Koko ipade naa gẹgẹ bi ALAROYE ṣe gbọ ni lati jiroro lori bi ounjẹ yoo ṣe sun araalu bọ ni ilẹ Yoruba, paapaa ju lọ pẹlu bi awọn Hausa ṣe paṣẹ pe ki wọn ma gbe awọn ohun jijẹ wa silẹ Yoruba mọ. Tẹ o ba gbagbe, lẹyin ija Ṣhaṣha, niluu Ibadan, ni ẹgbẹ awọn to n ta maaluu atawọn ti wọn n ta ounjẹ pepade, ti wọn si ni awọn ko ni i gbe ounjẹ wa si ilẹ Yoruba mọ. Bẹẹ ni wọn beere owo nla lọwọ ijọba apapọ ki wọn too le maa ko ọja wa si ilẹ Yoruba. Awọn ohun jijẹ bii tomato, iṣu, alubọsa ati ata lo ti wọn latigba naa pẹlu bo ṣe jẹ pe awọn orileede bii Niger, Cameroon ni wọn ni wọn n ko awọn ounjẹ naa lọ bayii.


Nitori bawọn Hausa ṣe dawọ kiko ounjẹ wa silẹ Yoruba duro, awọn kọmiṣanna eto ọgbin nipinlẹ Yoruba ṣepade

Awọn ohun jijẹ bii tomato, iṣu, alubọsa ati ata lo ti wọn latigba naa pẹlu bo ṣe jẹ pe awọn orileede bii Niger, Cameroon ni wọn ni wọn n ko awọn ounjẹ naa lọ bayii.


A ko sanwo fawọn agbebọn ta a fi ri awọn akẹkọọ ti wọn ji ko gba pada- Gomina Zamfara

Faith Adebọla Gomina ipinlẹ Zamfara, Bello Matawalle, ti kede pe awọn ti ri awọn akẹkọọ-binrin tawọn agbẹbọn lọọ ji gbe ninu ọgba ileewe ijọba Government Girls Secondary School, to wa ni Jangebe gba, wọn lawọn agbebọn naa ti yọnda wọn lafẹmọju ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii. Iyawo gomina ọhun, Hajia Aisha Bello Matawalle, lo ṣaaju ikọ ijọba to lọọ tẹwọ gba awọn ọmọ naa, wọn si ti ko wọn lọ sọfiisi gomina. Amọ ṣa, ọrinlerugba o din ẹyọ kan (279) lawọn ọmọ tawọn agbebọn naa tu silẹ ni nnkan bii aago mẹrin idaji yii, bẹẹ ọọdunrun ati mẹtadinlogun nijọba sọ pe awọn janduku naa ko sahaamọ wọn nigba ti wọn ji wọn gbe lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu keji, ọdun yii. A gbọ pe meje ninu awọn ọmọ naa raaye sa mọ awọn agbebọn naa lọwọ, ti wọn si fẹsẹ rin pada wọlu lọjọ keji iṣẹlẹ ọhun. Ni bayii, awọn ọmọ mọkandinlọgbọn lo ṣi wa lahaamọ awọn apamọlẹkun ẹda yii, ti wọn o ti i tu silẹ. Gomina Matawalle, nigba to n sọrọ nipa iṣẹlẹ yii lori ikanni ayelujara rẹ, kọ ọ sibẹ pe: “Alhamdulillah!


A gbọ pe meje ninu awọn ọmọ naa raaye sa mọ awọn agbebọn naa lọwọ, ti wọn si fẹsẹ rin pada wọlu lọjọ keji iṣẹlẹ ọhun. Ni bayii, awọn ọmọ mọkandinlọgbọn lo ṣi wa lahaamọ awọn apamọlẹkun ẹda yii, ti wọn o ti i tu silẹ. Gomina Matawalle, nigba to n sọrọ nipa iṣẹlẹ yii lori ikanni ayelujara rẹ, kọ ọ sibẹ pe: “Alhamdulillah! Inu mi dun lati kede pe wọn ti yọnda awọn ọmọleewe GGSS, Jangebe, ti wọn ji gbe lọjọsi o, wọn ti kuro lahaamọ awọn to ji wọn gbe. A dupẹ pe a bori gbogbo idena ti wọn fẹẹ fun wa lati ri awọn ọmọ naa gba pada. Mo fẹ kẹyin ọmọ Naijiria elero rere ba wa yọ pe awọn ọmọbinrin wa ti wa lalaafia bayii, ko sewu fun wọn.


Inu mi dun lati kede pe wọn ti yọnda awọn ọmọleewe GGSS, Jangebe, ti wọn ji gbe lọjọsi o, wọn ti kuro lahaamọ awọn to ji wọn gbe. A dupẹ pe a bori gbogbo idena ti wọn fẹẹ fun wa lati ri awọn ọmọ naa gba pada. Mo fẹ kẹyin ọmọ Naijiria elero rere ba wa yọ pe awọn ọmọbinrin wa ti wa lalaafia bayii, ko sewu fun wọn. Matawalle lawọn ti ṣeto bawọn ọmọ itọju iṣegun to peye lọkọọkan. O tun sọ pe awọn o sanwo fawọn agbebọn naa ki wọn too fawọn ọmọ naa lominira, niṣe lawọn kan jọọ lajọsọ ọrọ.


Matawalle lawọn ti ṣeto bawọn ọmọ itọju iṣegun to peye lọkọọkan. O tun sọ pe awọn o sanwo fawọn agbebọn naa ki wọn too fawọn ọmọ naa lominira, niṣe lawọn kan jọọ lajọsọ ọrọ.


Awọn Fulani ko yee pa wa,  ko si ọlọpaa gidi ti yoo daabo bo wa, inu ewu gidi la wa- Ọba ilu Iwoye-Ketu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta ALAROYE pe Kabiyesi Ọba ilu Iwoye-Ketu, nijọba ibilẹ Imẹkọ-Afọn lori ọrọ yii, Ọba Joel Ademọla Alaye Arẹmu, ṣalaye pe Ọladele ko de awọn ilu Yewa yii ko mọ bo ṣe n lọ ko too maa sọ pe awọn ọmọ Benin lo n pada siluu wọn. Kabiyesi sọ pe ọmọ ilu ni Ọladele, ṣugbọn nigba ti wọn ti yan an sipo ni ko ti sọrọ sibi tọrọ wa mọ. ‘’Bi ẹ ba de ọdọ wa yii bayii, ko sẹni kan to n lọ soko mọ, ibẹru awọn Fulani ko jẹ. Ẹ wo obinrin kan ti wọn n pe ni Elisa ti wọn pa lọjọ Mọnde yẹn, ọmọbinrin yẹn lọọ pọnmi ni,ko sẹni to mọ pe Fulani ti pa a sodo, nigba ti wọn reti ẹ titi nile ti wọn ko ri i ni wọn wa a lọ sodo, nibẹ ni wọn ti ba oku ẹ ti wọn ti ṣa a pa. Agbẹ lọkọ Elisa naa, wọn n dako lọdọ wa nibi ni. ‘’Odo to lọ yẹn jinna, nitori a ni iṣoro omi nibi dẹ ni. Odo to mọ to ṣee mu lo fẹẹ lọọ pọn, awọn Fulani yii naa ko dẹ yee ko maaluu wọnu omi ọhun, wọn ti ba a jẹ fun wa.


Ẹ wo obinrin kan ti wọn n pe ni Elisa ti wọn pa lọjọ Mọnde yẹn, ọmọbinrin yẹn lọọ pọnmi ni,ko sẹni to mọ pe Fulani ti pa a sodo, nigba ti wọn reti ẹ titi nile ti wọn ko ri i ni wọn wa a lọ sodo, nibẹ ni wọn ti ba oku ẹ ti wọn ti ṣa a pa. Agbẹ lọkọ Elisa naa, wọn n dako lọdọ wa nibi ni. ‘’Odo to lọ yẹn jinna, nitori a ni iṣoro omi nibi dẹ ni. Odo to mọ to ṣee mu lo fẹẹ lọọ pọn, awọn Fulani yii naa ko dẹ yee ko maaluu wọnu omi ọhun, wọn ti ba a jẹ fun wa. Odo yẹn lo lọ to ti bọ sọwọ awọn Fulani to ṣa a pa. ‘’Igba wo lawọn eeyan ko tun ni i sa lọ si Benin pẹlu bi wọn ṣe n pa wa yii. Ajitoni ni wa bayii o, a o mọ ọjọ ta a maa sun ta a o ni i ji i mọ. Ọkan wa ko balẹ rara, ohun toju wa n ri niluu wa niyẹn.


Odo yẹn lo lọ to ti bọ sọwọ awọn Fulani to ṣa a pa. ‘’Igba wo lawọn eeyan ko tun ni i sa lọ si Benin pẹlu bi wọn ṣe n pa wa yii. Ajitoni ni wa bayii o, a o mọ ọjọ ta a maa sun ta a o ni i ji i mọ. Ọkan wa ko balẹ rara, ohun toju wa n ri niluu wa niyẹn. Ko si ọlọpaa, awọn teṣan kekere ti wọn n pe ni ‘police post’ la ni, mẹta pere lo wa ni gbogbo agbegbe yii, Ọlọrun lo n ṣọ wa. Eyi to n sọ pe awọn eeyan wa ko sa lọ si Benin yẹn ko ri bẹẹ rara’’


Ko si ọlọpaa, awọn teṣan kekere ti wọn n pe ni ‘police post’ la ni, mẹta pere lo wa ni gbogbo agbegbe yii, Ọlọrun lo n ṣọ wa. Eyi to n sọ pe awọn eeyan wa ko sa lọ si Benin yẹn ko ri bẹẹ rara’’


Awọn araalu ni irọ nijọba Ogun n pa pe awọn eeyan Yewa ko sa lọ si llẹ Olominira Benin

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ijọba ipinlẹ Ogun ti Gomina Ọmọọba Dapọ Abiọdun n dari, ti ni ko si ọmọ ipinlẹ Ogun kankan ninu awọn ti wọn sa lọ silẹ Olominira Benin nitori rogbodiyan awọn Fulani nilẹ Yewa. Ọjọ Aje ọsẹ yii ti i ṣe ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ọdun 202, ni ọrọ yii jade lati ẹnu alaga igbimọ to n ri si ija to n ṣẹlẹ laarin awọn agbẹ atawọn Fulani nipinlẹ Ogun, iyẹn Ọnarebu Kayọde Ọladele. Ọfiisi awọn lọbalọba to wa ni Oke-Mosan, l’Abẹokuta, ni Ọladele ti sọ pe ahesọ lasan ni iroyin to n lọ lori ayelujara pẹlu awọn iwe iroyin kan, pe awọn ọmọ ipinlẹ Ogun, lati Yewa ti wa aabo lọ si Benin nitori awọn Fulani. Ọladele sọ pe awọn ti wọn pada si Benin ko ju awọn ọmọ orilẹ-ede naa ti wọn waa n ṣiṣẹ agbẹ ni Yewa lọ. O ni awọn eeyan naa ti wọn jẹ ẹya Họrọri ati Egun ko ṣẹṣẹ maa waa dako ni Yewa, awọn ọmọ oniluu yoo ya wọn ni ilẹ fawọn asiko kan, wọn yoo maa dako nibẹ, wọn yoo si maa lọ siluu wọn lẹẹẹkọkan. Awọn eeyan naa lo ni wọn pada si Benin nigba ti rogbodiyan ipaniyan Yewa bẹrẹ, o ni ki i ṣe awọn ọmọ Yewa rara.


Ọladele sọ pe awọn ti wọn pada si Benin ko ju awọn ọmọ orilẹ-ede naa ti wọn waa n ṣiṣẹ agbẹ ni Yewa lọ. O ni awọn eeyan naa ti wọn jẹ ẹya Họrọri ati Egun ko ṣẹṣẹ maa waa dako ni Yewa, awọn ọmọ oniluu yoo ya wọn ni ilẹ fawọn asiko kan, wọn yoo maa dako nibẹ, wọn yoo si maa lọ siluu wọn lẹẹẹkọkan. Awọn eeyan naa lo ni wọn pada si Benin nigba ti rogbodiyan ipaniyan Yewa bẹrẹ, o ni ki i ṣe awọn ọmọ Yewa rara. Alaga naa sọ pe, ‘Lasiko abẹwo wa sawọn agbegbe ti wahala ti ṣẹlẹ ni Yewa, a de Abule Asá to jẹ ibi ti rogbodiyan ti lagbara gan-an, Adele Baalẹ to wa nibẹ sọ fun wa pe ẹru n ba awọn ara abule lati lọ soko nitori awọn Fulani, a gba wọn nimọran pe ki wọn ṣi ni suuru fungba diẹ naa ki wọn too maa lọ soko, to ba si di dandan fun wọn lati lọ, a ni ki wọn ri i pe wọn pọ lọ, ko ma jẹ ẹyọ ẹni kan ṣoṣo lo n da lọ soko. A ko sọ pe ki wọn pa oko wọn ti lai lọ mọ. ‘’Ẹ o si le ba ọmọ Yewa kankan ni Benin nitori ija awọn Fulani, awọn ajoji ni wọn pada sile wọn’’ Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ta ko Ọladele lori ohun to sọ yii, wọn ni bii ẹni to ri otitọ ọrọ nilẹ to si wu u ko maa parọ ni.


Alaga naa sọ pe, ‘Lasiko abẹwo wa sawọn agbegbe ti wahala ti ṣẹlẹ ni Yewa, a de Abule Asá to jẹ ibi ti rogbodiyan ti lagbara gan-an, Adele Baalẹ to wa nibẹ sọ fun wa pe ẹru n ba awọn ara abule lati lọ soko nitori awọn Fulani, a gba wọn nimọran pe ki wọn ṣi ni suuru fungba diẹ naa ki wọn too maa lọ soko, to ba si di dandan fun wọn lati lọ, a ni ki wọn ri i pe wọn pọ lọ, ko ma jẹ ẹyọ ẹni kan ṣoṣo lo n da lọ soko. A ko sọ pe ki wọn pa oko wọn ti lai lọ mọ. ‘’Ẹ o si le ba ọmọ Yewa kankan ni Benin nitori ija awọn Fulani, awọn ajoji ni wọn pada sile wọn’’ Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ta ko Ọladele lori ohun to sọ yii, wọn ni bii ẹni to ri otitọ ọrọ nilẹ to si wu u ko maa parọ ni.


Odo ni Elizabeth n lọ tawọn Fulani fi ṣa a pa n’Iwoye-Ketu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Elizabeth Pascal lorukọ obinrin ti wọn ṣa pa yii, awọn Fulani darandaran la gbọ pe wọn kun un bẹẹ laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ta a ṣẹṣẹ mu yii, ni Moriwi, Oke-Agbẹdẹ, eyi to wa ni Iwoye-Ketu, nijọba ibilẹ Imẹkọ Afọn, Yewa. Ohun ti ALAROYE gbọ ni pe odo lobinrin naa n lọ lati pọnmi lagbegbe CAC, Moriwi, lo ba pade awọn Fulani naa lọna, wọn ko si wo o lẹẹmeji ti wọn fi sọ ike ori rẹ kalẹ, ti wọn bẹrẹ si i bu u ladaa. Wọn ko ro ti pe obinrin ni rara, wọn ṣaa naa to jẹ nibi ti wọn ṣa a si lo pari ẹ si, obinrin naa ko le da dide mọ to fi ku. Nigba to yẹ ko ti de lati odo ti ẹnikẹni ko gburoo rẹ ni wọn wa a lọ sodo ọhun, nibẹ ni wọn si ti ri oku ẹ pẹlu ọgbẹ ada to jinlẹ nipakọ, ọrun, apa ati kaakiri ara rẹ. Iṣẹ agbẹ ni Elisa bi wọn ṣe maa n pe e, n ṣe pẹlu ọkọ rẹ n’Iwoye, ṣugbọn obinrin naa ti ku iku ojiji bayii, wọn si ni ko si ẹya mi-in to bu u lada bẹẹ, awọn Fulani darandaran ni.


Gani Adams, Sunday Igboho atawọn OPC fẹẹ ṣewọde ta ko maaluu jijẹ nilẹ Yoruba

Bi gbogbo nnkan ba lọ bo ṣe ye, ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, ni Aarẹ Ọnakakanfo ilẹ Yorùbá, Iba Gani Adams, Oloye Sunday Adeyẹmọ atawọn ọmọ ẹgbẹ OPC yoo jade lati ṣewọde ta ko jijẹ maaluu nilẹ Yoruba. Ninu ikede ti wọn ṣe sinu iwe iroyin kan ni Oloye Sunday Adeyẹmọ, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Sunday Igboho ati Iba Gani ti sọrọ yii pẹlu ajọṣepọ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC, labẹ akoso Ọmọoba Ṣẹgun Ọsinbọtẹ, wọn si ti ya ọjọ kan sọtọ lati fi ṣewọde. Wọn ni awọn gbe igbesẹ yii lati fẹhonu han lori bi ẹgbẹ awọn to n ta maaluu atawọn ohun jijẹ loke ọya ṣe paṣẹ fawọn eeyan wọn ki wọn ma ṣe ko ounjẹ ati maaluu wa si ilẹ Yorùbá atawon ibomi-in lagbegbe apa Guusu orilẹ ede yii mọ. Ni bayii, o ti di ọjọ kẹrin ti ẹgbẹ awọn olokoowo ẹran maaluu ti paṣẹ ọhun. Igbesẹ awọn Hausa yii ko sai ba ibinu awọn eeyan orilẹ ede yii pade nitori kaakiri ori ikanni ayélujára lawọn èèyàn ti n bu ẹnu atẹ lu igbesẹ ọ̀hún. Ẹgbẹ awọn olounjẹ ati maaluu nilẹ Hausa sọ pe ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS, niluu Abuja ti pe awọn lori idi ti awọn ṣe gbe ìgbésẹ ọhun.


Ni bayii, o ti di ọjọ kẹrin ti ẹgbẹ awọn olokoowo ẹran maaluu ti paṣẹ ọhun. Igbesẹ awọn Hausa yii ko sai ba ibinu awọn eeyan orilẹ ede yii pade nitori kaakiri ori ikanni ayélujára lawọn èèyàn ti n bu ẹnu atẹ lu igbesẹ ọ̀hún. Ẹgbẹ awọn olounjẹ ati maaluu nilẹ Hausa sọ pe ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS, niluu Abuja ti pe awọn lori idi ti awọn ṣe gbe ìgbésẹ ọhun. Akọwe ẹgbẹ naa, Ahmed Alaramma, sọ pe titi di asiko yii ni Aarẹ ẹgbẹ naa, Mohammed Tahir, ṣi wa lọdọ awọn DSS. Tẹ o ba gbagbe, awọn eeyan yìí naa lo n béèrè ẹgbẹlẹgbẹ biliọnu lọwọ ijọba àpapọ gẹgẹ bíi owo gba ma binu pe wọn pa awọn eeyan awọn lasiko rogbodiyan to waye ni Shasha.


Akọwe ẹgbẹ naa, Ahmed Alaramma, sọ pe titi di asiko yii ni Aarẹ ẹgbẹ naa, Mohammed Tahir, ṣi wa lọdọ awọn DSS. Tẹ o ba gbagbe, awọn eeyan yìí naa lo n béèrè ẹgbẹlẹgbẹ biliọnu lọwọ ijọba àpapọ gẹgẹ bíi owo gba ma binu pe wọn pa awọn eeyan awọn lasiko rogbodiyan to waye ni Shasha.


Ọwọ ba Sugar ati Stainless ni Mushin, ibọn ni wọn fi n digunjale

Faith Adebọla, Eko Awọn afurasi adigunle meji kan, Quadri Ayọnuga ti inagijẹ rẹ n jẹ Ṣuga, ati Shẹriff Ṣonibarẹ, Stainless ni wọn mọ oun si. Awọn mejeeji ti balẹ sahaamọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, wọn ti n ṣalaye bi ibọn ṣe dọwọ wọn ati ọṣẹ buruku ti wọn ti fibọn ṣe. Awọn ọlọpaa o ṣadeede mu Stainless ati Ṣuga, afurasi ọdaran kan, Peter Arinọla, ti inagijẹ tiẹ n jẹ Blood lo darukọ awọn mejeeji yii fawọn ọtẹlẹmuyẹ to n wadii ọrọ wo lẹnu ẹ, o lawọn jọ n ṣiṣẹ adigunjale ni, lawọn ọlọpaa fi bẹrẹ si i wa wọn. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ kẹrinla, oṣu keji yii, ni ọwọ ba Peter nibi to ti yọbọn si aṣẹwo kan to fẹẹ fipa ba sun lọfẹẹ, konitọhun too lọgun sita, tawọn ero fi pe le wọn lori, ti wọn si fa ohun ati ibọn ọwọ ẹ le ọlọpaa lọwọ lẹyin ti wọn ti din dundu iya fun un. Lẹnu iṣẹ iwadii yii ni wọn ni Peter ti darukọ awọn tọwọ ṣẹṣẹ ba yii. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, to sọ nipa iṣẹlẹ yii f’ALAROYE pe latigba ti wọn ti darukọ Ṣuga ati Stainless lawọn ti n dọdẹ wọn, ṣugbọn wọn ko ri wọn mu.


