẹyin ti iwa arufin wọn gbe wọn debẹ. Bi wọn ṣe jade ni wọn tun lọọ ja Oloye Derin lole loṣu kin-in-ni, ọdun 2019. O ṣalaye pe Sango-Ọta lọwọ ti ba Lekan lọjọ naa lẹyin to jale nile oloye yii tan, to n pada lọ sile. Ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta naira (600,000) lo ni wọn ba lara ẹ, pẹlu diẹ ninu awọn dukia ti wọn ji nile oloye yii. Mimu ti wọn mu un naa lo ṣatọna bi ọwọ ṣe ba Dare pẹlu, ti wọn fi bẹrẹ ẹjọ latigba naa, ki ile-ẹjọ giga too fori ẹ ti sibi iku fun wọn lọjọ Iṣẹgun to kọja.


O ṣalaye pe Sango-Ọta lọwọ ti ba Lekan lọjọ naa lẹyin to jale nile oloye yii tan, to n pada lọ sile. Ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta naira (600,000) lo ni wọn ba lara ẹ, pẹlu diẹ ninu awọn dukia ti wọn ji nile oloye yii. Mimu ti wọn mu un naa lo ṣatọna bi ọwọ ṣe ba Dare pẹlu, ti wọn fi bẹrẹ ẹjọ latigba naa, ki ile-ẹjọ giga too fori ẹ ti sibi iku fun wọn lọjọ Iṣẹgun to kọja. Bo tilẹ jẹ pe titi ti wọn fi pari ẹjọ naa lawọn eeyan yii n sọ pe awọn ko jẹbi, kootu fidi ẹ mulẹ pe awọn nnkan ija bii ibọn ati ada ti wọn ko wọle oloye, ti wọn si ko hilahilo ba awọn eeyan ibẹ, ti wọn tun ja wọn lole, lodi si ofin orilẹ-ede yii, paapaa, ofin to ni eeyan ko gbọdọ ni nnkan ọṣẹ lọwọ, ati eyi to lodi si fifọle onile jale.


Bo tilẹ jẹ pe titi ti wọn fi pari ẹjọ naa lawọn eeyan yii n sọ pe awọn ko jẹbi, kootu fidi ẹ mulẹ pe awọn nnkan ija bii ibọn ati ada ti wọn ko wọle oloye, ti wọn si ko hilahilo ba awọn eeyan ibẹ, ti wọn tun ja wọn lole, lodi si ofin orilẹ-ede yii, paapaa, ofin to ni eeyan ko gbọdọ ni nnkan ọṣẹ lọwọ, ati eyi to lodi si fifọle onile jale.


Agunbanirọ yii yoo ṣẹwọn o, oyinbo lo lu ni jibiti owo nla ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Agunbanirọ kan, Sam Abiọla, lajọ to n gbogun tiwa jibiti, EFCC, nipinlẹ Kwara, wọ lọ sile-ẹjọ giga ilu Ilọrin, lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, fẹsun ṣiṣe jibiti ori ẹrọ ayelujara. Abiọla, to n sirinlu nipinlẹ Kogi, laarin oṣu keje si ikẹsan-an, ọdun 2019, lo ayederu orukọ oyinbo obinrin, Missie Bonie, ati nọmba foonu kan; +19287060683, lati fi tan ọkunrin oyinbo kan torukọ rẹ n jẹ, Rick, pe oun nifẹẹ rẹ, to si gba ọgọrun-un marun-un dọla lọwọ onitọhun. Nigba tile-ẹjọ ka ẹsun rẹ si i leti, olujẹjọ naa loun jẹbi. Bakan naa, afurasi kan, Adebiyi Sọdiq, foju bale-ẹjọ fẹsun kan naa. Adebiyi to n pe ara rẹ ni ‘Maria Monica’ oyinbo alawọ funfun, ninu oṣu kẹjọ, ọdun 2020, lo ikanni gmail kan; terrellwhite856@gmail.com, lati maa fi gba owo lọwọ ẹnikan to n jẹ Manny. Olujẹjọ ọhun naa gba pe loootọ loun jẹbi ẹsun naa.


Bakan naa, afurasi kan, Adebiyi Sọdiq, foju bale-ẹjọ fẹsun kan naa. Adebiyi to n pe ara rẹ ni ‘Maria Monica’ oyinbo alawọ funfun, ninu oṣu kẹjọ, ọdun 2020, lo ikanni gmail kan; terrellwhite856@gmail.com, lati maa fi gba owo lọwọ ẹnikan to n jẹ Manny. Olujẹjọ ọhun naa gba pe loootọ loun jẹbi ẹsun naa. Agbẹjọro ijọba, Ọgbẹni O.B Akinṣọla, pe ẹlẹrii kan, Ali Mohammed, oṣiṣẹ ajọ EFCC siwaju ile-ẹjọ lati ṣalaye bi ẹjọ naa ṣe lọ. Mohammed ṣalaye pe agbegbe ilu Ọffa lawọn ti mu awọn afurasi naa. O ni ẹnikan to forukọ bo ara rẹ laṣiri lo kọwe sileeṣẹ awọn, to si ta awọn lolobo nipa ohun ti wọn n ṣe.


Agbẹjọro ijọba, Ọgbẹni O.B Akinṣọla, pe ẹlẹrii kan, Ali Mohammed, oṣiṣẹ ajọ EFCC siwaju ile-ẹjọ lati ṣalaye bi ẹjọ naa ṣe lọ. Mohammed ṣalaye pe agbegbe ilu Ọffa lawọn ti mu awọn afurasi naa. O ni ẹnikan to forukọ bo ara rẹ laṣiri lo kọwe sileeṣẹ awọn, to si ta awọn lolobo nipa ohun ti wọn n ṣe. Ni ti Sọdiq, Agbefọba, Sẹsan Ọla, pe oṣiṣẹ EFCC, Eze Uchenna, lati ṣalaye bi ẹjọ naa ṣe jẹ. Iyẹn ko awọn ẹri to daju silẹ, eyi to fi han pe loootọ afurasi naa lọwọ ninu jibiti ori intanẹẹti. Adajọ Adenikẹ Akinpẹlu sun idajọ si ọjọ kọkanla, oṣu keji, ọdun yii.


Ni ti Sọdiq, Agbefọba, Sẹsan Ọla, pe oṣiṣẹ EFCC, Eze Uchenna, lati ṣalaye bi ẹjọ naa ṣe jẹ. Iyẹn ko awọn ẹri to daju silẹ, eyi to fi han pe loootọ afurasi naa lọwọ ninu jibiti ori intanẹẹti. Adajọ Adenikẹ Akinpẹlu sun idajọ si ọjọ kọkanla, oṣu keji, ọdun yii.


Awọn eeyan ṣedaro Momoh, minisita eto iroyin tẹlẹ to ku

Awọn eeyan nla nla lorileede yii ti n ranṣẹ ibanikẹdun si mọlẹbi ọkan pataki ninu ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC, to tun je minisita feto iroyin tẹlẹ nilẹ wa, lasiko iṣejọba Ọgagun Ibrahim Babangida, Ọmọọba Tony Momoh, to jade laye lẹni ọdun mọkanlelọgọrin. Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni ọkunrin naa mi imi ikẹyin ni oṣibitu alaadani kan niluu Abuja. Ọkunrin ọmọ bibi ipinlẹ Kogi yii ni minisita fun eto iroyin lasiko isakoso Babangida. Awọn ọmọ Naijiria ko si ni i gbagbe ọkunrin naa bọrọ pẹlu ọrọ kan to maa n sọ lasiko ti wọn n ṣe ipolongo ibo fun Buhari pe ‘Ẹ sọ wa loko pa ti a ko ba ṣe ijọba daadaa ta a ba debẹ’’ Ọjọ kẹtandinlọgbọ, oṣu kẹrin, ọdun 1939, ni wọn bi ọkunrin ọmọ bibi ilu Auchi, nipinlẹ Edo, to wa lati idile ọmọba yii. Oniroyin to dangajia ni, o tun jẹ agbẹjọro, bẹẹ lo si jẹ oloṣelu. O ti ṣiṣẹ lawọn ileeṣẹ iweeroyin to lorukọ kaakiri ilẹ wa atawọn ileeṣẹ nla nla mi-in.


