Alhaja Abẹni fikun ọrọ rẹ pe lootọọ l'oun n kọ orin Waka, ṣugbọn oun kọ l'oun da orin Waka silẹ. Bakan naa, Salawa tun ṣalaye ọrọ lori ibaṣepọ rẹ pẹlu Alhaji Kollington Ayinla, o ni baba ọmọ oun ni Kollington jẹ, amọ oun ko tii pada sile rẹ titi di asiko yii. Ṣugbọn o sọ pe ọja t'ọmọ ba ti wọ, o ti dokuta. Bi ifọrọwerọ BBC Yoruba naa se lọ ree pẹlu Salawa Abẹni Salawa Abẹni sọ pe, ọmọ ọdun mẹtala wa, ti oun fi gbe awo orin waka akọkọ jade lọdun 1976, o ni iranti aarẹ ologun orilẹede Naijiria tẹlẹ ri, ologbe Ọgagun Murtala Muhammed ni awo orin naa da le lori. Queen Salawa, to ni iwe mẹfa l'oun ka tun sọ pe, aadọta kọbọ lawọn eeyan maa fi n pe oun sode nigba t'oun bẹrẹ iṣẹ orin kikọ. O ni baba oun ko nifẹ si iṣẹ orin kikọ, ṣugbọn mama oun nifẹ ṣii, amọ ọrẹ baba oun lo ba baba oun sọrọ, ko to gba.


Salawa Abẹni: ₦50 péré làwọn èèyàn fí ń pè mí fún ayẹyẹ nígbà tí mó bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ̀

Bi ifọrọwerọ BBC Yoruba naa se lọ ree pẹlu Salawa Abẹni Salawa Abẹni sọ pe, ọmọ ọdun mẹtala wa, ti oun fi gbe awo orin waka akọkọ jade lọdun 1976, o ni iranti aarẹ ologun orilẹede Naijiria tẹlẹ ri, ologbe Ọgagun Murtala Muhammed ni awo orin naa da le lori. Queen Salawa, to ni iwe mẹfa l'oun ka tun sọ pe, aadọta kọbọ lawọn eeyan maa fi n pe oun sode nigba t'oun bẹrẹ iṣẹ orin kikọ. O ni baba oun ko nifẹ si iṣẹ orin kikọ, ṣugbọn mama oun nifẹ ṣii, amọ ọrẹ baba oun lo ba baba oun sọrọ, ko to gba. Salawa tun ṣalaye pe aarẹ ara lo ṣe oun, kii ṣe ti aarun gogongo gẹgẹ bi ọpọ ti n ṣọ kaakiri. Salawa ni ''ọjọ ti inu mi dun ju laye lọjọ ti mo gbe awo akọkọ mi jade, bẹẹ ni ọjọ ti inu mi bajẹ ju ni ọjọ ti mo padanu ọmọkunrin mi.'' Queen Salawa Abẹni sọ pe ''ẹbun lorin kikọ fun emi, Ọlọrun lo fun mi.


Salawa tun ṣalaye pe aarẹ ara lo ṣe oun, kii ṣe ti aarun gogongo gẹgẹ bi ọpọ ti n ṣọ kaakiri. Salawa ni ''ọjọ ti inu mi dun ju laye lọjọ ti mo gbe awo akọkọ mi jade, bẹẹ ni ọjọ ti inu mi bajẹ ju ni ọjọ ti mo padanu ọmọkunrin mi.'' Queen Salawa Abẹni sọ pe ''ẹbun lorin kikọ fun emi, Ọlọrun lo fun mi. Ko si ibi ti imisi orin ko ti le wa fun mi. Mo le ri nnkan loju, ki n si sọ dorin.''


Ko si ibi ti imisi orin ko ti le wa fun mi. Mo le ri nnkan loju, ki n si sọ dorin.''


Komla Dumor Award 2020: BBC ń wá ìràwọ̀ akọ̀ròyìn tí yóò sọ ìtàn Áfíríkà

Lonii ọjọ aje, ileeṣẹ BBc n ṣe ifilọlẹ ọdun kẹfa ami ẹyẹ pataki kan fun iṣ iroyin ni iranti oloogbe akọroyin ọmọ orilẹede Ghana kan, Komla Dumor to ṣaadede ku ldun 2014 lni dun mọkanlelogoji. Erongba ami yẹ naa ni lati ṣawari  ati lati ṣe agbende awọn irawọ Afirika to ṣẹṣẹ n dide ninu iṣẹ iroyin ti yoo si tubọ ṣe afihan ẹbun rẹ bii ti oloogbe Komla Dumor to n sọ itan Afirika lọna to jinlẹ to si tun n gbe ogo ati idayatọ ilẹ adulawọ jade pẹlu gbogbo agbara rẹ ati ifarajin. Awọn to ti jawe olubori gba ami ẹyẹ Komlar Dumor ti ileeṣẹ BBC ri ni Nancy Kacungira ati Solomon Serwanjja ti orilede Uganda, didi Akinyelure ati Amna Yuguda ti orilẹede Naijiria to fi mọ Waihiga Mwaura ti Kenya. Ilu Johannesburg lorilẹede South Africa ni ifilọlẹ ti ọdun yii yoo ti waye pẹlu eto ipade itagbangba BBC kan ti wọn yoo ṣafihan ati agbejade rẹ lori eto ori rẹdio Focus on Africa ati BBC World Service . Ẹni to ba gbegba oroke ninu idije yii yoo lo oṣu mẹfa ni ile igbohunsafẹfẹ ti BBC to wa niluu London ti yoo si ba awọn oniroyin to moye ju lagbaye ṣiṣẹ pọ lati kọ ẹkọ ati imọ kun imọ. Oju opo ti wa ṣi silẹ bayii fun awọn to ba fẹ kopa ninu idije lati gba ami ẹyẹ Komla Dumor ti BBc fun ọdun yii, 2020 titi di oru ọjọ kẹrindinlogun oṣu kẹta ọdun 2020 nipasẹ lilọ si oju opo itakun agbaye www.bbc.com/komladumor.


Mike Ifabunmi, àwọn òṣèré Yorùbá kí BBC Yorùbá kú ayẹyẹ

Ọpọlọpọ awọn eeyan jankan jankan lo ti n fi ikini ku ayẹyẹ ọdun meji ranṣẹ si ileeṣẹ BBC Yoruba tẹ  o si maa ri gbogbo rẹ loju opo wa bi oni ba ṣe n lọ. Ka to wi ka to fọ ka to ṣẹju pẹrẹ, ọdun meji ti pe. Ọmọ kekere ana ti wa wa dagba. Akanṣe eto pataki ti a ṣe fun ayẹyẹ ọdun meji BBC Yoruba loju opo Facebook wa niyii nisalẹ. Awọn iroyin pataki taa ti mu wa fun un yin ko lonka lati igba ti BBC Yoruba ti bẹrẹ. Kẹrẹkẹrẹ nigba ti igbohunsafẹfẹ ileeṣẹ BBC Yoruba ati kiko iroyin sori ẹrọ ayelujara bẹrẹ lọjọ naa lọhun, wẹrẹ wẹrẹ la n wọle si ọkan awọn eeyan.


Akanṣe eto pataki ti a ṣe fun ayẹyẹ ọdun meji BBC Yoruba loju opo Facebook wa niyii nisalẹ. Awọn iroyin pataki taa ti mu wa fun un yin ko lonka lati igba ti BBC Yoruba ti bẹrẹ. Kẹrẹkẹrẹ nigba ti igbohunsafẹfẹ ileeṣẹ BBC Yoruba ati kiko iroyin sori ẹrọ ayelujara bẹrẹ lọjọ naa lọhun, wẹrẹ wẹrẹ la n wọle si ọkan awọn eeyan. Eyi ko tii dawọ duro bayii o koda, iroyin wẹrẹwẹrẹ ti di eyi ti wọn n rọ lu witiwiti lati ka bayii to bẹẹ ti okiki BBC Yoruba ti kan tayọ orilẹede Naijiria to si ti de gbgobo agbaye. Iroyin lori eto oṣelu atawọn eekan Naijiria BBC Yoruba taa ṣe ifilọlẹ rẹ ni dede ọjọ oni lọdun meji sẹyin, ọjọ kọkandinlogun, oṣu keji ọdun 2018 ni ifilọlẹ pataki nla naa waye ni ipinlẹ Eko, Naijiria. Itan ati Aṣa Yoruba Ṣé ẹ mọ̀ pé olóògbé Ìjàpá tó kú lẹ́ni ọdún 344 yìí kò gba abẹ́rẹ́ rí?


Eyi ko tii dawọ duro bayii o koda, iroyin wẹrẹwẹrẹ ti di eyi ti wọn n rọ lu witiwiti lati ka bayii to bẹẹ ti okiki BBC Yoruba ti kan tayọ orilẹede Naijiria to si ti de gbgobo agbaye. Iroyin lori eto oṣelu atawọn eekan Naijiria BBC Yoruba taa ṣe ifilọlẹ rẹ ni dede ọjọ oni lọdun meji sẹyin, ọjọ kọkandinlogun, oṣu keji ọdun 2018 ni ifilọlẹ pataki nla naa waye ni ipinlẹ Eko, Naijiria. Itan ati Aṣa Yoruba Ṣé ẹ mọ̀ pé olóògbé Ìjàpá tó kú lẹ́ni ọdún 344 yìí kò gba abẹ́rẹ́ rí? Àkójọpọ̀ àwòrán láti ìpàdé ìtagbangba pẹ̀lú àwọn olùdije ní Ọyọ Sanwo-Olu, Jimi Agbaje yọ kúrò nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ ìtagbangba BBC ní Eko Ọ̀rọ̀ LAUTECH gba àpérò f'áwọn Olúdíje Ọṣun Lara awọn iroyin manigbagbẹ ti a ti sẹ ni yii nipa eto idibo gbogboogbo to waye lorilẹede Naijiria ni ọdun 2019, eto oṣelu ni Naijiria, asa, iroyin kayeefi to fi mọ iroyin awọn oṣere tiata Yoruba lorilẹede Naijiria.


Àkójọpọ̀ àwòrán láti ìpàdé ìtagbangba pẹ̀lú àwọn olùdije ní Ọyọ Sanwo-Olu, Jimi Agbaje yọ kúrò nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ ìtagbangba BBC ní Eko Ọ̀rọ̀ LAUTECH gba àpérò f'áwọn Olúdíje Ọṣun Lara awọn iroyin manigbagbẹ ti a ti sẹ ni yii nipa eto idibo gbogboogbo to waye lorilẹede Naijiria ni ọdun 2019, eto oṣelu ni Naijiria, asa, iroyin kayeefi to fi mọ iroyin awọn oṣere tiata Yoruba lorilẹede Naijiria.


Africa Eye: Olùkọ́ méjì ní fásitì Eko àti Ghana lùgbàdì ọ̀fíntótó BBC lórí ìwà ìbàjẹ́

Yoruba ni ẹsin kii jẹ koriko abẹ rẹ amọ eyi ko ri bẹẹ fun awọn olukọ fasiti meji kan to n beere fun ibalopọ lọwọ akẹkọ. Fọnran aworan yii, lo je ifinmu finlẹ ikọ ọfintoto BBC Africa Eye ni fasiti meji lẹkun iwọ oorun Afirika, eyiun fasiti Eko taa mọ si UNILAG ati fasiti Ghana. Fọnran yii si lo n se afihan awọn olukọ fasiti meji lawọn ileẹkọ mejeeji yii ti wọn n beere ibalopọ lọwọ awọn akẹkọ to fẹ wọle sọgba ile ẹkọ wọn. Koda, awọn akẹkọjade kan lawọn ileẹks naa tun salaye ohun ti oju wọn ati ti awọn akẹẹgbẹ wọn kan ti ri lọwọ awọn olukọ to kundun ibalopọ naa. Ẹ wa nkan fidi le lati wo ẹkunrẹrẹ fidio naa, amọ o seese ki ara ta yin gẹgẹ bii abiamọ abi akẹkọ.


Mò ń kí BBC Yorùbá kú ayẹyẹ ọdún méjí láti orílẹ̀èdè Brazil - Mike Ifabunmi

Ka to wi ka to fọ ka to ṣẹju pẹrẹ, ọdun meji ti pe. Ọmọ kekere ana ti wa wa dagba.


Yoruba Language: BBC Yoruba ń gbìyànjú kí èdè má parun

Ọ̀rọ̀ kìí tóbi títí ká fi ọ̀bẹ bù ú. Bí a bá jẹ́ ojúlówó ọmọ Yorùbá tí ìmọ̀ èdè wa sì dájú, bí i pé à ń fẹran jẹ̀kọ ló yẹ kí títúmọ̀ èdè Yorùbá jẹ́. Bí kò bá wá rí bẹ́ẹ̀, ànfàní rèé láti bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ́ èdè Yorùbá lórí bbc.com/yorùbá. Ki ede Yoruba ma baa parun ni BBC Yoruba ṣe n ṣeto ibeere nipa  'Bawo lo ṣe gbọ ede Yoruba to?' yii Itumó ọrọ Segregation ni ede Yoruba ni: Iyasọtọ, iyọkuro, iyapa yatọ si awọn to ku. Lilo eyikeyi ninu awọn wọnyii nii ṣe pẹlu asiko ati iru ipo ti a ti loo ninu gbolohun


Wo ẹkùn Tigray níbi tí ebi ti ń pa ọmọdé, tí ọ̀pọ̀ èèyàn sì di alágbe

Ẹka ikọ iwadii ọtẹlẹmuyẹ labẹ ileesẹ iroyin BBC, Africa Eye se akanse akojọpọ iroyin iwadi yii  nipa bi ebi se n pa awọn ọmọde lẹkun Tigray lorilẹede Somalia. Bakan naa ni ẹgbẹlẹgbẹ awọn agbaagba ti di alagbe to n tọrọ bara nitori ogun to n waye lẹkun naa. Lati osu Kẹfa ọdun 2021 nijọba apapọ orilẹede Ethiopia ti gbegi dina ẹkun Tigray nibi tawọn ikọ ologun ọlọtẹ orilẹede naa, TPLF, tẹdo si. Lati igba naa si ni igbe aye ti buru si fawọn eeyan agbegbe naa, ti ogun naa si ti mu ẹmi ẹgbẹlẹgbẹ eeyan lọ. Igbesẹ bi ijọba se gbegi dina lẹkun Tigray yii lo mu ko nira pupọ fun awọn ohun eelo ojoojumọ, to fi mọ ounjẹ ati oogun, lati wọle si ẹkun naa. Ojoojumọ si ni ebi n dunkooko iku mọ ọkẹ aimọye miliọnu eeyan to wa lẹkun naa.


Lati igba naa si ni igbe aye ti buru si fawọn eeyan agbegbe naa, ti ogun naa si ti mu ẹmi ẹgbẹlẹgbẹ eeyan lọ. Igbesẹ bi ijọba se gbegi dina lẹkun Tigray yii lo mu ko nira pupọ fun awọn ohun eelo ojoojumọ, to fi mọ ounjẹ ati oogun, lati wọle si ẹkun naa. Ojoojumọ si ni ebi n dunkooko iku mọ ọkẹ aimọye miliọnu eeyan to wa lẹkun naa. Nigba to n ba BBC sọrọ, Dokita Tedros Adhanom Ghebreyesus tii se onisegun oyinbo labẹ ajọ eleto ilera lagbaye, WHO, isẹlẹ to n waye lẹkun Tigray naa buru jai. “Ko si ibikibi ni agbaye nibi ti idunkooko ti n ba ilera awọn eeyan bii ti agbegbe Tigray yii.” BBC Africa Eye wa se abẹwo si ẹkun Tigray lati tọpinpin ipo to buru jai tawọn eeyan agbegbe naa wa. Ninu iroyin yii, a ri bi awọn ọmọde se n ku nitori ebi, ti ọpọ eeyan lẹkun naa si di alagbe loju popo.


Nigba to n ba BBC sọrọ, Dokita Tedros Adhanom Ghebreyesus tii se onisegun oyinbo labẹ ajọ eleto ilera lagbaye, WHO, isẹlẹ to n waye lẹkun Tigray naa buru jai. “Ko si ibikibi ni agbaye nibi ti idunkooko ti n ba ilera awọn eeyan bii ti agbegbe Tigray yii.” BBC Africa Eye wa se abẹwo si ẹkun Tigray lati tọpinpin ipo to buru jai tawọn eeyan agbegbe naa wa. Ninu iroyin yii, a ri bi awọn ọmọde se n ku nitori ebi, ti ọpọ eeyan lẹkun naa si di alagbe loju popo.


"Ọṣẹ lọmọ mi lọ rà kí wọ́n tó fipá ba lopọ̀ dojú ikú"

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun ní àwọn ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí, tí àwọn sì ń wá ọmọkùnrin kan tó ti ṣe ẹ̀wọ̀n rí, Mercy Orija fẹ́sùn wí pé ó fi ipá bá ọmọ ọdún méjìlá sùn dójú ikú. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ fún BBC Yorùbá lọ́jọ́ Ajé ọjọ́ Kẹrìnlélógún pé afurasí náà, Mercy Orija ti na pápá bora láti ọjọrú, ọjọ́ Kọkàndínlógún oṣù Kẹwàá tí ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà ti wáyé. Oyeyemi ní afurasí ọ̀hún ti fi ìgbà kan wà lẹ́yìn ní ọdún tó kọjá nígbà tó lu ènìyàn kan ní agbègbè náà ní àlùbami. Ó ní ó di dandan kí afurasí ọ̀hún fojú winá òfin ẹ̀ṣẹ̀ tó ṣẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tó tẹ iléeṣẹ́ wa lọ́wọ́ ní agbègbè Fehintoluwa ní Idiya, ìjọb ìbílẹ̀ Abeokuta-North ní ìpínlẹ̀ Ogun ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé. Ọmọ ìkẹ́kọ̀ọ́ ìpele mẹ́ta àkọ́kọ́ ní ilé girama Army Day Secondary School, Alamala ní ìlú Abeokuta ni wọ́n pé ọmọdé náà kó tó kú.


Ó ní ó di dandan kí afurasí ọ̀hún fojú winá òfin ẹ̀ṣẹ̀ tó ṣẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tó tẹ iléeṣẹ́ wa lọ́wọ́ ní agbègbè Fehintoluwa ní Idiya, ìjọb ìbílẹ̀ Abeokuta-North ní ìpínlẹ̀ Ogun ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé. Ọmọ ìkẹ́kọ̀ọ́ ìpele mẹ́ta àkọ́kọ́ ní ilé girama Army Day Secondary School, Alamala ní ìlú Abeokuta ni wọ́n pé ọmọdé náà kó tó kú. Iléeṣẹ́ ìwé ìròyìn PREMIUM TIMES nínú ìjábọ̀ wọn ní àwọn ọ̀dọ́ ní agbègbè náà tí ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún kọ lọ́minú ti lọ dáná sun ilé àwọn mọ̀lẹ́bí afurasí náà. Bàbá olóògbé ọ̀hún, Sanjo Fakeye ní lẹ́yìn tí ọmọ òun dé láti ilé ẹ̀kọ́ lọ́jọ́rú ló ṣe iṣẹ́ àmúrelé rẹ̀, ló béèrè owó lọ́wọ́ òun láti fi lọ ra ọṣẹ láti fi fọ ìbọ̀sẹ̀ rẹ̀. “Mo fun lówó láti lọ ra ọṣẹ ṣùgbọ́n mi ò ri kó padà wá sílé.” “Nígbà tó pẹ́ tí mi ò ri kó wọlé wá lásìkò ni mo dìde láti wá a lọ.” “Nígbà tí mo dé ibi tó ti lọ ra ọṣẹ, wọ́n sọ fún mi pé ó ti ra ọṣẹ, ó sì ti kúrò lọ́dọ́ àwọn tipẹ́tipẹ́.” Fakeye ní láti ìgbà náà ni ọkàn òun ti dàrú, tí àwọn sì bẹ̀rẹ̀ sí ní wa káàkiri àdúgbò.


Iléeṣẹ́ ìwé ìròyìn PREMIUM TIMES nínú ìjábọ̀ wọn ní àwọn ọ̀dọ́ ní agbègbè náà tí ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún kọ lọ́minú ti lọ dáná sun ilé àwọn mọ̀lẹ́bí afurasí náà. Bàbá olóògbé ọ̀hún, Sanjo Fakeye ní lẹ́yìn tí ọmọ òun dé láti ilé ẹ̀kọ́ lọ́jọ́rú ló ṣe iṣẹ́ àmúrelé rẹ̀, ló béèrè owó lọ́wọ́ òun láti fi lọ ra ọṣẹ láti fi fọ ìbọ̀sẹ̀ rẹ̀. “Mo fun lówó láti lọ ra ọṣẹ ṣùgbọ́n mi ò ri kó padà wá sílé.” “Nígbà tó pẹ́ tí mi ò ri kó wọlé wá lásìkò ni mo dìde láti wá a lọ.” “Nígbà tí mo dé ibi tó ti lọ ra ọṣẹ, wọ́n sọ fún mi pé ó ti ra ọṣẹ, ó sì ti kúrò lọ́dọ́ àwọn tipẹ́tipẹ́.” Fakeye ní láti ìgbà náà ni ọkàn òun ti dàrú, tí àwọn sì bẹ̀rẹ̀ sí ní wa káàkiri àdúgbò. “Gbogbo ilé àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ ni mo wa dé ṣùgbọ́n nígbà tó di nǹkan bíi ago mẹ́jọ ni òun lọ fi ọ̀rọ̀ náà sùn ní àgọ́ ọlọ́pàá.” Ó fi kun pé nígbà tí òun ń bọ̀ láti àgọ́ ọlọ́pàá ni òun gba ìpè láti ọ̀dọ̀ àwọn ará àdúgbò àwọn wí pé wọ́n ti rí òkú ọmọ òun. Ó ní ilé àkọ́kù ni àwọn ti bá òkú ọmọ náà pẹ̀lú ọṣẹ tó lọ rà ní ọwọ́ rẹ̀ tí ẹ̀jẹ̀ sì wà ní gbogbo ara rẹ̀. Fakeye ní ìdàjọ́ òdodo ni òun ń fẹ́ báyìí láti fojú ẹni tó hu ìwà náà jófin.