Tẹ o ba gbagbe, ọjọ kẹrinla, oṣu keji yii, ni ọwọ ba Peter nibi to ti yọbọn si aṣẹwo kan to fẹẹ fipa ba sun lọfẹẹ, konitọhun too lọgun sita, tawọn ero fi pe le wọn lori, ti wọn si fa ohun ati ibọn ọwọ ẹ le ọlọpaa lọwọ lẹyin ti wọn ti din dundu iya fun un. Lẹnu iṣẹ iwadii yii ni wọn ni Peter ti darukọ awọn tọwọ ṣẹṣẹ ba yii. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, to sọ nipa iṣẹlẹ yii f’ALAROYE pe latigba ti wọn ti darukọ Ṣuga ati Stainless lawọn ti n dọdẹ wọn, ṣugbọn wọn ko ri wọn mu. O ni ibi tawọn ọlọpaa Surulere ati Idimu ti n da awọn eeyan duro lati yẹ ara wọn wo lọwọ ti ba awọn afurasi ọdaran naa lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii, lẹyin tawọn ti gbọ finrin pe o daa bii pe wọn wa laduugbo Mushin. Ibọn oyinbo meji ati ọta ibọn rẹpẹtẹ ni wọn ba lapo wọn, wọn tun ka egboogi oloro mọ wọn lọwọ. Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, ti paṣẹ pe kawọn mejeeji maa lọ sọdọ ẹni kẹta wọn ni Panti, gbogbo wọn ti n fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọtẹlẹmuyẹ.


O ni ibi tawọn ọlọpaa Surulere ati Idimu ti n da awọn eeyan duro lati yẹ ara wọn wo lọwọ ti ba awọn afurasi ọdaran naa lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii, lẹyin tawọn ti gbọ finrin pe o daa bii pe wọn wa laduugbo Mushin. Ibọn oyinbo meji ati ọta ibọn rẹpẹtẹ ni wọn ba lapo wọn, wọn tun ka egboogi oloro mọ wọn lọwọ. Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, ti paṣẹ pe kawọn mejeeji maa lọ sọdọ ẹni kẹta wọn ni Panti, gbogbo wọn ti n fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọtẹlẹmuyẹ.


Olugbenga Ale di olori awọn oṣiṣẹ l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo Rotimi Akeredolu ti kede Ọgbẹni Richard Ọlabọde Ọlatunde gẹgẹ bii akọwe iroyin rẹ. Ilu Ọwọ ti i ṣe ilu abinibi Gomina Akeredolu funra rẹ ni Ọlabọde ti wa, oun ni akọroyin fun ileesẹ redio aladaani kan to wa niluu Ileṣa, nipinlẹ Ọsun, ko too gba ipo Oludamọran fun gomina lori ọrọ iroyin ori ẹrọ ayelujara lọdun 2019. Ipo yii naa lo si di mu titi ti wọn fi kede rẹ gẹgẹ bii akọwe iroyin gomina lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ẹni keji ti wọn tun kede iyansipo rẹ ni Oloye Olugbenga Ale to jẹ olori awọn oṣiṣẹ lọfiisi gomina. Ọmọ ilu Ọwọ kan naa pẹlu gomina ni Ale, ko ju bii ọdun diẹ to fẹyinti kuro lẹnu iṣẹ ijọba nigba ti wọn kọkọ yan an sipo yii kan naa lọdun mẹrin sẹyin.


Orileede Nijee ati Cameroun lawọn Hausa n ko ounjẹ lọ bayii o

Faith Adebọla Ija tawọn ẹgbẹ onimaaluu ati olounjẹ lawọn n ba ijọba ja lori bawọn Hausa ṣe padanu dukia wọn nigba iṣẹlẹ Ọja Ṣaṣa to waye laipẹ yii n’Ibadan ti gba ọna mi-in yọ, ki i ṣe pe wọn o jẹ ki ounjẹ ati maaluu wọle silẹ Yoruba nikan ni, awọn orileede to mule gbe Naijiria ni wọn n ko awọn ounjẹ wọn lọ bayii. Akọwe ẹgbẹ Northern Consensus Movement, Ọgbẹni Abdullahi Aliu, fidi eyi mulẹ ninu atẹjade kan lori iṣẹlẹ ọhun, o ni ko sohun tawọn olokoowo maaluu ati nnkan jijẹ maa padanu pẹlu ipinnu wọn yii, tori awọn ti ṣeto bi wọn ṣe maa lọọ ta awọn ọja wọn sorileede Nijee ati Cameroun, atawọn orilẹ-ede to mule gbe wọn nitosi Oke-Ọya. Aliu ni “Bi mo ṣe n sọrọ yii, awọn eeyan ti n ko ata, tomato, alubọsa, iṣu atawọn ounjẹ mi-in lọ sawọn orileede yii, ọja wọn si n ta gidi. Idaṣẹ silẹ ta a gun le ti bẹrẹ, o si fidi mulẹ gan-an. Gbogbo ọna teeyan le fi gbe awọn ounjẹ kọja sapa ibomi-in lorileede yii lati Oke-Ọya la ti di pa, a o si ni i jẹ kẹnikẹni ko ounjẹ wọ’bẹ lati ilẹ Hausa.” Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, latigba ti ẹgbẹ awọn onimaaluu, Miyetti Allah Cattle Breeders Association of Nigeria, ti fun ijọba apapọ ni gbedeke pe ki wọn san owo to fẹrẹ to biliọnu marun-un naira (N4.7b) fawọn Hausa tawọn janduku dana sun’le, ṣọọbu ati ọja wọn nigba rogbodiyan Ọja Ṣaṣa, lẹgbẹ naa ti sọ pawọn o ni i jẹ ki ounjẹ ati maaluu kọja si agbegbe ilẹ Yoruba ati Ibo, ilẹ Hausa ni wọn maa maa duro si titi tijọba yoo fi da awọn lohun. Bakan naa ni ẹgbẹ apapọ awọn olokoowo ounjẹ ati onimaaluu lawọn ti daṣẹ silẹ, awọn o ni i gbe ounjẹ kọja silẹ Yoruba mọ.


Idaṣẹ silẹ ta a gun le ti bẹrẹ, o si fidi mulẹ gan-an. Gbogbo ọna teeyan le fi gbe awọn ounjẹ kọja sapa ibomi-in lorileede yii lati Oke-Ọya la ti di pa, a o si ni i jẹ kẹnikẹni ko ounjẹ wọ’bẹ lati ilẹ Hausa.” Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, latigba ti ẹgbẹ awọn onimaaluu, Miyetti Allah Cattle Breeders Association of Nigeria, ti fun ijọba apapọ ni gbedeke pe ki wọn san owo to fẹrẹ to biliọnu marun-un naira (N4.7b) fawọn Hausa tawọn janduku dana sun’le, ṣọọbu ati ọja wọn nigba rogbodiyan Ọja Ṣaṣa, lẹgbẹ naa ti sọ pawọn o ni i jẹ ki ounjẹ ati maaluu kọja si agbegbe ilẹ Yoruba ati Ibo, ilẹ Hausa ni wọn maa maa duro si titi tijọba yoo fi da awọn lohun. Bakan naa ni ẹgbẹ apapọ awọn olokoowo ounjẹ ati onimaaluu lawọn ti daṣẹ silẹ, awọn o ni i gbe ounjẹ kọja silẹ Yoruba mọ. Lati ọjọ Tọsidee, Ọjọbọ to kọja yii, lawọn ọdọ Hausa kan ti bẹrẹ si i gbe’gi dina fawọn tirela ti wọn n ko awọn nnkan jijẹ bọ lati apa Oke-Ọya, wọn o si jẹ ki wọn ko awọn ọja naa kọja, ilu Jẹbba to wa lẹnu aala ipinlẹ Niger ati Kwara ni wọn da awọn ọkọ naa duro si.


Lati ọjọ Tọsidee, Ọjọbọ to kọja yii, lawọn ọdọ Hausa kan ti bẹrẹ si i gbe’gi dina fawọn tirela ti wọn n ko awọn nnkan jijẹ bọ lati apa Oke-Ọya, wọn o si jẹ ki wọn ko awọn ọja naa kọja, ilu Jẹbba to wa lẹnu aala ipinlẹ Niger ati Kwara ni wọn da awọn ọkọ naa duro si.


Akeredolu tu ẹgbẹ awakọ ka nipinlẹ Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina Rotimi Akeredolu ti pasẹ titu ẹgbẹ awakọ mejeeji to wa nipinlẹ Ondo ka lori ẹsun pe wọn n gbe igbesẹ to n pa awọn araalu lara. Akeredolu ni kawọn adari ẹgbẹ ọhun, Jacob Adebọ (Idajọ) to jẹ alaga ẹgbẹ NURTW, ati Ọgbẹni Bọlarinwa, alaga RTEAN tawọn eeyan tun mọ si Roodu tete kẹru wọn kuro ninu gbogbo gareeji to wa nipinlẹ Ondo lẹyẹ-o-ṣọka. Oludamọran fun gomina lori akanṣe iṣẹ, Dokita Doyin Ọdẹbọwale, to paṣẹ ọhun lorukọ gomina ni ko sẹni ti wọn ran niṣẹ lati maa gbowo ori lọwọ awọn eeyan ninu gareeji lorukọ ijọba. O ni ijọba ko ni i faaye gba ọkan-o-jọkan iwa ti ko bofin mu ti wọn n hu ninu awọn ibudokọ wọnyi nitori pe ko sowo ti wọn n ko fun ijọba ipinlẹ Ondo gẹgẹ bii ahesọ tawọn eeyan kan n gbe kiri. Adebọwale tun pasẹ fawọn awakọ taksi lati da owo ọkọ wọn pada si aadọta naira ti wọn n gbero tẹlẹ dipo ọgọrun-un naira ti wọn n gbe e bayii. Lati bii osu meji sẹyin lawọn eeyan ti n ta ko ijọba lori afikun ẹẹdẹgbẹta naira ti wọn fi kun owo tikẹẹti ti wọn n ja fawọn awakọ ero nipinlẹ Ondo, eyi to mu kawọn onitaksi gbe owo ọkọ wọn kuro ni ẹẹdẹgbẹta naira lọ si ọgọrun-un naira.


Ori ọkunrin kan ati obinrin kan ni wọn ba ninu mọto Hasan l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn ajọ to n gbogun ti ilokulo oogun oloro nipinlẹ Ondo ti fi panpẹ ofin gbe ọkunrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Saka Hassan, lẹyin ti wọn ka ori eeyan meji mọ inu ọkọ rẹ. Awakọ ọhun lọwọ tẹ loju ọna marosẹ Akurẹ si Ọwọ lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii. ALAROYE fidi rẹ mulẹ lati ẹnu Ọgbẹni Haruna Gagara to jẹ ọga agba fun ajọ naa nipinlẹ Ondo pe lasiko ti awọn oṣiṣẹ wọn n ṣayẹwo awọn ọkọ loju ọna ọhun ni wọn rí ori eeyan naa (ọkan ti ọkunrin ti ekeji si jẹ ti obinrin) ninu paali kan to ko wọn pamọ si ninu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ ti nọmba rẹ jẹ KOGI: LKJ 135 BF. Ninu alaye diẹ ti afurasi ọhun ṣe fawọn oniroyin lasiko ti wọn n ṣafihan rẹ, o ni o ti to bii ọdun mẹẹẹdogun toun ti n fi ọkọ na ilu Akurẹ, nipinlẹ Ondo, si Okenne, nipinlẹ Kogi. O ni ọkunrin kan lo gbe ẹru yii sinu ọkọ oun lasiko ti oun n loodu lọwọ ninu gareeji ni Okenne, to si ni ki oun gbe e fun ẹnikan ti oun ba ti de Akurẹ. Hassan ni oun ko mọ ẹnikẹni ninu awọn mejeeji, o ni nọmba foonu wọn nikan loun ni lọwọ.


Ninu alaye diẹ ti afurasi ọhun ṣe fawọn oniroyin lasiko ti wọn n ṣafihan rẹ, o ni o ti to bii ọdun mẹẹẹdogun toun ti n fi ọkọ na ilu Akurẹ, nipinlẹ Ondo, si Okenne, nipinlẹ Kogi. O ni ọkunrin kan lo gbe ẹru yii sinu ọkọ oun lasiko ti oun n loodu lọwọ ninu gareeji ni Okenne, to si ni ki oun gbe e fun ẹnikan ti oun ba ti de Akurẹ. Hassan ni oun ko mọ ẹnikẹni ninu awọn mejeeji, o ni nọmba foonu wọn nikan loun ni lọwọ. Tee-Leo Ikoro ni wọn ti fa afurasi ọhun le ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo lọwọ lati ṣe ẹkunrẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa. Ni kete ti iwadii ọhun ba pari lo ni wọn yoo foju rẹ bale-ẹjọ.


Tee-Leo Ikoro ni wọn ti fa afurasi ọhun le ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo lọwọ lati ṣe ẹkunrẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa. Ni kete ti iwadii ọhun ba pari lo ni wọn yoo foju rẹ bale-ẹjọ.


Fidio: Ayọọla Olalekan to n fi siimu kaadi lu jibiti b’ALAROYE  sọrọ

Ayọọla Ọlalekan ree o, ọmọkùnrin to mọ nipa bi wọn ṣe n fi siimu kowo lakaunti eeyan. Ìpínlẹ̀ Ọṣun lo ti wa. Eyi làwọn ohun to ba ALAROYE sọrọ


Nitori ija Ṣaṣa, awọn Hausa ko ko ounjẹ wọ Ibadan mọ o

Ọlawale Ajao, Ibadan Ohun eelo ọbẹ̀ bíi ata, tòmáàtì, àlùbọ́sà, titi dori ẹran námọ̀ ati ẹ̀wà ti di ọ̀wọ́n gógó n’Ibadan ati kaakiri ipinlẹ Ọyọ bayii nitori bi awọn Hausa ti wọn n pese awọn nnkan wọnyi ṣe pinnu pé àwọn kò ní í ko ounjẹ wọlu Ibadan mọ. Ìpinnu awọn Hausa yii kò ṣẹ̀yìn ija to waye laarin Yoruba atawọn Hausa lẹyin ti Hausa alábàárù kan lu Yoruba kan to jẹ soobata pa ninu ọja Ṣáṣá, n’Ibadan, lọsẹ mẹta sẹyin. Tẹ o ba gbagbe, ninu ifọrọwerọ ti Sarikin Hausa, ìyẹn ọba awọn Hausa ni Ṣáṣá, Alhaji Haruna Mai Yasin, ṣe pẹlu akoroyin wa, eyi to jade ninu ALAROYE ọsẹ to kọja, lọkunrin naa ti ti sọ pe awọn Hausa ko ni í jẹ kí ìrè oko wọn ti wọn ba n gbe bọ wá fun títà lati ilẹ Hausa wọ Ibadan mọ, kàkà bẹ́ẹ̀, ipinlẹ Eko láwọn yóò máa gbé àwọn oúnjẹ naa lọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ ninu ifọrọwerọ ọhun, “Ohun ti awọn Yoruba ṣe fun wa, a o mọ pe o le ṣẹlẹ. Gbogbo wa ti sọ pe a fẹẹ maa ko pada lọ siluu wa. Awọn ijọba wa lókè gan-an ti sanwo ọkọ awọn kan pe ki wọn maa bọ wa silẹ Hausa.


Gẹgẹ bo ṣe sọ ninu ifọrọwerọ ọhun, “Ohun ti awọn Yoruba ṣe fun wa, a o mọ pe o le ṣẹlẹ. Gbogbo wa ti sọ pe a fẹẹ maa ko pada lọ siluu wa. Awọn ijọba wa lókè gan-an ti sanwo ọkọ awọn kan pe ki wọn maa bọ wa silẹ Hausa. Eeyan ọgọrun-un (100) ni wọn ti sanwo baaluu wọn pe ki wọn fi maa pada bọ wale. “Wọn ni ọjọ meji lẹyin naa lawọn maa sọ fun awọn Yoruba to wa nilẹ Hausa naa pe ki wọn kuro lọdọ awọn naa. Bakan naa, gbogbo ounjẹ to n wọle lati ilẹ Hausa, irẹsi ni o, ẹwa, ata ni o, alubọsa ni o, adiẹ ni o, Eko ni wọn yoo maa gbe e lọ, wọn ko ni i jẹ ko de Ibadan mọ nitori gbogbo iṣoro ti wọn fẹẹ maa fun wa yii.


Eeyan ọgọrun-un (100) ni wọn ti sanwo baaluu wọn pe ki wọn fi maa pada bọ wale. “Wọn ni ọjọ meji lẹyin naa lawọn maa sọ fun awọn Yoruba to wa nilẹ Hausa naa pe ki wọn kuro lọdọ awọn naa. Bakan naa, gbogbo ounjẹ to n wọle lati ilẹ Hausa, irẹsi ni o, ẹwa, ata ni o, alubọsa ni o, adiẹ ni o, Eko ni wọn yoo maa gbe e lọ, wọn ko ni i jẹ ko de Ibadan mọ nitori gbogbo iṣoro ti wọn fẹẹ maa fun wa yii. Ṣugbọn a ti pada ba awọn eeyan wa sọrọ pe ki wọn jẹ ka yanju ẹ.” Awọn Hausa ti waa mu ileri ọhún ṣẹ bayii, lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keji, ọdún 2021 yii. Wọn ko ko awọn nnkan ìsebẹ̀ wọ Ibadan mọ, ti awọn nnkan ọhun sì ti wọ́n bíi oju kaakiri ipinlẹ Ọyọ bayii. Awọn alata to ba akọroyin wa sọrọ ṣalaye pe ko fẹẹ sí ọjà ti eeyan ti le ri ata rà láràtúntà níbikíbi niluu Ibadan ati agbegbe ẹ̀ mọ bayii nitori pe awọn Hausa to n ko àwọn ọja naa wa lọpọ yanturu fún títà ti da igbesẹ naa duro.


Ṣugbọn a ti pada ba awọn eeyan wa sọrọ pe ki wọn jẹ ka yanju ẹ.” Awọn Hausa ti waa mu ileri ọhún ṣẹ bayii, lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keji, ọdún 2021 yii. Wọn ko ko awọn nnkan ìsebẹ̀ wọ Ibadan mọ, ti awọn nnkan ọhun sì ti wọ́n bíi oju kaakiri ipinlẹ Ọyọ bayii. Awọn alata to ba akọroyin wa sọrọ ṣalaye pe ko fẹẹ sí ọjà ti eeyan ti le ri ata rà láràtúntà níbikíbi niluu Ibadan ati agbegbe ẹ̀ mọ bayii nitori pe awọn Hausa to n ko àwọn ọja naa wa lọpọ yanturu fún títà ti da igbesẹ naa duro. Gẹgẹ bí òbínrin alata kan to pera ẹ ni Iya Hikima ṣe ṣalaye fakọroyin wa, “O fẹẹ jẹ pe ọja Ṣáṣá ni gbogbo awa ti a n ṣòwò ata ti máa n rajà. Ṣugbọn lati igba ti ìjọba ti ṣi Ṣáṣá pada lọsẹ to kọja, Bódìjà ati ọja ilu Ìròkò la ti n lọọ ra eelo bayii. Ati Bódìjà o, ati Ìròkò ni o, kò sí ibi kankan tá a ti n ri ata rà mọ bayii lati ijarun-un (Tọ́sìdeè).


Gẹgẹ bí òbínrin alata kan to pera ẹ ni Iya Hikima ṣe ṣalaye fakọroyin wa, “O fẹẹ jẹ pe ọja Ṣáṣá ni gbogbo awa ti a n ṣòwò ata ti máa n rajà. Ṣugbọn lati igba ti ìjọba ti ṣi Ṣáṣá pada lọsẹ to kọja, Bódìjà ati ọja ilu Ìròkò la ti n lọọ ra eelo bayii. Ati Bódìjà o, ati Ìròkò ni o, kò sí ibi kankan tá a ti n ri ata rà mọ bayii lati ijarun-un (Tọ́sìdeè). “Èkó lo tún kù ti awọn eeyan wa kan ti n lọọ ra eelo wa. Ìdí ree ti ata fi gbowo leri nitori ìwọ̀nba ninu wa lo lagbara lati maa ti Ibadan lọọ ra ra eelo l’Ekoo. Ohun to si jẹ ki wọn maa ta a wọn niyẹn nítorí kì í ṣe owo kekere ni wọ́n fi n ko ọja yẹn lati Eko.” Titi ta a fi parí akojọ iroyin yii lọsan-an ọjọ Ajé, Mọnde, ọsẹ yii, ata atawọn ohun eelo ọbẹ yooku ti di ọwọngogo.