Awọn ọmọ Naijiria ko si ni i gbagbe ọkunrin naa bọrọ pẹlu ọrọ kan to maa n sọ lasiko ti wọn n ṣe ipolongo ibo fun Buhari pe ‘Ẹ sọ wa loko pa ti a ko ba ṣe ijọba daadaa ta a ba debẹ’’ Ọjọ kẹtandinlọgbọ, oṣu kẹrin, ọdun 1939, ni wọn bi ọkunrin ọmọ bibi ilu Auchi, nipinlẹ Edo, to wa lati idile ọmọba yii. Oniroyin to dangajia ni, o tun jẹ agbẹjọro, bẹẹ lo si jẹ oloṣelu. O ti ṣiṣẹ lawọn ileeṣẹ iweeroyin to lorukọ kaakiri ilẹ wa atawọn ileeṣẹ nla nla mi-in. Latigba ti wọn ti kede iku ọkunrin naa ni awọn eeyan nla nla lawujọ, awọn oloṣelu atawọn afẹnifẹre ti n ranṣẹ ibanikẹdun si mọlẹbi ọkunrin oloṣelu naa.


Latigba ti wọn ti kede iku ọkunrin naa ni awọn eeyan nla nla lawujọ, awọn oloṣelu atawọn afẹnifẹre ti n ranṣẹ ibanikẹdun si mọlẹbi ọkunrin oloṣelu naa.


Ṣeyi Makinde sabẹwo ibanikẹdun si mọlebi obinrin ti Fulani darandaran ṣa ọmọ rẹ pa n’Igangan

Jide Alabi Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, ti ṣabewo ibanikẹdun si idile awọn ti wọn padanu ẹmi wọn lasiko tawọn Fulani darandaran n ṣoro bii agbọ ladugbo Ibarapa. Ọkan ninu awọn mọlẹbi ti Makinde ṣabẹwo si ni Abilẹkọ Idowu Bababrinde, ẹni ti awọn Fulani darandaran yinbọn pa ọkan ninu awọn ọmọ rẹ. Bakan naa ni gomina ni awọn tun ṣabẹwo sile Alaaji Azeez Aborode to jẹ baba fun Dokita Fatai Aborode tawọn Fulani pa nipakupa lasiko to n ti oko rẹ bọ laipẹ yii. Gomina ba wọn kẹdun, o si ṣadura fun wọn pe Ọlọrun yoo rọ wọn loju.


2022: Ṣẹgun Oni ṣi ọfiisi ipolongo l’Ekiti, o ni dandan ni ki APC lọ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Pẹlu bi ibo gomina ipinlẹ Ekiti ṣe ku ọdun kan ati oṣu diẹ, Gomina ipinlẹ naa tẹlẹ, Oloye Ṣẹgun Oni, ti ṣi ọfiisi ipolongo siluu Ado-Ekiti, o si ti ṣeleri pe dandan ni ki ẹgbẹ oṣelu All Progessives Congress (APC) lọ. Lọjọ Aje, ,Mọnde, oni, ni Oni ṣi ọfiisi naa to pe ni ‘Ile Mọlẹbi PDP’ sagbegbe Adebayọ, nibi tawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu People’s Democratic Party (PDP) ti kora jọ. Nigba to n kede erongba ẹ lati dupo gomina lọdun 2022, Oni ṣalaye pe oun yoo ṣiṣẹ pọ pẹlu araalu, Ayọdele Fayoṣe toun naa jẹ gomina Ekiti tẹlẹ ati Sẹnetọ Biọdun Olujimi lati gbajọba lọwọ APC. Oni ni ti nnkan ko ba yipada, oun yoo dupo gomina ti Ọlọrun ba fẹ, ati pe APC to wa lori aleefa bayii ko lagbara to bi wọn ṣe rọ. ‘‘PDP Ekiti ko bẹru ẹgbẹ to n ṣejọba lọwọ tabi agbara ijọba apapọ ti wọn ni. Lasiko kan ninu itan ilẹ yii, PDP lo n ṣejọba, ṣugbọn awọn ọmọ Naijiria yi ọkan wọn pada, wọn si dibo fun APC ni 2015.


Oni ni ti nnkan ko ba yipada, oun yoo dupo gomina ti Ọlọrun ba fẹ, ati pe APC to wa lori aleefa bayii ko lagbara to bi wọn ṣe rọ. ‘‘PDP Ekiti ko bẹru ẹgbẹ to n ṣejọba lọwọ tabi agbara ijọba apapọ ti wọn ni. Lasiko kan ninu itan ilẹ yii, PDP lo n ṣejọba, ṣugbọn awọn ọmọ Naijiria yi ọkan wọn pada, wọn si dibo fun APC ni 2015. ‘‘Tẹ ẹ ba wo nnkan tawọn eeyan n sọ nigboro lasiko yii, wọn ti yi ọkan wọn pada. Awọn araalu ko fẹ APC mọ lẹyin iṣejọba Fayẹmi.’’ Agba oloṣelu naa ni ko sẹni ti ko le fidi-rẹmi lasiko ibo nitori bi Donald Trump ṣe lagbara to, o ja walẹ ni. O ni oun fi eyi fa awọn oloṣelu leti, ki ẹnikẹni ma ṣe gbero magomago ibo kankan mọ nitori iru igbesẹ bẹẹ ki i pẹ.


‘‘Tẹ ẹ ba wo nnkan tawọn eeyan n sọ nigboro lasiko yii, wọn ti yi ọkan wọn pada. Awọn araalu ko fẹ APC mọ lẹyin iṣejọba Fayẹmi.’’ Agba oloṣelu naa ni ko sẹni ti ko le fidi-rẹmi lasiko ibo nitori bi Donald Trump ṣe lagbara to, o ja walẹ ni. O ni oun fi eyi fa awọn oloṣelu leti, ki ẹnikẹni ma ṣe gbero magomago ibo kankan mọ nitori iru igbesẹ bẹẹ ki i pẹ. O waa ni ifọwọsowọpọ ati ifẹ loun mu wa bayii, ki onikaluku fi ootọ inu ṣe oṣelu to wa lode bayii ko le jẹ ọna abayọ si awọn iṣoro to wa nilẹ.


O waa ni ifọwọsowọpọ ati ifẹ loun mu wa bayii, ki onikaluku fi ootọ inu ṣe oṣelu to wa lode bayii ko le jẹ ọna abayọ si awọn iṣoro to wa nilẹ.


Awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti pa Sọmọri, ogbologboo ọmọ ẹgbẹ okunkun to n paayan  kiri

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Titan ti de ba gende-kunrin kan, Owolabi Oludipẹ, ti wọn n pe ni Sọmọri, ẹni ti wọn ni ogbologboo ọmọ ẹgbẹ okunkun ni i ṣe nipinlẹ Ogun. Niṣe loun atawọn ẹgbẹ ẹ kọju ija sawọn ọlọpaa lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kin-in-ni, l’Odogbolu, nibẹ ni wọn ti n yinbọn mọ Sọmọri, lo ba dagbere faye. Awọn ọlọpaa ti n wa Sọmọri tẹlẹ, gẹgẹ bi Alukoro wọn nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, ṣe wi. Afi bi wọn ṣe ri i lagbegbe Ita-Ado, l’Odogbolu, lọjọ Sannde naa, lasiko toun atawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun Aye to n ṣe n gbiyanju lati fajangbọn laduugbo naa. Awọn kan ni wọn ta awọn ọlọpaa lolobo pe ọkunrin yii atawọn ẹgbẹ ẹ tun ti fẹẹ bẹrẹ wahala wọn, n ni DPO Odogbolu fi ko awọn ọmọọṣẹ rẹ lọ sibẹ. Bi wọn ṣe ri awọn ọlọpaa ni wọn bẹrẹ si i yinbọn si awọn agbofinro naa, bo ṣe di pe awọn iyẹn naa rọjo ibọn fun wọn pada niyẹn.


