Oloye Ọbasanjọ jẹ atapatadide ti Eduwa fun laaye lati darapọ mọ ileeṣẹ ọmọogun Naijiria. Kẹrẹkẹrẹ o di Ọgagun agba, o di olori iṣejọba ologun lọdun 1976. Oun si ni olori ologun akọkọ nilẹ afirika ti yoo finufindọ gbe ijsba silẹ fun alagbada lọdun 1979. Baba, gẹgẹ bi ọpọlọpọ ṣe maa n pee, bọ si agbo oṣelu lọdun 1998 lẹyin to ti ọgba ẹwọn ti ijọba ologun labẹ Ọgagun Sani Abacha ran an lọ, de. Lọdun 1999 ni Ọbasanjọ di aarẹ alagbada keji lorilẹ€de Naijiria, ki awọn ọmọ Naijiria to tun yan an si ipo naa fun saa keji lọdun 2003. Producer: Damilola Oduolowu àti Olumide Owaduge


Obasanjo: Má a fi ìyókù ayé mi san oore Ọlọ́run ni

Baba, gẹgẹ bi ọpọlọpọ ṣe maa n pee, bọ si agbo oṣelu lọdun 1998 lẹyin to ti ọgba ẹwọn ti ijọba ologun labẹ Ọgagun Sani Abacha ran an lọ, de. Lọdun 1999 ni Ọbasanjọ di aarẹ alagbada keji lorilẹ€de Naijiria, ki awọn ọmọ Naijiria to tun yan an si ipo naa fun saa keji lọdun 2003. Producer: Damilola Oduolowu àti Olumide Owaduge


#SagamuOnFire: Àwọn ẹbí Tiamiyu bèrè fún ìwádìí tòótó lórí ikú ọmọ wọn

Awọn obi agbabọọlu ikọ Remọ Stars, Tiamiyu ti bere fun iwadii otitọ lori iku to pa ọmọ wọn nipasẹ awọn ọlọpaa. Mama Tiamiyu sọ ọrọ yii lasiko ti gomina Dapo Abiọdun ṣe abẹwo si awọn obi Tiamiyu ni ile wọn. Iya ọmọ naa ni ọmọ awọn, ọdun mẹtadinlọgbọn kii si ṣe yahoo yahoo. O bere fun idajọ ododo ati iya to tọ fun awọn to pa ọmọ rẹ, nitori olu ọmọ ni ọmọ naa, ati wi pe iya naa ko gbọdọ jẹ oun gbe. Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun nigba to n fesi nibi to ti lọ ba awọn obi naa kẹdun, ṣeleri pe iwadii ti bẹrẹ lẹkunrẹrẹ lori iṣẹlẹ naa. Abiodun ni awọn ọlọpaa to pa ọmọ naa kii ṣe ọlọpaa ipinlẹ Ogun lati ọdọ adari zone ni wọn ti wa.


O bere fun idajọ ododo ati iya to tọ fun awọn to pa ọmọ rẹ, nitori olu ọmọ ni ọmọ naa, ati wi pe iya naa ko gbọdọ jẹ oun gbe. Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun nigba to n fesi nibi to ti lọ ba awọn obi naa kẹdun, ṣeleri pe iwadii ti bẹrẹ lẹkunrẹrẹ lori iṣẹlẹ naa. Abiodun ni awọn ọlọpaa to pa ọmọ naa kii ṣe ọlọpaa ipinlẹ Ogun lati ọdọ adari zone ni wọn ti wa. O fikun un wi pe Kọmisọna ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun ti fi panpẹ ọba mu gbogbo awọn ọlọpaa ti ọrọ naa kan. Gomina Dapo Abiodun fikun un wi pe Igbakeji Aarẹ Orilẹede Naijiria, Yemi Osinbajo naa ti fi ẹdun rẹ ranṣẹ si awọn eniyan ipinlẹ ọhun. Nitori naa ni gomina ṣe rọ awọn ẹbi ati ara Tiamiyu lati mu ọkan le, ati wi pe awọn yoo ṣe iranlọwọ fun wọn ni gbogbo ọna ti awọn lee gba. Ninu ọrọ tirẹ, Igbakeji ọga agba ọlọpaa to wa ni ẹka iwadii iwa ọdaran, Peter Ogunyonwo to ṣoju ọga agba ọlọpaa, Mohammed Adamu naa ba ẹbi ati ara kẹdun.


O fikun un wi pe Kọmisọna ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun ti fi panpẹ ọba mu gbogbo awọn ọlọpaa ti ọrọ naa kan. Gomina Dapo Abiodun fikun un wi pe Igbakeji Aarẹ Orilẹede Naijiria, Yemi Osinbajo naa ti fi ẹdun rẹ ranṣẹ si awọn eniyan ipinlẹ ọhun. Nitori naa ni gomina ṣe rọ awọn ẹbi ati ara Tiamiyu lati mu ọkan le, ati wi pe awọn yoo ṣe iranlọwọ fun wọn ni gbogbo ọna ti awọn lee gba. Ninu ọrọ tirẹ, Igbakeji ọga agba ọlọpaa to wa ni ẹka iwadii iwa ọdaran, Peter Ogunyonwo to ṣoju ọga agba ọlọpaa, Mohammed Adamu naa ba ẹbi ati ara kẹdun. Ogunyonwo ni ọga agba ọlọpaa ti gba iṣẹ lọwọ awọn ikọ Zonal Intervention Squad, Obada-Oko ni ipinlẹ Ogun to wa ni idi iṣẹlẹ iṣekupani naa. Tiamiyu Kazeem ni ọkọ oju popo pa lẹyin ti awọn ọlọpaa SARS ti i jabọ kuro ninu ọkọ wọn ni ọna Abeokuta-Sagamu ni ọjọ Satide. Kazeem ki o to ku ni igbakeji balogun ikọ agbabọọlu Remo Stars.


Ogunyonwo ni ọga agba ọlọpaa ti gba iṣẹ lọwọ awọn ikọ Zonal Intervention Squad, Obada-Oko ni ipinlẹ Ogun to wa ni idi iṣẹlẹ iṣekupani naa. Tiamiyu Kazeem ni ọkọ oju popo pa lẹyin ti awọn ọlọpaa SARS ti i jabọ kuro ninu ọkọ wọn ni ọna Abeokuta-Sagamu ni ọjọ Satide. Kazeem ki o to ku ni igbakeji balogun ikọ agbabọọlu Remo Stars.


Lockdown Extension: Kí ló le mú kí ìjọba Nàìjíríà ó dá òfin ìṣéde padà?

Bi ọsẹ akọkọ ti ijọba dẹ ofin konile o gbele ṣe n wa sopin, ni ọpọ araalu, paapa lori ayelujara ti n sọ pe ki ijọba o tun gbe ofin konile o gble jade pada. Ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Karun ni anfaani jijade yẹ ko pari. Ni eerro awọn kan, wọn le sọ pe anfaani pupọ ni bi ijọba ṣe gbẹsẹ kuro lori ofin konile o gbele nitori pe awsn eeyan raaye jade lọ si ẹnu'ṣẹ wọn lati pawo. Awọn miran si n sọ pe ominuu n kọ awọn pe eyi yoo mu ki awọn to ni coronavirus ko pọ si ni Naijiria. Awọn kan tiẹ gbagbọ pe ti ijọba ba tun ṣe ofin konile o gbele, ọrọ aje yoo dẹnukọlẹ. Laarin ọjọ kẹrin, oṣu Karun si ọjọ kẹjọ, oṣu Karun, awọn to ni aarun naa ti kuro ni 2558 to wa si 3526, nitori pe o ti n tan kalẹ laarin adugbo.


Awọn miran si n sọ pe ominuu n kọ awọn pe eyi yoo mu ki awọn to ni coronavirus ko pọ si ni Naijiria. Awọn kan tiẹ gbagbọ pe ti ijọba ba tun ṣe ofin konile o gbele, ọrọ aje yoo dẹnukọlẹ. Laarin ọjọ kẹrin, oṣu Karun si ọjọ kẹjọ, oṣu Karun, awọn to ni aarun naa ti kuro ni 2558 to wa si 3526, nitori pe o ti n tan kalẹ laarin adugbo. Ori ayelujara ni ọpọ ọmọ Naijria ti n sọ erongba wọn lori ṣiṣe ofin konile-o-gbele miran, paapa ni ipinlẹ Eko ti aarun naa pọ si julọ. Ṣugbọn ṣa, minisita fun eto ilera ni Naijiria, Dokita Osagie Ehanire sọ fun BBC  pe ọwọ araalu ni ọna abayọ wa, to fi mọ awọn olori ẹsin ati ileeṣẹ iroyin, lati maa la awsn eeyan lọyẹ pe fun anfaani ara wọn ni ofin ijọba. Bakan naa ni Dokita Ehanire sọ pe "ti awọn eniyan ba mu  ilo ibomu-bẹnu, yiyago fun'ra ẹni lawujọ, ni koko, yoo fun wa ni esi ti a n fẹ".


Ori ayelujara ni ọpọ ọmọ Naijria ti n sọ erongba wọn lori ṣiṣe ofin konile-o-gbele miran, paapa ni ipinlẹ Eko ti aarun naa pọ si julọ. Ṣugbọn ṣa, minisita fun eto ilera ni Naijiria, Dokita Osagie Ehanire sọ fun BBC  pe ọwọ araalu ni ọna abayọ wa, to fi mọ awọn olori ẹsin ati ileeṣẹ iroyin, lati maa la awsn eeyan lọyẹ pe fun anfaani ara wọn ni ofin ijọba. Bakan naa ni Dokita Ehanire sọ pe "ti awọn eniyan ba mu  ilo ibomu-bẹnu, yiyago fun'ra ẹni lawujọ, ni koko, yoo fun wa ni esi ti a n fẹ". Minisita naa sọ pe ọwọ Aarẹ Buhari lo wa lati kede konile-o-gbele miran, lẹyin ti wọn ba ṣe agbeyẹwo gbigbẹsẹ kuro lori ofin naa lẹyin ọsẹ meji, ki wọn tun to mọ nkan to ku lati sẹ. Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita onimọ iṣegun oyinbo ni Naijiria, Dayo Duyile sọ fun BBC pe ẹgbẹ naa sọ fun ijọba pe ko ti to asiko to yẹ ki wsn dẹ ofin konile-o-gble nitori pe ko si nkankan to fihan pe Naijiria ti n bori aarun naa. O sọ a ni lati pawọpọ dẹkun aarun coronavirus ni Naijiria.


Minisita naa sọ pe ọwọ Aarẹ Buhari lo wa lati kede konile-o-gbele miran, lẹyin ti wọn ba ṣe agbeyẹwo gbigbẹsẹ kuro lori ofin naa lẹyin ọsẹ meji, ki wọn tun to mọ nkan to ku lati sẹ. Aarẹ ẹgbẹ awọn dokita onimọ iṣegun oyinbo ni Naijiria, Dayo Duyile sọ fun BBC pe ẹgbẹ naa sọ fun ijọba pe ko ti to asiko to yẹ ki wsn dẹ ofin konile-o-gble nitori pe ko si nkankan to fihan pe Naijiria ti n bori aarun naa. O sọ a ni lati pawọpọ dẹkun aarun coronavirus ni Naijiria. Lori pe boya ijọba n fi ọrọ lọ wọn ko to o gbe igbesẹ, Duyile sọ pe ijọba kii ṣaba pe wọn, ṣugbọn awọn n ba wọn sọ ni idakọnkọ, ti wsn le tẹle tabi kọ imọran naa. Lori bi awọn eeyan kan ṣe n beere pe ki ijọba o da ofin konile-o-gbele pada, Dokita Duyile sọ pe kii ṣe ofin konile-o-gbele nikan lo le dẹkun itankalẹ aarun yii. O ni ijọba gbọdọ jẹ ki awọn to n ṣayẹwo fun pọ si ju bo ṣe n ṣe lọwọlọwọ.


Lori pe boya ijọba n fi ọrọ lọ wọn ko to o gbe igbesẹ, Duyile sọ pe ijọba kii ṣaba pe wọn, ṣugbọn awọn n ba wọn sọ ni idakọnkọ, ti wsn le tẹle tabi kọ imọran naa. Lori bi awọn eeyan kan ṣe n beere pe ki ijọba o da ofin konile-o-gbele pada, Dokita Duyile sọ pe kii ṣe ofin konile-o-gbele nikan lo le dẹkun itankalẹ aarun yii. O ni ijọba gbọdọ jẹ ki awọn to n ṣayẹwo fun pọ si ju bo ṣe n ṣe lọwọlọwọ. O ni mejeeji yoo ran ara wọn lọwọ lati kapa aarun naa. Lánàá òde yìí ni àwọn dókíta ilé ìwòsàn ìkọ́ni Olabisi Onabanjọ (OOUTH) Sagamu ní àwọn yóò dásẹ́ kalẹ̀ fún ọjọ mẹ́ta láti kilọ fun ìjọba lórí àwọn ìbéèrè tó wà níwáju wọ́n láti ọjọ́ pípẹ́. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ló rò pé kìí ṣe àsìkò to tọ̀nà rèé fún yansẹlódì ti ilé ìwòsàn ìkọ́ni yìí gùnlé.


O ni mejeeji yoo ran ara wọn lọwọ lati kapa aarun naa. Lánàá òde yìí ni àwọn dókíta ilé ìwòsàn ìkọ́ni Olabisi Onabanjọ (OOUTH) Sagamu ní àwọn yóò dásẹ́ kalẹ̀ fún ọjọ mẹ́ta láti kilọ fun ìjọba lórí àwọn ìbéèrè tó wà níwáju wọ́n láti ọjọ́ pípẹ́. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ló rò pé kìí ṣe àsìkò to tọ̀nà rèé fún yansẹlódì ti ilé ìwòsàn ìkọ́ni yìí gùnlé. Lásìkò ti BBC News Yoruba ba alága NMA ní ìpínlẹ̀ Ogun náà sọ̀rọ̀ Dókítà Lawal Akinlade láti mọ ìdí ti irú ìgbésẹ̀ yìí fi wáyé ni àsìkò yìí tí gbogbo àgbáye n koju ààrun Corornavirus Dókítà Akinlade ni ọ̀rọ̀ to fa ìyásẹlódi ránpẹ yìí kìí ṣe ọ̀rọ̀ òní, sùgbọ́n èyí tó lágbára jùlọ níbẹ̀ ni pé, ko si àwọn èròjà ìdáàbò bo ara ẹni (PPE) tó kójú òṣùwọ̀n láti koju ààrùn Corornavirus. Akinlade ni èyí lo jẹ́ ki àwọn òṣìṣẹ́ ilera pa ọkan pọ láti lọ fún ìyanṣẹ́lódì yìí, O fi kun un pé láti bii ọdún díẹ̀ sẹyin ni àwọn oṣìṣẹ́ náà ti s ọfun ìjọba nipa owo oṣù ti ko dọgba láàrin awọn ilé iwosan ikọni miran láwọn ìpínlẹ̀ to kù àti ilé iwosan ìkọ́ni ti ìjọba àpapọ̀. Akinlade ni ibi ti ọ̀rọ̀ náà lágbára dé, àwọn ẹgbẹ́ dókìta ló dáwó láti ra ìbòmú ti wọn fẹ́ pin fun àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó kù "Pálí ìbòmú  ńla méjì ti a rà, owó rẹ̀  to mílíọnù kan náírà."


Lásìkò ti BBC News Yoruba ba alága NMA ní ìpínlẹ̀ Ogun náà sọ̀rọ̀ Dókítà Lawal Akinlade láti mọ ìdí ti irú ìgbésẹ̀ yìí fi wáyé ni àsìkò yìí tí gbogbo àgbáye n koju ààrun Corornavirus Dókítà Akinlade ni ọ̀rọ̀ to fa ìyásẹlódi ránpẹ yìí kìí ṣe ọ̀rọ̀ òní, sùgbọ́n èyí tó lágbára jùlọ níbẹ̀ ni pé, ko si àwọn èròjà ìdáàbò bo ara ẹni (PPE) tó kójú òṣùwọ̀n láti koju ààrùn Corornavirus. Akinlade ni èyí lo jẹ́ ki àwọn òṣìṣẹ́ ilera pa ọkan pọ láti lọ fún ìyanṣẹ́lódì yìí, O fi kun un pé láti bii ọdún díẹ̀ sẹyin ni àwọn oṣìṣẹ́ náà ti s ọfun ìjọba nipa owo oṣù ti ko dọgba láàrin awọn ilé iwosan ikọni miran láwọn ìpínlẹ̀ to kù àti ilé iwosan ìkọ́ni ti ìjọba àpapọ̀. Akinlade ni ibi ti ọ̀rọ̀ náà lágbára dé, àwọn ẹgbẹ́ dókìta ló dáwó láti ra ìbòmú ti wọn fẹ́ pin fun àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó kù "Pálí ìbòmú  ńla méjì ti a rà, owó rẹ̀  to mílíọnù kan náírà." "Ọ̀pọ̀ ìgbà ni àwọn ènìyàn wa yóò ti maa ṣe ìtójú aláìsàn láìmọ̀ pé wọ́n ni ààrùn Corornvirus, kò yẹ ki a maa fi iná sórí òrùlé sùn" Ní bayii àwọn míràn ti lọ ya arawọn sọ́tọ lẹ́yìn ti wọ́n ti ni nkan ṣe pẹ̀lú alaarun Covid-19 lai lo aṣọ ààbò. O ní bi aṣé n sọ̀rọ̀ yìí kò si àwọn èròjà ìdáàbò ara ẹni to káári, bótilẹ̀ jẹ́ pé ìyaṣẹ́lódì yìí kò kan àwọn dókítà to n mójuto àwọn aláàrùn Covid-19. Akinlade fi kun un pé, inú ìyanṣẹ́lódi ni àwọn wà nígba ti gómínà Dapo Abiodun gorí oye sùgbọ́n aàwọn ṣẹ́wẹ́le ni láti ṣe àpọ́nlé fún, síbẹ̀ ko si igbéṣẹ̀ kankan to gbe lóri ọ̀rọ̀ náà láti igba to ti gori oye.


"Ọ̀pọ̀ ìgbà ni àwọn ènìyàn wa yóò ti maa ṣe ìtójú aláìsàn láìmọ̀ pé wọ́n ni ààrùn Corornvirus, kò yẹ ki a maa fi iná sórí òrùlé sùn" Ní bayii àwọn míràn ti lọ ya arawọn sọ́tọ lẹ́yìn ti wọ́n ti ni nkan ṣe pẹ̀lú alaarun Covid-19 lai lo aṣọ ààbò. O ní bi aṣé n sọ̀rọ̀ yìí kò si àwọn èròjà ìdáàbò ara ẹni to káári, bótilẹ̀ jẹ́ pé ìyaṣẹ́lódì yìí kò kan àwọn dókítà to n mójuto àwọn aláàrùn Covid-19. Akinlade fi kun un pé, inú ìyanṣẹ́lódi ni àwọn wà nígba ti gómínà Dapo Abiodun gorí oye sùgbọ́n aàwọn ṣẹ́wẹ́le ni láti ṣe àpọ́nlé fún, síbẹ̀ ko si igbéṣẹ̀ kankan to gbe lóri ọ̀rọ̀ náà láti igba to ti gori oye. Nígbà ti BBC pé Kọmísọ́nà ètò ìlera ní ìpínlẹ̀ Ogun dókítà Tomi Coker sàlàye pé, o ti yá ju lásìkò yìí láti sọ ìgbẹ́sẹ̀ tí ìjọba yóò gbé, sùgbọ́n ìjọba ti n ba olóri wọ́n sọ̀rọ̀ láti wa ojúùtú si ìṣòrò to wà nílẹ̀.