“Èkó lo tún kù ti awọn eeyan wa kan ti n lọọ ra eelo wa. Ìdí ree ti ata fi gbowo leri nitori ìwọ̀nba ninu wa lo lagbara lati maa ti Ibadan lọọ ra ra eelo l’Ekoo. Ohun to si jẹ ki wọn maa ta a wọn niyẹn nítorí kì í ṣe owo kekere ni wọ́n fi n ko ọja yẹn lati Eko.” Titi ta a fi parí akojọ iroyin yii lọsan-an ọjọ Ajé, Mọnde, ọsẹ yii, ata atawọn ohun eelo ọbẹ yooku ti di ọwọngogo. Ọwọngogo epo bẹtiroolu to wa lóde bayii lo túbọ̀ dá kún ipọnju ara ipinlẹ Ọyọ pẹlu bi ọpọlọpọ ileepo ṣe tilẹkun ileetaja wọn pa, ti epo bẹtiroolu si di ohun ti awọn eeyan n daamu wá kiri. Eyi papaa ti jẹ kí owo ti awọn araalu fi n wọ mọto pọ̀ sí i, ti gbogbo nnkan si gbowo lori sí i.


Ọwọngogo epo bẹtiroolu to wa lóde bayii lo túbọ̀ dá kún ipọnju ara ipinlẹ Ọyọ pẹlu bi ọpọlọpọ ileepo ṣe tilẹkun ileetaja wọn pa, ti epo bẹtiroolu si di ohun ti awọn eeyan n daamu wá kiri. Eyi papaa ti jẹ kí owo ti awọn araalu fi n wọ mọto pọ̀ sí i, ti gbogbo nnkan si gbowo lori sí i.


Nitori kanifa, awọn janduku ba ọpọlọpọ dukia jẹ l’Adewọle, n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Bo tilẹ jẹ pe ọwọ ti tẹ diẹ lara awọn janduku kan to da wahala silẹ laduugbo Adewọle, niluu Ilọrin, laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, nitori bawọn agbofinro ko ṣe gba awọn ọdọ laaye lati ṣe ayẹyẹ kanifa, sibẹ inu ibẹru lawọn araadugbo naa ṣi n gbe. ALAROYE gbọ pe ilu Eko ni ọpọlọpọ awọn bọọsi to sọ ara wọn di janduku yii ti wa, kanifa yii gan-an lo gbe wọn wa siluu Ilọrin. Wọn ni awọn olori adugbo naa pẹlu awọn agbofinro ko fọwọ si ayẹyẹ tawọn ọdọ fẹẹ ṣe yii, nitori pe ijọba ti ṣe ofin to ta ko ṣiṣe iru nnkan bẹẹ ati kiko ero jọ. Ṣugbọn kinni ọhun ko dun mọ awọn ọdọ ọhun ninu, ni wọn ba gbe ayẹyẹ naa lọ si ile-itura kan to wa l’Adewọle, niluu Ilọrin. Ohun ta a gbọ ni pe lẹyin ti wọn ṣe kanifa naa tan nile itura ni wọn bẹrẹ si i kọ lu araalu, gbogbo ohun ti wọn ba ri ni wọn n bajẹ. Bi wọn ṣe fọ gilaasi ile ni wọn fọ ti mọto.


Ṣugbọn kinni ọhun ko dun mọ awọn ọdọ ọhun ninu, ni wọn ba gbe ayẹyẹ naa lọ si ile-itura kan to wa l’Adewọle, niluu Ilọrin. Ohun ta a gbọ ni pe lẹyin ti wọn ṣe kanifa naa tan nile itura ni wọn bẹrẹ si i kọ lu araalu, gbogbo ohun ti wọn ba ri ni wọn n bajẹ. Bi wọn ṣe fọ gilaasi ile ni wọn fọ ti mọto. Ile awọn to n ṣe akoso aabo adugbo ta a mọ si ‘Community Police’ la gbọ pe wọn kanlẹ doju kọ. Akọroyin wa gbọ pe ṣe lawọn janduku ọhun yinbọn soke lati dẹruba araadugbo, pẹlu aake, ada, afọku igo ni wọn fi n ba nnkan jẹ. Alaga adugbo naa, Mallam Taiye Olobi, ni ohun to ṣẹlẹ naa ba ni lọkan jẹ gidi.


Ile awọn to n ṣe akoso aabo adugbo ta a mọ si ‘Community Police’ la gbọ pe wọn kanlẹ doju kọ. Akọroyin wa gbọ pe ṣe lawọn janduku ọhun yinbọn soke lati dẹruba araadugbo, pẹlu aake, ada, afọku igo ni wọn fi n ba nnkan jẹ. Alaga adugbo naa, Mallam Taiye Olobi, ni ohun to ṣẹlẹ naa ba ni lọkan jẹ gidi. O ni awọn araadugbo ti n wa ọna lati le awọn janduku ọhun danu. O gba awọn obi nimọran lati mojuto awọn ọmọ wọn, ki wọn ṣọra fun mimu oogun oloro atawọn imukumu to le maa mu wọn ṣiwa-hu lawujọ. O rọ gbogbo araadugbo lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn adari ilu lati kẹsẹ awọn janduku naa kuro nilẹ.


O ni awọn araadugbo ti n wa ọna lati le awọn janduku ọhun danu. O gba awọn obi nimọran lati mojuto awọn ọmọ wọn, ki wọn ṣọra fun mimu oogun oloro atawọn imukumu to le maa mu wọn ṣiwa-hu lawujọ. O rọ gbogbo araadugbo lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn adari ilu lati kẹsẹ awọn janduku naa kuro nilẹ. Ijọba gbe igbimọ oluwadii kalẹ lori wahala ipo ọba ilu Gana ati Ganmọ


Ijọba gbe igbimọ oluwadii kalẹ lori wahala ipo ọba ilu Gana ati Ganmọ


Ibalopọ di wahala laarin baba ọgọrin ọdun atiyawo ẹ n’Ibadan, o lobinrin naa ko foun ni ‘kinni’ ṣe daadaa

Ọlawale Ajao, Ibadan Bíi igba ti awọn eeyan naa n ṣere ori itage fawọn ero kootu lo ri nigba ti tọkọ-tiyawo arúgbó kan wọ ara wọn lọ sí kootu nitori Ibalopọ. Baba ẹni ọgọrin (80) ọdun naa, Alhaji Muritala Haroon, lo fẹsun kan iyawo ẹ, Alhaja Afusat Haroon, o ni ìyá ẹni ọdun mọkanlelaaadọrin (71) naa n fi iya ibalopọ jẹ oun. Ṣugbọn iya àgbà yii sọ pe niṣe loun máa n mọ-ọn-mọ kọ̀ fún bàbá agba lati máa bá òun laṣepọ nitori baba naa ti fẹran ibalopọ jù, paapaa nitori pe o ti ko àrùn lara ọkan ninu awọn àlè rẹ̀ to n pe niyawo. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Oríṣìíríṣìí obinrin ló máa n gbe wale to máa n pe niyawo oun. Nibi ti oun ati ọkan ninu wọn ti n ba ara wọn sun ninu ile lobinrin yẹn ti pariwo pe ki n waa wo Alhaji, oun ko mọ ohun to ṣe n ṣe wọn o. Bi mo ṣe sáré lọ síbẹ niyẹn lati ṣe aájò wọn. “Nigba ta a gbe wọn dé ọsibitu ni dokita kọ oogun kan fún wọn, o ni titi ti wọn yóò fi kú ní wọn gbọdọ maa lóògùn ọ̀hún déédé.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Oríṣìíríṣìí obinrin ló máa n gbe wale to máa n pe niyawo oun. Nibi ti oun ati ọkan ninu wọn ti n ba ara wọn sun ninu ile lobinrin yẹn ti pariwo pe ki n waa wo Alhaji, oun ko mọ ohun to ṣe n ṣe wọn o. Bi mo ṣe sáré lọ síbẹ niyẹn lati ṣe aájò wọn. “Nigba ta a gbe wọn dé ọsibitu ni dokita kọ oogun kan fún wọn, o ni titi ti wọn yóò fi kú ní wọn gbọdọ maa lóògùn ọ̀hún déédé. “Ko ma lọọ di pe yoo ko tiẹ ba oluwa rẹ̀ ni mi o ṣe gba fún un lati sun mọ mi mọ. Ati pe ki tiẹ loluwa rẹ gan-na tun fẹẹ fi gbogbo ìyẹn ṣe mọ niru asiko yii, awa ti akọbi wa ti to ẹni ọdun mọkanlelaaadọta (51), ti oun paapaa ko ni i pẹẹ ni ọmọọmọ. Ṣaaju lolùpẹ̀jọ́ ti ṣàpèjúwe iyawo ẹ gẹgẹ bíi ọdaju eeyan pẹlu bo se gbiyanju lati gbẹmi oun lọjọ kan. “O ni gbogbo igba ti mo ba ti wọ yara ẹ lati ba a laṣepọ lo máa n fi ilẹkun taari mi danu, tí yóò si le mi pada bọ sita.


“Ko ma lọọ di pe yoo ko tiẹ ba oluwa rẹ̀ ni mi o ṣe gba fún un lati sun mọ mi mọ. Ati pe ki tiẹ loluwa rẹ gan-na tun fẹẹ fi gbogbo ìyẹn ṣe mọ niru asiko yii, awa ti akọbi wa ti to ẹni ọdun mọkanlelaaadọta (51), ti oun paapaa ko ni i pẹẹ ni ọmọọmọ. Ṣaaju lolùpẹ̀jọ́ ti ṣàpèjúwe iyawo ẹ gẹgẹ bíi ọdaju eeyan pẹlu bo se gbiyanju lati gbẹmi oun lọjọ kan. “O ni gbogbo igba ti mo ba ti wọ yara ẹ lati ba a laṣepọ lo máa n fi ilẹkun taari mi danu, tí yóò si le mi pada bọ sita. “Nigba ti mo fẹyawo le e lo wáá bẹrẹ sí í jowu. Lọjọ kan lo mu ọbẹ waa ka mi mọ inu yara, to fẹẹ fi gun mi. “Iyawo kekere to ri ọbẹ yẹn lọwọ ẹ lo pariwo to jẹ kí n mọ pé o n bọ waa gun mi lọbẹ.


“Nigba ti mo fẹyawo le e lo wáá bẹrẹ sí í jowu. Lọjọ kan lo mu ọbẹ waa ka mi mọ inu yara, to fẹẹ fi gun mi. “Iyawo kekere to ri ọbẹ yẹn lọwọ ẹ lo pariwo to jẹ kí n mọ pé o n bọ waa gun mi lọbẹ. Ti ki i baa ṣe pé mo yẹ ọbẹ yẹn, ti mo sì kó o lọwọ mejeeji sẹyin ni, ọjọ naa ni iba ti pa mi. “O ti kọyin àwọn ọmọ si mi. Lọjọ kan loun atawọn ọmọ waa fi tipatipa gba iwe ilẹ ilẹ ti mo kọ lọwọ mi.


Ti ki i baa ṣe pé mo yẹ ọbẹ yẹn, ti mo sì kó o lọwọ mejeeji sẹyin ni, ọjọ naa ni iba ti pa mi. “O ti kọyin àwọn ọmọ si mi. Lọjọ kan loun atawọn ọmọ waa fi tipatipa gba iwe ilẹ ilẹ ti mo kọ lọwọ mi. Oun atawọn ọmọ yẹn fẹẹ pa mi ki wọn lè jogún gbogbo dukia mi ni.” Baba ẹni ọgọrin ọdún naa waa rọ ile-ẹjọ lati fopin sí igbeyawo ọlọdun mejilelaaadọta (52) naa. Ṣugbọn olùjẹ́jọ́, ẹni tó sọ pé òun ko gbiyanju lati gùn oko oun lọbẹ ri, ta kò ọkọ e pé òun ko fara mọ ìpinnu náà nítorí òun ti fi gbogbo ìgbésí ayé òun sìn Alhaaji, kò wáá yẹ kó jẹ igba ti oun ti di arúgbó yii ni yóò deede fọn ẹru oun da sita. Labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla, igbimọ awọn adajọ kootu Ọja’ba, to wa laduugbo Mapo, n’Ibadan, ti gba awọn arúgbó mejeeji naa niyanju lati gba alaafia laaye.


Oun atawọn ọmọ yẹn fẹẹ pa mi ki wọn lè jogún gbogbo dukia mi ni.” Baba ẹni ọgọrin ọdún naa waa rọ ile-ẹjọ lati fopin sí igbeyawo ọlọdun mejilelaaadọta (52) naa. Ṣugbọn olùjẹ́jọ́, ẹni tó sọ pé òun ko gbiyanju lati gùn oko oun lọbẹ ri, ta kò ọkọ e pé òun ko fara mọ ìpinnu náà nítorí òun ti fi gbogbo ìgbésí ayé òun sìn Alhaaji, kò wáá yẹ kó jẹ igba ti oun ti di arúgbó yii ni yóò deede fọn ẹru oun da sita. Labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla, igbimọ awọn adajọ kootu Ọja’ba, to wa laduugbo Mapo, n’Ibadan, ti gba awọn arúgbó mejeeji naa niyanju lati gba alaafia laaye. Lẹyin naa ni wọn sun igbẹjọ naa siwaju lati jẹ ki wọn le yanju ọrọ naa laarin ara wọn dipo kikọ ti wọn fẹẹ kọra wọn sílẹ̀.


Lẹyin naa ni wọn sun igbẹjọ naa siwaju lati jẹ ki wọn le yanju ọrọ naa laarin ara wọn dipo kikọ ti wọn fẹẹ kọra wọn sílẹ̀.


Iya n run nimu awọn ileepo ti ko ba ta epo faraalu-Ogundoyin

Ọlawale Ajao, Ibadan O ṣee ṣe ki ijọba fiya jẹ awọn ileepo ti wọn ko ba ta bẹtiroolu fawọn araalu. Iyẹn bi wọn ba tẹle imọran ti Kọmiṣanna fọrọ iṣẹ ode ati eto irinna nipinlẹ Ọyọ, Ọjọgbọn Dauda Kẹhinde Ogundoyin, gba awọn DPP, iyẹn ajọ to n ri sì ìdíyelé epo bẹtiroolu nilẹ yii lati wa nnkan ṣe si ọrọ awọn ileepo ti wọn kọ láti ta epo. Nigba to n kopa lori eto ori redio aladaani kan nigboro Ibadan laaarọ ọjọ Ajé, Mọnde, ọsẹ yii, Ọjọgbọn Ogundoyin sọ pe ijọba ko lọwọ si ọwọngogo epo bẹtiroolu tó wà níta bayii, awọn to n ta epo ni wọn kàn mọ-ọn-mọ tilẹkun mọ ọja wọn ti wọn si ṣe bẹẹ ko inira ba gbogbo araalu. Lati ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, lepo bẹtiroolu ti dọwọngogo pẹlu bi ọpọlọpọ ileepo ṣe kọ lati taja fẹnikẹni nitori ti wọn ro pe epo maa gbowo lori latọdọ ijọba apapọ. Ero rẹpẹtẹ ati ọkẹ aimọye ohun irinṣẹ lo n to lati ra epo lawọn ileepo kọọkan ti wọn ba jaja ṣi ileetaja wọn, ti awọn eeyan si fẹẹ le maa lura wọn ki wọn too le ri epo ra titi dọsan ọjọ Mọnde ta a pari akojọ iroyin yii. Eyi lo fa a to jẹ pe ba a ṣe n wi yii, ohun gbogbo lo ti gbowo lori bayii pẹlu bi awọn ontaja ṣe n pariwo pe owo ti awọn fi wọ mọto lọọ raja ati eyi ti awọn fi ko o ki i ṣe kekere.


Ọwọ ẹṣọ Amọtẹkun tẹ Alfa to n ji ẹran agbo l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla Owolabi lorukọ ọmọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ọhun, ṣugbọn Alfa ni inagijẹ ti gbogbo awọn araadugbo maa n pe e, lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, lọwọ tẹ ẹ lori ẹsun ole jija. ALAROYE gbọ pe o ti pẹ ti ẹran-agbo (ram) awọn eeyan agbegbe Ọlẹyọ, niluu Oṣogbo, ti maa n poora, ti wọn ko si fura si ẹnikẹni titi digba ti aṣiri fi tu bayii. Alakooso ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọṣun, Kọmreedi Amitolu Shittu, ṣalaye pe inu ile akọku kan, nibi ti Owolabi maa n ko awọn ẹran-agbo yii si ti wọn ba ti ji wọn lọwọ ti tẹ ẹ. Amitolu ṣalaye pe ki i ṣe Owolabi nikan lo n huwa ibi yii, oun ati ẹgbọn rẹ kan to ti sa lọ bayii ni, laipẹ ni ọwọ yoo si tẹ oun naa. O ni ẹran-agbo meji lawọn Amọtẹkun ba ninu ile akọku naa, to si jẹ pe ṣe ni Alfa ji wọn, eleyii si wa lara ọkẹ aimọye aṣeyọri ti ikọ amọtẹkun ti ṣe lẹnu igba ti wọn ti ṣedasilẹ rẹ nipinlẹ Ọṣun. O ni awọn ti fa afurasi naa le ọlọpaa lọwọ fun iwadii to peye, o si kilọ fun gbogbo awọn ọdaran lati takete sipinlẹ Ọṣun nitori ikoko ko ni i gba ṣọṣọ ko tun gba ẹyin fun gbogbo wọn.


Mi o le lọ si ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi, Ogun lo n ṣe ohun ti mo fẹ fun mi—Agbẹdẹ Afuyẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Agbẹdẹ Ogunṣina Afuyẹ ko pe meji n’Itoko, l’Abẹokuta, ṣugbọn ki i ṣe n’Itoko nikan lọkunrin naa ti gbajumọ, kaakiri Abẹokuta ni. Yatọ si pe ọkunrin ti wọn n pe ni Afuyẹ yii n rọ ọkọ ati ada pẹlu awọn nnkan mi-in ti wọn n fi irin ṣẹ, o tun maa n ba awọn eeyan bọ Ogun (Ogun Federal ni wọn pe e, wọn ni gbogbo ibi ni wọn ti n waa bọ ọ lawọn ṣe n pe e bẹẹ) Eeyan le ro pe bibọ Ogun ti kasẹ nilẹ lasiko yii, ṣugbọn ti tọhun ba de Agbẹdẹ Afuyẹ, to ri i bawọn eeyan ṣe n mu oriṣiiriṣii ẹranko waa bọ Ogun, yoo mọ pe iṣeṣe ko rebi kan. ALAROYE de Agbẹdẹ Afuyẹ n’Itoko, eyi lohun t’ọkunrin naa ba wa sọ. ‘‘Ọrukọ mi ni Ogunṣina ọmọ Afuyẹ. Ọwọ baba mi ni mo ti jogun iṣẹ yii, ti mo ba ti de lati ileewe nigba ti mo wa ni kekere ni mo maa n jokoo ti wọn ti mo fi kọ ọ. O ti pe ọgbọn ọdun ti mo ti n ba iṣẹ yii bọ. Ọjọ iwaju iṣẹ yii dẹ daa pupọ, nitori nigba tawọn baba temi n ṣe e, ko daa to bayii, o ṣi maa daa ju bayii lọ lẹyin tiwa naa. Mo n ba awọn eeyan bọ Ogun, ki i ṣe pe irin nikan ni mo n rọ.


Ọwọ baba mi ni mo ti jogun iṣẹ yii, ti mo ba ti de lati ileewe nigba ti mo wa ni kekere ni mo maa n jokoo ti wọn ti mo fi kọ ọ. O ti pe ọgbọn ọdun ti mo ti n ba iṣẹ yii bọ. Ọjọ iwaju iṣẹ yii dẹ daa pupọ, nitori nigba tawọn baba temi n ṣe e, ko daa to bayii, o ṣi maa daa ju bayii lọ lẹyin tiwa naa. Mo n ba awọn eeyan bọ Ogun, ki i ṣe pe irin nikan ni mo n rọ. Mo maa n lọ s’Ekoo lọọ ba wọn b’Ogun, owo nla ni mo dẹ maa n gba bọ. ‘’Ti aje ba wa daadaa, mo maa n pa to ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un kan naira (100,000) lojumọ. Owo ipabi Eṣu la maa n kọkọ gba, ẹgbẹrun marun-un niyẹn.


