Nibi ti ọrọ yii le de, awọn ọmọ wọn maraarun naa sọ pe awọn fọwọ si ipinya laarin baba ati mama awọn. Wọn ni alaafia ko si ninu ile awọn mọ, ko si ma di pe ẹnikan yoo pa ẹnikan ninu iya ati baba awọn, yoo daa ki kootu kuku tu wọn ka ki kaluku maa ba tiẹ lọ. Aarẹ kootu naa, Abilekọ Imọlẹayọ Akinrodoye, tu igbeyawo naa ka, o ni ki alaafia le wa, ki tọkọ-taya naa tuka. O ni kawọn ọmọ mẹta ti wọn bi gbẹyin ti ọjọ ori wọn ṣi kere wa lọdọ iya wọn. Bẹẹ ladajọ paṣẹ pe ki Amos san ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira fun Funmilayọ ko le fi gba ile mi-in ti yoo maa gbe. Bakan naa lo ni bi oṣu ba ti n pari, ki ọkọ to kọ iyawo ẹ silẹ yii maa san ẹgbẹrun mẹwaa naira fun owo ounjẹ ọmọ kọọkan ti yoo maa gbe pẹlu iya wọn.


Anfaani adugbo niyawo mi, gbogbo aye lo n pọnmi ni kanga ẹ, mi o fẹ ẹ mọ-Akinlolu

O ni kawọn ọmọ mẹta ti wọn bi gbẹyin ti ọjọ ori wọn ṣi kere wa lọdọ iya wọn. Bẹẹ ladajọ paṣẹ pe ki Amos san ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira fun Funmilayọ ko le fi gba ile mi-in ti yoo maa gbe. Bakan naa lo ni bi oṣu ba ti n pari, ki ọkọ to kọ iyawo ẹ silẹ yii maa san ẹgbẹrun mẹwaa naira fun owo ounjẹ ọmọ kọọkan ti yoo maa gbe pẹlu iya wọn. O rọ wọn lati ma ṣe ba ara wọn fa wahala kankan bi wọn ba pade ara wọn ni titi, niṣe ni ki kaluku maa lọ nilọ ẹ, bi wọn ko ba fẹẹ lufin ijọba.


O rọ wọn lati ma ṣe ba ara wọn fa wahala kankan bi wọn ba pade ara wọn ni titi, niṣe ni ki kaluku maa lọ nilọ ẹ, bi wọn ko ba fẹẹ lufin ijọba.


Iwadii bẹrẹ lori akẹkọọ-gboye fasiti tawọn kan ju oku ẹ sẹgbẹẹ titi lẹyin ti wọn fipa ba a lopọ tan

Faith Adebọla Awọn amookunṣika ẹda kan ti sọ ala ati ireti ọmọbinrin ẹni ọdun mẹrinlelogun (24) kan, Joy Ogochukwu Onoh, dofo, latari bi wọn ṣe da ẹmi rẹ legbodo, ti wọn si ju oku ẹ ṣẹgbẹẹ titi marosẹ, l’Ọjọruu, ọsẹ yii. Iṣẹlẹ ibanujẹ naa la gbọ pe o waye niluu Makurdi, ipinlẹ Benue. Ba a ṣe gbọ, lẹta ti wọn maa fi pe oloogbe yii si ibudo ti wọn yoo ti gba idalẹkọọ pẹlu awọn agunbanirọ to fẹẹ ṣiṣẹ sin ilẹ baba wọn ni ọmọbinrin naa n reti, laimọ pe iku ojiji ti lugọ de e ni kọrọ. O ṣẹṣẹ kẹkọọ-gboye ninu imọ eto iroyin (Mass Communication) tan lọdun yii ni Fasiti ipinlẹ Benue to wa niluu Makurdi ni. Ninu alaye kan ti ọrẹ ẹ, Patience Onuche, ṣe fawọn oniroyin lori iṣẹlẹ naa, o ni oloogbe naa maa n ta awọn ọja keekeekee kan lori atẹ ayelujara, o si lawọn kọsitọma ti wọn maa n ba a raja, ti wọn si maa n pe e lori aago rẹ. “Joy maa n taja lori ẹrọ ayelujara, o maa n ṣafihan awọn ọja to n ta lori ikanni rẹ, awọn kọsitọma si maa n pe e lati ba a raja.


O ṣẹṣẹ kẹkọọ-gboye ninu imọ eto iroyin (Mass Communication) tan lọdun yii ni Fasiti ipinlẹ Benue to wa niluu Makurdi ni. Ninu alaye kan ti ọrẹ ẹ, Patience Onuche, ṣe fawọn oniroyin lori iṣẹlẹ naa, o ni oloogbe naa maa n ta awọn ọja keekeekee kan lori atẹ ayelujara, o si lawọn kọsitọma ti wọn maa n ba a raja, ti wọn si maa n pe e lori aago rẹ. “Joy maa n taja lori ẹrọ ayelujara, o maa n ṣafihan awọn ọja to n ta lori ikanni rẹ, awọn kọsitọma si maa n pe e lati ba a raja. Nigba mi-in, ti wọn ba ti sanwo, oun lo maa n mu ọja lọọ fun wọn, tabi ki wọn waa gba a nibi ti wọn ba jọ fadehun si. L’Ọjọruu, ẹnikan loun fẹẹ ra suẹta lọwọ ẹ, oun si fẹ ko ba oun mu un wa. Ọdọ mi ni suẹta naa wa, tori mo ti mu un fun ẹnikan tẹlẹ to loun fẹẹ ra a ko too di pe iyẹn o ra a mọ, tori ko ba a tọhun mu daadaa.


Nigba mi-in, ti wọn ba ti sanwo, oun lo maa n mu ọja lọọ fun wọn, tabi ki wọn waa gba a nibi ti wọn ba jọ fadehun si. L’Ọjọruu, ẹnikan loun fẹẹ ra suẹta lọwọ ẹ, oun si fẹ ko ba oun mu un wa. Ọdọ mi ni suẹta naa wa, tori mo ti mu un fun ẹnikan tẹlẹ to loun fẹẹ ra a ko too di pe iyẹn o ra a mọ, tori ko ba a tọhun mu daadaa. ‘‘Nnkan bii aago marun-un kọja ogun iṣẹju lo waa gba suẹta naa lọdọ mi, o dagbere fun mi pe oun n lọ si agbegbe North Bank lọọ mu un fun ẹni to ni koun mu un wa. Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ, afẹsọna rẹ pe mi lati beere boya ọdọ mi ni Joy wa, mo ni rara. Ni mo ba pe mama ẹ lori aago, mo gbọ ti iya naa n sunkun pe oun o ri ọmọ oun mọ o, ni mo ba sare ki aṣọ sọrun, mo lọ sile wọn, ile naa ko fi bẹẹ jinna sọdọ wa.


‘‘Nnkan bii aago marun-un kọja ogun iṣẹju lo waa gba suẹta naa lọdọ mi, o dagbere fun mi pe oun n lọ si agbegbe North Bank lọọ mu un fun ẹni to ni koun mu un wa. Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ, afẹsọna rẹ pe mi lati beere boya ọdọ mi ni Joy wa, mo ni rara. Ni mo ba pe mama ẹ lori aago, mo gbọ ti iya naa n sunkun pe oun o ri ọmọ oun mọ o, ni mo ba sare ki aṣọ sọrun, mo lọ sile wọn, ile naa ko fi bẹẹ jinna sọdọ wa. ‘‘Nigba ti mo dele wọn, mo tun fi foonu aunti rẹ pe nọmba ẹ, ko wọle, o n sọ pe nọmba naa wa lori ipe kan, o n sọ ‘nọmba bisi.’ Ṣugbọn nigba to di aago mẹwaa alẹ, wọn fi nọmba ọrẹ mi yii pe ti aunti ẹ, ọwọ mi ni foonu aunti ẹ naa wa, ni mo ba gbe e. Joy funra ẹ lo n sọrọ, mo ri i pe nnkan aburu kan ti ṣẹlẹ si i, tori niṣe lo n sọrọ jẹẹjẹ bii ẹni ti ẹmi ti fẹẹ bọ lẹnu ẹ, mo beere pe nibo lo wa, ko fesi, niṣe lo kan sọ fun mi pe ki n fi nọmba akaunti UBA oun ṣọwọ soun lori foonu, mo ni ki lo ṣẹlẹ, o ni oun maa maa ṣalaye fun mi to ba ya, ki n ṣa a fi nọmba naa ṣọwọ na. Mo tun bi i pe nibo lo wa sẹ, bẹẹ ni ipe naa re bete, ni nọmba ẹ ko ba wọle mọ, mo pe e titi, niṣe lo n sọ pe wọn ti pa foonu ọhun tabi pe netiwọọku ko daa. Iyalẹnu gba a lo jẹ nigba ti wọn fi fọto oku ẹ ṣọwọ si mi lori ikanni Wasaapu mi.


‘‘Nigba ti mo dele wọn, mo tun fi foonu aunti rẹ pe nọmba ẹ, ko wọle, o n sọ pe nọmba naa wa lori ipe kan, o n sọ ‘nọmba bisi.’ Ṣugbọn nigba to di aago mẹwaa alẹ, wọn fi nọmba ọrẹ mi yii pe ti aunti ẹ, ọwọ mi ni foonu aunti ẹ naa wa, ni mo ba gbe e. Joy funra ẹ lo n sọrọ, mo ri i pe nnkan aburu kan ti ṣẹlẹ si i, tori niṣe lo n sọrọ jẹẹjẹ bii ẹni ti ẹmi ti fẹẹ bọ lẹnu ẹ, mo beere pe nibo lo wa, ko fesi, niṣe lo kan sọ fun mi pe ki n fi nọmba akaunti UBA oun ṣọwọ soun lori foonu, mo ni ki lo ṣẹlẹ, o ni oun maa maa ṣalaye fun mi to ba ya, ki n ṣa a fi nọmba naa ṣọwọ na. Mo tun bi i pe nibo lo wa sẹ, bẹẹ ni ipe naa re bete, ni nọmba ẹ ko ba wọle mọ, mo pe e titi, niṣe lo n sọ pe wọn ti pa foonu ọhun tabi pe netiwọọku ko daa. Iyalẹnu gba a lo jẹ nigba ti wọn fi fọto oku ẹ ṣọwọ si mi lori ikanni Wasaapu mi. Mo fẹrẹ daku. Awọn eeyan ti wọn n gbe adugbo Federal Housing, lagbegbe North Bank, nibi ti wọn ti ri oku rẹ sọ pe ihooho goloto ni oku naa wa, a ri i pe wọn ti fipa ba a lo pọ ki wọn too pa a, ti wọn si ju oku ẹ sẹgbẹẹ igbo ṣuuru kan to wa ni titi ọhun.” Iya oloogbe naa, Abilekọ Grace Onoh, sọ fawọn oniroyin pe lati bii ọdun mejila ni ọkọ oun to jẹ baba awọn ọmọ yii ti ku, oloogbe yii ni akọbi, ọmọ mẹta pere naa loun bi, funra ọmọbinrin yii lo si ja fitafita lati ran ara ẹ niwee, tori ko fi bẹẹ si owo lọwọ oun, bukata si wọ oun lọrun latigba tọkọ oun ti ku, pẹlu worobo toun fi n pawọ-da niwaju ile. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Benue, DSP Catherine Anene, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o lawọn ti gbọ si i, o ni nnkan tawọn kọkọ gbọ ni pe ọmọbinrin naa sọnu, ṣugbọn ni nnkan bii aago meje alẹ ọjọ naa lawọn ri oku ẹ nibi ti wọn ju u si.


Mo fẹrẹ daku. Awọn eeyan ti wọn n gbe adugbo Federal Housing, lagbegbe North Bank, nibi ti wọn ti ri oku rẹ sọ pe ihooho goloto ni oku naa wa, a ri i pe wọn ti fipa ba a lo pọ ki wọn too pa a, ti wọn si ju oku ẹ sẹgbẹẹ igbo ṣuuru kan to wa ni titi ọhun.” Iya oloogbe naa, Abilekọ Grace Onoh, sọ fawọn oniroyin pe lati bii ọdun mejila ni ọkọ oun to jẹ baba awọn ọmọ yii ti ku, oloogbe yii ni akọbi, ọmọ mẹta pere naa loun bi, funra ọmọbinrin yii lo si ja fitafita lati ran ara ẹ niwee, tori ko fi bẹẹ si owo lọwọ oun, bukata si wọ oun lọrun latigba tọkọ oun ti ku, pẹlu worobo toun fi n pawọ-da niwaju ile. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Benue, DSP Catherine Anene, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o lawọn ti gbọ si i, o ni nnkan tawọn kọkọ gbọ ni pe ọmọbinrin naa sọnu, ṣugbọn ni nnkan bii aago meje alẹ ọjọ naa lawọn ri oku ẹ nibi ti wọn ju u si. O lawọn ọtẹlẹmuyẹ ti fọn ka gbogbo agbegbe naa lati wadii awọn apamọlẹkunjaye ti wọn da ẹmi ẹ legbodo, awọn si ti gbe oku naa lọọ sọsibitu fun ayẹwo finnifinni.


O lawọn ọtẹlẹmuyẹ ti fọn ka gbogbo agbegbe naa lati wadii awọn apamọlẹkunjaye ti wọn da ẹmi ẹ legbodo, awọn si ti gbe oku naa lọọ sọsibitu fun ayẹwo finnifinni.


Awọn agbebọn ji agunbanirọ atawọn mẹjọ mi-in gbe ni Zamfara

Faith Adebọla Ọmọbinrin ẹni ọdun mọkandinlọgbọn kan, Jennifer Iorliam Awashima, agunbanirọ to ṣẹṣẹ n lọ sibi ti wọn yan an si lati ṣiṣẹ sinlu rẹ, ti dero inu igbo, awọn janduku agbebọn ni wọn ji i gbe loju ọna l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), ṣalaye pe akẹkọọ to ṣẹṣẹ gboyejade ninu imọ ede Gẹẹsi lati Fasiti ipinlẹ Benue wa lara awọn ti wọn yan lati ṣiṣẹ sinlu rẹ nipinlẹ Kebbi, ibẹ naa lo n rin irinajo lọ tawọn janduku agbebọn fi ṣakọlu si bọọsi elero mejidinlogun to wọ lagbegbe kan nijọba ibilẹ Tsafe, nipinlẹ Zamfara, ti wọn si ji i gbe. Ẹgbọn ọmọbinrin naa, Arabinrin Awashima, sọ fun Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN) pe “Awọn agbebọn kan ti ṣakọlu si mọto ero to n lọ si ipinlẹ Kebbi, ero mẹsan-an lo wa ninu mọto naa, gbogbo wọn ni wọn ji gbe, aburo mi si wa ninu wọn, wọn laṣọ ṣọja lawọn agbebọn naa wọ. ‘‘Wọn lawakọ naa ro pe awọn ṣọja ti wọn n ṣiṣẹ aabo lagbegbe naa lo da awọn duro ni, eyi lo fi duro nigba ti wọn da a duro, ṣugbọn niṣe lawọn janduku to ku rọ jade lati inu igbo lẹgbẹẹ ibi ti wọn duro si, ni wọn ba ji wọn gbe. ‘‘Latigba ti aburo mi ti wọ ọkọ ni mo ti n pe nọmba ẹ, o kọkọ ba mi sọrọ, ṣugbọn nigba to ya, ko sẹni to gbe ipe rẹ mọ. Ẹru bẹrẹ si i ba mi, lọjọ keji ni ọkunrin kan gbe ipe naa, o loun ni dẹrẹba to wa ọkọ naa, ati pe awọn agbebọn ti ṣakọlu sawọn, wọn si ti ji gbogbo ero inu ọkọ naa gbe, o ni nnkan bii aago mẹfa aṣaalẹ niṣẹlẹ naa waye.


‘‘Wọn lawakọ naa ro pe awọn ṣọja ti wọn n ṣiṣẹ aabo lagbegbe naa lo da awọn duro ni, eyi lo fi duro nigba ti wọn da a duro, ṣugbọn niṣe lawọn janduku to ku rọ jade lati inu igbo lẹgbẹẹ ibi ti wọn duro si, ni wọn ba ji wọn gbe. ‘‘Latigba ti aburo mi ti wọ ọkọ ni mo ti n pe nọmba ẹ, o kọkọ ba mi sọrọ, ṣugbọn nigba to ya, ko sẹni to gbe ipe rẹ mọ. Ẹru bẹrẹ si i ba mi, lọjọ keji ni ọkunrin kan gbe ipe naa, o loun ni dẹrẹba to wa ọkọ naa, ati pe awọn agbebọn ti ṣakọlu sawọn, wọn si ti ji gbogbo ero inu ọkọ naa gbe, o ni nnkan bii aago mẹfa aṣaalẹ niṣẹlẹ naa waye. ‘‘A ti lọọ fẹjọ sun awọn ọlọpaa, awọn ọtẹlẹmuyẹ ati ẹka ileeṣẹ awọn agunbanirọ, awọn agbebọn naa ko ti i sọ iye tawọn maa gba rara.” Wọn ni Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Zamfara ko ti i fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, tori ko gbe ipe rẹ.


‘‘A ti lọọ fẹjọ sun awọn ọlọpaa, awọn ọtẹlẹmuyẹ ati ẹka ileeṣẹ awọn agunbanirọ, awọn agbebọn naa ko ti i sọ iye tawọn maa gba rara.” Wọn ni Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Zamfara ko ti i fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, tori ko gbe ipe rẹ.


Gomina APC mẹrindinlogun ti wa lẹyin Tinubu lati di Aarẹ lọdun 2023 – Adeyẹye

Faith Adebọla Bo ba jẹ ootọ lọrọ ti minisita tẹlẹ fun iṣẹ ode, Sẹnetọ Dayọ Adeyẹye, sọ, a jẹ pe agba oloṣelu ilu Eko nni, Asiwaju Bọla Tinubu, le bẹrẹ si i fọkanbalẹ lori erongba rẹ lati dupo aarẹ orileede yii lọdun 2023, tori wọn ni awọn gomina ẹgbẹ oṣelu APC mẹrindinlogun lo ti gba lati ṣatilẹyin fun Tinubu. Adeyẹye to jẹ alaga apapọ fun ẹgbẹ to n polongo ibo fun Tinubu, SWAGA-23 (Southwest Agenda for Tinubu) sọrọ yii niluu Ado-Ekiti, nipinlẹ Ekiti, lasiko ti wọn n ṣeto awọn igbimọ alakooso ẹgbẹ APC lawọn wọọdu ati ijọba ibilẹ kaakiri ipinlẹ ọhun, yatọ si awọn ti ẹgbẹ naa ti yan tẹlẹ labẹ idari Gomina ipinlẹ Ekiti, Dokita Kayọde Fayẹmi. O lawọn gomina wọnyi pinnu lati ṣatilẹyin fun Tinubu, nigba ti wọn wo ọgbọn iṣelu ati oṣelu to ni, laakaye rẹ, bo ṣe n dari nnkan ati eto ilu, ati pe ọkunrin naa lawọn ẹmẹwa ati ọmọlẹyin to pọ gan-an kaakiri orileede yii. “Aṣiwaju Bọla Tinubu maa di Aarẹ orileede yii laipẹ, ọkan ninu awa ta a wa nibi yii si maa di gomina ipinlẹ Ekiti. Inu mi dun pe awọn alakooso ta a ṣẹṣẹ yan yii maa ṣiṣẹ lati mu ka jawe olubori. Owo ọwọ kaluku la n na lori eto SWAGA, a o gbowo lọwọ ẹnikẹni, awọn ọmọ ẹgbẹ o si lepa owo.


“Aṣiwaju Bọla Tinubu maa di Aarẹ orileede yii laipẹ, ọkan ninu awa ta a wa nibi yii si maa di gomina ipinlẹ Ekiti. Inu mi dun pe awọn alakooso ta a ṣẹṣẹ yan yii maa ṣiṣẹ lati mu ka jawe olubori. Owo ọwọ kaluku la n na lori eto SWAGA, a o gbowo lọwọ ẹnikẹni, awọn ọmọ ẹgbẹ o si lepa owo. Ẹ jẹ ki n sọ fawọn ọdọ pe gomina mẹrindinlogun lo ti fọwọ si i ki Tinubu di aarẹ, ẹru o si ba wọn mọ nigba ti wọn ti ri i bi Gomina Babajide Sanwo-Olu ṣe gbaruku ti wa nigba ta a fi SWAGA lọlẹ l’Ekoo laipẹ yii. Ọkunrin naa tun sọ pe awọn igbimọ ti wọn ṣẹṣẹ yan yii ni ojulowo, awọn gan-an ni igbimọ gidi, o ni Ọgbẹni Paul Ọmọtọṣọ ti wọn yan lọjọ Abamẹta to kọja yii ki i ṣe Alaga APC tootọ, wọn lọọ mu un wa lati ibikan ni. “Eyi ti wọn ṣe ni Satide yẹn, awada kẹrikẹri lasan ni.