Afi bi wọn ṣe ri i lagbegbe Ita-Ado, l’Odogbolu, lọjọ Sannde naa, lasiko toun atawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun Aye to n ṣe n gbiyanju lati fajangbọn laduugbo naa. Awọn kan ni wọn ta awọn ọlọpaa lolobo pe ọkunrin yii atawọn ẹgbẹ ẹ tun ti fẹẹ bẹrẹ wahala wọn, n ni DPO Odogbolu fi ko awọn ọmọọṣẹ rẹ lọ sibẹ. Bi wọn ṣe ri awọn ọlọpaa ni wọn bẹrẹ si i yinbọn si awọn agbofinro naa, bo ṣe di pe awọn iyẹn naa rọjo ibọn fun wọn pada niyẹn. Nibi ija naa ni ibọn ti ba olori ogun awọn ẹgbẹ okunkun, Sọmọri. Awọn ọlọpaa gbe e lọ sọsibitu, ṣugbọn o ku nibi to ti n gba itọju lọwọ. Awọn mi-in naa fara gbọta ninu awọn ọmọ ogun ẹ, wọn gbe ọta ibọn sa lọ.


Nibi ija naa ni ibọn ti ba olori ogun awọn ẹgbẹ okunkun, Sọmọri. Awọn ọlọpaa gbe e lọ sọsibitu, ṣugbọn o ku nibi to ti n gba itọju lọwọ. Awọn mi-in naa fara gbọta ninu awọn ọmọ ogun ẹ, wọn gbe ọta ibọn sa lọ. Sọmọri yii ni wọn lo pa Runṣewe Ṣẹgun, oṣiṣẹ ajọ Sifu Difẹnsi, lọjọ kẹrinla, oṣu keji, ọdun 2020, ati Sunday Kayọde Adegbuyi, ẹni to pa lọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji, ọdun 2020. Bakan naa ni wọn lo tun pa Shoyọmbọ Sanyaolu Fakọya, ẹni to jẹ olori ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ, lọjọ kọkanla, oṣu kọkanla, ọdun 2020, kan naa, nibi ti wọn ti n ja ija agba. Awọn ọlọpaa sọ pe gbogbo ipaniyan yii ni Sọmọri jẹwọ ẹ pe oun ṣe nigba to n gba itọju lọwọ lọsibitu, wọn lo jẹwọ ẹṣẹ rẹ ko too ku.


Sọmọri yii ni wọn lo pa Runṣewe Ṣẹgun, oṣiṣẹ ajọ Sifu Difẹnsi, lọjọ kẹrinla, oṣu keji, ọdun 2020, ati Sunday Kayọde Adegbuyi, ẹni to pa lọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji, ọdun 2020. Bakan naa ni wọn lo tun pa Shoyọmbọ Sanyaolu Fakọya, ẹni to jẹ olori ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ, lọjọ kọkanla, oṣu kọkanla, ọdun 2020, kan naa, nibi ti wọn ti n ja ija agba. Awọn ọlọpaa sọ pe gbogbo ipaniyan yii ni Sọmọri jẹwọ ẹ pe oun ṣe nigba to n gba itọju lọwọ lọsibitu, wọn lo jẹwọ ẹṣẹ rẹ ko too ku. Ni bayii, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti paṣẹ pe ki wọn wa awọn yooku ninu ẹgbẹ okunkun naa ri, iyẹn awọn to sa lọ. Bẹẹ lo gboriyin fawọn ọlọpaa to mu Sọmọri balẹ, o ki wọn ku iṣẹ takuntakun.


Ni bayii, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti paṣẹ pe ki wọn wa awọn yooku ninu ẹgbẹ okunkun naa ri, iyẹn awọn to sa lọ. Bẹẹ lo gboriyin fawọn ọlọpaa to mu Sọmọri balẹ, o ki wọn ku iṣẹ takuntakun.


Fidio:  Ẹyin ara Yewa, nipinlẹ Ogun, ẹ ku amojuba Sunday Igboho

O da bii pe akikanju ọmọ Yoruba to le awọn Fulani darandaran kuro niluu Igangan, nipinlẹ Ọyọ nni, Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho, ti n mu ileri rẹ ṣẹ pe gbogbo ilẹ Yoruba pata loun yoo de lori ọrọ awọn Fulani darandaran yii lati ri i pe wọn ko aasa wọn kuro lawọn ilẹ YorubaỌkunrin ti gbogbo eeyan n pe ni asajẹ-ma-ṣẹ yii ti mu ileri naa ṣẹ pẹlu bo ṣe ṣe abẹwo si ilẹ Yewa, nipinle Ogun, lọdọ awọn agbe ti awọn ṣọja lu lalubami nitori wọn ko gba awọn Fulani darandaran laaye lati fi maaluu jẹ oko wọn.


Ẹyin ara Yewa, nipinlẹ Ogun, ẹ ku amojuba Sunday Igboho

Jide Alabi O da bii pe akikanju ọmọ Yoruba to le awọn Fulani darandaran kuro niluu Igangan, nipinlẹ Ọyọ nni, Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho, ti n mu ileri rẹ ṣẹ pe gbogbo ilẹ Yoruba pata loun yoo de lori ọrọ awọn Fulani darandaran yii lati ri i pe wọn ko aasa wọn kuro lawọn ilẹ YorubaỌkunrin ti gbogbo eeyan n pe ni asajẹ-ma-ṣẹ yii ti mu ileri naa ṣẹ pẹlu bo ṣe ṣe abẹwo si ilẹ Yewa, nipinle Ogun, lọdọ awọn agbe ti awọn ṣọja lu lalubami nitori wọn ko gba awọn Fulani darandaran laaye lati fi maaluu jẹ oko wọn. Tẹ o ba gbagbe, aipẹ yii ni fidio naa gba ori ẹrọ ayelujara kan, nibi ti awọn ṣọja ti ya wọ abule kan ni ilẹ Yewa, ti wọn si lu ọba ilu naa atawọn ọmọ ilu nitori wọn ko gba awọn Fulani darandaran laaye lati da maaluu wọn wọnu ilu naa lati fi wọn jẹ awọn ohun ọgbin ti wọn gbin. ‘Alọ aa dara, abo aa sunwọn’ ni awọn to gbọ nipa irinajo akikanju ọmọ Yoruba yii si ilẹ Yewa n ki i. ALAROYE yoo mu iroyin bi gbogbo nnkan ba ṣe lọ si wa fun yin.


Gomina Ṣeyi Makinde seleri atilẹyin fawọn eeyan Ibarapa, o ni gbogbo ohun ti wọn ba fẹ loun yoo ṣe

Faith Adebọla Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, ti ṣabẹwo si ilu Igangan, lagbegbe Ibarapa, nipinlẹ Ọyọ, latari akọlu lemọlemọ to n waye lagbegbe ọhun latọwọ awọn Fulani darandaran si awọn agbẹ atawọn araalu, o si ti fọkan awọn eeyan agbegbe naa balẹ pe gbogbo ohun ti wọn ba fẹ loun yoo ṣe. Ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ ki-in-ni, oṣu keji yii, ni Makinde balẹ siluu Igangan pẹlu awọn ikọ rẹ, titi kan Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Abilekọ Ngozi Ọnadeko, o si ba awọn eeyan ilu naa sọrọ ni gbọngan nla ilu ọhun. Gomina kọkọ tọrọ aforiji fun bi ko ṣe ṣee ṣe fun un lati ṣabẹwo ṣaaju akoko yii, bo tilẹ jẹ pe gbogbo wahala to n ṣẹlẹ lori ọrọ awọn Fulani, ti Seriki wọn ti wọn le lọ, ti awọn eeyan nla nla ilu naa ti wọn pa nifọnna ifọnṣu ati bi wọn ṣe n fi maaluu ba ire-oko wọn jẹ pata loun n gbọ, ko seyii ti wọn fi di oun leti nibẹ. O loun ba wọn kẹdun gidi fun awọn eeyan wọn to ti doloogbe ninu awọn akọlu to waye ọhun, o si ṣeleri pe ijọba oun yoo ṣeto lati pese iranwọ ati atilẹyin fawọn mọlẹbi to padanu eeyan wọn sọwọ awọn Fulani ọdaran ọhun. Bakan naa ni Ṣeyi Makinde ni oun yoo ri i pe awọn agbẹ ti maaluu awọn Fulani yii ti ba ire oko wọn jẹ ri iranwọ gba latọdọ ijoba laipẹ, ki wọn le pada sẹnu iṣẹ ounjẹ oojọ wọn. Makinde ni oun ti gbọ ibeere pataki tawọn mẹtẹẹta to ba a sọrọ lorukọ ilu atawọn ọdọ sọ pe awọn ko fẹ Fulani eyikeyii ni gbogbo ilẹ Ibarapa mọ, o loun yoo lọọ ṣiṣẹ lori eyi boun ba ti pada de Ibadan.