“Gbogbo ilé àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ ni mo wa dé ṣùgbọ́n nígbà tó di nǹkan bíi ago mẹ́jọ ni òun lọ fi ọ̀rọ̀ náà sùn ní àgọ́ ọlọ́pàá.” Ó fi kun pé nígbà tí òun ń bọ̀ láti àgọ́ ọlọ́pàá ni òun gba ìpè láti ọ̀dọ̀ àwọn ará àdúgbò àwọn wí pé wọ́n ti rí òkú ọmọ òun. Ó ní ilé àkọ́kù ni àwọn ti bá òkú ọmọ náà pẹ̀lú ọṣẹ tó lọ rà ní ọwọ́ rẹ̀ tí ẹ̀jẹ̀ sì wà ní gbogbo ara rẹ̀. Fakeye ní ìdàjọ́ òdodo ni òun ń fẹ́ báyìí láti fojú ẹni tó hu ìwà náà jófin.


Ọkọ mi ma ń fún mi lóògùn orun lálaalẹ́ kó tó fipá bá ọmọ tó ń gbé lọ́dọ̀ mi lòpọ̀ - Ìyàwó Doctor Olaleye

Ìyàwó dókítà Femi Olaleye tí wọ́n fẹ̀sùn kan wí pé ó fipá bá ìbátan ìyàwó rẹ̀ sùn ti sọ fún ilé ẹjọ́ pé ọkọ òun máa ń fún òun ní òògùn orun kó tó ṣe iṣẹ́ ibi náà. Aderemi Faleye sọ fún ilé ẹjọ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ìfipábánilòpọ̀ àti ìfìyàjẹni tó wà ní Ikeja, ìpínlẹ̀ Eko lọ́jọ́ Ajé, ọjọ́ Kọkàndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 2022 nígbà tí ìgbẹ́jọ́ wáyé bí òun ṣe máa ń sùn lọ fọnfọn láì ní mọ nǹkan tó bá ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ọkọ òun báti lo oògùn oorun fún òun. Ọkọ rẹ̀, Femi Olaleye ń kojú ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀. Nínú oṣù kọkànlá ni ìjọba ìpínlẹ̀ Eko wọ́ Femi Olaleye lọ sílé ẹjọ́ wí pé ó fipá bá ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún tó jẹ́ ìbátan ìyàwó rẹ̀ lópọ̀ ní ilé wọn ní agbègbè Maryland. Àmọ́ dókítà Olaleye ní òun kò jẹ̀bi àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun. Ilé ẹjọ́ fún dókítà ní ìdáǹdè àmọ́ kò ì tíì kúrò ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n nítorí kò ì tíì fi àwọn nǹkan tí ilé ẹjọ́ ń bèèrè kalẹ̀.


Nínú oṣù kọkànlá ni ìjọba ìpínlẹ̀ Eko wọ́ Femi Olaleye lọ sílé ẹjọ́ wí pé ó fipá bá ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún tó jẹ́ ìbátan ìyàwó rẹ̀ lópọ̀ ní ilé wọn ní agbègbè Maryland. Àmọ́ dókítà Olaleye ní òun kò jẹ̀bi àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun. Ilé ẹjọ́ fún dókítà ní ìdáǹdè àmọ́ kò ì tíì kúrò ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n nítorí kò ì tíì fi àwọn nǹkan tí ilé ẹjọ́ ń bèèrè kalẹ̀. Aderemi Olaleye ní alaalẹ́ ni ọkọ òun máa ń fún òun ní oògùn tó pè ní “junior aspirin àti Phenergan”. Ó ní òun kò mọ̀ wí pé àwọn oògùn tí ọkọ òun máa ń fún òun yìí jẹ oògùn láti jẹ́ kí òun sùn lọ láì ní mọ nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ilé òun. Ó ṣàlàyé pé tí òun bá ti sùn lọ tán ni ọkọ̀ òun máa ń yọ lọ sí yàrá ọmọ náà láti fipá ba lòpọ̀.


Aderemi Olaleye ní alaalẹ́ ni ọkọ òun máa ń fún òun ní oògùn tó pè ní “junior aspirin àti Phenergan”. Ó ní òun kò mọ̀ wí pé àwọn oògùn tí ọkọ òun máa ń fún òun yìí jẹ oògùn láti jẹ́ kí òun sùn lọ láì ní mọ nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ilé òun. Ó ṣàlàyé pé tí òun bá ti sùn lọ tán ni ọkọ̀ òun máa ń yọ lọ sí yàrá ọmọ náà láti fipá ba lòpọ̀. Ìyàwó dókítà náà ní ó jẹ́ ohun tó máa ń ba òun lọ́kàn jẹ́ tí òun bá rántí gbogbo àwọn nǹkan tó ṣẹlẹ̀ nígbà náà. Ó ṣàlàyé pé nǹkan tí ọkọ òun máa ń sọ fún òun nígbà tó bá fún òun ní àwọn oògùn náà ni wí pé aspirin ma jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ òun ṣe dáradára pàápàá bó ṣe jẹ́ wí pé òun ti ń pé àádọ́ta ọdún lọ. Aderemi Faleye fi kun pé ọkọ máa ń sọ fóun pé Phenergan máa jẹ́ kí ará òun balẹ̀ nítorí gbogbo wàhálà tí òun ń ṣe.


Ìyàwó dókítà náà ní ó jẹ́ ohun tó máa ń ba òun lọ́kàn jẹ́ tí òun bá rántí gbogbo àwọn nǹkan tó ṣẹlẹ̀ nígbà náà. Ó ṣàlàyé pé nǹkan tí ọkọ òun máa ń sọ fún òun nígbà tó bá fún òun ní àwọn oògùn náà ni wí pé aspirin ma jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ òun ṣe dáradára pàápàá bó ṣe jẹ́ wí pé òun ti ń pé àádọ́ta ọdún lọ. Aderemi Faleye fi kun pé ọkọ máa ń sọ fóun pé Phenergan máa jẹ́ kí ará òun balẹ̀ nítorí gbogbo wàhálà tí òun ń ṣe. Ó ní òun kò mọ̀ wí pé irọ́ ni gbogbo ẹ àṣé ọkọ òun ń mọ̀-ọ́n-mọ̀ kun òun ní orun ni. Ó tẹ̀síwájú pé ilé ẹjọ́ le ṣe àyẹ̀wò ara òun láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé òótọ́ ni gbogbo nǹkan tí òun ń sọ. Nígbà tí Aderemi Olaleye ń dáhùn ìbéèrè lọ́wọ́ agbẹjọrọ ìjọba nílé ẹjọ́, Babatunde Martins, ní ó pẹ́ kí òun tó mọ nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ilé àwọn.


Ó ní òun kò mọ̀ wí pé irọ́ ni gbogbo ẹ àṣé ọkọ òun ń mọ̀-ọ́n-mọ̀ kun òun ní orun ni. Ó tẹ̀síwájú pé ilé ẹjọ́ le ṣe àyẹ̀wò ara òun láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé òótọ́ ni gbogbo nǹkan tí òun ń sọ. Nígbà tí Aderemi Olaleye ń dáhùn ìbéèrè lọ́wọ́ agbẹjọrọ ìjọba nílé ẹjọ́, Babatunde Martins, ní ó pẹ́ kí òun tó mọ nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ilé àwọn. Ó ní oṣù kejìlá ọdún 2019 ni ọmọ náà ti ń gbé pẹ̀lú àwọn tí ọkọ òun sì bẹ̀rẹ̀ sí ní bá ọmọ ọ̀hún lòpọ̀ nínú oṣù kẹta ọdún 2020. Bákan náà ló fi kun pé yàtọ̀ sí pé ọkọ òun ń fipá bá ọmọ náà lò pọ̀ ní ṣe ló tún máa ń jẹ́ kó wo àwọn eré ìbálòpọ̀. Aderemi ní ọmọ náà jẹ́wọ́ gbogbo nǹkan tí ọkọ òun ṣe fun un fún ẹ̀gbọ́n òun kan nígbà tí àṣìrì ọ̀rọ̀ náà tú sí òun lọ́wọ́.


Ó ní oṣù kejìlá ọdún 2019 ni ọmọ náà ti ń gbé pẹ̀lú àwọn tí ọkọ òun sì bẹ̀rẹ̀ sí ní bá ọmọ ọ̀hún lòpọ̀ nínú oṣù kẹta ọdún 2020. Bákan náà ló fi kun pé yàtọ̀ sí pé ọkọ òun ń fipá bá ọmọ náà lò pọ̀ ní ṣe ló tún máa ń jẹ́ kó wo àwọn eré ìbálòpọ̀. Aderemi ní ọmọ náà jẹ́wọ́ gbogbo nǹkan tí ọkọ òun ṣe fun un fún ẹ̀gbọ́n òun kan nígbà tí àṣìrì ọ̀rọ̀ náà tú sí òun lọ́wọ́. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdí tí kò fi ṣe ọ̀rọ̀ náà ní òkú òru láàárín ẹbí, Olaleye ní òun náà bí ọmọ obìnrin tí òun kò sì gbàdúrà kí ẹnikẹ́ni ṣe ọmọ òun bí kò ṣe yẹ. Ó ní nǹkan tí ọkọ òun ṣe kò dára rárá nítorí náà ni òun ṣe pariwo rẹ̀ fún aráyé. Ó fi kun un pé tí òun bá dákẹ́ lórí ọ̀rọ̀ náà, ọkọ òun ṣì máa ṣe bẹ́ẹ̀ fún ẹlòmíràn.


Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdí tí kò fi ṣe ọ̀rọ̀ náà ní òkú òru láàárín ẹbí, Olaleye ní òun náà bí ọmọ obìnrin tí òun kò sì gbàdúrà kí ẹnikẹ́ni ṣe ọmọ òun bí kò ṣe yẹ. Ó ní nǹkan tí ọkọ òun ṣe kò dára rárá nítorí náà ni òun ṣe pariwo rẹ̀ fún aráyé. Ó fi kun un pé tí òun bá dákẹ́ lórí ọ̀rọ̀ náà, ọkọ òun ṣì máa ṣe bẹ́ẹ̀ fún ẹlòmíràn. Aderemi Olaleye ní ẹni tó le ṣe irú nǹkan bẹ́ẹ̀ fún ẹni tó ń pè é ní bàbá, ó le fipá bá ọmọ tó bí nínú náà lò pọ̀.


Aderemi Olaleye ní ẹni tó le ṣe irú nǹkan bẹ́ẹ̀ fún ẹni tó ń pè é ní bàbá, ó le fipá bá ọmọ tó bí nínú náà lò pọ̀.


Ọkùnrin tó fipá bá ọmọdékùnrin ọmọ ọdún 5 lòpọ̀ dójú ikú kó sí gbaga ọlọ́pàá

Ọwọ́ iléeṣẹ́ ọlọ̀pàá ìpínlẹ̀ Ogun ti tẹ arákùnrin kan, Sikiru Ajibola fẹ́sùn wí pé ó fipá bá ọmọdékùnrin kan ní àjọṣèpọ̀ tí ẹ̀mí ọmọ náà fi bọ̀. ọmọ ọdún márùn-ún ni Ajibola fipá bálòpọ̀ ní agbègbè Ogijo, ìpínlẹ̀ Ogun. Àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ ọlọ́pàá Ogun, Abimbola Oyeyemi fi léde lọ́jọ́ Àbámẹ́ta ní alága àdúgbò Olorunwa Arogbeja Ogijo lo lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn ọlọ́pàá létí. Oyeyemi ní ará àdúgbò náà ló wá fi ẹjọ́ sun òun wí pé ará àdúgbò àwọn kan fipá bá ọmọkùnrin ọmọ ọdún márùn-ún ọ̀hún ló pọ̀ tí ọmọ náà sì dágbére fáyé nígbà tí afurasí náà ń ṣiṣẹ́ ibi náà lọ́wọ́. Ó fi kun pé lọ́wọ́ kan ni àwọn ọlọ́pàá gba àdúgbò náà lọ tí wọ́n sì nawọ́ gán afurasí náà. Ó tẹ̀síwájú pé afurasí náà ti jẹ́wọ́ wí pé ọkpunrin ni òun máa ń bá lòpọ̀ àti pé lásìkò tí òun ń bá ọmọ náà sùn lọ́wọ́ ló dágbére fáyé.


Oyeyemi ní ará àdúgbò náà ló wá fi ẹjọ́ sun òun wí pé ará àdúgbò àwọn kan fipá bá ọmọkùnrin ọmọ ọdún márùn-ún ọ̀hún ló pọ̀ tí ọmọ náà sì dágbére fáyé nígbà tí afurasí náà ń ṣiṣẹ́ ibi náà lọ́wọ́. Ó fi kun pé lọ́wọ́ kan ni àwọn ọlọ́pàá gba àdúgbò náà lọ tí wọ́n sì nawọ́ gán afurasí náà. Ó tẹ̀síwájú pé afurasí náà ti jẹ́wọ́ wí pé ọkpunrin ni òun máa ń bá lòpọ̀ àti pé lásìkò tí òun ń bá ọmọ náà sùn lọ́wọ́ ló dágbére fáyé. Àtẹ̀jáde náà tún fi kun pé afurasí náà jẹ́wọ́ wí pé inú igbó kan ní òun gbé kòtò sí tí òun sì sin ọmọ náà síbẹ̀. Agbẹ́nusọ ọlọ́pàá ní afurasí náà ti mú àwọn ọlọ́pàá lọ sí ibi tó sin òkú ọmọ ọ̀hún sí. Ó ní kọmíṣọ́nà ọlọ̀pàá Ogun, Lanra Bankole ti darí pé kí wọ́n gbé ẹjọ́ náà lọ sí ẹ̀ka tó ń ṣèwádìí ìwà ọ̀daràn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fún ìwádìí tó péye.


Àtẹ̀jáde náà tún fi kun pé afurasí náà jẹ́wọ́ wí pé inú igbó kan ní òun gbé kòtò sí tí òun sì sin ọmọ náà síbẹ̀. Agbẹ́nusọ ọlọ́pàá ní afurasí náà ti mú àwọn ọlọ́pàá lọ sí ibi tó sin òkú ọmọ ọ̀hún sí. Ó ní kọmíṣọ́nà ọlọ̀pàá Ogun, Lanra Bankole ti darí pé kí wọ́n gbé ẹjọ́ náà lọ sí ẹ̀ka tó ń ṣèwádìí ìwà ọ̀daràn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fún ìwádìí tó péye.


Akẹ́kọ̀ọ́ girama mẹ́ta fípá bá akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ọdún 14 lòpọ̀ ní Akure

Awọn akẹkọọ girama  mẹta kan ti wọn gbaga ọlọpaa nipinlẹ ondo fun ẹsun gbigbimọ pọ fi ipa ba akẹkọọ ẹgbẹ wọn lo pọ. Iroyin sọ pe iwe karun girama lawọn akẹkọọ mẹta naa wa ni ile ẹkọ girama Akurẹ High School ni ilu Akurẹ. Iroyin sọ pe ọmọ ọdun mẹrinla ni akẹkọọ ti wọn fi ipa ba lopọ naa, ati pe o ti pẹ ti awọn akẹkọọ naa ti n yọ akẹkọbinrin naa lẹnu pe awọn fẹ maa baa dọrẹ ikọkọ ṣugbọn ti ko jẹ wọn lohun. Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ọmọdebinrin naa lọ ṣe igbọnsẹ ni ibi igbo kan ninu ọgba ileewe naa ni awọn afurasi naa fi kaa mọ ọna ti wọn si fi ipa baa ṣe pọ. Gẹgẹbi ohun ti a tun gbọ, nigba ti ọmọdebinrin naa wọ kilasi pada ni awọn akẹgbẹ rẹ ri abawọn ẹjẹ lara aṣọ ile ẹkọ rẹ ti wọn fi figbe ta. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, SP Funmi Ọdunlami to fi idi ọrọ naa mulẹ ṣalaye pe wọn ti fi panpẹ ofin gbe awọn akẹkọ naa.


Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ọmọdebinrin naa lọ ṣe igbọnsẹ ni ibi igbo kan ninu ọgba ileewe naa ni awọn afurasi naa fi kaa mọ ọna ti wọn si fi ipa baa ṣe pọ. Gẹgẹbi ohun ti a tun gbọ, nigba ti ọmọdebinrin naa wọ kilasi pada ni awọn akẹgbẹ rẹ ri abawọn ẹjẹ lara aṣọ ile ẹkọ rẹ ti wọn fi figbe ta. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, SP Funmi Ọdunlami to fi idi ọrọ naa mulẹ ṣalaye pe wọn ti fi panpẹ ofin gbe awọn akẹkọ naa. Bakan naa ni iroyin tun sọ pewọn ti ko awọn afurasi naa lọ si ahamọ awọn ọdaran ọmọde titi ti iwadi ati igbẹjọ wọn yoo fi waye.


Bakan naa ni iroyin tun sọ pewọn ti ko awọn afurasi naa lọ si ahamọ awọn ọdaran ọmọde titi ti iwadi ati igbẹjọ wọn yoo fi waye.


Láti ìlú Owerri lá ti wá sí Ijebu Ode wá jalè- Omodé Afurasí mẹ́ta tí ọwọ́ tẹ̀

Boroboro l’awọn ọmọ kekeeke mẹta ti ẹ n wo yii n ka. Ni kete t’ọwọ Amọtẹkun tẹ wọn n’ipinlẹ Ogun, iyẹn nibi ti wọn ti lọ digunjale, ti wọn si n bẹbẹ pe ki wọn f’oju aanu wo awọn. Onyeneho Chukwuemeka, ọmọ ọdun mẹtadinlogun; Ibeh Dominion, ọmọ ọdun mejidinlogun ati Adaya Stephen, ti oun naa jẹ ọmọ ọdun mejidinlogun l’awọn ọrẹ mẹta t’ọwọ tẹ l’ọjọ kẹjọ, oṣu kẹjọ, ọdun 2022 ti a wa yii. BBC YORUBA gbọ pe ilu Owerri to wa n’ipinlẹ Imo l’awọn mẹtẹẹta ti kuro pẹlu erongba lati lọ digunjale niluu Eko, ko to di pe ọwọ palaba wọn segi niluu Ijẹbu-Ode. Kini Amotekun sọ nipa iṣẹlẹ naa? Alakoso fun ẹṣọ aabo Amọtẹkun n’ipinlẹ Ogun, David Akinrẹmi ln’igba to n f’idi iroyin ọhun mulẹ, o jẹ ko di mimọ pe ọjọ karundinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii ni Chukwuemeka ati Dominion kuro niluu Owerri lati wa ohun ti wọn yoo jẹ lọ siluu Eko.


BBC YORUBA gbọ pe ilu Owerri to wa n’ipinlẹ Imo l’awọn mẹtẹẹta ti kuro pẹlu erongba lati lọ digunjale niluu Eko, ko to di pe ọwọ palaba wọn segi niluu Ijẹbu-Ode. Kini Amotekun sọ nipa iṣẹlẹ naa? Alakoso fun ẹṣọ aabo Amọtẹkun n’ipinlẹ Ogun, David Akinrẹmi ln’igba to n f’idi iroyin ọhun mulẹ, o jẹ ko di mimọ pe ọjọ karundinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii ni Chukwuemeka ati Dominion kuro niluu Owerri lati wa ohun ti wọn yoo jẹ lọ siluu Eko. Akinrẹmi ni igba ti wọn de agbegbe Ojodu Berger ni wọn gba ile itura kan to wa ladugbo Lambẹ lọ lati sun oorun  ọjọ mẹta gbako nibẹ, nibi ti wọn ti pinnu bi wọn yoo ṣe ṣiṣẹ wọn. Lẹyin ti wọn kuro ni otẹẹli ọhun la gbọ pe wọn gba ilu Ijẹbu-Ode lọ l’ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹjọ yii, nibi ti wọn ti ja ṣọọbu kan ti wọn ti n ta foonu, ṣugbọn ti wọn ko pada ri foonu kankan nibẹ. A gbọ pe ori orule ṣọọbu naa ni wọn gba wọle l’ọjọ naa.


Akinrẹmi ni igba ti wọn de agbegbe Ojodu Berger ni wọn gba ile itura kan to wa ladugbo Lambẹ lọ lati sun oorun  ọjọ mẹta gbako nibẹ, nibi ti wọn ti pinnu bi wọn yoo ṣe ṣiṣẹ wọn. Lẹyin ti wọn kuro ni otẹẹli ọhun la gbọ pe wọn gba ilu Ijẹbu-Ode lọ l’ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹjọ yii, nibi ti wọn ti ja ṣọọbu kan ti wọn ti n ta foonu, ṣugbọn ti wọn ko pada ri foonu kankan nibẹ. A gbọ pe ori orule ṣọọbu naa ni wọn gba wọle l’ọjọ naa. Nibi ti wọn ti n wa ṣọọbu foonu miran ti wọn yoo ja, la gbọ pe wọn pade ẹnikẹta wọn, Adaya Stephen, ẹni ti wọn sọ pe ilu Warri, n’ipinlẹ Delta loun ti wa jale, ko to di pe wọn jọ gbimọ papọ. Lọjọ ti wọn pade, a gbọ pe ṣe ni Adaya ko awọn mejeeji lọ sun nile akọku kan, nibi ti wọn sun si di alẹ patapata, ko ti di pe wọn dide lati lọ ja ṣọọbu miran ni nnkan bi agogo mọkanla aabọ alẹ, ọjọ kẹjọ, oṣu yii. Ṣọọbu kan ti wọn ti n ta foonu, eyi to wa ladugbo Fọlagbade la gbọ pe wọn ja.