Ẹ jẹ ki n sọ fawọn ọdọ pe gomina mẹrindinlogun lo ti fọwọ si i ki Tinubu di aarẹ, ẹru o si ba wọn mọ nigba ti wọn ti ri i bi Gomina Babajide Sanwo-Olu ṣe gbaruku ti wa nigba ta a fi SWAGA lọlẹ l’Ekoo laipẹ yii. Ọkunrin naa tun sọ pe awọn igbimọ ti wọn ṣẹṣẹ yan yii ni ojulowo, awọn gan-an ni igbimọ gidi, o ni Ọgbẹni Paul Ọmọtọṣọ ti wọn yan lọjọ Abamẹta to kọja yii ki i ṣe Alaga APC tootọ, wọn lọọ mu un wa lati ibikan ni. “Eyi ti wọn ṣe ni Satide yẹn, awada kẹrikẹri lasan ni. Njẹ ẹ ri aṣoju ajọ eleto idibo kankan nibẹ. Nigba ti Fayẹmi fẹẹ jade dupo gomina lẹẹkeji lọdun 2018, gbagbaagba la duro ti i, awa la ṣọna bo ṣe jawe olubori, tori ko si ọmọlẹyin kan fun un nigba yẹn. Ṣugbọn ẹgbẹ rẹ kan ti wọn n pe ni Fayẹmi Tọkantọkan Group ni wọn waa n jẹ mudunmudun iṣakoso rẹ, ko ranti awa ta a jẹ ko dori aleefa mọ.”


Njẹ ẹ ri aṣoju ajọ eleto idibo kankan nibẹ. Nigba ti Fayẹmi fẹẹ jade dupo gomina lẹẹkeji lọdun 2018, gbagbaagba la duro ti i, awa la ṣọna bo ṣe jawe olubori, tori ko si ọmọlẹyin kan fun un nigba yẹn. Ṣugbọn ẹgbẹ rẹ kan ti wọn n pe ni Fayẹmi Tọkantọkan Group ni wọn waa n jẹ mudunmudun iṣakoso rẹ, ko ranti awa ta a jẹ ko dori aleefa mọ.”


Awọn alaṣẹ Kwara Poli le akẹkọọ mẹrin to jiwee wo lasiko idanwo danu

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Nitori pe wọn jiwee wo lasiko idanwo, awọn alaṣẹ ileewe giga Kwara State Polytechnic, Ilọrin, ti le akẹkọọ mẹrin danu, wọn ni kawọn mẹfa miiran lọọ lo saa kan nile. Ninu atẹjade kan ti awọn alasẹ ileewe naa fi síta l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, niluu Ilọrin, ni wọn ti ṣọ pe awọn ti le akẹkọọ mẹrin danu patapata, tawọn si tun le awọn mẹfa miiran pada sọdọ obi wọn fun saa kan gbako, fẹsun pe wọn gbe iwe wọle, atawọn iwa miiran to fara pẹ ẹ lasiko ti wọn n ṣe idanwo lọwọ ni saa to kọja. Iwa yii ni wọn lo ta ko ofin ileewe ọhun gẹgẹ bo ṣe wa ninu iwe ilewọ ti ileewe naa fun wọn nigba ti wọn wọle, ti iwe naa si kun fun oniruuru ofin Orukọ ati nọmba igbaniwọle awọn akẹkọọ mẹfa ti wọn ni ki wọn lọọ sinmi nile fun saa kan ni: Alabi Lukman Damilare (ND/19/CEC/FT/199) lati ẹka imọ ẹrọ (Civil Engineering), Abdullateef Abiodun Ismail (ND19/COM/FT/601), lati ẹka imọ kọmputa (Computer Science), Abdullateef Saheed Damola (ND/19/COM/FT/491), imọ kọmputa, Shodiq Ayuba Ayinde, imọ kọmputa (HND/19/EEE/FT/177) ẹka imọ nipa ina mọnamọna (Elect/Elect) Okesanjo Nafiu Kanyinsọla (ND/18/AET/FT/023), imọ nipa eto ọgbin ati imọ ẹrọ nipa ayika (Agricultural and Bio-Environmental Engineering), Yakub Wasilat Ọpẹyẹmi (ND/19/ABE/FT/054), ni ẹka yii kan naa. Awọn akẹkọọ mẹrin ti wọn le danu patapata ni: Salami Ridwan Ọlalekan (ND/17/BAM/PT/410) lati ẹka okoowo (Business Administration), Agbabiaka Temidayọ Fausat (ND/19/PAD/FT/568), ẹka ẹkọ nipa aato ilu (Public Administration), Ndanusa Alimi Shaaba (HND/19/COM/FT/084), ẹka kọmputa (Computer Science) ati Adelodun Yusuf O. (ND/19/BF/FT/061), ẹkọ nipa eto ifowopamọ ati inawo (Banking and Finance). Awọn alasẹ ileewe naa ti waa gba wọn ni imọran pe ki wọn tẹle aṣẹ ileewe, naa ki wọn si takete si inu ọgba wọn.


Awọn mẹta to luuyan pa nitori foonu l’Ọta ti wa lahaamọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn ọkunrin mẹta yii, Felix Sunday, Shomuye Musa ati Oluwatobi Michael, ti wa lẹka to n ri si ipaniyan nipinlẹ Ogun bayii, nitori iku ọkunrin ẹni ọdun mejilelogun kan, Tunji George, ti wọn lu pa nitori wọn lo ji foonu olowo nla ti wọn n pe ni iPhone 6, lotẹẹli ti wọn n pe ni Keke, n’Iyana Iyẹsi, Ọta. Ọjọruu, Wẹsdee, ti i ṣe ogunjọ, oṣu kẹwaa yii, lawọn ọlọpaa Onipaanu, l’Ọta, mu awọn mẹta yii, lẹyin ti aburo oloogbe torukọ tiẹ n jẹ Bọla George, lọọ ṣalaye fun wọn pe awọn eeyan naa fẹsun kan ẹgbọn oun pe o ji foonu olowo nla Iphone 6, wọn si so o mọlẹ pẹlu okun, bẹẹ ni wọn bẹrẹ si i lu u titi to fi ku mọ wọn lọwọ. Awọn ọlọpaa de otẹẹli ọhun, wọn ri awọn to lu Tunji pa, wọn si mu wọn. Nigba ti wọn n ṣalaye bo ṣe ṣẹlẹ fawọn agbofinro, wọn lo da awọn loju gbangba pe oloogbe yii lo ji foonu naa, iyẹn lo jẹ kawọn maa lu u boya yoo jẹwọ, yoo si mu foonu naa silẹ fawọn, awọn ko mọ pe yoo ku sidii lilu naa ni. Wọn tilẹ ti kọkọ sare n gbe e lọ sọsibitu nigba ti wọn fura pe lilu naa ti fẹẹ yiwọ, ṣugbọn wọn ko ti i de ọhun ti Tunji Geoge ti wọn n lu naa fi ku mọ wọn lọwọ. Wọn ti gbe oku oloogbe lọ si mọṣuari Ọta fun ayẹwo, wọn ko awọn mẹta yii lọ sẹka to n ri si ipaniyan, nibi ti wọn yoo gba lọ si kootu lẹyin iwadii lẹkun-un rẹrẹ.


Awọn araalu gboriyin fun ọlọpaa to da ẹgbẹrun lọna igba naira to ri he pada fẹni to ni in l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Gbogbo awọn ti wọn gbọ nipa iwa ootọ ti ọlọpaa kan, Inspẹkitọ Sheu Saliu, ṣafihan rẹ nipinlẹ Ọṣun ni wọn n gboriyin fun un. Agbofinro yii la gbọ pe o da ẹgbẹrun lọna igba naira to ri he pada fun obinrin oniṣowo to ni i. Lati Ṣẹkọna ni wọn ni obinrin oniṣowo epo-pupa ọhun, Bọlarinwa Iyalode, ti gbe ọkada kan to n lọ si Akoda, ko si tete fura pe owo naa ti ja bọ lara rẹ titi ti wọn fi de Akoda. Bo ṣe sọ kalẹ lori ọkada to ri i pe owo ti ja bọ lo figbe ta, to si bẹrẹ si i wa a bii okinni. Bayii ni wọn tun gbera pada si Ṣẹkọna ti wọn ti n bọ, ti wọn si ṣe kongẹ Inapẹkitọ Saliu. Lẹyin ti iyẹn beere ohun ti wọn n wa, ti wọn si sọ pe owo ni, o beere ẹri lati le fidi rẹ mulẹ pe obinrin yii lo ni owo ọhun loootọ, obinrin naa si yege gbogbo ibeere naa. Bayii ni ọlọpaa naa gbe owo ọhun fun Arabinrin Bọlarinwa.


Bayii ni wọn tun gbera pada si Ṣẹkọna ti wọn ti n bọ, ti wọn si ṣe kongẹ Inapẹkitọ Saliu. Lẹyin ti iyẹn beere ohun ti wọn n wa, ti wọn si sọ pe owo ni, o beere ẹri lati le fidi rẹ mulẹ pe obinrin yii lo ni owo ọhun loootọ, obinrin naa si yege gbogbo ibeere naa. Bayii ni ọlọpaa naa gbe owo ọhun fun Arabinrin Bọlarinwa. Iyalẹnu ni igbesẹ naa jẹ fun gbogbo awọn ti wọn wa nibi iṣẹlẹ naa, wọn ni Saliu ko huwa bii awọn ọlọpaa orileede Naijiria kan. Bakan naa ni obinrin yii gboṣuba fun kọmiṣanna ọlọpaa l’Ọṣun fun iwa ọmọluabi to gbin sinu awọn atẹle rẹ, o ni olotitọ eniyan ni Inspẹkitọ Saliu, ati pe Ọlọrun lo o lati ṣaanu oun nitori iṣẹlẹ naa iba doju okoowo oun bolẹ patapata.


Iyalẹnu ni igbesẹ naa jẹ fun gbogbo awọn ti wọn wa nibi iṣẹlẹ naa, wọn ni Saliu ko huwa bii awọn ọlọpaa orileede Naijiria kan. Bakan naa ni obinrin yii gboṣuba fun kọmiṣanna ọlọpaa l’Ọṣun fun iwa ọmọluabi to gbin sinu awọn atẹle rẹ, o ni olotitọ eniyan ni Inspẹkitọ Saliu, ati pe Ọlọrun lo o lati ṣaanu oun nitori iṣẹlẹ naa iba doju okoowo oun bolẹ patapata.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Faith Adebọla, Eko Bi igbẹjọ ṣe n tẹsiwaju ni kootu lori ẹjọ ti gbajugbaja adẹrin-in poṣonu nni, Ọlanrewaju James Omiyinka, tawọn eeyan mọ si Baba Ijẹṣa, ni ariyanjiyan ti n ṣẹlẹ laarin awọn ololufẹ rẹ atawọn ti wọn ko nifeẹ ohun ti ọkunrin naa ṣe. Bawọn alatilẹyin rẹ ṣe n sọ pe oṣere naa yoo bọ ninu wahala naa lawọn kan n wo o pe nje oṣere yii yoo bọ ninu galagala ofin to de e yii. Bẹẹ lawọn mi-in si n sọ pe finni ladiẹ toko eemọ bọ lọrọ oṣere naa yoo ri nigbẹyin. Eyi ko sẹyin awọn ẹrin ti awọn alatako n gbe kalẹ niwaju adajọ ati ọrọ ti awọn ẹlẹrii n sọ. Ọmọbinrin ọmọọdun mẹrinla ti wọn loṣere tiata naa fipa ba laṣepọ ti ṣalaye biṣẹlẹ naa ṣe waye, o ni kọkọrọ mọto ni Baba Ijẹṣa fi gba ibale oun ni gba toun wa lọmọọdun meje, ko too tun fọwọ pa oun lara nigba toun di ọmọọdun mẹrinla yii. Ọrọ yii jẹ yọ l’Ọjọruu ọsẹ yii, ninu fidio kan ti ọkan lara awọn ẹlẹrii olupẹjọ, Abilekọ Ọlabisi Ajayi-Kayọde, ṣafihan rẹ nile-ẹjọ to n gbọ ẹsun akanṣe ati iwa ọdaran abẹle, eyi to wa n’Ikẹja, ipinlẹ Eko, nibi ti wọn gbọ ẹjọ afurasi ọdaran onitiata naa.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Eyi ko sẹyin awọn ẹrin ti awọn alatako n gbe kalẹ niwaju adajọ ati ọrọ ti awọn ẹlẹrii n sọ. Ọmọbinrin ọmọọdun mẹrinla ti wọn loṣere tiata naa fipa ba laṣepọ ti ṣalaye biṣẹlẹ naa ṣe waye, o ni kọkọrọ mọto ni Baba Ijẹṣa fi gba ibale oun ni gba toun wa lọmọọdun meje, ko too tun fọwọ pa oun lara nigba toun di ọmọọdun mẹrinla yii. Ọrọ yii jẹ yọ l’Ọjọruu ọsẹ yii, ninu fidio kan ti ọkan lara awọn ẹlẹrii olupẹjọ, Abilekọ Ọlabisi Ajayi-Kayọde, ṣafihan rẹ nile-ẹjọ to n gbọ ẹsun akanṣe ati iwa ọdaran abẹle, eyi to wa n’Ikẹja, ipinlẹ Eko, nibi ti wọn gbọ ẹjọ afurasi ọdaran onitiata naa. Abilekọ Ajayi-Kayọde ti kọkọ sọ ṣaaju pe ọjafafa loun nidii iṣẹ iwadii ati itọpinpin ẹsun to kan awọn ọmọde, oun si niwee-ẹri ijọba, oun ni ọga agba ileeṣẹ Cece Yara Foundation, ilu oyinbo loun ti kẹkọọ bi wọn ṣe n tuṣu desalẹ ikoko iru awọn ọrọ bii eyi. O ni itọpinpin toun ṣe ni bonkẹlẹ pẹlu ọmọbinrin ti wọn ṣe baṣubaṣu ọhun fihan pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, o lọmọbinrin naa ṣalaye bo ṣe jẹ. Nigba ti agbẹjọro Baba Ijẹṣa, Amofin Babatunde Ọgala, bẹrẹ si i da ibeere bo ẹlẹrii olupẹjọ yii lobinrin naa fa fidio yọ, adajọ si gba a laye lati ṣafihan ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu ọmọbinrin naa.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Abilekọ Ajayi-Kayọde ti kọkọ sọ ṣaaju pe ọjafafa loun nidii iṣẹ iwadii ati itọpinpin ẹsun to kan awọn ọmọde, oun si niwee-ẹri ijọba, oun ni ọga agba ileeṣẹ Cece Yara Foundation, ilu oyinbo loun ti kẹkọọ bi wọn ṣe n tuṣu desalẹ ikoko iru awọn ọrọ bii eyi. O ni itọpinpin toun ṣe ni bonkẹlẹ pẹlu ọmọbinrin ti wọn ṣe baṣubaṣu ọhun fihan pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, o lọmọbinrin naa ṣalaye bo ṣe jẹ. Nigba ti agbẹjọro Baba Ijẹṣa, Amofin Babatunde Ọgala, bẹrẹ si i da ibeere bo ẹlẹrii olupẹjọ yii lobinrin naa fa fidio yọ, adajọ si gba a laye lati ṣafihan ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu ọmọbinrin naa. Ninu fidio ọhun, ọmọbinrin naa ṣalaye pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹrin, ọdun yii, Ijẹṣa wa sile alagbatọ oun, iyẹn Abilekọ Damilọla Adekọya, ti inagijẹ rẹ n jẹ Madam Princess. “Nigba tawọn eeyan ti jade, Baba Ijẹṣa kọkọ ṣe bii ẹni to n gba ipe lori foonu ẹ, bẹẹ lo n lọọ yẹ ilẹkun yara kọọkan wo lati mọ boya awọn eeyan wa nile. Ẹyin naa lo sun mọ mi, o ni ‘Ọmọ to dun ni ẹ o, bebi mi, ṣe o ni bọifurẹndi,’ mo dahun pe rara, mi o ni, lo ba fesi pe ‘nigba to o ti ni boifurẹndi yẹn, ti o dẹ tun ti waa dagba daadaa bayii, o ti di temi niyẹn o, emi ni bọifurẹndi ẹ.’ O (Baba Ijẹṣa) tun sọ pe ‘Ṣe o mọ pe mo maa n kọ ẹ ni ọpọ nnkan nigba to o ṣi kere,’ mo bi i pe ‘bii kinni yẹn o,’ tori mo fẹ ko sọrọ ki n le fi foonu mi ka ohun rẹ silẹ, foonu mi wa labẹ pilo keekeekee to wa lori aga ta a fi jokoo, mo ro pe o maa ṣalaye ohun to ṣe fun mi lọdun meje sẹyin ni, ṣugbọn ko sọ ọ, emi naa o si ri ohun rẹ ka silẹ bi mo ṣe fẹ.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Ninu fidio ọhun, ọmọbinrin naa ṣalaye pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹrin, ọdun yii, Ijẹṣa wa sile alagbatọ oun, iyẹn Abilekọ Damilọla Adekọya, ti inagijẹ rẹ n jẹ Madam Princess. “Nigba tawọn eeyan ti jade, Baba Ijẹṣa kọkọ ṣe bii ẹni to n gba ipe lori foonu ẹ, bẹẹ lo n lọọ yẹ ilẹkun yara kọọkan wo lati mọ boya awọn eeyan wa nile. Ẹyin naa lo sun mọ mi, o ni ‘Ọmọ to dun ni ẹ o, bebi mi, ṣe o ni bọifurẹndi,’ mo dahun pe rara, mi o ni, lo ba fesi pe ‘nigba to o ti ni boifurẹndi yẹn, ti o dẹ tun ti waa dagba daadaa bayii, o ti di temi niyẹn o, emi ni bọifurẹndi ẹ.’ O (Baba Ijẹṣa) tun sọ pe ‘Ṣe o mọ pe mo maa n kọ ẹ ni ọpọ nnkan nigba to o ṣi kere,’ mo bi i pe ‘bii kinni yẹn o,’ tori mo fẹ ko sọrọ ki n le fi foonu mi ka ohun rẹ silẹ, foonu mi wa labẹ pilo keekeekee to wa lori aga ta a fi jokoo, mo ro pe o maa ṣalaye ohun to ṣe fun mi lọdun meje sẹyin ni, ṣugbọn ko sọ ọ, emi naa o si ri ohun rẹ ka silẹ bi mo ṣe fẹ. O ni ‘ṣe o ti gbagbe bemi pẹlu ẹ ṣe maa n ṣere ni, ti mo maa n kọ ẹ lawọn nnkan tori pe o ṣi kere, emi ati ẹ ti ni adehun o.’ Lẹyin igba naa lo ni ki n waa jokoo le oun ni itan, ṣugbọn mo ni rara, lo ba ni ‘ṣ’ẹru waa n ba ẹ ni, o o ṣaa bẹru nigba to o ṣi kere, nisinyii ti o ti dagba daadaa yii lẹru wa n ba ẹ,’ lo ba ni ki n lọọ ba oun bu omi wa, nigba ti mọ lọ si kiṣinni, o tẹle mi lọ, asiko yii ni mama mi, awọn ọkunrin mi-in ati awọn oṣiṣẹ to so kamẹra aṣofofo CCTV, wọle.” Abilekọ Ajayi-Kayọde tun ṣafihan ibi ti ọmọbinrin naa ti sọrọ nipa ẹsun ti wọn fi kan Baba Ijẹṣa nigba to ṣi wa lọmọ ọdun meje, o lọmọbinrin naa sọ pe lọjọ akọkọ, Baba Ijẹṣa waa ki Madam Princess ti ara ẹ ko ya nigba yẹn, o loun n wo tẹlifiṣan lọwọ ni palọ awọn, oun jokoo si ilẹẹlẹ, Baba Ijẹṣa jokoo sori aga timutimu, lo ba pe oun pe koun waa jokoo le oun lẹsẹ, oun si ṣe bẹẹ, o ni koun bọ pata oun, lo ba yọ nnkan ọmọkunrin ẹ jade, o ni koun maa fi idi rin in mọlẹ daadaa. Ọmọbinrin naa ni nigba to ya, oun ri i pe nnkan kan n tutu mọ oun labẹ, afurasi ọdaran naa si fi ankaṣifu rẹ nu un kuro, o ni koun naa lọọ tun ara ṣe, oun si lọọ fi towẹẹli nu kinni naa kuro lara oun ni baluwẹ. Lọjọ keji, Baba Ijẹṣa tun wa, o ba alagbatọ mi ra eso wa, ni wọn ba ni ki n tẹle e lọọ ko awọn eso naa wa ninu mọto to gbe wa, ori ijooko ẹyin ọkọ lo ko wọn si, oun si ti wọle siwaju ọkọ, o ṣilẹkun ẹyin fun mi, bi mo ṣe bẹrẹ lati maa ko awọn eso naa, niṣe lo ki kọkọrọ mọto ọwọ ẹ bọ mi loju ara, o bẹrẹ si i fi kọkọrọ naa re mi lara, lo ba tun fẹẹ kiisi mi, Ko sẹnikan nibẹ ju awa meji naa lọ.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