O loun ba wọn kẹdun gidi fun awọn eeyan wọn to ti doloogbe ninu awọn akọlu to waye ọhun, o si ṣeleri pe ijọba oun yoo ṣeto lati pese iranwọ ati atilẹyin fawọn mọlẹbi to padanu eeyan wọn sọwọ awọn Fulani ọdaran ọhun. Bakan naa ni Ṣeyi Makinde ni oun yoo ri i pe awọn agbẹ ti maaluu awọn Fulani yii ti ba ire oko wọn jẹ ri iranwọ gba latọdọ ijoba laipẹ, ki wọn le pada sẹnu iṣẹ ounjẹ oojọ wọn. Makinde ni oun ti gbọ ibeere pataki tawọn mẹtẹẹta to ba a sọrọ lorukọ ilu atawọn ọdọ sọ pe awọn ko fẹ Fulani eyikeyii ni gbogbo ilẹ Ibarapa mọ, o loun yoo lọọ ṣiṣẹ lori eyi boun ba ti pada de Ibadan. Ni ti awọn ile akọku ti wọn fẹsun kan pe ibẹ lawọn Fulani n fi ṣe ibuba wọn ninu igbo, Gomina Makinde ni awọn yoo mọ bi eyi ko ṣe ni i ri bẹẹ mọ laipẹ. O lawọn ẹṣọ Amọtẹkun yoo bẹrẹ iṣẹ ni pẹrẹwu bayii, wọn yoo si ro eto aabo agbegbe naa lagbara gidi. Atẹwọ lawọn eeyan fi pade bi gomina ṣe kede pe oun ti fun awọn ikọ Amọtẹkun agbegbe naa ni awọn ọkọ tuntun ti wọn yoo maa fi ṣiṣẹ, oun yoo si ri i pe wọn ko ṣalaini awọn nnkan eelo to yẹ.


Ni ti awọn ile akọku ti wọn fẹsun kan pe ibẹ lawọn Fulani n fi ṣe ibuba wọn ninu igbo, Gomina Makinde ni awọn yoo mọ bi eyi ko ṣe ni i ri bẹẹ mọ laipẹ. O lawọn ẹṣọ Amọtẹkun yoo bẹrẹ iṣẹ ni pẹrẹwu bayii, wọn yoo si ro eto aabo agbegbe naa lagbara gidi. Atẹwọ lawọn eeyan fi pade bi gomina ṣe kede pe oun ti fun awọn ikọ Amọtẹkun agbegbe naa ni awọn ọkọ tuntun ti wọn yoo maa fi ṣiṣẹ, oun yoo si ri i pe wọn ko ṣalaini awọn nnkan eelo to yẹ. O kadii ọrọ rẹ pe, oun ranti bi awọn eeyan Ibarapa ṣe fi ifẹ han soun nigba toun n polongo ibo, o ni “Mo ranti pe inu họọlu (hall) yii ni mo ti ba yin sọrọ nigba ti mo n kampeeni, mo si ranti bi obitibiti ero ṣe tu jade waa yẹ mi si nigba yẹn, tẹ ẹ si tun dibo fun mi. Ni bayii, ti ẹyin eeyan mi ko ba le sun kẹ ẹ di oju yin mejeeji, awa tẹ ẹ ran niṣẹ naa ko gbọdọ sọ pe a n sun oorun a-sun-han-anrun nibi kan.” Ṣaaju lawọn to ba gomina naa sọrọ ti fi ẹdun ọkan wọn kan, ti wọn si fun gomina ni ẹkunrẹrẹ akọsilẹ awọn ti Fulani ti ṣe lọṣẹ atawọn dukia wọn to bajẹ. Bakan naa lawọn ọdọ gbe akọle oriṣiiriṣii dani lati fi ẹdun ọkan wọn han, ati lati sọ ohun ti wọn fẹ fun gomina ati ikọ abẹwo rẹ.


O kadii ọrọ rẹ pe, oun ranti bi awọn eeyan Ibarapa ṣe fi ifẹ han soun nigba toun n polongo ibo, o ni “Mo ranti pe inu họọlu (hall) yii ni mo ti ba yin sọrọ nigba ti mo n kampeeni, mo si ranti bi obitibiti ero ṣe tu jade waa yẹ mi si nigba yẹn, tẹ ẹ si tun dibo fun mi. Ni bayii, ti ẹyin eeyan mi ko ba le sun kẹ ẹ di oju yin mejeeji, awa tẹ ẹ ran niṣẹ naa ko gbọdọ sọ pe a n sun oorun a-sun-han-anrun nibi kan.” Ṣaaju lawọn to ba gomina naa sọrọ ti fi ẹdun ọkan wọn kan, ti wọn si fun gomina ni ẹkunrẹrẹ akọsilẹ awọn ti Fulani ti ṣe lọṣẹ atawọn dukia wọn to bajẹ. Bakan naa lawọn ọdọ gbe akọle oriṣiiriṣii dani lati fi ẹdun ọkan wọn han, ati lati sọ ohun ti wọn fẹ fun gomina ati ikọ abẹwo rẹ.


Makinde ṣeleri eto aabo to peye fawọn eeyan Ibarapa

Lati le wa ojuutu si wahala to n ṣẹlẹ lagbegbe Ibarapa, nipinlẹ Ọyọ, Gomina Ṣeyi Makinde, ti ṣabẹwọ sagbegbe ọhun, bẹẹ lo ti fi awọn eeyan ibẹ lọkan balẹ pe eto aabo to peye yoo wa fun dukia ati ẹmi kaluku wọn. ̀Ọjọ Aiku, Sannde ọsẹ yii, ni Ṣeyi Makinde ṣepade pẹlu awọn alẹnulọrọ lagbegbe ọhun, lara wọn ni awọn alaga ijọba ibilẹ, awọn oloṣelu lagbegbe Ibarapa. Nibi ipade ọhun ni gomina yii ti sọ pe gbogbo wahala to de ba awọn eeyan agbegbe naa lo kan oun pẹlu, ati pe ti awọn eeyan Ibarapa ko ba roorun sun, oun naa ko le foju kan oorun. Niluu Igbo-Ọra ni Makinde ti sọ pe bi oun ṣe waa ba wọn lalejo yii, lọgan ni ojuutu yoo de ba idaamu ti wọn n ri nipa eto aabo. Ṣiwaju si i, Gomina Ṣeyi Makinde tun ti ba awọn eeyan agbegbe naa kẹdun gidigidi lori iku to pa Dokita Fatai Aborode. “O ni, eeyan kan ti mo mọ daadaa ni oloogbe ọhun, bẹẹ lawọn iṣẹlẹ aburu to waye lagbegbe yii jẹ ohun ibanujẹ nla fun mi.