Nibi ti wọn ti n wa ṣọọbu foonu miran ti wọn yoo ja, la gbọ pe wọn pade ẹnikẹta wọn, Adaya Stephen, ẹni ti wọn sọ pe ilu Warri, n’ipinlẹ Delta loun ti wa jale, ko to di pe wọn jọ gbimọ papọ. Lọjọ ti wọn pade, a gbọ pe ṣe ni Adaya ko awọn mejeeji lọ sun nile akọku kan, nibi ti wọn sun si di alẹ patapata, ko ti di pe wọn dide lati lọ ja ṣọọbu miran ni nnkan bi agogo mọkanla aabọ alẹ, ọjọ kẹjọ, oṣu yii. Ṣọọbu kan ti wọn ti n ta foonu, eyi to wa ladugbo Fọlagbade la gbọ pe wọn ja. Bi wọn ṣe n jade ninu ṣọọbu ọhun, ọwọ awọn Amọtẹkun ni wọn ko si,, loju ẹsẹ si la gbọ pe wọn ti n rababa bẹbẹ pe ki wọn f’oju aanu wo awọn nitori pe iṣẹ eṣu ni. Ni bayii, a gbọ pe awọn Amọtẹkun ti ko awọn mẹtẹẹta lọ f’awọn ọlọpaa ni Eleweran fun iwadii siwaju si i, ati lati le f’oju wọn ba ile-ẹjọ. Ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlaadọta kan, Amoda Bola, ti ko si gbaga ọlọpaa ipinlẹ Ogun lori ẹsun pe o fun ọmọ ara rẹ loyun.


Bi wọn ṣe n jade ninu ṣọọbu ọhun, ọwọ awọn Amọtẹkun ni wọn ko si,, loju ẹsẹ si la gbọ pe wọn ti n rababa bẹbẹ pe ki wọn f’oju aanu wo awọn nitori pe iṣẹ eṣu ni. Ni bayii, a gbọ pe awọn Amọtẹkun ti ko awọn mẹtẹẹta lọ f’awọn ọlọpaa ni Eleweran fun iwadii siwaju si i, ati lati le f’oju wọn ba ile-ẹjọ. Ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlaadọta kan, Amoda Bola, ti ko si gbaga ọlọpaa ipinlẹ Ogun lori ẹsun pe o fun ọmọ ara rẹ loyun. Ninu atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Abimbola Oyeyemi fi lede, o ni ọmọ ọdun mẹrinla ni ọmọ rẹ ọhun. Oyeymi ni ọwọ awọn tẹ afurasi naa, to n gbe ladugbo Oro, ni Ode Remo lẹyin ti ọmọ rẹ ọhun wa fi ẹjọ rẹ sun ni agọ wọn. O ni “Ọmọ rẹ naa lo wa fi ọrọ naa lọ wa pe baba oun ti wọn ti jọ n gbe papọ fun ọpọ ọdun n ṣi oun laṣọ wo.” “Ọmọ naa fi kun pe baba oun maa n pe awọn ọkunrin mii wa sinu ile wọn lati ba oun lopọ ti yoo si gba owo lọwọ awọn ọkunrin naa.” Ni kete ti ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti ni wọn tẹkọ leti lọ si adugbo naa lati fi ṣikun ofin mu ọkunrin ọhun.


Ninu atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Abimbola Oyeyemi fi lede, o ni ọmọ ọdun mẹrinla ni ọmọ rẹ ọhun. Oyeymi ni ọwọ awọn tẹ afurasi naa, to n gbe ladugbo Oro, ni Ode Remo lẹyin ti ọmọ rẹ ọhun wa fi ẹjọ rẹ sun ni agọ wọn. O ni “Ọmọ rẹ naa lo wa fi ọrọ naa lọ wa pe baba oun ti wọn ti jọ n gbe papọ fun ọpọ ọdun n ṣi oun laṣọ wo.” “Ọmọ naa fi kun pe baba oun maa n pe awọn ọkunrin mii wa sinu ile wọn lati ba oun lopọ ti yoo si gba owo lọwọ awọn ọkunrin naa.” Ni kete ti ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti ni wọn tẹkọ leti lọ si adugbo naa lati fi ṣikun ofin mu ọkunrin ọhun. Nigba ti wọn n fi ọrọ wa lẹnu wo lagọ ọlọpaa, afurasin naa to kọkọ sẹ ẹsun ọhun pada jẹwo lẹyin ti ọmọ rẹ tako ọrọ rẹ. LAbimbola ẹyin iwadiii naa ni awọn ọlọpaa lọ fi ṣikun ofin mu awọn ọkunrin marun un mii to tun ba ọmọde naa lopọ lẹyin ti afurasi naa ke si wọn lati wa ṣe bẹẹ. Orukọ awọn afurasi naa ni; Ahmed Ogunkoya, Muyiwa Adeoye, David Sunday Solaja, Emmanuel Olusanya ati Joshua Olaniran, ti ọjọ ori wọn bẹrẹ lati ọgbọn ọdun si ọdun mọkandinlaadọrin.


Nigba ti wọn n fi ọrọ wa lẹnu wo lagọ ọlọpaa, afurasin naa to kọkọ sẹ ẹsun ọhun pada jẹwo lẹyin ti ọmọ rẹ tako ọrọ rẹ. LAbimbola ẹyin iwadiii naa ni awọn ọlọpaa lọ fi ṣikun ofin mu awọn ọkunrin marun un mii to tun ba ọmọde naa lopọ lẹyin ti afurasi naa ke si wọn lati wa ṣe bẹẹ. Orukọ awọn afurasi naa ni; Ahmed Ogunkoya, Muyiwa Adeoye, David Sunday Solaja, Emmanuel Olusanya ati Joshua Olaniran, ti ọjọ ori wọn bẹrẹ lati ọgbọn ọdun si ọdun mọkandinlaadọrin. Gẹgẹ bii ohun ti ọlọpaa sọ, gbogbo awọn mararun yii lo ti jẹwọ pe lootọ ni awọn ti ba ọmọde naa lopọ, ti awọn si fun baba re lowo. Wayi o, wọn ti wa gbe ọmọ ọhun lọ sile iwosan to wa ni Isara Remo bayii, nibi to ti n gba itọju lọwọ. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn tare ẹjọ naa si ẹka to n ṣewadii ẹsun to rọ mọ ọrọ ọmọde fun iwadii ni kikun ki awọn afurasi naa si le foju bale ẹjọ laipẹ.


Gẹgẹ bii ohun ti ọlọpaa sọ, gbogbo awọn mararun yii lo ti jẹwọ pe lootọ ni awọn ti ba ọmọde naa lopọ, ti awọn si fun baba re lowo. Wayi o, wọn ti wa gbe ọmọ ọhun lọ sile iwosan to wa ni Isara Remo bayii, nibi to ti n gba itọju lọwọ. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti paṣẹ ki wọn tare ẹjọ naa si ẹka to n ṣewadii ẹsun to rọ mọ ọrọ ọmọde fun iwadii ni kikun ki awọn afurasi naa si le foju bale ẹjọ laipẹ.


Wo bí ìwádìí ọlọ́pàá ṣé ṣàwárí arábìnrin ìbátan ọmọ òrukàn méjì tí wọ́n bá òkú wọn nínú àpótí aṣọ

Ileeṣẹ ọlọpaa lorileede New Zealand ti kede pe awọn ti fẹsun kan arabinrin kan ni South Korea lori iku awọn ọmọde meji kan ti wọn ba oku wọn ninu apoti aṣọ loṣu to kọja. Iṣẹlẹ yi to ya ọpọ eeyan lẹnu la gbọ pe o ṣẹlẹ nigba ti awọn ajoji kan ba oku awọn ọmọ mejeeji yi ninu apoti aṣọ ti wọn ra ni aaye ikẹrupamọsi kan ni Auckland. O to ọdun meloo kan tawọn oku yi ti wa ninu awọn apoti taa n wi yi. Ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe ọjọ ori awọn ọmọ naa wa laarin ọdun marun un si mẹwaa. Ṣaaju lawọn agbofinro ti kọwe sawọn alaṣẹ ni South Korea pe ki wọn fawọn laaye la ti gbe obinrin naa pada wa labẹ ofin wa wi tẹnu rẹ. Ọlọpaa ni niṣe lawọn n ṣiṣẹ papọ pẹlu ọlọpaa South Korea fọsẹ mẹta lẹyin ti wọn s loṣu to kọja pe awọn nigbagbọ pe South Korea lo ṣi wa.


Ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe ọjọ ori awọn ọmọ naa wa laarin ọdun marun un si mẹwaa. Ṣaaju lawọn agbofinro ti kọwe sawọn alaṣẹ ni South Korea pe ki wọn fawọn laaye la ti gbe obinrin naa pada wa labẹ ofin wa wi tẹnu rẹ. Ọlọpaa ni niṣe lawọn n ṣiṣẹ papọ pẹlu ọlọpaa South Korea fọsẹ mẹta lẹyin ti wọn s loṣu to kọja pe awọn nigbagbọ pe South Korea lo ṣi wa. Wọn lawọn tọ ipaṣẹ rẹ lẹyin ti wọn ribi mọ orukọ ati ẹni tawọn ọmọde naa jẹ. Wọn ko darukọ awọn ọmọ naa lati le daṣọ aṣiri bo wọn. ''Lati le ri afurasi gbe wa lati ilẹ okere laarin akoko diẹ yi, o gbọdọ ṣe pe o lọwọ iranwọ awọn alaṣẹ Korea ninu ati ajọṣepọ awọn ọlọpaa Interpol ti New Zealand'' Ọrọ ti Insipẹktọ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ Tofilau Fa'amanuia Vaaelua sọ ree.


Wọn lawọn tọ ipaṣẹ rẹ lẹyin ti wọn ribi mọ orukọ ati ẹni tawọn ọmọde naa jẹ. Wọn ko darukọ awọn ọmọ naa lati le daṣọ aṣiri bo wọn. ''Lati le ri afurasi gbe wa lati ilẹ okere laarin akoko diẹ yi, o gbọdọ ṣe pe o lọwọ iranwọ awọn alaṣẹ Korea ninu ati ajọṣepọ awọn ọlọpaa Interpol ti New Zealand'' Ọrọ ti Insipẹktọ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ Tofilau Fa'amanuia Vaaelua sọ ree. O ni lowurọ Ọjọbọ lawọn ọlọpaa South Korea mu arabinrin naa ati pe awọn ọlọpaa New Zealand yoo kọwe ki ile ẹjọ ma jẹko gba oniduro beeli ṣaaju ki wọn to da pada. O fi kun pe awọn dupẹ lọwọ awọn araalu to ṣe atilẹyin olowo iyebiye fawọn ọlọpaa nidi iwadii wọn. Awọn ileeṣẹ iroyin labẹle sọ pe o dabi ẹni pe ibatan awọn ọmọ naa ni obinrin yi jẹ.


O ni lowurọ Ọjọbọ lawọn ọlọpaa South Korea mu arabinrin naa ati pe awọn ọlọpaa New Zealand yoo kọwe ki ile ẹjọ ma jẹko gba oniduro beeli ṣaaju ki wọn to da pada. O fi kun pe awọn dupẹ lọwọ awọn araalu to ṣe atilẹyin olowo iyebiye fawọn ọlọpaa nidi iwadii wọn. Awọn ileeṣẹ iroyin labẹle sọ pe o dabi ẹni pe ibatan awọn ọmọ naa ni obinrin yi jẹ. Wọn ni mọlbi yi ti gbe ni Auckland fun ọdun diẹ ati pe baba awọn ọmọ yi ti ku ṣaaju kawọn naa to kagbako iku. Ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe mọlẹbi to ri oku awọn ọmọ yi lọ ra ẹru tirela kan nibi ti wọn kẹrupamọ si ko to di pe wọn ba oku awọn ọmọ naa ninu apoti ti wọn ra. Ọlọpaa ni mọlẹbi yi to ra ọja ni ibẹrẹ oṣu kẹjọ ko mọ nkankan iku awọn ọmọde yi.


Wọn ni mọlbi yi ti gbe ni Auckland fun ọdun diẹ ati pe baba awọn ọmọ yi ti ku ṣaaju kawọn naa to kagbako iku. Ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe mọlẹbi to ri oku awọn ọmọ yi lọ ra ẹru tirela kan nibi ti wọn kẹrupamọ si ko to di pe wọn ba oku awọn ọmọ naa ninu apoti ti wọn ra. Ọlọpaa ni mọlẹbi yi to ra ọja ni ibẹrẹ oṣu kẹjọ ko mọ nkankan iku awọn ọmọde yi. Wọn fi kun pe niṣe ni iṣẹlẹ yi ko idaamu ba wọn lyin ti wọn ri oku awọn ọmọ naa ninu apoti aṣọ.


Wọn fi kun pe niṣe ni iṣẹlẹ yi ko idaamu ba wọn lyin ti wọn ri oku awọn ọmọ naa ninu apoti aṣọ.


Ìyà gé orí ọmọ ara rẹ̀ tó jẹ́ ọmọ Oṣù mẹ́wàá, bí ọwọ́ ọlọpàá ṣe tẹ̀ẹ́ nìyí

Ọlọpaa ti fi panpẹ ofin mu arabinrin kan latari ẹsun pe o ge ori ori ọmọ rẹ, ikoko ọmọbinrin to jẹ ọmọ Oṣu mẹwaa. Iṣẹlẹ naa waye ni ilu Ugep nijọba ibilẹ Yakurr, ipinlẹ Cross River. Agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ naa, Irene Ugbo sọ fun BBC pe lootọ̀ ni iṣẹlẹ ọhun waye ni ọjọ Isegun. O ni awọn eeyan tilẹ gbiyanju lati bẹrẹ si ni lu arabinrin naa to jẹ iya ọlọmọ meji amọ awọn ọlọpaa tete ko si aarin wọn. Gẹgẹ bi agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ naa ṣe sọ, wọn gbe obinrin naa lọ si ẹka iṣewadii iwa ọdaran niwọn igba to ti jẹ pe ẹsun ipaniyan ni. SP Irene sọ pe awọn ọlọpaa ti bẹrẹ iwadi bayii.


O ni awọn eeyan tilẹ gbiyanju lati bẹrẹ si ni lu arabinrin naa to jẹ iya ọlọmọ meji amọ awọn ọlọpaa tete ko si aarin wọn. Gẹgẹ bi agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ naa ṣe sọ, wọn gbe obinrin naa lọ si ẹka iṣewadii iwa ọdaran niwọn igba to ti jẹ pe ẹsun ipaniyan ni. SP Irene sọ pe awọn ọlọpaa ti bẹrẹ iwadi bayii. Bakan naa lo ni wọn yoo ṣe ayẹwo ọpọlọ fun obinrin naa ki wọ́n to mọ igbesẹ to ki ti wọn yoo gbe. “A wa lori ẹsun naa lati ri aridaju nnkan to mu u dan iru iwa bẹẹ wo,” agbẹnusọ ọlọpaa ti sọ bẹẹ. Eyi kii ṣe igba akọkọ ti ọlọpaa yoo fi panpẹ ofin mu awọn obinrin lori ẹsun pe wọn pa ọmọ wọn.


Bakan naa lo ni wọn yoo ṣe ayẹwo ọpọlọ fun obinrin naa ki wọ́n to mọ igbesẹ to ki ti wọn yoo gbe. “A wa lori ẹsun naa lati ri aridaju nnkan to mu u dan iru iwa bẹẹ wo,” agbẹnusọ ọlọpaa ti sọ bẹẹ. Eyi kii ṣe igba akọkọ ti ọlọpaa yoo fi panpẹ ofin mu awọn obinrin lori ẹsun pe wọn pa ọmọ wọn. Iru awọn iroyin yii maa n mu ki awọn eeyan woye pe ki lo ṣẹlẹ gangan? Irufẹ iṣẹlẹ bayii ti ṣẹlẹ ni ipinlẹ Enugu ri lọdun 2018 nibi ti arabinrin ẹni ọdun mọkanlelogun kan ko si gbaga ọlọpaa latari ẹsun pe o pa ọmọ tuntun rẹ. Awọn ọlọpaa fẹsun kan pe ẹni naa to n gbe ni Royal Lodge Agbani ni agbegbe Nkanu naa ti pa ọmọ rẹ ki awọn ara adugbo to de ibi to ti ṣẹlẹ.


Iru awọn iroyin yii maa n mu ki awọn eeyan woye pe ki lo ṣẹlẹ gangan? Irufẹ iṣẹlẹ bayii ti ṣẹlẹ ni ipinlẹ Enugu ri lọdun 2018 nibi ti arabinrin ẹni ọdun mọkanlelogun kan ko si gbaga ọlọpaa latari ẹsun pe o pa ọmọ tuntun rẹ. Awọn ọlọpaa fẹsun kan pe ẹni naa to n gbe ni Royal Lodge Agbani ni agbegbe Nkanu naa ti pa ọmọ rẹ ki awọn ara adugbo to de ibi to ti ṣẹlẹ. Lafikun, iru iṣẹlẹ yii tun ti ṣẹlẹ ninu Oṣu Kẹwa Ọdun 2022 ni agbegbe Olocha-Adogba ni ilu Awgu nipinlẹ Enugu nibi ti arabinrin ẹni ọdun mejidinlogun ti kan ati iya rẹ bọ sọwọ ọlọpaa tori ẹsun pe wọn gbimọ pọ pa ọmọ to ṣẹṣẹ bi. Ọlọpaa ni iwadii ti wọ́n kọkọ ṣe lo fihan pe iya ọmọ naa lo ọbẹ ile idana lati fi gun ọmọ ikoko naa tutu ti fi ku laipẹ igba to ṣẹṣẹ bi ọmọ ọhun. Ni Anambra, arabinrin kan naa ko si gbaga ọlọpaa lẹyin ti wọn fẹsun kan pe o n na ọmọ rẹ, ọmọ́ ọdun mẹta titi doju iku ninu Oṣu Kẹwaa Ọdun 2022.


Lafikun, iru iṣẹlẹ yii tun ti ṣẹlẹ ninu Oṣu Kẹwa Ọdun 2022 ni agbegbe Olocha-Adogba ni ilu Awgu nipinlẹ Enugu nibi ti arabinrin ẹni ọdun mejidinlogun ti kan ati iya rẹ bọ sọwọ ọlọpaa tori ẹsun pe wọn gbimọ pọ pa ọmọ to ṣẹṣẹ bi. Ọlọpaa ni iwadii ti wọ́n kọkọ ṣe lo fihan pe iya ọmọ naa lo ọbẹ ile idana lati fi gun ọmọ ikoko naa tutu ti fi ku laipẹ igba to ṣẹṣẹ bi ọmọ ọhun. Ni Anambra, arabinrin kan naa ko si gbaga ọlọpaa lẹyin ti wọn fẹsun kan pe o n na ọmọ rẹ, ọmọ́ ọdun mẹta titi doju iku ninu Oṣu Kẹwaa Ọdun 2022. Iroyin jade pe nigba ti arabinrin naa rii pe oun ti pa ọmọ lo sare gbe oku rẹ sinu baagi to si lọ ju u sinu igbo ni Amikwo, Akwa tii ṣe olu ilu ipinlẹ naa. Awọn araalu atawọn oṣiṣẹ alaabo lo kaa mu to si mu wọn lọ sinu igbo to ju oku ọmọ ọhun to ti n jẹra si. Wọnyii ni diẹ lara awọn ẹsun bii eyi to maa n ṣẹlẹ loore koore.


Iroyin jade pe nigba ti arabinrin naa rii pe oun ti pa ọmọ lo sare gbe oku rẹ sinu baagi to si lọ ju u sinu igbo ni Amikwo, Akwa tii ṣe olu ilu ipinlẹ naa. Awọn araalu atawọn oṣiṣẹ alaabo lo kaa mu to si mu wọn lọ sinu igbo to ju oku ọmọ ọhun to ti n jẹra si. Wọnyii ni diẹ lara awọn ẹsun bii eyi to maa n ṣẹlẹ loore koore.


Aago mẹ́ta òrú ní Joseph ẹni ọdún 65 dáná sún àwọn ọmọ ti Esther ẹni ọdún 35 kò wá fẹ́ ẹ

Ọsẹ to m bọ ni mo pinnu lati ko awọn ọmọ mi sọdọ ki ọkọ tuntun ti iyawo mi fẹ to dana sun wọn- Akinfolarin Liadi BBC wa arabinrin to bi ọmọ marun un ti wọn jona mọle ni Ondo kan lati mọ ohun to ṣẹlẹ gangan.Ọlọ́pàá mú ọkùnrin tó d-áná sun ọmọ ìyàwó rẹ̀ márùn-ún ní Ondo Esther Ojo to jẹ ẹni ọdun marundinlogoji ṣalaye fun BBC Yoruba pe lẹyin ti oun kọ Liadi silẹ ni oun lọ fẹ Joseph ẹni ọdun marunlelọgọta. O bimọ meji fun Joseph Ojo, o si ko ọmọ marun un to bi tẹle fun Liadi wa sile Joseph. BBC tun wa Arakunrin Akinfolarin Liadi to jẹ baba awọn ọmọ to jona naa kan. O salaye ipinnu rẹ lati mu awọn ọmọ naa sọdọ ṣaaju iṣẹlẹ yii ati ohun ti oun mọ nipa iṣẹlẹ naa pẹlu ibanujẹ. Awọn ọlọpaa ti mu Joseph Ojo to dana sun awọn ọmọ naa bayii. Meji ninu wọn si ti ku ni asiko ti a n ṣe ifọrọwanilẹnuwo yii.