O ni ‘ṣe o ti gbagbe bemi pẹlu ẹ ṣe maa n ṣere ni, ti mo maa n kọ ẹ lawọn nnkan tori pe o ṣi kere, emi ati ẹ ti ni adehun o.’ Lẹyin igba naa lo ni ki n waa jokoo le oun ni itan, ṣugbọn mo ni rara, lo ba ni ‘ṣ’ẹru waa n ba ẹ ni, o o ṣaa bẹru nigba to o ṣi kere, nisinyii ti o ti dagba daadaa yii lẹru wa n ba ẹ,’ lo ba ni ki n lọọ ba oun bu omi wa, nigba ti mọ lọ si kiṣinni, o tẹle mi lọ, asiko yii ni mama mi, awọn ọkunrin mi-in ati awọn oṣiṣẹ to so kamẹra aṣofofo CCTV, wọle.” Abilekọ Ajayi-Kayọde tun ṣafihan ibi ti ọmọbinrin naa ti sọrọ nipa ẹsun ti wọn fi kan Baba Ijẹṣa nigba to ṣi wa lọmọ ọdun meje, o lọmọbinrin naa sọ pe lọjọ akọkọ, Baba Ijẹṣa waa ki Madam Princess ti ara ẹ ko ya nigba yẹn, o loun n wo tẹlifiṣan lọwọ ni palọ awọn, oun jokoo si ilẹẹlẹ, Baba Ijẹṣa jokoo sori aga timutimu, lo ba pe oun pe koun waa jokoo le oun lẹsẹ, oun si ṣe bẹẹ, o ni koun bọ pata oun, lo ba yọ nnkan ọmọkunrin ẹ jade, o ni koun maa fi idi rin in mọlẹ daadaa. Ọmọbinrin naa ni nigba to ya, oun ri i pe nnkan kan n tutu mọ oun labẹ, afurasi ọdaran naa si fi ankaṣifu rẹ nu un kuro, o ni koun naa lọọ tun ara ṣe, oun si lọọ fi towẹẹli nu kinni naa kuro lara oun ni baluwẹ. Lọjọ keji, Baba Ijẹṣa tun wa, o ba alagbatọ mi ra eso wa, ni wọn ba ni ki n tẹle e lọọ ko awọn eso naa wa ninu mọto to gbe wa, ori ijooko ẹyin ọkọ lo ko wọn si, oun si ti wọle siwaju ọkọ, o ṣilẹkun ẹyin fun mi, bi mo ṣe bẹrẹ lati maa ko awọn eso naa, niṣe lo ki kọkọrọ mọto ọwọ ẹ bọ mi loju ara, o bẹrẹ si i fi kọkọrọ naa re mi lara, lo ba tun fẹẹ kiisi mi, Ko sẹnikan nibẹ ju awa meji naa lọ. Mi o si tun foju mi kan an latigba naa ju eyi to ṣe lẹyin ọdun meje yii.” Nigba ti wọn bi Abilekọ Ajayi-Kayọde pe bawo lo ṣe mọ pe ootọ lọrọ tọmọbinrin naa sọ, o ni awọn ibeere toun bi i ko lọju-pọ, ibeere taarata ni wọn. O tun loun ko awọn bebi tọkọ-taya meji fọmọ naa ko le fi ṣapejuwe bi iṣẹlẹ naa ṣe waye gan-an, ọmọbinrin naa si gbe bebi naa lori ẹsẹ ekeji ẹ, lati fi ṣapejuwe. Ṣa, adajọ ile-ẹjọ akanṣe naa, Abilekọ Oluwatoyin Taiwo, ti sun igbẹjọ to ku siwaju.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Mi o si tun foju mi kan an latigba naa ju eyi to ṣe lẹyin ọdun meje yii.” Nigba ti wọn bi Abilekọ Ajayi-Kayọde pe bawo lo ṣe mọ pe ootọ lọrọ tọmọbinrin naa sọ, o ni awọn ibeere toun bi i ko lọju-pọ, ibeere taarata ni wọn. O tun loun ko awọn bebi tọkọ-taya meji fọmọ naa ko le fi ṣapejuwe bi iṣẹlẹ naa ṣe waye gan-an, ọmọbinrin naa si gbe bebi naa lori ẹsẹ ekeji ẹ, lati fi ṣapejuwe. Ṣa, adajọ ile-ẹjọ akanṣe naa, Abilekọ Oluwatoyin Taiwo, ti sun igbẹjọ to ku siwaju. Madam Princess ati ọrẹ rẹ, Iyabọ Ojo, toun naa jẹ irawọ oṣere, wa ni kootu naa lati wo bi igbẹjọ ṣe n lọ, bẹẹ ni Baba Ijẹṣa atawọn mọlẹbi rẹ wa nibẹ pẹlu.


Ariyanjiyan bẹ silẹ lori ọrọ Baba Ijẹṣa

Madam Princess ati ọrẹ rẹ, Iyabọ Ojo, toun naa jẹ irawọ oṣere, wa ni kootu naa lati wo bi igbẹjọ ṣe n lọ, bẹẹ ni Baba Ijẹṣa atawọn mọlẹbi rẹ wa nibẹ pẹlu.


Awọn Fulani ti kọyin si ofin ‘ma-fẹran-jẹko’, wọn ti tun n da maaluu kiri igboro l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Pupọ awọn eeyan ipinlẹ Ondo ni wọn fẹrẹ gba ilu, ki wọn maa jo kaakiri, nigba ti wọn gbọ pe Gomina Rotimi Akeredolu buwọ lu ofin to ta ko kiko ẹran jẹ nita gbangba lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹsan-an, ọdun ta a wa yii. Gbogbo awọn ti wọn gbọ nipa iroyin ọhun nigba naa ni wọn n kan saara si Arakunrin lai fi ti ẹgbẹ oṣelu ti wọn wa ṣe, ti wọn loun gan-an lawọn ri gẹgẹ bii onigboya ati olugbala to ṣetan lati gba awọn eeyan silẹ ninu ajaga awọn Fulani darandaran to n ṣe wọn bii ọsẹ tii ṣoju. Awọn ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo naa ko si fọrọ ọhun falẹ rara pẹlu bi wọn ṣe fi pampẹ ofin gbe awọn Fulani darandaran kan pẹlu ọpọlọpọ maaluu ti wọn n da lori ẹsun titapa si ofin ikẹran-jẹko tijọba sẹsẹ buwọ lu. Ohun ti alakooso wọn, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, si n tẹnu mọ ni kete tọwọ ba ti tẹ awọn arufin ọhun ni pe ko sọna ti wọn yoo gbe e gba ti wọn ko ni i foju bale-ẹjọ lati lọọ gba ijiya to tọ fun bi wọn ṣe ṣaigbọran sofin ijọba. Ohun to n ṣe awọn eeyan ipinlẹ Ondo ni kayeefi lọwọlọwọ ni bi ijọba atawọn agbofinro ṣe kọ lati tẹsiwaju ninu ifẹsẹmulẹ aba tuntun ti wọn ṣẹṣẹ sọ dofin ọhun laarin oṣu kan pere ti wọn ni awọn ti bẹrẹ rẹ. Awọn bororo darandaran tun ti bẹrẹ isẹ ẹran dida wọn laarin gbungbun ilu lakọtun lai si ibẹru pe boya ẹnikẹni le waa mu awọn.


Ohun ti alakooso wọn, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, si n tẹnu mọ ni kete tọwọ ba ti tẹ awọn arufin ọhun ni pe ko sọna ti wọn yoo gbe e gba ti wọn ko ni i foju bale-ẹjọ lati lọọ gba ijiya to tọ fun bi wọn ṣe ṣaigbọran sofin ijọba. Ohun to n ṣe awọn eeyan ipinlẹ Ondo ni kayeefi lọwọlọwọ ni bi ijọba atawọn agbofinro ṣe kọ lati tẹsiwaju ninu ifẹsẹmulẹ aba tuntun ti wọn ṣẹṣẹ sọ dofin ọhun laarin oṣu kan pere ti wọn ni awọn ti bẹrẹ rẹ. Awọn bororo darandaran tun ti bẹrẹ isẹ ẹran dida wọn laarin gbungbun ilu lakọtun lai si ibẹru pe boya ẹnikẹni le waa mu awọn. Ninu iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ lati agbegbe Akoko to jẹ ẹkun Ariwa ipinlẹ Ondo, eniyan mẹta ni wọn lori ko yọ lọwọ iku airotẹlẹ loju ọna Afin si Oke-Agbe Akoko lọsẹ to kọja pẹlu bawọn maaluu kan ṣe deedee jana mọ ọkada wọn lẹnu lojiji laarin igboro ilu Afin. Bo tilẹ jẹ pe ko sẹni to ku ninu awọn mẹtẹẹta to wa lori ọkada naa, sibẹ, gbogbo wọn ni wọn fara pa yannayanna, ọpọlọpọ ọjọ ni wọn si fi wa nile-iwosan ki wọn too bẹrẹ si i gbadun diẹdiẹ. Kiakia lawọn Fulani to n da awọn maaluu naa ti ba ẹsẹ wọn sọrọ, ti wọn si sa lọ tefetefe kawọn ẹṣọ Amọtẹkun ti wọn ranṣẹ pe too de sibi iṣẹlẹ ọhun, oku maaluu kan ti wọn kọ lu pẹlu ọkada to ti run womuwomu nikan ni wọn ri gbe lọ si ọfiisi wọn.


Ninu iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ lati agbegbe Akoko to jẹ ẹkun Ariwa ipinlẹ Ondo, eniyan mẹta ni wọn lori ko yọ lọwọ iku airotẹlẹ loju ọna Afin si Oke-Agbe Akoko lọsẹ to kọja pẹlu bawọn maaluu kan ṣe deedee jana mọ ọkada wọn lẹnu lojiji laarin igboro ilu Afin. Bo tilẹ jẹ pe ko sẹni to ku ninu awọn mẹtẹẹta to wa lori ọkada naa, sibẹ, gbogbo wọn ni wọn fara pa yannayanna, ọpọlọpọ ọjọ ni wọn si fi wa nile-iwosan ki wọn too bẹrẹ si i gbadun diẹdiẹ. Kiakia lawọn Fulani to n da awọn maaluu naa ti ba ẹsẹ wọn sọrọ, ti wọn si sa lọ tefetefe kawọn ẹṣọ Amọtẹkun ti wọn ranṣẹ pe too de sibi iṣẹlẹ ọhun, oku maaluu kan ti wọn kọ lu pẹlu ọkada to ti run womuwomu nikan ni wọn ri gbe lọ si ọfiisi wọn. Ọsẹ yii kan naa lawọn eeyan ilu Ọgbẹṣẹ, nijọba ibilẹ Ariwa Akurẹ, lẹkun Aarin Gbungbun ipinlẹ Ondo, ko ara wọn jọ siwaju aafin Ọlọgbẹsẹ lati fẹhonu han ta ko bawọn darandaran ṣe kọ lati jawọ ninu fífi maaluu ti wọn n sin ba ire oko wọn jẹ. Awọn olufẹhonu han ọhun ni ko si iṣẹ mi-in tawọn tun n ṣe lagbegbe naa to ju iṣẹ agbẹ lọ, ṣugbọn to jẹ pe bo ti wu kawọn ṣiṣẹ karakara to, awọn Fulani ki i jẹ kawọn rohunkohun mu wale gẹgẹ bii ire oko. Wọn ni ṣe lawọn darandaran agbegbe naa n ṣe bo ṣe wu wọn, ti ofin ikẹran-jẹko tijọba Akeredolu buwọ lu ko si di wọn lọwọ lati ko maaluu wọn lọ sibikibi to ba wu wọn.


Ọsẹ yii kan naa lawọn eeyan ilu Ọgbẹṣẹ, nijọba ibilẹ Ariwa Akurẹ, lẹkun Aarin Gbungbun ipinlẹ Ondo, ko ara wọn jọ siwaju aafin Ọlọgbẹsẹ lati fẹhonu han ta ko bawọn darandaran ṣe kọ lati jawọ ninu fífi maaluu ti wọn n sin ba ire oko wọn jẹ. Awọn olufẹhonu han ọhun ni ko si iṣẹ mi-in tawọn tun n ṣe lagbegbe naa to ju iṣẹ agbẹ lọ, ṣugbọn to jẹ pe bo ti wu kawọn ṣiṣẹ karakara to, awọn Fulani ki i jẹ kawọn rohunkohun mu wale gẹgẹ bii ire oko. Wọn ni ṣe lawọn darandaran agbegbe naa n ṣe bo ṣe wu wọn, ti ofin ikẹran-jẹko tijọba Akeredolu buwọ lu ko si di wọn lọwọ lati ko maaluu wọn lọ sibikibi to ba wu wọn. Ohun tawọn araalu si fẹnu ko le lori ni pe o ṣee ṣe kawọn ma duro de iranlọwọ lati ọdọ ijọba mọ, wọn ni awọn ti ṣetan ati maa daabo bo, tabi gbeja ara awọn, tijọba ba fi kuna ati gbe igbesẹ to yẹ lasiko. Bakan naa lọmọ ṣori niluu Akurẹ to jẹ olu ilu ipinlẹ Ondo, igba to ba wu awọn Fulani wọnyi ni wọn n ko ẹran wọn jade, ibi to ba si wu wọn ni wọn n ko o lọ pẹlu lai si ẹni ti yoo di wọn lọwọ. Ẹnikan to ba wa sọrọ niluu Ondo ti i ṣe ibujokoo ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ondo, ṣugbọn to ni ka forukọ bo oun laṣiiri ni awọn darandaran wọnyi ki i jẹ kawọn o sinmi lawọn agbegbe bii, Ayeyẹmi, Ebenezery, Cele, Oke-Bọla ati Abayọmi.


Ohun tawọn araalu si fẹnu ko le lori ni pe o ṣee ṣe kawọn ma duro de iranlọwọ lati ọdọ ijọba mọ, wọn ni awọn ti ṣetan ati maa daabo bo, tabi gbeja ara awọn, tijọba ba fi kuna ati gbe igbesẹ to yẹ lasiko. Bakan naa lọmọ ṣori niluu Akurẹ to jẹ olu ilu ipinlẹ Ondo, igba to ba wu awọn Fulani wọnyi ni wọn n ko ẹran wọn jade, ibi to ba si wu wọn ni wọn n ko o lọ pẹlu lai si ẹni ti yoo di wọn lọwọ. Ẹnikan to ba wa sọrọ niluu Ondo ti i ṣe ibujokoo ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ondo, ṣugbọn to ni ka forukọ bo oun laṣiiri ni awọn darandaran wọnyi ki i jẹ kawọn o sinmi lawọn agbegbe bii, Ayeyẹmi, Ebenezery, Cele, Oke-Bọla ati Abayọmi. O ni igba gbogbo ni wọn n daran kaakiri gbogbo agbegbe naa laibikita boya ofin de awọn tabi bẹẹ kọ. Yatọ si ọrọ riru ofin ikẹran-jẹko ita gbangba eyi to ti di baraku lagbegbe Ayeyẹmi, awọn Fulani ọhun lo ni wọn tun kọ lati tẹle ofin to de awọn ọmọde wọn lati maa nikan daran jẹ. Ọpọlọpọ awọn Fulani to n daran lawọn agbegbe wọnyi lo ni wọn ki i ju bii ọmọ ọdun mẹwaa si mejila pere lọ.


O ni igba gbogbo ni wọn n daran kaakiri gbogbo agbegbe naa laibikita boya ofin de awọn tabi bẹẹ kọ. Yatọ si ọrọ riru ofin ikẹran-jẹko ita gbangba eyi to ti di baraku lagbegbe Ayeyẹmi, awọn Fulani ọhun lo ni wọn tun kọ lati tẹle ofin to de awọn ọmọde wọn lati maa nikan daran jẹ. Ọpọlọpọ awọn Fulani to n daran lawọn agbegbe wọnyi lo ni wọn ki i ju bii ọmọ ọdun mẹwaa si mejila pere lọ. A gbiyanju lati ba Oloye Adetunji Adelẹyẹ to jẹ alakooso ẹsọ Amọtẹkun l’Ondo sọrọ lati fidi awọn iṣẹlẹ wọnyi mulẹ, ṣugbọn a ko ri esi atẹjiṣẹ ta a fi ṣọwọ si i titi di asiko ta a fi n ko iroyin yii jọ lọwọ.


A gbiyanju lati ba Oloye Adetunji Adelẹyẹ to jẹ alakooso ẹsọ Amọtẹkun l’Ondo sọrọ lati fidi awọn iṣẹlẹ wọnyi mulẹ, ṣugbọn a ko ri esi atẹjiṣẹ ta a fi ṣọwọ si i titi di asiko ta a fi n ko iroyin yii jọ lọwọ.


Nitori akọlu awọn janduku to waye, ijọba wọgi le irinajo reluwee Abuja si Kaduna

Faith Adebọla Latari akọlu tawọn janduku agbebọn ṣe si ọkọ reluwee to n lọ lati Abuja si ilu Kaduna, ti wọn si ba reluwee naa jẹ, ti wọn si ba awọn oju-irin to n tọ jẹ pẹlu, ileeṣẹ reluwee ilẹ wa, Nigerian Railway Corporation (NRC) ti so irinajo reluwee loju ọna naa rọ na, wọn si ti wọgi le itolẹsẹẹsẹ irinajo reluwee ibẹ. Ninu atẹjade kan ti ileeṣẹ naa fi lede lori ikanni ayelujara wọn, Ọga agba NRC, Ọgbẹni Fidet Okhiria, fidi ẹ mulẹ pe loootọ lawọn agbebọn ṣakọlu si reluwee ọhun, wọn ba iwaju ati awọn ibi kan nibi agbari reluwee naa jẹ, wọn si fi bọmbu ba awọn oju irin jẹ. O ni iṣẹlẹ yii waye lalẹ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Bakan naa ni Ọgbẹni Paschal Nnorli to jẹ maneja ibudokọ reluwee Abuja si Kaduna fidi ẹ mulẹ pe nnkan kan to dun bii bọmbu lo ṣokunfa akọlu naa. O sọ fakọroyin iweeroyin Punch pe “bẹẹ ni o, wọn ṣakọlu si wa, a o ti i mọ pato nnkan to fa a, ṣugbọn iwadii ti bẹrẹ. Lasiko yii, a ti wọgi le gbogbo igbokegbodo wa lagbegbe yii.


Bakan naa ni Ọgbẹni Paschal Nnorli to jẹ maneja ibudokọ reluwee Abuja si Kaduna fidi ẹ mulẹ pe nnkan kan to dun bii bọmbu lo ṣokunfa akọlu naa. O sọ fakọroyin iweeroyin Punch pe “bẹẹ ni o, wọn ṣakọlu si wa, a o ti i mọ pato nnkan to fa a, ṣugbọn iwadii ti bẹrẹ. Lasiko yii, a ti wọgi le gbogbo igbokegbodo wa lagbegbe yii. Ọgbẹni Lanre Ayọọla to loun wa ninu reluwee yii nigba tiṣẹlẹ naa waye sọ lori ikanni fesibuuku rẹ pe agbegbe Dutse si teṣan Rijana, niṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ. O loun dupẹ pe Ọlọrun ko awọn yọ, tori niṣe lawọn janduku naa kọkọ ri awọn nnkan abugbamu mọ ọna oju irin ti ọkọ naa n tọ bọ, ẹyin eyi ni wọn bẹrẹ si i rọjo ibọn si ọkọ naa. O ni iṣẹ iyanu ni bawọn ṣe mori bọ.


Ọgbẹni Lanre Ayọọla to loun wa ninu reluwee yii nigba tiṣẹlẹ naa waye sọ lori ikanni fesibuuku rẹ pe agbegbe Dutse si teṣan Rijana, niṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ. O loun dupẹ pe Ọlọrun ko awọn yọ, tori niṣe lawọn janduku naa kọkọ ri awọn nnkan abugbamu mọ ọna oju irin ti ọkọ naa n tọ bọ, ẹyin eyi ni wọn bẹrẹ si i rọjo ibọn si ọkọ naa. O ni iṣẹ iyanu ni bawọn ṣe mori bọ.