Ojoojumọ lọrọ Buhari n jọ mi loju, nitori ki i ṣe Buhari ti mo mọ niyi-Ọbasanjọ

Aarẹ orilẹ-ede yii nigba kan, Oluṣẹgun Ọbasanjọ, ti sọ pe ohun to ba ni lọkan jẹ ni bi awọn janduku afẹmiṣofo ṣe wọpọ nilẹ Hausa, nibi ti Aarẹ Muhammadu Buhari ti wa. Nibi ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe laipẹ yii ni Ọbasanjọ ti sọ pe asiko niyi fun Buhari lati wa ọna bi wahala ijinigbe, ifẹmi eeyan ṣofo to n waye ni apa Ariwa-Iwọ-Oorun ilẹ Hausa lọhun-un yoo ṣe dopin. O ni, asiko niyi fun Aarẹ Buhari lati ṣe awọn ohun ti awọn eeyan yoo fi maa ranti asiko ijọba rẹ si rere. Ọbasanjọ sọ pe, “Tẹlẹ ni mo ro pe mo mọ eni to n jẹ Buhari, nitori ẹni to ṣiṣẹ daadaa pẹlu mi ni, ṣugb̀ọn Buhari ti mo n ri lasiko yii yatọ sẹni ti mo mọ daadaa nigba kan. Ohun ti mo tiẹ maa n bira mi ni pe, ṣe emi ni mi o mọ ọn daadaa tẹlẹ ni abi ọkunrin yii ti yatọ.” Ninu ọrọ Ọbasanjọ naa lo ti sọ pe ki awọn eeyan ma ṣi oun gbọ, oun ko tẹle ohun tawọn eeyan kan n gbe kiri pe ki i ṣe Buhari lo wa ni Aso Rock, ti wọn ni Jubril kan lati Sudan ni. O ni iyẹn kọ ni oun n sọ, ohun ti oun mọ ni pe Buhari naa lo wa nibẹ, ṣugbọn Aarẹ ti oun n wo yii ti yatọ si ọga ologun to mọ nnkan to n ṣe nigba to k̀ọkọ fi dari Naijiria ni. O ni, “Mo ti kọ ọ sinu iwe nigba kan pe Buhari ti mo mọ daadaa ki i ṣe ẹni to jafafa ninu amojuto eto ọrọ aje ilu, bẹẹ ni ko ni agbara tabi oye nipa ṣiṣe eto to yẹ laarin orilẹ-ede si orilẹ-ede mi-in lagbaaye, ṣugbọn ti a ba n s̀ọ nipa eto aabo gẹgẹ bii akọṣẹmọṣẹ ologun, ẹni to le ṣe daadaa ni, ṣugbọn ohun ti mo n ri lasiko yii, niṣe lo n kọ mi lominu gidi.


Ọbasanjọ sọ pe, “Tẹlẹ ni mo ro pe mo mọ eni to n jẹ Buhari, nitori ẹni to ṣiṣẹ daadaa pẹlu mi ni, ṣugb̀ọn Buhari ti mo n ri lasiko yii yatọ sẹni ti mo mọ daadaa nigba kan. Ohun ti mo tiẹ maa n bira mi ni pe, ṣe emi ni mi o mọ ọn daadaa tẹlẹ ni abi ọkunrin yii ti yatọ.” Ninu ọrọ Ọbasanjọ naa lo ti sọ pe ki awọn eeyan ma ṣi oun gbọ, oun ko tẹle ohun tawọn eeyan kan n gbe kiri pe ki i ṣe Buhari lo wa ni Aso Rock, ti wọn ni Jubril kan lati Sudan ni. O ni iyẹn kọ ni oun n sọ, ohun ti oun mọ ni pe Buhari naa lo wa nibẹ, ṣugbọn Aarẹ ti oun n wo yii ti yatọ si ọga ologun to mọ nnkan to n ṣe nigba to k̀ọkọ fi dari Naijiria ni. O ni, “Mo ti kọ ọ sinu iwe nigba kan pe Buhari ti mo mọ daadaa ki i ṣe ẹni to jafafa ninu amojuto eto ọrọ aje ilu, bẹẹ ni ko ni agbara tabi oye nipa ṣiṣe eto to yẹ laarin orilẹ-ede si orilẹ-ede mi-in lagbaaye, ṣugbọn ti a ba n s̀ọ nipa eto aabo gẹgẹ bii akọṣẹmọṣẹ ologun, ẹni to le ṣe daadaa ni, ṣugbọn ohun ti mo n ri lasiko yii, niṣe lo n kọ mi lominu gidi. “Mo lero pe yoo ṣe daadaa ni, ṣugbọn gbogbo iwa ojuṣaaju ti ijọba ẹ n ṣe yii, ohun iyalẹnu ni. Ohun ti mo si lero pe o yẹ ko maa ro bayii ni ipa rere ti ijọba ẹ gbọdọ fi silẹ ti ko ba si nipo adari mọ. Ohun to yẹ ko ti eeyan loju ni o, abi nigba ti wọn pe eeyan ni apaṣẹ agba fun orilẹ ede kan, ti awọn eeyan kan ti wọn pera wọn ni janduku afẹmiṣofo wa n ji eeyan gbe, ti wọn n da nnkan ru lẹyinkule iru Aarẹ apaṣẹ bẹẹ, niṣe lo yẹ ki iru olori bẹẹ ji loju oorun to wa.” Ninu ọrọ Ọbasanjọ naa lo tun ti sọ pe pupọ ninu awọn gomina ni wọn ko mọ ohun ti awọn paapaa le ṣe mọ nitori ọwọ yọbọkẹ ti Buhari fi mu ọrọ aabo ni Naijiria bayii.


“Mo lero pe yoo ṣe daadaa ni, ṣugbọn gbogbo iwa ojuṣaaju ti ijọba ẹ n ṣe yii, ohun iyalẹnu ni. Ohun ti mo si lero pe o yẹ ko maa ro bayii ni ipa rere ti ijọba ẹ gbọdọ fi silẹ ti ko ba si nipo adari mọ. Ohun to yẹ ko ti eeyan loju ni o, abi nigba ti wọn pe eeyan ni apaṣẹ agba fun orilẹ ede kan, ti awọn eeyan kan ti wọn pera wọn ni janduku afẹmiṣofo wa n ji eeyan gbe, ti wọn n da nnkan ru lẹyinkule iru Aarẹ apaṣẹ bẹẹ, niṣe lo yẹ ki iru olori bẹẹ ji loju oorun to wa.” Ninu ọrọ Ọbasanjọ naa lo tun ti sọ pe pupọ ninu awọn gomina ni wọn ko mọ ohun ti awọn paapaa le ṣe mọ nitori ọwọ yọbọkẹ ti Buhari fi mu ọrọ aabo ni Naijiria bayii. Nigba to n sọrọ nipa awọn ọga eleto aabo ti Buhari ṣẹṣẹ yan sipo, Ọbasanjọ ti sọ pe ki i ṣe asiko niyi lati maa jo tabi yọ nitori iyansipo awọn eeyan ọhun. O ni ko ni i pẹ ti gbogbo aye yoo ri i boya wọn yoo ṣaṣeyọri tabi kuna, gbogbo ẹ lo maa han laarin oṣu mẹfa pere. Ninu ọrọ ẹ naa lo ti ke si Aarẹ Muhammadu Buhari, lati pese awọn ohun ija fawọn ẹṣọ alaabo atawọn ohun to le jẹ koriya fun wọn ki wọn le ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ.


Nigba to n sọrọ nipa awọn ọga eleto aabo ti Buhari ṣẹṣẹ yan sipo, Ọbasanjọ ti sọ pe ki i ṣe asiko niyi lati maa jo tabi yọ nitori iyansipo awọn eeyan ọhun. O ni ko ni i pẹ ti gbogbo aye yoo ri i boya wọn yoo ṣaṣeyọri tabi kuna, gbogbo ẹ lo maa han laarin oṣu mẹfa pere. Ninu ọrọ ẹ naa lo ti ke si Aarẹ Muhammadu Buhari, lati pese awọn ohun ija fawọn ẹṣọ alaabo atawọn ohun to le jẹ koriya fun wọn ki wọn le ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ.