Ṣé lóòtọ́ọ́ ní pé ọmọ tí Bàbá rẹ̀ kán lápá ti kú?

Iroyin ti gbalẹ kan ni ọsan ọjọ Ẹti pe ọmọ tuntun ti baba rẹ kan lapa, ti wọn sisẹ abẹ fun, ti jade laye. Amọ Ile iwosan to n tọju ọmọ naa ti kede pe irọ to jinna sootọ ni pe ọmọ naa ti ku. Nigba to n ba BBC sọrọ lori foonu, agbẹnusọ fun ile iwosan naa, Anchonu Jecinta salaye pe saka ni ara ọmọ naa ya, ti oun si ri ni aago mejọ alẹ ọjọ Ẹti. “Nigba ti mo ka iroyin lori ayelujara pe ọmọ naa ti ku, ọkan mi bajẹ, mo si sare lọ sile iwosan lati mọ nnkan to n sẹlẹ. Amọ mo ri iya ọmọ naa, to gbe lọwọ, to si n fun ni ọyan. Ko si ohunkohun to se ọmọde ọwọ naa, ara rẹ ya gaga, ti ko si si ohun to se iya ati ọmọ nigba ti mo ri wọn lalẹ ọjọ Ẹti.” Anchonu ni oun n pada lọ sile ni, nigba ti oun gbọ iroyin naa, eyi to gbe oun pada amọ iya ati ọmọ lo wa ni alaafia.


“Nigba ti mo ka iroyin lori ayelujara pe ọmọ naa ti ku, ọkan mi bajẹ, mo si sare lọ sile iwosan lati mọ nnkan to n sẹlẹ. Amọ mo ri iya ọmọ naa, to gbe lọwọ, to si n fun ni ọyan. Ko si ohunkohun to se ọmọde ọwọ naa, ara rẹ ya gaga, ti ko si si ohun to se iya ati ọmọ nigba ti mo ri wọn lalẹ ọjọ Ẹti.” Anchonu ni oun n pada lọ sile ni, nigba ti oun gbọ iroyin naa, eyi to gbe oun pada amọ iya ati ọmọ lo wa ni alaafia. Iya to bi ọmọ oṣu meji ti wọn ni baba rẹ fi ibinu lu titi to fi padanu ọwọ ọtun rẹ ri n pe fun idajọ ododo fun ọmọ naa. Oun ati ọmọde jojolo naa wa nile iwosan nla ti ijọba apapọ, FMC nilu Owerri lẹtin ti awọn dokita ni lati ge apa ọmọ oṣu meji naa nitori iṣẹlẹ ọhun lati lee doola ẹmi rẹ. Ni irọlẹ ọjọ Ẹti ọjọ kokanlelogun oṣu kẹwaa ọdun 2022 ni iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ.


Iya to bi ọmọ oṣu meji ti wọn ni baba rẹ fi ibinu lu titi to fi padanu ọwọ ọtun rẹ ri n pe fun idajọ ododo fun ọmọ naa. Oun ati ọmọde jojolo naa wa nile iwosan nla ti ijọba apapọ, FMC nilu Owerri lẹtin ti awọn dokita ni lati ge apa ọmọ oṣu meji naa nitori iṣẹlẹ ọhun lati lee doola ẹmi rẹ. Ni irọlẹ ọjọ Ẹti ọjọ kokanlelogun oṣu kẹwaa ọdun 2022 ni iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ. Iya rẹ si sọ pe oun gbe ọmọ naa ti baba rẹ ni pe ki oun sare lọ tọ ni ọmọ ohun fi bẹrẹ si nii sunkun. “Igbe ọmọ yii lo mu mi sare pada sinu ile nibi ti mo ti ba baba rẹ to n fi ibinu naa lẹgba nitoripe o n sunkun. Nina yii lo pọ to bẹẹ to fi ṣeṣe lọwọ ọtun rẹ.


Iya rẹ si sọ pe oun gbe ọmọ naa ti baba rẹ ni pe ki oun sare lọ tọ ni ọmọ ohun fi bẹrẹ si nii sunkun. “Igbe ọmọ yii lo mu mi sare pada sinu ile nibi ti mo ti ba baba rẹ to n fi ibinu naa lẹgba nitoripe o n sunkun. Nina yii lo pọ to bẹẹ to fi ṣeṣe lọwọ ọtun rẹ. Baba rẹ wa lo rọba ti wọn fi n di nnkan lati di ọwọ ọmọ naa, to si n sọ fun mi pe ki n fi ọkan balẹ, ọmọde ni, ọwọ naa yoo tete san pada.”  Iya ọmọ yii ni baba ọmọ naa ti oun ati ọmọde jojolo naa pa mọ ile, o si gba foonu ibanisọrọ rẹ pẹlu idukukulajamọni pe oun yoo ṣe kisa fun oun bi oun ba gbiyanju sọ fun aladugbo kankan. Amọṣa lẹyìn ọjọ meji to ti wa ninu ile yii, lo gbiyanju lati jade lẹyin ri baba ọmọ yii jade sita. Igba yii lo fi ohun to ṣẹlẹ to awọn aladugbo leti ti wọn si baa wa owo ọkọ ro fi saregbe ọmọ naa lọ si ile iwosan.


Baba rẹ wa lo rọba ti wọn fi n di nnkan lati di ọwọ ọmọ naa, to si n sọ fun mi pe ki n fi ọkan balẹ, ọmọde ni, ọwọ naa yoo tete san pada.”  Iya ọmọ yii ni baba ọmọ naa ti oun ati ọmọde jojolo naa pa mọ ile, o si gba foonu ibanisọrọ rẹ pẹlu idukukulajamọni pe oun yoo ṣe kisa fun oun bi oun ba gbiyanju sọ fun aladugbo kankan. Amọṣa lẹyìn ọjọ meji to ti wa ninu ile yii, lo gbiyanju lati jade lẹyin ri baba ọmọ yii jade sita. Igba yii lo fi ohun to ṣẹlẹ to awọn aladugbo leti ti wọn si baa wa owo ọkọ ro fi saregbe ọmọ naa lọ si ile iwosan. ‘Ọwọ ọmọ naa ti n run jijẹra nigba ti wọn maa fi gbe e de ileiwosan'  Iya ọmọ naa ni ile iwosan mẹta ọtọọtọ loun de ti wọn ko gba ọmọ naa lọwọ oun nitori wọn ni agbara awon ko ka ohun to n ṣe ọmọ naa mọ, ki oun to wa gbe e lọ si ileiwosan nla Federal Medical center, FMC to wa nilu Owerri. Dokita Chiedozie Mbalewe, dokita akọṣẹmọṣẹ iṣẹabẹ egungun nileewosa. FMC Owerri ṣalaye fun BBC pe nigba ti wọn gbe de ti awọn si ṣe ayẹwo ọwọ ọmọ naa, awọn rii pe ọwọ naa ti bẹrẹ si nii run, o si ti jẹra nitori egbo to ni lẹyin lilu naa.


‘Ọwọ ọmọ naa ti n run jijẹra nigba ti wọn maa fi gbe e de ileiwosan'  Iya ọmọ naa ni ile iwosan mẹta ọtọọtọ loun de ti wọn ko gba ọmọ naa lọwọ oun nitori wọn ni agbara awon ko ka ohun to n ṣe ọmọ naa mọ, ki oun to wa gbe e lọ si ileiwosan nla Federal Medical center, FMC to wa nilu Owerri. Dokita Chiedozie Mbalewe, dokita akọṣẹmọṣẹ iṣẹabẹ egungun nileewosa. FMC Owerri ṣalaye fun BBC pe nigba ti wọn gbe de ti awọn si ṣe ayẹwo ọwọ ọmọ naa, awọn rii pe ọwọ naa ti bẹrẹ si nii run, o si ti jẹra nitori egbo to ni lẹyin lilu naa. Nitori naa, lati lee doola ẹmi ọmọde jojolo naa ki kokoro to ti wọ inu ọwọ to ti jẹra naa ma baa wọ inu ẹjẹ rẹ, nitori awọn rii pe ọwọ naa ti yi awọ pada, o si ti jẹra, lawọn fi ge e kuro lati ibi ejika rẹ. “A rii pe ọwọ ọmọ yii ti jẹra nitori pe ẹjẹ ko ri aye ṣan daadaa, ko gbe ọwọ naa, ọwọ naa si wa n dun gidi gan, I si ti n dudu bakanbakan. A rii pe ko si bi a ṣe le ri ọwọ naa doola mọ, ko si nnkan ti a le ṣe nipa rẹ mọ, bi a ba si fi silẹ, awọn kokoro idibajẹ to wa ninu ọwọ naa nitori pe o ti n jẹra lee rapala wọ inu ẹjẹ rẹ ki o si tun da wahala miran silẹ.


Nitori naa, lati lee doola ẹmi ọmọde jojolo naa ki kokoro to ti wọ inu ọwọ to ti jẹra naa ma baa wọ inu ẹjẹ rẹ, nitori awọn rii pe ọwọ naa ti yi awọ pada, o si ti jẹra, lawọn fi ge e kuro lati ibi ejika rẹ. “A rii pe ọwọ ọmọ yii ti jẹra nitori pe ẹjẹ ko ri aye ṣan daadaa, ko gbe ọwọ naa, ọwọ naa si wa n dun gidi gan, I si ti n dudu bakanbakan. A rii pe ko si bi a ṣe le ri ọwọ naa doola mọ, ko si nnkan ti a le ṣe nipa rẹ mọ, bi a ba si fi silẹ, awọn kokoro idibajẹ to wa ninu ọwọ naa nitori pe o ti n jẹra lee rapala wọ inu ẹjẹ rẹ ki o si tun da wahala miran silẹ. Nitori eyi la fi wa ba iya ọmọ naa sọrọ pe yoo dara ti a ba ge ọwọ ọmọ naa ki awọn kokoro idibajẹ naa to wọ inu ara rẹ yoku “ Dokita Mbalewe sọ pe lẹyin ti wọn ge ọwọ ọtun ọmọ naa kuro, ara ọmọde jojolo naa ti n balẹ, bayi awọn ti n tọju egbo ọwọ ti wọn ge naa. Awọn si n wo asiko ti wọn yoo tu wọn silẹ . Amọṣa o ni awọn n fikuluku pẹlu ẹka to n ri si itọju araalu nileewosan naa lati mọ nnkan ti wọn yoo ṣe fun ọmọ naa ati iya rẹ.


Nitori eyi la fi wa ba iya ọmọ naa sọrọ pe yoo dara ti a ba ge ọwọ ọmọ naa ki awọn kokoro idibajẹ naa to wọ inu ara rẹ yoku “ Dokita Mbalewe sọ pe lẹyin ti wọn ge ọwọ ọtun ọmọ naa kuro, ara ọmọde jojolo naa ti n balẹ, bayi awọn ti n tọju egbo ọwọ ti wọn ge naa. Awọn si n wo asiko ti wọn yoo tu wọn silẹ . Amọṣa o ni awọn n fikuluku pẹlu ẹka to n ri si itọju araalu nileewosan naa lati mọ nnkan ti wọn yoo ṣe fun ọmọ naa ati iya rẹ. Iya ọmọ naa ni oun ati baba ọmọ yii ti n fẹ ara awọn, ti awọn si n gbe pọ lati nnkan bii odun mẹrin oun ko si lero pe yoo le ṣe iru nnkan to ṣe naa lati lu ọmọ ọkunrin awọn to je ọmọ oṣu meji titi to fi maa padanu ọwọ rẹ. Wọn ṣi n wa baba to fi hanga aṣọ na ọmọ oṣu meji naa, biotilẹjẹpe iya ọmọ naa ti lọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. Iroyin naa kọkọ dabi iranran ṣugbọn nigba ti imọlẹ bẹrẹ si ni tan si ohun to ṣẹlẹ niṣe lọpọ ọmọ Naijiria gbarata.


Iya ọmọ naa ni oun ati baba ọmọ yii ti n fẹ ara awọn, ti awọn si n gbe pọ lati nnkan bii odun mẹrin oun ko si lero pe yoo le ṣe iru nnkan to ṣe naa lati lu ọmọ ọkunrin awọn to je ọmọ oṣu meji titi to fi maa padanu ọwọ rẹ. Wọn ṣi n wa baba to fi hanga aṣọ na ọmọ oṣu meji naa, biotilẹjẹpe iya ọmọ naa ti lọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. Iroyin naa kọkọ dabi iranran ṣugbọn nigba ti imọlẹ bẹrẹ si ni tan si ohun to ṣẹlẹ niṣe lọpọ ọmọ Naijiria gbarata. Ọrọ taa n sọ yi niṣe pẹlu iroyin pe baba kan binu fa apa ọmọ rẹ oṣu meji ja nitori pe o da oorun mọ loju loru. Ọpọ awọn ajafẹtọmọniyan lo ti n kesi ijọba ipinlẹ Imo nibi ti iṣẹlẹ ti waye pe ki wọn paṣẹ fawọn agbofinro lati mu baba yi. Ọwọ ọmọ taa lo ja naa la gbọ pe wọn pada ni lati ge kuro nitori ipalara ati inira ti iwa baba yi ko ba apa ọmọ naa.


Ọrọ taa n sọ yi niṣe pẹlu iroyin pe baba kan binu fa apa ọmọ rẹ oṣu meji ja nitori pe o da oorun mọ loju loru. Ọpọ awọn ajafẹtọmọniyan lo ti n kesi ijọba ipinlẹ Imo nibi ti iṣẹlẹ ti waye pe ki wọn paṣẹ fawọn agbofinro lati mu baba yi. Ọwọ ọmọ taa lo ja naa la gbọ pe wọn pada ni lati ge kuro nitori ipalara ati inira ti iwa baba yi ko ba apa ọmọ naa. Dorothy Nnaji,olori awọn akọroyin obinrin ni Imo fidi ọrọ mulẹ fun BBC pe Baba ọmọ yi binu fa apa ọmọ naa ja tori pe o n sunkun loru. Arakunrin naa ti iroyinsọ pe orukọ rẹ n jẹ Confidence Amatobi jẹ ẹni ọmọ ọdun mọkanlelọgbọn ti iya ọmọ naa Favor si jẹ ẹni ogun ọdun. Miracle lorukọ ọmọ ikoko oṣu meji yi.


Dorothy Nnaji,olori awọn akọroyin obinrin ni Imo fidi ọrọ mulẹ fun BBC pe Baba ọmọ yi binu fa apa ọmọ naa ja tori pe o n sunkun loru. Arakunrin naa ti iroyinsọ pe orukọ rẹ n jẹ Confidence Amatobi jẹ ẹni ọmọ ọdun mọkanlelọgbọn ti iya ọmọ naa Favor si jẹ ẹni ogun ọdun. Miracle lorukọ ọmọ ikoko oṣu meji yi. Amatobi si jẹ ọmọ ilu Amurie ni ijọba ibilẹ Isu ni ipinlẹ Imo. Iroyin sọ pe iya ọmọ naa Favor ṣalaye pe lọjọ Keje oṣu Kẹwaa ọdun yi ni oun gbe ọmọ naa le baba rẹ lọwọ pe oun fẹ ṣe igbọnsẹ. Favor ni ibẹ loun wa ti ariwo ọmọ ti mu ki oun pada wọ yara lati mọ nkan to ṣẹlẹ.


Amatobi si jẹ ọmọ ilu Amurie ni ijọba ibilẹ Isu ni ipinlẹ Imo. Iroyin sọ pe iya ọmọ naa Favor ṣalaye pe lọjọ Keje oṣu Kẹwaa ọdun yi ni oun gbe ọmọ naa le baba rẹ lọwọ pe oun fẹ ṣe igbọnsẹ. Favor ni ibẹ loun wa ti ariwo ọmọ ti mu ki oun pada wọ yara lati mọ nkan to ṣẹlẹ. Nibẹ lo ni oun ti ri wi pe ọkọ rẹ ti da ọmọ lapa toun si ri pe ọwọ naa ti wu. Nigba ti o beere lọwọ Amatobi pe ki lo ṣẹlẹ, alaye ti o ṣe ni pe ọmọ naa ko jẹ ki oun ri oorun sun loru  pẹlu ẹkun rẹ. Amatobi lẹyin igba naa wa fi okun ati igi so ọmọ naa lapa nigba to ri wi pe apa naa ti kan. Ki awọn araadugbo ma ba mọ ohun to ṣẹlẹ, Favor ni Amatobi ti awọn mọ inu iyara fun odindi ọjọ meji.


Nibẹ lo ni oun ti ri wi pe ọkọ rẹ ti da ọmọ lapa toun si ri pe ọwọ naa ti wu. Nigba ti o beere lọwọ Amatobi pe ki lo ṣẹlẹ, alaye ti o ṣe ni pe ọmọ naa ko jẹ ki oun ri oorun sun loru  pẹlu ẹkun rẹ. Amatobi lẹyin igba naa wa fi okun ati igi so ọmọ naa lapa nigba to ri wi pe apa naa ti kan. Ki awọn araadugbo ma ba mọ ohun to ṣẹlẹ, Favor ni Amatobi ti awọn mọ inu iyara fun odindi ọjọ meji. Lẹyin ọjọ meji yi ni Favor sọ pe oun ribi sa jade ti oun si kesi awọn araadugbo to pada ba a gbe ọmọ naa lọ si ile iwosan. Ile iwosan ti wọn gbe ọmọ lọ ni wọn ti ri wi pe apa ọmọ naa ti daranjẹ ti o si n ko inira ba ikoko naa. Lati le fi doola ẹmi ọmọ naa ni wọn fi pada wa ge apa naa eyi to sọ ọmọ di alaabọ ara bayi.


Lẹyin ọjọ meji yi ni Favor sọ pe oun ribi sa jade ti oun si kesi awọn araadugbo to pada ba a gbe ọmọ naa lọ si ile iwosan. Ile iwosan ti wọn gbe ọmọ lọ ni wọn ti ri wi pe apa ọmọ naa ti daranjẹ ti o si n ko inira ba ikoko naa. Lati le fi doola ẹmi ọmọ naa ni wọn fi pada wa ge apa naa eyi to sọ ọmọ di alaabọ ara bayi. BBC gbiyanju lati ba alukoro ọlọpaa ipinlẹ Imo sọrọ ṣugbọn titi di akoko ta fi n ko iroyin yi jọ, ko gbe ipe lori ago rẹ. A ko ti ribi ba iya ọmọ naa Favor sọrọ. Kini kan to dajubayi ni pe baba ọmọ naa to hu iwa laabi yi ti na papa bora eyi to mu ki awọn ajọ ajafẹtọmọniyan lorisi ṣe nkesi ijọba lati paṣẹ kawọn agbofinro ṣawari rẹ.


BBC gbiyanju lati ba alukoro ọlọpaa ipinlẹ Imo sọrọ ṣugbọn titi di akoko ta fi n ko iroyin yi jọ, ko gbe ipe lori ago rẹ. A ko ti ribi ba iya ọmọ naa Favor sọrọ. Kini kan to dajubayi ni pe baba ọmọ naa to hu iwa laabi yi ti na papa bora eyi to mu ki awọn ajọ ajafẹtọmọniyan lorisi ṣe nkesi ijọba lati paṣẹ kawọn agbofinro ṣawari rẹ.


Ọmọ ọdún mẹ́rin jáde láyé lẹ́yìn tí wọ́n fipá ba lòpọ̀

Inú ìbànújẹ́ ni àwọn ẹbí ọmọ ọdún mẹ́rin, Khadijat Adamu wà báyìí lẹ́yìn tí ọmọ náà jáde láyé. Àwọn òbí ọmọ náà ní tó bá ṣeéṣe kí àwọn fọwọ́ aago sẹ́yìn àwọn kò bá ṣe bẹ́ẹ̀ láti fi ra ẹ̀mí wọn padà sáyé. Ní ìpínlẹ̀ Kano ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé. Bàbá Khadijat tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ Adamu Mohammed ní ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni àwọn fura wí pé ojú ara Khadijat ń rùn, nígbà tí wọ́n ń wẹ̀ ẹ́. Mohammed ní nígbà tí ìyá ọmọ náà ń wẹ̀ ẹ́ ní òwúrọ̀ ọjọ́ náà, ló ṣàkíyèsí pé ojú ara rẹ̀ ń rùn. O ní òun bá gbìyànjú láti ba fọ ojú ibẹ̀, igbé ó ń dun òun ni ọmọ náà ń pariwo.


Bàbá Khadijat tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ Adamu Mohammed ní ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni àwọn fura wí pé ojú ara Khadijat ń rùn, nígbà tí wọ́n ń wẹ̀ ẹ́. Mohammed ní nígbà tí ìyá ọmọ náà ń wẹ̀ ẹ́ ní òwúrọ̀ ọjọ́ náà, ló ṣàkíyèsí pé ojú ara rẹ̀ ń rùn. O ní òun bá gbìyànjú láti ba fọ ojú ibẹ̀, igbé ó ń dun òun ni ọmọ náà ń pariwo. “Ìgbà náà la tó mọ̀ wí pé nǹkan kan ti ṣẹlẹ̀ sí Khadijat, tí ìyá rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ sí ní fi ọ̀rọ̀ wa lẹ́nu wò láti mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ si gan-an ní pàtó.” “Ó sọ wí pé ara ilé wa kan ló fún òun ní bisikíìtì láti fi tan òun wọ inú ilé rẹ̀, tó sì ní kí òun bọ́ pátá òun kó tó fi ipá bá òun lò pọ̀. Bakan naa lo ni ọkunrin naa tún dúnkokò mọ́ òun wí pé òun kò gbọdọ̀ sọ fún ẹnikẹ́ni.” Mohammed ní Khadijat ṣàlàyé pé ará ilé àwọn náà sọ fún òun pé òun máa pa òun, tí òun bá bá ẹnìkankan sọ̀rọ̀ nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ náà. Ó ní ìdí rèé tí òun kò fi ṣàlàyé fún àwọn òbí òun.