Ile-ẹjọ ni ki wọn yegi fun ọrẹ mẹta lori ẹsun ipaniyan l’Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Adajọ ile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Ekiti, Onidaajọ Abiọdun Adesọdun, ti paṣẹ pe ki wọn so awọn ọre mẹta kan rọ titi ti ẹmi yoo fi bọ lara wọn. Awọn mẹta naa ti wọn jẹ ọrẹ kori-ko-sun ni; Oluwọle Edward, ẹni ọdun mọkandinlaaadọta, Kọlawọle Ojo, ẹni ọdun mọkanlelogoji, ati Kọlawọle Tọpẹ, ẹni ogun ọdun. Adesọdun sọ pe ẹni kọọkan awọn ọdaran naa jẹbi ẹsun ipaniyan, ole jija ati idigunjale ti ile-ẹjọ naa fi kan wọn. Ninu ẹsun kin-in-ni, ọdaran kọọkan yoo lọ si ẹwọn ọdun marun-un, bakan naa, ninu ẹsun keji, ikẹrin, ikarun ati ikẹfa, kootu ni ki wọn so ọdaran kọọkan rọ titi ti ẹmi yoo fi bọ lẹnu wọn pẹlu adura pe ki Ọlọrun foriji wọn. Awọn eeyan naa nile-ẹjọ fi ẹsun igbimọ-pọ lati digunjale ati ipaniyan kan gege bi Agbefọba, Ọgbẹni Julius Ajibare, ṣe sọ, ati gẹgẹ bii imọran to wa lati ileeṣẹ to n gba kootu nimọran. Ọjọ kejila, oṣu kẹrin, ọdun 2017 ni wọn ṣẹ ẹṣẹ yii.


Ninu ẹsun kin-in-ni, ọdaran kọọkan yoo lọ si ẹwọn ọdun marun-un, bakan naa, ninu ẹsun keji, ikẹrin, ikarun ati ikẹfa, kootu ni ki wọn so ọdaran kọọkan rọ titi ti ẹmi yoo fi bọ lẹnu wọn pẹlu adura pe ki Ọlọrun foriji wọn. Awọn eeyan naa nile-ẹjọ fi ẹsun igbimọ-pọ lati digunjale ati ipaniyan kan gege bi Agbefọba, Ọgbẹni Julius Ajibare, ṣe sọ, ati gẹgẹ bii imọran to wa lati ileeṣẹ to n gba kootu nimọran. Ọjọ kejila, oṣu kẹrin, ọdun 2017 ni wọn ṣẹ ẹṣẹ yii. Agbefọba yii sọ pe awọn ọdaran wọnyi gbe ibọn, wọn si da Ọgbẹni Wasiu Ayinde lọna loju ọna to lọ lati ilu Erinmọpe si Ayedun Ekiti, ti wọn si gba ọpọlọpọ miliọnu lọwọ rẹ. Bakan naa ni awọn mẹta yii tun lọ si oju opopona to lọ lati Ido-Ekiti si Ọtun Ekiti, to tun jade si Ilọfa, nipinlẹ Kwara, nibi ti wọn ti fi ibọn gba owo lọwọ Alhaji Fatai Arowolo. Ọkan ninu awọn ti awọn janduku yii kọ lu jẹrii nile-ẹjọ pe awọn ọdaran yii gba ẹrọ ilewọ oun lẹyin ti wọn gba gbogbo owo oun tan.


Agbefọba yii sọ pe awọn ọdaran wọnyi gbe ibọn, wọn si da Ọgbẹni Wasiu Ayinde lọna loju ọna to lọ lati ilu Erinmọpe si Ayedun Ekiti, ti wọn si gba ọpọlọpọ miliọnu lọwọ rẹ. Bakan naa ni awọn mẹta yii tun lọ si oju opopona to lọ lati Ido-Ekiti si Ọtun Ekiti, to tun jade si Ilọfa, nipinlẹ Kwara, nibi ti wọn ti fi ibọn gba owo lọwọ Alhaji Fatai Arowolo. Ọkan ninu awọn ti awọn janduku yii kọ lu jẹrii nile-ẹjọ pe awọn ọdaran yii gba ẹrọ ilewọ oun lẹyin ti wọn gba gbogbo owo oun tan. O ṣalaye pe eyi lo fa a ti oun ṣe fi ọrọ naa to ọlọpaa leti, ti wọn si bẹrẹ itọpinpin lati fi panpẹ ofin mu wọn. Lati fi idi ẹjọ rẹ mulẹ, agbefọba yii pe ẹlẹrii marun-un, bakan naa lo tun ko iwe ti wọn fi gba ọrọ silẹ lẹnu awọn ọdaran naa ni agọ ọlọpaa silẹ. Bẹẹ lo mu iwe ẹsun ti wọn kọ si kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ekiti lati fi ẹsun naa to o leti.


O ṣalaye pe eyi lo fa a ti oun ṣe fi ọrọ naa to ọlọpaa leti, ti wọn si bẹrẹ itọpinpin lati fi panpẹ ofin mu wọn. Lati fi idi ẹjọ rẹ mulẹ, agbefọba yii pe ẹlẹrii marun-un, bakan naa lo tun ko iwe ti wọn fi gba ọrọ silẹ lẹnu awọn ọdaran naa ni agọ ọlọpaa silẹ. Bẹẹ lo mu iwe ẹsun ti wọn kọ si kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ekiti lati fi ẹsun naa to o leti.


Nitori owo ina ijọba to gbẹnu soke, awọn araalu fẹhonu han ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Latari bi ileeṣẹ to n pin ina ka (Ibadan Electricity), ṣe fowo kun owo ina oṣu kẹwaa, nipinlẹ Kwara, awọn onibaara niluu Ilọrin, fẹhonu han, wọn ni owo naa ti fẹẹ ju agbara awọn lọ. Niṣe ni awọn onibaara ọhun ya bo agbegbe Muritala, niluu Ilọrin, ti wọn si n pe fun ki wọn din owo naa ku tori pe ina ti wọn n mu wa ko yatọ si tatẹyinwa, ki waa lo mu ki owo gbẹnu soke si i. Awọn onibaara ọhun sọ pe iye ti wọn n san lowo ina losoosu ni naiara mejidinlaaadọta ati kọbọ mọkandinlogoji (N58.39k), ṣugbọn ni osu kẹwaa yii, o ti fo fẹrẹ si ọgọta naira ati naira mọkandinlogoji (60.39k), ti ina ọhun si fi bẹẹ duro ire. Iwadii fi han pe ni awọn ipinlẹ bii Ọsun, Ọyọ, Ogun, Ekiti ati bẹẹ bẹẹ lọ, ni ileesẹ apinaka IBEDC ti fi kun idiyele owo wọn. Ọkan lara awọn onibaara to ba awọn oniroyin sọrọ lorukọ awọn ẹlẹgbẹ wọn, Arabinrin Aisat Bello, bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa pẹlu bi ileeṣẹ naa ṣe sadeede fi owo kun un lai fi to awọn onibaara leti tẹlẹ. Bello tẹsiwaju pe ileeṣẹ ọhun ko wo ipo ti eto ọrọ aje de duro bayii, wọn kan ṣa a fowo kun ina ni tiwọn ni. O wa pe fun iwadii to nipọn lori bi wọn ṣe fowo kun un lai sọ fun awọn onibara.


Awọn agbebọn ji gbajumọ oniṣowo kan gbe ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, oṣẹ yii, ni awọn ajinigbe ji gbajumọ oniṣowo kan, Alaaji Jamiu Olawale, gbe lọ ni agbegbe Igbo Aran, Aboto Ọja, nijọba ibilẹ Asa, nipinlẹ Kwara, awọn ọlọpaa ati fijilante ni awọn ti n dọdẹ awọn ajinigbe ọhun lati doola ẹmi Ọlawale. ALAROYE gbọ pe Ọlawale lọ sinu oko rẹ pẹlu ọmọ rẹ ẹni ọdun mẹjọ, ṣugbọn nigba ti wọn n dari bọ ni awọn ajinigbe da wọn lọna, ti wọn si ji oniṣowo naa lọ. Gbajumọ oniṣowo epo rọbi ni wọn pe arakunrin ọhun, to si ni ileepo meji, ọkan wa ni Amọyọ, ti ikeji si wa ni Olulade, niluu Ilọrin. Ni kete ti wọn ji ọkunrin naa gbe tan ni wọn gbe e sinu ọkọ wọn, ti wọn si wa a lọ si opopona Ira-Ọffa, nipinlẹ Kwara. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin wa, o ni ileeṣẹ ọlọpaa ati ẹsọ alaabo fijilante ti ya bo inu igbo lati doola ẹmi gbajumọ oniṣowo ọhun.


Awọn janduku la yin taju-taju si, ki i ṣe awọn to n ṣewọde EndSARS-Kọmiṣanna ọlọpaa Eko

Jọkẹ Amọri Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti ṣalaye pe ki i ṣe awọn ti wọn n ṣewọde iranti ọdun kan iṣẹlẹ EndSARS lawọn agbofinro yin taju-taju ti wọn n pe ni (teargas) mọ, bi ko ṣe awọn janduku. O ni awọn to n ṣewọde ti fi ibẹ silẹ ki awọn ọlọpaa too yin taju-taju naa. Odumosu sọrọ yii nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ ni Too-geeti Lekki ti iwọde ti waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni iranti wahala to ṣẹlẹ lọdun to kọja, leyii ti ọpọ awọn ọdọ kan ti ku, ti ọpọ si fara pa lasiko ti awọn ṣọja yinbọ lu wọn. O ni ohun to jẹ ki awọn yin tajutaaju sawọn eeyan naa ni pe awọn to n ṣewọde yii ti sọ pe aago mẹjọ si mẹwaa aarọ lawọn yoo fi ṣe e. Adehun ti wọn si ṣe pẹlu awọn ni pe ninu mọto lawọn maa wa tawọn ti maa to lọwọọwọ lati ṣe iranti naa, bẹẹ gẹlẹ ni wọn si ṣe. Odumosu ni bẹẹ ni wọn sọ fun awọn pe ẹnikẹni tawọn ba ri to n lọ tabi to n bọ ni agbegbe naa lẹyin aago mẹwaa aarọ ki i ṣe ara awọn, idi niyi tawọn si fi yin tajutaju si awọn ti awọn ri nibẹ. O ni janduku ni awọn eeyan naa, niṣe ni wọn waa jale, ti wọn si fẹẹ da wahala silẹ.


O ni ohun to jẹ ki awọn yin tajutaaju sawọn eeyan naa ni pe awọn to n ṣewọde yii ti sọ pe aago mẹjọ si mẹwaa aarọ lawọn yoo fi ṣe e. Adehun ti wọn si ṣe pẹlu awọn ni pe ninu mọto lawọn maa wa tawọn ti maa to lọwọọwọ lati ṣe iranti naa, bẹẹ gẹlẹ ni wọn si ṣe. Odumosu ni bẹẹ ni wọn sọ fun awọn pe ẹnikẹni tawọn ba ri to n lọ tabi to n bọ ni agbegbe naa lẹyin aago mẹwaa aarọ ki i ṣe ara awọn, idi niyi tawọn si fi yin tajutaju si awọn ti awọn ri nibẹ. O ni janduku ni awọn eeyan naa, niṣe ni wọn waa jale, ti wọn si fẹẹ da wahala silẹ. ‘Nigba ta a mu wọn, oriṣiiriṣii nnkan ija oloro la ba lara wọn bii ọbẹ, ada. Idi ta a fi le wọn niyi, ki wọn ma baa da wahala silẹ, a ko si fẹ ki wọn di awọn araalu lọwọ lati maa ba iṣẹ wọn lọ.’ Bẹẹ ni Ọga ọlọpaa Eko naa sọ.


‘Nigba ta a mu wọn, oriṣiiriṣii nnkan ija oloro la ba lara wọn bii ọbẹ, ada. Idi ta a fi le wọn niyi, ki wọn ma baa da wahala silẹ, a ko si fẹ ki wọn di awọn araalu lọwọ lati maa ba iṣẹ wọn lọ.’ Bẹẹ ni Ọga ọlọpaa Eko naa sọ.


Ẹgbẹ Afẹnifere ṣabẹwo si Tinubu

Jọkẹ Amọri Ẹgbẹ Afẹnifẹre, leyii ti olori wọn, Oloye Ayọ Adesanya, ṣiwaju, ti ṣabẹwo ṣe ara ya si Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu ni ile rẹ to wa ni Bourdilon, niluu Ikoyi, nipinlẹ Eko, ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Lasiko abẹwo naa ni wọn ba Aṣiwaju yọ pe o ja ajabọ lọwọ aisan to gbe e kuro niluu fun ọpọlọpọ ọjọ yii, to si pada sile rẹ lalaafia.. Lara awọn to kọwọọrin pẹlu Baba Adesanya lọ sile Aṣaaju ẹgbẹ oṣelu APC naa ni Igbakeji olori ẹgbẹ Afẹnifẹre, Ọba Ọlaitan Ọladipọ, Oloye Ṣupọ Ṣhonibarẹ, igbakeji ọga ọlọpaa nilẹ wa tẹlẹ, Tunji Alapinni, ọmọ Oloye Adebanjọ, Ṣade, atawọn mi-in.


Lẹyin ọdun marundinlaaadọta to ti wa nile ọkọ, iya aadọrin ọdun bimọ fun igba akọkọ laye rẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ko sigba ta a daṣọ ti a ko rilẹ fi wọ lọrọ iya agbalagba ẹni aadọrin ọdun (70) torukọ ẹ n jẹ Jivunben Rabari, iya naa pẹlu ọkọ ẹ, Maldahari, ẹni ọdun marundinlọgọrin(75) ṣẹṣẹ bi akọbi wọn bayii ni. Tayọ-tayọ ni wọn fi ki ọmọkunrin jojolo naa kaabọ, wọn n dupẹ pe awọn ri ọmọ awọn bo ti wu ko pẹ to. Ọmọ orilẹ-ede India lawọn tọkọ-taya yii, wọn ti ṣegbeyawo ọna ti jin. Gbogbo iyanju ti wọn gba lati lọmọ laye ko bọ si i rara, ṣugbọn wọn ko duro, wọn ṣaa n wa ọna ti ọlẹ ayọ yoo fi sọ ninu iya naa bo ti darugbo to ni. Ilana ti wọn fi n bimọ igbalode ti wọn n pe ni IVF ni wọn tun lọọ ba awọn dokita fun, pe ki wọn jẹ kawọn naa ṣe e wo, boya Ọlọrun yoo gba aajo. Dokita Naresh Bhanushali ti wọn lọọ ba sọ fun wọn pe wọn ti dagba kọja eto ọmọ bibi igbalode naa, ki wọn kuku gba f’Ọlọrun lori airomọbi wọn.


Gbogbo iyanju ti wọn gba lati lọmọ laye ko bọ si i rara, ṣugbọn wọn ko duro, wọn ṣaa n wa ọna ti ọlẹ ayọ yoo fi sọ ninu iya naa bo ti darugbo to ni. Ilana ti wọn fi n bimọ igbalode ti wọn n pe ni IVF ni wọn tun lọọ ba awọn dokita fun, pe ki wọn jẹ kawọn naa ṣe e wo, boya Ọlọrun yoo gba aajo. Dokita Naresh Bhanushali ti wọn lọọ ba sọ fun wọn pe wọn ti dagba kọja eto ọmọ bibi igbalode naa, ki wọn kuku gba f’Ọlọrun lori airomọbi wọn. Ṣugbọn awọn tọkọ-taya naa ko gba, wọn sọ fun dokita pe eto to ni kawọn ma ṣe yii ni awọn kan ṣe ninu ẹbi awọn ti wọn fi di ọlọmọ, wọn ni to ba le jẹ fawọn famili awọn ọhun, yoo jẹ fawọn naa ni wọn ba ṣe e. Nigba ti Ọlọrun yoo si gbe aanu rẹ de, kinni naa jẹ fawọn tọkọ-taya ti wọn n gbe labule Mora, ni Gujurat, India naa. Iya agba loyun lẹyin ọdun marundinlaaadọta (45) to ti wọle ọkọ. Nigba to si to asiko kọmọ waye, awọn dokita ṣe ohun to yẹ fun iya agba yii, ni wọn ba gbe ọmọ rẹ le e lọwọ.


Ṣugbọn awọn tọkọ-taya naa ko gba, wọn sọ fun dokita pe eto to ni kawọn ma ṣe yii ni awọn kan ṣe ninu ẹbi awọn ti wọn fi di ọlọmọ, wọn ni to ba le jẹ fawọn famili awọn ọhun, yoo jẹ fawọn naa ni wọn ba ṣe e. Nigba ti Ọlọrun yoo si gbe aanu rẹ de, kinni naa jẹ fawọn tọkọ-taya ti wọn n gbe labule Mora, ni Gujurat, India naa. Iya agba loyun lẹyin ọdun marundinlaaadọta (45) to ti wọle ọkọ. Nigba to si to asiko kọmọ waye, awọn dokita ṣe ohun to yẹ fun iya agba yii, ni wọn ba gbe ọmọ rẹ le e lọwọ. Awọn dokita yii paapaa ko yee sọ pe nnkan ijọloju lo jẹ fawọn pe awọn arugbo yii ri IVF ṣe, wọn ni awọn ti wọn ṣi wa ni ṣango ode ki i ri i mu nigba mi-in, bo ṣe bọ si i fawọn agbalagba yii kọja oye awọn. Ṣugbọn iya agba ti bimọ na, ọkọ rẹ naa kun fun ayọ pataki, nigba tọwọ wọn tẹ ohun ti wọn ti n fọjọ aye wọn gbogbo wa.


Awọn dokita yii paapaa ko yee sọ pe nnkan ijọloju lo jẹ fawọn pe awọn arugbo yii ri IVF ṣe, wọn ni awọn ti wọn ṣi wa ni ṣango ode ki i ri i mu nigba mi-in, bo ṣe bọ si i fawọn agbalagba yii kọja oye awọn. Ṣugbọn iya agba ti bimọ na, ọkọ rẹ naa kun fun ayọ pataki, nigba tọwọ wọn tẹ ohun ti wọn ti n fọjọ aye wọn gbogbo wa.


Nibi tawọn eleyii ti n mura lati lọọ jale lọwọ ti tẹ wọn ni Mowe

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa, lọwọ ba awọn ọkunrin mẹta yii nibi kan ti wọn n pe ni Ajeonibudo, ni Mowe, nipinlẹ Ogun. Lasiko ti wọn n pete ati lọ soko ole jija, ti wọn n kọ ara wọn bi wọn yoo ṣe lọọ pa awọn ẹni ti ko ṣẹ wọn lẹṣẹ kan lẹkun lọwọ tẹ wọn. Orukọ awọn mẹta ọhun ree gẹgẹ bi ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ṣe gbe e jade: Daniel Okereke, Henry Osagwe ati Wisdom Atuba. Awọn kan ni wọn ta teṣan ọlọpaa Mowe lolobo, pe awọn gende kan ti wọn to meje wa ni ibuba wọn lagbegbe Ajeonibudo, wọn n dira ogun nitori oko ole ti wọn fẹẹ lọ. CSP Saminu Akintunde, DPO Mowe, ko awọn ikọ rẹ lẹyin, wọn si gba ibẹ lọ, ṣugbọn bawọn afurasi naa ṣe ri wọn ni wọn bẹrẹ si i sa lọ, ọpẹlọpẹ awọn eeyan to wa nitosi ti wọn da si ohun to n ṣẹlẹ naa, awọn ni wọn kun awọn ọlọpaa lọwọ ti wọn fi ri awọn mẹta yii mu. Ibọn ibilẹ danku kan to ni ọta meji ti wọn ko ti i yin ninu, ọbẹ meji ati awọn oogun abẹnugọngọ lawọn ọlọpaa gba lọwọ awọn mẹta tọwọ tẹ yii.


Awọn kan ni wọn ta teṣan ọlọpaa Mowe lolobo, pe awọn gende kan ti wọn to meje wa ni ibuba wọn lagbegbe Ajeonibudo, wọn n dira ogun nitori oko ole ti wọn fẹẹ lọ. CSP Saminu Akintunde, DPO Mowe, ko awọn ikọ rẹ lẹyin, wọn si gba ibẹ lọ, ṣugbọn bawọn afurasi naa ṣe ri wọn ni wọn bẹrẹ si i sa lọ, ọpẹlọpẹ awọn eeyan to wa nitosi ti wọn da si ohun to n ṣẹlẹ naa, awọn ni wọn kun awọn ọlọpaa lọwọ ti wọn fi ri awọn mẹta yii mu. Ibọn ibilẹ danku kan to ni ọta meji ti wọn ko ti i yin ninu, ọbẹ meji ati awọn oogun abẹnugọngọ lawọn ọlọpaa gba lọwọ awọn mẹta tọwọ tẹ yii. CP Lanre Bankọle, Kọmiṣanna ọlọpaa Ogun, ti ni ki wọn wa awọn mẹrin to sa lọ ri, ki wọn si ko awọn mẹta yii lọ sẹka itọpinpin.