Mo maa n lọ s’Ekoo lọọ ba wọn b’Ogun, owo nla ni mo dẹ maa n gba bọ. ‘’Ti aje ba wa daadaa, mo maa n pa to ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un kan naira (100,000) lojumọ. Owo ipabi Eṣu la maa n kọkọ gba, ẹgbẹrun marun-un niyẹn. Awọn to wa n bọ Ogun maa n mu aja wa, wọn n mu adiẹ wa, wọn n mu ẹlẹdẹ naa wa, koda, wọn maa n mu ijapa wa. A dẹ maa gbowo iṣẹ pe a ba wọn bẹ ẹ s’Ogun. ‘‘Bi mo ṣe wa yii, Ogun n ṣe ohun ti mo fẹ fun mi, beeyan ba niṣoro, wọn aa ni ko lọọ bọ Ogun lọdọ Afuyẹ.


Awọn to wa n bọ Ogun maa n mu aja wa, wọn n mu adiẹ wa, wọn n mu ẹlẹdẹ naa wa, koda, wọn maa n mu ijapa wa. A dẹ maa gbowo iṣẹ pe a ba wọn bẹ ẹ s’Ogun. ‘‘Bi mo ṣe wa yii, Ogun n ṣe ohun ti mo fẹ fun mi, beeyan ba niṣoro, wọn aa ni ko lọọ bọ Ogun lọdọ Afuyẹ. To ba dẹ ti ṣe e, ọna aa la, Ogun n ṣe e. ‘‘Mi o le lọ si ṣọọṣi tabi mọṣalaaaṣi, bii pe mo yọjuran lọ ni, nigba to jẹ gbogbo ohun ti mo fẹ l’Ogun n ṣe fun mi nibi, ti mo ba dẹ ba awọn eeyan bọ Ogun, ohun ti wọn ba fẹ maa n bọ si i, kin ni mo waa fẹẹ maa lọ si ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi fun. Looootọ, baba mi kirun ku ni tiwọn ni, ṣugbọn emi o kirun ri, ohun ti mo maa ṣe ku ni mo gbe dani yii, ti mo dẹ maa fi le ọmọ lọwọ. Awọn pasitọ kan gan-an maa n waa bọ Ogun lọdọ wa laaarọ ki wọn too lọ si ṣọọṣi, ti wọn ba ti sọ fun un pe ko lọọ bọ ọ lati dena Eṣu, ki wahala ma baa ṣẹlẹ.


To ba dẹ ti ṣe e, ọna aa la, Ogun n ṣe e. ‘‘Mi o le lọ si ṣọọṣi tabi mọṣalaaaṣi, bii pe mo yọjuran lọ ni, nigba to jẹ gbogbo ohun ti mo fẹ l’Ogun n ṣe fun mi nibi, ti mo ba dẹ ba awọn eeyan bọ Ogun, ohun ti wọn ba fẹ maa n bọ si i, kin ni mo waa fẹẹ maa lọ si ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi fun. Looootọ, baba mi kirun ku ni tiwọn ni, ṣugbọn emi o kirun ri, ohun ti mo maa ṣe ku ni mo gbe dani yii, ti mo dẹ maa fi le ọmọ lọwọ. Awọn pasitọ kan gan-an maa n waa bọ Ogun lọdọ wa laaarọ ki wọn too lọ si ṣọọṣi, ti wọn ba ti sọ fun un pe ko lọọ bọ ọ lati dena Eṣu, ki wahala ma baa ṣẹlẹ. Ko kuku ni i de ṣọọṣi ko lọọ sọ fun wọn pe oun ti bọ Ogun, aarọ kutu lo ti maa wa sibi ta a ti maa ba a bọ ọ. Ṣe ẹ tiẹ ri Ogun tiwa yii, Ogun Fẹdira ni (Federal) iyẹn ni pe gbogbogboo ni. Ko sibi ti wọn ko ti n waa bọ ọ. Wọn n bọ ọ lati ilu oyinbo bo ṣe wa yii, lati Amẹrika ati London. Wọn maa fowo ranṣẹ, a maa ba wọn bọ ọ nibi, a dẹ maa fi fọto ẹ ranṣẹ si wọn.


Ko kuku ni i de ṣọọṣi ko lọọ sọ fun wọn pe oun ti bọ Ogun, aarọ kutu lo ti maa wa sibi ta a ti maa ba a bọ ọ. Ṣe ẹ tiẹ ri Ogun tiwa yii, Ogun Fẹdira ni (Federal) iyẹn ni pe gbogbogboo ni. Ko sibi ti wọn ko ti n waa bọ ọ. Wọn n bọ ọ lati ilu oyinbo bo ṣe wa yii, lati Amẹrika ati London. Wọn maa fowo ranṣẹ, a maa ba wọn bọ ọ nibi, a dẹ maa fi fọto ẹ ranṣẹ si wọn. Mo ṣi ba ẹnikan bọ ọ laipẹ yii lẹyin to fowo ranṣẹ, mo dẹ fi fọto ẹ ranṣẹ si i. Ohun ti mo fẹẹ sọ fawọn eeyan wa ni pe ki wọn ma gbagbe iṣẹṣe, Ọlọrun wa loootọ ṣugbọn a ko gbọdọ fi awọn ohun ta a ba laye silẹ, o yẹ ka maa ṣe wọn lọ ni. ALAROYE ba obinrin alakọwe kan to gbe mọto waa bọ Ogun yii lọdọ Agbẹdẹ Afuyẹ, Abimbọla Yusuf lorukọ ẹ. Obinrin giga rọgbọdọ naa sọ pe wọn ni koun waa bọ Ogun loun ṣe wa, oun ko le ma bọ ọ lẹẹẹmeji loṣu, oun si n ri iṣẹ rẹ lara oun. Abimbọla to mu akukọ adiẹ waa bọ Ogun naa sọ pe bi ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi ba ya, oun n lọ, ṣugbọn Ogun yii naa ko ṣee ma bọ nitori iyẹn ni tiwa nilẹ Yoruba, atọhunrinwa lẹsin Kristẹni ati ti Musulumi.


Mo ṣi ba ẹnikan bọ ọ laipẹ yii lẹyin to fowo ranṣẹ, mo dẹ fi fọto ẹ ranṣẹ si i. Ohun ti mo fẹẹ sọ fawọn eeyan wa ni pe ki wọn ma gbagbe iṣẹṣe, Ọlọrun wa loootọ ṣugbọn a ko gbọdọ fi awọn ohun ta a ba laye silẹ, o yẹ ka maa ṣe wọn lọ ni. ALAROYE ba obinrin alakọwe kan to gbe mọto waa bọ Ogun yii lọdọ Agbẹdẹ Afuyẹ, Abimbọla Yusuf lorukọ ẹ. Obinrin giga rọgbọdọ naa sọ pe wọn ni koun waa bọ Ogun loun ṣe wa, oun ko le ma bọ ọ lẹẹẹmeji loṣu, oun si n ri iṣẹ rẹ lara oun. Abimbọla to mu akukọ adiẹ waa bọ Ogun naa sọ pe bi ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi ba ya, oun n lọ, ṣugbọn Ogun yii naa ko ṣee ma bọ nitori iyẹn ni tiwa nilẹ Yoruba, atọhunrinwa lẹsin Kristẹni ati ti Musulumi.


Niṣe lawọn agbofinro to fẹẹ mu mi fun aṣọ mọ mi lọrun, wọn fẹẹ pa mi ni-Sunday Igboho

Okan, Sunday Igboho ti tu aṣiri nla nipa wahala to waye laarin oun atawọn ẹṣọ agbofinro to dena de e loju ọna Guru Maraji, niluu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ, lasiko to n lọ si ilu Eko. Igboho ni gbogbo ohun to wa ni ọkan awọn agbofinro to da oun duro ni pe wọn fẹẹ pa oun ni. Lasiko ifọrọwerọ kan to ṣe pẹlu Dokita Reubeni Abati lori eto redio kan lo ti sọrọ naa. O ni ọpọ awọn to ri i pe oun bọ aṣọ silẹ ko mọ ohun to fa a ti oun fi ṣe bẹẹ. O ni niṣe ni ọkan ninu awọn agbofinro naa lọ aṣọ mọ oun lọrun, to si fun un pinpin pẹlu erongba ati pa oun. Igboho ni eyi lo mu ki oun kuku bọ aṣọ naa, ti awọn si bẹrẹ wahala gidi.


O ni ọpọ awọn to ri i pe oun bọ aṣọ silẹ ko mọ ohun to fa a ti oun fi ṣe bẹẹ. O ni niṣe ni ọkan ninu awọn agbofinro naa lọ aṣọ mọ oun lọrun, to si fun un pinpin pẹlu erongba ati pa oun. Igboho ni eyi lo mu ki oun kuku bọ aṣọ naa, ti awọn si bẹrẹ wahala gidi. O ni lẹyin ti oun bọsọ yii ni wọn bẹrẹ wahala buruku pẹlu oun, ti wọn si yinbọn soke. ‘‘Nnkan idojuti gbaa ni ọrọ naa jẹ fun mi. Ọmọluabi eeyan ni mi, ọmọ Yoruba si ni mi, mo si n ja fun ẹtọ Yoruba, nitori naa, ko si idi kankan fun wọn lati halẹ mọ mi.


O ni lẹyin ti oun bọsọ yii ni wọn bẹrẹ wahala buruku pẹlu oun, ti wọn si yinbọn soke. ‘‘Nnkan idojuti gbaa ni ọrọ naa jẹ fun mi. Ọmọluabi eeyan ni mi, ọmọ Yoruba si ni mi, mo si n ja fun ẹtọ Yoruba, nitori naa, ko si idi kankan fun wọn lati halẹ mọ mi. ‘‘Ọmọ orileede Naijiria ni mi, okoowo ni mo n ṣe, mo si n san owo-ori mi deede, bawo ni ma a ṣe waa maa lọ loju ọna ti awọn kan aa maa dena de mi lati pa mi. ‘‘Ilu ko fara rọ, awọn Fulani n ji awọn eeyan wa gbe, wọn n ba oko wọn jẹ, bẹẹ ni wọn n ba wa lobinrin sun, sibẹ, awọn agbofinro ko le koju wọn. Ijọba paapaa ko si ri nnkan kan ṣe si i, dipo ti wọn iba fi ṣe nnkan, niṣe ni wọn tun n kowo fun awọn ajinigbe.


‘‘Ọmọ orileede Naijiria ni mi, okoowo ni mo n ṣe, mo si n san owo-ori mi deede, bawo ni ma a ṣe waa maa lọ loju ọna ti awọn kan aa maa dena de mi lati pa mi. ‘‘Ilu ko fara rọ, awọn Fulani n ji awọn eeyan wa gbe, wọn n ba oko wọn jẹ, bẹẹ ni wọn n ba wa lobinrin sun, sibẹ, awọn agbofinro ko le koju wọn. Ijọba paapaa ko si ri nnkan kan ṣe si i, dipo ti wọn iba fi ṣe nnkan, niṣe ni wọn tun n kowo fun awọn ajinigbe. ‘‘ Ohun ti wọn ṣe lọjọ Ẹti yẹn, wọn fẹẹ pa mi ni.’’ Igboho ti waa fọrọ ranṣẹ sijọba apapọ atileeṣẹ agbofinro pe ki wọn yee fẹtẹ silẹ maa pa lapalapa kiri, o ni ki wọn yọ orukọ oun kuro lara awọn eeyan ti wọn maa maa rẹburu ẹ kiri, o ni Shehu Gumi ati Shekau, olori awọn Boko Haraamu, ni ki wọn kọkọ lọọ mu na. Sunday ni niṣe nijọba n fi ohun to yẹ ki wọn ṣe silẹ, ti wọn ko ṣe e, pẹlu bi eto aabo ṣe n fojoojumọ buru si i, ṣugbọn to jẹ ọtọ lawọn ti wọn fẹẹ fi pampẹ ofin gbe. O ni ni toun, oun o bẹru awọn ọlọpaa rara, tori oun o jale tabi ṣe aburu kan, awọn janduku agbebọn to yẹ kawọn ọlọpaa mu wa nibẹ, wọn o mu wọn.


‘‘ Ohun ti wọn ṣe lọjọ Ẹti yẹn, wọn fẹẹ pa mi ni.’’ Igboho ti waa fọrọ ranṣẹ sijọba apapọ atileeṣẹ agbofinro pe ki wọn yee fẹtẹ silẹ maa pa lapalapa kiri, o ni ki wọn yọ orukọ oun kuro lara awọn eeyan ti wọn maa maa rẹburu ẹ kiri, o ni Shehu Gumi ati Shekau, olori awọn Boko Haraamu, ni ki wọn kọkọ lọọ mu na. Sunday ni niṣe nijọba n fi ohun to yẹ ki wọn ṣe silẹ, ti wọn ko ṣe e, pẹlu bi eto aabo ṣe n fojoojumọ buru si i, ṣugbọn to jẹ ọtọ lawọn ti wọn fẹẹ fi pampẹ ofin gbe. O ni ni toun, oun o bẹru awọn ọlọpaa rara, tori oun o jale tabi ṣe aburu kan, awọn janduku agbebọn to yẹ kawọn ọlọpaa mu wa nibẹ, wọn o mu wọn. Bẹẹ ni wọn ko sọrọ nipa Sheu Gumi, ọkunrin to n lọọ dunaa-dura pẹlu awọn janduku to n ji awọn eeyan gbe. O ni kijọba yaa lọọ jawọ l’apọn ti o yọ, ki wọn lọọ da omi ila ka’na. Yatọ si Sunday Igboho, ọgọọrọ eeyan lo ti bẹnu atẹ lu bawọn agbofinro kan lati ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ati ọlọpaa ṣe lọọ rẹbuu mọto ọkunrin naa lọsan-an ọjọ Ẹti ọhun, ti wọn si fẹẹ fi tipatipa mu un sakolo wọn.


Bẹẹ ni wọn ko sọrọ nipa Sheu Gumi, ọkunrin to n lọọ dunaa-dura pẹlu awọn janduku to n ji awọn eeyan gbe. O ni kijọba yaa lọọ jawọ l’apọn ti o yọ, ki wọn lọọ da omi ila ka’na. Yatọ si Sunday Igboho, ọgọọrọ eeyan lo ti bẹnu atẹ lu bawọn agbofinro kan lati ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ati ọlọpaa ṣe lọọ rẹbuu mọto ọkunrin naa lọsan-an ọjọ Ẹti ọhun, ti wọn si fẹẹ fi tipatipa mu un sakolo wọn. Ibi ipade pataki kan ti wọn fẹẹ ṣe lọdọ olori ẹgbẹ Afẹnifẹre nni, Alagba Ayọ Adebanjọ, ni wọn n lọ kawọn ọlọpaa, awọn otẹlẹmuyẹ atawọn ẹṣọ agbofinro mi-in bii ogoji too lọọ dena de Oloye Sunday Adeyẹmọ, nitosi ibi ti ileejọsin Guru Maharajhi wa, mimu ti wọn fẹẹ fipa mu ọkunrin naa lọ lo di ariwo, debii pe niṣe ni Sunday bọ aṣọ ẹwu to wọ, to yan gende ọmọkunrin gidi. Ariwo yii lawọn aladuugbo atawọn ọdọ agbegbe naa gbọ ti wọn fi sare de ibi iṣẹlẹ ọhun, ti wọn si ba awọn agbofinro naa fa a pe awọn o ni i jẹ ki wọn mu Sunday Igboho lọ. Nigba tọrọ naa fẹẹ di yanpọnyanrin, tawọn ọdọ naa si n leri lati gbinaya ija lawọn agbofinro naa fẹyin rin, ti wọn ko si mu Sunday Igboho mọ, niṣe ni wọn n wo o titi to fi ko sinu ọkọ, to si gbọna Eko lọ ni tirẹ.


Ibi ipade pataki kan ti wọn fẹẹ ṣe lọdọ olori ẹgbẹ Afẹnifẹre nni, Alagba Ayọ Adebanjọ, ni wọn n lọ kawọn ọlọpaa, awọn otẹlẹmuyẹ atawọn ẹṣọ agbofinro mi-in bii ogoji too lọọ dena de Oloye Sunday Adeyẹmọ, nitosi ibi ti ileejọsin Guru Maharajhi wa, mimu ti wọn fẹẹ fipa mu ọkunrin naa lọ lo di ariwo, debii pe niṣe ni Sunday bọ aṣọ ẹwu to wọ, to yan gende ọmọkunrin gidi. Ariwo yii lawọn aladuugbo atawọn ọdọ agbegbe naa gbọ ti wọn fi sare de ibi iṣẹlẹ ọhun, ti wọn si ba awọn agbofinro naa fa a pe awọn o ni i jẹ ki wọn mu Sunday Igboho lọ. Nigba tọrọ naa fẹẹ di yanpọnyanrin, tawọn ọdọ naa si n leri lati gbinaya ija lawọn agbofinro naa fẹyin rin, ti wọn ko si mu Sunday Igboho mọ, niṣe ni wọn n wo o titi to fi ko sinu ọkọ, to si gbọna Eko lọ ni tirẹ. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Ẹti, Furaidee, ọse to kọja ni ariwo deede gba ilu pe awọn agbofinro fẹẹ fipa gbe ajijagbara naa. Minisita fun ileeṣẹ ofurufu nilẹ wa tẹlẹ, Oloye Femi Fani-Kayọde lo sare fi ọrọ naa lede, to ṣalaye pe ‘‘Mo ṣẹṣẹ ba arakunrin mi, Sunday Igboho, sọrọ tan laipẹ yii ni, o si sọ fun mi pe pẹlu ijakadi ni awọn ṣọja, ọlọpaa, awọn ọtẹlẹmuyẹ fi fẹẹ mu oun loju ọna marosẹ Ibadan si Eko lasiko ti oun n lọ siluu Eko lati lọọ ri Baba Ayọ Adebanjọ.’’ Fani-Kayọde bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa, o ni iwa buruku ti o si lewu ni awọn eeyan naa hu. Bo tilẹ jẹ pe a ko mọ hulẹhulẹ ohun ti ipade ti wọn lọọ ṣe naa da le lori, ṣugbọn gbogbo awọn to mọ bo ṣe n lọ ni wọn n sọ pe lori wahala awọn darandaran ni, a gbọ pe lẹyin ipade naa, Sunday Igboho tun lọ sile Aarẹ Ọna kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams, ti wọn si jọ tilẹkun mọri sọrọ.


Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Ẹti, Furaidee, ọse to kọja ni ariwo deede gba ilu pe awọn agbofinro fẹẹ fipa gbe ajijagbara naa. Minisita fun ileeṣẹ ofurufu nilẹ wa tẹlẹ, Oloye Femi Fani-Kayọde lo sare fi ọrọ naa lede, to ṣalaye pe ‘‘Mo ṣẹṣẹ ba arakunrin mi, Sunday Igboho, sọrọ tan laipẹ yii ni, o si sọ fun mi pe pẹlu ijakadi ni awọn ṣọja, ọlọpaa, awọn ọtẹlẹmuyẹ fi fẹẹ mu oun loju ọna marosẹ Ibadan si Eko lasiko ti oun n lọ siluu Eko lati lọọ ri Baba Ayọ Adebanjọ.’’ Fani-Kayọde bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa, o ni iwa buruku ti o si lewu ni awọn eeyan naa hu. Bo tilẹ jẹ pe a ko mọ hulẹhulẹ ohun ti ipade ti wọn lọọ ṣe naa da le lori, ṣugbọn gbogbo awọn to mọ bo ṣe n lọ ni wọn n sọ pe lori wahala awọn darandaran ni, a gbọ pe lẹyin ipade naa, Sunday Igboho tun lọ sile Aarẹ Ọna kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams, ti wọn si jọ tilẹkun mọri sọrọ. Ẹgbẹ Afẹnifẹre naa ti sọrọ lori iṣẹlẹ yii. Ọgbẹni Yinka Odumakin sọ pe nnkan ti ko bojumu gbaa ni bi wọn ṣe fẹẹ mu Sunday Igboho ni papa-n-koko, bii ọdaran. O ni ijangbọn gidi nijọba n fa lẹsẹ ti wọn ba gun le ṣiṣe bẹẹ.


Ẹgbẹ Afẹnifẹre naa ti sọrọ lori iṣẹlẹ yii. Ọgbẹni Yinka Odumakin sọ pe nnkan ti ko bojumu gbaa ni bi wọn ṣe fẹẹ mu Sunday Igboho ni papa-n-koko, bii ọdaran. O ni ijangbọn gidi nijọba n fa lẹsẹ ti wọn ba gun le ṣiṣe bẹẹ. Ṣọṣọ ni atẹ ayelujara ṣi n ho fun bawọn eeyan lẹlẹgbẹjẹgbẹ ati ẹnikọọkan ṣe n bẹnu atẹ lu ohun tawọn agbofinro ṣe naa, wọn ni ko si idi kan lati fi pampẹ ofin gbe ẹni to n ja fun ẹtọ awọn eeyan rẹ. Amọ ṣa o, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti sẹ kanlẹ pe ki i ṣe pe awọn fẹẹ fi pampẹ ofin gbe Oloye Adeyẹmọ, wọn lawọn kan beere ọrọ lọwọ rẹ lasan ni.