“Ìgbà náà la tó mọ̀ wí pé nǹkan kan ti ṣẹlẹ̀ sí Khadijat, tí ìyá rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ sí ní fi ọ̀rọ̀ wa lẹ́nu wò láti mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ si gan-an ní pàtó.” “Ó sọ wí pé ara ilé wa kan ló fún òun ní bisikíìtì láti fi tan òun wọ inú ilé rẹ̀, tó sì ní kí òun bọ́ pátá òun kó tó fi ipá bá òun lò pọ̀. Bakan naa lo ni ọkunrin naa tún dúnkokò mọ́ òun wí pé òun kò gbọdọ̀ sọ fún ẹnikẹ́ni.” Mohammed ní Khadijat ṣàlàyé pé ará ilé àwọn náà sọ fún òun pé òun máa pa òun, tí òun bá bá ẹnìkankan sọ̀rọ̀ nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ náà. Ó ní ìdí rèé tí òun kò fi ṣàlàyé fún àwọn òbí òun. Ó ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀ ni àwọn gbé Khadijat lọ sí ilé ìwòsàn tí dókítà si fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ẹnìkan ti fipá bá ọmọ náà lòpọ̀ ní tòótọ́. Mohammed tẹ̀síwájú lẹ́yìn tí àwọn dókítà ti fi ìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ni àwọn ti gba àgọ́ ọlọ́pàá lọ láti lọ fi ẹjọ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ sùn. Ó ní àgọ́ ọlọ́pàá Hudu ni àwọn ti lọ fi ẹjọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ náà sùn tí àwọn ọlọ́pàá náà sì jòkòó láti gbọ́ ọ̀rọ̀ lẹ́nu ọmọ tó sì ṣàlàyé gbogbo bí ọ̀rọ̀ náà ṣe jẹ́ fún wọn.


Ó ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀ ni àwọn gbé Khadijat lọ sí ilé ìwòsàn tí dókítà si fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ẹnìkan ti fipá bá ọmọ náà lòpọ̀ ní tòótọ́. Mohammed tẹ̀síwájú lẹ́yìn tí àwọn dókítà ti fi ìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ni àwọn ti gba àgọ́ ọlọ́pàá lọ láti lọ fi ẹjọ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ sùn. Ó ní àgọ́ ọlọ́pàá Hudu ni àwọn ti lọ fi ẹjọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ náà sùn tí àwọn ọlọ́pàá náà sì jòkòó láti gbọ́ ọ̀rọ̀ lẹ́nu ọmọ tó sì ṣàlàyé gbogbo bí ọ̀rọ̀ náà ṣe jẹ́ fún wọn. “Lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí a mọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ìyẹn ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni Khadijat bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àìsàn nígbà tí a sì ma fi gbe dé ilé ìwòsàn dókítà ní ó ti papòdà. Ó ní kí ọmọ náà tó kú ohun tí ọmọ náà ń pariwo tí àwọn ará ilé yòókù náà gbọ́ ni pé “ó máa pa òun”, èyí tó jẹ́ ohun tí ọkùnrin náà sọ fún ọmọ náà kó tó fipá ba lòpọ̀. Mohammed ní ọjọ́ àkọ́kọ́ tí àwọn ti kọ́kọ́ mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ ni àwọn ọlọ́pàá ti fi póró òfin gbé ọkùnrin náà.


“Lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí a mọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ìyẹn ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ni Khadijat bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àìsàn nígbà tí a sì ma fi gbe dé ilé ìwòsàn dókítà ní ó ti papòdà. Ó ní kí ọmọ náà tó kú ohun tí ọmọ náà ń pariwo tí àwọn ará ilé yòókù náà gbọ́ ni pé “ó máa pa òun”, èyí tó jẹ́ ohun tí ọkùnrin náà sọ fún ọmọ náà kó tó fipá ba lòpọ̀. Mohammed ní ọjọ́ àkọ́kọ́ tí àwọn ti kọ́kọ́ mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ ni àwọn ọlọ́pàá ti fi póró òfin gbé ọkùnrin náà. Ó ní ẹni tí òun mọ̀ dada ni, tí àwọn jọ máa ń sọ̀rọ̀ dada ní àdúgbò ni ẹni tó ṣe iṣẹ́ láabi náà. Ó fi kun pé ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu f;ún òun wí pé ọkùnrin náà le hu irú ìwà bẹ́ẹ̀ pàápàá sí ọmọ òun. Mo ní àfojúsùn tó ga fún ọmọ ni àmọ́ wọ́n ti kán mi ní eyín ọ̀ọ́kán – Mohammed Mohammed ní òun ní àfojúsùn fún Khadijat nítorí ọmọ tó jáfáfá ni.


Ó ní ẹni tí òun mọ̀ dada ni, tí àwọn jọ máa ń sọ̀rọ̀ dada ní àdúgbò ni ẹni tó ṣe iṣẹ́ láabi náà. Ó fi kun pé ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu f;ún òun wí pé ọkùnrin náà le hu irú ìwà bẹ́ẹ̀ pàápàá sí ọmọ òun. Mo ní àfojúsùn tó ga fún ọmọ ni àmọ́ wọ́n ti kán mi ní eyín ọ̀ọ́kán – Mohammed Mohammed ní òun ní àfojúsùn fún Khadijat nítorí ọmọ tó jáfáfá ni. Ó ní ohun tó wu òun ni kí ọmọ náà di dókítà ní ọjọ́ iwájú nítorí pẹ̀lú bó ṣe jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rin kó tó ṣe aláìsí ó ti ń há Kúránì sórí. Ó tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀ nǹkan ni òun kò le gbàgbé nípa ọmọ náà nítorí gbogbo ìgbà tí òun bá wọlé láti òde ni ọmọ máa ń sáré wá pàdé òun lẹ́nu ọ̀nà láti kí òn káàbọ̀. Ó ni òun ni àkọ́bí ọmọ òun àti pé àwọn méjì péré náà ṣì ni àwọn ọmọ tí àwọn ti bí.


Ó ní ohun tó wu òun ni kí ọmọ náà di dókítà ní ọjọ́ iwájú nítorí pẹ̀lú bó ṣe jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rin kó tó ṣe aláìsí ó ti ń há Kúránì sórí. Ó tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀ nǹkan ni òun kò le gbàgbé nípa ọmọ náà nítorí gbogbo ìgbà tí òun bá wọlé láti òde ni ọmọ máa ń sáré wá pàdé òun lẹ́nu ọ̀nà láti kí òn káàbọ̀. Ó ni òun ni àkọ́bí ọmọ òun àti pé àwọn méjì péré náà ṣì ni àwọn ọmọ tí àwọn ti bí. Bákan náà ló rọ àwọn aláṣẹ àti ìjọba láti fojú ẹni tó ṣiṣẹ́ ibi náà wíná òfin àti pé òun ń fẹ́ ìdájọ́ òdodo lórí ikú ọmọ náà. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kano, Abdullahi Haruna Kiyawa ní àwọn ti fi ọkùnrin náà ẹni ọdún mẹ́tàdínlógójì sí àhámọ́ nígbà tí àwọn dókítà ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó fipá bá Khadijat lòpọ̀. Kiyawa ní àwọn ti gbọ́ si pé ọmọ náà ti jáde láyé ṣùgbọ́n àwọn ń dúró de èsì àyẹ̀wò láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú ọmọ náà gangan.


Bákan náà ló rọ àwọn aláṣẹ àti ìjọba láti fojú ẹni tó ṣiṣẹ́ ibi náà wíná òfin àti pé òun ń fẹ́ ìdájọ́ òdodo lórí ikú ọmọ náà. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kano, Abdullahi Haruna Kiyawa ní àwọn ti fi ọkùnrin náà ẹni ọdún mẹ́tàdínlógójì sí àhámọ́ nígbà tí àwọn dókítà ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó fipá bá Khadijat lòpọ̀. Kiyawa ní àwọn ti gbọ́ si pé ọmọ náà ti jáde láyé ṣùgbọ́n àwọn ń dúró de èsì àyẹ̀wò láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú ọmọ náà gangan. Ó ní ìwádìí àwọn ń lọ lọ́wọ́ láti mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan lórí ikú ọmọdé náà. Ó fi kun pé kété tí ìwádìí àwọn bá ti parí ni àwọn yóò gbé afurasí náà lọ sí ilé ẹjọ́.


Ó ní ìwádìí àwọn ń lọ lọ́wọ́ láti mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan lórí ikú ọmọdé náà. Ó fi kun pé kété tí ìwádìí àwọn bá ti parí ni àwọn yóò gbé afurasí náà lọ sí ilé ẹjọ́.


Iléẹjọ́ ní kí Dókítà Femi Olaleye máa gbà àtẹ̀gùn ni ọgbà ẹ̀wọ̀n lórí ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀

Ileẹjọ giga to n joko nipinlẹ Eko ti ni kí Dokita Femi Olaleye tí Optimal Cancer Care Foundation lọ máa gba atẹgun ni ọgba ẹwọn Ikoyi titi yoo fi le ṣe oun to tọ lati gba beeli. Olaleye tí wọn fi ẹsun ifipabanilopọ ati jija ibale ọmọde kan to si ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun. Ileeṣẹ ofin ijọba ipinlẹ Eko lo gbe dokita naa lọ sile ẹjọ, fun pe o fi ipa ba ọmọde lopọ fun bi oṣu mọkandinlogun, titi iyawo rẹ fi mọ, to si fi ẹjọ rẹ sun ijọba. Olaleye sọ fun ileẹjọ pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun rara. Dókítà Femi Olaleye tí wọ́n fi ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ àti jíjá ìbálé ọmọdé kan ti ní òun kò jẹ̀bi gbogbo ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun. Dókítà Olaleye ló ń fi ọ̀rọ̀ yìí léde lẹ́yìn tó kọ̀ láti yọjú sílé ẹjọ́ láti jẹ́jọ́ lórí ẹ̀sùn náà.


Olaleye sọ fun ileẹjọ pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun rara. Dókítà Femi Olaleye tí wọ́n fi ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ àti jíjá ìbálé ọmọdé kan ti ní òun kò jẹ̀bi gbogbo ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun. Dókítà Olaleye ló ń fi ọ̀rọ̀ yìí léde lẹ́yìn tó kọ̀ láti yọjú sílé ẹjọ́ láti jẹ́jọ́ lórí ẹ̀sùn náà. Ó ní pé irọ́ tó jìnà sí òótọ́ ni gbogbo àwọn ìròyìn àti àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun àti pé ọ̀rọ̀ náà fẹ́ dàbí wí pé wọ́n fẹ́ mọ̀-ọ́n-mọ̀ kóbá òun ni. Ẹ̀sùn wí pé Dókítà Olaleye fi tipátipá bá ọmọdé tó jẹ́ ọmọ ẹbí ìyàwó rẹ̀, tó sì tún gba ìbálé ọmọ náà ni dókítà ń kojú ni ó fèsì sí. Nínú àtẹ̀jáde kan tó fi síta, ó ní àwọn ènìyàn ń gbé ìròyìn tí kì í ṣe òótọ̀ nípa òun àti ilé iṣẹ́ òun síta lórí ayélujára fún ìdí tí kò dára rárá.


Ó ní pé irọ́ tó jìnà sí òótọ́ ni gbogbo àwọn ìròyìn àti àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun àti pé ọ̀rọ̀ náà fẹ́ dàbí wí pé wọ́n fẹ́ mọ̀-ọ́n-mọ̀ kóbá òun ni. Ẹ̀sùn wí pé Dókítà Olaleye fi tipátipá bá ọmọdé tó jẹ́ ọmọ ẹbí ìyàwó rẹ̀, tó sì tún gba ìbálé ọmọ náà ni dókítà ń kojú ni ó fèsì sí. Nínú àtẹ̀jáde kan tó fi síta, ó ní àwọn ènìyàn ń gbé ìròyìn tí kì í ṣe òótọ̀ nípa òun àti ilé iṣẹ́ òun síta lórí ayélujára fún ìdí tí kò dára rárá. Ó ní ojú kékeré ni òun fi ń wo ọ̀rọ̀ náà tẹ́lẹ̀ tí òun sì rò wí pé ọ̀rọ̀ kékeré tí òun àti ìyàwó òun kàn máa parí ní yàrá ni ọ̀rọ̀ náà ṣùgbọ́n ó dàbí wí pé àwọn fẹ́ lo ìyàwó òun láti da ilé àwọn rú. Dókítà Olaleye fi kun pé láti inú oṣù Kọkànlá ọdún 2021 ni ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ti bẹ̀rẹ̀ àmọ́ òun kò mọ̀ wí pé òun tí yóò padà lágbára báyìí ni. Ó ní ní báyìí tí ìròyìn náà ti wà lórí ayélujára àti àwọn ẹ̀ka ìròyìn mìíràn, iṣẹ́ òun àti àwọn iléeṣẹ́ tí òun ń bá ní àjọṣepọ̀ ní ìròyìn náà ti ṣe àkóbá fún.


Ó ní ojú kékeré ni òun fi ń wo ọ̀rọ̀ náà tẹ́lẹ̀ tí òun sì rò wí pé ọ̀rọ̀ kékeré tí òun àti ìyàwó òun kàn máa parí ní yàrá ni ọ̀rọ̀ náà ṣùgbọ́n ó dàbí wí pé àwọn fẹ́ lo ìyàwó òun láti da ilé àwọn rú. Dókítà Olaleye fi kun pé láti inú oṣù Kọkànlá ọdún 2021 ni ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ti bẹ̀rẹ̀ àmọ́ òun kò mọ̀ wí pé òun tí yóò padà lágbára báyìí ni. Ó ní ní báyìí tí ìròyìn náà ti wà lórí ayélujára àti àwọn ẹ̀ka ìròyìn mìíràn, iṣẹ́ òun àti àwọn iléeṣẹ́ tí òun ń bá ní àjọṣepọ̀ ní ìròyìn náà ti ṣe àkóbá fún. Onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó náà láti ìgbà tí ọ̀rọ̀ náà ti ń rúgbó ni òun ti ń wá ọ̀nà láti pa iná rẹ̀ kí ìgbéyàwó ọdún mọ́kànlá òun àti ìyàwó òun má bá a dàrú. Bákan náà ló ní òun ti ṣetán láti ti ẹsẹ̀ òfin bọ ọ̀rọ̀ náà nítorí ó hàn wí pé wọ́n fẹ́ mọ̀-ọ́n-mọ̀ ba òunní orúkọ jẹ́ ni. Ó tẹ̀síwájú pé òun ti fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ létí àti pé òun kò ní jẹ́ kí etí àwọn ènìyàn di sí ààbọ̀ ìwádìí àwọn aláṣẹ.


Onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó náà láti ìgbà tí ọ̀rọ̀ náà ti ń rúgbó ni òun ti ń wá ọ̀nà láti pa iná rẹ̀ kí ìgbéyàwó ọdún mọ́kànlá òun àti ìyàwó òun má bá a dàrú. Bákan náà ló ní òun ti ṣetán láti ti ẹsẹ̀ òfin bọ ọ̀rọ̀ náà nítorí ó hàn wí pé wọ́n fẹ́ mọ̀-ọ́n-mọ̀ ba òunní orúkọ jẹ́ ni. Ó tẹ̀síwájú pé òun ti fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ létí àti pé òun kò ní jẹ́ kí etí àwọn ènìyàn di sí ààbọ̀ ìwádìí àwọn aláṣẹ. Dókítà Olaleye ní òun yóò fara balẹ̀ láti lọ wẹ ara òun mọ́ ní ilé ẹjọ́ láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé òun kò mọ nǹkankan nípa ẹ̀sùn tí wọ́n ń kà sí òun lọ́rùn. Ṣaaju ni a ti mu iroyin wa pe igbẹjọ dokita onimọ iṣegun oyinbo, Femi Olalaye, ti wọn fi ẹsun kan pe o fi ipa ba ọmọ aburo iyawo rẹ lopọ nipinlẹ eko, ko waye. Ọjọ Aje, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kọkanla, lo yẹ ki Dokita Olaleye farahan niwaju Onidajo Rahmon Oshodi, ti ile ẹjọ to n gbọ ẹsun ifipabanilopọ, ni agbegbe Ikeja, amọ ko yju sile ẹjọ.


Dókítà Olaleye ní òun yóò fara balẹ̀ láti lọ wẹ ara òun mọ́ ní ilé ẹjọ́ láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé òun kò mọ nǹkankan nípa ẹ̀sùn tí wọ́n ń kà sí òun lọ́rùn. Ṣaaju ni a ti mu iroyin wa pe igbẹjọ dokita onimọ iṣegun oyinbo, Femi Olalaye, ti wọn fi ẹsun kan pe o fi ipa ba ọmọ aburo iyawo rẹ lopọ nipinlẹ eko, ko waye. Ọjọ Aje, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kọkanla, lo yẹ ki Dokita Olaleye farahan niwaju Onidajo Rahmon Oshodi, ti ile ẹjọ to n gbọ ẹsun ifipabanilopọ, ni agbegbe Ikeja, amọ ko yju sile ẹjọ. Ileeṣẹ ofin ijọba ipinlẹ Eko lo gbe dokita naa lọ sile ẹjọ, fun pe o fi ipa ba ọmọde lopọ fun bi oṣu mọkandinlogun, titi iyawo rẹ fi mọ, to si fi ẹjọ rẹ sun ijọba. Agbẹjọro agba meji, Babatunde Ogala (SAN) ati Olusegun Fabunmi (SAN) si lo ṣoju rẹ nile ẹjọ. Ọkan lara wọn, Babatunde Ogala sọ fun ile ẹjọ pe wọn ti gba beeli onibaara oun kuro ni ahamọ ọlọpaa, ati pe o ti rinrinajo.


Ileeṣẹ ofin ijọba ipinlẹ Eko lo gbe dokita naa lọ sile ẹjọ, fun pe o fi ipa ba ọmọde lopọ fun bi oṣu mọkandinlogun, titi iyawo rẹ fi mọ, to si fi ẹjọ rẹ sun ijọba. Agbẹjọro agba meji, Babatunde Ogala (SAN) ati Olusegun Fabunmi (SAN) si lo ṣoju rẹ nile ẹjọ. Ọkan lara wọn, Babatunde Ogala sọ fun ile ẹjọ pe wọn ti gba beeli onibaara oun kuro ni ahamọ ọlọpaa, ati pe o ti rinrinajo. Bakan naa lo sọ pe ko tii gba iwe ipẹjọ. “Kii ṣe pe onibaara mi n gbiyanju lati salọ, tabi ko fẹ yọju si ile ẹjọ. O ti lọ si irinajo nigba ti wọn mu lẹta ipẹjọ lọ si ọfiisi rẹ.” O bẹ ile ẹjọ lati da ọjọ miran fun igbẹjọ rẹ, o si tun ṣe ileri pe oun yoo rii daju pe Dokita Femi Olaleye yọju sile ẹjọ.


Bakan naa lo sọ pe ko tii gba iwe ipẹjọ. “Kii ṣe pe onibaara mi n gbiyanju lati salọ, tabi ko fẹ yọju si ile ẹjọ. O ti lọ si irinajo nigba ti wọn mu lẹta ipẹjọ lọ si ọfiisi rẹ.” O bẹ ile ẹjọ lati da ọjọ miran fun igbẹjọ rẹ, o si tun ṣe ileri pe oun yoo rii daju pe Dokita Femi Olaleye yọju sile ẹjọ. Onidajọ Ramon Oshodi ti sun igbẹjọ si ọgbọnjọ, oṣu Kọkanla, ọdun 2022. Ẹka eto ofin ni ipinlẹ Eko yoo gbe arakunrin  ẹni ọdun mẹtadinlọgọta kan to jẹ Dokita lọ sile ẹjọ lonii ọjọ Aje fun ẹsun ṣiṣe ọmọ ọdun mẹẹdogun kan to jẹ ọmọ ibatan iyawo rẹ baṣubaṣu. ̀Dokita Femi Olaleye ni iroyin ni o jẹ onimọ iṣegun oyinbo ni ile iwosan Optimal Cancer Care Fundation ni ipinlẹ eko ti wọn si ni yoo farahan ni ile ẹjọ to n gbọ ẹsun to ni ṣe pẹlu ibalopọ ati iwa ipa ninu ile eyi to wa ni agbegbe Ikeja nipinlẹ Eko.