CP Lanre Bankọle, Kọmiṣanna ọlọpaa Ogun, ti ni ki wọn wa awọn mẹrin to sa lọ ri, ki wọn si ko awọn mẹta yii lọ sẹka itọpinpin.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Mariam Akinkitan lorukọ obinrin to tẹ ọmọ mẹrin tira yii, o ṣẹṣẹ bi wọn ni. Ko niṣẹ kankan lọwọ, Samson Akinkitan, ọkọ ẹ, to n ṣiṣẹ telọ lo n gbọ bukaata lori ẹ ati ọmọ meji ti wọn ti bi tẹlẹ, ki oore ọtun to ka wọn laya yii too tun wọle de laipẹ yii ni Badagary ti wọn n gbe. Ibi kan ti wọn n pe ni Iyana-Ira, lawọn tọkọ-taya yii n gbe, yara kan ṣoṣo naa ni wọn gba ti tọkọ-tiyawo pẹlu awọn ọmọ meji ati iya ọkọ paapaa n gbe. Ṣugbọn nigba ti Ọlọrun yoo gbe iṣe rẹ de, Mariam, ẹni ọdun mejidinlọgbọn (28), loyun mi-in, nigba ti yoo bimọ ọhun ni agbara wọn ko ka a lọsibitu aladaani ti wọn kọkọ gbe e lọ. O ti bi ọkan ninu awọn ọmọ naa si ọsibitu aladaani yii, n lo ba di pe ko ri awọn yooku bi mọ, bẹẹ, kedere lo han si wọn lọsibitu naa pe ọmọ to wa ninu obinrin yii ki i ṣe ẹyọ kan, koda ki i ṣe meji. Nigba ti agbara wọn ko ka a mọ ni wọn ni ki ọkọ rẹ waa maa gbe e lọ, ibẹ lo gba de Ajara Medical Centre, ni Badagry.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

Ṣugbọn nigba ti Ọlọrun yoo gbe iṣe rẹ de, Mariam, ẹni ọdun mejidinlọgbọn (28), loyun mi-in, nigba ti yoo bimọ ọhun ni agbara wọn ko ka a lọsibitu aladaani ti wọn kọkọ gbe e lọ. O ti bi ọkan ninu awọn ọmọ naa si ọsibitu aladaani yii, n lo ba di pe ko ri awọn yooku bi mọ, bẹẹ, kedere lo han si wọn lọsibitu naa pe ọmọ to wa ninu obinrin yii ki i ṣe ẹyọ kan, koda ki i ṣe meji. Nigba ti agbara wọn ko ka a mọ ni wọn ni ki ọkọ rẹ waa maa gbe e lọ, ibẹ lo gba de Ajara Medical Centre, ni Badagry. Dokita Dauda Bioku to gbẹbi fun un ṣalaye fun Ajọ Akọroyinjọ ilẹ Naijiria (NAN), pe iya ikoko naa ko le da awọn ọmọ to wa ninu rẹ bi mọ, bo tilẹ jẹ pe funra ẹ lo bi eyi ti wọn kọkọ gbẹbi ẹ ni ọsibitu aladaani yẹn. Dokita Bioku sọ pe ọwọ ti awọn ọmọ to ṣẹku sinu rẹ naa n gbe bọ lagbara, beeyan ko ba si fẹẹ padanu iya atawọn ọmọ naa, afi ko ṣiṣẹ abẹ. O ni nitori eyi lawọn ṣe ṣiṣẹ abẹ fun Mariam Akinkitan, tawọn ṣe bẹẹ gbe ọmọ mẹta jade ninu rẹ, awọn ọmọ naa si jẹ mẹrin, obinrin mẹta, ọkunrin kan. Bi wọn ṣe waa gbohun iya ti wọn gbọ ti awọn ọmọ tan, ironu lo ku to dori agba Samson to jẹ baba awọn ọmọ naa kodo.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

Dokita Dauda Bioku to gbẹbi fun un ṣalaye fun Ajọ Akọroyinjọ ilẹ Naijiria (NAN), pe iya ikoko naa ko le da awọn ọmọ to wa ninu rẹ bi mọ, bo tilẹ jẹ pe funra ẹ lo bi eyi ti wọn kọkọ gbẹbi ẹ ni ọsibitu aladaani yẹn. Dokita Bioku sọ pe ọwọ ti awọn ọmọ to ṣẹku sinu rẹ naa n gbe bọ lagbara, beeyan ko ba si fẹẹ padanu iya atawọn ọmọ naa, afi ko ṣiṣẹ abẹ. O ni nitori eyi lawọn ṣe ṣiṣẹ abẹ fun Mariam Akinkitan, tawọn ṣe bẹẹ gbe ọmọ mẹta jade ninu rẹ, awọn ọmọ naa si jẹ mẹrin, obinrin mẹta, ọkunrin kan. Bi wọn ṣe waa gbohun iya ti wọn gbọ ti awọn ọmọ tan, ironu lo ku to dori agba Samson to jẹ baba awọn ọmọ naa kodo. Ọkunrin ẹni ọdun marundinlogoji (35) naa bẹrẹ si i rawọ ẹbẹ sawọn ọmọ Naijiria ni, ati ijọba. Samson sọ pe iṣẹ telọ toun n ṣe ko mu owo pupọ wale, iyẹn loun ko ṣe le gba ju yara kan lọ. O ni ninu yara kan naa ni oun, iyawo, ọmọ meji tọjọ ori wọn jẹ mẹfa ati mẹta pẹlu mama oun n gbe.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

Ọkunrin ẹni ọdun marundinlogoji (35) naa bẹrẹ si i rawọ ẹbẹ sawọn ọmọ Naijiria ni, ati ijọba. Samson sọ pe iṣẹ telọ toun n ṣe ko mu owo pupọ wale, iyẹn loun ko ṣe le gba ju yara kan lọ. O ni ninu yara kan naa ni oun, iyawo, ọmọ meji tọjọ ori wọn jẹ mẹfa ati mẹta pẹlu mama oun n gbe. Awọn marun-un ti wa ninu yara tẹlẹ kawọn oore tuntun yii too tun de bayii, oun yoo ha tun ko awọn ẹjẹ ọrun naa sinu yara yii bi? Awọn yoo waa di mẹsan-an ninu yara kan ṣoṣo. O tun ni aisowo ni ko jẹ koun kawe si i, to jẹ iṣẹ telọ loun kọ.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

Awọn marun-un ti wa ninu yara tẹlẹ kawọn oore tuntun yii too tun de bayii, oun yoo ha tun ko awọn ẹjẹ ọrun naa sinu yara yii bi? Awọn yoo waa di mẹsan-an ninu yara kan ṣoṣo. O tun ni aisowo ni ko jẹ koun kawe si i, to jẹ iṣẹ telọ loun kọ. O loun ko fẹ kiru ẹ jẹ ipin awọn ọmọ oun wọnyi, kawọn eeyan ṣaanu oun. Fun idi eyi lo ṣe n rawọ ẹbẹ sawọn eeyan ti Ọlọrun ba bukun, to si fi omi aanu si loju, pe ki wọn ṣaanu oun, ki wọn ma jẹ koun ko awọn ikoko yii lọ sile tawọn n gbe naa. O ni ki wọn ṣaanu oun pẹlu ibugbe tuntun ati ọna iranwọ mi-in ti oun yoo fi gbọ bukaata oore gbankọgbii ti Ọlọrun ṣe foun yii.


Lẹyin ọmọ meji, telọ bi ibẹrin l’Ekoo

O loun ko fẹ kiru ẹ jẹ ipin awọn ọmọ oun wọnyi, kawọn eeyan ṣaanu oun. Fun idi eyi lo ṣe n rawọ ẹbẹ sawọn eeyan ti Ọlọrun ba bukun, to si fi omi aanu si loju, pe ki wọn ṣaanu oun, ki wọn ma jẹ koun ko awọn ikoko yii lọ sile tawọn n gbe naa. O ni ki wọn ṣaanu oun pẹlu ibugbe tuntun ati ọna iranwọ mi-in ti oun yoo fi gbọ bukaata oore gbankọgbii ti Ọlọrun ṣe foun yii.


Lẹyin ọdun mẹẹẹdogun, ọba tuntun jẹ niluu Fiditi

Faith Adebọla Orin ati ijo lo gba ilu Fiditi, nijọba ibilẹ Afijio kan, nipinlẹ Ọyọ, lọjọ Aje, Mọnde yii, ọjọ naa ni Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, gbe ọpa aṣẹ ati irukẹrẹ le ọba Oyewọle Sikiru Oyelere lọwọ lati sami si ibẹrẹ iṣakoso rẹ gẹgẹ bii Onifiditi ti ilu Fiditi tuntun. Eto naa waye nileejọba ijọba ibilẹ Afijio, niluu Jobele, ipinlẹ Ọyọ. Ṣaaju, iyẹn lati ọjọ kejilelogun, oṣu kẹta, ọdun 2018, ni ijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ gomina tẹlẹ, Sẹnetọ Isiaka Ajimọbi, ti buwọ lu iyansipo ọba tuntun yii, ṣugbọn eto gbigba ọpa aṣẹ rẹ ko le waye titi ti iṣakoso naa fi kogba sile lọdun 2019. Ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 1967, ni wọn bi Ọba Oyewọle Oyelere si idile Ọmọọba Adekunle Oyelere ti i ṣe baba rẹ, ni ila idile ọlọba Asu, Sidikat Abẹkẹ Oyelere ni iya rẹ. Kabiyesi lọ sileewe pamari Baptist Nursery School, niluu Fiditi, ati AUD Primary School, niluu ọhun, ko too kọja si Saint Anthony Primary School, to wa niluu Awẹ lati pari ẹkọ rẹ. O lọ sileewe girama St. Joseph, latigba naa lo si ti n ṣiṣẹ nileeṣe mọnamọna ilẹ wa, NEPA.


Ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 1967, ni wọn bi Ọba Oyewọle Oyelere si idile Ọmọọba Adekunle Oyelere ti i ṣe baba rẹ, ni ila idile ọlọba Asu, Sidikat Abẹkẹ Oyelere ni iya rẹ. Kabiyesi lọ sileewe pamari Baptist Nursery School, niluu Fiditi, ati AUD Primary School, niluu ọhun, ko too kọja si Saint Anthony Primary School, to wa niluu Awẹ lati pari ẹkọ rẹ. O lọ sileewe girama St. Joseph, latigba naa lo si ti n ṣiṣẹ nileeṣe mọnamọna ilẹ wa, NEPA. Ẹnu iṣẹ naa lo wa to fi lọọ kawe ni Ọṣun State College of Technology, ni Ẹsa Oke, nipinlẹ Ọṣun, o si gboye jade ninu imo iṣiro owo (Accountancy). Ko kuro nileeṣẹ NEPA ọhun to fi di ti aladaani, Power Holding Company of Nigeria, PHCN, ati Ibadan Electrical Distribution Company (IBEDC), lẹyin naa lo fẹyinti loṣu keje ọdun yii. Ọpọ ọdun ni ọkunrin naa ti fi ṣatilẹyin fun idagbasoke ilu Fiditi, o wa ninu oriṣiiriṣii ẹgbẹ idagbasoke ilu, ki ori too ṣe e loore, ti wọn yan an sipo ọba yii.


Ẹnu iṣẹ naa lo wa to fi lọọ kawe ni Ọṣun State College of Technology, ni Ẹsa Oke, nipinlẹ Ọṣun, o si gboye jade ninu imo iṣiro owo (Accountancy). Ko kuro nileeṣẹ NEPA ọhun to fi di ti aladaani, Power Holding Company of Nigeria, PHCN, ati Ibadan Electrical Distribution Company (IBEDC), lẹyin naa lo fẹyinti loṣu keje ọdun yii. Ọpọ ọdun ni ọkunrin naa ti fi ṣatilẹyin fun idagbasoke ilu Fiditi, o wa ninu oriṣiiriṣii ẹgbẹ idagbasoke ilu, ki ori too ṣe e loore, ti wọn yan an sipo ọba yii. Ireti awọn araalu ati adura wọn ni pe igba Ọba Oyelere yii yoo san ilu Fiditi, yoo si tuba-tuṣẹ.


Ireti awọn araalu ati adura wọn ni pe igba Ọba Oyelere yii yoo san ilu Fiditi, yoo si tuba-tuṣẹ.


Igbimọ to n ṣewadii ẹsun awọn ti SARS fiya jẹ pari ijokoo wọn lẹyin ọdun kan

Faith Adebọla, Eko Lẹyin ọdun kan gbako ti wọn ti n gbọ oriṣiiriṣii ẹsun, ti wọn si ti n rọ awọn eeyan lọkan pẹlu ẹbun owo ‘gba-ma-binu,’ igbimọ tijọba Eko gbe kalẹ lati wadii ẹsun lori awọn ti ọlọpaa ati ikọ ọlọpaa SARS ti wọn ti wọgi le bayii fiya jẹ, ti pari iṣẹ wọn, wọn si ti fopin si ijokoo wọn. Alaga igbimọ naa, Adajọ Doris Okuwobi, sọ pe iṣẹ kan ṣoṣo to kẹyin tawọn n ṣe ni abọ iwadii lori iṣẹlẹ iwọde EndSARS to ṣẹlẹ logunjọ, oṣu kẹwaa, ọdun 2020, nibi ti wọn ti fẹsun kan awọn ṣọja ati ọlọpaa pe wọn yinbọn pa diẹ lara awọn oluwọde ọhun lalẹ ọjọ naa ni Too-geeti Lẹkki, wọn si ṣe awọn mi-in leṣe lara wọn. O lawọn ti pari akọsilẹ iwadii awọn, gbogbo awọn ẹri tawọn ri lawọn yoo fi ṣọwọ sijọba lẹkun-unrẹrẹ. O ni gbogbo ẹtọ ati ẹbun to ba yẹ kijọba san fawọn ti ọrọ naa kan lawọn yoo jẹ kijọba mọ bo ṣe tọ, paapaa lori ti iṣẹlẹ to waye ni Too-geeti Lẹkki lalẹ ọjọ naa. O lawọn iwe ẹsun ti ko ṣee ṣe fun igbimọ naa lati ṣiṣẹ le lori lawọn yoo taari si ẹka eto idajọ tipinlẹ Eko lati yan awọn to maa mojuto o. Adajọ naa sọ pe aropọ iwe ẹsun ojilerugba o din marun-un (235) lawọn gba laarin oṣu meji pere, iyẹn oṣu kẹwaa, ọdun 2020, ti wọn ṣefilọlẹ igbimọ ọhun si oṣu kejila, ọdun naa, mẹrinla ninu ẹsun ọhun lo da lori iṣẹlẹ ti Lẹkki Too-geeti yii. Ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹwaa, ọdun to kọja, ni wọn ṣedasilẹ igbimọ yii, latari ipinnu ijọba apapọ to paṣẹ pe kawọn ipinlẹ lọọ ṣewadii lori ẹsun awọn tọlọpaa ti fiya jẹ lọna aitọ sẹyin, ki wọn si damọran ipẹtu-saawọ to ba yẹ fun wọn, ati ijiya to yẹ fawọn ọlọpaa to jẹbi.


Naijiria wa lara orilẹ-ede to n fun Singapore lounjẹ, to n fun wọn laṣọ, ki nnkan too yiwọ fun wa-Akintọla

Aderounmu Kazeem Gbajugbaja nla nidii iṣẹ ofin, Amofin-Agba Akintọla Adeniyi ti sọ pe bo tilẹ jẹ pe Naijiria ko ti i si ni ipo to yẹ ko wa pẹlu ba a ṣe pe ọdun mọkanlelọgọta laipẹ yii, o ni sibẹ, o yẹ ka maa dupẹ ni nitori ki i ṣe pe o kuku bajẹ fun orileede wa patapata. O sọrọ naa ninu ifọrọ kan to ṣe pẹlu akọroyin ALAROYE lo ti sọrọ naa O sọ pe ‘‘Ti a ba ni ki a wo ọdun ti a ti gba ominira, paapaa lori boya ki a maa dunnu pe ọdun naa ti pẹ, oju meji ni a gbọdọ fi wo o, nitori ọrọ ọhun bii igba ti a ba sọ pe ohun to kọju si ẹnikan ni, ẹyin lo maa kọ si ẹlomi-in. ‘‘Ni temi, o yẹ ka yọ, ka si dupẹ ibi ta a de loni-in, bo tilẹ jẹ pe a ko ti i delẹ ileri, a ṣi jinna sibẹ, ṣugbọn bibeli naa sọ pe ninu ohun gbogbo, a gbọdọ maa dupẹ fun Ọlọrun. Mo fẹ ka ranti pe awọn orilẹ-ede kan wa to jẹ pe wọn ṣẹṣe bọ loko ẹru ni, koda wọn ko ti i pe ọgbọn ọdun ti wọn bọ loko ẹru. Mi o fẹẹ maa daruko, bi wọn ti ṣe waa dagba to, sibẹ ko si ominira ọrọ aje fun wọn. Awa ti lọ sibẹ, a ri nnkan ti wọn n pe ni ominira ọrọ oṣelu ati ominira ọrọ aje.


Mo fẹ ka ranti pe awọn orilẹ-ede kan wa to jẹ pe wọn ṣẹṣe bọ loko ẹru ni, koda wọn ko ti i pe ọgbọn ọdun ti wọn bọ loko ẹru. Mi o fẹẹ maa daruko, bi wọn ti ṣe waa dagba to, sibẹ ko si ominira ọrọ aje fun wọn. Awa ti lọ sibẹ, a ri nnkan ti wọn n pe ni ominira ọrọ oṣelu ati ominira ọrọ aje. Awọn mejeeji yii ki i ṣe ọkan naa. ‘‘Iru awa ti wọn bi ni ọdun diẹ ṣaaju ominira le maa sọ nigba ta a bẹrẹ ileewe lọdun 1966, nnkan ko ri bayii, titi digba ta a wọ yunifasiti, ṣugbọn ẹ ma jẹ ki a gbagbe pe ibi kan la ti n bọ. ‘‘Ohun to baayan ninu jẹ ni pe ka ni awọn ologun ko ba gbajọba, ti wọn fi wa silẹ bi a ṣe n ba ijọba wa bọ ni apa Iwọ-Oorun, ijọba awọn Ọbafẹmi Awolọwọ, ti kaluku n ṣe ijọba ẹlẹkunjẹkun, awọn orilẹ-ede bii Singapore, South-Korea ni wọn iba jẹ akẹgbẹ fun ilẹ Yoruba.


Awọn mejeeji yii ki i ṣe ọkan naa. ‘‘Iru awa ti wọn bi ni ọdun diẹ ṣaaju ominira le maa sọ nigba ta a bẹrẹ ileewe lọdun 1966, nnkan ko ri bayii, titi digba ta a wọ yunifasiti, ṣugbọn ẹ ma jẹ ki a gbagbe pe ibi kan la ti n bọ. ‘‘Ohun to baayan ninu jẹ ni pe ka ni awọn ologun ko ba gbajọba, ti wọn fi wa silẹ bi a ṣe n ba ijọba wa bọ ni apa Iwọ-Oorun, ijọba awọn Ọbafẹmi Awolọwọ, ti kaluku n ṣe ijọba ẹlẹkunjẹkun, awọn orilẹ-ede bii Singapore, South-Korea ni wọn iba jẹ akẹgbẹ fun ilẹ Yoruba. Ohun ibanujẹ lo jẹ nigba ti a lọ si orilẹ-ede South-Korea lọdun 2019, ti Aarẹ orilẹ-ede wọn ba wa sọrọ, iyẹn awa aṣoju orilẹ-ede lagbaye. Ninu ọrọ ẹ lo ti sọ itan ara wọn, njẹ ẹ le gbagbọ pe Naijiria wa lara orilẹ-ede to n fun wọn lounjẹ, to n fun wọn ni aṣọ, iyẹn aṣọ ti a ti wọku ni o. ‘‘Orilẹ-ede yii wa lara awọn orilẹ-ede agbaye to maa n fi ounjẹ ati aṣọ ranṣẹ si wọn.


Ohun ibanujẹ lo jẹ nigba ti a lọ si orilẹ-ede South-Korea lọdun 2019, ti Aarẹ orilẹ-ede wọn ba wa sọrọ, iyẹn awa aṣoju orilẹ-ede lagbaye. Ninu ọrọ ẹ lo ti sọ itan ara wọn, njẹ ẹ le gbagbọ pe Naijiria wa lara orilẹ-ede to n fun wọn lounjẹ, to n fun wọn ni aṣọ, iyẹn aṣọ ti a ti wọku ni o. ‘‘Orilẹ-ede yii wa lara awọn orilẹ-ede agbaye to maa n fi ounjẹ ati aṣọ ranṣẹ si wọn. Nigba naa lọhun-un, o lo buru fun awọn debii pe niṣe ni awọn obinrin awọn da yẹri eti wọn jọ, ti orilẹ-ede yẹn lọọ ta a lati fi ra ounjẹ. ‘‘Loni-in, ẹ o le pe iru orilẹ-ede yẹn ni ilu to wa ninu ipo kẹta ninu idagbasoke, iyẹn ipo ti awa wa loni-in. Wọn ti lọ jinna-jinna, bẹẹ la ṣiwaju wọn gba ominira, koda a tun fun wọn ni ẹbun.