Nígbà ti BBC pé Kọmísọ́nà ètò ìlera ní ìpínlẹ̀ Ogun dókítà Tomi Coker sàlàye pé, o ti yá ju lásìkò yìí láti sọ ìgbẹ́sẹ̀ tí ìjọba yóò gbé, sùgbọ́n ìjọba ti n ba olóri wọ́n sọ̀rọ̀ láti wa ojúùtú si ìṣòrò to wà nílẹ̀.


Obasanjo: Àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ogun ní iṣẹ́ ṣì pọ̀ fún Ọbasanjọ láti ṣe fún mẹ̀kúnù Nàìjírìà

Ọjọ karun oṣu kẹta ọdun 1937 ni a bi oloye Oluṣẹgun Arẹmu Ọbasanjọ. Eyi to mu ki ọjọ karun oṣu kẹta ọdun 2020 jẹ ayẹyẹ ọjọ ibi ọdun kẹtalelaadọrin fun aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹ naa. Ikọ iroyin BBC News Yoruba wọ igboro Abẹokuta tii ṣe ilu Oloye Ọbasanjọ lọ lati mọ ohun ti awọn eeyan ibẹ nii sọ nipa agba oṣelu naa. Abọ wa ni wi pe, bi awọn kan ṣe rii gẹgẹ bi eeyan to buru, awọn kan rii gẹgẹ bii ọmọ Naijiria rere ti ko yan ẹya, ede, tabi igun kan ni pọsin. Apapọ ọrọ wọn ni pe irin ṣi pọ lẹsẹ alajọ Ẹbọra Owu lati ninu ilakaka rẹ fun igbe aye idẹrun fun mutumuwa lorilẹede Naijiria. Abọ ree...


Òfin tí yóò mú àtúnṣe bá ìlànà ìsìnkú ọba ní ìpínlẹ̀ Ògùn ń bọ̀ lọ́nà

Abadofin ti yoo mu atunto ba ilana isinku awọn lọbalọba ni ipinlẹ Ogun ko ni pe dofin. Nile aṣofin ti wọn ti n ṣe ijiroro lori ofin naa, awọn aṣofin ti ka abadofin naa ni igba ẹlẹẹkeji. Ohun ti ofin naa n gbero ni lati jẹ ki awọn ọba to ba waja ni anfaani isinku ni ilana ẹsin to wu wọn yala ti Kristẹni tabi ti Islam. Ofin yi ti wọn pe orukọ rẹ ni 'Ogun State Traditional Rulers (Installation and Burial Rites) Bill 2020' ṣebi ẹni ri atẹwọgba lọdọ awọn aṣofin naa. Ninu ọrọ tirẹ, aṣoju Balogun Akeem Agbolade to jẹ agbatẹru aba naa ni ofin ọhun ṣe pataki lati dena awọn aṣa ti koba igba mu nipa sisin awọn ọba tabi nipa awọn eto ifinijoye wọn. Olori ile ni tiẹ sọ pe o di dandan lati daabo bo awọn lọbalọba lọwọ awọn aṣa to tabuku ba ijẹọmọniyan .


Ofin yi ti wọn pe orukọ rẹ ni 'Ogun State Traditional Rulers (Installation and Burial Rites) Bill 2020' ṣebi ẹni ri atẹwọgba lọdọ awọn aṣofin naa. Ninu ọrọ tirẹ, aṣoju Balogun Akeem Agbolade to jẹ agbatẹru aba naa ni ofin ọhun ṣe pataki lati dena awọn aṣa ti koba igba mu nipa sisin awọn ọba tabi nipa awọn eto ifinijoye wọn. Olori ile ni tiẹ sọ pe o di dandan lati daabo bo awọn lọbalọba lọwọ awọn aṣa to tabuku ba ijẹọmọniyan . Lọpọ aaye ni awọn ilana isinku ti wọn a ma ṣe ni bonkẹlẹ ti gbode kan. Ninu awọn aṣa isinku lati gbọ pe awọn kan a ma ni ki wọn sin eeyan pẹlu ọba to ba ku iyẹn ta mọ si abọbaku. Oluwo ilu Iwo nipinlẹ Osun tio gboṣuba kare fawọn aṣofin ipinlẹ Ogun pẹlu igbesẹ wọn eleyi ti yoo mu atunto ba ilana isinku awọn Ọba lagbegbe wọn. Oba Abdulrasheed Akanbi kan saara si Awujale ilu Ijẹbu Ọba Sikiru Adetona pe iru idagbasoke yi n waye lasiko rẹ lori apere.


Lọpọ aaye ni awọn ilana isinku ti wọn a ma ṣe ni bonkẹlẹ ti gbode kan. Ninu awọn aṣa isinku lati gbọ pe awọn kan a ma ni ki wọn sin eeyan pẹlu ọba to ba ku iyẹn ta mọ si abọbaku. Oluwo ilu Iwo nipinlẹ Osun tio gboṣuba kare fawọn aṣofin ipinlẹ Ogun pẹlu igbesẹ wọn eleyi ti yoo mu atunto ba ilana isinku awọn Ọba lagbegbe wọn. Oba Abdulrasheed Akanbi kan saara si Awujale ilu Ijẹbu Ọba Sikiru Adetona pe iru idagbasoke yi n waye lasiko rẹ lori apere. Ti ofin yi ba kẹsẹjari,eyikeyi Ọba to ba ku yoo ni anfaani isinku ni ilana ẹsin to ba yan laayo yatọ si aṣa tẹlẹ pe wọn yoo sin nilana iṣẹmbaye.


Ti ofin yi ba kẹsẹjari,eyikeyi Ọba to ba ku yoo ni anfaani isinku ni ilana ẹsin to ba yan laayo yatọ si aṣa tẹlẹ pe wọn yoo sin nilana iṣẹmbaye.


Amotekun: Àwọn aṣòfin Yorùbá ní ikọ̀ aláàbò náà yóò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ lọ́sẹ̀ díẹ̀ s‘ásìkò yìí

Ọjọ Iṣẹgun ni abadofin ikọ Amọtẹkun kẹsẹjari kaakiri gbogbo ipinlẹ to wa ni ẹkun iwo oorun Naijiria lẹyin ti awọn ile asofin ni awọn ipinlẹ mẹfẹẹfa buwọlu. Bakan naa ni wọn n reti ki awọn gomina ipinlẹ koowa wọn, ki wọn buwọlu ofin naa fun lilo. Olori ile asofin ni ipinlẹ Oyo, Adebo Ogundoyin nigba to n sọrọ lori ofin naa ni, ikọ amọtẹkun yoo bẹrẹ iṣẹ lẹyin ọṣẹ diẹ si akoko yii, tawọn gomina ba sọ di ofin. Ogundoyin ni ikọ amọtẹkun naa yóò wá fún ìṣàkóso ètò ààbò ní àwọn ìpínlẹ̀ kọ́ọ̀kan tó wà ní ìlẹ̀ Yoruba ti ètò ààbò ti dẹnukọlẹ̀. Olotu eto idajọ ni ipinlẹ Ondo ati kọmisọnna fun eto idajọ, Kola Olawoye ni igba akọkọ niyii, ti gbọgbọ ilẹ Yoruba yoo fi imọ sọkan lori itẹsiwaju awujọ wọn, lai si alatako laarin wọn. Ogun: Ọjọ kọkandinlogun ti ile igbimọ asofin ipinlẹ Ogun  bẹrẹ asaro lori ikọ abadofin amọtẹkun ni wọn buwọlu.


Ogundoyin ni ikọ amọtẹkun naa yóò wá fún ìṣàkóso ètò ààbò ní àwọn ìpínlẹ̀ kọ́ọ̀kan tó wà ní ìlẹ̀ Yoruba ti ètò ààbò ti dẹnukọlẹ̀. Olotu eto idajọ ni ipinlẹ Ondo ati kọmisọnna fun eto idajọ, Kola Olawoye ni igba akọkọ niyii, ti gbọgbọ ilẹ Yoruba yoo fi imọ sọkan lori itẹsiwaju awujọ wọn, lai si alatako laarin wọn. Ogun: Ọjọ kọkandinlogun ti ile igbimọ asofin ipinlẹ Ogun  bẹrẹ asaro lori ikọ abadofin amọtẹkun ni wọn buwọlu. Awọn asofin naa ni bi awọn ṣe yara si abadofin naa fihan gbangba wi pe awọn ṣetan lati rẹyin iwa ọdaran ati iṣekupani to n waye ni agbeegbe naa. Eko: Ọjọ Iṣẹgun ni ipinlẹ Eko sọ abadofin ikọ amọtẹkun di ofin gẹgẹ bi ọkan lara ikọ to n boju eto aabo ni ipinlẹ Eko, labẹ ofin Lagos State Neighborhood Safety Corps Agency Law, 2019. Ni ipinlẹ Eko, ikọ amọtẹkun ko le e ṣiṣẹ fun awọn oloṣẹlu, bẹẹ ni wọn ko le ṣiṣẹ gẹgẹ bi ọlọpaa ni ipinlẹ ọhun.


Awọn asofin naa ni bi awọn ṣe yara si abadofin naa fihan gbangba wi pe awọn ṣetan lati rẹyin iwa ọdaran ati iṣekupani to n waye ni agbeegbe naa. Eko: Ọjọ Iṣẹgun ni ipinlẹ Eko sọ abadofin ikọ amọtẹkun di ofin gẹgẹ bi ọkan lara ikọ to n boju eto aabo ni ipinlẹ Eko, labẹ ofin Lagos State Neighborhood Safety Corps Agency Law, 2019. Ni ipinlẹ Eko, ikọ amọtẹkun ko le e ṣiṣẹ fun awọn oloṣẹlu, bẹẹ ni wọn ko le ṣiṣẹ gẹgẹ bi ọlọpaa ni ipinlẹ ọhun. Ipinlẹ Ondo: Ni ọjọ kejidinlogun, osu keji ọdun 2020 ni ipinlẹ Ondo buwọlu abadofin naa. Abẹnugan ile igbimọ asofin naa, to wọ aṣọ amọtẹkun sọ wi pe ni kete ti gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ba ti buwọlu abadofin naa, ni iwa ọdaran yoo dẹkun ni ipinlẹ naa. Osun: Ilu Osogbo ni awọn aṣofin naa ti buwọlu abadofin ikọ amọtẹkun nipinlẹ Osun, bi o tilẹ jẹ pe o ni awọn atunṣe ti wọn ṣe nipa rẹ fun igba diẹ laarin igbimọ to gbe kalẹ ati abajade abadofin naa.


Ipinlẹ Ondo: Ni ọjọ kejidinlogun, osu keji ọdun 2020 ni ipinlẹ Ondo buwọlu abadofin naa. Abẹnugan ile igbimọ asofin naa, to wọ aṣọ amọtẹkun sọ wi pe ni kete ti gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ba ti buwọlu abadofin naa, ni iwa ọdaran yoo dẹkun ni ipinlẹ naa. Osun: Ilu Osogbo ni awọn aṣofin naa ti buwọlu abadofin ikọ amọtẹkun nipinlẹ Osun, bi o tilẹ jẹ pe o ni awọn atunṣe ti wọn ṣe nipa rẹ fun igba diẹ laarin igbimọ to gbe kalẹ ati abajade abadofin naa. Abẹnugan ile asofin naa wa dupẹ lọwọ awọn aṣofin naa fun bi wọn ṣe parapọ lati tete buwọlu abadofin naa.


Abẹnugan ile asofin naa wa dupẹ lọwọ awọn aṣofin naa fun bi wọn ṣe parapọ lati tete buwọlu abadofin naa.


Amotekun: Àwọn aṣòfin Oyo fí aṣọ́ Amotekun, ìfúnpá àti gbérí ọdẹ́ buwọ́lu àbádòfin Amotekun

Bi iṣẹ ko ba pẹni ẹnikan kii pẹ'ṣẹ, ni awọn ile asofin ipinlẹ Oyo ati Ogun fi bibuwọlu abadofin idasilẹ Amọtẹkun ṣe. Lọjọ iṣẹgun yii ni awọn mejeeji joko jiroro lori abadofin naa, ti wọn si buwọlu ofin to gbe idasilẹ ikọ alaabo naa silẹ nipinlẹ wọn. Ṣaaju asiko yii ni awọn ijọba ilẹ kaarọ o jiire ati ijọba apapọ ti fẹnu ko si pe, ki awọn ipinlẹ kọọkan pada lọ fi ofin gbe idasilẹ Amọtẹkun silẹ ni ipinlẹ wọn. Yatọ si ipinlẹ Eko ti o mu atunṣe ba ofin to ṣe idasilẹ ikọ alaabo Neighbourhood Watch, ti o ti wa nilẹ tẹlẹ, awọn ipinlẹ to ku ṣẹṣẹ bẹrẹ igbesẹ lati fi ofin de idasilẹ Amọtẹkun lagbegbe  wọn ni. N ṣe ni awọn aṣofin ile aaṣofin Oyo ko anko wọ aṣọ to jọ awọ Amọtẹkun, wa si ile lati le fi ifarajin wọn han lori sisọ abadofin yii di ofin. Bẹrẹ lati olori ile to fi dori awọn aṣofin to ku, bi wọn ti ṣe n wọ dansiki, lawọn miran de gberi ọdẹ sori.


Yatọ si ipinlẹ Eko ti o mu atunṣe ba ofin to ṣe idasilẹ ikọ alaabo Neighbourhood Watch, ti o ti wa nilẹ tẹlẹ, awọn ipinlẹ to ku ṣẹṣẹ bẹrẹ igbesẹ lati fi ofin de idasilẹ Amọtẹkun lagbegbe  wọn ni. N ṣe ni awọn aṣofin ile aaṣofin Oyo ko anko wọ aṣọ to jọ awọ Amọtẹkun, wa si ile lati le fi ifarajin wọn han lori sisọ abadofin yii di ofin. Bẹrẹ lati olori ile to fi dori awọn aṣofin to ku, bi wọn ti ṣe n wọ dansiki, lawọn miran de gberi ọdẹ sori. Koda agbọpa ile gan ko gbẹyin, ti oun naa si fi asọ amọtẹkun gbe ọpa ile lọwọ, ti wọn si tun wọ ifunpa si apa wọn.


Koda agbọpa ile gan ko gbẹyin, ti oun naa si fi asọ amọtẹkun gbe ọpa ile lọwọ, ti wọn si tun wọ ifunpa si apa wọn.


Coronavirus Outbreak: Ijọba ìpínlẹ̀ Ogun dá àwọn ọlọpàá sita lati dẹkun ipéjọpọ

Ní ìpínlẹ̀ Ogun, ọpọ lo keti ọgbọin si àṣẹ ijọba to ni kí ẹnikeni ma lọ si ibi ipéjọpọ ti ènìyàn ba ti ju ààdọta lọ. Yoruba bọ wọ́n ni ọ̀rọ̀ sùnukùn , ojú sùnùkùn la fi n wòó, eyi lo mu ki ìjọba sda àwọn ọlọpàá sita. Àwọn ọlọpàá se abẹwò si àwọn ilé ijọsin lóríṣirísi ti wọ́n si ṣe ẹtọ ni ibi ti wan ti ri pe èrò pọ ju bo se lọ. Bakan náà lọ́mọ́ se sori ni ni ìpínlẹ̀ Eko, sùgbọ́n ilé ijo ni àwọn alamoju to ijọba lọ ti wọ́n si gbé àwọn to taṣẹ agẹrẹ sofin pa


Coronavirus Update in Nigeria: Èèyan 35 ló ti ru àrùn Coronavirus la ní Naijiria

Ipinlẹ marun ninu ipinlẹ mẹẹdogun ti wọn ti ni arun Coronavirus lorilẹede Naijiria ni awọn eniyan ti ri iwosan gba. Ajọ to n risi ipenija ajakalẹ arun lorilẹede Naijiria, NCDC loju ikansiraẹni Twitter wọn ni wi pe ẹniyan mejidinlogojilenigba lo ti ni arun naa lati igba to ti bẹrẹ lorilẹẹde Naijiria. Amọ eniyan marundinlogoji lo ti ri iwosan gba lorilẹede Naijiria, amọ ti ẹniyan marun si ti ku. Eyi ni akojọpọ awọn ipinlẹ to ti ri iwosan gba ni Naijirialẹyin ti wọn ti ni arun Coronavirus: Gomina ipinlẹ Eko, Babatunde Sanwo-Olu ṣalaye pe wọn ti da awọn meji silẹ ni Ọ̀jọ̀ Aje lẹ̀yin ti ayẹwo fihan pe ara wọ̀n ti da ṣaka. Ni apapọ ẹniyan mọkanlelọgbọn lo ti ru arun Coronavirus la ni ipinlẹ Eko bayii. Eniyan kan ti ri iwosan gba ninu ogun eniyan to ti lugbadi arun naa ni ipinlẹ Osun.


Eyi ni akojọpọ awọn ipinlẹ to ti ri iwosan gba ni Naijirialẹyin ti wọn ti ni arun Coronavirus: Gomina ipinlẹ Eko, Babatunde Sanwo-Olu ṣalaye pe wọn ti da awọn meji silẹ ni Ọ̀jọ̀ Aje lẹ̀yin ti ayẹwo fihan pe ara wọ̀n ti da ṣaka. Ni apapọ ẹniyan mọkanlelọgbọn lo ti ru arun Coronavirus la ni ipinlẹ Eko bayii. Eniyan kan ti ri iwosan gba ninu ogun eniyan to ti lugbadi arun naa ni ipinlẹ Osun. Eyi lo mu  ki ipinlẹ naa da ipinlẹ kẹta ti arun naa ti peleke si ni Niajiria. Ni Ọjọ Kẹsan, Osu Kẹta ni wọn kede ẹni akọkọ to ni arun Coronavirus ni ipinlẹ Ogun. Nibayii, eniyan kan ninu awọn meji to ni arun Coronavirus ni ipinlẹ naa lo ti ri iwosan gba.


Eyi lo mu  ki ipinlẹ naa da ipinlẹ kẹta ti arun naa ti peleke si ni Niajiria. Ni Ọjọ Kẹsan, Osu Kẹta ni wọn kede ẹni akọkọ to ni arun Coronavirus ni ipinlẹ Ogun. Nibayii, eniyan kan ninu awọn meji to ni arun Coronavirus ni ipinlẹ naa lo ti ri iwosan gba. Ọjọ kejidinlogun, Osu Kẹta ni ijọba ipinlẹ Ekiti kede pe eniyan ti ni arun Coronavirus ni ipinlẹ naa. Ni bayii, eniyan kan ti ri iwosan gba ni ipinlẹ naa, ninu awọn meji to ti ni ni ipinlẹ naa. Ọjọ kejilelogun, Osu Kẹta ni wọn  ni wọn kede ẹni akọkọ to kọkọ ni arun naa ni ipinlẹ Oyo.


Ọjọ kejidinlogun, Osu Kẹta ni ijọba ipinlẹ Ekiti kede pe eniyan ti ni arun Coronavirus ni ipinlẹ naa. Ni bayii, eniyan kan ti ri iwosan gba ni ipinlẹ naa, ninu awọn meji to ti ni ni ipinlẹ naa. Ọjọ kejilelogun, Osu Kẹta ni wọn  ni wọn kede ẹni akọkọ to kọkọ ni arun naa ni ipinlẹ Oyo. Nibayii Gomina ipinlẹ naa, Seyi Makinde to ti ri iwosan jẹ lo jẹ ẹnikẹji to ti ri iwosan gba ni ipinlẹ naa ninu awọn mẹsan to ti ni arun naa.