Wọn lawọn ọlọpaa n gbe sẹyin awọn Fulani lori wahala

Faith Adebọla Awọn araalu kan ni Igangan ti fẹsun kan ileeṣẹ ọlọpaa pe niṣe ni wọn n gbe sẹyin awọn Fulani to n huwa janduku lagbegbe naa, bẹẹ ni ọga ẹṣọ Amọtẹkun ti ko fẹ ka darukọ oun jẹrii si eyi. Wọn ni niṣe lo da bii pe ọna ijẹ awọn ọlọpaa naa ti di latigba ti Sunday Igboho ti waa le awọn Fulani kan lọ. Ẹnikan to ba wa sọrọ sọ pe ni bayii, awọn ọlọpaa ki i fẹẹ tẹle awọn tawọn ba kegbajare lọ sọdọ wọn pe awọn Fulani tun ti gbe iṣe wọn de. O ni ko si eyikeyii ninu awọn iṣẹlẹ akọlu to waye kẹyin yii tawọn ọlọpaa ba awọn debẹ, bẹẹ ni wọn o ṣe ohunkohun si i. Ẹsun mi-in ti wọn tun fi kan awọn ọlọpaa ni pe ti akọlu ba waye laarin Yoruba ati Fulani, to ba jẹ Fulani lo kọkọ ṣe akọlu naa, rakuraku lawọn ọlọpaa maa ṣe ọrọ ọhun, ko si ni i si ohun to maa tidi ẹ yọ. Ṣugbọn to ba jẹ awọn Yoruba ni wọn lọọ da sẹria fun Fulani tabi maaluu wọn, kia lawọn ọlọpaa maa mu awọn Yoruba ọhun, ti wọn maa bẹrẹ si i fi iya jẹ wọn. Ọgbẹni kan to porukọ ẹ ni Bisiriyu sọ fun wa pe wọn ṣẹṣẹ fi oun silẹ ni olu-ileeṣẹ ọlọpaa n’Iyaganku, Ibadan, ti wọn wọ oun lọ ni, latari pe oun lọọ ba awọn Fulani ti wọn fi maaluu jẹ oko kaṣu oun ja, ṣugbọn wọn o ṣe nnkan kan fawọn Fulani ọhun.


Baale ile ji foonu meji, oṣu mẹta ni yoo fi gba teṣan ọlọpaa l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi,Abeokuta Ẹni ọdun mejilelaaadọta ni baale ile kan ti orukọ ẹ n jẹ Usman Abdullahi, ṣugbọn bo ṣe jẹ agbalagba yii lo huwa abuku, foonu meji lo ji lọdọ awọn ẹni ẹlẹni ti ko fura, bi kootu ṣe ni yoo ni lati gba teṣan ọlọpaa foṣu mẹta gẹgẹ bii ijiya ẹṣẹ ẹ niyẹn. Baba yii funra ẹ jẹwọ ni kootu Majisireeti Iṣabọ ti wọn gbe e wa lọjọ Ẹti to kọja, pe oun wọ ṣọọbu ọkunrin kan, Ibrahim Ogundipẹ, ni Panṣẹkẹ, l’Abẹokuta, lọjọ kọkandinlogun, oṣu kin-in-ni, ọdun 2021. O loun sọ fun un pe oun fẹẹ ko ba oun ṣe iwe idanimọ (ID Card), nitori iṣẹ ti Ibrahim n ṣe niyẹn. O ni nibi to ti n da awọn kọsitọma mi-in lohun lọwọ loun ti ji Infinix Hot 9 to n lo, ẹgbẹrun mẹrinlelaaadọta naira ni wọn n ta foonu naa. Olujẹjọ yii tun lọ si ṣọọbu ọkunrin telọ kan, Oluṣẹgun Ọlọrunmade, o ṣe bii ẹni to fẹẹ ranṣọ, bẹẹ ko ni aṣọ kan to fẹẹ ran. Ki ẹni to ni ṣọọbu too da a lohun lo ti ji foonu iyẹn naa mu, Infinix Hot 6 ni ti Oluṣẹgun, ẹgbẹrun mejilelogoji naira ni wọn n ta a. Ṣugbọn ori ta ko baba to n jale kiri ṣọọbu yii gẹgẹ bi Agbefọba, Lawrence Olu-Balogun, ṣe wi, wọn ri i mu ko too lọ jinna, wọn si ba awọn foonu naa lọwọ ẹ pẹlu.


O ni nibi to ti n da awọn kọsitọma mi-in lohun lọwọ loun ti ji Infinix Hot 9 to n lo, ẹgbẹrun mẹrinlelaaadọta naira ni wọn n ta foonu naa. Olujẹjọ yii tun lọ si ṣọọbu ọkunrin telọ kan, Oluṣẹgun Ọlọrunmade, o ṣe bii ẹni to fẹẹ ranṣọ, bẹẹ ko ni aṣọ kan to fẹẹ ran. Ki ẹni to ni ṣọọbu too da a lohun lo ti ji foonu iyẹn naa mu, Infinix Hot 6 ni ti Oluṣẹgun, ẹgbẹrun mejilelogoji naira ni wọn n ta a. Ṣugbọn ori ta ko baba to n jale kiri ṣọọbu yii gẹgẹ bi Agbefọba, Lawrence Olu-Balogun, ṣe wi, wọn ri i mu ko too lọ jinna, wọn si ba awọn foonu naa lọwọ ẹ pẹlu. Nigba to n ṣalaye ara ẹ ni kootu, Usman ni loootọ loun ji awọn foonu naa, ṣugbọn oun ko ni i ṣe bẹẹ mọ, ki Adajọ jọwọ, ṣaaanu oun. Adajọ Dẹhinde Dipẹolu, paṣẹ pe Usman yoo ṣiṣẹ ilu foṣu mẹta. O ni teṣan ọlọpaa to wa ni Adigbẹ ni yoo lọọ maa gba, ti yoo si maa tun ibẹ ṣe foṣu mẹta gbako.


Nigba to n ṣalaye ara ẹ ni kootu, Usman ni loootọ loun ji awọn foonu naa, ṣugbọn oun ko ni i ṣe bẹẹ mọ, ki Adajọ jọwọ, ṣaaanu oun. Adajọ Dẹhinde Dipẹolu, paṣẹ pe Usman yoo ṣiṣẹ ilu foṣu mẹta. O ni teṣan ọlọpaa to wa ni Adigbẹ ni yoo lọọ maa gba, ti yoo si maa tun ibẹ ṣe foṣu mẹta gbako. O fi kun un pe awọn alaboojuto ọgba ẹwọn to wa ni Ibara, ni yoo maa mojuto iṣẹ rẹ naa fun oṣu mẹta ti yoo fi ṣe e. Ki tiẹ yii le jẹ ẹkọ fawọn eeyan to ni ẹmi ole jija bii tirẹ lati ma ṣe dan an wo rara.


O fi kun un pe awọn alaboojuto ọgba ẹwọn to wa ni Ibara, ni yoo maa mojuto iṣẹ rẹ naa fun oṣu mẹta ti yoo fi ṣe e. Ki tiẹ yii le jẹ ẹkọ fawọn eeyan to ni ẹmi ole jija bii tirẹ lati ma ṣe dan an wo rara.