Nigba naa lọhun-un, o lo buru fun awọn debii pe niṣe ni awọn obinrin awọn da yẹri eti wọn jọ, ti orilẹ-ede yẹn lọọ ta a lati fi ra ounjẹ. ‘‘Loni-in, ẹ o le pe iru orilẹ-ede yẹn ni ilu to wa ninu ipo kẹta ninu idagbasoke, iyẹn ipo ti awa wa loni-in. Wọn ti lọ jinna-jinna, bẹẹ la ṣiwaju wọn gba ominira, koda a tun fun wọn ni ẹbun. Amunkun ẹru ẹ wọ, o ni oke lẹ n wo, ẹ o wo isalẹ. Awọn ologun ti wọn ja ijọba gba mọ awọn Awolọwọ lọwọ ni wọn ba nnkan jẹ, paapaa fun ilẹ Yoruba. ‘‘Ni ti awa ọmọ kaaarọ-oo-jiire, ọpẹ lo yẹ ki awa maa du o, nitori ko sibi ti mi o ti i lọ ni gbogbo aye yii ti ọmọ eeyan n gbe.


Amunkun ẹru ẹ wọ, o ni oke lẹ n wo, ẹ o wo isalẹ. Awọn ologun ti wọn ja ijọba gba mọ awọn Awolọwọ lọwọ ni wọn ba nnkan jẹ, paapaa fun ilẹ Yoruba. ‘‘Ni ti awa ọmọ kaaarọ-oo-jiire, ọpẹ lo yẹ ki awa maa du o, nitori ko sibi ti mi o ti i lọ ni gbogbo aye yii ti ọmọ eeyan n gbe. Ko wa sibi ti ẹ de ti ẹ o ti ni i ba ọmọ Yoruba. Ninu igbelewọn kan ti wọn ṣe ni ilu Houston, ni Texas, l’Amerika, wọn ni ti ẹ ba ri dokita alawọ dudu mẹjọ ni agbegbe yẹn, marun-un ninu wọn, ọmọ Yoruba ni. Eyi fidi ẹ mulẹ pe ninu ẹni to yẹ ki o maa dupẹ ni iran Yoruba wa.


Ko wa sibi ti ẹ de ti ẹ o ti ni i ba ọmọ Yoruba. Ninu igbelewọn kan ti wọn ṣe ni ilu Houston, ni Texas, l’Amerika, wọn ni ti ẹ ba ri dokita alawọ dudu mẹjọ ni agbegbe yẹn, marun-un ninu wọn, ọmọ Yoruba ni. Eyi fidi ẹ mulẹ pe ninu ẹni to yẹ ki o maa dupẹ ni iran Yoruba wa. ‘‘Ohun to fun wa ni anfaani yẹn ni pe eto ẹkọ ti awọn Awolọwọ gbe wa ran awọn Yoruba lọwọ pupọ. Nigba kan to rẹ mi ti mo lọọ gba itọju ni South Africa, nibi ti mo ti n duro de dokita to maa tọju mi, ni mo ba ri patako kan ti wọn kọ orukọ awọn dokita si loriṣiiriṣii, ninu orukọ mọkanlelogoji to wa lara patako, mẹtadinlogun ninu wọn, ọmọ Naijira ni wọn, ọmọ Yoruba ni mẹrindinlogun ninu awọn mẹtadinlogun yẹn, ẹni kan yooku, Osagie lo n jẹ, awọn ẹya kan ti wọn tun fara pẹ wa diẹ ni. Nnkan ti mo n sọ yii, igbesẹ awọn aṣaaju wa lori ọrọ ẹkọ ti wọn ti sare gbe lọwọ lo jẹ ki a maa wa nipo aṣaaju.


‘‘Ohun to fun wa ni anfaani yẹn ni pe eto ẹkọ ti awọn Awolọwọ gbe wa ran awọn Yoruba lọwọ pupọ. Nigba kan to rẹ mi ti mo lọọ gba itọju ni South Africa, nibi ti mo ti n duro de dokita to maa tọju mi, ni mo ba ri patako kan ti wọn kọ orukọ awọn dokita si loriṣiiriṣii, ninu orukọ mọkanlelogoji to wa lara patako, mẹtadinlogun ninu wọn, ọmọ Naijira ni wọn, ọmọ Yoruba ni mẹrindinlogun ninu awọn mẹtadinlogun yẹn, ẹni kan yooku, Osagie lo n jẹ, awọn ẹya kan ti wọn tun fara pẹ wa diẹ ni. Nnkan ti mo n sọ yii, igbesẹ awọn aṣaaju wa lori ọrọ ẹkọ ti wọn ti sare gbe lọwọ lo jẹ ki a maa wa nipo aṣaaju. ‘‘Omi-in ti mo tun fẹẹ sọ ni ti Ọmọọba Ido-Ani, to ṣe ohun ti ẹnikan ko ṣeru ẹ ri lagbaye. O ṣiṣẹ abẹ fun alaboyun, o gbe oyun inu ẹ jade, o ṣiṣe abẹ fun ọmọ yẹn, lẹyin ẹ lo da a pada, ti ati ọmọ ati iya si wa laaye. Iwuri nla ni lagbaaye, bẹẹ ni Aare orilẹ-ede America nigba yen, Donald Trump, kan sara nla si i, bo tilẹ jẹ pe awa ta a ni ọmọ to ṣe gudugudu meje yii ko tiẹ ṣe bii pe a gbọ si ohun meriiri to ṣe yẹn.


‘‘Omi-in ti mo tun fẹẹ sọ ni ti Ọmọọba Ido-Ani, to ṣe ohun ti ẹnikan ko ṣeru ẹ ri lagbaye. O ṣiṣẹ abẹ fun alaboyun, o gbe oyun inu ẹ jade, o ṣiṣe abẹ fun ọmọ yẹn, lẹyin ẹ lo da a pada, ti ati ọmọ ati iya si wa laaye. Iwuri nla ni lagbaaye, bẹẹ ni Aare orilẹ-ede America nigba yen, Donald Trump, kan sara nla si i, bo tilẹ jẹ pe awa ta a ni ọmọ to ṣe gudugudu meje yii ko tiẹ ṣe bii pe a gbọ si ohun meriiri to ṣe yẹn. ‘‘Gbogbo ẹ naa kọ lo bajẹ, awọn ologun naa gbiyanju nipa iṣẹ idagbasoke laarin ilu. Ẹ wo biriiji afara ẹlẹẹkẹta, iyẹn Third Mainland Bridge, awọn ni wọn ṣe e, gbogbo yunifasiti ta a ni yatọ sawọn to ti wa ki a too gba ominira, awọn ologun lo da wọn silẹ lasiko ti wọn fi wa nijọba. Ile ifọpo orilẹ-ede yii, yatọ si ẹyọ kan ti wọn ba nilẹ, awọn ni wọn kọ iyooku ta a ni, bi wọn ko tiẹ ṣiṣẹ mọ.


‘‘Gbogbo ẹ naa kọ lo bajẹ, awọn ologun naa gbiyanju nipa iṣẹ idagbasoke laarin ilu. Ẹ wo biriiji afara ẹlẹẹkẹta, iyẹn Third Mainland Bridge, awọn ni wọn ṣe e, gbogbo yunifasiti ta a ni yatọ sawọn to ti wa ki a too gba ominira, awọn ologun lo da wọn silẹ lasiko ti wọn fi wa nijọba. Ile ifọpo orilẹ-ede yii, yatọ si ẹyọ kan ti wọn ba nilẹ, awọn ni wọn kọ iyooku ta a ni, bi wọn ko tiẹ ṣiṣẹ mọ. Awọn naa ni wọn kọ ọ, awọn naa ni wọn ba a jẹ. Ọna onibeji ta a maa kọkọ ni, awọn ologun yii naa ni wọn ṣe wọn, ti a ba waa n sọ nipa ọrọ Naijria, ohun ti a fi maa maa dunnu wa, bo tilẹ jẹ pe ibi to yẹ ki a wa kọ la wa loni-in.”


Awọn naa ni wọn kọ ọ, awọn naa ni wọn ba a jẹ. Ọna onibeji ta a maa kọkọ ni, awọn ologun yii naa ni wọn ṣe wọn, ti a ba waa n sọ nipa ọrọ Naijria, ohun ti a fi maa maa dunnu wa, bo tilẹ jẹ pe ibi to yẹ ki a wa kọ la wa loni-in.”


Inu sọọsi ni Bayọ wa to ti n gbadura, lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun pe e jade, wọn si pa a n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ṣe lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun n rẹ ara wọn danu bii ila niluu Ilọrin, ti i ṣe olu ipinlẹ Kwara, bi wọn ti n para wọn ni wọn n pa awọn ti ko mọwọ mẹsẹ lati ọsẹ to kọja. Ẹmi to ti bọ n lọ bii rẹrẹ. Ni bayii, wọn ti tun ṣeku pa ọdọmọkunrin kan ti ọpọ eeyan mọ si Bayọ Lala, lasiko to n jọsin lọwọ ni ṣọọṣi Ridiimu to wa ni agbegbe Basin, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ pe owurọ ọjọ Aiku, Sunnde, ọṣẹ yii, niṣẹlẹ naa waye. Bayọ n gbadura lọwọ ninu ṣọọṣi ni awọn kan deede pe e lori aago pe ko maa bọ nita, ni kete to jade sita ni wọn rọjo ibọn lu u, ti wọn si ri pe o ku patapata ki wọn too fi i silẹ ninu agbara ẹjẹ, ti wọn si ba tiwọn lọ, iro ibọn ti awọn olujọsin gbọ ninu ṣọọṣi da ibẹru bojo silẹ ti ẹlomiran si fẹrẹ maa tọ sara, ṣugbọn lẹyin iṣẹju diẹ ti wọn ni awọn eeyan naa lọ tan ni awọn ero ile-ijọsin naa too jade sita, ti wọn si ba Bayọ ninu agbara ẹjẹ. Wọn sare gbe e lọ si ileewosan olukọni Fasiti ilu Ilọrin, ṣugbọn ẹpa o boro mọ, o ti jade laye.


ALAROYE gbọ pe owurọ ọjọ Aiku, Sunnde, ọṣẹ yii, niṣẹlẹ naa waye. Bayọ n gbadura lọwọ ninu ṣọọṣi ni awọn kan deede pe e lori aago pe ko maa bọ nita, ni kete to jade sita ni wọn rọjo ibọn lu u, ti wọn si ri pe o ku patapata ki wọn too fi i silẹ ninu agbara ẹjẹ, ti wọn si ba tiwọn lọ, iro ibọn ti awọn olujọsin gbọ ninu ṣọọṣi da ibẹru bojo silẹ ti ẹlomiran si fẹrẹ maa tọ sara, ṣugbọn lẹyin iṣẹju diẹ ti wọn ni awọn eeyan naa lọ tan ni awọn ero ile-ijọsin naa too jade sita, ti wọn si ba Bayọ ninu agbara ẹjẹ. Wọn sare gbe e lọ si ileewosan olukọni Fasiti ilu Ilọrin, ṣugbọn ẹpa o boro mọ, o ti jade laye. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin wa, o ni iwadii n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ naa, awọn yoo si fi oju aṣebi han ni gbangba. Ija agba awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun meji ọhun, Ẹyẹ ati ẹgbẹ Aiye ti n waye lati bii ọjọ diẹ sẹyin, ti wọn si n pa ara wọn. Ọpọ awọn ti ko mọ nnkan kan nipa rẹ ni wọn si ti pa nifọna-fọnṣu.


Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin wa, o ni iwadii n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ naa, awọn yoo si fi oju aṣebi han ni gbangba. Ija agba awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun meji ọhun, Ẹyẹ ati ẹgbẹ Aiye ti n waye lati bii ọjọ diẹ sẹyin, ti wọn si n pa ara wọn. Ọpọ awọn ti ko mọ nnkan kan nipa rẹ ni wọn si ti pa nifọna-fọnṣu.


Babalawo dero ẹwọn, jibiti lo lu alaisan kan l’Ado-Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Yoruba bo, wọn ni ọjọ gbogbo ni ti ole, ṣugbọn ọjọ kan ṣoṣo bayii ni ti olohun, eyi lo ṣe rẹgi pẹlu ogbologboo onijibiti to tun jẹ babalawo, Kẹhinde Ibiloye, ẹni ọdun mẹtalelaaadọta kan, to pe ara rẹ ni oniṣegun ibilẹ. Iṣẹ iṣegun ibilẹ ni ọkunrin yii maa n sọ pe oun n ṣe to fi maa n gbowo lọwọ awọn eeyan niluu Ado-Ekiti atawọn ilu mi-in kaakiri. Ṣugbọn aipẹ yii ni ọwọ palaba rẹ ṣegi pẹlu bo ṣe fọgbọn jibiti gba miliọnu mẹwaa naira lọwọ ọkunrin oniṣowo kan, Ogbeni Chisom Alli, pẹlu ileri pe oun yoo ba a tọju iya rẹ to wa ni idubulẹ aisan. Agbefọba, Inspẹkitọ Bamikọle Ọlasunkanmi, ṣalaye fun kootu pe ọkunrin to pe ara rẹ ni oniṣegun ibilẹ yii fọgbọn gba miliọnu mẹwaa naira pẹlu ileri pe oun yoo ba a tọju iya rẹ to wa ni ipo aisan. Ẹṣẹ yii ni agbefọba juwe gẹgẹ bii oun to lodi si ofin kẹta to jẹ ofin jibiti ti wọn kọ lọdun 2006. Agbefọba bẹ kootu pe ki wọn wọn fi ọdaran naa pamọ si ọgba ẹwọn titi ti oun yoo fi ri imọran gba lati ọdọ ileeṣẹ to n gba ni nimọran.


Agbefọba, Inspẹkitọ Bamikọle Ọlasunkanmi, ṣalaye fun kootu pe ọkunrin to pe ara rẹ ni oniṣegun ibilẹ yii fọgbọn gba miliọnu mẹwaa naira pẹlu ileri pe oun yoo ba a tọju iya rẹ to wa ni ipo aisan. Ẹṣẹ yii ni agbefọba juwe gẹgẹ bii oun to lodi si ofin kẹta to jẹ ofin jibiti ti wọn kọ lọdun 2006. Agbefọba bẹ kootu pe ki wọn wọn fi ọdaran naa pamọ si ọgba ẹwọn titi ti oun yoo fi ri imọran gba lati ọdọ ileeṣẹ to n gba ni nimọran. Gbogbo akitiyan ọkunrin naa lati jẹ ki ile-ẹjọ yọnda rẹ lo ja si pabo. Niṣe ni Onidaajọ Abduhamid Lawal paṣẹ pe ki wọn maa gbe ọdaran naa lọ si ọgba ẹwọn, lẹyin eyi lo sun igbẹjọ naa si ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹwaa, ọdun 2021.


Gbogbo akitiyan ọkunrin naa lati jẹ ki ile-ẹjọ yọnda rẹ lo ja si pabo. Niṣe ni Onidaajọ Abduhamid Lawal paṣẹ pe ki wọn maa gbe ọdaran naa lọ si ọgba ẹwọn, lẹyin eyi lo sun igbẹjọ naa si ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹwaa, ọdun 2021.


Ṣọọbu ni Mariam wa to ti n taja ti ibọn awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun fi lọọ pa a n’Ilọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin K’Ọlọrun ma jẹ ki abiamọ foju sunkun ọmọ. Nibi ija agba awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ni ibọn ti ba ọmọ iya meji, Mariam, ẹni ọdun mẹwaa, ati aburu rẹ, Abdulraheem, ọmọ ọdun mẹta, lagbegbe Ọja Ọba, niluu Ilọrin, ipinlẹ Kwara. Mariam ku loju-ẹsẹ, Abduraheem to jẹ aburo rẹ si farapa yanna yanna. Ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ ko kọja, ni awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa fija pẹẹta, wọn bẹrẹ si i yinbọn soke lera lera, ti onikaluku si n sa asala fun ẹmi wọn. Ṣọọbu Kẹhinde ti i ṣe iya awọn ọmọ ọhun to n ta burẹdi ni awọn ọmọ iya meji naa wa ti ibọn ti lọọ ba wọn ALAROYE gbọ pe ẹgbẹ Ẹyẹ ati Aiye ni wọn ni wọn gbena woju ara wọn, ti wọn rẹ ara wọn danu bii ila niluu Ilọrin ati gbogbo agbegbe rẹ, ti wọn si ti n jija agba naa lọjọ to pẹ. Ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ Ẹyẹ torukọ rẹ n jẹ Ẹfọ to jokoo si ile fiimu to sunmọ Ọja ọba ni awọn ọmọ ẹgbẹ Aiye fẹẹ yinbọn pa ti wọn fi n yinbọn leralera, to fi lọọ ba awọn ọmọ iya meji ọhun ni ṣọọbu iya wọn, Mariam ku, aburo rẹ, Abdulraheem, si n gba itọju nileewosan.


Ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ ko kọja, ni awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa fija pẹẹta, wọn bẹrẹ si i yinbọn soke lera lera, ti onikaluku si n sa asala fun ẹmi wọn. Ṣọọbu Kẹhinde ti i ṣe iya awọn ọmọ ọhun to n ta burẹdi ni awọn ọmọ iya meji naa wa ti ibọn ti lọọ ba wọn ALAROYE gbọ pe ẹgbẹ Ẹyẹ ati Aiye ni wọn ni wọn gbena woju ara wọn, ti wọn rẹ ara wọn danu bii ila niluu Ilọrin ati gbogbo agbegbe rẹ, ti wọn si ti n jija agba naa lọjọ to pẹ. Ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ Ẹyẹ torukọ rẹ n jẹ Ẹfọ to jokoo si ile fiimu to sunmọ Ọja ọba ni awọn ọmọ ẹgbẹ Aiye fẹẹ yinbọn pa ti wọn fi n yinbọn leralera, to fi lọọ ba awọn ọmọ iya meji ọhun ni ṣọọbu iya wọn, Mariam ku, aburo rẹ, Abdulraheem, si n gba itọju nileewosan. Lara awọn oniṣowo to n taja lọja naa ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju ẹ, Iyabo Uthman, to ba awọn oniroyin sọrọ lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, sọ pe ṣe ni darudapọ waye lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa bẹrẹ si i yinbọn ninu ọja, ti onikaluku si n sa alasa fun ẹmi ara wọn, o tẹsiwaju pe ọpọ ontaja ni ko le wa si ṣọọbu rẹ ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ yii, latari ibẹru bojo.


Lara awọn oniṣowo to n taja lọja naa ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju ẹ, Iyabo Uthman, to ba awọn oniroyin sọrọ lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, sọ pe ṣe ni darudapọ waye lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa bẹrẹ si i yinbọn ninu ọja, ti onikaluku si n sa alasa fun ẹmi ara wọn, o tẹsiwaju pe ọpọ ontaja ni ko le wa si ṣọọbu rẹ ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ yii, latari ibẹru bojo.


Oṣu mẹfa ni Jamiu yoo lo lẹwọn o, ẹnjin ọili lo ji l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Jamiu Shittu, ọmọkunrin ẹni ogun, ọdun ti gbadajọ ẹwọn oṣu mẹfa bayii niluu Abẹokuta. Eyi ri bẹẹ nitori o bo ṣe ja nẹẹti to wa loju windo ibi to ti fẹẹ ji ororo ti wọn n pe ni ẹnjinni ọili ọhun, nibi to ti fẹẹ fa irin oju ferese naa yọ lọwọ ti ba a. Ọjọ kesan-an, oṣu kẹwaa yii, ni Jamiu huwa ole naa lagbegbe Sawmill, loju ọna OGTV, Ajebọ, niluu Abẹokuta. Agbefọba Ọlakunle Ṣọnibarẹ to ka ẹsun meji ti i ṣe igbiyanju lati jale ati ile fifọ si Jamiu lẹsẹ ṣalaye pe ọmọ ẹyin ọkọ ni Jamiu jẹ fun olupẹjọ, Ọgbẹni Kazeem Ọbajimi. O ni lalẹ ọjọ to fẹẹ ji ẹnjinni ọili yii, niṣe lo mọ-ọn-mọ lọọ jokoo sinu mọto ọga rẹ, to ni ilẹ ti ṣu, oun ko le lọ sile mọ. Nigba ti gbogbo eeyan si lọ tan lo gba ibi ti ọga rẹ n ko ẹnjinni ọili naa si lọ, o ja ọkan lara awọn nẹẹti to wa loju ferese ibẹ. Nibi to ti n gbiyanju lati yọ irin oju ferese naa kuro ni ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ ka a mọ, ti si mu un.