Nibayii Gomina ipinlẹ naa, Seyi Makinde to ti ri iwosan jẹ lo jẹ ẹnikẹji to ti ri iwosan gba ni ipinlẹ naa ninu awọn mẹsan to ti ni arun naa.


Certificate Forgery: Ọmọ oyè yí ìwé ẹ̀rí láti dupò Oluwoye ti ilú Iwoye

Ilé iṣẹ́ ọlọpàá nipinlẹ Ogun ti fi ọwọ òfin mu ọmọ oye kan to n dupo ọba to si ṣilẹ̀ ni Iwoye, Ilaro nijọba ibilẹ Yewa South ìpínlẹ̀ Ogun lori lilo ìwé ẹri ayederu. Ọlọpaa mu Fagbemi Waheed lẹyin ti àwọn kan kọwe ẹsun ranṣẹ́ si ilé iṣẹ́ ọlọpàá pe ayédèrú ìwé ẹ̀rí ìwé mẹwàá WAEC wà lọ́wọ́ rẹ̀. Agbẹnusọ ọlọpàá ni ipnlẹ Ogun Abimbola Oyeyemi sọ nínú àtẹjade kan lọ́jọ́ Isegun pe àwọn lọ mu Waheed si àtìmọle nítori pe àwọn gba iwé ẹ̀sùn láti ile Iṣẹ́ agbẹjọrò R.R.A & Associates. Eni to kọ iwé ẹsùn náà ni fẹ̀sùn kan pe Waheed sọ pe oun gba iwé ẹri WAEC ni ọdun 1988 sugbọn irọ ni nitori pé ayédèrú ni. Oyeyemi fi kun un pé Olùfisùn ni Alhaji Fagbemi lo wa ayédèrú iwé ẹri náà láti dupò k bi ọmọ oye àti lati láti bọ sori àpèrè Oluwoye ti ilú Iwoye" Ẹjọ náà si ti wà ni ẹka àwọn to n moju to ọ̀rọ̀ ajínigbe ti wà láti ṣe ìwádìí ọ̀rọ̀ náà. Ẹ̀wẹ̀, lẹ́yìn ti ọlọpàá gba àṣẹ́ láti tú ilé rẹ̀ wò, wọ́n ní "a ri pé iwé ẹ̀ri ti o ni nọmba ti Waheed náà ni lori ìwé ẹrí rẹ̀ jẹ́ ti Raimot Omotola Adebayo" Ní àsìkò ìfọ̀rọ̀wánilẹnu wò ni o jẹ́wọ pe òun gba iwe ẹ̀rí náà lọ́wọ́ ẹni ti o ní lábẹ ẹ̀tàn pe òun fẹ́ ba a wa iṣẹ́, sùgbọ́n oun mú lọ si ọdọ àwọn to n tẹ iwé láti gbé orukọ oun lee ki o le da bi pé ti oun ni.


Eni to kọ iwé ẹsùn náà ni fẹ̀sùn kan pe Waheed sọ pe oun gba iwé ẹri WAEC ni ọdun 1988 sugbọn irọ ni nitori pé ayédèrú ni. Oyeyemi fi kun un pé Olùfisùn ni Alhaji Fagbemi lo wa ayédèrú iwé ẹri náà láti dupò k bi ọmọ oye àti lati láti bọ sori àpèrè Oluwoye ti ilú Iwoye" Ẹjọ náà si ti wà ni ẹka àwọn to n moju to ọ̀rọ̀ ajínigbe ti wà láti ṣe ìwádìí ọ̀rọ̀ náà. Ẹ̀wẹ̀, lẹ́yìn ti ọlọpàá gba àṣẹ́ láti tú ilé rẹ̀ wò, wọ́n ní "a ri pé iwé ẹ̀ri ti o ni nọmba ti Waheed náà ni lori ìwé ẹrí rẹ̀ jẹ́ ti Raimot Omotola Adebayo" Ní àsìkò ìfọ̀rọ̀wánilẹnu wò ni o jẹ́wọ pe òun gba iwe ẹ̀rí náà lọ́wọ́ ẹni ti o ní lábẹ ẹ̀tàn pe òun fẹ́ ba a wa iṣẹ́, sùgbọ́n oun mú lọ si ọdọ àwọn to n tẹ iwé láti gbé orukọ oun lee ki o le da bi pé ti oun ni. Kọmiksọna ọlọpàá ìpínlẹ̀ Ogun Kenneth Ebrinson ti paṣẹ pe ti ìwádìí ba ti pari ki wan gbe ọkùnrin náà lọ si ilé ẹjọ.


Kọmiksọna ọlọpàá ìpínlẹ̀ Ogun Kenneth Ebrinson ti paṣẹ pe ti ìwádìí ba ti pari ki wan gbe ọkùnrin náà lọ si ilé ẹjọ.


Gómìnà Makinde ló lè pàṣẹ bóyá kí a gbà okada wọlé tàbí kí a fòfin dè wọ̀n l'Òyó

Lara ohun ti yoo tẹyin aṣẹ ijọba ipinlẹ Eko lati fofin de lilo okada ati keke Napep lawọn ijọba ibilẹ kan ni pe awọn ọlọkada naa yoo kẹru wọn lọ si awọn ipinlẹ to sumọ Eko. Ipinlẹ Ogun ati Oyo ni awọn to wa ni tosi Eko ti o si ṣeeṣe ki pupọ wọn ti gunlẹ sibẹ bi a ṣe n sọrọ yii. O ri bẹẹ ko ri bẹẹ, ajọ to n dari eto irina nipinlẹ Oyo OYRTMA ti tẹnumọ ipinnu wọn lati mojuto apọju awọn kẹkẹ ọkada ati lilo awọn ọkada nipinlẹ naa. Alaga ajọ naa, Akin Fagbemi ni o fi ọrọ yii to awọn akọroyin leti nilu Ibadan. Fagbemi ni ajọ naa n fi tọkan tọkan reti igbesẹ ati aṣẹ lati ọdọ Gomina Seyi Makinde boya awọn naa yoo fofin de lilo ọkada tabi ki wọn ma lo ni ipinlẹ ọhun. ''Ko ba wa lojiji pe awọn ọkada yoo ya wọ Oyo lati Eko ṣugbọn digbi la wa lati koju ipenija yii''.


Alaga ajọ naa, Akin Fagbemi ni o fi ọrọ yii to awọn akọroyin leti nilu Ibadan. Fagbemi ni ajọ naa n fi tọkan tọkan reti igbesẹ ati aṣẹ lati ọdọ Gomina Seyi Makinde boya awọn naa yoo fofin de lilo ọkada tabi ki wọn ma lo ni ipinlẹ ọhun. ''Ko ba wa lojiji pe awọn ọkada yoo ya wọ Oyo lati Eko ṣugbọn digbi la wa lati koju ipenija yii''. O ni lootọ ni pe awọn a ma gba awọn ajoji lalejo ṣugbọn ti o ba ti di wi pe yoo ṣakoba fun aabo tabi awọn ohun amayedẹrun ilu, awọn ko ni ma ṣalai gbe igbesẹ to yẹ. Fagbemi tun tẹsiwaju pe awọn ti n ṣe eto lati ni akojọpọ orukọ awọn ọlọkada, oni kẹkẹ Napep ati awọn ọlọkọ ero nipinlẹ naa. O ni igbesẹ yi yoo jẹ ki o rọrun fawọn lati le mọ awọn ọkọ ti wọn ba jigbe ati lati le ni ounka iye awọn ijamba ọkọ to ba waye.


O ni lootọ ni pe awọn a ma gba awọn ajoji lalejo ṣugbọn ti o ba ti di wi pe yoo ṣakoba fun aabo tabi awọn ohun amayedẹrun ilu, awọn ko ni ma ṣalai gbe igbesẹ to yẹ. Fagbemi tun tẹsiwaju pe awọn ti n ṣe eto lati ni akojọpọ orukọ awọn ọlọkada, oni kẹkẹ Napep ati awọn ọlọkọ ero nipinlẹ naa. O ni igbesẹ yi yoo jẹ ki o rọrun fawọn lati le mọ awọn ọkọ ti wọn ba jigbe ati lati le ni ounka iye awọn ijamba ọkọ to ba waye.


Sagamu Market Fire: Dapo Abiodun ṣeleri ìpèsè ìtura fáwọ́n olùtaja

Gómìnà Ipinlẹ Ogun ọmọọba Dapo Abiodun ti fi ọkàn àwọn òǹtàjà lọja Sabo ní ìlú Sagamu ti iná jó sọ̀ọ̀bù wọ́n, balẹ pé oun yóò ba wọ́n kọ òmíràn ni wàrànsṣesà. Gomina Abiodun kede eyi lásìkò to ṣe àbẹwò si ibi ìṣèlẹ̀ ina náà ni ọjà Sabo ni Sagamu. O wa rọ gbogbo awọn ọlọjà náà láti ni sùúrù pẹ̀lú ìjọba àti pe, ó ṣe pàtàkì ki àwọn ọlọ́jà náà kọ ẹko to pọ̀ nínú ina to jà ninu ọjà náà. Abiodun ní ''ni àgbara Ọlọrun, a o tún ọjà yìí kọ, a kò si ni fi àsìkò sòfò rárá, a o ṣètò gbogbo ǹkan ti o bá yẹ, ti irú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kò fi ni wáye mọ." Bakan naa lo ṣèlérí pe ìjọba oun yóò bẹrẹ si ni bu omi tutu si ibi ti bàta ti n ta àwọn olùtaja náà lẹ́sẹ. Lówùrọ́ ọjọ́ Iṣẹ́gun ni ìròyìn tún tàn pé, ọja Sabo nijọba ìbílẹ Sagamu ni ìpínlẹ̀ Ogun jó sọọbù ọgọ́run.


Abiodun ní ''ni àgbara Ọlọrun, a o tún ọjà yìí kọ, a kò si ni fi àsìkò sòfò rárá, a o ṣètò gbogbo ǹkan ti o bá yẹ, ti irú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kò fi ni wáye mọ." Bakan naa lo ṣèlérí pe ìjọba oun yóò bẹrẹ si ni bu omi tutu si ibi ti bàta ti n ta àwọn olùtaja náà lẹ́sẹ. Lówùrọ́ ọjọ́ Iṣẹ́gun ni ìròyìn tún tàn pé, ọja Sabo nijọba ìbílẹ Sagamu ni ìpínlẹ̀ Ogun jó sọọbù ọgọ́run. Ina naa tun jó dukia to le ni aimọye mílíọnù Naira. Ina ọhun, ti wọ́n ni o bẹ̀rẹ̀ ni dédé ààgo kan oru láti sọọbu awọn alásọ, lo jo wọ gbogbo sọọbù to kù nínú ọja naa. Iròyìn sọ pé, ìná mọnamọna to dédé de laáàrin òòru lo sòkùnfa ina náà.


Ina naa tun jó dukia to le ni aimọye mílíọnù Naira. Ina ọhun, ti wọ́n ni o bẹ̀rẹ̀ ni dédé ààgo kan oru láti sọọbu awọn alásọ, lo jo wọ gbogbo sọọbù to kù nínú ọja naa. Iròyìn sọ pé, ìná mọnamọna to dédé de laáàrin òòru lo sòkùnfa ina náà. Olùtaja kan ti ọ̀rọ̀ náà soju rẹ sàlaye pe, o le ni ọgọrun sọọbu to jóna. Awọn alasọ, onisu, àwọn to n ta obi àti àwọn ǹkan ikọ́le, páta ni ọ̀rọ̀ náà kan.


Olùtaja kan ti ọ̀rọ̀ náà soju rẹ sàlaye pe, o le ni ọgọrun sọọbu to jóna. Awọn alasọ, onisu, àwọn to n ta obi àti àwọn ǹkan ikọ́le, páta ni ọ̀rọ̀ náà kan.


Wasiu Ayinde: Èmi kìí ṣe Mayegun olórin àmọ́ mo fẹ́ jẹ́ olùlàjà nílẹ̀ Yorùbá

Gbajugbaja olorin fuji, Wasiu Ayinde to ṣẹṣẹ jẹ oye mayegun Ilẹ Yoruba ti sọ pe, oye naa kii ṣe lati buga, ṣugbọn o jẹ lati tun ilẹ Yoruba ṣe. Mayegun lo sọ ọrọ yii nigba to gbalejo BBC Yoruba lori eto ifọrọwerọ loju opo Facebook wa. O ni oun kii ṣe Mayegun olorin, ṣugbọn ojuṣe oun gẹgẹ bii Mayegun ni lati ṣe iṣẹ olupẹtusaawọ ati olulaja nilẹ Yoruba. Oluomo ṣalaye pe iṣẹ oun akọkọ gẹgẹ bii Mayegun ni lati ri pe alaafia jọba nilẹ Yoruba. Ninu idahuin rẹ si ibeere awọn eeyan lori eto naa, Kwam 1 ni "Lati kekere ni mo ti n sapa lati ri pe Naijiria tẹsiwaju, bẹrẹ lati adugbo ti mo n gbe titi de ilẹ okeere, idi niyẹn ti mo ṣe n ba awọn oloṣelu ṣepọ, mo n bawọn sọrọ, wọn si n tẹti si imọran mi." O ṣalaye pe, ibi ti oun ti jẹ oye naa ko ni nnkan ṣe pẹlu iṣẹ to rọ mọ oye ọhun, nitori gbogbo awọn to ṣe pataki nilẹ Yoruba lo peju sibi ifinijoye naa, leyi to tumọ si pe wọn fọwọ sii.


Oluomo ṣalaye pe iṣẹ oun akọkọ gẹgẹ bii Mayegun ni lati ri pe alaafia jọba nilẹ Yoruba. Ninu idahuin rẹ si ibeere awọn eeyan lori eto naa, Kwam 1 ni "Lati kekere ni mo ti n sapa lati ri pe Naijiria tẹsiwaju, bẹrẹ lati adugbo ti mo n gbe titi de ilẹ okeere, idi niyẹn ti mo ṣe n ba awọn oloṣelu ṣepọ, mo n bawọn sọrọ, wọn si n tẹti si imọran mi." O ṣalaye pe, ibi ti oun ti jẹ oye naa ko ni nnkan ṣe pẹlu iṣẹ to rọ mọ oye ọhun, nitori gbogbo awọn to ṣe pataki nilẹ Yoruba lo peju sibi ifinijoye naa, leyi to tumọ si pe wọn fọwọ sii. Ninu ọrọ rẹ, o sọ pe "Kabiesi Alaafin Oyo ko dede fi mi jẹ Mayegun, ọpọ ohun ni wọn fi han mi ki wọn to fi mi jẹ Mayegun, kii si n ṣe ohun ti a ṣe ni kọrọ." Nipa awọn iṣẹ ti yoo ṣe gẹge bii Mayegun, o ni "Ituluṣe ni mo wa fun. Mi o joye lati buga, ṣugbọn oye yii wa lati ṣi awọn eeyan leti."


Ninu ọrọ rẹ, o sọ pe "Kabiesi Alaafin Oyo ko dede fi mi jẹ Mayegun, ọpọ ohun ni wọn fi han mi ki wọn to fi mi jẹ Mayegun, kii si n ṣe ohun ti a ṣe ni kọrọ." Nipa awọn iṣẹ ti yoo ṣe gẹge bii Mayegun, o ni "Ituluṣe ni mo wa fun. Mi o joye lati buga, ṣugbọn oye yii wa lati ṣi awọn eeyan leti." Lori ọrọ ikọ Amotekun to ti di ariwo lẹyin ti ijọba apapọ ni ko ba ofin mu, o sọ pe ko sẹni to mọ ọmọ pọn bi ọlọmọ, fun idi naa, ko si eewọ ninu ka ṣọra ẹni, ṣugbọn ki ijọba fi oju ṣunukun wo ọrọ ọhun. Ni ti pe Mayegun ko lee dọbalẹ fun elomiran mọ, o ni Alaafin ko ni ki oun ma bọwọ fun awọn to yẹ lati bọwọ fun, gẹgẹ bi ọmọ Yoruba. Mayegun pari ifọrọwerọ naa pe, ki awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye ṣe ara wọn ni oṣusu ọwọ, nitori ohun to ba n ṣe Abọyade, gbogbo Ọlọya lo n ṣe.


Lori ọrọ ikọ Amotekun to ti di ariwo lẹyin ti ijọba apapọ ni ko ba ofin mu, o sọ pe ko sẹni to mọ ọmọ pọn bi ọlọmọ, fun idi naa, ko si eewọ ninu ka ṣọra ẹni, ṣugbọn ki ijọba fi oju ṣunukun wo ọrọ ọhun. Ni ti pe Mayegun ko lee dọbalẹ fun elomiran mọ, o ni Alaafin ko ni ki oun ma bọwọ fun awọn to yẹ lati bọwọ fun, gẹgẹ bi ọmọ Yoruba. Mayegun pari ifọrọwerọ naa pe, ki awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye ṣe ara wọn ni oṣusu ọwọ, nitori ohun to ba n ṣe Abọyade, gbogbo Ọlọya lo n ṣe.


Àwa Egba la lajú jù ní gbogbo Nàìjíríà, Mo lè fi gbogbo ẹnu sọ ọ́ - Alake ti Egba

Kabiyesi Alake ti ilu Egba ni ilẹ Yoruba gba alejo BBC yoruba ní ààfin rẹ̀. Ninu fidio yii, Ọba Adetoun Gbadebọ mẹnu ba kulẹ kulẹ awọn awuyewuye to n lọ lode nigba ti wọn kọkọ gbero ṣiṣe agbekalẹ ikọ Amotekun fun awọn ipinlẹ Yoruba. "Nígbà tọ̀rọ̀ àbò dé ibi tó dé ni àwọn àgbààgbà Yorùbá dìde sí i. Wọn para pọ lati wa ọna abayọ si abo to ti di nkan itan nilu". Alake ni "ni ilẹ Yoruba, nkankan naa ni gbogbo wa patapata, ká máa gbé ní ìrẹ́pọ̀ láì wo bí oníkálùkù ṣe ń sin Ọlọ́run". ọba Adetoun ṣalaye pe Nigba ti wọn kọkọ n gbero Amotekun ti wọn sọ ọ jade, iha ti awọn ẹlẹsin nilu kọ si i wá latari pe ko si imọ to to nipa ohun ti wọn n sọ. O ni "béèyàn kan bá rò pé kò sẹ́ni tí yóò mu òun torí ẹ̀sìn, ẹgbẹgbẹ̀rún ló ma mú u".