Onidajọ Ramon Oshodi ti sun igbẹjọ si ọgbọnjọ, oṣu Kọkanla, ọdun 2022. Ẹka eto ofin ni ipinlẹ Eko yoo gbe arakunrin  ẹni ọdun mẹtadinlọgọta kan to jẹ Dokita lọ sile ẹjọ lonii ọjọ Aje fun ẹsun ṣiṣe ọmọ ọdun mẹẹdogun kan to jẹ ọmọ ibatan iyawo rẹ baṣubaṣu. ̀Dokita Femi Olaleye ni iroyin ni o jẹ onimọ iṣegun oyinbo ni ile iwosan Optimal Cancer Care Fundation ni ipinlẹ eko ti wọn si ni yoo farahan ni ile ẹjọ to n gbọ ẹsun to ni ṣe pẹlu ibalopọ ati iwa ipa ninu ile eyi to wa ni agbegbe Ikeja nipinlẹ Eko. Eyi hande ninu atẹjade ti adari ẹka ijọba ipinlẹ Eko to n ri si irufẹ iwa aburu yii ti Ọgbẹni Oluwagbenga Alagbe fọwọ si to si fi ṣọwọ si awọn oniroyin lọjọ Aiku. O ni “Olaleye yoo maa koju ẹsun meji ọtọọtọ to ni ṣe pẹlu ṣiṣe eeyan baṣubaṣu ati ifipabanilopọ nipa kiki nkan ọmọkunrin wọ oju ara obinrin. “O gbudọ foju ba ile ẹjọ ki oun naa si gba agbẹjọro to ba wu u fun ara rẹ,” alagbe sọ bẹẹ.


Eyi hande ninu atẹjade ti adari ẹka ijọba ipinlẹ Eko to n ri si irufẹ iwa aburu yii ti Ọgbẹni Oluwagbenga Alagbe fọwọ si to si fi ṣọwọ si awọn oniroyin lọjọ Aiku. O ni “Olaleye yoo maa koju ẹsun meji ọtọọtọ to ni ṣe pẹlu ṣiṣe eeyan baṣubaṣu ati ifipabanilopọ nipa kiki nkan ọmọkunrin wọ oju ara obinrin. “O gbudọ foju ba ile ẹjọ ki oun naa si gba agbẹjọro to ba wu u fun ara rẹ,” alagbe sọ bẹẹ. Bakan naa ni agbẹjọro ni wọn ti tẹ ẹda awọn iwe aridaju naa ti wọn si ti fi ṣọwọ si afurasi ọhun lati mọ pe o lẹjọ ro niwaju adajọ. Ẹka ijọba ipinlẹ Eko to n moju to ẹjọ iwa ipa ninu ile tabi nipa ibalopọ ti tọwọ bọ igbẹjọ naa fun iwadii ẹkunrẹrẹ ati pe lẹyin iwadii naa, ẹka ile iṣẹ ijọba naa tun fẹnu sii pẹlu imọran pe wọn gbudọ fi dokita naa jofin.


Bakan naa ni agbẹjọro ni wọn ti tẹ ẹda awọn iwe aridaju naa ti wọn si ti fi ṣọwọ si afurasi ọhun lati mọ pe o lẹjọ ro niwaju adajọ. Ẹka ijọba ipinlẹ Eko to n moju to ẹjọ iwa ipa ninu ile tabi nipa ibalopọ ti tọwọ bọ igbẹjọ naa fun iwadii ẹkunrẹrẹ ati pe lẹyin iwadii naa, ẹka ile iṣẹ ijọba naa tun fẹnu sii pẹlu imọran pe wọn gbudọ fi dokita naa jofin.


Mọ̀ nípa ìlú tí àwọn òbí ti n ta fídíò bí wọ́n ṣe ń fipá bá ọmọ tí wọ́n bí lòpọ̀

Ìyá wọn, baba wọn, ìbátan wọn ọkùnrin kan ati obinrin, lo ma n fi ipa ba wọn lòpọ̀, ti wọn o sì tun maa ya fidio wọn. Ọmọ ọdun mẹwaa ni Eric, o si ti n gbe pẹlu awọn oṣiṣẹ ajọ alaanu fun ọpọlọpọ oṣu. Ìjọba gba Eric ati ẹ̀gbọ́n rẹ obìnrin, Maria, ati ẹ̀gbọ́n wọn agba meji tó jẹ́ ọkùnrin, nitori bi awọn obi wọn ṣe n fi wọn ṣe iṣẹ́ aṣẹwo. Fun ọpọlọpọ ọdun, ti gbogbo ara adugbo wọn ba ti sùn, ní ṣe ni wọn ma n fi ipá mu wọn lati ni ibalopọ, ti àwọn to fẹ́ràn ibalopọ pẹlu ọmọdé yoo si maa wo wọn kaakiri agbaye. \n\n\n\nIya wọn lo jẹ oludari iwa burúkú yii. Baba àwọn ọmọ naa lo pada lọ tu àṣírí iyawo rẹ ati awọn ẹbi rẹ fun awọn ọlọpaa, lẹyin ti aarin wọn daru.


Fun ọpọlọpọ ọdun, ti gbogbo ara adugbo wọn ba ti sùn, ní ṣe ni wọn ma n fi ipá mu wọn lati ni ibalopọ, ti àwọn to fẹ́ràn ibalopọ pẹlu ọmọdé yoo si maa wo wọn kaakiri agbaye. \n\n\n\nIya wọn lo jẹ oludari iwa burúkú yii. Baba àwọn ọmọ naa lo pada lọ tu àṣírí iyawo rẹ ati awọn ẹbi rẹ fun awọn ọlọpaa, lẹyin ti aarin wọn daru. Iwadii awọn ọtẹlẹmuyẹ tu asiri bi ẹbi naa ṣe n gba owo lati orile-ede UK ati Switzerland, lọwọ àwọn to n wo fidio ìbálòpọ̀ àwọn ọmọ naa. Oṣù diẹ lẹyin ti ọwọ tẹ àwọn ẹbí wọn, ni awọn ọmọ naa di èèrò ile ajọ alaanu Charity Preda, to n ṣe itọju àwọn ọmọ to ti la ifipa banilopọ kọja. Iru nkan bayii wọpọ ni orile-ede Philippines, obitibi biliọnu Dọla si ni wọn fi n pa. Ìwádìí fihan pe orile-ede naa ni lilo àwọn ọmọdé fun òwò ibalopọ, pọ si julọ ni agbaye.


Iwadii awọn ọtẹlẹmuyẹ tu asiri bi ẹbi naa ṣe n gba owo lati orile-ede UK ati Switzerland, lọwọ àwọn to n wo fidio ìbálòpọ̀ àwọn ọmọ naa. Oṣù diẹ lẹyin ti ọwọ tẹ àwọn ẹbí wọn, ni awọn ọmọ naa di èèrò ile ajọ alaanu Charity Preda, to n ṣe itọju àwọn ọmọ to ti la ifipa banilopọ kọja. Iru nkan bayii wọpọ ni orile-ede Philippines, obitibi biliọnu Dọla si ni wọn fi n pa. Ìwádìí fihan pe orile-ede naa ni lilo àwọn ọmọdé fun òwò ibalopọ, pọ si julọ ni agbaye. Ìṣẹ́, ẹ̀rọ ayelujara ati gbigbọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, lo tun n mu ko pọ si. Ajakalẹ aarun COVID-19, to fa isede fun bi ọdun meji tun mu ko pọ si, nitori pe àwọn ọmọde ko raaye lọ si ile ẹ̀kọ́, ti wọn si n wa nile pẹlu awọn obi to nílò owo. Iwadii ti ajọ Unicef ati Save the Children ṣe, fihan pe ọmọdé kan ninu marun-un ni orile-ede Philippines, lo wa ninu ewu òwò isẹ aṣẹwo.


Ìṣẹ́, ẹ̀rọ ayelujara ati gbigbọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, lo tun n mu ko pọ si. Ajakalẹ aarun COVID-19, to fa isede fun bi ọdun meji tun mu ko pọ si, nitori pe àwọn ọmọde ko raaye lọ si ile ẹ̀kọ́, ti wọn si n wa nile pẹlu awọn obi to nílò owo. Iwadii ti ajọ Unicef ati Save the Children ṣe, fihan pe ọmọdé kan ninu marun-un ni orile-ede Philippines, lo wa ninu ewu òwò isẹ aṣẹwo. Nitori eyi, Aarẹ Bongbong Marcos ti kede 'ogun' lori biba ọmọdé ni ibalopọ, ati ẹka ọrọ aje tó ti da silẹ. Nílùú Manila, aarin òru ni awọn oṣiṣẹ ajọ ọtẹlẹmuyẹ National Bureau of Investigation, yabo ilẹ isinku kan. Àwọn pẹlu ìbọn ati ẹ̀rọ ayaworan ni wọn lọ, lati le ri ẹri pe lootọ ni wọn n fi awọn ọmọ naa ṣe iṣekuṣe. Ori ilẹ isinku naa ni ẹbi yii n gbe.


Nitori eyi, Aarẹ Bongbong Marcos ti kede 'ogun' lori biba ọmọdé ni ibalopọ, ati ẹka ọrọ aje tó ti da silẹ. Nílùú Manila, aarin òru ni awọn oṣiṣẹ ajọ ọtẹlẹmuyẹ National Bureau of Investigation, yabo ilẹ isinku kan. Àwọn pẹlu ìbọn ati ẹ̀rọ ayaworan ni wọn lọ, lati le ri ẹri pe lootọ ni wọn n fi awọn ọmọ naa ṣe iṣekuṣe. Ori ilẹ isinku naa ni ẹbi yii n gbe. Wọn kọ́ ile kekere kan ti wọn fi igi ṣe si ara ògiri iboji kan. Lasiko ti àwọn agbofinro de ibẹ, iya wọn, to jẹ ẹni ọdun mẹrindinlogoji, n fi atẹjiṣẹ ranṣẹ lori ẹ̀rọ ibanisọrọ si onibaara kan ni Australia. Onibaara naa n beere fun afihan fidio bi ìbálòpọ̀ àwọn ọmọ rẹ mẹtẹẹta ṣe n waye. Sugbọn obinrin yii ko mọ pe ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni oun n ba duna-dura.


Wọn kọ́ ile kekere kan ti wọn fi igi ṣe si ara ògiri iboji kan. Lasiko ti àwọn agbofinro de ibẹ, iya wọn, to jẹ ẹni ọdun mẹrindinlogoji, n fi atẹjiṣẹ ranṣẹ lori ẹ̀rọ ibanisọrọ si onibaara kan ni Australia. Onibaara naa n beere fun afihan fidio bi ìbálòpọ̀ àwọn ọmọ rẹ mẹtẹẹta ṣe n waye. Sugbọn obinrin yii ko mọ pe ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni oun n ba duna-dura. Bo ṣe tan ẹ̀rọ ayaworan lati ma safihan àwọn ọmọ naa, ni awọn ọlọpaa yabo ẹnu ọ̀nà rẹ. Lara awọn nkan ti wọn ba ninu ile naa ni irinsẹ ibalopọ (sex toys), foonu, akọsilẹ àwọn owo ti wọn san fun lati ilẹ̀ okeere. Ileeṣẹ ọlọpaa ni Australia sọ fun BBC pe ọwọ wọn tẹ ọkùnrin kan ni papakọ ọkọ ofurufu, fun pe o ni ẹ̀rọ kan to kun fun fidio ifipa ba awọn ọmọde lopọ.


Bo ṣe tan ẹ̀rọ ayaworan lati ma safihan àwọn ọmọ naa, ni awọn ọlọpaa yabo ẹnu ọ̀nà rẹ. Lara awọn nkan ti wọn ba ninu ile naa ni irinsẹ ibalopọ (sex toys), foonu, akọsilẹ àwọn owo ti wọn san fun lati ilẹ̀ okeere. Ileeṣẹ ọlọpaa ni Australia sọ fun BBC pe ọwọ wọn tẹ ọkùnrin kan ni papakọ ọkọ ofurufu, fun pe o ni ẹ̀rọ kan to kun fun fidio ifipa ba awọn ọmọde lopọ. Wọn ní foonu rẹ naa ni awọn atẹjiṣẹ ti oun ati obinrin kan ni Philippines, fi n duna-dura owo lori àwọn fidio naa. Ìjọba orile-ede Australia sọ pe akọsilẹ ti àwọn ní nípa fifi awọn ọmọde ṣe òwò ibalopọ, ti le ni ìdá mẹrindinlaadọrin, laarin ọdun kan. \n\n\nWọn si ti n ṣiṣẹ́ pọ pẹlu awọn oṣiṣẹ ajọ International Justice Mission, UK National Crime Agency ati awọn ọlọpaa orile-ede Netherlands ati Philippines, ki ọwọ le tẹ àwọn to n fi fidio ibalopọ ọmọdé ṣe owo. Ti ọwọ ba ṣe n tẹwọn, ni wọn n wadii orisun àwọn fidio ti wọn n wò.


Wọn ní foonu rẹ naa ni awọn atẹjiṣẹ ti oun ati obinrin kan ni Philippines, fi n duna-dura owo lori àwọn fidio naa. Ìjọba orile-ede Australia sọ pe akọsilẹ ti àwọn ní nípa fifi awọn ọmọde ṣe òwò ibalopọ, ti le ni ìdá mẹrindinlaadọrin, laarin ọdun kan. \n\n\nWọn si ti n ṣiṣẹ́ pọ pẹlu awọn oṣiṣẹ ajọ International Justice Mission, UK National Crime Agency ati awọn ọlọpaa orile-ede Netherlands ati Philippines, ki ọwọ le tẹ àwọn to n fi fidio ibalopọ ọmọdé ṣe owo. Ti ọwọ ba ṣe n tẹwọn, ni wọn n wadii orisun àwọn fidio ti wọn n wò. Ni ọpọ igba, ọna kan ṣoṣo ti àṣírí fi n tu, ni ti ọmọdé kan ba jade sọ nkan ti oju rẹ n rí. Àmọ́ eyi jẹ nkan ti kii sábà waye. Ogunlọgọ àwọn òṣìṣẹ́ ajọ alaanu sọ pe ọpọlọpọ ọ̀sẹ̀ ati wahala lo ma n gba ki awọn ọlọpaa agbegbe to o gba lati dóòlà awọn ọmọde, ati lati fi ẹ̀sùn kan àwọn obi wọn.


Ni ọpọ igba, ọna kan ṣoṣo ti àṣírí fi n tu, ni ti ọmọdé kan ba jade sọ nkan ti oju rẹ n rí. Àmọ́ eyi jẹ nkan ti kii sábà waye. Ogunlọgọ àwọn òṣìṣẹ́ ajọ alaanu sọ pe ọpọlọpọ ọ̀sẹ̀ ati wahala lo ma n gba ki awọn ọlọpaa agbegbe to o gba lati dóòlà awọn ọmọde, ati lati fi ẹ̀sùn kan àwọn obi wọn.


Àwọn ọmọdé tó fipá bá ọmọbìnrin kan lòpọ̀, yá fídíò rẹ̀ kó sí gbaga ọlọ́pàá

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo ti fòfin gbé àwọn ọmọkùnrin mẹ́ta kan tó jẹ́ ọ̀rẹ́ fẹ́sùn wí pé wọ́n fipá bá ọmọbìnrin kan tó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún lòpọ̀. Àtẹ̀jáde tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá fi síta ní yàtọ̀ sí wí pé wọ́n fi tipá bá ọmọbìnrin náà ló pọ̀, ní ṣe ni wọ́n tún yá fídíò ìbálòpọ̀ náà sórí fóònù wọn. Lẹ́yìn tí wọ́n ya fídíò náà ni wọ́n tún fi ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ wọn mìíràn tí òun náà tún ń bèrè fún ìbálòpọ̀ lọ́wọ́ ọmọbìnrin náà kí òun má fi fídíò ọ̀hún sórí ayélujára. Àtẹ̀jáde tí agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo, Adewale Osifeso fi síta ní lọ́jọ́ Ajé, ọjọ́ Kẹrìnlélógún, oṣù Kẹwàá ni ọmọbìnrin náà ṣe àbẹ̀wò sí ọ̀rẹ́ rẹ̀ ọkùnrin kan, Joshua Adegoke, ọmọ ọdún méjìdínlógún ní ilé rẹ̀. Nígbà tí ọmọbìnrin náà débẹ̀, ó bá ọ̀rẹ́ Joshua mìíràn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Peter Akintunde níbẹ̀. Osifeso ní Joshua fi ẹlẹrìndòdò lọ ọmọbìnrin náà tó sì pè é sí yàrá lẹ́yìn náà fún ìbálòpọ̀ ṣùgbọ́n tí ọmọbìnrin náà yarí wí pé òun kò ṣe.


Àtẹ̀jáde tí agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oyo, Adewale Osifeso fi síta ní lọ́jọ́ Ajé, ọjọ́ Kẹrìnlélógún, oṣù Kẹwàá ni ọmọbìnrin náà ṣe àbẹ̀wò sí ọ̀rẹ́ rẹ̀ ọkùnrin kan, Joshua Adegoke, ọmọ ọdún méjìdínlógún ní ilé rẹ̀. Nígbà tí ọmọbìnrin náà débẹ̀, ó bá ọ̀rẹ́ Joshua mìíràn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Peter Akintunde níbẹ̀. Osifeso ní Joshua fi ẹlẹrìndòdò lọ ọmọbìnrin náà tó sì pè é sí yàrá lẹ́yìn náà fún ìbálòpọ̀ ṣùgbọ́n tí ọmọbìnrin náà yarí wí pé òun kò ṣe. “Nígbà tó rí wí pé ó dàbí ẹni wí pé nǹkan mìíràn ti fẹ́ máa tẹ̀yìn ọ̀rọ̀ náà lọ ló bẹ Peter láti bá òun bẹ ọ̀rẹ́ kó jẹ́ kí òun máa lọ.” “Àmọ́ dípò kí Peter bẹ ọ̀rẹ́ rẹ̀ níṣe ni òun náà sọ fún ọmọbìnrin náà láti gbà kí Joshua bá lòpọ̀.” “Lẹ́yìn náà ni àwọn ọkùnrin méjéèjì fipá bá ọmọbìnrin náà lòpọ̀ tí wọ́n sì ya fídíò rẹ̀ sórí fóónù tí wọ́n fi ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ wọn mìíràn.” Osifeso fi kun pé gbogbo àwọn afurasí ọ̀hún ló ti jẹ́wọ́ sí ẹ̀ṣẹ̀ ọ̀hún, tí wọ́n sì ń ran ìwádìí àwọn lọ́wọ́. Yàtọ̀ sí àwọn afurasí yìí, Osifeso ní àwọn afurasí mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n mìíràn ni àwọn ti nawọ́ gan fún ìwà ọ̀daràn bí i ìjínigbé, olè jíjà àti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ mìíràn. Bákan náà ló pàrọwà sáwọn òbí àti alágbàtọ́ láti mójútó àwọn ọmọ wọn láti tọ́ wọn sọ́nà lórí àwọn ìwà kò tọ́ àti àwọn ìwà mìíràn tó le da omi àláfíà ìlú rú.


“Nígbà tó rí wí pé ó dàbí ẹni wí pé nǹkan mìíràn ti fẹ́ máa tẹ̀yìn ọ̀rọ̀ náà lọ ló bẹ Peter láti bá òun bẹ ọ̀rẹ́ kó jẹ́ kí òun máa lọ.” “Àmọ́ dípò kí Peter bẹ ọ̀rẹ́ rẹ̀ níṣe ni òun náà sọ fún ọmọbìnrin náà láti gbà kí Joshua bá lòpọ̀.” “Lẹ́yìn náà ni àwọn ọkùnrin méjéèjì fipá bá ọmọbìnrin náà lòpọ̀ tí wọ́n sì ya fídíò rẹ̀ sórí fóónù tí wọ́n fi ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ wọn mìíràn.” Osifeso fi kun pé gbogbo àwọn afurasí ọ̀hún ló ti jẹ́wọ́ sí ẹ̀ṣẹ̀ ọ̀hún, tí wọ́n sì ń ran ìwádìí àwọn lọ́wọ́. Yàtọ̀ sí àwọn afurasí yìí, Osifeso ní àwọn afurasí mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n mìíràn ni àwọn ti nawọ́ gan fún ìwà ọ̀daràn bí i ìjínigbé, olè jíjà àti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ mìíràn. Bákan náà ló pàrọwà sáwọn òbí àti alágbàtọ́ láti mójútó àwọn ọmọ wọn láti tọ́ wọn sọ́nà lórí àwọn ìwà kò tọ́ àti àwọn ìwà mìíràn tó le da omi àláfíà ìlú rú.


'A fẹ́ àyípadà sí ọjọ́ orí tí ọmọdé lè bẹ̀rẹ̀ ìbálòpọ̀ lábẹ́ òfin sí ọmọ ọdún 16 dípò 18'

Ní ọdún mẹ́wàá sẹ́yìn, ìjọba kéde òfin tuntun láti mú àdínkù bá ìbálòpọ̀ láàárín àwọn ọmọdé ní orílẹ̀èdè India. Ṣùgbọ́n bí òfin yìí lábẹ́ ohun tí ìjọbaorílẹ̀ èdè náà pè ní "Protection of Children from Sexual Offences (POCSO) Act" ṣe fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìwà ọ̀daràn ni ìbálòpọ̀ fún ẹni tí kò bà ì tíì pé ọmọ ọdún méjìdínlógún síbẹ̀ níṣe ni ìwà yìí ń pọ̀ si láàárín àwọn ọ̀dọ́. Ní báyìí, ìpè ti ń wáyé ní orílẹ̀èdè India láti ṣe àgbéyẹ̀wò òfin yìí kì wọ́n sì mú àyípadà bá iye ọjọ́ orí tí àwọn ènìyàn ti lè bẹ̀rẹ̀ sí ní ìbálòpọ̀ láì tako òfin ìjọba. Bákan náà ni àwọn ènìyàn ń fẹ́ kí ìjọba yí òfin náà padà nípa pé wọ́n kò ní ka ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí rẹ̀ kò bá ì tíì pé ọmọ ọdún méjìdínlógún tó fi ní ìbálòpọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀daràn. Ṣaájú àkókò yìí, ìròyìn ní ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́mọbìnrin tí àwọn òbí wọn bá lọ fẹjọ́ sùn ní àgọ́ ọlọ́pàá pé wọ́n fi ipá bá lò pọ̀  ni wọ́n máa ń jiyàn rẹ̀ wípé àwọn gbà láti ṣe bẹ́ẹ̀ ni kìí ṣe wí wọ́n fi ipá bá àwọn lò pọ̀. Ìdí nìyí tí ìjọba fi gbé òfin POCSO kalẹ̀ nítorí bí ìbálòpọ̀ láàrín àwọn ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí wọn kò ì tíì pé ọdún méjìdínlógún ṣe di tọ́rọ́ fọ́nká sílé.