O ma ṣe o, ọmọ ileegbimọ aṣofin Ekiti ku lojiji

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Aṣofin to n ṣoju ẹkun Ila-Oorun Ekiti nile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa, Oluwajuwa Adegbuyi, ti jade laye. Adegbuyi, ọmọ ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC), lo jade laye lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, lẹni ọdun mọkanlelaaadọta. Gẹgẹ bi mọlẹbi oloogbe naa kan ṣe sọ, lati Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja, ni ọnarebu naa ti n sọ pe ori n fọ oun, awọn eeyan ẹ si ni ko sinmi daadaa, ṣugbọn ọjọ Ẹti, Furaidee, ni ọrọ naa lagbara si i, ko too pada ja si iku lọjọ Satide. Nigba to n ba mọlẹbi Adegbuyi kẹdun, Abẹnugan ileegbimọ aṣofin Ekiti, Ọnarebu Funminiyi Afuyẹ, sọ pe ibanujẹ gbaa niroyin iku naa jẹ nitori gbogbo ile igbimọ ọhun ni ajalu ọhun kan. Ninu atẹjade kan ti Oludamọran lori eto iroyin fun abẹnugan naa, Akọgun Tai Oguntayọ, fọwọ si, o ṣapejuwe oloogbe bii ọkan ninu awọn to dangajia ju nile-igbimọ ọhun, ṣugbọn iku ti fi da awọn aṣofin yooku loro. O ni, ‘‘Ileegbimọ Ekiti jẹ ibi ti awa aṣofin mẹrindinlọgbọn wa, iku si ti ṣọṣẹ laarin wa bayii. O ya wa lẹnu pupọ, ṣugbọn a ko le ba Ọlọrun fa nnkan kan.’’ Bakan naa ni agbẹnusọ APC l’Ekiti, Ọnarebu Ade Ajayi, ṣapejuwe oloogbe naa bii akinkanju ati ẹni to fọkan sin, o si maa n pẹtu si aawọ to ba jọ mọ ọrọ awọn oṣiṣẹ ati ijọba.


Nigba to n ba mọlẹbi Adegbuyi kẹdun, Abẹnugan ileegbimọ aṣofin Ekiti, Ọnarebu Funminiyi Afuyẹ, sọ pe ibanujẹ gbaa niroyin iku naa jẹ nitori gbogbo ile igbimọ ọhun ni ajalu ọhun kan. Ninu atẹjade kan ti Oludamọran lori eto iroyin fun abẹnugan naa, Akọgun Tai Oguntayọ, fọwọ si, o ṣapejuwe oloogbe bii ọkan ninu awọn to dangajia ju nile-igbimọ ọhun, ṣugbọn iku ti fi da awọn aṣofin yooku loro. O ni, ‘‘Ileegbimọ Ekiti jẹ ibi ti awa aṣofin mẹrindinlọgbọn wa, iku si ti ṣọṣẹ laarin wa bayii. O ya wa lẹnu pupọ, ṣugbọn a ko le ba Ọlọrun fa nnkan kan.’’ Bakan naa ni agbẹnusọ APC l’Ekiti, Ọnarebu Ade Ajayi, ṣapejuwe oloogbe naa bii akinkanju ati ẹni to fọkan sin, o si maa n pẹtu si aawọ to ba jọ mọ ọrọ awọn oṣiṣẹ ati ijọba. O ni ajalu nla niku oloogbe ọhun jẹ fun ẹgbẹ naa nitori ẹni ti ọpọ eeyan n wo bii aṣaaju ni, o si ṣe iranlọwọ loriṣiiriṣii nigba aye ẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu karun-un, ọdun 1969, ni wọn bi Adegbuyi. Laarin asiko to lo nileegbimọ Ekiti, oun ni alaga igbimọ to n ri sọrọ iṣẹ ati idagbasoke. Iya, iyawo, awọn ọmọ ati ọmọọya ni oloogbe naa fi silẹ saye lọ.


O ni ajalu nla niku oloogbe ọhun jẹ fun ẹgbẹ naa nitori ẹni ti ọpọ eeyan n wo bii aṣaaju ni, o si ṣe iranlọwọ loriṣiiriṣii nigba aye ẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu karun-un, ọdun 1969, ni wọn bi Adegbuyi. Laarin asiko to lo nileegbimọ Ekiti, oun ni alaga igbimọ to n ri sọrọ iṣẹ ati idagbasoke. Iya, iyawo, awọn ọmọ ati ọmọọya ni oloogbe naa fi silẹ saye lọ. Nirọlẹ ọjọ Aiku, Sannde, ni wọn sin oloogbe ọhun sile ẹ to wa niluu Omuo-Ekiti, nijọba ibilẹ Ila-Oorun Ekiti.


Nirọlẹ ọjọ Aiku, Sannde, ni wọn sin oloogbe ọhun sile ẹ to wa niluu Omuo-Ekiti, nijọba ibilẹ Ila-Oorun Ekiti.


Wọn ni wọn fun Sadiku Dodo, abẹṣẹ-ku-bii-ojo ọmọ Yoruba to ku ni majele jẹ ni

Ọlawale Ajao, Ibadan Abẹṣẹ-ku-bii-ojo ọmọ Ijẹbu-Igbo to n ṣoju orilẹ-ede yii, Akeem Sadiku, ẹni tọ́pọ̀ eeyan mọ sí Dòdó ti dagbere faye. Lọjọ Àbámẹ́ta, Sátidé, lo faye silẹ to rọrun alákeji. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, lati ọsẹ meji sẹyin lọmọkùnrin ẹni ọdun mẹtadinlogoji (37) yii ti wa ni UCH, ìyẹn ileewosan ijọba apapọ n’Ibadan. Iṣẹ abẹ ni wọn ṣe fun un lati ba a yọ ìpákè to n yọ ọ lẹnu lẹgbẹẹ isalẹ ikùn rẹ. Wọn ti ṣiṣẹ abẹ ọhun láṣeyọrí ko tóo bẹrẹ sí í pariwo ara riro pẹlu ìnira lọjọ Sátidé to kọja. Awọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ dokita pa gbogbo itu to n bẹ lọpọlọ wọn láti doola ẹmi ọmọkùnrin tó ti di ogo Naijiria yii, ṣugbọn àìsàn la ri wò, ẹnikan kò ri tọlọjọ ṣe.


Iṣẹ abẹ ni wọn ṣe fun un lati ba a yọ ìpákè to n yọ ọ lẹnu lẹgbẹẹ isalẹ ikùn rẹ. Wọn ti ṣiṣẹ abẹ ọhun láṣeyọrí ko tóo bẹrẹ sí í pariwo ara riro pẹlu ìnira lọjọ Sátidé to kọja. Awọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ dokita pa gbogbo itu to n bẹ lọpọlọ wọn láti doola ẹmi ọmọkùnrin tó ti di ogo Naijiria yii, ṣugbọn àìsàn la ri wò, ẹnikan kò ri tọlọjọ ṣe. ALAROYE gbọ pe awọn dokita ba nnkan lubulubu to dà bíi ìgò ti wọn fi ọlọ ata lọ̀ kúnná ninu ikùn abẹ̀ṣẹ́-kù-bí-òjò yii, eyi to fi hàn pé wọn fún ùn ní májèlé jẹ ni. Ààrẹ igbimọ to n ṣakoso ere ẹṣẹ kikan lorileede yii, Dokita Rafiu Ladipọ, ati Ọgbẹni Ọ̀pálẹ́yẹ Gbenga, ti í ṣe akọwe àjọ to n dari ere ẹṣẹ kikan ni ipinlẹ Ọyọ, bara jẹ gan-an lori iṣẹlẹ yii. Wọn ṣàpèjúwe iku ọmọkùnrin ayara-bii-aṣa nídìí ẹ̀ṣẹ̀ kíkan yii gẹgẹ bíi àdánù nla fun orileede yii lagbo èrè idaraya, paapaa, labala ẹ̀ṣẹ́ kikan ti ọdọmọde yii yàn láàyò.