Alake ni "ni ilẹ Yoruba, nkankan naa ni gbogbo wa patapata, ká máa gbé ní ìrẹ́pọ̀ láì wo bí oníkálùkù ṣe ń sin Ọlọ́run". ọba Adetoun ṣalaye pe Nigba ti wọn kọkọ n gbero Amotekun ti wọn sọ ọ jade, iha ti awọn ẹlẹsin nilu kọ si i wá latari pe ko si imọ to to nipa ohun ti wọn n sọ. O ni "béèyàn kan bá rò pé kò sẹ́ni tí yóò mu òun torí ẹ̀sìn, ẹgbẹgbẹ̀rún ló ma mú u". Nitori naa o tẹpẹlẹ mọ gbigbe ni irẹpọ nilẹ Yoruba. Producer: Yemisi Oyedepo àti Bayo Odukoya


Nitori naa o tẹpẹlẹ mọ gbigbe ni irẹpọ nilẹ Yoruba. Producer: Yemisi Oyedepo àti Bayo Odukoya


Amotekun: Àwọn adájọ́ àgbà ilẹ̀ Yoruba dá àba kí ìkọ̀ Amotẹkun lo ìbọn

Awọn adajọ agba ni ẹkun iwọ oorun Naijiria ti da a laba ki awọn kọọkan ni ikọ Amọtẹkun ma a gbe ibọn. Arakunrin Seye Oyeleye to jẹ alakoso ikọ Dawn Commission lo fi eyi han fun BBC Yoruba. O ni awọn adajọ agba da aba yii lasiko ti wọn ṣe ijiroro lori bi ikọ Amọtẹkun yoo ṣe ri ati ọna ti wọn yoo gbe e gba lati ri i pe ikọ naa ri iṣẹ wọn ṣe bi iṣẹ. Arakunrin Oyeleye ni aba ọhun yoo fun awọn ọga ati awọn kọọkan ninu ikọ amọtẹkun ni anfaani lati le lo ibọn lati koju iwa ọdaran lawujọ. Amọ, o fi kun un wi pe aba yii ko lee dofin, aya fi ti ile igbimọ asofin ipinlẹ mẹfẹẹfa ba buwọlu, ti ijọba apapọ si fun wọn ni aṣẹ license lati le gbe ibọn dani. Alakoso ikọ Dawn Commission fi kun un wi pe ko si ẹni ti ko le gbe ibọn ti ijọba ba ti fun wọn ni aṣẹ lati gbe e. Ile igbimọ Asofin ni iwọ-oorun Naijiria ti ti ṣeleri lati rii wi pe awọn ṣe kanmọ kanmọ ki ikọ amọtẹkun tete bẹrẹ iṣẹ.


Arakunrin Oyeleye ni aba ọhun yoo fun awọn ọga ati awọn kọọkan ninu ikọ amọtẹkun ni anfaani lati le lo ibọn lati koju iwa ọdaran lawujọ. Amọ, o fi kun un wi pe aba yii ko lee dofin, aya fi ti ile igbimọ asofin ipinlẹ mẹfẹẹfa ba buwọlu, ti ijọba apapọ si fun wọn ni aṣẹ license lati le gbe ibọn dani. Alakoso ikọ Dawn Commission fi kun un wi pe ko si ẹni ti ko le gbe ibọn ti ijọba ba ti fun wọn ni aṣẹ lati gbe e. Ile igbimọ Asofin ni iwọ-oorun Naijiria ti ti ṣeleri lati rii wi pe awọn ṣe kanmọ kanmọ ki ikọ amọtẹkun tete bẹrẹ iṣẹ. Wọn sọ eyi lati fi ran awọn gomina leti ki wọn tete gbe igbesẹ lori eto abadofin naa. Ọjọ Kẹsan, Osu Kini, ọdun 2020 ni awọn gomina ẹkun iwọ oorun Naijiria parapọ lati ṣe igbekalẹ ikọ ti yoo gbogun ti eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Amọ ni ọjọ diẹ sẹyin ti wọn ṣe ifilọlẹ ikọ amọtẹkun ni olotu eto idajọ ijọba ati minisita fun eto idajọ, Abubakar Malami kede wi pe ikọ amọtẹkun ko ba ofin mu.


Wọn sọ eyi lati fi ran awọn gomina leti ki wọn tete gbe igbesẹ lori eto abadofin naa. Ọjọ Kẹsan, Osu Kini, ọdun 2020 ni awọn gomina ẹkun iwọ oorun Naijiria parapọ lati ṣe igbekalẹ ikọ ti yoo gbogun ti eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Amọ ni ọjọ diẹ sẹyin ti wọn ṣe ifilọlẹ ikọ amọtẹkun ni olotu eto idajọ ijọba ati minisita fun eto idajọ, Abubakar Malami kede wi pe ikọ amọtẹkun ko ba ofin mu. Lati igba naa, ko fibẹẹ tii si ohun pato ti a lee ri gbamu lati sọ pe eto ikọ Amọtẹkun naa ti fẹ gberasọ lẹkun Iwọ Oorun. Abẹnugan ile igbimọ asofin ipinlẹ Osun, Timothy Owoeye sọ wi pe awọn ti ṣe tan lati ge isinmi awọn kuro ki awọn baa le pada si ẹnu iṣẹ, ki wọn le tete ṣiṣẹ lori abadofin naa. Bakan naa ni ipinlẹ Oyo sọ wi pe awọn n ṣiṣẹ le abadofin Amọtẹkun lọwọ ki wọn ba le pari rẹ laarin ọsẹ meji.


Lati igba naa, ko fibẹẹ tii si ohun pato ti a lee ri gbamu lati sọ pe eto ikọ Amọtẹkun naa ti fẹ gberasọ lẹkun Iwọ Oorun. Abẹnugan ile igbimọ asofin ipinlẹ Osun, Timothy Owoeye sọ wi pe awọn ti ṣe tan lati ge isinmi awọn kuro ki awọn baa le pada si ẹnu iṣẹ, ki wọn le tete ṣiṣẹ lori abadofin naa. Bakan naa ni ipinlẹ Oyo sọ wi pe awọn n ṣiṣẹ le abadofin Amọtẹkun lọwọ ki wọn ba le pari rẹ laarin ọsẹ meji. Ninu ọrọ tirẹ, Abẹnugan ile igbimọ asofin ni ipinlẹ Ogun sọ wi pe awọn naa n sa ipa awọn lati ri wi pe gbogbo rẹ waye ni akoko ti wọn fi si. Ẹwẹ, ipinlẹ Eko ko le e sọ igba ti awọn yoo le ṣe abadofin naa tan, amọ awọn ti bẹrẹ iṣẹ lori rẹ.


Ninu ọrọ tirẹ, Abẹnugan ile igbimọ asofin ni ipinlẹ Ogun sọ wi pe awọn naa n sa ipa awọn lati ri wi pe gbogbo rẹ waye ni akoko ti wọn fi si. Ẹwẹ, ipinlẹ Eko ko le e sọ igba ti awọn yoo le ṣe abadofin naa tan, amọ awọn ti bẹrẹ iṣẹ lori rẹ.


Ritual Murder: Ọlọ́pàá hú òkú akẹ́kọ̀ọ́ fásítì LASU tí ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀ àti pásítọ̀ ṣekúpa

Ile iṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oṣun ti hu oku akẹkọọbinrin fasiti ipinlẹ Eko LASU. Omobinrin naa, Favour Daley-Oladele n mura fun eto agunbanirọ, ki ọrẹkunrin rẹ ati pasitọ kan to jọ gbimọ pọ ṣekupa ni Ikoyi-Ile, ni ipinlẹ Oṣun. Ọga ọlọpaa ipinlẹ Oṣun to siwaju awọn to hu oku naa, Babatunde Kokumo ṣalaye pe hihu oku naa ṣe pataki fawọn ọlọpaa lati pari iṣẹ iwadii wọn lori iṣẹlẹ naa. Pasito ijọ alaṣọ funfun kan, Segun Philip ati Adeeko Owolabi to jẹ ọrẹkunrin Favour pẹlu iya rẹ, Bola Oladele ni wọn ti wa ni gbaga ile iṣẹ ọlọpaa lori ẹsun pe wọn jọ gbimọ pọ ni. Pasitọ Philip ati Owolabi jẹwọ pe lootọ lawọn pa Favour lati fi ṣe oogun owo, amọ ẹlẹda ọmọbinrin naa ko jẹ ni ni oogun owo. Ninu ifọrọwanilẹnuwo wọn pẹlu Adeeko lo ti ṣalaye pe pasitọ fun oun ni ọmọ odo lati fi lu u lori ti pasitọ si sare fi ọbẹ yọ ọkan rẹ eyi to fi se asejẹ fun Adeeko ati iya rẹ.


Pasito ijọ alaṣọ funfun kan, Segun Philip ati Adeeko Owolabi to jẹ ọrẹkunrin Favour pẹlu iya rẹ, Bola Oladele ni wọn ti wa ni gbaga ile iṣẹ ọlọpaa lori ẹsun pe wọn jọ gbimọ pọ ni. Pasitọ Philip ati Owolabi jẹwọ pe lootọ lawọn pa Favour lati fi ṣe oogun owo, amọ ẹlẹda ọmọbinrin naa ko jẹ ni ni oogun owo. Ninu ifọrọwanilẹnuwo wọn pẹlu Adeeko lo ti ṣalaye pe pasitọ fun oun ni ọmọ odo lati fi lu u lori ti pasitọ si sare fi ọbẹ yọ ọkan rẹ eyi to fi se asejẹ fun Adeeko ati iya rẹ. Owolabi ẹni ọdun mẹtalelogun naa sọ pe oun kabamọọ ohun ti oun ṣe pẹlu Philip, o ni iṣẹ to bọ lọwọ baba ati mama oun lo sun oun debi fifi ọrẹbinrin oun ṣe oogun owo. Ẹwẹ, baba oloogbe akẹkọọbinrin naa ṣapejuwe Favour gẹgẹ bi wura ninu idile oun. Babab Favour ni: ''A woju Ọlọrun fun ọdun diẹ ki a to bi Favour.


Owolabi ẹni ọdun mẹtalelogun naa sọ pe oun kabamọọ ohun ti oun ṣe pẹlu Philip, o ni iṣẹ to bọ lọwọ baba ati mama oun lo sun oun debi fifi ọrẹbinrin oun ṣe oogun owo. Ẹwẹ, baba oloogbe akẹkọọbinrin naa ṣapejuwe Favour gẹgẹ bi wura ninu idile oun. Babab Favour ni: ''A woju Ọlọrun fun ọdun diẹ ki a to bi Favour. O si lọ fasiti eyi to mu inu wa dun pe yoo kẹkọọ gboye laipẹ ṣugbọn eeyan kan gbimọ pọ lati ṣekupa a,'' Baba oloogbe naa ni iku Favour jẹ ibanujẹ nla fun idile oun ati pe idajọ odod nikan lo ku ti oun n reti.


O si lọ fasiti eyi to mu inu wa dun pe yoo kẹkọọ gboye laipẹ ṣugbọn eeyan kan gbimọ pọ lati ṣekupa a,'' Baba oloogbe naa ni iku Favour jẹ ibanujẹ nla fun idile oun ati pe idajọ odod nikan lo ku ti oun n reti.


Operation Amọtẹkun: Ilé iṣẹ́ ààrẹ ránṣẹ́ pe àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá lórí ọ̀rọ̀ Àmọ̀tẹ́kùn

Ile iṣẹ aarẹ ti ranṣẹ pe awọn gomina marun un to wa nilẹ Yoruba lori agbekalẹ eto aabo ''Amọtẹkun'' ti wọn fẹ ṣe ifilọlẹ rẹ l'Ọjọbọ. Gbogbo eto lo ti to fun ifilọlẹ eto naa eleyi ti Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu jẹ alaga rẹ. Iroyin to n tẹ wa lọwọ sọ pe, ile iṣẹ aarẹ yoo ṣepade nirọlẹ oni Ọjọru pẹlu awọn gomina mẹfẹẹfa lati beere idi ti wọn fi fẹ fi eto naa lọlẹ nilẹ Yoruba. Nibi apero kan to waye lori eto aabo loṣu keje ọdun 2019, lawọn gomina mẹfẹẹfa ti pinnu lati gbe eto Amọtẹkun kalẹ lẹyin ti iṣẹlẹ ijinigbe pọ kaakiri ilẹ Yoruba lọdun to kọja Awọn eeyan to n ṣe fijilante, awọn onimọ lori ọrọ eto aabo atawọn ọlọpaa yoo wa ninu ẹṣọ Amọtẹkun naa. Iṣẹ wọn ni lati maa ṣe iwadii lori ọrọ to niṣe pẹlu aabo kaakiri ilẹ Yoruba, bakan naa ni wọn le mu awọn ọdanran.


Lagos Abeokuta Accident: Àwọn ọ̀dọ́ dáná sun tírélà Dangote tó sọ èèyàn méje dèrò ọ̀run

Ijamba ọkọ tirela  Dangote kan ati awọn ọkọ akero meji to waye ni opopona maroṣẹ Eko si Abeoukuta ti mu ẹmi eniyan meje lọ, ti eniyan mewa si farapa. Fun idi eyi,awọn aradugbọ towa lẹgbẹ ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye iyẹn Old Toll Gate ni Ọta ti dana sun ọkọ tirela Dangote naa. Ọkunrin agbalagba meji,obinrin mẹta, ọmọdekunrin kan ati ọmọdebinrin kan lawọn to ba iṣẹlẹ naa lọ. Ninu atẹjade kan ti ileeṣẹ BBC ri gba lọdọ ọga ajọ ẹsọ oju popo nipinlẹ Ogun, Clement Oladele,ijamba ọkọ naa waye ni ọjọAbamẹta ni nkan bi ago mọkanla aabọ owurọ. Oladele ṣalaye pe are asaju lo ṣokunfa ijamba naa ati pe ọpọ ẹmi lo ti lọ ni agbegbe ibi ti ijamba naa ti waye . O ni laarin ọdun marun un tokọja, o to eeyan ogoji to ti ko agbako iku nitori ijamba ọkọ ni ibẹ.


Ninu atẹjade kan ti ileeṣẹ BBC ri gba lọdọ ọga ajọ ẹsọ oju popo nipinlẹ Ogun, Clement Oladele,ijamba ọkọ naa waye ni ọjọAbamẹta ni nkan bi ago mọkanla aabọ owurọ. Oladele ṣalaye pe are asaju lo ṣokunfa ijamba naa ati pe ọpọ ẹmi lo ti lọ ni agbegbe ibi ti ijamba naa ti waye . O ni laarin ọdun marun un tokọja, o to eeyan ogoji to ti ko agbako iku nitori ijamba ọkọ ni ibẹ. O rọ awọn ọlọkọ nla lati ṣe pẹlẹ ki wọn yago lati ma sare apaajude ki iruijamba bayi ma ba waye.


O rọ awọn ọlọkọ nla lati ṣe pẹlẹ ki wọn yago lati ma sare apaajude ki iruijamba bayi ma ba waye.


Operation Amotekun: Atiku ní ẹ̀ṣọ́ alábòò Amọtẹkun yóò ṣ'èrànwọ́ lórí ètò ààbò tó mẹ́hẹ

Oludije fun ipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP ninu ibo gbogboogbo ọdun 2019, Atiku Abubakar naa ti kede atilẹyin rẹ fun ẹṣọ alaabo Amọtẹkun. Ninu ọrọ rẹ, Atiku ni idasilẹ ọlọpaa ipinlẹ tabi ọlọpaa ẹkunjẹkun yoo ṣe iranwọ lori eto aabo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria. Atiku fọrọ yii lede lọjọ Aiku lẹyin ti minisita fun ọkọ ofurufu tẹlẹ ri, Femi Fani-Kayode sọ pe ata akara ti ko ran ikọ lọrọ ti ijọba apapọ sọ pe idasilẹ Amọtẹkun ko ba ofin mu. Ninu atẹjade ti Atiku fi sita lati ọwọ oludamọran rẹ lori ọrọ iroyin, Paul Ibe, igbakeji aarẹ orilẹ-ede Naijiria tẹlẹ ni bi eto aabo ṣe ri ni nnkan bi ọdun mẹwaa sẹyin fihan pe ọrọ eto aabo nilo atunṣe ni Naijiria. Atiku ni ko fẹẹ ma si ipinlẹ kan lorilẹ-ede Naijiria ti ko ni idojukọ tabi ipenija kan tabi omiran lori ọrọ aabo. Atiku ni: ''Niwọn igba ti ipenija ipinlẹ kọọkan lori eto aabo ti yatọ si ra wọn, o tumọ si pe eto aabo ti ijọba apapọ nikan pese ko le dẹkun iwa ọdaran ati rogbodiyan ni Naijiria, O ni idi eyi ni idasilẹ ẹṣọ eleto aabo bii Amọtẹkun fi ṣe pataki ni Naijiria.


Ninu atẹjade ti Atiku fi sita lati ọwọ oludamọran rẹ lori ọrọ iroyin, Paul Ibe, igbakeji aarẹ orilẹ-ede Naijiria tẹlẹ ni bi eto aabo ṣe ri ni nnkan bi ọdun mẹwaa sẹyin fihan pe ọrọ eto aabo nilo atunṣe ni Naijiria. Atiku ni ko fẹẹ ma si ipinlẹ kan lorilẹ-ede Naijiria ti ko ni idojukọ tabi ipenija kan tabi omiran lori ọrọ aabo. Atiku ni: ''Niwọn igba ti ipenija ipinlẹ kọọkan lori eto aabo ti yatọ si ra wọn, o tumọ si pe eto aabo ti ijọba apapọ nikan pese ko le dẹkun iwa ọdaran ati rogbodiyan ni Naijiria, O ni idi eyi ni idasilẹ ẹṣọ eleto aabo bii Amọtẹkun fi ṣe pataki ni Naijiria. Ẹwẹ, alaga ẹgbẹ awọn gomina ilẹ Yoruba to tun jẹ gomina ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Rotimi Akeredolu ti sọ pe awọn ko ṣe agbakalẹ Amọtẹkun lati tako iran mii ni Naijiria. Akeredolu kilọ fawọn to n fi oju ẹlẹyamẹya wo Amọtẹkun pe eto aabo to munadoko lo jẹ awọn logun, eyi lo fa sababi ifilọlẹ Amọtẹkun. Awọn ọtọkulu bi Ọjọgbọn Wole Soyinka, eekan ẹgbẹ Afenifere, Oloye Ayo Debanjo; agbẹjọro agba ati ajafẹtọ, Femi Falana, Oloye Olu Falae, ati Aarẹ Ọnakakanfo, Iba Gani Adams atawọn mii ni wọn ti sọrọ lati gbaruku ti eto Amọtẹkun.


Ẹwẹ, alaga ẹgbẹ awọn gomina ilẹ Yoruba to tun jẹ gomina ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Rotimi Akeredolu ti sọ pe awọn ko ṣe agbakalẹ Amọtẹkun lati tako iran mii ni Naijiria. Akeredolu kilọ fawọn to n fi oju ẹlẹyamẹya wo Amọtẹkun pe eto aabo to munadoko lo jẹ awọn logun, eyi lo fa sababi ifilọlẹ Amọtẹkun. Awọn ọtọkulu bi Ọjọgbọn Wole Soyinka, eekan ẹgbẹ Afenifere, Oloye Ayo Debanjo; agbẹjọro agba ati ajafẹtọ, Femi Falana, Oloye Olu Falae, ati Aarẹ Ọnakakanfo, Iba Gani Adams atawọn mii ni wọn ti sọrọ lati gbaruku ti eto Amọtẹkun.


Amotekun: APC ń fẹ́ káwọn ẹkùn yókù wàwòkọ́ṣe Ikọ̀ àbò àmọ̀tẹ́kùn fún àbò ẹkùn wọn

Ẹgbẹ oṣelu APC ti rọ awọn ẹkun miran lorilẹede Naijiria lati ya omi ọgbọn bu mu lori eto abo tuntun 'Operation Amọtẹkun' tawọn ijọba lẹkun iwọ orun gusu orilẹede Naijiria ṣẹṣẹ fẹ gbe sita eyi ti wọn yoo fi lọọlẹ lonii. Igbakeji alaga apapọ ẹgbẹ oṣelu APC fun ẹkun iwọ orun gusu Naijiria, Bankọle Oluwajana lo sọ bẹẹ. O ni bi oun ṣe n wo o, ọwọja ikọ alaabo naa yo rinlẹ daadaa paapaa julọ bi awọn ẹkun yoku ba lee wo awokọṣe rẹ. O ni awọn ẹkun bii aringbungbun gusu orilẹede Naijiria, ila oorun gusu ati aringbungbun ariwa orilẹede Naijiria naa yoo nilo lati tun ya a lo nitori ikọ alaabo tuntun naa yoo gba ẹkun Yoruba pada lọwọ awọn janduku ati ọdaran to n ṣọṣẹ nibẹ. Ni Ọjọbọ, ọjọ kẹsan oṣu kinni ọdun 2020 ni awọn gomina ipinlẹ mẹfẹẹfa to wa nilẹ Yoruba yoo ṣefilọlẹ ikọ abo Amọtẹkun nilu Ibadan.