Bákan náà ni àwọn ènìyàn ń fẹ́ kí ìjọba yí òfin náà padà nípa pé wọ́n kò ní ka ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí rẹ̀ kò bá ì tíì pé ọmọ ọdún méjìdínlógún tó fi ní ìbálòpọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀daràn. Ṣaájú àkókò yìí, ìròyìn ní ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́mọbìnrin tí àwọn òbí wọn bá lọ fẹjọ́ sùn ní àgọ́ ọlọ́pàá pé wọ́n fi ipá bá lò pọ̀  ni wọ́n máa ń jiyàn rẹ̀ wípé àwọn gbà láti ṣe bẹ́ẹ̀ ni kìí ṣe wí wọ́n fi ipá bá àwọn lò pọ̀. Ìdí nìyí tí ìjọba fi gbé òfin POCSO kalẹ̀ nítorí bí ìbálòpọ̀ láàrín àwọn ọ̀dọ́ tí ọjọ́ orí wọn kò ì tíì pé ọdún méjìdínlógún ṣe di tọ́rọ́ fọ́nká sílé. Ìwádìí ìjọba India lọ́dún 2007 fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìdá mẹ́tàléláàdọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ọ̀dọ́ yìí ló ti kojú ìwà ipá nídìí ìbálòpọ̀. Bẹ́ẹ̀ náà ni òfin yìí sún ọjọ́ orí tí àwọn ènìyàn ti lè ní ìbálòpọ̀ sí ọdún méjìdínlógún láti ọdún mẹ́rìndínlógún. Àmọ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé èèwọ̀ ni láti ní ìbálòpọ̀ ṣáájú ìgbéyàwó ní India síbẹ̀ ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́ ní orílẹ̀èdè náà ló ń ní ìbálòpọ̀ ní èwe.


Ìwádìí ìjọba India lọ́dún 2007 fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìdá mẹ́tàléláàdọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ọ̀dọ́ yìí ló ti kojú ìwà ipá nídìí ìbálòpọ̀. Bẹ́ẹ̀ náà ni òfin yìí sún ọjọ́ orí tí àwọn ènìyàn ti lè ní ìbálòpọ̀ sí ọdún méjìdínlógún láti ọdún mẹ́rìndínlógún. Àmọ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé èèwọ̀ ni láti ní ìbálòpọ̀ ṣáájú ìgbéyàwó ní India síbẹ̀ ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́ ní orílẹ̀èdè náà ló ń ní ìbálòpọ̀ ní èwe. Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí National Family Health Survey (NFHS-5) ṣe sọ, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin ló ní àwọn ti ń ní ìbálòpọ̀ kí àwọn tó pé ọmọ ọdún méjìdínlógún, tí àwọn mìíràn sì ní kí àwọn tó pé ọdún mẹ́ẹ̀dógún ni àwọn tí ń ní ìbálòpọ̀. Ìdí nìyí tí àwọn ènìyàn fi ń bèèrè pé kí ìjọba yí òfin padà sí sísọ ọjọ́ orí tí ènìyàn ti lè bẹ̀rẹ̀ sí ní ìbálòpọ̀ di ọdún mẹ́rìndínlógún dípò ọdún méjìdínlógún tó wà báyìí. Àwọn tó ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọdé ní àwọn òbí ń lo òfin láti fi dárí àwọn ọmọbìnrin bó ṣe wù wọ́n dípò kí wọ́n gbà wọ́n láyè láti ní ọ̀rẹ́kùnrin.


Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí National Family Health Survey (NFHS-5) ṣe sọ, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin ló ní àwọn ti ń ní ìbálòpọ̀ kí àwọn tó pé ọmọ ọdún méjìdínlógún, tí àwọn mìíràn sì ní kí àwọn tó pé ọdún mẹ́ẹ̀dógún ni àwọn tí ń ní ìbálòpọ̀. Ìdí nìyí tí àwọn ènìyàn fi ń bèèrè pé kí ìjọba yí òfin padà sí sísọ ọjọ́ orí tí ènìyàn ti lè bẹ̀rẹ̀ sí ní ìbálòpọ̀ di ọdún mẹ́rìndínlógún dípò ọdún méjìdínlógún tó wà báyìí. Àwọn tó ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọdé ní àwọn òbí ń lo òfin láti fi dárí àwọn ọmọbìnrin bó ṣe wù wọ́n dípò kí wọ́n gbà wọ́n láyè láti ní ọ̀rẹ́kùnrin. Àjọ yìí ní sísọ ìbálòpọ̀ tó wá láti ọkàn ènìyàn méjì di ìwà ọ̀daràn ń bá ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan jẹ́ síi ni. Swagata Raha tó jẹ́ olórí àwọn aṣèwádìí Enfold ní òfin yìí kò bá ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lójú ayé mú rárá.


Àjọ yìí ní sísọ ìbálòpọ̀ tó wá láti ọkàn ènìyàn méjì di ìwà ọ̀daràn ń bá ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan jẹ́ síi ni. Swagata Raha tó jẹ́ olórí àwọn aṣèwádìí Enfold ní òfin yìí kò bá ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lójú ayé mú rárá.


‘’Ọ̀ga mí pàṣẹ kí ń ma bá ó kéré tán ọkùnrin mẹ́wàá sùn lójúmọ́’’- Ọmọ ọdún mẹ́rìnlá

Ọkan lara awọn ọmọdebinrin ti wọn fi n ṣe owo nọọbi ti ṣọ iriri rẹ ati bi o ṣe di ẹni ti wọn fi n ṣe iṣẹ aṣẹwo. Arabinrin Nancy ti wọn fi orukọ yii bo ni aṣiri, wa ni ara awọn obinrin aadọta ti wọn n ṣe owo nọọbi, ti awọn ẹṣọ alaabo doola ẹmi wọn ni ile itura mẹta ni adugbo Azikwe, Mile 2 Diobu Port Harcourt ni ipinlẹ Rivers. Awọn ikọ ọlọpaa kogberegbe, ikọ ọmọogun ilẹ, ẹṣọ alaabo ati ajọ to n gbogun ti fifi ẹni ṣe owo ẹru, NAPTIP ni wọn ṣe iwadii ile itura mẹta naa ti wọn si fi panpẹ mu wọn. Awọn adari ile itura naa ni wọn fi awọn ọmọ ti ọjọ ori wọn ko to mẹrinla ṣe owo nọọbi, ti wọn si ti ile itura naa pa. Adari eto iroyin ikọ ọmọogun oju omi NNS Pathfinder, Ọgagun Richard Iginla lo fi idi ọrọ naa mulẹ. Ninu ọrọ rẹ rẹ o ni, ‘’Ẹbun Ọlọrun ni ọmọ jẹ, ti a si gbọdọ sa ipa wa lati da abo bo wọn lọwọ awọn aṣebi.’’ Lẹyin ti ajọ NAPTIP fi ọrọ naa to wa leti ni a lọ sibẹ ni kiakia, ti a si fi panpẹ mu wọn.’’ ‘’O kere tan awọn ọmọde aadọta ni a doola ẹmi wọn’’ Lasiko ti Nancy n sọ iriri rẹ lo ni aunti oun lo mu oun wa lati abule  ni ipinlẹ Anambra pe ki oun wa ran obinrin kan lọwọ ni ile itura rẹ. O ni ki n se oun nikan ni wọn mu wa amọ pẹlu awọn meji miran, amọ iṣe owo nọọbi ni wọn wa fi wọn ṣe.


Awọn adari ile itura naa ni wọn fi awọn ọmọ ti ọjọ ori wọn ko to mẹrinla ṣe owo nọọbi, ti wọn si ti ile itura naa pa. Adari eto iroyin ikọ ọmọogun oju omi NNS Pathfinder, Ọgagun Richard Iginla lo fi idi ọrọ naa mulẹ. Ninu ọrọ rẹ rẹ o ni, ‘’Ẹbun Ọlọrun ni ọmọ jẹ, ti a si gbọdọ sa ipa wa lati da abo bo wọn lọwọ awọn aṣebi.’’ Lẹyin ti ajọ NAPTIP fi ọrọ naa to wa leti ni a lọ sibẹ ni kiakia, ti a si fi panpẹ mu wọn.’’ ‘’O kere tan awọn ọmọde aadọta ni a doola ẹmi wọn’’ Lasiko ti Nancy n sọ iriri rẹ lo ni aunti oun lo mu oun wa lati abule  ni ipinlẹ Anambra pe ki oun wa ran obinrin kan lọwọ ni ile itura rẹ. O ni ki n se oun nikan ni wọn mu wa amọ pẹlu awọn meji miran, amọ iṣe owo nọọbi ni wọn wa fi wọn ṣe. ‘’Nigba ti a de ibẹ ni obinrin naa sọ wi pe nitori owo ribiribi ti oun ti na lati mu wa lati ilu iṣẹ aṣẹwo ni yoo ma ṣe titi yoo fi da owo naa pada.’’ Lẹyin naa ni obinrin naa fi wa si yara kan, to si ni ki a ma ṣe iṣẹ aṣẹwo. O ni oun kọkọ yari amọ nigba ti obinrin naa ni oun ko ni fun oun ni ounjẹ ni oun gba lati ṣe iṣẹ aṣẹwo naa. O kere tan ọkunrin mẹwaa ni mo n balopọ, ti ọga mi a si gba owo ti mo ba pa. Aburo ọga wa ni o ma n ṣe iṣiro iṣẹ ti a ba ṣe lojumọ ti yoo si fun wa ni ida to ba tọ si wa.


‘’Nigba ti a de ibẹ ni obinrin naa sọ wi pe nitori owo ribiribi ti oun ti na lati mu wa lati ilu iṣẹ aṣẹwo ni yoo ma ṣe titi yoo fi da owo naa pada.’’ Lẹyin naa ni obinrin naa fi wa si yara kan, to si ni ki a ma ṣe iṣẹ aṣẹwo. O ni oun kọkọ yari amọ nigba ti obinrin naa ni oun ko ni fun oun ni ounjẹ ni oun gba lati ṣe iṣẹ aṣẹwo naa. O kere tan ọkunrin mẹwaa ni mo n balopọ, ti ọga mi a si gba owo ti mo ba pa. Aburo ọga wa ni o ma n ṣe iṣiro iṣẹ ti a ba ṣe lojumọ ti yoo si fun wa ni ida to ba tọ si wa. Olori Ajọ NAPTIP nipinlẹ Rivers, Abilekọ Nwa-Amaka Ikediashi ni awọn yoo bẹrẹ ilana atunṣe ( rehabilitation) fun awọn ọmọ naa laipẹ. O ni awọn yoo gbiyanju lati da awọn ọmọ naa pada si awujọ lẹyin ti wọn ba ti gba itọju to peye. Bakan naa ni wọn fikun un pe iwadii kikun yoo waye loti iṣẹlẹ naa.


Olori Ajọ NAPTIP nipinlẹ Rivers, Abilekọ Nwa-Amaka Ikediashi ni awọn yoo bẹrẹ ilana atunṣe ( rehabilitation) fun awọn ọmọ naa laipẹ. O ni awọn yoo gbiyanju lati da awọn ọmọ naa pada si awujọ lẹyin ti wọn ba ti gba itọju to peye. Bakan naa ni wọn fikun un pe iwadii kikun yoo waye loti iṣẹlẹ naa. Nibayii, awọn to ni ile itura naa to jẹ ọkunrin kan ati obinrin meji ni wọn wa ni panpẹ ọlọpaa. Igba akọkọ kọ niyii ti wọn n fi awọn ọmọde ṣe owo nọọbi, ti wọn si doola ẹmi awọn ọmọ marundinlogun ni aipẹ yii.


Nibayii, awọn to ni ile itura naa to jẹ ọkunrin kan ati obinrin meji ni wọn wa ni panpẹ ọlọpaa. Igba akọkọ kọ niyii ti wọn n fi awọn ọmọde ṣe owo nọọbi, ti wọn si doola ẹmi awọn ọmọ marundinlogun ni aipẹ yii.


Ṣé lóòtọ́ ni wọ́n fipá bá ọmọ ọdún mẹ́wàá tí wọ́n rí òkú rẹ̀ ní Eko lòpọ̀?

Ileeṣẹ ọlọpaa ti sọrọ lori oku ọmọdebinrin kan ti wọn deede ri ni agbegbe Ayobo nipinlẹ Eko. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ naa, Benjamin Hundeyin sọ fun BBC pe lootọ ni awọn ri oku naa ṣugbọn iwadii n tẹsiwaju lati fidi ohun to ṣokunfa iku ọmọde naa mulẹ. Ṣaaju ni  oṣerebinrin tiata Yoruba, to tun jẹ adẹrinposonu, Damilola Adekoya ti ọpọ eeyan mọ si Princess ti kọkọ gbe ọrọ yi soju opo ayelujara to si ni wọn fipa ba ọmọde naa lo pọ ni. O darukọ ọmọde naa to si ni iya to bi ọmọ naa ti lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Ayobo ṣugbọn wọn ko jẹ ki o foju ri oku ọmọ rẹ. Ninu fọnran fidio to fi si oju opo Instagram rẹ, Princess kesi alukoro ọlọpaa ni ipinlẹ Eko taa ba sọrọ pe ko tete wa nkan ṣe si ọrọ yi. Bẹẹ la ri arabinrin kan ti o pe ara rẹ ni iya ọmọde naa.


O darukọ ọmọde naa to si ni iya to bi ọmọ naa ti lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Ayobo ṣugbọn wọn ko jẹ ki o foju ri oku ọmọ rẹ. Ninu fọnran fidio to fi si oju opo Instagram rẹ, Princess kesi alukoro ọlọpaa ni ipinlẹ Eko taa ba sọrọ pe ko tete wa nkan ṣe si ọrọ yi. Bẹẹ la ri arabinrin kan ti o pe ara rẹ ni iya ọmọde naa. O ṣalaye fun Princess ninu fidio naa pe wọn fipa ba ọmọ rẹ lo pọ ni ati pe wọn pa ọmọdebinrin ẹni ọmọ odun mẹwaa yi. Amọ Ọgbẹni Hundeyin sọ pe awọn ko le sọ boya ifipabanilopọ waye ṣugbọn ṣa awọn ri oku ọmọdebinrinkan ati pe awọn ti n ṣe iwadii lori ohun to ṣokunfa iku rẹ. O ni kete tawọn ba pari iwadii ni awọn yoo fi to awọn akọroyin leti bi iṣẹlẹ naa ṣe waye.


O ṣalaye fun Princess ninu fidio naa pe wọn fipa ba ọmọ rẹ lo pọ ni ati pe wọn pa ọmọdebinrin ẹni ọmọ odun mẹwaa yi. Amọ Ọgbẹni Hundeyin sọ pe awọn ko le sọ boya ifipabanilopọ waye ṣugbọn ṣa awọn ri oku ọmọdebinrinkan ati pe awọn ti n ṣe iwadii lori ohun to ṣokunfa iku rẹ. O ni kete tawọn ba pari iwadii ni awọn yoo fi to awọn akọroyin leti bi iṣẹlẹ naa ṣe waye. Gẹgẹ bi a ti ṣe sọ saaju, alukoro ọlọpaa Benjamin Hundeyin sọ pe awọn ti mu awọn afurasi kan ṣugbọn ko darukọ iye wọn. Amọ loju opo Princess to fi fidio si, eeyan kan ti orukọ rẹ n jẹ @Hrh King Adedamola O loju opo Instagram sọ pe oun wa ni agọ ọlọpaa ti wọn gbe ẹjọ yi lọ ati pe ole ni eeyan mẹrinla ti wọn ti mu lori ọrọ yi. O ni ''bi apẹrẹ awọn onile ladugbo,obinrin olori ile ijọsin kana ti awọn ọmọ ile ijọsin wa lara awọn ti wọn mu wọn si ti gbe eeyan mẹfa ninu wọn  lọ si Panti''


Gẹgẹ bi a ti ṣe sọ saaju, alukoro ọlọpaa Benjamin Hundeyin sọ pe awọn ti mu awọn afurasi kan ṣugbọn ko darukọ iye wọn. Amọ loju opo Princess to fi fidio si, eeyan kan ti orukọ rẹ n jẹ @Hrh King Adedamola O loju opo Instagram sọ pe oun wa ni agọ ọlọpaa ti wọn gbe ẹjọ yi lọ ati pe ole ni eeyan mẹrinla ti wọn ti mu lori ọrọ yi. O ni ''bi apẹrẹ awọn onile ladugbo,obinrin olori ile ijọsin kana ti awọn ọmọ ile ijọsin wa lara awọn ti wọn mu wọn si ti gbe eeyan mẹfa ninu wọn  lọ si Panti''


Uji kó sí gbaga ọlọ́pàá fẹ́sùn pé ó ju òkú ọmọ ọ̀dọ̀ rẹ̀ sínú igbó lẹ́yìn tó ṣekúpa tán

Obinrin kan nipinlẹ Enugu, Madam Uji ni wọn fi ẹsun iṣekupani kan pe o ṣekupa ọmọ ọdọ rẹ to jẹ ọmọ ọdun mẹwaa, Precious Korshima, to si tun ju ọku ọmọ naa sinu igbo. Iroyin lori iku ọmọde naa bọ sori ayelujara lẹyin ti baba ọmọ naa, Jerry B Achirkpi pariwo sita, to n bere fun iranlọwọ awọn ọmọ Naijiria. Achirkpi ni obinrin naa fi ẹnu ara rẹ so pe oun ṣekupa ọmọdebinrin naa to si tun ju oku rẹ sinu igbo. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Daniel Ndukwe sọ fun ileeṣẹ BBC pe otitọ ni pe isẹlẹ naa waye, ti afurasi ọhun si ti wa ni atimọle ileeṣẹ ọlọpaa. Ndukwe ni awọn yoo tẹsiwaju ninu iwadii awọn lati tẹ imọlẹ si ọrọ naa Baba ọmọ ọhun, Achirkpi ni ninu oṣu kẹta ọdun 2022 ni oun fun Madam Uji ni ọmọ ko ma ṣe isẹ ọmọ ọdọ. O ni obinrin ṣe ileri lati ran ọmọ oun lọ si ile ẹkọ nigba ti ọmọ oun n ba tọku ọmọ rẹ tuntun to ṣeṣe bii.


Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Daniel Ndukwe sọ fun ileeṣẹ BBC pe otitọ ni pe isẹlẹ naa waye, ti afurasi ọhun si ti wa ni atimọle ileeṣẹ ọlọpaa. Ndukwe ni awọn yoo tẹsiwaju ninu iwadii awọn lati tẹ imọlẹ si ọrọ naa Baba ọmọ ọhun, Achirkpi ni ninu oṣu kẹta ọdun 2022 ni oun fun Madam Uji ni ọmọ ko ma ṣe isẹ ọmọ ọdọ. O ni obinrin ṣe ileri lati ran ọmọ oun lọ si ile ẹkọ nigba ti ọmọ oun n ba tọku ọmọ rẹ tuntun to ṣeṣe bii. “Ọmọ mi wa lọdọ Madam Uji titi di oṣu kọkanla ọdun yii, sugbọn awọn ajinigbe kan pe mi awọn ti ji Ujunwa, ọmọ rẹ ati ọmọ mi ti wọn si bere fun ogun milọnu naira owo itusilẹ. “Lọjọ kẹdogun, ẹgbọn Uji pe mi pe awọn ti tun wọn si lẹ. Nigba ti mo pe Uji, o sọ fun mi pe awọn adigunjale yibọn lu ọmọ mi, ti w#on si ni ki ma bọ ni agọ ọlọpaa.


“Ọmọ mi wa lọdọ Madam Uji titi di oṣu kọkanla ọdun yii, sugbọn awọn ajinigbe kan pe mi awọn ti ji Ujunwa, ọmọ rẹ ati ọmọ mi ti wọn si bere fun ogun milọnu naira owo itusilẹ. “Lọjọ kẹdogun, ẹgbọn Uji pe mi pe awọn ti tun wọn si lẹ. Nigba ti mo pe Uji, o sọ fun mi pe awọn adigunjale yibọn lu ọmọ mi, ti w#on si ni ki ma bọ ni agọ ọlọpaa. “Nigba ti mo bere pe oku ọmọ mi da, Uji ni ẹru n ba oun lo oun fi ju oku ọmọ mi sinu igbo ni agbegbe Ituku Ozalla.” Achirkpi ni awọn ara agbegbe ọhun ni awọn ti sin oku ọmọ nigba ti oorun gbalẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Daniel Ndukwe fi idi isẹlẹ naa fun ileeṣẹ BBC. Ndukwe ni ọwọ ti tẹ obinrin ọhun sugbọn iwadi si n lọ lọwọ lori isẹlẹ naa “Lọwọ ti a wa bayi, a ko le ti sọ ohun kohun lori isẹlẹ naa.