Ṣọṣọ ni atẹ ayelujara ṣi n ho fun bawọn eeyan lẹlẹgbẹjẹgbẹ ati ẹnikọọkan ṣe n bẹnu atẹ lu ohun tawọn agbofinro ṣe naa, wọn ni ko si idi kan lati fi pampẹ ofin gbe ẹni to n ja fun ẹtọ awọn eeyan rẹ. Amọ ṣa o, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti sẹ kanlẹ pe ki i ṣe pe awọn fẹẹ fi pampẹ ofin gbe Oloye Adeyẹmọ, wọn lawọn kan beere ọrọ lọwọ rẹ lasan ni.


Lateef n lọ sẹwọn gbere ba a ṣe kọwe rẹ, ọmọ kekere lo fipa ba lo pọ l’Aramọkọ-Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ni itẹsiwaju pẹlu ileri ẹ lati maa gbe fọto ati orukọ ẹnikẹni to ba jẹbi ẹsun ifipabanillopọ nipinlẹ Ekiti jade, ileeṣẹ eto idajọ ti kede ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlogoji kan, Lateef Oluwaṣeun. Lateef to n gbe laduugbo Anaye, niluu Aramọkọ-Ekiti, lawọn ọlọpaa sọ pe o fipa ba ọmọ ọdun mẹrinla kan lo pọ, bẹẹ ni wọn ko oriṣiiriṣii ẹri kalẹ nile-ẹjọ lati fidi ẹsun naa mulẹ. Lasiko idajọ ni wọn dajọ ẹwọn gbere fun Lateef, eyi lo si mu ileeṣẹ eto idajọ kede orukọ ẹ, bẹẹ ni fọto ẹ yoo wa laduugbo ati ijọba ibilẹ ẹ lati jẹ ẹkọ fawọn ọbayejẹ mi-in. Tẹ o ba gbagbe, alufaa ijọ Anglican tẹlẹ kan, Gabriel Aṣatẹru, lo kọkọ ṣide ikede yii lẹyin to fipa ba ọmọ ọdun meje kan lo pọ niluu Ifiṣin-Ekiti, eyi to jẹ ki kootu sọ ọ sẹwọn ọdun marun-un. Ẹni keji to ko sọwọ ijọba ni Ajibade Ọlaoluwa David, ẹni to fipa ba ọmọ ọdun mẹrinla kan lo pọ niluu Aiyede-Ekiti tadajọ si sọ ọ sẹwọn ọdun mẹwaa. Lẹyin naa lọwọ tẹ Basiru Adeyanju ati Abiọdun Oluṣọla.


Tẹ o ba gbagbe, alufaa ijọ Anglican tẹlẹ kan, Gabriel Aṣatẹru, lo kọkọ ṣide ikede yii lẹyin to fipa ba ọmọ ọdun meje kan lo pọ niluu Ifiṣin-Ekiti, eyi to jẹ ki kootu sọ ọ sẹwọn ọdun marun-un. Ẹni keji to ko sọwọ ijọba ni Ajibade Ọlaoluwa David, ẹni to fipa ba ọmọ ọdun mẹrinla kan lo pọ niluu Aiyede-Ekiti tadajọ si sọ ọ sẹwọn ọdun mẹwaa. Lẹyin naa lọwọ tẹ Basiru Adeyanju ati Abiọdun Oluṣọla. Adeyanju to n gbe laduugbo Irọna, niluu Ado-Ekiti, lo fipa ba ọmọbinrin ọmọ ọdun mẹtadinlogun kan laṣepọ, ẹwọn ọdun mẹrinla ni wọn si sọ ọ si. Ni ti Oluṣọla, ilu Ijero-Ekiti loun ti fipa ba iya agbalagba ẹni ọdun mọkanlelọgọta kan lo pọ, eyi to fi gba idajọ ẹwọn ọdun mẹwaa gbako. Bakan naa ni Ajewọle Dada Filani huwa tiẹ niluu Ikẹrẹ-Ekiti pẹlu bo ṣe fipa ba ọmọ ọdun mẹtalelogun kan laṣepọ, ẹwọn gbere nijiya rẹ si ja si.


Adeyanju to n gbe laduugbo Irọna, niluu Ado-Ekiti, lo fipa ba ọmọbinrin ọmọ ọdun mẹtadinlogun kan laṣepọ, ẹwọn ọdun mẹrinla ni wọn si sọ ọ si. Ni ti Oluṣọla, ilu Ijero-Ekiti loun ti fipa ba iya agbalagba ẹni ọdun mọkanlelọgọta kan lo pọ, eyi to fi gba idajọ ẹwọn ọdun mẹwaa gbako. Bakan naa ni Ajewọle Dada Filani huwa tiẹ niluu Ikẹrẹ-Ekiti pẹlu bo ṣe fipa ba ọmọ ọdun mẹtalelogun kan laṣepọ, ẹwọn gbere nijiya rẹ si ja si.


Nitori awọn arinrinajo meje ti wọn ji gbe, fijilante kọju ija sawọn Fulani l’Akunnu Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkan ninu awọn Fulani to n ji awọn eeyan gbe lagbegbe Akoko ni wọn lo pade iku ojiji lasiko ti awọn darandaran ọhun atawọn fijilante doju ija kọ ara wọn ninu igbo kan to wa lagbegbe Akunnu Akoko, nijọba ibilẹ Ariwa Ila-Oorun Akoko. ALAROYE fidi rẹ mulẹ lati ẹnu Ọmọọba Tọlani Orogun to jẹ Adele-Ọba ilu Akunnu, o ni ọsẹ to kọja lawọn Fulani ajinigbe ọhun da awọn arinrinajo kan lọna lasiko ti wọn n lọ si apa Oke-Ọya, ti wọn sì fipa ko awọn mejeeje wọnu igbo lọ. Eyi lo ṣokunfa bawọn fijilante, ọdẹ atawọn ọdọ kan ṣe ko ara wọn jọ lopin ọsẹ to kọja lati lọọ gba awọn ti wọn ji gbe ọhun silẹ lọwọ awọn darandaran to ji wọn gbe. O ni awọn Fulani ọhun ni wọn kọkọ mura ija pẹlu bi wọn ṣe da ibọn bolẹ bi wọn ṣe kofiri awọn eeyan naa ninu igbo ti wọn sa pamọ si. Ibi tawọn igun mejeeji ti n dana ibọn fun ara wọn ni ọkan ninu awọn oniṣẹẹbi naa ti fara gbọta, to si ku loju ẹsẹ, ohun to ba awọn ẹgbẹ rẹ yooku lẹru ree ti wọn fi gbagbe ọrọ awọn ti wọn mu nigbekun, ti olukuluku wọn si bẹsẹ rẹ sọrọ. Eyi lo fun awọn fijilante naa lanfaani lati ri gbogbo awọn arinrinajo mejeeje tu silẹ lai fara pa, bẹẹ ni wọn tun gbe oku Fulani ọhun lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa n’Ikarẹ.


O ni awọn Fulani ọhun ni wọn kọkọ mura ija pẹlu bi wọn ṣe da ibọn bolẹ bi wọn ṣe kofiri awọn eeyan naa ninu igbo ti wọn sa pamọ si. Ibi tawọn igun mejeeji ti n dana ibọn fun ara wọn ni ọkan ninu awọn oniṣẹẹbi naa ti fara gbọta, to si ku loju ẹsẹ, ohun to ba awọn ẹgbẹ rẹ yooku lẹru ree ti wọn fi gbagbe ọrọ awọn ti wọn mu nigbekun, ti olukuluku wọn si bẹsẹ rẹ sọrọ. Eyi lo fun awọn fijilante naa lanfaani lati ri gbogbo awọn arinrinajo mejeeje tu silẹ lai fara pa, bẹẹ ni wọn tun gbe oku Fulani ọhun lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa n’Ikarẹ. Ọmọọba Orogun ni ki i ṣe ipenija kekere lawọn eeyan Akunnu, Auga ati Ikakumọ Akoko n koju lọwọ awọn ọdaran Fulani latari aala ipinlẹ Edo ati Kogi ti awọn ilu ọhun wa. O rọ ijọba lati ṣeto ọpọlọpọ awọn ẹsọ alaabo ti yoo maa peṣe aabo fawọn eeyan agbegbe naa ki wọn le raaye gbaju mọ isẹ wọn.


Ọmọọba Orogun ni ki i ṣe ipenija kekere lawọn eeyan Akunnu, Auga ati Ikakumọ Akoko n koju lọwọ awọn ọdaran Fulani latari aala ipinlẹ Edo ati Kogi ti awọn ilu ọhun wa. O rọ ijọba lati ṣeto ọpọlọpọ awọn ẹsọ alaabo ti yoo maa peṣe aabo fawọn eeyan agbegbe naa ki wọn le raaye gbaju mọ isẹ wọn.


Nibi tawọn eleyii ti n jale loru ni wọn ti mu wọn ni marose Ṣagamu s’Ekoo

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni nnkan bii aago kan aabọ oru Satide, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keji, yii, lọwọ ọlọpaa tẹ awọn ọkunrin meji yii ni Ṣagamu Interchange. Wọn n da awọn to n rin irinajo oru lọna lọwọ ni ikọ ọlọpaa ka wọn mọ, orukọ wọn ni Solomon Aghofure, ẹni ọgbọn ọdun, to jẹ ọmọ ipinlẹ Delta, ati Emmanuel Matthew, ẹni ọdun mẹtadinlogoji to wa lati ipinlẹ Abia. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, ṣe ṣalaye pe awọn ikọ adigunjale yii ti pin ara wọn kaakiri agbegbe naa, nitori marun-un ni wọn. Nibi ti wọn duro si ni wọn ti ri mọto ọlọpaa to n bọ lọọọkan, ni wọn ba yinbọn si wọn. Bawọn ọlọpaa naa ṣe doju ibọn kọ wọn niyẹn, ti ibọn ba ọkan ninu wọn. Ibọn ba ọlọpaa kan naa lẹsẹ, niṣe ni wọn sare gbe e lọ sọsibitu fun itọju.


Nibi ti wọn duro si ni wọn ti ri mọto ọlọpaa to n bọ lọọọkan, ni wọn ba yinbọn si wọn. Bawọn ọlọpaa naa ṣe doju ibọn kọ wọn niyẹn, ti ibọn ba ọkan ninu wọn. Ibọn ba ọlọpaa kan naa lẹsẹ, niṣe ni wọn sare gbe e lọ sọsibitu fun itọju. Eyi ti ibọn ọlọpaa ba ni wọn kọkọ ri mu, awọn yooku sa wọgbo lọ, wọn si fi bọọsi ti wọn gbe wa silẹ. Awọn agbofinro paapaa ko fi wọn lọrun silẹ, wọn tu gbogbo igbo naa yẹbẹyẹbẹ ni ọwọ wọn tun fi ba ẹni keji, ti awọn mẹta si sa lọ raurau. Nigba ti wọn n ṣalaye fọlọpaa, awọn meji yii sọ pe Uche ti inagijẹ n jẹ ‘Two million, Arinze ati Uzor ni awọn mẹta to sa lọ.


Eyi ti ibọn ọlọpaa ba ni wọn kọkọ ri mu, awọn yooku sa wọgbo lọ, wọn si fi bọọsi ti wọn gbe wa silẹ. Awọn agbofinro paapaa ko fi wọn lọrun silẹ, wọn tu gbogbo igbo naa yẹbẹyẹbẹ ni ọwọ wọn tun fi ba ẹni keji, ti awọn mẹta si sa lọ raurau. Nigba ti wọn n ṣalaye fọlọpaa, awọn meji yii sọ pe Uche ti inagijẹ n jẹ ‘Two million, Arinze ati Uzor ni awọn mẹta to sa lọ. Wọn fi kun un pe awọn mẹta to sa lọ naa ti ṣẹwọn ri ni Okitipupa, nipinlẹ Ondo, ati ni Ṣagamu, nipinlẹ Ogun. Wọn ni nigba ti wọn de ni wọn da ikọ adigunjale silẹ, ti wọn si n ṣoro kiri. CP Edward Ajogun gboriyin fawọn ikọ ọlọpaa to ṣiṣẹ yii, bẹẹ lo ni ki wọn ri i daju pe wọn ri awọn mẹta to sa lọ naa mu.


Wọn fi kun un pe awọn mẹta to sa lọ naa ti ṣẹwọn ri ni Okitipupa, nipinlẹ Ondo, ati ni Ṣagamu, nipinlẹ Ogun. Wọn ni nigba ti wọn de ni wọn da ikọ adigunjale silẹ, ti wọn si n ṣoro kiri. CP Edward Ajogun gboriyin fawọn ikọ ọlọpaa to ṣiṣẹ yii, bẹẹ lo ni ki wọn ri i daju pe wọn ri awọn mẹta to sa lọ naa mu. Bakan naa lo ni bawọn araalu ba kofiri ẹni to gbe ọgbẹ ibọn wa si ọsibitu tabi ile iwosan ibilẹ fun itọju, ki wọn tete fi to ileeṣẹ ọlọpaa leti, ko ma lọọ jẹ lara awọn atilaawi to sa wọgbo lọ naa ni.


Bakan naa lo ni bawọn araalu ba kofiri ẹni to gbe ọgbẹ ibọn wa si ọsibitu tabi ile iwosan ibilẹ fun itọju, ki wọn tete fi to ileeṣẹ ọlọpaa leti, ko ma lọọ jẹ lara awọn atilaawi to sa wọgbo lọ naa ni.


Ọpẹ o, wọn ti tu awọn akẹkọọ-binrin ti wọn ji gbe ni Zamfara silẹ o

Faith Adebọla Awọn akẹkọọ okoolelọọọdunrun o din mẹta (317) tawọn janduku agbebọn ji gbe loru ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, ti dẹni ominira bayii, wọn ti tu wọn silẹ lẹyin ọjọ mẹta ninu igbo oju-ọlọmọ-o-to-o. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ọsan ọjọ Aiku, Sannde yii, ni wọn yọnda awọn ọmọbinrin ọhun nigbekun awọn agbebọn naa, ẹsẹ ni wọn ni wọn fi rin de aafin Ẹmia ilu Anka, ibẹ ni wọn ṣi wa lasiko ti a n ko iroyin yii jọ, ki wọn too waa fi mọto ko wọn lọ si ọfiisi gomina ipinlẹ Zamfara, ni Gusua, olu-ilu ipinlẹ naa. Tẹ o ba gbagbe, afẹmọju ọjọ Ẹti, Furaidee yii, niroyin gbode kan pe wọn ti ji awọn akẹkọọ-binrin to le lọọọdunrun gbe ninu ilegbee (hostel) wọn to wa ninu ọgba ileewe ijọba Government Secondary School, to wa lagbegbe Jangebe, nipinlẹ naa. Ọjọ meje ṣaaju eyi lawọn agbebọn kan lọọ ji awọn ọmọleewe ati tiṣa bii mejidinlogoji gbe niluu Kagara, nipinlẹ Niger, wọn foju wọn ri mabo ki wọn too tu wọn silẹ lọjọ Abamẹta, Satide yii, lẹyin ọjọ mẹsan-an.


Awọn akẹkọọ ti wọn ji gbe royin: Omi tawọn maaluu n mu ni wọn fun wa mu, ojoojumọ la n jẹ kumọ

Faith Adebọla Yoruba bọ, wọn ni, ‘aja to ba re’le ẹkun to bọ, niṣe lo yẹ ka ki i ku ewu’. Bọrọ awọn ọmọleewe ijọba Government Science College, to wa ni Kagara, nipinlẹ Niger, ti wọn ṣẹṣẹ bọ kuro lahaamọ awọn agbebọn lọjọ Abamẹta, Satide yii, ṣe ri gẹlẹ niyi, wọn loju awọn ri mabo ninu igbo ti wọn ji wọn gbe si. Ọjọ mẹsan-an gbako lawọn ọmọleewe naa fi wa lakata awọn ọdaran agbebọn naa, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji yii, lawọn janduku agbebọn naa ya bo ilegbee (hostel) awọn ọmọ yii ninu ọgba ileewe wọn, wọn yinbọn pa ọkan lara awọn ọmọ naa, wọn ji mejidinlọgbọn lara wọn gbe, wọn tun ji awọn tiṣa wọn mẹrin, ati mọlẹbi awọn tiṣa naa mẹfa. Aropọ gbogbo wọn jẹ mejidinlogoji ti wọn tu silẹ lọjọ Satide. Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Sani Bello lo kọkọ royin ohun toju awọn ọmọ naa ri nigba ti wọn n dari bọ wale, o ni irin a-rin-wọ-dii lawọn majeṣin yii rin ninu igbo kijikiji fun wakati mẹjọ, lati aago mẹrin idaji ti wọn ti yọnda wọn, ki wọn too rin jade si gbangba. O lawọn oniṣẹ ọba ti wọn lọọ pade wọn sọ foun pe omi tun fẹẹ tẹyin wọ’gbin lẹnu, latari bawọn ẹgbẹ agbebọn mi-in tun ṣe rẹburu awọn ọmọ naa lọna, ti wọn lawọn o ni i jẹ ki wọn lọ, afi tawọn ba rowo.


Aropọ gbogbo wọn jẹ mejidinlogoji ti wọn tu silẹ lọjọ Satide. Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Sani Bello lo kọkọ royin ohun toju awọn ọmọ naa ri nigba ti wọn n dari bọ wale, o ni irin a-rin-wọ-dii lawọn majeṣin yii rin ninu igbo kijikiji fun wakati mẹjọ, lati aago mẹrin idaji ti wọn ti yọnda wọn, ki wọn too rin jade si gbangba. O lawọn oniṣẹ ọba ti wọn lọọ pade wọn sọ foun pe omi tun fẹẹ tẹyin wọ’gbin lẹnu, latari bawọn ẹgbẹ agbebọn mi-in tun ṣe rẹburu awọn ọmọ naa lọna, ti wọn lawọn o ni i jẹ ki wọn lọ, afi tawọn ba rowo. Gomina ko sọ boya wọn fun wọn lowo ati iye ti wọn gba, ṣugbọn o ni wọn da wọn gunlẹ fungba diẹ, ẹbẹ si pọ gidi ki wọn too yọnda wọn lati maa lọ. Ṣugbọn kekere leyi jẹ lara ohun tawọn ọmọ naa royin pe oju awọn ri ninu aginju ti wọn ko wọn pamọ si. Ọkan lara wọn, Abubakar Sidi, to wa nipele ẹkọ SS3, sọ pe niṣe ni wọn to awọn bii ẹni to sori ila, ti wọn si n fun awọn lẹgba lọkọọkan kari-kari.


Gomina ko sọ boya wọn fun wọn lowo ati iye ti wọn gba, ṣugbọn o ni wọn da wọn gunlẹ fungba diẹ, ẹbẹ si pọ gidi ki wọn too yọnda wọn lati maa lọ. Ṣugbọn kekere leyi jẹ lara ohun tawọn ọmọ naa royin pe oju awọn ri ninu aginju ti wọn ko wọn pamọ si. Ọkan lara wọn, Abubakar Sidi, to wa nipele ẹkọ SS3, sọ pe niṣe ni wọn to awọn bii ẹni to sori ila, ti wọn si n fun awọn lẹgba lọkọọkan kari-kari. O ni kumọ kan bayii ni wọn fi n lu awọn, ojoojumọ si ni. O ni ẹwa ni wọn n se fawọn jẹ, ẹwa nikan ni, ẹẹkan lojumọ si lawọn n jẹun, o lẹwa ọhun ko ni i jinna nigba mi-in, ṣugbọn ko sẹni to le sọrọ laarin awọn, tori wọn ti sọ fawọn pe ẹni to ba ṣaroye maa fiku ṣefa jẹ ni. O lomi o si ninu igbo naa, awọn o tiẹ mọ ibi ti wọn ti lọọ wa omi wa, omi rukuruku kan ti wọn bu kalẹ fawọn maaluu ninu basia kan ti wọn gbe sibẹ lawọn maa n bu mu.


O ni kumọ kan bayii ni wọn fi n lu awọn, ojoojumọ si ni. O ni ẹwa ni wọn n se fawọn jẹ, ẹwa nikan ni, ẹẹkan lojumọ si lawọn n jẹun, o lẹwa ọhun ko ni i jinna nigba mi-in, ṣugbọn ko sẹni to le sọrọ laarin awọn, tori wọn ti sọ fawọn pe ẹni to ba ṣaroye maa fiku ṣefa jẹ ni. O lomi o si ninu igbo naa, awọn o tiẹ mọ ibi ti wọn ti lọọ wa omi wa, omi rukuruku kan ti wọn bu kalẹ fawọn maaluu ninu basia kan ti wọn gbe sibẹ lawọn maa n bu mu. O lawọn ni wọn maa bu omi naa fawọn, ẹẹkan lojumọ naa si ni. O loriṣiiriṣii iya bayii ni wọn fi jẹ awọn. Ọmọ SS3 mi-in, Suleiman Lawal, sọ pe awọn jiya mọ pọnmọ-pọnmọ ete lọdọ awọn agbebọn ọhun, o ni lilu buruku buruku ni wọn fi tawọn ṣe, kumọ ti wọn fi n lu awọn maaluu ni wọn fi n lu awọn.