Amotekun: Ìdí táwọn àgbà Nàìjíríà fi ń forí gbárí àti ohun tó yẹ

Ṣé ẹ rántí pé lọ́jọ́ kẹwa oṣu kinni ni awọn gomina iha Guusu-Iwọ Oorun Naijiria korajọ ni ipinlẹ Oyo lati ṣe ifilọlẹ ikọ alaabo Amotekun. Labẹ akoso Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu gẹgẹ bii adari, o ti wa delẹ bayii ṣugbọn o tun da bi ẹni pe awọn kan o fẹ lọwọ si i to si jẹ pe pataki ni wọn ninu ọrọ to wa nilẹ yii. Ẹ lọ fi òfin gbe ìdásílẹ̀ Amotekun lẹ́yìn - Ìjọba àpapọ̀ sọ fáwọn gómìnà Yorùbá Amotekun: Kí ni iṣẹ́ tí Amotekun yóò máa ṣe gangan? Tinubu kò ṣékú, kò ṣé ẹyẹ, o n dibọn ní lórí ọ̀rọ̀ ikọ̀ Amotekun - Fani Kayode Ìbẹ̀rù nípa Amotekun ló ń mú káwọn èèyàn kan máa wí ìwíkùwí - Soyinka Ẹwẹ, fun iranti yin: 1. Amotekun ni akọkọ ikọ alaabo tawọn gomina pawọpọ lati da silẹ ọkan lara awọn ẹkun Naijiria 2. Lóòtọ́ ofin Naijiria ko sọrọ kankan nipa idasilẹ ikọ alaabo ẹlẹkun jẹkun pe ọwọ Ọlọpaa nikan ni aabo araalu wa, ha, awọn eeyan ilu si ni ipa Ọlọpaa ko ka aabo ilu pẹlu gbogbo ohun tawọn n ri.


Tinubu kò ṣékú, kò ṣé ẹyẹ, o n dibọn ní lórí ọ̀rọ̀ ikọ̀ Amotekun - Fani Kayode Ìbẹ̀rù nípa Amotekun ló ń mú káwọn èèyàn kan máa wí ìwíkùwí - Soyinka Ẹwẹ, fun iranti yin: 1. Amotekun ni akọkọ ikọ alaabo tawọn gomina pawọpọ lati da silẹ ọkan lara awọn ẹkun Naijiria 2. Lóòtọ́ ofin Naijiria ko sọrọ kankan nipa idasilẹ ikọ alaabo ẹlẹkun jẹkun pe ọwọ Ọlọpaa nikan ni aabo araalu wa, ha, awọn eeyan ilu si ni ipa Ọlọpaa ko ka aabo ilu pẹlu gbogbo ohun tawọn n ri. Abalọ aba bọ, gbogbo awọn tọrọ kan ṣaa jọ jokoo jiroro nilu Abuja pẹlu ileeṣẹ Aarẹ Naijiria. Wọn si ti fẹnu ko lori ọrọ itẹsiwaju ikọ naa.


Abalọ aba bọ, gbogbo awọn tọrọ kan ṣaa jọ jokoo jiroro nilu Abuja pẹlu ileeṣẹ Aarẹ Naijiria. Wọn si ti fẹnu ko lori ọrọ itẹsiwaju ikọ naa.


Ogun Accident: FRSC ní Sokoto làwọn èrò náà ti ń bọ̀ wá sí Ijẹbú Ode

Iroyin to n tẹ wa lọwọ fi ye ni pe ọpọ oku lo ti sun, ti ọkẹ aimọye si farapa lasiko ti ọks akẹru kan rebọ sinu odo Ogun lopopona Ibadan silu Ijẹbu Ode lọjọ Isẹgun. Iroyin naa ni ọkọ akẹru ọhun, ti nọnba rẹ jẹ XE331MKA lo ko ero bii mejidinlọgọta, to si n bọ lati ilu Sokoto wa si Ijẹbu Ode lasiko to rebọ sinu odo Ogun ni idaji kutu hai ana. Gẹgẹ bi oludari fun ajọ ẹsọ oju popo, FRSC, ẹka tipinlẹ Ogun, Clement Oladele yi sọ fun awọn akọroyin, o seese ko jẹ pe o ti rẹ awọn arinrinajo naa dẹnu lo mu ki ijamba naa waye. "Ni kete ti isẹlẹ yii to wa leti, lawọn osisẹ wa lati ẹka ti Ijẹbu Ode ati Ago Iwoye, yara lọ sibi ti isẹlẹ ọhun ti waye, ti wọn si ko awọn oku to fori sọta ijamba naa lọ sile igbokusi, nigba tawọn to farapa wa ni ile iwosan ijọba nilu Ijẹbu Ode." Oladele wa rọ awọn ero lati maa rinrinajo pẹlu ọkọ ti wọn se fun ẹru kiko nikan nitori awọn ijoko wọn ko wa fun ijoko.


Amotekun: Àwọn aṣòfin ilẹ̀ Yoruba yóò ṣe ìjíròrò ìta gbangban lórí àbádòfin lọ́jọ́ Ajé

Gbogbo ile igbimọ aṣofin lawọn ipinlẹ Yoruba ni Naijiria ti ṣe tan lati ṣe ijiroro ita gbangba lori eto ikọ alabo Amotekun. Agbarijọpọ awọn agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo, Ekiti, Osun, Oyo, Ogun ati ipinlẹ Eko lo fi ọrọ naa lede. Nibi ipade kan to waye nilu Ibadan lọjọ Kẹrinla Oṣu Keji ọdun 2020 ni wọn ti sọ pe ijiroro ita gbangba naa yoo waye. Awọn agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin naa ṣepade lọjọ keji ti awọn Gomina ipinlẹ wọn ṣepade pẹlu ọga agba ajọ ọlọpaa ni Naijiria nipinlẹ Eko. Awọn eeyan ọhun fẹnuko lati ṣepade pẹlu awọn adajọ agba nipinlẹ wọn lẹyin ijiroro naa, lati lee ṣayẹwo agbekalẹ abadofin naa. Ninu atẹjade ti wọn fi ṣọwọ si awọn akọroyin ni wọn ti sọ pe "Lẹyin ọpọ ijiroro ni a fẹnuko pe gbogbo ile igbimọ aṣofin nilẹ Yoruba ni lati gbe igbesẹ ati fi Amotekun sinu ofin ipinlẹ wọn."


Awọn agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin naa ṣepade lọjọ keji ti awọn Gomina ipinlẹ wọn ṣepade pẹlu ọga agba ajọ ọlọpaa ni Naijiria nipinlẹ Eko. Awọn eeyan ọhun fẹnuko lati ṣepade pẹlu awọn adajọ agba nipinlẹ wọn lẹyin ijiroro naa, lati lee ṣayẹwo agbekalẹ abadofin naa. Ninu atẹjade ti wọn fi ṣọwọ si awọn akọroyin ni wọn ti sọ pe "Lẹyin ọpọ ijiroro ni a fẹnuko pe gbogbo ile igbimọ aṣofin nilẹ Yoruba ni lati gbe igbesẹ ati fi Amotekun sinu ofin ipinlẹ wọn." Wọn tẹ siwaju pe "A ti kan nipa fun  gbogbo ilẹ igbimọ aṣofin ilẹ Yoruba lati ṣe ijiroro ita gbangba nigba kan naa ni awon ipinlẹ wọn lọjọ Aje, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Keji ọdun 2020." Bẹẹ ni wọn wa rọ awọn ara ilu lati peju sibi ijiroro ita gbangba ọhun lati le dasi ọrọ abo gbegbe wọn. Wọn ti wa parọwa si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo to wa ni isinmi lati pada sẹnu isẹ, ki wọn le ṣeṣẹ lori ababdofin ọhun.


Wọn tẹ siwaju pe "A ti kan nipa fun  gbogbo ilẹ igbimọ aṣofin ilẹ Yoruba lati ṣe ijiroro ita gbangba nigba kan naa ni awon ipinlẹ wọn lọjọ Aje, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Keji ọdun 2020." Bẹẹ ni wọn wa rọ awọn ara ilu lati peju sibi ijiroro ita gbangba ọhun lati le dasi ọrọ abo gbegbe wọn. Wọn ti wa parọwa si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo to wa ni isinmi lati pada sẹnu isẹ, ki wọn le ṣeṣẹ lori ababdofin ọhun.


Amotekun fi hàn pé ìpòngbẹ àwọn ọmọ Nàìjíríà ti d'ókè

Gbajugbaja alami ẹyẹ imọ Litiresọ, Ọjọgbọn Wole Soyinka ti kede atilẹyin tirẹ naa fun ikọ alaabo fun ẹkun Iwọ Oorun Naijiria ti a mọ si 'Amotekun'. Soyinka ṣapejuwe ikọ alaabo naa gẹgẹ bi ẹbun ọdun to dara gan an, o ni eyi ti fihan pe ipongbẹ awọn ọmọ Naijiria ti bori. Ninu ọrọ rẹ nilu Eko nibi ipade kan lọjọ Aje pẹlu awọn agbaagba ati eekan orilẹ-ede Naijiria. Soyinka ni eyi fọkan ẹni balẹ ni iranti atunbọtan ogun to waye to si pari ninu oṣu kinni, ọdun 1970 to si ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi ọkan lara awọn iṣẹlẹ manigbagbe to buru jai kaakiri agbaye. Ọrọ atilẹyin Ọjọgbọn Soyinka yii wa lẹyin ọjọ mẹrin ti awọn gomina iha Guusu-Iwọ Oorun ppkorajọ nilu Ibadan lati ṣe ifilọlẹ ikọ Amotekun naa. Ẹwẹ, ṣiṣi aṣọ loju ikọ alaabo yii ti n ru ọpọlọpọ ikunsinu, igboriyin, gbọyi s'ọyi, atilẹyin sita lorilẹ-ede Naijiria ati kaakiri agbaye.


Soyinka ni eyi fọkan ẹni balẹ ni iranti atunbọtan ogun to waye to si pari ninu oṣu kinni, ọdun 1970 to si ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi ọkan lara awọn iṣẹlẹ manigbagbe to buru jai kaakiri agbaye. Ọrọ atilẹyin Ọjọgbọn Soyinka yii wa lẹyin ọjọ mẹrin ti awọn gomina iha Guusu-Iwọ Oorun ppkorajọ nilu Ibadan lati ṣe ifilọlẹ ikọ Amotekun naa. Ẹwẹ, ṣiṣi aṣọ loju ikọ alaabo yii ti n ru ọpọlọpọ ikunsinu, igboriyin, gbọyi s'ọyi, atilẹyin sita lorilẹ-ede Naijiria ati kaakiri agbaye. Ẹgbẹ awọn agbẹjọrọ Naijiria ti a mọ si Nigeria Bar Association, ẹka ti ipinlẹ Ekiti ni awọn gomina iwọ oorun guusu Naijiria ko tii ṣe kọja ilana ofin tọdun 1999 ti Naijiria n lo. Wọn ni idasilẹ Amotekun lati moju to eto aabo ilu ko lodi si ofin Naijiria rara. Ogbeni Samuel Falade to jẹ alaga ẹka ti Ekiti fun ẹgbẹ agbejọrọ ṣalaye pe abala 214 ati 215 ninu iwe ilana ofin todun 1999 ti Naijiria n lo gbe agbara eto aabo fun awọn agbofinro Naijiria nitootọ.


Ẹgbẹ awọn agbẹjọrọ Naijiria ti a mọ si Nigeria Bar Association, ẹka ti ipinlẹ Ekiti ni awọn gomina iwọ oorun guusu Naijiria ko tii ṣe kọja ilana ofin tọdun 1999 ti Naijiria n lo. Wọn ni idasilẹ Amotekun lati moju to eto aabo ilu ko lodi si ofin Naijiria rara. Ogbeni Samuel Falade to jẹ alaga ẹka ti Ekiti fun ẹgbẹ agbejọrọ ṣalaye pe abala 214 ati 215 ninu iwe ilana ofin todun 1999 ti Naijiria n lo gbe agbara eto aabo fun awọn agbofinro Naijiria nitootọ. O ni awọn ọlọpaa lagbara lati pese eto aabo fun ẹmi ati dukia awọn eniyan Naijiria. Ṣugbọn eyi ko din agbara awọn Gomina ku lati tun wa ọna abayọ ti wọn ba ni iṣoro lori ipese eto aabo fawọna ra ilu ti wọn n dari. Ogbeni Samuel Faleke ṣalaye ni kikun pe abala 14 (2b) ninu ori keji iwe ofin Naijiria fun Aarẹ ati awọn Gomina ni agbara lati pese aabo fawọn ara ilu ni ẹkun ati ipinlẹ koowa wọn.


O ni awọn ọlọpaa lagbara lati pese eto aabo fun ẹmi ati dukia awọn eniyan Naijiria. Ṣugbọn eyi ko din agbara awọn Gomina ku lati tun wa ọna abayọ ti wọn ba ni iṣoro lori ipese eto aabo fawọna ra ilu ti wọn n dari. Ogbeni Samuel Faleke ṣalaye ni kikun pe abala 14 (2b) ninu ori keji iwe ofin Naijiria fun Aarẹ ati awọn Gomina ni agbara lati pese aabo fawọn ara ilu ni ẹkun ati ipinlẹ koowa wọn. O tun ni abala ogun ninu iwe iṣamojuto eto idajọ ati iwa ọdaran ni Naijiria faaye gba ara ilu lati mu ole tabi ẹni to huwa ọdaran ki wọn si faa le agbofinro lọwọ bi o ti yẹ. O ni fun idi eyi, awọn eleto aabo labẹ Amọtẹkun ni agbara lati mu ọdaran ki wọn si fa wọn le ọlọpaa lọwọ. Samuel to jẹ alaga agbẹjọro ni fun idi eyi, ipese aabo ara ilu pẹlu agbara Gomina ni awọn amọtẹkun ni ati pe gbogbo agbẹjọrọ yoo pese atileyin to yẹ labẹ ofin lati fi ran awọn agbofinro ati awọn Amọtẹkun lọwọ.


O tun ni abala ogun ninu iwe iṣamojuto eto idajọ ati iwa ọdaran ni Naijiria faaye gba ara ilu lati mu ole tabi ẹni to huwa ọdaran ki wọn si faa le agbofinro lọwọ bi o ti yẹ. O ni fun idi eyi, awọn eleto aabo labẹ Amọtẹkun ni agbara lati mu ọdaran ki wọn si fa wọn le ọlọpaa lọwọ. Samuel to jẹ alaga agbẹjọro ni fun idi eyi, ipese aabo ara ilu pẹlu agbara Gomina ni awọn amọtẹkun ni ati pe gbogbo agbẹjọrọ yoo pese atileyin to yẹ labẹ ofin lati fi ran awọn agbofinro ati awọn Amọtẹkun lọwọ. Ọpọlọpọ nkan rere ni ẹranko amọtẹkun duro fun ni ilẹ Yoruba. Eleyii to tumọ si ipa ribiribi ti awọn eniyan lero pe ikọ Amọtẹkun ti ilẹ Yoruba yoo ma gbeṣe. Ọjọgbọn onimọ nipa ẹkọ ati imọ Ede Yoruba, Ọjọgbọn Bisoye Elesin sọ wi pe awọn ogboju ọde ni ilẹ Yoruba ri amọtẹkun gẹgẹ bi ẹrankọ gboogi to ni agbara to si ni okun.


Ọpọlọpọ nkan rere ni ẹranko amọtẹkun duro fun ni ilẹ Yoruba. Eleyii to tumọ si ipa ribiribi ti awọn eniyan lero pe ikọ Amọtẹkun ti ilẹ Yoruba yoo ma gbeṣe. Ọjọgbọn onimọ nipa ẹkọ ati imọ Ede Yoruba, Ọjọgbọn Bisoye Elesin sọ wi pe awọn ogboju ọde ni ilẹ Yoruba ri amọtẹkun gẹgẹ bi ẹrankọ gboogi to ni agbara to si ni okun. Ọjọgbọn Elesin ni bi o tilẹ je pe awọn ẹranko abija pọ, amọ amotẹkun naa jẹ ọkan ninu awọn ẹrankọ olongbo ti o lagbara. Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba, Oloye Gani Adams to jẹ adari ikọ̀ Amọtẹkun tuntun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba ti wọn ṣẹsẹ fi lọlẹ naa fikun wi pe awọn ṣetan lati ri wi pe awọn adigunjale ati daran ko tun fi ẹmi ọmọ ilẹ Yoruba kankan sofo mọ. Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba, Oloye Gani Adams ni adari ikọ̀ Amọtẹkun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba.


Ọjọgbọn Elesin ni bi o tilẹ je pe awọn ẹranko abija pọ, amọ amotẹkun naa jẹ ọkan ninu awọn ẹrankọ olongbo ti o lagbara. Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba, Oloye Gani Adams to jẹ adari ikọ̀ Amọtẹkun tuntun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba ti wọn ṣẹsẹ fi lọlẹ naa fikun wi pe awọn ṣetan lati ri wi pe awọn adigunjale ati daran ko tun fi ẹmi ọmọ ilẹ Yoruba kankan sofo mọ. Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba, Oloye Gani Adams ni adari ikọ̀ Amọtẹkun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba. Ile iṣẹ Ọlọpaa ni ẹkun iwọ-oorun Naijiria ti kilọ gidigidi fun ikọ Amọtẹkun lati maṣe tẹ oju ofin mọlẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ipinlẹ to wa ni ilẹ Yoruba yii sọ wi pe awọn ko ni gba fun wọn, ki wọn mu ibọn ilẹwọ dani lati ma a fi ṣe iṣẹ abo ni ilu. Lẹyin ọpọlọpọ ipaniyan ni ilẹ Yoruba ati eto aabo to mẹhẹ, ni awọn gomina ni ẹkun yii wa ṣe ipade ni ọdun to kọja lati gbe ikọ Amọtẹkun silẹ.


Ile iṣẹ Ọlọpaa ni ẹkun iwọ-oorun Naijiria ti kilọ gidigidi fun ikọ Amọtẹkun lati maṣe tẹ oju ofin mọlẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ipinlẹ to wa ni ilẹ Yoruba yii sọ wi pe awọn ko ni gba fun wọn, ki wọn mu ibọn ilẹwọ dani lati ma a fi ṣe iṣẹ abo ni ilu. Lẹyin ọpọlọpọ ipaniyan ni ilẹ Yoruba ati eto aabo to mẹhẹ, ni awọn gomina ni ẹkun yii wa ṣe ipade ni ọdun to kọja lati gbe ikọ Amọtẹkun silẹ. Ilẹ iṣẹ ọlọpaa ni Ekiti, Ogun ati Ondo ti sọ wi pe awọn yoo fi panpẹ ọba mu ẹnikẹni ti awọn ba ba ibọn lọwọ wọn. Wọn ni o lodi si ọfin ki Ikọ Amọtẹkun gbe ibọn to ba ni ọta ibọn ninu, ti o le e pa eniyan Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba,Oloye Gani Adams ni adari ikọ̀ Amọtẹkun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba. Awọn eniyan to parapọ jẹ Amọtẹkun ni ikọ Oodua Peoples Congress, OPC, awọn ẹgbẹ vigilante ni Naijiria, ẹgbẹ awọn apẹran ninu igbo, ẹgbẹ Agbẹkọya ni ẹkun iwọ oorun Naijiria, ẹgbẹ Yoruba Youth Council ati ikọ Community Security Awareness Initiative Corps of Nigeria.