O ni lalẹ ọjọ to fẹẹ ji ẹnjinni ọili yii, niṣe lo mọ-ọn-mọ lọọ jokoo sinu mọto ọga rẹ, to ni ilẹ ti ṣu, oun ko le lọ sile mọ. Nigba ti gbogbo eeyan si lọ tan lo gba ibi ti ọga rẹ n ko ẹnjinni ọili naa si lọ, o ja ọkan lara awọn nẹẹti to wa loju ferese ibẹ. Nibi to ti n gbiyanju lati yọ irin oju ferese naa kuro ni ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ ka a mọ, ti si mu un. Jamiu ko le jiyan, Agbefọba Ṣọnibarẹ sọ pe o jẹwọ pe ẹnjinni ọili loun fẹẹ ji ninu ọfiisi to wa, oun fẹẹ gba oju ferese naa wọle ni. O ni olujẹjọ yii tun jẹwọ pe eyi kọ ni igba akọkọ toun yoo jale, oun naa loun ti n fọle, toun si n ji ọpọlọpọ nnkan to ti sọnu ninu ọfiisi naa tẹlẹ. Nigba ti wọn si beere lọwọ ẹ pe ṣe o jẹbi tabi bẹẹ kọ, Jamiu to n gbe laduugbo Ajibowo, Ifọ, nipinlẹ Ogun, sọ pe oun jẹbi.


Jamiu ko le jiyan, Agbefọba Ṣọnibarẹ sọ pe o jẹwọ pe ẹnjinni ọili loun fẹẹ ji ninu ọfiisi to wa, oun fẹẹ gba oju ferese naa wọle ni. O ni olujẹjọ yii tun jẹwọ pe eyi kọ ni igba akọkọ toun yoo jale, oun naa loun ti n fọle, toun si n ji ọpọlọpọ nnkan to ti sọnu ninu ọfiisi naa tẹlẹ. Nigba ti wọn si beere lọwọ ẹ pe ṣe o jẹbi tabi bẹẹ kọ, Jamiu to n gbe laduugbo Ajibowo, Ifọ, nipinlẹ Ogun, sọ pe oun jẹbi. Adajọ O.M Ṣomẹfun lo gbọ ẹjọ rẹ, o paṣẹ pe ki ọmọ ogun ọdun yii lọọ ṣẹwọn oṣu mẹfa tabi ko san owo itanran ẹgbẹrun lọna aadọta naira ( 50,000)


Adajọ O.M Ṣomẹfun lo gbọ ẹjọ rẹ, o paṣẹ pe ki ọmọ ogun ọdun yii lọọ ṣẹwọn oṣu mẹfa tabi ko san owo itanran ẹgbẹrun lọna aadọta naira ( 50,000)


Ọga ọlọpaa Eko sọrẹnda, wọn ni iwọde EndSARS le waye wọọrọwọ

Faith Adebọla, Eko Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu ti ṣalaye pe ẹtọ gbogbo ọmọ Naijiria ni iwọde jẹ, tori naa awọn ko ni i gbegi dina fun ẹnikẹni to ba fẹẹ ṣewọde alaafia, titi kan iwọde EndSARS tawọn kan n gbero rẹ. Odumosu sọrọ yii lọjọ Aiku, Sannde, nigba to n ba awọn oniroyin kan sọrọ lori bi iṣẹ aabo nibi eto idibo abẹle awọn ẹgbẹ oṣelu meji, APC ati PDP, ṣe lọ si nipinlẹ Eko. O ni ojuṣe awọn ọlọpaa ni lati daabo bo awọn oluwọde, ki wọn si ri i pe awọn janduku ko ja iwọde naa gba mọ wọn lọwọ, tabi huwa ọdaran, bẹẹ ni iwọde naa ko gbọdọ ṣediwọ fun lilọ bibọ ọkọ nipinlẹ Eko. Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), ṣalaye pe ọga ọlọpaa Eko naa sọ pe oun fẹ kawọn oluwọde ati awọn ọlọpaa jọ fọwọ sowọ pọ, ki wọn si gbọ ara wọn ye ni. “Tẹ ẹ ba fẹẹ ṣewọde, ẹtọ yin ni labẹ ofin, ṣugbọn ẹ o ni lati dina mọ awọn to n rinna tori tẹ ẹ ba ṣe bẹẹ, ẹ tun ti n fi iwọde naa fa inira fawọn mi-in niyẹn, iyẹn o si le mu kaye daa. Ki lo maa ṣẹlẹ sawọn alaboyun to n rọbi, tabi ti ile ba da wo lojiji, tabi tawọn oṣiṣẹ panapana gba ipe pajawiri nigba ti awọn oluwọde ba ti dina mọ lilọ bibọ ọkọ?


Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), ṣalaye pe ọga ọlọpaa Eko naa sọ pe oun fẹ kawọn oluwọde ati awọn ọlọpaa jọ fọwọ sowọ pọ, ki wọn si gbọ ara wọn ye ni. “Tẹ ẹ ba fẹẹ ṣewọde, ẹtọ yin ni labẹ ofin, ṣugbọn ẹ o ni lati dina mọ awọn to n rinna tori tẹ ẹ ba ṣe bẹẹ, ẹ tun ti n fi iwọde naa fa inira fawọn mi-in niyẹn, iyẹn o si le mu kaye daa. Ki lo maa ṣẹlẹ sawọn alaboyun to n rọbi, tabi ti ile ba da wo lojiji, tabi tawọn oṣiṣẹ panapana gba ipe pajawiri nigba ti awọn oluwọde ba ti dina mọ lilọ bibọ ọkọ? A o gbọdọ gbagbe pe Eko yatọ ninu gbogbo ilu, ojuko rọ-aje orileede yii ni, ọjọ iṣẹ si lọjọ ti wọn fẹẹ ṣewọde yii, awọn eeyan gbọdọ lọ sẹnu iṣẹ ounjẹ oojọ wọn. Awọn eeyan kan wa ti wọn o ni i le de ibi ti wọn ti n ṣe ka-ra-ka-ta wọn nigba ti ọna ba di pa.” Odumosu waa gba awọn ọdọ to gun le ṣiṣe iwọde EndSARS naa lamọran pe ki wọn ma ṣe jẹ ki iwọde naa fa laasigbo mi-in nipinlẹ Eko. Ṣaaju nileeṣẹ ọlọpaa ti kọkọ tẹ atẹjade kan lọsẹ to kọja pe awọn ko ni i yọnda fẹnikẹni lati fi iwọde da omi alaafia ilu Eko ru, tori naa, awọn o ni i faaye gba ṣiṣe iwọde logunjọ, oṣu kẹwaa, bawọn kan ṣe n gbero rẹ.


A o gbọdọ gbagbe pe Eko yatọ ninu gbogbo ilu, ojuko rọ-aje orileede yii ni, ọjọ iṣẹ si lọjọ ti wọn fẹẹ ṣewọde yii, awọn eeyan gbọdọ lọ sẹnu iṣẹ ounjẹ oojọ wọn. Awọn eeyan kan wa ti wọn o ni i le de ibi ti wọn ti n ṣe ka-ra-ka-ta wọn nigba ti ọna ba di pa.” Odumosu waa gba awọn ọdọ to gun le ṣiṣe iwọde EndSARS naa lamọran pe ki wọn ma ṣe jẹ ki iwọde naa fa laasigbo mi-in nipinlẹ Eko. Ṣaaju nileeṣẹ ọlọpaa ti kọkọ tẹ atẹjade kan lọsẹ to kọja pe awọn ko ni i yọnda fẹnikẹni lati fi iwọde da omi alaafia ilu Eko ru, tori naa, awọn o ni i faaye gba ṣiṣe iwọde logunjọ, oṣu kẹwaa, bawọn kan ṣe n gbero rẹ. Ọrọ yii ti da awuyewuye nla silẹ pẹlu bawọn ọdọ atawọn agbalagba mi-in ṣe n kilọ fawọn ọlọpaa pe ẹtọ araalu ni lati fẹhonu han tabi ṣe iwọde. Ogunjọ, oṣu kẹwaa yii, ni awọn ọdọ to fẹẹ ṣewọde naa fi eto wọn si, wọn lawọn fẹẹ fi ayajọ naa ṣeranti ohun to ṣẹlẹ lasiko iwọde ta ko awọn ọlọpaa SARS tijọba fofin de lọdun to kọja latari iwọde naa.


Ọrọ yii ti da awuyewuye nla silẹ pẹlu bawọn ọdọ atawọn agbalagba mi-in ṣe n kilọ fawọn ọlọpaa pe ẹtọ araalu ni lati fẹhonu han tabi ṣe iwọde. Ogunjọ, oṣu kẹwaa yii, ni awọn ọdọ to fẹẹ ṣewọde naa fi eto wọn si, wọn lawọn fẹẹ fi ayajọ naa ṣeranti ohun to ṣẹlẹ lasiko iwọde ta ko awọn ọlọpaa SARS tijọba fofin de lọdun to kọja latari iwọde naa.


Ale meji yọ ada sira wọn nitori Kafaaya, ni ọkan ba ku ninu wọn l’Owode-Ẹgbado

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Iku oro lo pa baba ẹni aadọta ọdun (50) kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Akinyẹmi Wahab Alani, lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹwaa yii. Ọmọdekunrin tọjọ ori tiẹ ko ju mẹẹẹdọgbọn lọ (25), iyẹn Bisi Ọmọniyi, lo ṣa a ladaa pa nitori Kafayat Sakariyau, nile obinrin ọhun to wa ni Ajilete, Owode-Ẹgbado, nipinlẹ Ogun. Ọrẹbinrin Bisi to ṣaayan pa ni Kafayat Sakariyau ti Alani tori ẹ ku yii. Alaye ti DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa Ogun, ṣe nipa iṣẹlẹ yii ni pe awọn kan ni wọn pe teṣan Owode-Ẹgbado, ti wọn ni ẹnikan ti ṣaayan ladaa yanna-yanna o. Nigba tawọn ọlọpaa debẹ ni wọn ri ohun to ṣẹlẹ, wọn sare gbe ẹni ti wọn ṣa ladaa lọ sọsibitu, ṣugbọn dokita ni o ti ku, ni wọn ba mu Bisi to ṣa ọkunrin naa pa. Ninu iwadii awọn ọlọpaa ni wọn ti mọ pe yara Kafaya ni Alani ti Bisi ṣa pa wa lọjọ naa, o fẹẹ sun lọdọ obinrin naa mọju ni, nitori ọrẹbinrin rẹ ni. Bi Alani ti inagijẹ n jẹ Ajilọpọn ṣe wa ni yara Kafaya ni Bisi toun naa jẹ ololufẹ rẹ naa tun de, koda, lati ibi kan ti wọn n pe ni Ibasa, l’Oke-Ọdan, ni Bisi ti wa si Owode-Ẹgbado lati waa lo opin ọsẹ ọjọ Jimọ naa lọdọ Kafaya. Ṣugbọn nigba to de to ba ilẹkun ni titi, ara fu u. O kan ilẹkun naa titi, Kafaya ko ṣilẹkun nitori Alani to wa ni yara pẹlu ẹ, bi inu ṣe bi Bisi Ọmọniyi to wa nita niyẹn, lo ba ja ilẹkun wọlẹ.


Alaye ti DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa Ogun, ṣe nipa iṣẹlẹ yii ni pe awọn kan ni wọn pe teṣan Owode-Ẹgbado, ti wọn ni ẹnikan ti ṣaayan ladaa yanna-yanna o. Nigba tawọn ọlọpaa debẹ ni wọn ri ohun to ṣẹlẹ, wọn sare gbe ẹni ti wọn ṣa ladaa lọ sọsibitu, ṣugbọn dokita ni o ti ku, ni wọn ba mu Bisi to ṣa ọkunrin naa pa. Ninu iwadii awọn ọlọpaa ni wọn ti mọ pe yara Kafaya ni Alani ti Bisi ṣa pa wa lọjọ naa, o fẹẹ sun lọdọ obinrin naa mọju ni, nitori ọrẹbinrin rẹ ni. Bi Alani ti inagijẹ n jẹ Ajilọpọn ṣe wa ni yara Kafaya ni Bisi toun naa jẹ ololufẹ rẹ naa tun de, koda, lati ibi kan ti wọn n pe ni Ibasa, l’Oke-Ọdan, ni Bisi ti wa si Owode-Ẹgbado lati waa lo opin ọsẹ ọjọ Jimọ naa lọdọ Kafaya. Ṣugbọn nigba to de to ba ilẹkun ni titi, ara fu u. O kan ilẹkun naa titi, Kafaya ko ṣilẹkun nitori Alani to wa ni yara pẹlu ẹ, bi inu ṣe bi Bisi Ọmọniyi to wa nita niyẹn, lo ba ja ilẹkun wọlẹ. Bo ti wọle to ba ọkunrin mi-in nipo ifura pẹlu ololufẹ rẹ, ija bẹ silẹ laarin oun ati Alani to n ṣe bii ọkọ iyawo. Nigba naa ni ọmọ ti ko ju ẹgbẹ ọmọ Alani lọ ki ada kan mọlẹ ninu yara naa, o si fi ṣa Alani yanna yanna, ni wahala ba bẹ silẹ gidi, nitori Alani ko ye e, o gbabẹ ku ni. Kafaya ti wahala tori ẹ ṣẹlẹ ti sa lọ ni tiẹ, nigba to ti ri ibi ti rogbodiyan naa n lọ.


Bo ti wọle to ba ọkunrin mi-in nipo ifura pẹlu ololufẹ rẹ, ija bẹ silẹ laarin oun ati Alani to n ṣe bii ọkọ iyawo. Nigba naa ni ọmọ ti ko ju ẹgbẹ ọmọ Alani lọ ki ada kan mọlẹ ninu yara naa, o si fi ṣa Alani yanna yanna, ni wahala ba bẹ silẹ gidi, nitori Alani ko ye e, o gbabẹ ku ni. Kafaya ti wahala tori ẹ ṣẹlẹ ti sa lọ ni tiẹ, nigba to ti ri ibi ti rogbodiyan naa n lọ. Awọn ọlọpaa mu Bisi Ọmọniyi tẹ ẹ n wo yii, wọn si ti fi i ranṣẹ sibi tawọn apaayan n wa.


Awọn ọlọpaa mu Bisi Ọmọniyi tẹ ẹ n wo yii, wọn si ti fi i ranṣẹ sibi tawọn apaayan n wa.


Ki ẹnikẹni ma ṣe forukọ Sunday Igboho tọrọ owo lori aisan to n ṣe e o-Agbẹjọro

Jọkẹ Amọri Nitori iroyin pe ara rẹ rẹ ko ya, ajijagbara ọmọ Yoruba nni, Oloye Sunday Igboho, ti sọ pe ki ẹnikẹni ma ṣe tọrọ owo lọwọ awọn eeyan nitori aisan to n ṣe oun. O sọrọ yii ni idahun si bi awọn kan ṣe ni o n tọrọ owo, ti wọn si ni ki awọn eeyan maa dawo ti wọn yoo ko fun un lati fi tọju ara rẹ. Nigba ti agbẹnusọ rẹ, Ọlayẹmi Koiki n sọrọ lori ahesọ naa, o ni Sunday Igboho ko tọrọ owo lọwọ ẹnikẹnni, bẹẹ ni ko bẹ ẹnikẹni lati ba a wa owo ti yoo fi tọju ara rẹ. O ni ki gbogbo awọn ti wọn n ṣe bẹẹ jawọ ninu iru iwa yii. Ninu atẹjade kan to fi sita lo ti sọ pe agbẹjọro Igboho lo pe oun pe awọn kan ti n lọ kiri lati tọrọ owo lorukọ Igboho, ti wọn ni awọn yoo fi tọju rẹ nitori aisan ti wọn ni o n ṣe e. O ni ki awọn ti wọn n ṣe bẹẹ dawọ eleyii duro. ‘‘Loootọ ni ara Igboho ko ya, to si nilo amojuto, ṣugbọn a ko ran ẹnikẹni lati maa tọrọ owo lorukọ rẹ pe awọn fẹẹ fi tọju rẹ.


O ni ki gbogbo awọn ti wọn n ṣe bẹẹ jawọ ninu iru iwa yii. Ninu atẹjade kan to fi sita lo ti sọ pe agbẹjọro Igboho lo pe oun pe awọn kan ti n lọ kiri lati tọrọ owo lorukọ Igboho, ti wọn ni awọn yoo fi tọju rẹ nitori aisan ti wọn ni o n ṣe e. O ni ki awọn ti wọn n ṣe bẹẹ dawọ eleyii duro. ‘‘Loootọ ni ara Igboho ko ya, to si nilo amojuto, ṣugbọn a ko ran ẹnikẹni lati maa tọrọ owo lorukọ rẹ pe awọn fẹẹ fi tọju rẹ. A kan n rọ ijọba ilẹ Benin pe ki wọn fi i silẹ ko le raaye lọọ tọju ara rẹ ni.’’ Bẹẹ ni Koiki wi.


A kan n rọ ijọba ilẹ Benin pe ki wọn fi i silẹ ko le raaye lọọ tọju ara rẹ ni.’’ Bẹẹ ni Koiki wi.


Iya Rainbow ṣọjọọbi, o ni ẹbẹ pataki kan loun n bẹ Ọlọrun

Faith Adebọla, Eko Ayẹyẹ ọjọọbi awọn gbajumọ oṣere ki i ṣe tuntun, tilu-tifọn lọpọ maa n ṣe e, wọn si maa n lo anfaani asiko naa lati dupẹ lọwọ Ọlọrun fun aṣeyọri yoowu ti wọn ti ṣe nigbesi aye wọn ati lẹnu iṣẹ tiata, wọn tun maa n sọ erongba ọkan wọn ati afojusun wọn jade. Iru asiko yii lo ṣẹlẹ si Abilekọ Idowu Philips, tawọn eeyan mọ si Iya Rainbow. Odu ni mama ẹni ọdun mọkandinlọgọrin yii nidii iṣẹ tiata, ki i ṣaimọ foloko rara. Bo tilẹ jẹ pe mama naa ko fi bẹẹ ṣere tiata rẹpẹtẹ mọ bii tigba kan, sibẹ bi onirese ko ba fingba mọ ni, eyi to ti fin silẹ ko le parun rara. Ṣugbọn lọjọ Abamẹta, Satide yii, ni irawọ oṣere yii ṣọjọọbi ọdun mọkandinlọgọrin loke eepẹ, bo ṣe n dupẹ lọwọ Ọlọrun atawọn ololufẹ rẹ, mama naa sọ pe ẹyọ ẹbẹ kan ṣoṣo pere lo ku nigbesi aye oun toun fẹ k’Ọlọrun ṣe foun. Bayii lo ṣe sọrọ ọhun: “Mo n ṣọọọbi mi lonii, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu (October), 1942 ni wọn bi mi.


Bo tilẹ jẹ pe mama naa ko fi bẹẹ ṣere tiata rẹpẹtẹ mọ bii tigba kan, sibẹ bi onirese ko ba fingba mọ ni, eyi to ti fin silẹ ko le parun rara. Ṣugbọn lọjọ Abamẹta, Satide yii, ni irawọ oṣere yii ṣọjọọbi ọdun mọkandinlọgọrin loke eepẹ, bo ṣe n dupẹ lọwọ Ọlọrun atawọn ololufẹ rẹ, mama naa sọ pe ẹyọ ẹbẹ kan ṣoṣo pere lo ku nigbesi aye oun toun fẹ k’Ọlọrun ṣe foun. Bayii lo ṣe sọrọ ọhun: “Mo n ṣọọọbi mi lonii, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu (October), 1942 ni wọn bi mi. Ọjọọbi yii ni ọdun mọkandinlaaadọrin mi, inu mi si dun pe gbogbo agbaye lo n ba mi yọ. Mo ṣadura s’Ọlọrun Eledumare pe ko da ẹmi mi si, ẹbẹ pataki kan ṣoṣo ti mo ni si Ọlọrun ni pe ko da ẹmi mi si, ko daabo bo mi ki n pe ọgọrin ọdun, aadọrun-un ọdun titi di ọgọfa (120) ọdun loke eepẹ. Mo fẹẹ pe ọgọfa ọdun laye, paapaa tori iṣẹ ojiṣẹ Oluwa ti Ọlọrun ti gbe le mi lọwọ bayii.


Ọjọọbi yii ni ọdun mọkandinlaaadọrin mi, inu mi si dun pe gbogbo agbaye lo n ba mi yọ. Mo ṣadura s’Ọlọrun Eledumare pe ko da ẹmi mi si, ẹbẹ pataki kan ṣoṣo ti mo ni si Ọlọrun ni pe ko da ẹmi mi si, ko daabo bo mi ki n pe ọgọrin ọdun, aadọrun-un ọdun titi di ọgọfa (120) ọdun loke eepẹ. Mo fẹẹ pe ọgọfa ọdun laye, paapaa tori iṣẹ ojiṣẹ Oluwa ti Ọlọrun ti gbe le mi lọwọ bayii. Mo ti da ijọ silẹ, mo si ṣadura k’Ọlọrun jẹ ki n pẹ laye lati ṣaṣeyọri iṣẹ mi. Pẹlu bi mo ṣe dẹni ọdun mọkandinlọgọrin yii, mo ṣi lokun daadaa, mo ṣi n lọ soko ere, mo ṣi n ṣaraloge, mo ṣepolowo ọja gẹgẹ bii aṣoju ileeṣẹ, awọn iṣẹ wọnyi si n jẹ ki n maa ta kebekebe, ki n ṣi wa pa. Ṣugbọn bi mo ṣe maa n sọ, oore-ọfẹ Ọlọrun ni, keeyan ni ilera niru ọjọ-ori yii, ẹbun Ọlọrun ni. Oore-ọfẹ Ọlọrun ni pe mo ṣi wulo nidii iṣẹ tiata.”