“Nigba ti mo bere pe oku ọmọ mi da, Uji ni ẹru n ba oun lo oun fi ju oku ọmọ mi sinu igbo ni agbegbe Ituku Ozalla.” Achirkpi ni awọn ara agbegbe ọhun ni awọn ti sin oku ọmọ nigba ti oorun gbalẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Daniel Ndukwe fi idi isẹlẹ naa fun ileeṣẹ BBC. Ndukwe ni ọwọ ti tẹ obinrin ọhun sugbọn iwadi si n lọ lọwọ lori isẹlẹ naa “Lọwọ ti a wa bayi, a ko le ti sọ ohun kohun lori isẹlẹ naa. “Iwadii si n lọwọ lori isẹlẹ naa.”


Ogun rape case: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun mú afurasí tó fipá bá èèyàn lòpọ̀ nínú ṣọ́ọ̀ṣì

Iléeṣẹ́ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, ti mu ọkùnrin ẹni ọgbọ̀n ọdun kan, Ajibola Akindele, to fi ipa ba obìnrin lopọ ninu ṣọọṣi. Ọwọ tẹ Akindele lọjọ kejidinlogun, oṣù Kẹrin, lẹyin ti iya ọmọbìnrin naa to jẹ ogun ọdún, fi ẹjọ́ sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Lafenwa. Iya naa sọ pe oun ran afurasi, ati ọmọ oun obinrin, lati lọ ṣe ṣọọṣi kan ni ọ̀ṣọ́ igbalode, ládùúgbò Ita Oshin lọjọ kẹrindinlogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022. "Nigba ti wọn de ile ijọsin naa, wọn ba awọn obinrin kan to n gba ilẹ ṣọọṣi, ní imurasilẹ fun isin ọjọ́ Aiku. " Ṣùgbọ́n ni kete ti awọn obinrin naa lọ, to si ku Akindele ati ọmọbìnrin naa nikan, lo fi ipa balopọ ninu ṣọọṣi naa." Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe ni kia ti awọn ọlọpaa gbọ́, ni wọn dọdẹ rẹ titi ọwọ fi tẹ ẹ.


"Nigba ti wọn de ile ijọsin naa, wọn ba awọn obinrin kan to n gba ilẹ ṣọọṣi, ní imurasilẹ fun isin ọjọ́ Aiku. " Ṣùgbọ́n ni kete ti awọn obinrin naa lọ, to si ku Akindele ati ọmọbìnrin naa nikan, lo fi ipa balopọ ninu ṣọọṣi naa." Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe ni kia ti awọn ọlọpaa gbọ́, ni wọn dọdẹ rẹ titi ọwọ fi tẹ ẹ. "O si ti jẹwọ pe lootọ ni oun hu iwa naa." Bakan naa ni kọmisanna ọlọpaa, Lanre Bankole ti pàṣẹ pe ki ẹka ọtẹlẹmuyẹ tẹsiwaju ninu iwadii ati eto fún gbigbe e lọ sile ẹjọ́. Wolii ijọ alaṣọ funfun kan to da abẹla gbigbona soju ara ọṣọrọ ọmọge kan ti gba idajọ ijiya lọwọ ile ẹjọ.


"O si ti jẹwọ pe lootọ ni oun hu iwa naa." Bakan naa ni kọmisanna ọlọpaa, Lanre Bankole ti pàṣẹ pe ki ẹka ọtẹlẹmuyẹ tẹsiwaju ninu iwadii ati eto fún gbigbe e lọ sile ẹjọ́. Wolii ijọ alaṣọ funfun kan to da abẹla gbigbona soju ara ọṣọrọ ọmọge kan ti gba idajọ ijiya lọwọ ile ẹjọ. L'Ọjọbọ ni adajọ ran arakunrin  Mishack Aguebere lẹwọn ọdun meji lẹyin ti wọn ri pe o jẹbi ẹsun ifipabanilopọ ati ilokulo ọmọde. Ile ẹjọ majisireeti to wa ni Port Harcourt to jẹ olu ilu ipinlẹ Rivers ni wọn ti ran lọ sẹwọn. Gẹgẹ baa ṣe gbọ, ọmọ ọdun mẹtala yi jẹ ọmọ to wa labẹ akoso Aguebere.


L'Ọjọbọ ni adajọ ran arakunrin  Mishack Aguebere lẹwọn ọdun meji lẹyin ti wọn ri pe o jẹbi ẹsun ifipabanilopọ ati ilokulo ọmọde. Ile ẹjọ majisireeti to wa ni Port Harcourt to jẹ olu ilu ipinlẹ Rivers ni wọn ti ran lọ sẹwọn. Gẹgẹ baa ṣe gbọ, ọmọ ọdun mẹtala yi jẹ ọmọ to wa labẹ akoso Aguebere. Niṣe ni ileeṣẹ ọlọpaa fẹsun kan Aguebere labẹ ofin iwa ọdaran Naijria abala okoolenigba ati meji ti ipinlẹ Rivers. Wọn fẹsun kan pe o fipa lajọṣepọ pẹlu ọṣọrọ ọlọmọge naa to jẹ ibatan iyawo rẹ. Ọmọ obinrin yi n gbe pẹlu wọn ninu ile ijọsin ijọ alaṣọ funfun wọn to wa ni  adugbo Rumuomasi, Port Harcourt.


Niṣe ni ileeṣẹ ọlọpaa fẹsun kan Aguebere labẹ ofin iwa ọdaran Naijria abala okoolenigba ati meji ti ipinlẹ Rivers. Wọn fẹsun kan pe o fipa lajọṣepọ pẹlu ọṣọrọ ọlọmọge naa to jẹ ibatan iyawo rẹ. Ọmọ obinrin yi n gbe pẹlu wọn ninu ile ijọsin ijọ alaṣọ funfun wọn to wa ni  adugbo Rumuomasi, Port Harcourt. 'Wolii ja ibale ọmọdebinrin yi' Majisireeti agba Felicitas Amanze to gbe idajọ kalẹ lori ọrọ yi sọ pe niṣe ni wọn fipa ja ibale ọmọdebinrin yi. Eleyi si mu ki adajọ fẹdun ọkan rẹ han lori ọwọja iṣẹlẹ ifipabọmọde lopọ ati ifiyajẹ ọmọde to n waye ni Naijriria. "Iwe ayẹwo lati ọdọ awọn oniṣegun sọ pe ohun ti wolii yi ṣe lo mu ki ibale ọmọdebinrin yi faya to si tun ni awọn ipalara miran ti ọlọpaa mnu ba ni ile ẹjọ'' Adajọ Amanze  sọ pe ọgbẹ kan ti yoo maa wa lọkan ni nkan ti pasitọ yi ṣe fun ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹtala naa.


'Wolii ja ibale ọmọdebinrin yi' Majisireeti agba Felicitas Amanze to gbe idajọ kalẹ lori ọrọ yi sọ pe niṣe ni wọn fipa ja ibale ọmọdebinrin yi. Eleyi si mu ki adajọ fẹdun ọkan rẹ han lori ọwọja iṣẹlẹ ifipabọmọde lopọ ati ifiyajẹ ọmọde to n waye ni Naijriria. "Iwe ayẹwo lati ọdọ awọn oniṣegun sọ pe ohun ti wolii yi ṣe lo mu ki ibale ọmọdebinrin yi faya to si tun ni awọn ipalara miran ti ọlọpaa mnu ba ni ile ẹjọ'' Adajọ Amanze  sọ pe ọgbẹ kan ti yoo maa wa lọkan ni nkan ti pasitọ yi ṣe fun ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹtala naa. Igba akọkọ kọ ni yi taa ma gbọ iroyin nipa iṣẹlẹ iwa ifipabọmọde lopọ. Ọpọ igba lawọn to dagba, alagbatọ ati awọn mii to n tọju ọmọde maa n huwa ifiyajẹni si awọn ọmọ to ba wa ni ikapa wọn. Loṣu Kẹta ọdun 2022 ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria mu pasitọ kan lori ẹsun pe o ba awọn ọmọdekunrin mẹta lopọ gba oju idi wọn.


Igba akọkọ kọ ni yi taa ma gbọ iroyin nipa iṣẹlẹ iwa ifipabọmọde lopọ. Ọpọ igba lawọn to dagba, alagbatọ ati awọn mii to n tọju ọmọde maa n huwa ifiyajẹni si awọn ọmọ to ba wa ni ikapa wọn. Loṣu Kẹta ọdun 2022 ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria mu pasitọ kan lori ẹsun pe o ba awọn ọmọdekunrin mẹta lopọ gba oju idi wọn. Afurasi  taa n wi yi lolori ijọ kan to wa ni adugbo Ajegunle ni ipinlẹ Eko. Awọn ọmọde to fipa ba lopọ yi jẹ ọmọ ọdun mẹẹdogun, mejidinlogun ati ogun ọdun. Loṣu Kejila ọdun 2021 dokita kan ni ipinlẹ Delta sọ pe oun fipa ba ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹẹdogun to jẹ ọmọ ọdọ rẹ.


Afurasi  taa n wi yi lolori ijọ kan to wa ni adugbo Ajegunle ni ipinlẹ Eko. Awọn ọmọde to fipa ba lopọ yi jẹ ọmọ ọdun mẹẹdogun, mejidinlogun ati ogun ọdun. Loṣu Kejila ọdun 2021 dokita kan ni ipinlẹ Delta sọ pe oun fipa ba ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹẹdogun to jẹ ọmọ ọdọ rẹ. Oludasilẹ ajọ ẹlyinjuaanu Behind Bars Human Rights Foundation, Harrison Gwamnishu, sọ pe eeyan kan lo tawọn lolobo pe iru nkan bayi n ṣẹlẹ. Gwamnishu sọ pe ṣaaju ki dokita yi to fipa ba ọmọde naa lo pọ, o nioun fẹ yẹ oju ara rẹ wo boya ko tii mọ ọkunrin. Eleyi jẹ ọkan lara awọn iru iṣẹlẹ yi to n waye lemọlemọ ni Naijiria Adajọ Amanze to gbe idajọ kalẹ ni Port Harcourt sọ pe awọn ọmọdekunrin ati obinrin nilo aabo topeye lọwọ awọn to n gbero lati ẹ aburu si wọn.


Oludasilẹ ajọ ẹlyinjuaanu Behind Bars Human Rights Foundation, Harrison Gwamnishu, sọ pe eeyan kan lo tawọn lolobo pe iru nkan bayi n ṣẹlẹ. Gwamnishu sọ pe ṣaaju ki dokita yi to fipa ba ọmọde naa lo pọ, o nioun fẹ yẹ oju ara rẹ wo boya ko tii mọ ọkunrin. Eleyi jẹ ọkan lara awọn iru iṣẹlẹ yi to n waye lemọlemọ ni Naijiria Adajọ Amanze to gbe idajọ kalẹ ni Port Harcourt sọ pe awọn ọmọdekunrin ati obinrin nilo aabo topeye lọwọ awọn to n gbero lati ẹ aburu si wọn.


Èṣù ló sún mí débi kí n bá ọmọ mí obìnrin ní ìbálòpọ̀ - Bàbá ẹni ọdún 55

Arakunrin ẹni ọdún marundinlọgọta kan ti ko sí panpẹ awọn agbofinro lẹyìn tó jẹwọ pe oun ni Ibalopọ pẹlu ọmọ bibi oun to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogun. Arowolo Ayodeji to n ṣiṣẹ ọlọdẹ ni ẹẹmeji pere loun hu iwa yii ati pe iṣẹ ọwọ èṣù ni. Lasiko ti awọn oṣiṣẹ àjọ ẹṣọ aabo ilu, Civil Defence n ṣafihan rẹ fawọn akọroyin ni ilu Ilorin, o ni igbeyawo oun àti iya ọmọ naa ti fori sanpọn lati igba to wa lọmọ'dun meji. Nigba ti wọn tẹ ninu lati sọrọ si, o ni èṣù lo lo oun lati hu iwa buruku yi. "Ẹẹmeeji pere ni mo ni ibalopọ pẹlu ọmọ mi; Ṣugbọn mi o mọọmọ" Ẹwẹ, alukoro NSCDC, Olasunkanmi Ayeni, sàlàyé fun BBC Yoruba pe Ileesẹ ijọba  tó n mojuto awọn ọmọde lo ta awọn lolobo ọrọ yi. O ni ileesẹ yii ati awọn ẹka kan lọdọ awọn Civil Defence jijọ n pawọpọ lori ọrọ yii ni.


Nigba ti wọn tẹ ninu lati sọrọ si, o ni èṣù lo lo oun lati hu iwa buruku yi. "Ẹẹmeeji pere ni mo ni ibalopọ pẹlu ọmọ mi; Ṣugbọn mi o mọọmọ" Ẹwẹ, alukoro NSCDC, Olasunkanmi Ayeni, sàlàyé fun BBC Yoruba pe Ileesẹ ijọba  tó n mojuto awọn ọmọde lo ta awọn lolobo ọrọ yi. O ni ileesẹ yii ati awọn ẹka kan lọdọ awọn Civil Defence jijọ n pawọpọ lori ọrọ yii ni. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ilu Ijero Ekiti ni ọwọ ti ba afurasi naa ki wọn to geb lọ siluu Ilorin fun itẹsiwaju iwadii naa. Ọgbẹni Ayeni sọ pé “Iya ọmọ yẹn ko si lọdọ baba ẹ mọ, a dẹ bere lọwọ baba-baba ọmọ naa, gẹgẹ bi agbalagba, o ni oun ko mọ pe irufẹ nnka bẹẹ n ṣẹlẹ laarin wọn.” “Lati igba ti ọmọ náà wà lọmọ'dun meje la gbọ pé  o ti n ni Ibalopọ pẹlu rẹ” “Eyi sí tunmọ sí pé kò ṣẹṣẹ máa hu iru iwa bẹẹ.”


Gẹgẹ bii ohun to sọ, ilu Ijero Ekiti ni ọwọ ti ba afurasi naa ki wọn to geb lọ siluu Ilorin fun itẹsiwaju iwadii naa. Ọgbẹni Ayeni sọ pé “Iya ọmọ yẹn ko si lọdọ baba ẹ mọ, a dẹ bere lọwọ baba-baba ọmọ naa, gẹgẹ bi agbalagba, o ni oun ko mọ pe irufẹ nnka bẹẹ n ṣẹlẹ laarin wọn.” “Lati igba ti ọmọ náà wà lọmọ'dun meje la gbọ pé  o ti n ni Ibalopọ pẹlu rẹ” “Eyi sí tunmọ sí pé kò ṣẹṣẹ máa hu iru iwa bẹẹ.”


Mother allegedly set daughter ablaze in Ogun: Ó gbẹnután! Ìyá da bẹntiró sí ará ọmọ ọdún mẹ́wàá tó sì dáná sun ún

Bi wọn ba pe eeyan ni abiyamọ, gbogbo ọna ni onitọun yoo maa wa lati fi daabo bo ọmọ rẹ. Koda ki aburu fẹ se ọmọ naa, iya rẹ ni yoo fi ara rẹ lelẹ lati faragba irufẹ ijamba yi. Aimọye iroyin la si ti gbọ nipa iya to fẹmi rẹ dipo ti ọmọ wọn ki nkankan ma ba se ọmọ naa. Pẹlu ohun taa sọ ṣaaju yi, niṣe lo jẹ iyalẹnu fawọn ara adugbo Mowe ni ipinlẹ Ogun nigba ti iroyin gbode pe wọn fura si iya kan to da bẹntiroo si ara ọmọ rẹ to si dana sun un. Iya taa n wi yi bi ọmọ marun un ṣugbọn ṣaadede lo kan da ina sun ọkan ninu wọn to jẹ ọmọdebinrin ẹni ọdun meji . Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun lo fidi ọrọ yi mulẹ fun ileeṣẹ iroyin BBC Yoruba nipa atẹjade kan ti alukoro Abimbola Oyeyemi fi sita.


Pẹlu ohun taa sọ ṣaaju yi, niṣe lo jẹ iyalẹnu fawọn ara adugbo Mowe ni ipinlẹ Ogun nigba ti iroyin gbode pe wọn fura si iya kan to da bẹntiroo si ara ọmọ rẹ to si dana sun un. Iya taa n wi yi bi ọmọ marun un ṣugbọn ṣaadede lo kan da ina sun ọkan ninu wọn to jẹ ọmọdebinrin ẹni ọdun meji . Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun lo fidi ọrọ yi mulẹ fun ileeṣẹ iroyin BBC Yoruba nipa atẹjade kan ti alukoro Abimbola Oyeyemi fi sita. Oyeyemi ṣalaye pe afurasi naa, Aisha Tijani ni eeyan kan wa fẹjọ rẹ sun ni agọ ọlọpaa toi wa ni Mowe pe o ti ṣe nkan to gbẹnutan. Moroof Ayinde lorukọ alabagbe Aisha Tijani yi to sọ fun awọn ọlọpaa pe Aisha fi ibinu da bntiroo si ara ọmọde naa to si dana sun un. Gẹgẹ bi alaye rẹ, Aisha n binu tori pe ọmọde naa lmu foonu to gbe pamọ kuro nibi to wa to si gbe fun ọmọ ti mama rẹ gba lọwọ rẹ ṣaaju.


Oyeyemi ṣalaye pe afurasi naa, Aisha Tijani ni eeyan kan wa fẹjọ rẹ sun ni agọ ọlọpaa toi wa ni Mowe pe o ti ṣe nkan to gbẹnutan. Moroof Ayinde lorukọ alabagbe Aisha Tijani yi to sọ fun awọn ọlọpaa pe Aisha fi ibinu da bntiroo si ara ọmọde naa to si dana sun un. Gẹgẹ bi alaye rẹ, Aisha n binu tori pe ọmọde naa lmu foonu to gbe pamọ kuro nibi to wa to si gbe fun ọmọ ti mama rẹ gba lọwọ rẹ ṣaaju. Kete ti ọrọ yi de eti igbọ awọn ọlọpaa ni wọn gbe ọmọ naa lọ si ile iwosan to wa ni itosi ti wọn si ti ati ibẹ ni ki wọn gbe lọ si ile iwosan fasiti Olabisi Onabanjo. Mi o mọ ohun to mu mi hu iru iwa yii Ki ni o mu iya hu iwa bayii ni ibeere ti ọpọ n tẹnumọ nigba ti wọn gbọ iroyin kayeefi yi. Nigba ti iya ọmọ yi arabinrin Aisha yoo tẹnu bọ alaye, o ni oun ati baba awọn ọmọ wọnyi ko si papọ mọ.


Kete ti ọrọ yi de eti igbọ awọn ọlọpaa ni wọn gbe ọmọ naa lọ si ile iwosan to wa ni itosi ti wọn si ti ati ibẹ ni ki wọn gbe lọ si ile iwosan fasiti Olabisi Onabanjo. Mi o mọ ohun to mu mi hu iru iwa yii Ki ni o mu iya hu iwa bayii ni ibeere ti ọpọ n tẹnumọ nigba ti wọn gbọ iroyin kayeefi yi. Nigba ti iya ọmọ yi arabinrin Aisha yoo tẹnu bọ alaye, o ni oun ati baba awọn ọmọ wọnyi ko si papọ mọ. Bakan naa o ni oun ko mọ nkan to mu ki oun hu iwa yi si ọmọ bibi inu rẹ. Ọpọ igba la maa n gbọ nipa bi  awọn to yẹ ko tọju ọmde ṣe maa n fi iya jẹ awọn ọmọ to wa lab akoso wọn. Pupọ iṣẹlẹ bayi lo mu ki awọn ijọba labẹ ajọ bi NAPTIP maa tọ pinpin itọju ọmde paapa awọn ti wọn fi n se ọmọọdọ.


Bakan naa o ni oun ko mọ nkan to mu ki oun hu iwa yi si ọmọ bibi inu rẹ. Ọpọ igba la maa n gbọ nipa bi  awọn to yẹ ko tọju ọmde ṣe maa n fi iya jẹ awọn ọmọ to wa lab akoso wọn. Pupọ iṣẹlẹ bayi lo mu ki awọn ijọba labẹ ajọ bi NAPTIP maa tọ pinpin itọju ọmde paapa awọn ti wọn fi n se ọmọọdọ. Labẹ ofin Naijiria, ijiya orisi ni ofin la kalẹ fawọn to ba fiya jẹ tabi dẹyẹsi ọmọde.


Labẹ ofin Naijiria, ijiya orisi ni ofin la kalẹ fawọn to ba fiya jẹ tabi dẹyẹsi ọmọde.


Bí wọ́n ṣe fi ipá bá ọmọ mi lòpọ̀ dé ojú ikú rèé ní Imo – Bàbá Ọmọ

Baba Amarachi Favour Ohakelem to jẹ ẹni ọdun mẹtadinlogun ti ṣalaye bi wọn ṣe fi ipa ba ọmọ rẹ lopọ de oju iku ni ilu Imo. Ninu ọrọ rẹ, o ni Amarachi ọmọ oun jẹ ẹni ti kii sọrọ rara, ti kii si ba awọn eniyan ṣe. ‘’Iṣẹ oogun tita lo n kọ ki wọn to pa ọmọbinrin naa nipaṣẹ ifipabanilopọ’’ Agbegbe ijọba ibilẹ Ehime Mbano ni ipinlẹ Imo lo ti waye ti afurasi si ti salọ. Baba Amarachi, Emeka Jude Iwunze ni ọdọ baba oun ni ọmọ naa n gbe, to si nko nipa tita oogun ni ipinlẹ Imo. O ni ẹgbọn oun lo lọ ba baba oun pe ki ọmọ naa wa ba wọn ṣe ounjẹ fun aburo ọkọ rẹ lasiko ayẹyẹ ti wọn n pe ni ‘’ wearing of cloth’’. Ayẹyẹ naa ni wọn n ṣe ni ọjọ Satide naa lati kede pe ọmọ naa ti balaga, to si ti di ọkunrin.