Ilẹ iṣẹ ọlọpaa ni Ekiti, Ogun ati Ondo ti sọ wi pe awọn yoo fi panpẹ ọba mu ẹnikẹni ti awọn ba ba ibọn lọwọ wọn. Wọn ni o lodi si ọfin ki Ikọ Amọtẹkun gbe ibọn to ba ni ọta ibọn ninu, ti o le e pa eniyan Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba,Oloye Gani Adams ni adari ikọ̀ Amọtẹkun tó wà fún ètò aàbò ilẹ̀ Yoruba. Awọn eniyan to parapọ jẹ Amọtẹkun ni ikọ Oodua Peoples Congress, OPC, awọn ẹgbẹ vigilante ni Naijiria, ẹgbẹ awọn apẹran ninu igbo, ẹgbẹ Agbẹkọya ni ẹkun iwọ oorun Naijiria, ẹgbẹ Yoruba Youth Council ati ikọ Community Security Awareness Initiative Corps of Nigeria. Ọ kere tan, ọkọ to le ni ọgọfa ni awọn gomina ipinlẹ iwọ oorun naa pese fun ikọ amọtẹkun lati jẹ ki wọn le e ṣe iṣẹ wọn bo sẹ tọ ati bo ti yẹ. Gomina Kayọde Fayẹmi ti ipinlẹ Ekiti, to tun jẹ alaga agbarijọpọ awọn gomina orilẹ-ede Naijiria ni Amọtẹkun ko waye lati rọpo awọn ileeṣẹ aabo to n bẹ nilẹ tẹlẹ. Fayemi ni wọn yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ aabo to ku, ki eto naa le kẹsẹjari, ki awọn olugbe ipinlẹ Yoruba gbogbo le maa fi ẹdọ sori oronro sun.


Ọ kere tan, ọkọ to le ni ọgọfa ni awọn gomina ipinlẹ iwọ oorun naa pese fun ikọ amọtẹkun lati jẹ ki wọn le e ṣe iṣẹ wọn bo sẹ tọ ati bo ti yẹ. Gomina Kayọde Fayẹmi ti ipinlẹ Ekiti, to tun jẹ alaga agbarijọpọ awọn gomina orilẹ-ede Naijiria ni Amọtẹkun ko waye lati rọpo awọn ileeṣẹ aabo to n bẹ nilẹ tẹlẹ. Fayemi ni wọn yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ aabo to ku, ki eto naa le kẹsẹjari, ki awọn olugbe ipinlẹ Yoruba gbogbo le maa fi ẹdọ sori oronro sun. Amọtẹkun ipinlẹ kọọkan ni yoo maa mojuto ipinlẹ ti wọn pin wọn si lai rekọja lọ si ipinlẹ mii, ayafi ti iṣẹlẹ pajawiri ba waye.


Amọtẹkun ipinlẹ kọọkan ni yoo maa mojuto ipinlẹ ti wọn pin wọn si lai rekọja lọ si ipinlẹ mii, ayafi ti iṣẹlẹ pajawiri ba waye.


Amotekun: Aro tó wá láti ilú Ọyọ ló máa ń fi ẹranko náà dojú ìjà kọ àwọn ọ̀tá

Kii se tuntun  mọ pe awọn gomina lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria sefilọlẹ igbimọ alaabo kan ti wọn pe ni Amotekun, eyi ti yoo maa mojuto eto aabo ilẹ Yoruba. Sugbọn ohun to wa ya ni lẹnu julọ ni wipe iwadi ati itan ti jẹ ko ye wa pe, ikọ alaabo Amotekun kii se tuntun nilẹ Yoruba, o ti wa lati igba ọdun o le diẹ sẹyin. Itan naa, gẹgẹ baa ti kaa loju opo itakun agbaye Wikipedia, ni nilu Ilaro, to wa ni agbegbe Yewa, taa mọ si Ẹgbado tẹlẹ ni ikọ Amotekun ti gberasọ lati ọdọ ẹnikan to da ilu naa silẹ. Gẹgẹ baa ti gbọ, Aro ni orukọ ọkunrin naa, to da ilu Ilaro silẹ, to si ni Amotekun kan to n sin bi ẹran ile, eyi to maa n mu kiri. Ilu Ọyọ la gbọ pe Aro ti wa, lasiko ti iroyin gbalẹ kan pe awọn agbesunmọmi lati ilẹ okeere n dunkooko mọ awọn ọmọ Oduduwa to wa layika. Aro si tẹdo si ilu kan ti wọn n pe ni Igbo Aje, eyi to wa lori oke, ti yoo si mu ko rọrun fun oun ati awọn akẹẹgbẹ rẹ lati mọ igba tawọn ọta ba sunmọ tosi, lati wa sisẹ ibi wọn.


Gẹgẹ baa ti gbọ, Aro ni orukọ ọkunrin naa, to da ilu Ilaro silẹ, to si ni Amotekun kan to n sin bi ẹran ile, eyi to maa n mu kiri. Ilu Ọyọ la gbọ pe Aro ti wa, lasiko ti iroyin gbalẹ kan pe awọn agbesunmọmi lati ilẹ okeere n dunkooko mọ awọn ọmọ Oduduwa to wa layika. Aro si tẹdo si ilu kan ti wọn n pe ni Igbo Aje, eyi to wa lori oke, ti yoo si mu ko rọrun fun oun ati awọn akẹẹgbẹ rẹ lati mọ igba tawọn ọta ba sunmọ tosi, lati wa sisẹ ibi wọn. Agbẹ gidi ati ọdẹ haun-haun ni Aro, ti awọn eeyan si bẹrẹ si fi orukọ rẹ pe ilu Igbo Aje. Wọn n pe ilu naa ni ilu Aro, eyi to wa pada di Ilaro ni oni. Amotekun ti Aro si maa n mu kiri lo maa fi n daabo bo ilu naa ati awọn agbegbe ilẹ Yoruba yoku, ti awọn ọta ba si de lati wa fi ogun ko ilu Aro, Amotekun yii ni yoo doju ija kọ wọn, ti yoo si ba wọn ja ni ajasẹgun.


Agbẹ gidi ati ọdẹ haun-haun ni Aro, ti awọn eeyan si bẹrẹ si fi orukọ rẹ pe ilu Igbo Aje. Wọn n pe ilu naa ni ilu Aro, eyi to wa pada di Ilaro ni oni. Amotekun ti Aro si maa n mu kiri lo maa fi n daabo bo ilu naa ati awọn agbegbe ilẹ Yoruba yoku, ti awọn ọta ba si de lati wa fi ogun ko ilu Aro, Amotekun yii ni yoo doju ija kọ wọn, ti yoo si ba wọn ja ni ajasẹgun. Nigba ti ogbo de, Aro fẹ fi han awọn eeyan bi agbara oogun rẹ ti pọ to, Aro ati Amotekun rẹ ni wọn dijọ wọ ilẹ lọ ni aaye, ti wọn ko si ri wọn mọ titi di oni. Agbẹjọro agba nipinlẹ Ekiti, to si tun jẹ kọmisana feto idajọ, Wale Fapohunda ti sọ pe ipinlẹ Eko, Ogun ati Ekiti lo n lewaju lati ṣe agbekalẹ ofin ti yoo ṣe atọna ikọ alaabo Amotekun. Fapohunda fi ọrọ yi lede fawọn akọroyin lọjọ Aiku, pẹlu afikun pe Amọtẹkun yoo lagbara lati mu awọn to ba tasẹ agẹrẹ sofin.


Nigba ti ogbo de, Aro fẹ fi han awọn eeyan bi agbara oogun rẹ ti pọ to, Aro ati Amotekun rẹ ni wọn dijọ wọ ilẹ lọ ni aaye, ti wọn ko si ri wọn mọ titi di oni. Agbẹjọro agba nipinlẹ Ekiti, to si tun jẹ kọmisana feto idajọ, Wale Fapohunda ti sọ pe ipinlẹ Eko, Ogun ati Ekiti lo n lewaju lati ṣe agbekalẹ ofin ti yoo ṣe atọna ikọ alaabo Amotekun. Fapohunda fi ọrọ yi lede fawọn akọroyin lọjọ Aiku, pẹlu afikun pe Amọtẹkun yoo lagbara lati mu awọn to ba tasẹ agẹrẹ sofin. Ninu alaye rẹ, Fapohunda sọ pe awọn agbẹjọro agba lawọn ipinlẹ ta darukọ ṣaaju, yoo ṣe ipade lọjọ kẹfa oṣu Keji, lati se akojọpọ gbogbo abadofin ti wọn ba kojọ nipa ilana ti Amọtẹkun yoo maa tẹle. ''Ohun ta fẹ ni pe ki a gbe ikọ alaabo eleyi ti yoo ba ofin mu kalẹ, ki awọn eeyan agbegbe ta ti ṣe agbekalẹ rẹ baa le ni igbabọ ninu rẹ. Afojusun wa ni ki a ni ofin ti yoo daabo bo ẹmi awọn ara ilu'' Fapohunda tẹsiwaju pe, abadofin tawọn n ṣeto rẹ ni yoo ṣe agbekalẹ aṣẹ ti awọn yoo gbe le ikọ Amọtẹkun lọwọ.


Ninu alaye rẹ, Fapohunda sọ pe awọn agbẹjọro agba lawọn ipinlẹ ta darukọ ṣaaju, yoo ṣe ipade lọjọ kẹfa oṣu Keji, lati se akojọpọ gbogbo abadofin ti wọn ba kojọ nipa ilana ti Amọtẹkun yoo maa tẹle. ''Ohun ta fẹ ni pe ki a gbe ikọ alaabo eleyi ti yoo ba ofin mu kalẹ, ki awọn eeyan agbegbe ta ti ṣe agbekalẹ rẹ baa le ni igbabọ ninu rẹ. Afojusun wa ni ki a ni ofin ti yoo daabo bo ẹmi awọn ara ilu'' Fapohunda tẹsiwaju pe, abadofin tawọn n ṣeto rẹ ni yoo ṣe agbekalẹ aṣẹ ti awọn yoo gbe le ikọ Amọtẹkun lọwọ. ''Kii ṣe nkan tuntun ni ki awọn ikọ alaabo ni agbara lati mu awọn ọdaran. Gbogbo awọn ikọ alaabo igbalode wa lo ni agbara lati mu ọdaran. Ohun pataki ni pe ki ni yoo ṣẹlẹ lẹyin ti wọn ba mu awọn ọdaran naa tan?''


''Kii ṣe nkan tuntun ni ki awọn ikọ alaabo ni agbara lati mu awọn ọdaran. Gbogbo awọn ikọ alaabo igbalode wa lo ni agbara lati mu ọdaran. Ohun pataki ni pe ki ni yoo ṣẹlẹ lẹyin ti wọn ba mu awọn ọdaran naa tan?'' Bi Amọtẹkun yoo ti ṣe ṣiṣẹ ni pe bi wọn ba ri ọdaran to n tasẹ agẹrẹ sofin, wọn yoo fi to awọn agbofinro leti. Bi eleyi ko ba ṣeeṣe, wọn yoo mu ẹni naa ti wọn yoo si fa le awọn agbofinro lọwọ'' O pari ọrọ rẹ pe, awọn ṣi n ṣiṣẹ pẹlu awọn ọọfisi agbẹjọro agba lawọn ipinlẹ Iwọ oorun to ku, lati ri pe awọn ofin wọnyi ko yatọ sira wọn. Bi a ko ba gbagbe, laipẹ yi ni awọn Gomina ipinlẹ Iwọ oorun ati ijọba apapọ fẹnuko lori idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun.


Bi Amọtẹkun yoo ti ṣe ṣiṣẹ ni pe bi wọn ba ri ọdaran to n tasẹ agẹrẹ sofin, wọn yoo fi to awọn agbofinro leti. Bi eleyi ko ba ṣeeṣe, wọn yoo mu ẹni naa ti wọn yoo si fa le awọn agbofinro lọwọ'' O pari ọrọ rẹ pe, awọn ṣi n ṣiṣẹ pẹlu awọn ọọfisi agbẹjọro agba lawọn ipinlẹ Iwọ oorun to ku, lati ri pe awọn ofin wọnyi ko yatọ sira wọn. Bi a ko ba gbagbe, laipẹ yi ni awọn Gomina ipinlẹ Iwọ oorun ati ijọba apapọ fẹnuko lori idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun. Ninu ipade naa, ti igbakeji aarẹYemi Osinbajo dari rẹ, wọn panupọ pe ki awọn ijọba ipinlẹ pada lọ ile lati fi ofin to yẹ gbe idasilẹ Amọtẹkun lẹyin.


Ninu ipade naa, ti igbakeji aarẹYemi Osinbajo dari rẹ, wọn panupọ pe ki awọn ijọba ipinlẹ pada lọ ile lati fi ofin to yẹ gbe idasilẹ Amọtẹkun lẹyin.


Ẹ má mu gaarí mọ́ nítorí ìbà Lassa- Dókítà Boniface

Adari ẹka eto ilera ni ipinlẹ Enugu, Oniṣegun oyinbo Boniface Okolo ti kilọ fawọn eniyan Naijria. O ni iwadii ti fihan pe lara gaari ni awọn ekute ile ti maa n tan arun iba Lassa kalẹ. Okolo fi ikilọ yii sita lasiko to n ni ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin Naijiria (NAN) nilu Enugu. O ni o ti di dandan ki eleto ilera kilọ fawọn ara ilu lori ipa ti ekute ile ati gaari n ko ninu itankale Iba Lassa. Dokita Okolo ni o ṣe pataki lati kilọ nipa mimu gari lasiko yii nitori pe wọn kii fi omi gbigbona muu bi ẹba. Dokita Boniface ni omi gbigbona ti wọn n fi si ẹba fi tẹẹ a maa pa kokoro arun lassa ninu gaari ṣugbọn omi tutu ko ni pa kokoro naa ti awọn eeyan ba fi mu gari.


O ni o ti di dandan ki eleto ilera kilọ fawọn ara ilu lori ipa ti ekute ile ati gaari n ko ninu itankale Iba Lassa. Dokita Okolo ni o ṣe pataki lati kilọ nipa mimu gari lasiko yii nitori pe wọn kii fi omi gbigbona muu bi ẹba. Dokita Boniface ni omi gbigbona ti wọn n fi si ẹba fi tẹẹ a maa pa kokoro arun lassa ninu gaari ṣugbọn omi tutu ko ni pa kokoro naa ti awọn eeyan ba fi mu gari. Dokita ni o san lati fi gari tẹ ẹba ju lati muu lọ nitori itankalẹ arun iba lassa yii. O ni awọn oṣiṣe eleto ilera n gbiyanju lati gbogun ti itankalẹ arun buruku yii paapaa nipinlẹ Enugu ṣugbọn gbogbo ara ilu gbọdọ fọwọsowọpọ lati ja ija ilera naa yanju ni. Bakan naa lo tun kilọ pe ki awọn eeyan ma fọ eso ati ewebẹ wọn daadaa ki wọn to jẹẹ.


Dokita ni o san lati fi gari tẹ ẹba ju lati muu lọ nitori itankalẹ arun iba lassa yii. O ni awọn oṣiṣe eleto ilera n gbiyanju lati gbogun ti itankalẹ arun buruku yii paapaa nipinlẹ Enugu ṣugbọn gbogbo ara ilu gbọdọ fọwọsowọpọ lati ja ija ilera naa yanju ni. Bakan naa lo tun kilọ pe ki awọn eeyan ma fọ eso ati ewebẹ wọn daadaa ki wọn to jẹẹ. Ni ipari o ni ki onikaluku ṣọra lori ọna ti wọn n gab fi ounjẹ pamọ ki ekute ile ma ti lọ tẹnu bọọ ki wọn si ko arun Lassa sinu ounjẹ naa. O ni ki awọn eeyan maa lo ike ọlọmọri to de daadaa ki wọn to fi ounjẹ silẹ ninu ikoko lai dee daadaa.


Ni ipari o ni ki onikaluku ṣọra lori ọna ti wọn n gab fi ounjẹ pamọ ki ekute ile ma ti lọ tẹnu bọọ ki wọn si ko arun Lassa sinu ounjẹ naa. O ni ki awọn eeyan maa lo ike ọlọmọri to de daadaa ki wọn to fi ounjẹ silẹ ninu ikoko lai dee daadaa.


Anti- Opening Grazing law: Ìpínlẹ̀ Eko, Oyo, Ekiti, Osun, Ogun ati Ondo fi òfin de ìwà fífi màálù jẹ oko

Iroyin ayọ lo jẹ pe o di ẹsẹ bayii fun ẹnikẹni lati mase da ẹran jẹ oko mọ yika ilẹ Yoruba lapapọ. Idi ni pe gbogbo awọn ipinlẹ to wa ni Kaarọ Oojire ni wọn ti buwọlu abadofin ma fi ẹran jẹko mọ fun awọn darandaran lati gbogun ti iwa ipaniyan, ijinigbe ati ifipabanilopọ. Koda, awọn gomina ẹkun iwọ oorun guusu Naijiria yii tun fi ijiya to jopin ti awọn ofin naa lẹyin. Ipinlẹ Eko si lo gbẹyin ninu awọn ipinlẹ to wa nilẹ Kaarọ oojiire ti wọn ti fi ọwọ si aba ofin naa. Bẹẹ ba si gbagbe, awọn gomina ẹkun guusu Naijiria lo fi ohun sọkan lati gbe ofin naa kalẹ, to si ti bẹrẹ si fidi mulẹ lati ọjọ Kinni osu Kẹsan ọdun 2021. Ẹ wo igba ti awọn ipinlẹ nilẹ Kaarọ oojire fi ọwọ si abadofin naa:Iroyin ayọ lo jẹ pe o di ẹsẹ bayii fun ẹnikẹni lati mase da ẹran jẹ oko mọ yika ilẹ Yoruba lapapọ.


Ipinlẹ Eko si lo gbẹyin ninu awọn ipinlẹ to wa nilẹ Kaarọ oojiire ti wọn ti fi ọwọ si aba ofin naa. Bẹẹ ba si gbagbe, awọn gomina ẹkun guusu Naijiria lo fi ohun sọkan lati gbe ofin naa kalẹ, to si ti bẹrẹ si fidi mulẹ lati ọjọ Kinni osu Kẹsan ọdun 2021. Ẹ wo igba ti awọn ipinlẹ nilẹ Kaarọ oojire fi ọwọ si abadofin naa:Iroyin ayọ lo jẹ pe o di ẹsẹ bayii fun ẹnikẹni lati mase da ẹran jẹ oko mọ yika ilẹ Yoruba lapapọ. Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ni Ọjọ Iṣẹgun, Ọjọ Kọkanlelọgbọn, ọdun 2021 buwọlu ofin to de dida ẹran kaakiri nipinlẹ naa. Eyi waye lẹyin ọsẹ diẹ ti Ile Igbimọ Aṣofin nipinle naa uwọlu abadofin naa ki wọn to fi ranṣẹ si gomina lati sọ di ofun. Kọmisọnna nipinlẹ Ondo, Donald Ojogo ni gomina Akeredolu buwolu ni ọfisi rẹ.


Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ni Ọjọ Iṣẹgun, Ọjọ Kọkanlelọgbọn, ọdun 2021 buwọlu ofin to de dida ẹran kaakiri nipinlẹ naa. Eyi waye lẹyin ọsẹ diẹ ti Ile Igbimọ Aṣofin nipinle naa uwọlu abadofin naa ki wọn to fi ranṣẹ si gomina lati sọ di ofun. Kọmisọnna nipinlẹ Ondo, Donald Ojogo ni gomina Akeredolu buwolu ni ọfisi rẹ. Ijọba ipinlẹ Ekiti ti ni gbedeke Ọjọ Kini, Osu Kẹsan an, ọdun 2021 lati gbegile dida ẹran kaakiri ipinlẹ naa ko le e ni ipa lara wọn nitori ofin naa ti fi ẹṣẹ mulẹ nibẹ tẹlẹ. Ijọba ipinlẹ Ekiti ni labẹ iṣejọba Ayodele Fayoṣẹ nigba to di ipo gomina mu ni ipinlẹ naa ni wọn ti fofin de dida ẹran kaakiri igboro. Wọn ni ofin naa si fi ẹṣẹ mulẹ ni ipinlẹ naa nitori naa ko si mimi kankan.


Ijọba ipinlẹ Ekiti ti ni gbedeke Ọjọ Kini, Osu Kẹsan an, ọdun 2021 lati gbegile dida ẹran kaakiri ipinlẹ naa ko le e ni ipa lara wọn nitori ofin naa ti fi ẹṣẹ mulẹ nibẹ tẹlẹ. Ijọba ipinlẹ Ekiti ni labẹ iṣejọba Ayodele Fayoṣẹ nigba to di ipo gomina mu ni ipinlẹ naa ni wọn ti fofin de dida ẹran kaakiri igboro. Wọn ni ofin naa si fi ẹṣẹ mulẹ ni ipinlẹ naa nitori naa ko si mimi kankan. Ijọba ipinlẹ Oyo ti ni awọn ti ṣetan lati bẹrẹ si ni fi ẹnikẹni to ba rufin dida ẹran laarin ilu jofin lẹyin ti wọn fi lede pe ọdun 2019 ni wọn ti buwọlu ofin naa ni ipinlẹ naa. Ijọba ni bio tilẹ jẹpe ko to di asiko yii, ko si ṣiṣẹ ofintoto bọya awọn eniyan n tẹle ofin yii, ohun gbogbo ti yi pada bayii. Ijọba ni awọn ti gbe Ajọ amuṣẹya Taskforce dide lati ri pe awọn darandaran tẹlẹ ofin naa.


Ijọba ipinlẹ Oyo ti ni awọn ti ṣetan lati bẹrẹ si ni fi ẹnikẹni to ba rufin dida ẹran laarin ilu jofin lẹyin ti wọn fi lede pe ọdun 2019 ni wọn ti buwọlu ofin naa ni ipinlẹ naa. Ijọba ni bio tilẹ jẹpe ko to di asiko yii, ko si ṣiṣẹ ofintoto bọya awọn eniyan n tẹle ofin yii, ohun gbogbo ti yi pada bayii. Ijọba ni awọn ti gbe Ajọ amuṣẹya Taskforce dide lati ri pe awọn darandaran tẹlẹ ofin naa. Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun naa ti buwọlu aba mase da ẹran ko lẹyin osu kan ti Ile Igbimọ Aṣofin ni ipinlẹ naa buwọlu u. O si ti di eewọ lati da ẹran jẹ oko nipinlẹ Ogun bayii Gomina ipinlẹ Eko Babajide Sanwoolu ti buwọlu ofin to de fifi ran jẹ laarin igboro ni ipinlẹ Eko. Ohun ti eyi tunmọ si ni pe ẹnikẹni ti o ba da ẹran jẹ laarin ilu ni itako ofin yoo foju wina ofin. Gomina buwọlu ofin yi ni ọjọ Aje lẹyin tawọn ọmọ ile aṣofin ipinlẹ naa fi ontẹ jan lẹyin ijiroro ni nkan bi ọsẹ kan sẹyin.


Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun naa ti buwọlu aba mase da ẹran ko lẹyin osu kan ti Ile Igbimọ Aṣofin ni ipinlẹ naa buwọlu u. O si ti di eewọ lati da ẹran jẹ oko nipinlẹ Ogun bayii Gomina ipinlẹ Eko Babajide Sanwoolu ti buwọlu ofin to de fifi ran jẹ laarin igboro ni ipinlẹ Eko. Ohun ti eyi tunmọ si ni pe ẹnikẹni ti o ba da ẹran jẹ laarin ilu ni itako ofin yoo foju wina ofin. Gomina buwọlu ofin yi ni ọjọ Aje lẹyin tawọn ọmọ ile aṣofin ipinlẹ naa fi ontẹ jan lẹyin ijiroro ni nkan bi ọsẹ kan sẹyin. Ni ipinlẹ Osun, lọ fun gomina Adegboyega Oyetola naa ti buwọlu aba mase da ẹran jko, to si ti di ofin bayii. Abadofin naa ni ile igbimọ aṣofin ọhun buwọlu ni Ọjọ Kejila, Osu Kẹjọ, ọdun 2021. Lọwọ bayii ẹsẹ ni fun awọn darandaran lati da ẹmaalu yika tibu tooro ipinlẹ Osun.


Ni ipinlẹ Osun, lọ fun gomina Adegboyega Oyetola naa ti buwọlu aba mase da ẹran jko, to si ti di ofin bayii. Abadofin naa ni ile igbimọ aṣofin ọhun buwọlu ni Ọjọ Kejila, Osu Kẹjọ, ọdun 2021. Lọwọ bayii ẹsẹ ni fun awọn darandaran lati da ẹmaalu yika tibu tooro ipinlẹ Osun.


Railway Vandals in Kaduna: Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá tún mú àwọn ọ̀daràn mííràn tó jí irin ọkọ̀ ojú irín kó

Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kaduna ni òun ti mú àwọn afurasi márun kan to n jí irin tó wa ni ojú ìrìnà ọkọ̀ ojúrin, ti wọ́n sì gba tirélà méji tí wọ́n kó irin náà sí bámú. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ni ìpínlẹ̀ náà ASP Mohammed Jalige kéde bi wọ́n ṣe fi panpẹ́  ọba mú wọ́n nínú àtẹjáde kan tó fi síta ni Kaduna. Jalige ni lọ́jọ́ kẹtàlá ni àwọn ara ilú jẹ́ kí ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá gbọ́ ibi ti àwọn ọdaran náà wá, ni ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá náà bá gbá àwọn ọdàràn náà mú ni abúlé Dalle, níjọba ìbílẹ̀ Jema, nípìnlẹ̀ Kaduna. Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ń se ìfọ̀rọ̀wánílẹ́nuwò lọ́wọ́ láti mọ àwọn tí wọ́n jọ n jùmọ̀ ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ba ohun amúludùn Nàìjíríà jẹ́. Bákan náà ni Jalige ṣe àlàyé lórí àwọn fọ́nran àti fótò tó n jà ràìràin lórí ayélujara pé kò ni nǹkan ṣe pẹ̀lú ojú irin Abuja-Kaduna nítorí pé ìgbòkègbodo reluwé kò dúró lọ́nà náà. Ó ní fọ́nran tó jà ràìnràìn lórí ayéjara jẹ́ ti èyí tó wáye ni ìlú Enugu, ní bi ti ikọ àbò araẹni àbò ilú (NSCDC) ti mú àwọn kan to jí iru irin bẹ́ẹ̀ kó.


Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ń se ìfọ̀rọ̀wánílẹ́nuwò lọ́wọ́ láti mọ àwọn tí wọ́n jọ n jùmọ̀ ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ba ohun amúludùn Nàìjíríà jẹ́. Bákan náà ni Jalige ṣe àlàyé lórí àwọn fọ́nran àti fótò tó n jà ràìràin lórí ayélujara pé kò ni nǹkan ṣe pẹ̀lú ojú irin Abuja-Kaduna nítorí pé ìgbòkègbodo reluwé kò dúró lọ́nà náà. Ó ní fọ́nran tó jà ràìnràìn lórí ayéjara jẹ́ ti èyí tó wáye ni ìlú Enugu, ní bi ti ikọ àbò araẹni àbò ilú (NSCDC) ti mú àwọn kan to jí iru irin bẹ́ẹ̀ kó. Jalige rọ àwọn ará ilú láti keti ikún sí ìròyìn tó sọ pé ti Kaduna- Abuja ni Agbẹnusọ náà sọ pé ìṣẹ̀lẹ̀ méjèèjì kò níṣe pèlú ojú irin Kaduna-Abuja . Tí ẹ kò bá gbàgbé, ilé isẹ́ ọlọ́pàá Enugu náà fójú àwọn ọdáràn tó ṣe irú iṣẹ́ náà hàn


Jalige rọ àwọn ará ilú láti keti ikún sí ìròyìn tó sọ pé ti Kaduna- Abuja ni Agbẹnusọ náà sọ pé ìṣẹ̀lẹ̀ méjèèjì kò níṣe pèlú ojú irin Kaduna-Abuja . Tí ẹ kò bá gbàgbé, ilé isẹ́ ọlọ́pàá Enugu náà fójú àwọn ọdáràn tó ṣe irú iṣẹ́ náà hàn


Coronavirus update in Nigeria: Ènìyàn 49 ló tún ṣẹ̀ṣẹ̀ lùgbàdí ààrùn Coronavirus ní Naijiria

Eniyan mọkandinlaadọta lo tun ṣẹṣẹ lugbadi aarun Coronavirus ni Naijiria ni Ọjọ Aje, Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Karun, ọdun 2021. Ipinlẹ mẹrin bii Abuja, Eko, Enugu ati Oyo ni awọn ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ si ti wa. Ninu atẹjade ti ileeṣẹ to n risi ajakalẹ aarun Coronavirus ni Naijiria, NCDC fi lede ni wọn ti sọ. Eniyan mẹtadinlọgbọn lo lugbadi aarun naa ni ilu Abuja nigbati eniyan mọkanla ko aarun naa ni ilu Eko. Bakan naa ni ilu Enugu, eniyan mẹjọ lo ko aarun naa nigba ti eniyan mẹta kagbako rẹ ni ipinlẹ Oyo. Ni apapọ bayii ni Naijiria, eniyan to le ni ẹgbẹrun lọna marundinlaadọsan, 165,468 lo ti lugbadi aarun naa lorilẹede Naijiria.


Eniyan mẹtadinlọgbọn lo lugbadi aarun naa ni ilu Abuja nigbati eniyan mọkanla ko aarun naa ni ilu Eko. Bakan naa ni ilu Enugu, eniyan mẹjọ lo ko aarun naa nigba ti eniyan mẹta kagbako rẹ ni ipinlẹ Oyo. Ni apapọ bayii ni Naijiria, eniyan to le ni ẹgbẹrun lọna marundinlaadọsan, 165,468 lo ti lugbadi aarun naa lorilẹede Naijiria. Iye eniyan to ti jajabọ lọwọ arun naa ti le ni ẹgbẹrun lọna mẹrindinlọgọjọ. Amọ, iye eniyan ti aarun Coronavirus ti mu ẹmi wọn lọ ni Naijiria ti le ni ẹgbẹrun meji, 2,065.


Iye eniyan to ti jajabọ lọwọ arun naa ti le ni ẹgbẹrun lọna mẹrindinlọgọjọ. Amọ, iye eniyan ti aarun Coronavirus ti mu ẹmi wọn lọ ni Naijiria ti le ni ẹgbẹrun meji, 2,065.


Ọwó ọlọpàá tẹ adigunjalè márun un àti babaláwo tó ń ṣògùn fún wọn ni Imo

Ọwọ ajọ ọlọpaa ti tẹ babalawo kan ati awọn adigunjale marun ni Ipinlẹ Imo. Meji ninu awọn afunrasi naa ni wọn fara kaṣa ọta ibọn awọn Ọlọpaa, ti wọn si farapa ki ọwọ to ba wọn. Nigba ti ajọ ọlọpaa n fi oju awọn ọdaran naa lede, Kọmiṣọna fun awọn Olọpaa ipinlẹ ọhun, Rabiu Ladodo ṣe afihan orukọ awọn ọdaran bii. Ikenna Eze ti wọn mọ si Fela, ẹni ọdun mẹtalelogun, Harrison Okorafor ti wọn tun pe ni Doctor, ọmọ ọdun mọkanlelogun, Eze Emeka, ọmọ ọdun mẹtalelọgbọn, ati awọn miran. Ladodo sọ pe, Ogubuike to jẹ Ogboju Ọlọṣa to ti n yọ awọn eniyan agbegbe gbungbun ati Ariwa Ideato lẹnu ni ọwọ tun tẹ. O tẹsiwaju pe, ọjọ kẹrin Oṣu kẹsan Ọdun yii ni ọwọ palamba rẹ segi, ni dede agogo meji ọsan, ni agbegbe Rock View ti Ọga Ọlọpaa Banjoko Wẹmimọ n dari.


Ikenna Eze ti wọn mọ si Fela, ẹni ọdun mẹtalelogun, Harrison Okorafor ti wọn tun pe ni Doctor, ọmọ ọdun mọkanlelogun, Eze Emeka, ọmọ ọdun mẹtalelọgbọn, ati awọn miran. Ladodo sọ pe, Ogubuike to jẹ Ogboju Ọlọṣa to ti n yọ awọn eniyan agbegbe gbungbun ati Ariwa Ideato lẹnu ni ọwọ tun tẹ. O tẹsiwaju pe, ọjọ kẹrin Oṣu kẹsan Ọdun yii ni ọwọ palamba rẹ segi, ni dede agogo meji ọsan, ni agbegbe Rock View ti Ọga Ọlọpaa Banjoko Wẹmimọ n dari. Ladodo ni, ogboju Ole naa jẹwọ ẹsun idigunjale ti wọn fi kan. Ṣe ni ọjọ kọkanla ọsu kẹsan ọdun yi ni afurasi naa ti mu awọn Olọpaa lọ si ibi ikọkọ ti awọn ọdaran akẹgbẹ rẹ to ku wa, ni ibi ti olori awọn ọdaran naa, Ikenna Eze ati Chukwu Ezeala fi ara pamọ si. Oga Ọlọpaa ṣalaye pe, ni ṣe ni awọn ọdaran naa n rọ ojo ibọn lemọlemọ pẹlu ọlọpaa, ti Chukwudi Ezeala ati Ikenna Eze si fara pa. Lẹyin eyi ni ọwọ tẹ babalawo kan ti orukọ rẹ n jẹ Eze Emeka ni Enugu. Awọn Ọlọpaa wi pe oriṣiriṣi nkan ija oloro ni wọn ba nibi ojubọ babalawo yi, to si jẹwọ pe lootọ ni ohun n ṣe iṣẹ laabi.


Ladodo ni, ogboju Ole naa jẹwọ ẹsun idigunjale ti wọn fi kan. Ṣe ni ọjọ kọkanla ọsu kẹsan ọdun yi ni afurasi naa ti mu awọn Olọpaa lọ si ibi ikọkọ ti awọn ọdaran akẹgbẹ rẹ to ku wa, ni ibi ti olori awọn ọdaran naa, Ikenna Eze ati Chukwu Ezeala fi ara pamọ si. Oga Ọlọpaa ṣalaye pe, ni ṣe ni awọn ọdaran naa n rọ ojo ibọn lemọlemọ pẹlu ọlọpaa, ti Chukwudi Ezeala ati Ikenna Eze si fara pa. Lẹyin eyi ni ọwọ tẹ babalawo kan ti orukọ rẹ n jẹ Eze Emeka ni Enugu. Awọn Ọlọpaa wi pe oriṣiriṣi nkan ija oloro ni wọn ba nibi ojubọ babalawo yi, to si jẹwọ pe lootọ ni ohun n ṣe iṣẹ laabi.


Coronavirus in Nigeria: Ènìyàn 653 ló tún ṣẹ̀ṣẹ̀ lùgbàdì ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà, 129 láti Eko nìkan

Ayẹwo tun fihan pe eeyan ọtalelẹgbẹta o din meje lo ti kun iye awọn to ni arun coronavirus lorilẹede Naijiria lọjọ Abamẹta. Iye awọn eeyan wọnyi ni ajọ to n gbogun ti ajakalẹ arun lorilẹede Naijiria, NCDC ni awọn ṣawari nipa ayẹwo lati awọn ipinlẹ mejidinlọgbọn kun ẹgbẹrun marundinlogoji o le diẹ to wa nilẹ tẹlẹ. Ipinlẹ Eko lo moke julọ pẹlu eeyan marundinlọgọfa ti Kwara si tẹle e pẹlu eeyan marundinlaadọrun ti Enugu ati olu ilu ilẹẹwa Abuja si tẹlee pẹlu ọgọrin ati mejidinlọgọrin ni ṣiṣẹ n tẹle. Bayii ni awọn ipinlẹ yooku ṣe to tẹle ara wọn lori atẹ awọn ayẹwo gbe sita lọjọ Abamẹta: Ẹgbẹta eeyan ni ayẹwo tun ti fihan pe o tun ti kun iye awọn eeyan to ni arun COVID-19 lorilẹ-ede Naijiria lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje, ọdun 2020. Ninu ikede olojoojumọ to maa n gbe sita lori bi nnkan ṣe n lọ si pẹlu ajakalẹ arun COVID-19 lorilẹ-ede Naijiria, ajọ to n gbogunti ajakalẹ aarun lorilẹ-ede Naijiria, NCDC ṣalaye pe gẹgẹ bi iṣe rẹ, ipinlẹ Eko lo moke ninu ipinlẹ ogun ti arun naa tun ti ko awọn eeyan mọra ni Naijiria. NCDC ni eeyan ẹgbẹrun marundinlogoji ati ọtalenirinwo o din mẹfa, (35, 464) ni ayẹwo ti fihan pe o larun naa ni Naijiria.


Bayii ni awọn ipinlẹ yooku ṣe to tẹle ara wọn lori atẹ awọn ayẹwo gbe sita lọjọ Abamẹta: Ẹgbẹta eeyan ni ayẹwo tun ti fihan pe o tun ti kun iye awọn eeyan to ni arun COVID-19 lorilẹ-ede Naijiria lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje, ọdun 2020. Ninu ikede olojoojumọ to maa n gbe sita lori bi nnkan ṣe n lọ si pẹlu ajakalẹ arun COVID-19 lorilẹ-ede Naijiria, ajọ to n gbogunti ajakalẹ aarun lorilẹ-ede Naijiria, NCDC ṣalaye pe gẹgẹ bi iṣe rẹ, ipinlẹ Eko lo moke ninu ipinlẹ ogun ti arun naa tun ti ko awọn eeyan mọra ni Naijiria. NCDC ni eeyan ẹgbẹrun marundinlogoji ati ọtalenirinwo o din mẹfa, (35, 464) ni ayẹwo ti fihan pe o larun naa ni Naijiria. Ninu eyi ti ẹgbẹrun mẹrinla ati ojilelẹbẹta o din meje eeyan ti ri iwosan, ọrinlelẹẹdẹgbẹrin o din mẹjọ lo ti gba ekuru jẹ lọwọ ẹbọra nipasẹ arun naa. Eyi ni agbekalẹ awọn ipinlẹ ti ayẹwo fihan lọjọ Ẹti ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje pe o laarun naa: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 595 ní 1/07/2020 Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita  fihan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 34,854 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 14292 ti ri iwosan, awọn 769 si ti ku.