Mo ti da ijọ silẹ, mo si ṣadura k’Ọlọrun jẹ ki n pẹ laye lati ṣaṣeyọri iṣẹ mi. Pẹlu bi mo ṣe dẹni ọdun mọkandinlọgọrin yii, mo ṣi lokun daadaa, mo ṣi n lọ soko ere, mo ṣi n ṣaraloge, mo ṣepolowo ọja gẹgẹ bii aṣoju ileeṣẹ, awọn iṣẹ wọnyi si n jẹ ki n maa ta kebekebe, ki n ṣi wa pa. Ṣugbọn bi mo ṣe maa n sọ, oore-ọfẹ Ọlọrun ni, keeyan ni ilera niru ọjọ-ori yii, ẹbun Ọlọrun ni. Oore-ọfẹ Ọlọrun ni pe mo ṣi wulo nidii iṣẹ tiata.”


Ijọba kede ọjọ Iṣẹgun bii ọlude lẹnu iṣẹ

Faith Adebọla Ijọba apapọ ti kede ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹwaa, ọdun 2021, gẹgẹ bii ọjọ iṣinmi lẹnu iṣẹ jake-jado orileede yii. Atẹjade kan lati ọfiisi Minisita ọrọ abẹle, Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla, eyi ti wọn fi lede lọjọ Ẹti, Furaidee yii, l’Abuja, sọ pe isinmi naa jẹ lati sami ayẹyẹ ọjọọbi Anọbi Muhammad, eyi tawọn Musulumi maa n pe ni Eid-ul-Mawlid. Atẹjade ọhun, ti Akọwe agba ileeṣẹ ọrọ abẹle, Dokita Shuaib Belgore, buwọ lu lorukọ minisita wọn, gba awọn ọmọ Naijiria niyanju lati lo anfaani isinmi naa fun igbelarugẹ ẹmi ifẹ, iṣọkan, alaafia ati ifarada, eyi to wa lara awọn nnkan amuyẹ ti Anọbi Muhammad waasu rẹ nigba to wa laye. Arẹgbẹṣọla rọ awọn Musulumi lati yẹra fun iwa janduku ati iwa ọdaran eyikeyii, ki wọn si fi ara wọn han gẹgẹ bii aṣoju ati ọmọ orileede Naijiria rere, o ni ipo pataki lorileede Naijiria wa laarin awọn ile ilẹ adulawọ yooku. O tun rọ awọn ọmọ orileede yii lapapọ lati fọwọ sowọ pọ pẹlu iṣejọba Aarẹ Muhammadu Buhari lẹnu ilakaka rẹ lati wa ojutuu si awọn iṣoro to n ba orileede Naijiria finra, ki orileede naa le tubọ goke agba bo ṣe yẹ.


Onifayawọ meji ku, aṣọbode meji fara pa, lasiko ti wọn koju ara wọn nipinlẹ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lọjọ ti ikọlu ti n waye laarin awọn onifayawọ ati aṣọbode nipinlẹ Ogun, ara ọtọ ni ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹwaa yii, loju ọna Ṣagamu Interchange, nibi ti hilahilo ti ba awọn eeyan ti wọn n kọja tiwọn lọ jẹẹjẹ, ti onifayawọ meji jẹ Ọlọrun nipe, ti awọn oṣiṣẹ kọstọọmu meji paapaa fara pa gidi. Eko lawọn kọsitọọmu to waa pade awọn onifayawọ nipinlẹ Ogun naa ti wa, Zone A, n’Ikẹja, ni wọn ti wa, ọga wọn si ni ọkunrin kan ti wọn pe orukọ ẹ ni DCC Hussein .K. Ejibunu. Alukoro ẹkun aṣọbode Eko yii, DSC Theophilus Duniya, ṣalaye iṣẹlẹ pe mọto akẹru mejila to ko irẹsi ilẹ okeere lawọn ti mu lọjọ naa, awọn si ti n gbe awọn mọto naa pẹlu irẹsi inu ẹ lọ sile ikẹru-si ijọba gẹgẹ bo ṣe tọ. Duniya sọ pe nibi tawọn ti n lọ lawọn onifayawọ ti lọọ kora wọn jọ wa, ti wọn pọ gidi pẹlu awọn nnkan ija oloro bii ibọn atawọn nnkan ija mi-in. O ni awọn ti aanu awọn onifayawọ naa n ṣe pe gbese lo wọle tọ wọn pẹlu irẹsi tawọn gba yii naa ba wọn da si i, bi wọn ṣe doju ibọn kọ awọn niyẹn tawọn naa si da a pada fun wọn gidi.


Alukoro ẹkun aṣọbode Eko yii, DSC Theophilus Duniya, ṣalaye iṣẹlẹ pe mọto akẹru mejila to ko irẹsi ilẹ okeere lawọn ti mu lọjọ naa, awọn si ti n gbe awọn mọto naa pẹlu irẹsi inu ẹ lọ sile ikẹru-si ijọba gẹgẹ bo ṣe tọ. Duniya sọ pe nibi tawọn ti n lọ lawọn onifayawọ ti lọọ kora wọn jọ wa, ti wọn pọ gidi pẹlu awọn nnkan ija oloro bii ibọn atawọn nnkan ija mi-in. O ni awọn ti aanu awọn onifayawọ naa n ṣe pe gbese lo wọle tọ wọn pẹlu irẹsi tawọn gba yii naa ba wọn da si i, bi wọn ṣe doju ibọn kọ awọn niyẹn tawọn naa si da a pada fun wọn gidi. Agbẹnusọ awọn aṣọbode yii tẹsiwaju pe nibi ija ọhun ni meji ti padanu ẹmi wọn ninu awọn onifayawọ, awọn si ri ẹyọ kan mu laaye ninu awọn afurasi wọn. Duniya fi kun un pe meji ninu awọn oṣiṣẹ awọn paapaa ṣeṣe gidi nibi ikọlu yii. Bakan naa lo ni ninu mọto mejila to ko irẹsi to lodi sofin wọlu naa, awọn ri mẹrin gba fun ijọba, nigba tawọn mẹjọ ba awọn onifayawọ lọ.


Agbẹnusọ awọn aṣọbode yii tẹsiwaju pe nibi ija ọhun ni meji ti padanu ẹmi wọn ninu awọn onifayawọ, awọn si ri ẹyọ kan mu laaye ninu awọn afurasi wọn. Duniya fi kun un pe meji ninu awọn oṣiṣẹ awọn paapaa ṣeṣe gidi nibi ikọlu yii. Bakan naa lo ni ninu mọto mejila to ko irẹsi to lodi sofin wọlu naa, awọn ri mẹrin gba fun ijọba, nigba tawọn mẹjọ ba awọn onifayawọ lọ. O fi kun un pe afurasi tawọn mu ti wa lakolo ijọba pẹlu, awọn ọfisa to si ṣeṣe lọdọ awọn naa si ti n gba itọju lọsibitu. Ohun to waa mu iṣẹlẹ ọjọ naa le ju tawọn eyi to ti ṣẹlẹ ri ni pe oju ọna ti ọpọ mọto to n lọ si Eko, awọn to n pada si Abẹokuta atawọn to jẹ abule wọn to wa lẹbaa ọna ni wọn n lọ lo ti ṣẹlẹ. Niṣe ni awọn ọkọ ko le kọja mọ, iro ibọn n ro lakọlakọ, awọn mọto to n lọ s’Ekoo n ṣẹri pada, awọn mi-in lọọ gba ọna ojugbo, bẹẹ lawọn mi-in kọju si ọna to yẹ ki wọn kọyin si, wọn si ṣe bẹẹ sọ oju ọna ọhun di orita ko lo mọ, kalulu duro ṣii fun ọpọ wakati, bẹẹ lawọn ẹlomi-in kẹsẹ sọna ti wọn n rin lẹyin ti ikọlu ọhun ti rọlẹ, wọn ko ri mọto kan gbe wọn.


O fi kun un pe afurasi tawọn mu ti wa lakolo ijọba pẹlu, awọn ọfisa to si ṣeṣe lọdọ awọn naa si ti n gba itọju lọsibitu. Ohun to waa mu iṣẹlẹ ọjọ naa le ju tawọn eyi to ti ṣẹlẹ ri ni pe oju ọna ti ọpọ mọto to n lọ si Eko, awọn to n pada si Abẹokuta atawọn to jẹ abule wọn to wa lẹbaa ọna ni wọn n lọ lo ti ṣẹlẹ. Niṣe ni awọn ọkọ ko le kọja mọ, iro ibọn n ro lakọlakọ, awọn mọto to n lọ s’Ekoo n ṣẹri pada, awọn mi-in lọọ gba ọna ojugbo, bẹẹ lawọn mi-in kọju si ọna to yẹ ki wọn kọyin si, wọn si ṣe bẹẹ sọ oju ọna ọhun di orita ko lo mọ, kalulu duro ṣii fun ọpọ wakati, bẹẹ lawọn ẹlomi-in kẹsẹ sọna ti wọn n rin lẹyin ti ikọlu ọhun ti rọlẹ, wọn ko ri mọto kan gbe wọn. Pẹlu gbogbo ohun to ṣẹlẹ yii, ọga awọn aṣọbode naa, Hussein Ejibunu, sọ pe ikọlu bii eyi ko ni kawọn ṣọrẹ onifayawọ, o lawọn yoo jọ maa ba ara awọn fa a naa ni bi wọn ko ba jawọ. Ọkunrin naa koro oju si bawọn ọdọ to yẹ ko waṣẹ gidi ṣe, ṣe n koju bọ fayawọ, to bẹẹ ti wọn n padanu ẹmi wọn loju ija ti wọn ko si tori ẹ yee ṣiṣẹ buruku naa. O rọ wọn lati wa iṣẹ to ba ofin mu ṣe.


Pẹlu gbogbo ohun to ṣẹlẹ yii, ọga awọn aṣọbode naa, Hussein Ejibunu, sọ pe ikọlu bii eyi ko ni kawọn ṣọrẹ onifayawọ, o lawọn yoo jọ maa ba ara awọn fa a naa ni bi wọn ko ba jawọ. Ọkunrin naa koro oju si bawọn ọdọ to yẹ ko waṣẹ gidi ṣe, ṣe n koju bọ fayawọ, to bẹẹ ti wọn n padanu ẹmi wọn loju ija ti wọn ko si tori ẹ yee ṣiṣẹ buruku naa. O rọ wọn lati wa iṣẹ to ba ofin mu ṣe. Ṣugbọn awọn tọrọ yii kan ko yee sọ pe awọn ko ni ọna mi-in. Ohun ti awọn onifayawọ yii n wi ni pe bi irẹsi ṣe n wọlu ko ṣẹyin awọn aṣọbode, wọn ni wọn n gbowo lọwọ awọn ni ounjẹ naa ṣe n wọlu. Nigba tawọn ba sanwo tan, tawọn fori la iku gbe e de aarin ilu, nigba naa lawọn kọsitọọmu kan yoo ni Eko lawọn ti wa ti wọn yoo maa gba irẹsi naa lọwọ awọn.


Ṣugbọn awọn tọrọ yii kan ko yee sọ pe awọn ko ni ọna mi-in. Ohun ti awọn onifayawọ yii n wi ni pe bi irẹsi ṣe n wọlu ko ṣẹyin awọn aṣọbode, wọn ni wọn n gbowo lọwọ awọn ni ounjẹ naa ṣe n wọlu. Nigba tawọn ba sanwo tan, tawọn fori la iku gbe e de aarin ilu, nigba naa lawọn kọsitọọmu kan yoo ni Eko lawọn ti wa ti wọn yoo maa gba irẹsi naa lọwọ awọn. Wọn ni ohun to jẹ kawọn naa maa doju ija kọ wọn ree, bi yoo si ṣe maa wa niyẹn, nitori ọmọ to ba ni iya oun ko ni i sun, oun naa ko ni i foju ba oorun.


Wọn ni ohun to jẹ kawọn naa maa doju ija kọ wọn ree, bi yoo si ṣe maa wa niyẹn, nitori ọmọ to ba ni iya oun ko ni i sun, oun naa ko ni i foju ba oorun.


Igun meji lo dibo oloye ẹgbẹ ninu APC l’Ọṣun, awọn tọọgi da ti awọn alatilẹyin Arẹgbẹṣọla ru

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ṣe ni iro ibọn n dun lakọlakọ lọsan-an ọjọ Abamẹta, Satide, lasiko tawọn tọọgi kan ya bo ibi ti awọn igun kan ninu ẹgbẹ oṣelu APC ti wọn n jẹ The Osun Progressives (TOP) ti ṣeto idibo lati yan alaga atawọn oloye ẹgbẹ to ku. Agbegbe Ladsol, loju-ọna Ogo-Oluwa, niluu Oṣogbo, ni wọn ti ṣeto idibo tiwọn. Sadeede lawọn tọọgi kan ya debẹ ni nnkan bii aago kan ọsan, ti wọn si n yinbọn soke lakọlakọ. Ṣugbọn gudugudu awọn Sifu Difẹnsi ti wọn n ṣeto aabo fun wọn nibẹ ko tura silẹ, awọn naa dana ibọn pada si wọn, lasiko yii la gbọ pe ibọn ba meji lara awọn TOP, ti wọn si n gbatọju lọwọ nileewosan. Idi niyi ti alaga awọn igun naa, Refrẹndi Adelọwọ Adebiyi, ṣe ke si Aarẹ Buhari ati awọn ọmọ igbimọ afun-nṣọ ẹgbẹ naa lati da si wahala to n lọ l’Ọṣun. Adebiyi ṣalaye pe ki i ṣe igba akọkọ niyi ti awọn tọọgi yoo wa da wahala silẹ ninu ipade TOP, gbogbo eyi ni wọn si n ṣe lati fi ba awọn lorukọ jẹ.


Ṣugbọn gudugudu awọn Sifu Difẹnsi ti wọn n ṣeto aabo fun wọn nibẹ ko tura silẹ, awọn naa dana ibọn pada si wọn, lasiko yii la gbọ pe ibọn ba meji lara awọn TOP, ti wọn si n gbatọju lọwọ nileewosan. Idi niyi ti alaga awọn igun naa, Refrẹndi Adelọwọ Adebiyi, ṣe ke si Aarẹ Buhari ati awọn ọmọ igbimọ afun-nṣọ ẹgbẹ naa lati da si wahala to n lọ l’Ọṣun. Adebiyi ṣalaye pe ki i ṣe igba akọkọ niyi ti awọn tọọgi yoo wa da wahala silẹ ninu ipade TOP, gbogbo eyi ni wọn si n ṣe lati fi ba awọn lorukọ jẹ. Ninu ọrọ tirẹ, alaga tuntun ti awọn TOP yan lati tukọ ẹgbẹ oṣelu APC l’Ọṣun fun saa yii, Ọnarebu Rasaq Ṣalinṣile, ṣalaye pe erongba oun ni bayii toun ti di alaga ni lati mu ẹgbẹ naa pada bọ sipo, lati jẹ ki igbẹkẹlẹ ti awọn araalu ni ninu ẹgbẹ APC pada, ki ọrọ ẹgbẹ naa ma baa di itan nipinlẹ Ọṣun. Ṣalinṣile sọ pe ipo ti ẹgbẹ APC wa l’Ọṣun bayii ba eeyan lọkan jẹ pupọ, bi awọn ti wọn si tukọ rẹ sẹyin ṣe huwa lo fa a, ṣugbọn pẹlu awọn oloye tuntun yii, omi tuntun ti ru, ẹja si ti wọnu rẹ. Lara awọn ti wọn tun yan ni Alhaji Azeez Adeṣiji ti wọn kede bii igbakeji alaga, Ọnarebu Adelani Baderinwa lo di akọwe ẹgbẹ, Dokita Akinlabi Kọmọlafẹ ni igbakeji akọwe, Ọnarebu Akintoyeṣe Ademọla ni akapo, Arabinrin Ogundare Aina Funkẹ si di olori awọn obinrin.


Ninu ọrọ tirẹ, alaga tuntun ti awọn TOP yan lati tukọ ẹgbẹ oṣelu APC l’Ọṣun fun saa yii, Ọnarebu Rasaq Ṣalinṣile, ṣalaye pe erongba oun ni bayii toun ti di alaga ni lati mu ẹgbẹ naa pada bọ sipo, lati jẹ ki igbẹkẹlẹ ti awọn araalu ni ninu ẹgbẹ APC pada, ki ọrọ ẹgbẹ naa ma baa di itan nipinlẹ Ọṣun. Ṣalinṣile sọ pe ipo ti ẹgbẹ APC wa l’Ọṣun bayii ba eeyan lọkan jẹ pupọ, bi awọn ti wọn si tukọ rẹ sẹyin ṣe huwa lo fa a, ṣugbọn pẹlu awọn oloye tuntun yii, omi tuntun ti ru, ẹja si ti wọnu rẹ. Lara awọn ti wọn tun yan ni Alhaji Azeez Adeṣiji ti wọn kede bii igbakeji alaga, Ọnarebu Adelani Baderinwa lo di akọwe ẹgbẹ, Dokita Akinlabi Kọmọlafẹ ni igbakeji akọwe, Ọnarebu Akintoyeṣe Ademọla ni akapo, Arabinrin Ogundare Aina Funkẹ si di olori awọn obinrin. Ẹgbẹ APC Ọṣun tun dibo yan Famọdun gẹgẹ bii alaga wọn fun saa keji


Ẹgbẹ APC Ọṣun tun dibo yan Famọdun gẹgẹ bii alaga wọn fun saa keji


To ba wu Ọlọrun, mo ṣetan lati dupo aarẹ orileede yii lọdun 2023– Tunde Bakare

Faith Adebọla Oludasilẹ ati adari ijọ Citadel Global Community Church, ti wọn n pe ni Latter Rain Assembly tẹlẹ, Pasitọ Tunde Bakare, ti sọ pe o wu oun lati jade dupo aarẹ orileede yii lọdun 2023, to ba jẹ ifẹ Ọlọrun ati tawọn ọmọ Naijiria pe koun ṣe bẹẹ. Bakare sọrọ yii nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ lẹyin ipade rẹ pẹlu Aarẹ Muhammadu Buhari ni Abuja, lọjọ Ẹti, Furaidee yii. Ojiṣẹ Ọlọrun to ti figba kan dupo igbakeji aarẹ orileede yii pẹlu Buhari fesi nigba ti wọn bi i boya oun naa fẹẹ jade dupo lọdun 2023, pe: “Gbogbo ọmọ Naijiria to ti dagba to, ti ko si lẹbọ lẹru, lo lominira lati dupo aarẹ. Bi orileede yii ṣe maa goke agba lo jẹ mi logun, to ba si wu Ọlọrun pe ki n ṣe bẹẹ, ti awọn ọmọ Naijiria naa fẹ bẹẹ, ki lo de ti mi o ni i dupo aarẹ? Ẹtọ ti gbogbo eeyan ni lemi naa ni lati jade dupo nigba ti mo ṣi wa laaye. Mo ti ṣe oluṣọ-aguntan ijọ fun ọdun mẹtalelọgbọn bayii, a ti mu awọn oludari tuntun jade, ohun ti mo fẹẹ pa ọkan mi pọ le lori ni bi orileede yii ṣe maa di atunkọ.


Bi orileede yii ṣe maa goke agba lo jẹ mi logun, to ba si wu Ọlọrun pe ki n ṣe bẹẹ, ti awọn ọmọ Naijiria naa fẹ bẹẹ, ki lo de ti mi o ni i dupo aarẹ? Ẹtọ ti gbogbo eeyan ni lemi naa ni lati jade dupo nigba ti mo ṣi wa laaye. Mo ti ṣe oluṣọ-aguntan ijọ fun ọdun mẹtalelọgbọn bayii, a ti mu awọn oludari tuntun jade, ohun ti mo fẹẹ pa ọkan mi pọ le lori ni bi orileede yii ṣe maa di atunkọ. Ipo kan ṣoṣo pere ni ipo aarẹ, bẹẹ ọpọ nnkan mi-in wa ti a le ṣe lati ṣatilẹyin fun ẹnikẹni to ba wa nipo naa ki ọwọ aago orileede yii ma baa lọ sẹyin mọ, ko le maa lọọ siwaju lai sọsẹ, pẹlu awọn eeyan inu rẹ. Mi o fọrọ sabẹ ahọn sọ fun Aarẹ Buhari, mo ti la erongba mi mọlẹ fun un, aarin emi ati ẹ lo wa, ko ju bẹẹ lọ”, bẹẹ ni Pasitọ Bakare wi.