O lawọn ni wọn maa bu omi naa fawọn, ẹẹkan lojumọ naa si ni. O loriṣiiriṣii iya bayii ni wọn fi jẹ awọn. Ọmọ SS3 mi-in, Suleiman Lawal, sọ pe awọn jiya mọ pọnmọ-pọnmọ ete lọdọ awọn agbebọn ọhun, o ni lilu buruku buruku ni wọn fi tawọn ṣe, kumọ ti wọn fi n lu awọn maaluu ni wọn fi n lu awọn. O ni wọn o bikita bawọn ba ku. “Iya gidi ni wọn fi jẹ wa o, mi o ri iru nnkan bayii ri laye mi, wọn mu wa rin bii ẹṣin ni, a kan n rin ọna jinjin lai mọ ibi ti a n lọ, irin ojoojumọ lati ibi kan si ibi kan ni, ninu igbo. Ko rọrun rara.


O ni wọn o bikita bawọn ba ku. “Iya gidi ni wọn fi jẹ wa o, mi o ri iru nnkan bayii ri laye mi, wọn mu wa rin bii ẹṣin ni, a kan n rin ọna jinjin lai mọ ibi ti a n lọ, irin ojoojumọ lati ibi kan si ibi kan ni, ninu igbo. Ko rọrun rara. Ọrọ naa ka akẹkọọ-binrin Sarat Isah lara debii pe ko sọ ju gbolohun meji lọ to fi bu sẹkun. O ni o dun oun gan-an, iya toun ko jẹ ri laye ni wọn fi jẹ oun. O ni niṣe ni wọn ṣe awọn bii ọmọ ẹran.


Ọrọ naa ka akẹkọọ-binrin Sarat Isah lara debii pe ko sọ ju gbolohun meji lọ to fi bu sẹkun. O ni o dun oun gan-an, iya toun ko jẹ ri laye ni wọn fi jẹ oun. O ni niṣe ni wọn ṣe awọn bii ọmọ ẹran. Ohun toju awọn ogo-wẹẹrẹ yii ri buru debii pe niṣe ni ọkan ninu wọn bẹrẹ si i seeemi nigba ti wọn fi ko wọn jade. Gomina Abubakar lawọn ti sare gbe ọmọ naa lọ sileewosan ijọba ki wọn le doola ẹmi ẹ. O lawọn tun ti pese itọju pajawiri ati ayẹwo iṣegun fun gbogbo wọn. Ọkunrin naa ni akata ijọba lawọn ọmọ naa ṣi maa wa fọjọ meji si mẹta kan, ti wọn ba ti ri i pe ara wọn ti balẹ, ilera wọn si ti sunwọn lawọn maa da wọn pada fawọn obi wọn.


Ohun toju awọn ogo-wẹẹrẹ yii ri buru debii pe niṣe ni ọkan ninu wọn bẹrẹ si i seeemi nigba ti wọn fi ko wọn jade. Gomina Abubakar lawọn ti sare gbe ọmọ naa lọ sileewosan ijọba ki wọn le doola ẹmi ẹ. O lawọn tun ti pese itọju pajawiri ati ayẹwo iṣegun fun gbogbo wọn. Ọkunrin naa ni akata ijọba lawọn ọmọ naa ṣi maa wa fọjọ meji si mẹta kan, ti wọn ba ti ri i pe ara wọn ti balẹ, ilera wọn si ti sunwọn lawọn maa da wọn pada fawọn obi wọn. Ọmọ SS2 kan, Mahmood Mohammed, sọ pe oun o le sọ boya oun tun maa pada sileewe. O lọwọ awọn obi oun niyẹn wa, ṣugbọn iya ti wọn fi jẹ awọn yii ko mu kileewe wu oun lati lọ mọ. Iṣẹlẹ yii, atawọn mi-in to tun waye lẹyin eyi lagbegbe naa ti ko ipaya bawọn obi pẹlu, ọpọ wọn lo sọ fawọn oniroyin pe awọn o le yọnda ọmọ wọn lati lọ sileewe ti ko si aabo mọ.


Ọmọ SS2 kan, Mahmood Mohammed, sọ pe oun o le sọ boya oun tun maa pada sileewe. O lọwọ awọn obi oun niyẹn wa, ṣugbọn iya ti wọn fi jẹ awọn yii ko mu kileewe wu oun lati lọ mọ. Iṣẹlẹ yii, atawọn mi-in to tun waye lẹyin eyi lagbegbe naa ti ko ipaya bawọn obi pẹlu, ọpọ wọn lo sọ fawọn oniroyin pe awọn o le yọnda ọmọ wọn lati lọ sileewe ti ko si aabo mọ. Abilekọ Hafsat Abdullahi sọ pe meji lara awọn ọmọ oun lo kagbako iṣẹlẹ yii, o dupẹ lọwọ Ọlọrun pe wọn ti pada. O loun ati baba wọn ti pinnu pe tawọn ba tiẹ maa fi ọmọ sileewe ijọba, awọn ko ni i yọnda ki wọn maa gbe inu ọgba ileewe mọ, ki wọn maa lọ, ki wọn si ma pada lojumọ ni. Bẹẹ lawọn obi mi-in kọminu gidi lori iṣẹlẹ yii.


Abilekọ Hafsat Abdullahi sọ pe meji lara awọn ọmọ oun lo kagbako iṣẹlẹ yii, o dupẹ lọwọ Ọlọrun pe wọn ti pada. O loun ati baba wọn ti pinnu pe tawọn ba tiẹ maa fi ọmọ sileewe ijọba, awọn ko ni i yọnda ki wọn maa gbe inu ọgba ileewe mọ, ki wọn maa lọ, ki wọn si ma pada lojumọ ni. Bẹẹ lawọn obi mi-in kọminu gidi lori iṣẹlẹ yii.


Awọn agbebọn tun ya wọ Kagara, wọn paayan mẹrin, wọn ji imaamu atawọn mẹẹẹdọgbọn mi-in gbe sa lọ

Faith Adebọla Egbinrin ọtẹ lọrọ awọn bawọn agbebọn ṣe n ṣọṣẹ nipinlẹ Niger da bayii, bi wọn ṣe n pana ọkan ni omi-in n ru jade, bawọn eeyan ṣe n dupẹ pe awọn akẹkọọ mejidinlọgbọn ri itusilẹ gba Kagara, bẹẹ lawọn agbebọn tun gbinaya lagbegbe Kagara yii kan naa, nipinlẹ Niger, wọn yinbọn pa eeyan mẹrin, wọn ji awọn mẹẹẹdọgbọn gbe sa lọ. Iṣẹlẹ yii la gbọ po waye lọwọ ọsan ọjọ Abamẹta, Satide yii, ni awọn adugbo mẹrin kan, Madaka, Karaku, Sambuga ati Yakila, agbegbe Kagara ti wọn ti ji awọn ọmọleewe yii kan naa ni. Obinrin meje la gbọ pe o wa lara awọn mẹẹẹdọgbọn ti wọn ko wọgbo, wọn ni meji ninu awọn obinrin naa gbe ọmọ ikoko dani, wọn laipẹ yii ni wọn bimọ, bẹẹ ni Imaamu abulẹ Rubo wa lara wọn. Yatọ si tawọn eeyan ti wọn pa ni Karuku, atawọn ti wọn ji gbe, wọn lawọn afurasi ọdaran afẹmiṣofo ọhun tun ko awọn maaluu sa lọ. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN) lawọn ṣọja atawọn ọlọpaa ti n tọpasẹ awọn apamọlẹkun ẹda ọhun.


Lẹyin ọjọ mẹsan-an, wọn tu awọn ọmọleewe ti wọn ji gbe nipinlẹ Niger silẹ

Faith Adebọla Lẹyin tawọn ọmọleewe atawọn olukọ wọn tawọn janduku agbebọn kan ji gbe nileewe ijọba Government Science College, Kagara, nipinlẹ Niger, ti wa lahaamọ wọn fọjọ mẹsan-an gbako, wọn ti tu wọn silẹ. Nnkan bii aago meji ọsan ọjọ Abamẹta, Satide yii, ni wọn da awọn majeṣin naa silẹ lominira. Ba a ṣe gbọ, mejidinlogoji ni gbogbo awọn ti wọn tu silẹ yii, awọn mẹrilelogun lara wọn ni ọmọleewe, tiṣa wọn lawọn mẹfa, nigba tawọn mẹjọ to ku jẹ mọlẹbi awọn tiṣa naa ti wọn jọ n gbe. Bi wọn ṣe tu wọn silẹ, ọfiisi gomina ipinlẹ naa, Abubakar Sani Bello, ni wọn ko wọn lọ, ni Minna, olu-ilu ipinlẹ naa. Ibẹ ni gomina ti bẹ wọn pe ki wọn ma ṣe tori iṣẹlẹ aburu yii sọ p’awọn o ni i kawe mọ, o nijọba maa ṣeto to yẹ fun aabo wọn, tiru iṣẹlẹ bẹẹ ko fi tun ni i waye mọ. O lawọn tun maa ri i pe gbogbo wọn ṣe ayẹwo to yẹ, wọn si ri itọju ilera gidi gba, tori ohun ti wọn la kọja lakata awọn janduku agbebọn naa.


Bi wọn ṣe tu wọn silẹ, ọfiisi gomina ipinlẹ naa, Abubakar Sani Bello, ni wọn ko wọn lọ, ni Minna, olu-ilu ipinlẹ naa. Ibẹ ni gomina ti bẹ wọn pe ki wọn ma ṣe tori iṣẹlẹ aburu yii sọ p’awọn o ni i kawe mọ, o nijọba maa ṣeto to yẹ fun aabo wọn, tiru iṣẹlẹ bẹẹ ko fi tun ni i waye mọ. O lawọn tun maa ri i pe gbogbo wọn ṣe ayẹwo to yẹ, wọn si ri itọju ilera gidi gba, tori ohun ti wọn la kọja lakata awọn janduku agbebọn naa. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu keji yii, lawọn kọlọransi ẹda naa ya bo ileewe awọn ogo wẹẹrẹ yii, wọn yinbọn pa ọmọleewe kan, wọn si ji awọn tọwọ wọn ba yii gbe, bẹẹ ni wọn ṣe ko wọn wọgbo lọ.


Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu keji yii, lawọn kọlọransi ẹda naa ya bo ileewe awọn ogo wẹẹrẹ yii, wọn yinbọn pa ọmọleewe kan, wọn si ji awọn tọwọ wọn ba yii gbe, bẹẹ ni wọn ṣe ko wọn wọgbo lọ.


Ile-ẹjọ paṣẹ pe ọmọ Tinubu ko gbọdọ gbowo lọwọ awọn ọlọja Computer Village mọ

Faith Adebọla Ṣinkin ni inu awọn ọlọja to n ṣe oriṣiiriṣii okoowo wọn ninu ọja kọmputa nla ti wọn pe ni Computer Village, n’Ikẹja, ipinlẹ Eko, n dun lasiko yii. Ohun to si ba idunnu wa ni pe ifa wọn fọ’re, ile-ẹjọ ti paṣẹ pe ki Abilekọ Fọlaṣade Tinubu-Ojo ti wọn fi joye Iyalọja-Jẹnẹra ilu Eko atawọn ọmọọṣẹ ẹ ma ṣe bu owo tabi gba owo ọja kankan lọwọ awọn ontaja Computer Village mọ, bẹẹ ni ko gbọdọ loun faini ẹnikẹni lọja naa, wọn lawọn o fọwọ si i. Adajọ Yetunde Pinheiro tile-ẹjọ giga apapọ kan to fikalẹ siluu Ikẹja lo gbe idajọ naa kalẹ lọjọ Ẹti, Furaidee yii, lẹyin bii ọdun kan ti wọn ti wa lẹnu igbẹjọ ati awijare lọtun-un losi lori ẹjọ naa. Ninu iwe ipẹjọ ti nọmba rẹ jẹ ID/9039MFHR/19, nibẹ lawọn ẹgbẹ kan to n ṣoju fawọn olokoowo kọmputa, foonu atawọn ẹrọ igbalode ti wọ Abilekọ Tinubu-Ojo, ti i ṣe ọmọ bibi agba oloṣelu ilu Eko nni, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, lọ sile-ẹjọ, wọn ni kilẹ-ejọ bawọn da si i, to ba tọna pe ki Tinubu-Ojo fipa yan babaọja ati Iyalọja le awọn lori, tawọn yẹn si tun ni dandan ni kawọn maa san owo ọja, owo idagbasoke atawọn faini kan ti wọn bu le awọn lori. Awọn ti wọn tun pe lẹjọ papọ ni Abilekọ Bisọla Azeez, Ọgbẹni Adeniyi Ọlasọji, Ọgbẹni Nọfiu Akinsanya, Ọgbẹni Tony Ikani ati kọmiṣanna ọlọpaa Eko. Abilekọ Bisọla ati Ọgbẹni Ọlasọji yii ni wọn lọmọ Tinubu fi sipo Iyalọja ati Babalọja ọja nla naa. Ẹgbẹ awọn olokoowo kọmputa, Registered Trustees of Computer and Allied Products Dealers Association of Nigeria to ṣaaju awọn ẹgbẹ yooku bii ẹgbẹ awọn onifoonu, ẹgbẹ awọn olounjẹ ati ipapanu, ni wọn pẹjọ naa lọdun 2020, wọn lawọn ti n sanwo sapo ẹgbẹ awọn, ko tun yẹ k’iyalọja kan tun wa nibi kan to maa maa beere owo lọwọ awọn, ati pe awọn kọ lawọn yan iyalọja ati babalọja naa, awọn o si mọ si i. Lẹyin ọpọ atotonu, adajọ naa sọ pe ko tọna, ko si bofin mu rara, fun Iyalọja Jẹnẹra, tabi ẹnikẹni to yan sipo lati maa gbowo eyikeyii lọwọ awọn ọlọja, o niru owo bẹẹ ti wọn ti gba ko yẹ, owo aitọ ni, wọn o si gbọdọ tun ṣe bẹẹ mọ.


Awọn ti wọn tun pe lẹjọ papọ ni Abilekọ Bisọla Azeez, Ọgbẹni Adeniyi Ọlasọji, Ọgbẹni Nọfiu Akinsanya, Ọgbẹni Tony Ikani ati kọmiṣanna ọlọpaa Eko. Abilekọ Bisọla ati Ọgbẹni Ọlasọji yii ni wọn lọmọ Tinubu fi sipo Iyalọja ati Babalọja ọja nla naa. Ẹgbẹ awọn olokoowo kọmputa, Registered Trustees of Computer and Allied Products Dealers Association of Nigeria to ṣaaju awọn ẹgbẹ yooku bii ẹgbẹ awọn onifoonu, ẹgbẹ awọn olounjẹ ati ipapanu, ni wọn pẹjọ naa lọdun 2020, wọn lawọn ti n sanwo sapo ẹgbẹ awọn, ko tun yẹ k’iyalọja kan tun wa nibi kan to maa maa beere owo lọwọ awọn, ati pe awọn kọ lawọn yan iyalọja ati babalọja naa, awọn o si mọ si i. Lẹyin ọpọ atotonu, adajọ naa sọ pe ko tọna, ko si bofin mu rara, fun Iyalọja Jẹnẹra, tabi ẹnikẹni to yan sipo lati maa gbowo eyikeyii lọwọ awọn ọlọja, o niru owo bẹẹ ti wọn ti gba ko yẹ, owo aitọ ni, wọn o si gbọdọ tun ṣe bẹẹ mọ. Bakan naa nile-ẹjọ ni kawọn ti wọn yan sipo Iyalọja ati Babalọja fun ọja Computer Village yii ma pera wọn bẹẹ mọ, wọn o si gbọdọ gbowo lọwọ ẹnikẹni, bẹẹ ni wọn o gbọdọ lawọn n bu faini fẹnikan lori aṣẹ ile-ẹjọ ọhun. Ọgbẹni Timi Famọrọti, alaga ẹgbẹ awọn olokoowo kọmputa, naa ti fesi sidaajọ yii, o lo dun m’awọn gan-an, o si rọ awọn ọmọ ẹgbẹ naa atawọn oniṣowo ọjaa lati tete fẹjọ ẹnikẹni to ba fẹẹ dun mahuru-mahuru mọ wọn sun, kawọn le gbe igbeṣẹ to yẹ lori onitọhun.


Bakan naa nile-ẹjọ ni kawọn ti wọn yan sipo Iyalọja ati Babalọja fun ọja Computer Village yii ma pera wọn bẹẹ mọ, wọn o si gbọdọ gbowo lọwọ ẹnikẹni, bẹẹ ni wọn o gbọdọ lawọn n bu faini fẹnikan lori aṣẹ ile-ẹjọ ọhun. Ọgbẹni Timi Famọrọti, alaga ẹgbẹ awọn olokoowo kọmputa, naa ti fesi sidaajọ yii, o lo dun m’awọn gan-an, o si rọ awọn ọmọ ẹgbẹ naa atawọn oniṣowo ọjaa lati tete fẹjọ ẹnikẹni to ba fẹẹ dun mahuru-mahuru mọ wọn sun, kawọn le gbe igbeṣẹ to yẹ lori onitọhun.


Ẹni to ba ni ẹri pe mo gba owo-oṣu gẹgẹ bii gomina fọdun mẹjọ ko mu un jade – Arẹgbẹṣọla

Florence Babaṣọla Ọgbẹni Rauf Adesọji Arẹgbẹṣọla to jẹ gomina ana nipinlẹ Ọṣun ti pe ẹnikẹni to ba da loju pe oun gba owo-oṣu gẹgẹ bii gomina lodidi ọdun mẹjọ nija lati bọ sita waa sọ faraye. Nigba ti akọwe iroyin fun Arẹgbẹṣọla, ẹni to ti di minisita fọrọ abẹle lorileede yii bayii, Ṣọla Faṣure, n fesi si iroyin kan to jade laipẹ yii pe ọjọ kan ṣoṣo ni ọkunrin naa gba gbogbo owo oṣu ọdun mẹjọ lẹyin ti eeku ida iṣakoso ipinlẹ Ọṣun bọ sọwọ Oyetọla, lo sọ pe irọ lasan, ofuutufẹẹtẹ ni. Faṣure ṣalaye pe Arẹgbẹṣọla ko tẹwọ gba owo-oṣu ni gbogbo asiko to fi jẹ gomina l’Ọṣun, idi si ni pe ijọba ti pese ilegbee, eto-aabo, irinkerindo, ounjẹ atawọn nnkan amayedẹrun mi-in fun un nigba naa, ko si si nnkan kan to nilo owo lati ra lapo ara rẹ. Bakan naa ni gbogbo awọn ọmọ rẹ lo ti dagba nigba naa, ti wọn si ti pari nileewe ti ẹnikọọkan wọn n lọ, ko si nilo owo lati san owo-ileewe mọ. Idi niyẹn to fi yọnda owo-oṣu rẹ funjọba ipinlẹ Ọṣun. O ni ko si ẹni to le ka iroyin eke naa ti ko ni i mọ pe ṣe ni oniroyin ọhun mọ-ọn-mọ fẹẹ ba orukọ rere ti Ọgbẹni Arẹgbẹṣọla ni jẹ, eleyii to si lodi si ohun to yẹ ki eeyan maa ba lọwọ oniroyin to lẹkọọ.


Bakan naa ni gbogbo awọn ọmọ rẹ lo ti dagba nigba naa, ti wọn si ti pari nileewe ti ẹnikọọkan wọn n lọ, ko si nilo owo lati san owo-ileewe mọ. Idi niyẹn to fi yọnda owo-oṣu rẹ funjọba ipinlẹ Ọṣun. O ni ko si ẹni to le ka iroyin eke naa ti ko ni i mọ pe ṣe ni oniroyin ọhun mọ-ọn-mọ fẹẹ ba orukọ rere ti Ọgbẹni Arẹgbẹṣọla ni jẹ, eleyii to si lodi si ohun to yẹ ki eeyan maa ba lọwọ oniroyin to lẹkọọ. Faṣure fi kun ọrọ rẹ pe oun ba ẹni to wa ni isakoso owo ijọba (Accountant General) nipinlẹ Ọṣun sọrọ, o si fidi rẹ mulẹ pe ko si akọsilẹ kankan niwaju oun lati fi sọ pe Arẹgbẹṣọla gba owo-oṣu kankan lasiko tabi lẹyin to ṣejọba tan. O waa rọ gbogbo awọn araalu lati ma ṣe gba iroyin ẹlẹjẹ naa gbọ, ki wọn si ri i gẹgẹ bii iṣẹ-ọwọ awọn abanilorukọ jẹ.