ALAROYE gbọ pe awọn dokita ba nnkan lubulubu to dà bíi ìgò ti wọn fi ọlọ ata lọ̀ kúnná ninu ikùn abẹ̀ṣẹ́-kù-bí-òjò yii, eyi to fi hàn pé wọn fún ùn ní májèlé jẹ ni. Ààrẹ igbimọ to n ṣakoso ere ẹṣẹ kikan lorileede yii, Dokita Rafiu Ladipọ, ati Ọgbẹni Ọ̀pálẹ́yẹ Gbenga, ti í ṣe akọwe àjọ to n dari ere ẹṣẹ kikan ni ipinlẹ Ọyọ, bara jẹ gan-an lori iṣẹlẹ yii. Wọn ṣàpèjúwe iku ọmọkùnrin ayara-bii-aṣa nídìí ẹ̀ṣẹ̀ kíkan yii gẹgẹ bíi àdánù nla fun orileede yii lagbo èrè idaraya, paapaa, labala ẹ̀ṣẹ́ kikan ti ọdọmọde yii yàn láàyò. Ilana ti Dòdó fi máa n jà ẹṣẹ nígbà ayé ẹ kò yàtọ sí ti agba ọjẹ ẹlẹṣẹẹ agbaye nni, Mike Tyson, ọmọ orilẹ-ede Amẹrika. Ija mọkanla ni Sadiku ti ja. Ẹẹkan pere ni wọn bori ẹ, o ja ọ̀mì lẹ́ẹ̀kan naa, nigba to bori awọn alatako rẹ̀ lẹẹmẹsan-an ọtọọtọ.


Ilana ti Dòdó fi máa n jà ẹṣẹ nígbà ayé ẹ kò yàtọ sí ti agba ọjẹ ẹlẹṣẹẹ agbaye nni, Mike Tyson, ọmọ orilẹ-ede Amẹrika. Ija mọkanla ni Sadiku ti ja. Ẹẹkan pere ni wọn bori ẹ, o ja ọ̀mì lẹ́ẹ̀kan naa, nigba to bori awọn alatako rẹ̀ lẹẹmẹsan-an ọtọọtọ. Meje ninu awọn ija mẹsan-an paapaa lo jẹ pe wọn ko ti i ba ija debikan to ti lu awọn alatako rẹ lálùbolẹ̀. Eyi to gbẹyin ninu ija rẹ̀ lo waye lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣù kejìlá, ọdún 2020, nibi to ti na George Amuzu, akẹgbẹ ẹ lati orilẹ-ede Côte D’Ivoire lálùbolẹ̀ gẹgẹ bíi iṣe ẹ̀ lọpọ ìgbà. Ọmọ bíbí ìlú Ìjẹ̀bú-Igbó ni wọn pe Sadiku.


Meje ninu awọn ija mẹsan-an paapaa lo jẹ pe wọn ko ti i ba ija debikan to ti lu awọn alatako rẹ lálùbolẹ̀. Eyi to gbẹyin ninu ija rẹ̀ lo waye lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣù kejìlá, ọdún 2020, nibi to ti na George Amuzu, akẹgbẹ ẹ lati orilẹ-ede Côte D’Ivoire lálùbolẹ̀ gẹgẹ bíi iṣe ẹ̀ lọpọ ìgbà. Ọmọ bíbí ìlú Ìjẹ̀bú-Igbó ni wọn pe Sadiku. Laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni wọn sinkú ẹ nilana Musulumi n’Ìjẹ̀bú-Igbó ti í ṣe ilu abinibi ẹ.


Laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni wọn sinkú ẹ nilana Musulumi n’Ìjẹ̀bú-Igbó ti í ṣe ilu abinibi ẹ.


Gomina Kano, Abdullahi Ganduje, pe fun ofin ti yoo de awọn Fulani lati maa da ẹran kaakiri

Gbogbo awọn ti wọn gbọ ọrọ ti Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje, sọ pe ki ijọba gbe ofin dide ti yoo fopin si bi awọn Fulani darandaran ṣe n daran lati Oke-Ọya wa si awọn ilẹ apa Ariwa lo n kan saara si i. Lasiko tawọn gomina ẹgbẹ oṣelu APC mẹwaa kan ṣepade pẹlu Aarẹ ilẹ wa, Muhammadu Buhari, niluu Daura, nipinlẹ Katsina, nibi to ti n lo isinmi ọlọjọ mẹrin to lọ fun ni Gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi Ganduje, ti pe fun ofin ti yoo fofin de bi awọn Fulani ṣe n da ẹran wa si ilẹ Yoruba lati Oke-Ọya. Gomina naa ni bi opin ko ba de ba eleyii, ija to n fojoojumọ ṣẹlẹ laarin awọn agbẹ atawọn darandaran ko ni i dopin. Ganduje ni oun ti n kọ ibujẹ ẹran sinu igbo kan ti wọn n pe ni Samsosua, ni aala ipinlẹ Kano si Katsina. O ni awọn ti le awọn janduku kuro ninu igbo yii. O fi kun un pe ibujẹ ẹran yii yoo ni ile ti wọn yoo maa gbe, odo ti wọn yoo ti maa mu omi, ibudo ibi ti wọn yoo si ti maa gbe awọn ẹran wọn gun ati ọsibitu ti wọn yoo ti maa tọju awọn ohun ọsin wọn yoo wa nibẹ. Gomina Kano ni awọn fẹẹ fopin si ki wọn maa da ẹran lati Oke-Ọya wa si awọn apa isalẹ ni ilẹ Yoruba.


O ni awọn ti le awọn janduku kuro ninu igbo yii. O fi kun un pe ibujẹ ẹran yii yoo ni ile ti wọn yoo maa gbe, odo ti wọn yoo ti maa mu omi, ibudo ibi ti wọn yoo si ti maa gbe awọn ẹran wọn gun ati ọsibitu ti wọn yoo ti maa tọju awọn ohun ọsin wọn yoo wa nibẹ. Gomina Kano ni awọn fẹẹ fopin si ki wọn maa da ẹran lati Oke-Ọya wa si awọn apa isalẹ ni ilẹ Yoruba. Nidii eyi, ofin gbọdọ wa ti yoo fofin de wọn, nitori bi igbesẹ yii ko ba waye, ija ojoojumọ to n ṣẹlẹ laarin awọn agbẹ atawọn darandaran ko ni i dopin.


Nidii eyi, ofin gbọdọ wa ti yoo fofin de wọn, nitori bi igbesẹ yii ko ba waye, ija ojoojumọ to n ṣẹlẹ laarin awọn agbẹ atawọn darandaran ko ni i dopin.


Fulani deegun ẹja si wọn lọrun l’Ayetẹ, o ni pipa loun yoo pa Yoruba to ba gba ọna ile oun kọja

Ọlawale Ajao, Ibadan Wahala mi-in tun n rúgbó bọ̀ niluu Ayétẹ̀, nijọba ibilẹ Ariwa Ìbàràpá bayii, pẹlu bi Fúlàní kan ti wọn n pe ni Iskilu Wakil ṣe n dúkookò iku mọ awọn ọmọ bibi ilu naa. ALAROYE gbọ pe lati Ọjọbọ, Tọ́sìdeè, to kọja, ni Wakil, ọkan ninu awọn Fúlàní to n gbe ilu Ayétẹ̀, ti di ẹrujẹjẹ sí awọn araalu naa lọrun pẹlu bo ṣe lọọ di oju ọna to já sì inu abule to n gbe, ko si jẹ kí awọn eeyan ti wọn n gba ibẹ lọ sinu ọkọ tiwọn ribi ba kọja. Wahala ọhun bẹrẹ nigba ti awọn ònilẹ̀ sọ fún ọkunrin Fúlàní yii lati fi ori ilẹ nla ti oun atawọn ẹmẹwa rẹ n gbe, ti wọn si fi n dáko silẹ, nitori niṣe ni wọn n fi awọn maaluu wọn bá nnkan oko awọn agbẹ agbegbe naa jẹ, bẹẹ, ki i ṣe pe o ralẹ̀ naa lọwọ àwọn. Ọrọ yìí ni wọn lo bí Wakil ninu to fi tutọ́ sókè, to fojú gba a, o ni ko si baba nla ẹni to le lé oun kuro lori ilẹ ọhun. Olugbe ilu Ayétẹ̀ to fìdí iṣẹlẹ yii mulẹ f’ALAROYE ṣalaye pe “Gbogbo ibi ti awọn Wakil n gbe ni wọn ti sọ di abule. Gbogbo ọna to já sí abule yii ni wọn ti kó igi nla nla di.