Faṣure fi kun ọrọ rẹ pe oun ba ẹni to wa ni isakoso owo ijọba (Accountant General) nipinlẹ Ọṣun sọrọ, o si fidi rẹ mulẹ pe ko si akọsilẹ kankan niwaju oun lati fi sọ pe Arẹgbẹṣọla gba owo-oṣu kankan lasiko tabi lẹyin to ṣejọba tan. O waa rọ gbogbo awọn araalu lati ma ṣe gba iroyin ẹlẹjẹ naa gbọ, ki wọn si ri i gẹgẹ bii iṣẹ-ọwọ awọn abanilorukọ jẹ.


Ile-ẹjọ ju awọn akẹkọọ mẹsan-an ti wọn fẹsun kan pe wọn fẹẹ pa ọga wọn l’Oṣogbo ṣewọn

Florence Babaṣọla Adajọ ile-ẹjọ Majisreeti kan niluu Oṣogbo ti paṣẹ pe kawọn ọlọpaa lọ fi mẹta ninu awọn akẹkọọ mẹsan-an ti wọn fẹsun kan pe wọn fẹẹ pa ọga ileewe IfẹOluwa Co-Educational Grammar School, Mary Adeoye, sẹwọn. Awọn mẹfa to ku ni Onidaajọ Ishọla Omiṣade sọ pe ki wọn ko lọ sile ti wọn ti maa n tọ awọn ọmọ kekeke sọna, iyẹn, Juvenile Home, to wa ni Testing Ground, niluu Oṣogbo. Awọn ọmọ ileewe naa ni wọn wa laarin ogun ọdun si ọdun mẹrindinlogun. Wọn fẹsun kan wọn pe wọn da wahala silẹ ninu ọgba ileewe naa laaarọ ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun yii, ti gbogbo awọn akẹkọọ ati olukọ si bẹrẹ si i sare asapajude. Gẹgẹ bi ọlọpaa ṣe sọ, awọn olujẹjọ naa jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun Aiye Confraternity. Pẹlu oogun abẹnugọngọ, ada, aake atawọn nnkan ija oloro mi-in ni wọn wọ ileewe naa pẹlu erongba lati pa ọga agba naa.


Wọn fẹsun kan wọn pe wọn da wahala silẹ ninu ọgba ileewe naa laaarọ ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun yii, ti gbogbo awọn akẹkọọ ati olukọ si bẹrẹ si i sare asapajude. Gẹgẹ bi ọlọpaa ṣe sọ, awọn olujẹjọ naa jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun Aiye Confraternity. Pẹlu oogun abẹnugọngọ, ada, aake atawọn nnkan ija oloro mi-in ni wọn wọ ileewe naa pẹlu erongba lati pa ọga agba naa. Ẹsun meje ni wọn ka si wọn lẹsẹ, awọn ẹsun naa ni igbimọ-pọ huwa buburu, dida omi alaafia agbegbe ru, kiko awọn nnkan ija oloro rin kaakiri, jijẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ati didunkooko mọ ẹmi eeyan. Lẹyin ti wọn sọ pe awọn ko jẹbi ẹsun mejeeji ni agbẹjọro wọn, Ọladipupọ Ọlatunbọsun bẹbẹ fun beeli wọn, ṣugbọn agbẹjọro to wa latileeṣẹ eto idajọ nipinlẹ Ọṣun, Moses Faremi ta ko arọwa yii. Ninu idajọ Majisreeti Omiṣade, o ni ki wọn lọọ fi awọn ti wọn wa laarin ọdun mejidinlogun si ogun ọdun lara wọn pamọ sọgba ẹwọn ilu Ileṣa, nigba ti awọn tọjọ-ori wọn kere yoo maa lọ sibi ti wọn ti n kọ awọn ọmọde alaigbọran lẹkọọ.


Ẹsun meje ni wọn ka si wọn lẹsẹ, awọn ẹsun naa ni igbimọ-pọ huwa buburu, dida omi alaafia agbegbe ru, kiko awọn nnkan ija oloro rin kaakiri, jijẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun ati didunkooko mọ ẹmi eeyan. Lẹyin ti wọn sọ pe awọn ko jẹbi ẹsun mejeeji ni agbẹjọro wọn, Ọladipupọ Ọlatunbọsun bẹbẹ fun beeli wọn, ṣugbọn agbẹjọro to wa latileeṣẹ eto idajọ nipinlẹ Ọṣun, Moses Faremi ta ko arọwa yii. Ninu idajọ Majisreeti Omiṣade, o ni ki wọn lọọ fi awọn ti wọn wa laarin ọdun mejidinlogun si ogun ọdun lara wọn pamọ sọgba ẹwọn ilu Ileṣa, nigba ti awọn tọjọ-ori wọn kere yoo maa lọ sibi ti wọn ti n kọ awọn ọmọde alaigbọran lẹkọọ.


Nitori ẹsun agbere, igbeyawo ogun ọdun tu ka l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Oluwa mi, alagbere paraku lọkọ ti mo fẹ, koda, ọjọ pẹ to ti gboye ijinlẹ ninu iwa iṣekuṣe, ẹbẹ mi ni pe kẹ ẹ tu igbeyawo ogun ọdun to wa laarin awa mejeeji ka, ko too fiwa agbere rẹ ran mi sọrun ọsan gangan. Eyi lawọn ọrọ to n jade lẹnu obinrin oniṣowo kan, Abilekọ Ṣeun Adekanye, lasiko to mu ẹjọ ọkọ rẹ, Dada Adekanye, wa si kootu kọkọ-kọkọ to wa lagbegbe Oke-Ẹda, niluu Akurẹ. O ni ọkunrin naa ki i bọwọ foun bii iyawo ile rẹ pẹlu ọkan-o-jọkan obinrin to n ko wale, to si n ba wọn lo pọ lori bẹẹdi ti awọn jọ n sun. Obinrin ẹni ọdun mẹtalelogoji ọhun ni ọpọ igba lọkọ oun maa n lu oun lalubami tí yoo si tun ko awọn ẹru oun jade nitori awọn ale rẹ. O ni gbogbo iya wọnyi loun ro papọ ti oun fi pinnu ati waa ja iwe ikosilẹ fun un nile-ẹjọ ko too fi lilu gbẹmi oun. Ninu awijare tìrẹ, Ọgbẹni Dada ni iyawo oun ki i ṣe ọmọluabi eeyan rárá pẹlu irinkurin to n rin nitori pe igba to ba wu u lo n jade, igba to ba si fẹ lo n pada wọle.


Obinrin ẹni ọdun mẹtalelogoji ọhun ni ọpọ igba lọkọ oun maa n lu oun lalubami tí yoo si tun ko awọn ẹru oun jade nitori awọn ale rẹ. O ni gbogbo iya wọnyi loun ro papọ ti oun fi pinnu ati waa ja iwe ikosilẹ fun un nile-ẹjọ ko too fi lilu gbẹmi oun. Ninu awijare tìrẹ, Ọgbẹni Dada ni iyawo oun ki i ṣe ọmọluabi eeyan rárá pẹlu irinkurin to n rin nitori pe igba to ba wu u lo n jade, igba to ba si fẹ lo n pada wọle. Baba ẹni aadọta ọdun naa ni asiko kan wa ti oun ri atẹjisẹ kan ti olupẹjọ fi ransẹ sì ọkan ninu awọn ale to n ko kiri. O ni funra rẹ lo ko ẹru rẹ kuro nile oun, to si da gbogbo ọmọ tí awọn bí si oun nikan laya lai boju wẹyin waa wo wọn. Ọkunrin oniṣowo ẹja ọhun ni oun naa fara mọ-ọn kí ile-ẹjọ tu ibaṣepọ ọlọjọ pipẹ to wa laarin awọn ka, ki wọn si gba oun laaye lati maa tọju awọn ọmọ ti wọn bí.


Baba ẹni aadọta ọdun naa ni asiko kan wa ti oun ri atẹjisẹ kan ti olupẹjọ fi ransẹ sì ọkan ninu awọn ale to n ko kiri. O ni funra rẹ lo ko ẹru rẹ kuro nile oun, to si da gbogbo ọmọ tí awọn bí si oun nikan laya lai boju wẹyin waa wo wọn. Ọkunrin oniṣowo ẹja ọhun ni oun naa fara mọ-ọn kí ile-ẹjọ tu ibaṣepọ ọlọjọ pipẹ to wa laarin awọn ka, ki wọn si gba oun laaye lati maa tọju awọn ọmọ ti wọn bí. Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ, Ọgbẹni Anthony Bọboye to jẹ Aarẹ kootu ọhun ni oun tú igbeyawo naa ka, kí olukuluku wọn maa ba tirẹ lọ. Ile-ẹjọ naa fọwọ si i kí awọn ọmọ wa lọdọ olujẹjọ, kí wọn le ri itọju to peye gba.


Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ, Ọgbẹni Anthony Bọboye to jẹ Aarẹ kootu ọhun ni oun tú igbeyawo naa ka, kí olukuluku wọn maa ba tirẹ lọ. Ile-ẹjọ naa fọwọ si i kí awọn ọmọ wa lọdọ olujẹjọ, kí wọn le ri itọju to peye gba.


Ọlọpaa gbe Igbakeji olori ile-igbimọ aṣofin Ogun ju satimọle

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi ẹ ṣe n ka iroyin yii, ahamọ awọn ọlọpaa ni Igbakeji olori ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Ọnarebu Oludare Kadiri, wa, l’Eleweeran, l’Abẹokuta. Ohun to fa eyi ko ṣẹyin bi wọn ṣe ni ọkunrin naa ko awọn janduku lẹyin lati kọ lu ile Akọwe ijọba Gomina Dapọ Abiọdun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi, ni Oru-Ijẹbu, nijọba ibilẹ Ariwa Ijẹbu, lọsẹ to kọja, lasiko iforukọsilẹ ẹgbẹ APC. Wọn lo tun kọ lu ile Abilekọ Toun Oduwọle ati ẹnikan to n jẹ Adekunle Yinusa. ALAROYE gbọ pe nitori nnkan eelo iforukọsilẹ ẹgbẹ oṣelu APC ni Kadiri tawọn eeyan tun n pe ni Maba, tori ẹ ko ran awọn janduku lọ sile sawọn ile yii, ti wọn si ko wọn ni papamọra, ti wọn ba ilẹkun atawọn ferese ile naa jẹ. Lati fidi ọrọ yii mulẹ, ALAROYE pe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi. Ọlọpaa naa sọ pe loootọ lawọn ti mu Igbakeji awọn aṣofin Ogun ju sẹka itọpinpin, awọn ti bẹrẹ iwadii lori rẹ, awọn yoo si gbe e lọ si kootu bi ọrọ rẹ ba jọ mọ ile-ẹjọ.


ALAROYE gbọ pe nitori nnkan eelo iforukọsilẹ ẹgbẹ oṣelu APC ni Kadiri tawọn eeyan tun n pe ni Maba, tori ẹ ko ran awọn janduku lọ sile sawọn ile yii, ti wọn si ko wọn ni papamọra, ti wọn ba ilẹkun atawọn ferese ile naa jẹ. Lati fidi ọrọ yii mulẹ, ALAROYE pe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi. Ọlọpaa naa sọ pe loootọ lawọn ti mu Igbakeji awọn aṣofin Ogun ju sẹka itọpinpin, awọn ti bẹrẹ iwadii lori rẹ, awọn yoo si gbe e lọ si kootu bi ọrọ rẹ ba jọ mọ ile-ẹjọ. Oyeyẹmi ṣalaye pe eeyan meji lo waa fẹjọ rẹ sun ni teṣan pe o ran awọn eeyan lọ sawọn ibi kan lati ba ibẹ jẹ. O ni kansilọ kan to n bojuto awọn nnkan eelo iforukọsilẹ naa sọ fawọn ọlọpaa pe awọn ọmọ ẹyin Kadiri fipa ko awọn eelo naa nibi ti awọn ko wọn si, awọn ọlọpaa si lọ sibẹ lati ko awọn nnkan naa. O ni nigba ti kansilọ yẹn n pada bọ, janduku bii ogun ni Kadiri ko lẹyin lati kọ lu u, niṣoju awọn ọlọpaa lo si ti bẹrẹ si i ba ọkunrin naa ja.


Oyeyẹmi ṣalaye pe eeyan meji lo waa fẹjọ rẹ sun ni teṣan pe o ran awọn eeyan lọ sawọn ibi kan lati ba ibẹ jẹ. O ni kansilọ kan to n bojuto awọn nnkan eelo iforukọsilẹ naa sọ fawọn ọlọpaa pe awọn ọmọ ẹyin Kadiri fipa ko awọn eelo naa nibi ti awọn ko wọn si, awọn ọlọpaa si lọ sibẹ lati ko awọn nnkan naa. O ni nigba ti kansilọ yẹn n pada bọ, janduku bii ogun ni Kadiri ko lẹyin lati kọ lu u, niṣoju awọn ọlọpaa lo si ti bẹrẹ si i ba ọkunrin naa ja. Oyeyẹmi sọ pe o gba awọn ọlọpaa lasiko diẹ ki wọn too ri ọkunrin naa gba lọwọ Kadiri, idi niyẹn tawọn fi mu un. Ṣugbọn Kadiri ti wọn n fẹsun kan ni ko sohun to jọ bẹẹ, o ni Akọwe ijọba gomina ko wulẹ fẹran oun latilẹ ni, ati pe latigba ti Gomina Abiọdun ti yan an sipo lawọn ko ti rẹ lori ọrọ oṣelu Ariwa Ijẹbu. O fi kun un pe miliọnu mẹwaa naira ti Gomina Dapọ Abiọdun gbe fun Talabi lasiko Keresimesi to kọja pe ko pin in fawọn ijọba ibilẹ, toun si n da a laamu pe ko lọọ pin in fun wọn lo tori ẹ ba oun wa ọran ti wọn fi mu oun yii.


Oyeyẹmi sọ pe o gba awọn ọlọpaa lasiko diẹ ki wọn too ri ọkunrin naa gba lọwọ Kadiri, idi niyẹn tawọn fi mu un. Ṣugbọn Kadiri ti wọn n fẹsun kan ni ko sohun to jọ bẹẹ, o ni Akọwe ijọba gomina ko wulẹ fẹran oun latilẹ ni, ati pe latigba ti Gomina Abiọdun ti yan an sipo lawọn ko ti rẹ lori ọrọ oṣelu Ariwa Ijẹbu. O fi kun un pe miliọnu mẹwaa naira ti Gomina Dapọ Abiọdun gbe fun Talabi lasiko Keresimesi to kọja pe ko pin in fawọn ijọba ibilẹ, toun si n da a laamu pe ko lọọ pin in fun wọn lo tori ẹ ba oun wa ọran ti wọn fi mu oun yii. ‘’Emi kọ ni mo ran ẹnikẹni lati lọọ kọ lu ile akọwe ijọba gomina. Iwadii mi fi han pe awọn to kọ lu ile rẹ n wa ounjẹ Korona ti wọn lo ko pamọ sile ni, wọn fẹẹ ko o, nitori o ṣi pin ounjẹ fawọn eeyan ẹ ninu oṣu kejila, ọdun to kọja. ‘’Talabi kan n sọ mi lorukọ buruku lati ko ba mi nitori oṣelu ni’’ Igbakeji aṣofin yii loun lọọ forukọ silẹ ni wọọdu oun ti i ṣe Aba paanu ni, wọọdu kọkanla, o ni boun ṣe ṣetan nibẹ loun pada sile oun.


‘’Emi kọ ni mo ran ẹnikẹni lati lọọ kọ lu ile akọwe ijọba gomina. Iwadii mi fi han pe awọn to kọ lu ile rẹ n wa ounjẹ Korona ti wọn lo ko pamọ sile ni, wọn fẹẹ ko o, nitori o ṣi pin ounjẹ fawọn eeyan ẹ ninu oṣu kejila, ọdun to kọja. ‘’Talabi kan n sọ mi lorukọ buruku lati ko ba mi nitori oṣelu ni’’ Igbakeji aṣofin yii loun lọọ forukọ silẹ ni wọọdu oun ti i ṣe Aba paanu ni, wọọdu kọkanla, o ni boun ṣe ṣetan nibẹ loun pada sile oun. O ni nibi toun ti n ṣe faaji pẹlu awon eeyan oun lọwọ l’Agọ-Iwoye ni Ọnarebu Ọbagun ti waa ba oun pe awọn ọlọpaa ti yi ile oun po( Ile Ọbagun). ‘’Mo ni ki Ọbagun pe iyawo ẹ pe ko ma jẹ ki wọn wọle bi ko ba ti ri i pe ọlọpaa ni wọn. Iyawo Ọbagun pe lori foonu pada pe wọn ti ja ilẹkun wọle.


O ni nibi toun ti n ṣe faaji pẹlu awon eeyan oun lọwọ l’Agọ-Iwoye ni Ọnarebu Ọbagun ti waa ba oun pe awọn ọlọpaa ti yi ile oun po( Ile Ọbagun). ‘’Mo ni ki Ọbagun pe iyawo ẹ pe ko ma jẹ ki wọn wọle bi ko ba ti ri i pe ọlọpaa ni wọn. Iyawo Ọbagun pe lori foonu pada pe wọn ti ja ilẹkun wọle. Emi ati Ọbagun jọ de ile rẹ, a ba DPO nibẹ, mo beere pe kin ni wọn n wa, wọn ni awọn nnkan iforukọ silẹ ni, ibẹ la wa ti wọn ti waa sọ fun wa pe awọn kan tun ti kọ lu ile Talabi, mo dẹ lọ sibẹ lati pẹtu si wọn lọkan, emi gan-an ni mi o jẹ kawọn janduku yẹn wọle’’ Ṣa, Ọnarebu Oludare Kadiri ṣi wa ni gbaga l’Eleweeran, o le jẹ kootu ni yoo yanju ọrọ naa gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa ṣe wi.


Emi ati Ọbagun jọ de ile rẹ, a ba DPO nibẹ, mo beere pe kin ni wọn n wa, wọn ni awọn nnkan iforukọ silẹ ni, ibẹ la wa ti wọn ti waa sọ fun wa pe awọn kan tun ti kọ lu ile Talabi, mo dẹ lọ sibẹ lati pẹtu si wọn lọkan, emi gan-an ni mi o jẹ kawọn janduku yẹn wọle’’ Ṣa, Ọnarebu Oludare Kadiri ṣi wa ni gbaga l’Eleweeran, o le jẹ kootu ni yoo yanju ọrọ naa gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa ṣe wi.


Fidio: Aṣiri nla! Eleyii le o, ẹ fura o

Ẹyin ti ẹ n fi gbogbo awọn nnkan nipa akaunti yin sori foonu, afi kẹ ẹ ṣọra ṣe o, nitori ti foonu naa ba ti sọnù, o ṣeé se kẹ ẹ padanu gbogbo owo tẹ ẹ ba ni ni banki. Ẹnìkan lo fi Fodio yii ránṣẹ́ si ALAROYE, nibi ti ọmọkùnrin kan tawọn agbofinro mu ṣe n ka bòrọ̀bọ̀rọ̀ lori bi wọn ṣe maa n lo foonu ti wọn ba ji lati wọ gbogbo owo to ba wa lakaunti ẹni to ni in. Bẹẹ lo ni awọn le fi akaunti ẹni tawọn ba ji foonu rẹ tawo paapaa.


Awọn ọdọ Zamfara binu, wọn gbedi dina fawọn oṣiṣẹ ọba, wọn fa fọto Buhari ya

Faith Adebọla Latari iṣẹlẹ ibanujẹ to waye ọjọ Ẹti, Furaidee yii, tawọn agbebọn ya bo ileewe Government Girls Secondary School, to wa lagbegbe Jangebe, nipinlẹ Zamfara, ti wọn fi foru boju ko awọn akẹkọọ-binrin to ju ọọdunrun lọ wọgbo, awọn ọdọ agbegbe naa ti gbinaya, wọn koro oju si iṣẹlẹ ọhun, wọn si fẹhonu han gidigidi. Ohun ta a gbọ ni pe niṣe lawọn ọdọ naa ya bo titi marosẹ to gba agbegbe naa kọja, wọn gbe igi ati okuta soju ọna lati di awọn onimọto lọna, wọn o jẹ ki wọn kọja, wọn si tun dana sun taya laarin titi. Wọn ni bi wọn ti n ṣe eyi ni kaluku wọn gbe kumọ ati igi dani, ti wọn n fede ibilẹ wọn sọrọ fatafata pe awọn o fẹ iru iṣẹlẹ yii, ijọba to wa lode yii si ti ja awọn kulẹ, wọn ni kijọba ba awọn wa awọn aburo awọn ti wọn ji gbe lọ. Wọn lawọn ọdọ naa tun ya bo awọn ọfiisi tawọn oṣiṣẹ ijọba ti n ṣiṣẹ lagbegbe naa, wọn ko si jẹ ki wọn raaye wọle tabi jade, bẹẹ ni wọn n fa awọn posita ati fọto ti aworan Aarẹ Muhammadu Buhari ba ti wa ninu rẹ ya. A gbọ pe awọn agbofinro ti lọ sibi tawọn ọdọ naa wa lati ma ṣe jẹ ki wọn ba dukia ijọba jẹ, ṣugbọn wọn ko ti i mu ẹnikẹni titi dasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ. Wọn lawọn to n ṣe kara-kata lagbegbe iṣẹlẹ yii ti tilẹkun ṣọọbu wọn, ọpọ awọn obinrin atawọn olugbe ibẹ fidi mọle, inu ijaya ati ibẹru-bojo si lawọn eeyan wa bayii.


Hijaabu: Ajọ CAN binu sijọba Kwara, wọn ni gbọgbọ ọna lawọn yoo fi ta ko wiwọ hijaabu lawọn ileewe awọn

Stephen Ajagbe, Ilorin Lẹyin tijọba ipinlẹ Kwara paṣẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, pe awọn akẹkọọ-binrin to jẹ Musulumi laṣẹ lati maa wọ ibori ta a mọ si hijaabu lawọn ileewe to jẹ ti ẹlẹsin Kristẹni, ṣugbọn tijọba n mojuto, ajọ CAN nipinlẹ Kwara ti ta ko aṣẹ naa, wọn ni ko si aaye fun wiwọ ibori lawọn ileewe awọn. Nibi ipade kan pẹlu awọn oniroyin niluu Ilọrin, lọjọ Ẹti, Furaidee, lẹyin bii wakati mejila tijọba gbe aṣẹ naa sita, ajọ ọmọlẹyin Kristi naa ni ohun tawọn n beere fun ni ki ijọba da awọn ileewe awọn pada fun awọn. Agbarijọpọ awọn ọga agba ileewe Kristẹni lo peju sibi ipade awọn oniroyin ti CAN ṣe. Bakan naa lawọn adari ajọ naa wa nikalẹ. Akọwe ajọ CAN nipinlẹ Kwara, Ẹni-Ọwọ Reuben Ibitoye, ati ọga agba to n mojuto ọrọ ile-ẹjọ ati ibaraalu sọrọ (Legal and Publicity), Alufa Ṣhina Ibiyẹmi, pẹlu awọn mi-in lo buwọ lu ohun ti wọn fẹnu ko naa. Ẹni-Ọwọ Victor Adebayọ to gbẹnu sọ fun ajọ naa ni nibẹrẹ, nigba tawọn gba ile-ẹjọ lọ, ẹjọ tawọn pe ijọba ni ki wọn da awọn ileewe awọn pada, awọn ko pẹjọ lori hijaabu, iyalẹnu lo pada jẹ fawọn bi ọrọ hijaabu ṣe jẹ yọ.


Bakan naa lawọn adari ajọ naa wa nikalẹ. Akọwe ajọ CAN nipinlẹ Kwara, Ẹni-Ọwọ Reuben Ibitoye, ati ọga agba to n mojuto ọrọ ile-ẹjọ ati ibaraalu sọrọ (Legal and Publicity), Alufa Ṣhina Ibiyẹmi, pẹlu awọn mi-in lo buwọ lu ohun ti wọn fẹnu ko naa. Ẹni-Ọwọ Victor Adebayọ to gbẹnu sọ fun ajọ naa ni nibẹrẹ, nigba tawọn gba ile-ẹjọ lọ, ẹjọ tawọn pe ijọba ni ki wọn da awọn ileewe awọn pada, awọn ko pẹjọ lori hijaabu, iyalẹnu lo pada jẹ fawọn bi ọrọ hijaabu ṣe jẹ yọ. Wọn ni gbogbo ọna lawọn yoo fi ta ko lilo hijaabu, awọn yoo ja fun ohun to jẹ tawọn. Ajọ ọhun ni lọna ati gba alaafia laaye, ki awọn akẹkọọ to jẹ Kristẹni nikan maa lọ sawọn ileewe naa. Wọn ta ko pipe awọn ileewe awọn ni ileewe ijọba.


Wọn ni gbogbo ọna lawọn yoo fi ta ko lilo hijaabu, awọn yoo ja fun ohun to jẹ tawọn. Ajọ ọhun ni lọna ati gba alaafia laaye, ki awọn akẹkọọ to jẹ Kristẹni nikan maa lọ sawọn ileewe naa. Wọn ta ko pipe awọn ileewe awọn ni ileewe ijọba.


Ibadan lawọn Fulani ti jí Emmanuel gbe, ilu lsẹyin ni wọn lọọ ja a si lẹ́yìn ti wọn gbowo nla

Ọlawale Ajao, Ibadan Leyin ọjọ mẹrin tó ti wa nígbèkùn àwọn ẹni ibi, ọmọ àgbẹ̀ tí wọn ji gbe n’Ibadan, Ayọdeji Emmanuel Ọdẹtunde, ti kuro nígbèkùn àwọn ajinigbe. Ni nnkan bíi aago meje kọja iṣẹju mẹ́ẹ̀ẹ́dógún alẹ Ọjọbọ, Tọ́sìdeè, ọjọ kẹẹ̀dọ́gbọ̀n, oṣù kejì, ọdun 2021 yii, lawọn ẹbi ẹ̀ rí í nibi ti awọn ajinigbe já a jù sí lẹyin ti wọn gbowo lọwọ awọn ẹbi rẹ tan. Tẹ o ba gbagbe, ni nnkan bíi aago meji ọsan ọjọ Ajé, Mọnde, ọjọ kejilelogun oṣù kejì, ọdun 2021 yii, láwọn igiripa mẹrin kan ya lu Emmanuel atawọn oṣiṣẹ baba ẹ nibi ti wọn ti n ṣiṣẹ lọwọ ninu oko wọn tó wà lagbegbe Òkè-Ọ̀dàn, Ọlọ́mọ, lagbegbe Apẹtẹ, n’Ibadan, ti wọn si ji ọmọkùnrin ẹni ọdún mẹrinlelogun to jẹ akẹkọọ imọ Sosiọ́lọ́jì ni Fasiti Ibadan (UI) na gbé. Ọjọ kẹta ti í ṣe Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, láwọn ajinigbe ti wọn pe ni Fúlàní yii pe Ọgbẹni Ọdẹtunde ti í ṣe baba ọmọ naa pe awọn lawọn gbe e lọmọ, ati pe mílíọ̀nù lọna ọgọrun-un naira (100m) lawọn máa gbà lọwọ ẹ ki awọn tóo lè fi ọmọkùnrin naa silẹ. Wọn ní bo ba fi le fi asiko awọn ṣofo ti ko tete wa owo naa, pipa lawọn yoo pa a lọmọ sinu igbekun awọn ninu aginjù igbo. Awọn ẹbi Ọdẹtunde kò lágbára owo ọhun, ṣugbọn lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ, a gbọ pe awọn ajinigbe gba miliọnu meji Naira ti wọn ri ṣà jọ lọwọ wọn.


Ọjọ kẹta ti í ṣe Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, láwọn ajinigbe ti wọn pe ni Fúlàní yii pe Ọgbẹni Ọdẹtunde ti í ṣe baba ọmọ naa pe awọn lawọn gbe e lọmọ, ati pe mílíọ̀nù lọna ọgọrun-un naira (100m) lawọn máa gbà lọwọ ẹ ki awọn tóo lè fi ọmọkùnrin naa silẹ. Wọn ní bo ba fi le fi asiko awọn ṣofo ti ko tete wa owo naa, pipa lawọn yoo pa a lọmọ sinu igbekun awọn ninu aginjù igbo. Awọn ẹbi Ọdẹtunde kò lágbára owo ọhun, ṣugbọn lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ, a gbọ pe awọn ajinigbe gba miliọnu meji Naira ti wọn ri ṣà jọ lọwọ wọn. Kayeefi ibi ọrọ yii waa ni pe dipo ilu Ibadan ti wọn ti gbe Emmanuel, ibi kan niluu Isẹyin ni wọn já a jù sí ti awọn ẹbi ẹ ti lọọ gbe e.


Kayeefi ibi ọrọ yii waa ni pe dipo ilu Ibadan ti wọn ti gbe Emmanuel, ibi kan niluu Isẹyin ni wọn já a jù sí ti awọn ẹbi ẹ ti lọọ gbe e.


Nitori aabọ owo-osu to n san, ẹgbẹ oṣiṣẹ fẹẹ gbena woju Akeredolu l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ẹgbẹ oṣiṣẹ ipinlẹ Ondo naa lawọn ti ṣetan ati gbena woju Gomina Rotimi Akeredolu lori aabọ owo-oṣu kọkanla, ọdun to kọja, to tun fẹẹ san fun wọn. Ẹgbẹ ọhun ni awọn ti sọ ero ọkan awọn fun gomina lori ilana to fi gbọdọ san owo-osu awọn oṣiṣẹ ninu ipade tí awọn ṣe pẹlu awọn aṣoju ijọba lọjọ kejilelogun ati ikẹtalelogun, oṣu keji, ọdun yii. Wọn ní aba tí awọn fi siwaju Arakunrin ni pe o gbọdọ san owo ajẹmọnu Covid-19 fawọn oṣiṣẹ eleto ilera, sisan ida aadọta owo-osu kọkanla, ọdun 2020, eyi to san ku tẹlẹ fun gbogbo oṣiṣẹ, ko si tun san ida ọgọrun-un owo oṣu kejila, ọdun kan naa, fun wọn. Ẹgbẹ oṣiṣẹ ni ijọba ti gba lati san owo ajẹmọnu fawọn to n ṣiṣẹ lẹka eto ilera, ṣugbọn awọn ko ni i gba fun wọn ki wọn san ida aadọta tí wọn san ku fun oṣu kọkanla, ọdun to kọja, nikan gẹgẹ bii ohun ti wọn lawọn fẹẹ ṣe. Apapọ ẹgbẹ oṣiṣẹ ni gbogbo ọna lawọn fi ta ko ipinnu Gomina Akeredolu lori igbesẹ to fẹẹ gbe ọhun, wọn ni ọsẹ to n bọ yii lawọn fun un da ko fi san aabọ owo-osu kọkanla ati ẹkunrẹrẹ owo-osu kejila, ọdun to kọja, fawọn ọmọ ẹgbẹ awọn.


Ṣọja, ọlọpaa ati ọtẹlẹmuyẹ kọju ija si Sunday Igboho lọna Ibadan, wọn fẹẹ mu un tipatipa

Awọn ọlọpaa atawọn ẹṣọ agbofinro bii ogoji la gbọ pe wọn dena de ọkan ninu awọn ajijagbara ọmọ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyẹmọ ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho ni ọjọ Ẹti, Furaidee, opin ọsẹ yii. Loju ọna marosẹ Ibadan si Eko la gbọ pe awọn ọlọpaa, awọn ṣọja atawọn ọtẹlẹmuyẹ bii ogun ti dena de e, ti wọn si fẹẹ mu un. Gẹgẹ bi minisita fun ileeṣẹ ofurufu nilẹ wa tẹlẹ, Oloye Femi Fani-Kayọde ti fi lede, o ṣalaye pe ‘‘Mo ṣẹṣẹ ba arakunrin mi, Sunday Igboho, sọrọ tan laipẹ yii ni, o si sọ fun mi pe pẹlu ijakadi ni awọn ṣọja, ọlọpaa, awọn ọtẹlẹmuyẹ fi fẹẹ mu oun loju ọna marosẹ Ibadan si Eko lasiko ti oun n lọ siluu Eko lati lọọ ri Baba Ayọ Adebanjọ.’’ Fani-Kayọde bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa, o ni iwa buruku ti o si lewu ni awọn eeyan naa hu. O fi kun un pe ti awọn ẹṣọ alaabo ba fẹẹ ri ọkunrin yii, ohun kan ti wọn ni lati ṣe ni ki wọn ranṣẹ si i pe ko wa si ọọfiisi wọn. Fani Kayọde ni, ‘‘Mi o mọ ẹṣẹ kan kan ti wọn ni ọkunrin yii ṣẹ. Bakan naa ni mo n ranṣẹ ikilọ si ijọba apapọ pe akin ọkunrin niIgboho si ogunlọgọ ọmọ Yoruba, bi wọn ba si fi mu un ti wọn ti i mọle, yoo jẹ aṣiṣẹ nla fun wọn.’’


Ijinigbe akẹkọọ Zamfara: Awọn obi fibinu ya bo ileewe, wọn ba dukia ijọba jẹ

Faith Adebọla Latari bawọn agbebọn ṣe ji awọn akẹkọọ-binrin to ju ọọdunrun lọ gbe nileewe ijọba Government Girls Secondary School, nipinlẹ Zamfara, awọn kan lara obi awọn awọn ọmọ naa ti lọọ ṣakọlu si ileewe ọhun, wọn si fibinu ba awọn dukia ijọba jẹ. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, bojumọ ọjọ Ẹti, Furaidee, ṣe n mọ, lẹyin tiṣẹlẹ ijinigbe naa ti waye loru, awọn obi naa sare gba ileewe ọhun lọ, ni Jangebe, nijọba ibilẹ Talata-Mafara, onikaluku fẹẹ mọ boya ọmọ wọn ko si lara awọn ti wọn ko wọgbo ọhun. Wọn ni iyalẹnu lo jẹ fawọn obi naa nigba ti wọn ri i pe awọn ọmọ to ṣeku ko fi ju aadọta (50) pere lọ, bẹẹ wọn lawọn ọmọ to n kawe nileewe ọhun le lẹgbẹta (600). Bakan naa ni wọn ni ọkan lara awọn tiṣa ileewe naa sọ pe awọn ọmọ ti wọn ji gbe naa ju ọọdunrun lọ daadaa, o ni wọn le lẹẹdẹgbẹta (500). Ibinu iṣẹlẹ yii, ati ijakulẹ bijọba ko ṣe pese aabo to peye fawọn ọmọ wọn ni wọn lo fa a tawọn obi naa fi bẹrẹ si i ba awọn dukia jẹ ninu ọgba ileewe naa, wọn n gbọn windo ati ilẹkun yọ, wọn si n ba awọn aga ati tabili tawọn akekọọ naa n lo jẹ. Bẹẹ ni wọn lawọn obi tori ko ọmọ wọn yọ lọwọ ikọlu awọn ajinigbe naa n sare gan ọmọ wọn lapa, wọn mu wọn kuro nileewe ọhun, wọn si n leri pe ọmọ awọn ko kawe mọ, ijọba ti ja awọn kulẹ.


Bakan naa ni wọn ni ọkan lara awọn tiṣa ileewe naa sọ pe awọn ọmọ ti wọn ji gbe naa ju ọọdunrun lọ daadaa, o ni wọn le lẹẹdẹgbẹta (500). Ibinu iṣẹlẹ yii, ati ijakulẹ bijọba ko ṣe pese aabo to peye fawọn ọmọ wọn ni wọn lo fa a tawọn obi naa fi bẹrẹ si i ba awọn dukia jẹ ninu ọgba ileewe naa, wọn n gbọn windo ati ilẹkun yọ, wọn si n ba awọn aga ati tabili tawọn akekọọ naa n lo jẹ. Bẹẹ ni wọn lawọn obi tori ko ọmọ wọn yọ lọwọ ikọlu awọn ajinigbe naa n sare gan ọmọ wọn lapa, wọn mu wọn kuro nileewe ọhun, wọn si n leri pe ọmọ awọn ko kawe mọ, ijọba ti ja awọn kulẹ. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), tun royin pe niṣe ni obi kan daku lọ gbọnrangandan nigba to ri i pe ọmọ rẹ ti wa lara awọn ti wọn ha sọwọ awọn agbebọn naa. Amọ ṣa o, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Zamfara ti fidi ẹ mulẹ pe awọn ọmọbinrin ọmọleewe ti wọn ji gbe naa ko ju okoolelọọọdunrun o din mẹta lọ (317). Alukoro ọlọpaa ipinlẹ naa, DSP Shehu Mohammed, sọ ninu atẹjade kan to fi lede lori iṣẹlẹ naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ igbesẹ gidi lati tete ri awọn ọmọ okoolelọọọdunrun o din mẹta naa gba wale pada.


Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), tun royin pe niṣe ni obi kan daku lọ gbọnrangandan nigba to ri i pe ọmọ rẹ ti wa lara awọn ti wọn ha sọwọ awọn agbebọn naa. Amọ ṣa o, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Zamfara ti fidi ẹ mulẹ pe awọn ọmọbinrin ọmọleewe ti wọn ji gbe naa ko ju okoolelọọọdunrun o din mẹta lọ (317). Alukoro ọlọpaa ipinlẹ naa, DSP Shehu Mohammed, sọ ninu atẹjade kan to fi lede lori iṣẹlẹ naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ igbesẹ gidi lati tete ri awọn ọmọ okoolelọọọdunrun o din mẹta naa gba wale pada. Atẹjade naa ka lapa kan pe: “Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Zamfara, Abutu Yaro, olori ikọ Hadarin Daji tileeṣẹ ologun, Ọgagun Aminu Bande, kọmanda awọn ọmọ ogun birigeedi ki-in-ni lẹka ileeṣẹ ologun to wa ni Gusau, atawọn oṣiṣẹ ijọba tọrọ kan ti dide sọrọ yii, wọn kọkọ lọ sileewe tiṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ ni Jangebe, lati le tọpasẹ igbo ti wọn ko wọn lọ ati apa ibi ti wọn gba. Kọmiṣanna ọlọpaa ti ba ọga agba (Principal) ileewe naa atawọn obi tinu n bi sọrọ, o si ti bomi suuru fun wọn mu, o ti fi da wọn loju pe agbarijọ awọn ẹṣọ eleto aabo, awọn ọlọpaa, awọn ṣọja atawọn fijilante ni wọn maa ṣiṣẹ ọhun lati gba awọn ọmọ naa kuro lakata awọn afurasi ọdaran to ji wọn gbe naa.”


Atẹjade naa ka lapa kan pe: “Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Zamfara, Abutu Yaro, olori ikọ Hadarin Daji tileeṣẹ ologun, Ọgagun Aminu Bande, kọmanda awọn ọmọ ogun birigeedi ki-in-ni lẹka ileeṣẹ ologun to wa ni Gusau, atawọn oṣiṣẹ ijọba tọrọ kan ti dide sọrọ yii, wọn kọkọ lọ sileewe tiṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ ni Jangebe, lati le tọpasẹ igbo ti wọn ko wọn lọ ati apa ibi ti wọn gba. Kọmiṣanna ọlọpaa ti ba ọga agba (Principal) ileewe naa atawọn obi tinu n bi sọrọ, o si ti bomi suuru fun wọn mu, o ti fi da wọn loju pe agbarijọ awọn ẹṣọ eleto aabo, awọn ọlọpaa, awọn ṣọja atawọn fijilante ni wọn maa ṣiṣẹ ọhun lati gba awọn ọmọ naa kuro lakata awọn afurasi ọdaran to ji wọn gbe naa.”


Tori bi wọn ṣe n ji awọn akẹkọọ gbe, ẹgbẹ olukọ  lawọn maa ti ileewe pa

Faith Adebọla Pẹlu bi iṣẹlẹ jiji awọn ọmọleewe ati olukọ gbe lapa Oke-Ọya orileede yii ṣe di lemọlemọ, ẹgbẹ awọn olukọ Naijiria (Nigeria Union of Teachers), ati ẹgbẹ awọn akẹkọọ (National Association of Nigerian Students), ti sọ pe awọn maa tilẹkun awọn ileewe pa jake-jado orileede yii ni. Ki i ṣe apa ariwa nikan o, tori ko si aabo to peye fawọn olukọ ati akẹkọọ kaakiri mọ bayii. Oru mọju ọjọ Ẹti, Furaidee yii, lawọn agbebọn kan tun lọọ ji awọn ọmọọlewe akẹkọọ-binrin bii ọọdunrun (300) ko nigba ti wọn ṣi n sun lọwọ, ti wọn si ṣe bẹẹ ko wọn wọgbo lọ. Nigba to n ba akọroyin wa sọrọ lori aago nipa iṣẹlẹ yii, Dokita Mike Ene, to jẹ akọ̀wé apapọ ẹgbẹ awọn olukọ nílẹ̀ wa, sọ pe o ti han gbangba bayii pe niṣe lawọn kan fẹ diidi fawọ aago itẹsiwaju eto-ẹkọ lorileede yii sẹyin, tabi ki wọn tiẹ doju ẹ de paapaa. “Awọn iṣẹlẹ ijinigbe to n waye lọtun-un losi maa mu kawọn eeyan kaaarẹ ọkan nipa eto ẹkọ, o si maa le awọn kan sa nileewe, wọn aa di alaabọ ẹkọ, wọn o ni i fẹ lati tẹsiwaju mọ. Awọn to ba si n tiraka lọ naa, inu ibẹrubojo ni wọn maa wa.