Ninu eyi ti ẹgbẹrun mẹrinla ati ojilelẹbẹta o din meje eeyan ti ri iwosan, ọrinlelẹẹdẹgbẹrin o din mẹjọ lo ti gba ekuru jẹ lọwọ ẹbọra nipasẹ arun naa. Eyi ni agbekalẹ awọn ipinlẹ ti ayẹwo fihan lọjọ Ẹti ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje pe o laarun naa: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 595 ní 1/07/2020 Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita  fihan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 34,854 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 14292 ti ri iwosan, awọn 769 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ìṣẹgun lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 34,259 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,999 ti ri iwosan, awọn 760 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ìṣẹgun lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 33,616 bayii.


Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ìṣẹgun lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 34,259 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,999 ti ri iwosan, awọn 760 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti Ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ìṣẹgun lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 33,616 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,792 ti ri iwosan, awọn 754 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 595 ní 13/07/2020 Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Aje lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 33,152 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,671 ti ri iwosan, awọn 744 si ti ku.


Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,792 ti ri iwosan, awọn 754 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 595 ní 13/07/2020 Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Aje lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 33,152 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,671 ti ri iwosan, awọn 744 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Aiku lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 32,558 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,447 ti ri iwosan, awọn 740 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 664 ní 11/07/2020 Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Abameta lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 31,987  bayii.


Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Aiku lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 32,558 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13,447 ti ri iwosan, awọn 740 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Àpapọ̀ àwọn tuntun to ṣẹṣẹ lugbadi ààrùn Coronavirus ní Nàìjíríà jẹ 664 ní 11/07/2020 Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Abameta lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 31,987  bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 13, 103 ti ri iwosan, awọn 724 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ẹti  lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 31,323  bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 12,795 ti ri iwosan, awọn 709 si ti ku.


Ṣugbọn ṣa, eniyan 13, 103 ti ri iwosan, awọn 724 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita ni Ọjọ Ẹti  lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 31,323  bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 12,795 ti ri iwosan, awọn 709 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Eyi jẹyọ ninu esi ayẹwo ti ajọ naa fi sita l'Ọjọbọ, fun ipinlẹ mẹtalelogun, ati ilu Abuja. Apapọ iye eniyan to ti ni aarun naa ni ipinlẹ kọọkan l'orilẹ-ede Naijiria niyii: Ọtalenirinwo eeyan ni aarun coronavirus tun ṣẹṣẹ ran mọ l'orilẹ-ede Naijiria. Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita l'Ọjọbọ lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 30,249 bayii.


Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Eyi jẹyọ ninu esi ayẹwo ti ajọ naa fi sita l'Ọjọbọ, fun ipinlẹ mẹtalelogun, ati ilu Abuja. Apapọ iye eniyan to ti ni aarun naa ni ipinlẹ kọọkan l'orilẹ-ede Naijiria niyii: Ọtalenirinwo eeyan ni aarun coronavirus tun ṣẹṣẹ ran mọ l'orilẹ-ede Naijiria. Ninu ikede ti ajọ NCDC fi sita l'Ọjọbọ lo ti fojuhan pe , awọn to ti ni aarun naa ti pe 30,249 bayii. Ṣugbọn ṣa, eniyan 12,373 ti ri iwosan, awọn 684 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Awọn ipinlẹ to ku ni: Awọn to ni aarun Covid-19 ni Naijiria ti pe 29,789, lẹyin ti ajọ NCDC tun kede eeyan 503 to tun ṣẹṣẹ ni i. Apapọ awọn to ti ri iwosan nipinlẹ kọọkan si ti pe 12,108. Sugbọn eniyan 669 ti ku.


Ṣugbọn ṣa, eniyan 12,373 ti ri iwosan, awọn 684 si ti ku. Abajade ipinlẹ kọọkan ninu esi tuntun naa re e: Awọn ipinlẹ to ku ni: Awọn to ni aarun Covid-19 ni Naijiria ti pe 29,789, lẹyin ti ajọ NCDC tun kede eeyan 503 to tun ṣẹṣẹ ni i. Apapọ awọn to ti ri iwosan nipinlẹ kọọkan si ti pe 12,108. Sugbọn eniyan 669 ti ku. Esi ayẹwo ajakalẹ aarun Coronavirus ti ajọ NCDC fi sita lọ̀jọ̀ Aje fihan pe, ọrinlelẹẹdẹgbta ati maarun (575) eeyan lo tun ti ni aarun naa ni Naijiria. Awọn ẹni tuntun naa wá lati ìpínlẹ̀ mọkandinlogun, ati olu ilu Naijiria, Abuja. Lọwọlọwọ, eniyan 29,286 lo ti ni aarun naa, 11828 ti ri iwosan, 654 si ti ku.


Esi ayẹwo ajakalẹ aarun Coronavirus ti ajọ NCDC fi sita lọ̀jọ̀ Aje fihan pe, ọrinlelẹẹdẹgbta ati maarun (575) eeyan lo tun ti ni aarun naa ni Naijiria. Awọn ẹni tuntun naa wá lati ìpínlẹ̀ mọkandinlogun, ati olu ilu Naijiria, Abuja. Lọwọlọwọ, eniyan 29,286 lo ti ni aarun naa, 11828 ti ri iwosan, 654 si ti ku. Orilẹ-ede Naijiria tun ti ni akọsilẹ ojilelẹẹdẹgbẹta ati mẹrin eeyan to tun ti ni Covid-19. Ajọ to n mojuto ajakalẹ aarun, NCDC, kede pe ipinlẹ mejidinlogun, ati ilu Abuja ni awọn esi ayẹwo naa ti jade. Akojọpọ esi naa re e fun ipinlẹ kọọkan.


Orilẹ-ede Naijiria tun ti ni akọsilẹ ojilelẹẹdẹgbẹta ati mẹrin eeyan to tun ti ni Covid-19. Ajọ to n mojuto ajakalẹ aarun, NCDC, kede pe ipinlẹ mejidinlogun, ati ilu Abuja ni awọn esi ayẹwo naa ti jade. Akojọpọ esi naa re e fun ipinlẹ kọọkan. Ènìyàn 603 ló ní Covid-19 ní Nàìjíríà ní 04/07/2020 Ajọ to n mojuto ajakalẹ aarun ni Naijiria, NCDC, sọ pe esi ayẹwo aarun coronavirus t'oun kede lọjọ Abamẹta fihan pe, eniyan mẹtalelẹgbẹta lo tun ti ni aarun naa. Esi ayẹwo lati ipinlẹ mọkandinlogun ni wọn gbe jade lọjọ Abamẹta. Awọn ipinlẹ naa niyii: Akojọpọ awọn to ti ni ti pe 28,167.


Ènìyàn 603 ló ní Covid-19 ní Nàìjíríà ní 04/07/2020 Ajọ to n mojuto ajakalẹ aarun ni Naijiria, NCDC, sọ pe esi ayẹwo aarun coronavirus t'oun kede lọjọ Abamẹta fihan pe, eniyan mẹtalelẹgbẹta lo tun ti ni aarun naa. Esi ayẹwo lati ipinlẹ mọkandinlogun ni wọn gbe jade lọjọ Abamẹta. Awọn ipinlẹ naa niyii: Akojọpọ awọn to ti ni ti pe 28,167. Eniyan 11,462 ti ri iwosan, 634 si ti kú.


Eniyan 11,462 ti ri iwosan, 634 si ti kú.


Security: Ìpínlẹ̀ 9 yóò lo ẹ̀rọ ayàwòrán díróònù láti paná ìpèníjà ààbò

ẹ̀rọ ayàwòrán díróònù Awọn ipinlẹ kọọkan to wa ni ilẹ Yoruba yoo bẹrẹ si ni lo ẹrọ ofurufuru ayaworan igbalode, taa mọ si Drone, lati ma a fi sọ agbeegbe wọn lọna ati gbogun ti eto aabo to denukọlẹ lorilẹede Naijiria. Iwadii ti ile-isẹ iroyin Punch gbe jade sọ wi pe, ipinlẹ Eko, Osun, Ogun ati Ondo wa lara awọn ipinlẹ mẹsan, ti ko ni i pẹ ma a lo ẹrọ igbalode yii. Lara awọn ipinlẹ naa ti yoo tun ni ipin ninu lilo ẹrọ Diroonu naa ni Kaduna, Anambra, Ebonyi, Benue ati Enugu. Amọ iwadii naa fikun wi pe, ohun to n fa ifasẹyin diẹ nipa lilo ẹrọ diroonu ni iwadii finnifinni lati ọdọ ijọba apapọ, lori iwulo ohun elo naa ni awọn agbegbe to beere fun ‘drone’. Ti a ko ba gbagbe, laipẹ yii ni Aarẹ Buhari se adehun pẹlu awọn ọba ni iwọ-oorun orilẹede Naijiria wi pe, oun yoo sa ipa oun lati ri wi pe awọn ipinlẹ yii tete ri ẹrọ drone gba, lati gbogun ti eto aabo to mẹhẹ.


Ruga Settlement: Osinbajo ta kété sí ọ̀rọ̀ Gàá Fúlàní

Igbakeji aarẹ orilẹede Naijiria, Ọjọgbọn yemi Osinbajo ni oun kọ loun wa nidi amojuto akanṣe eto Ruga Settlement bi awọn kan ṣe n gbe iroyin rẹ ka. Ninu atẹjade kan to fi sita, osinbajo ni ọtọ lohun ti wọn fi oun ṣe olori fun iyẹn Eto ayipada fun sinsin maalu ti awn gomina ipinlẹ fọwọ si labẹ akoso igbimọ eto ọrọ aje Naijiria. Igbakeji aarẹ ni ọtọ ni Eto kikọ Gaa Fulani (Ruga Settlement) ọtọ ni Eto ayipada fun sinsin maalu (National Livestock Transformation Plan). Awọn ile iṣẹ iroyin si royin pe akọwe agba ẹgbẹ ọlọsin maalu ni Naijiria, Miyetti Allah Cattle Breeders Association of Nigeria iyẹn Baba Uthman Ngelzarma lo sọ pe igbakeji aarẹ Osinbajo lo n ba awọn Fulani daran daran da Ruga Settlement silẹ kaakiri orilẹede naijiria. Igbakeji aarẹ ni "ninu gbogbo eyi, ijọba apapọ ko ni mu ipinlẹ kankan ni dandan lati pese ilẹ fun eyi"


Ọjà Enugu dahoro tórí ókú ọ̀pọ̀ ẹyẹ igún tó balẹ̀

Awọn oku ẹyẹ igunugun ti wọn ri kaakiri ilẹ lọja Eke-Ihe ni ijọba ibilẹ Awgu ti di ọrọ to n tan kalẹ laarin awọn araalu latari fidio kan to wa lori ẹrọ ayelujara lati ọjọ aiku. Iroyin to tẹle eyi ni wi pe lẹyin ti wọn jẹ ẹran maalu ni awọn ẹyẹ igun naa fo ṣanlẹ ku. Ẹwẹ, agbẹnusọ fun ile iṣẹ Ọlọpaa, Ebere Amaraizu ti wa fi ọrọ ranṣẹ fun awọn araalu pe ki wọn ma foya o. Ile iṣẹ Ọlọpaa ipinlẹ Enugu bu ẹnu atẹ lu ọpọlọpọ ẹsun to n tan kalẹ ati eyi to sọ pe iṣẹ ọwọ awọn to n ji ẹranko pa lọna aitọ lo fa iku awọn ẹranko abiyẹ naa. O ni ṣe ni awọn to ma n pa wọn yii ma n po nkan pọ mọ ẹran ti wọn ti pa silẹ ati igbẹ wọn lati fa oju awọn Igunugun mọra ki wọn lee wa jẹ. Wọn ni bi wọn ba ti jẹ ẹ, ara a rẹ wọn, wọn a si gba ibẹ ku ki awọn to ji wọn pa le lọ ko wọn. Ẹwẹ, iroyin naa sọ pe awọn ẹyẹ Igun kan to ko si panpẹ apopọ yii ja bọ si ọja ilu Enugu, awọn to maa n ko wọn ko si tete ri wọn ko kọ̀rọ̀ naa to di tọrọ̀ fọn kalẹ.


O ni ṣe ni awọn to ma n pa wọn yii ma n po nkan pọ mọ ẹran ti wọn ti pa silẹ ati igbẹ wọn lati fa oju awọn Igunugun mọra ki wọn lee wa jẹ. Wọn ni bi wọn ba ti jẹ ẹ, ara a rẹ wọn, wọn a si gba ibẹ ku ki awọn to ji wọn pa le lọ ko wọn. Ẹwẹ, iroyin naa sọ pe awọn ẹyẹ Igun kan to ko si panpẹ apopọ yii ja bọ si ọja ilu Enugu, awọn to maa n ko wọn ko si tete ri wọn ko kọ̀rọ̀ naa to di tọrọ̀ fọn kalẹ. Ni ile iṣẹ Ọlopaa jẹ ko di mimọ pe iku wọn ko wa latọwọ ẹran kankan ti wọn pa fun jijẹ awọn eniyan bi ko ṣe iṣẹ ọwọ awọn ẹni ibi to fẹ da omi alafia ilu ru ni. Kọmisana ni ki wọn ma jẹ ko di wọn lọwọ iṣẹ oojọ wọn ki wọn si jẹ araalu to n pa ofin mọ tori awọn ṣi n ṣe iwadii boya ẹran maalu kan ti wọn pa ti wọn si n ta lọja Eke-Ihe lo fa iku wọn. Awọn Iroyin mii ti ẹ le nifẹ si


Ni ile iṣẹ Ọlopaa jẹ ko di mimọ pe iku wọn ko wa latọwọ ẹran kankan ti wọn pa fun jijẹ awọn eniyan bi ko ṣe iṣẹ ọwọ awọn ẹni ibi to fẹ da omi alafia ilu ru ni. Kọmisana ni ki wọn ma jẹ ko di wọn lọwọ iṣẹ oojọ wọn ki wọn si jẹ araalu to n pa ofin mọ tori awọn ṣi n ṣe iwadii boya ẹran maalu kan ti wọn pa ti wọn si n ta lọja Eke-Ihe lo fa iku wọn. Awọn Iroyin mii ti ẹ le nifẹ si


Major General Huseini Ahmed ti wọ káà ilẹ̀ sùn, ó digbéré!

Wọn ti sin oku, Ọgagun agba to jẹ adari ẹka ikojanu ileeṣẹ ọmọ ogun. Wọn sin in si iboji ti awọn ologun to wa ni Abuja. Awọn agbebọn ti ẹnikẹni ko mọ lo ṣekupa Ọgagun Huseini Ahmed lọjọ kẹẹdogun oṣu keje ọdun 2021 nigba to n rinrinajo laarin opopona Lokoja si Abuja. Ọga agba awọn ọm ogun oriilẹ, Ọgagun Faruk Yahaya sọ ninu ọrọ rẹ nibi isinku naa pe ọgagun agba naa jẹ atẹpamṣẹ to ṣi mọ iṣẹ rẹ bi ẹni mọ owo. O ṣapejuwe ọgagun naa loriṣiriṣi ọna ara to fi da yatọ ati ipa ribiribi to ko nileeṣẹ ọmọ ogun nigba to wa laye. Wọn bi Ọgagun Ahmed lọjọ kẹrindinlogun oṣu keji ọdun 1968 nilu Maiduguri.


Ọga agba awọn ọm ogun oriilẹ, Ọgagun Faruk Yahaya sọ ninu ọrọ rẹ nibi isinku naa pe ọgagun agba naa jẹ atẹpamṣẹ to ṣi mọ iṣẹ rẹ bi ẹni mọ owo. O ṣapejuwe ọgagun naa loriṣiriṣi ọna ara to fi da yatọ ati ipa ribiribi to ko nileeṣẹ ọmọ ogun nigba to wa laye. Wọn bi Ọgagun Ahmed lọjọ kẹrindinlogun oṣu keji ọdun 1968 nilu Maiduguri. Ijọba ibilẹ Maiduguri lo ti wa ni ipinlẹ Borno. O lọ sile ẹkọ girama Yelwa ni Makurdi to si wọ ile ẹkọ awọn ọmọ ogun lọdun 1988 ti wọn si fun un ni ipo Regular Combatant Commission lọjọ kẹdọgbọn oṣu kẹsan ọdun 1993. O jẹ ọkan lara awọn ọlpaa ologun to goke di Ọgagun agba ko to kagbako iku ojiji yii.


Ijọba ibilẹ Maiduguri lo ti wa ni ipinlẹ Borno. O lọ sile ẹkọ girama Yelwa ni Makurdi to si wọ ile ẹkọ awọn ọmọ ogun lọdun 1988 ti wọn si fun un ni ipo Regular Combatant Commission lọjọ kẹdọgbọn oṣu kẹsan ọdun 1993. O jẹ ọkan lara awọn ọlpaa ologun to goke di Ọgagun agba ko to kagbako iku ojiji yii. Lati mọ riri awọn iṣẹ takun takun to ti ṣe, ọpọlọpọ ami ẹyẹ ni wọn ti fi da Ọgagun Ahmed Huseini lọla loniruuru ipele nileeṣẹ ogun. Ọ̀gágun àgbà Huseini Ahmed, adarí ẹ̀ka akójanu iléeṣẹ́ ọmọogun oríilẹ̀ ní Nàìjíríà Awọn agbebọn ti yinbọn pa ọgagun ọmọogun Naijiria kan lasiko to fi n rinrinajo lati ilu Lọkọja lọ si ilu Abuja to jẹ olu ilu Naijiria. Atẹjade kan ti ile iṣẹ ọmọogun fi sita ṣalaye pe Ọgagun Huseini Ahmed kagbako iku ojiji naa ni alẹ Ọjọbọ nigba ti awọn agbebọn naa kọlu ọkọ rẹ.


Lati mọ riri awọn iṣẹ takun takun to ti ṣe, ọpọlọpọ ami ẹyẹ ni wọn ti fi da Ọgagun Ahmed Huseini lọla loniruuru ipele nileeṣẹ ogun. Ọ̀gágun àgbà Huseini Ahmed, adarí ẹ̀ka akójanu iléeṣẹ́ ọmọogun oríilẹ̀ ní Nàìjíríà Awọn agbebọn ti yinbọn pa ọgagun ọmọogun Naijiria kan lasiko to fi n rinrinajo lati ilu Lọkọja lọ si ilu Abuja to jẹ olu ilu Naijiria. Atẹjade kan ti ile iṣẹ ọmọogun fi sita ṣalaye pe Ọgagun Huseini Ahmed kagbako iku ojiji naa ni alẹ Ọjọbọ nigba ti awọn agbebọn naa kọlu ọkọ rẹ. Ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ ni Naijiria ṣapejuwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bi eyi to banininujẹ lọpọlọpọ, bẹẹ ni wọn ni ko tii si ẹni lee sọ ni pato awọn to wa lẹyin iṣẹlẹ naa ati idi to faa. Orilẹede Naijiria n ba ipenija ọrọ abo to n ṣe segesege faa lọwọ pẹlu bi awọn ẹgbẹ agbebọn loriṣiriṣi ṣe n rọjo wahala kaakiri tibutoro orilẹede Naijiria. Opopona ti ọgagun naa rin jẹ skan lara awọn oju opo to ti fi oju wina ikọlu awọn agbebọn wọnyii sẹyin.


Ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ ni Naijiria ṣapejuwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bi eyi to banininujẹ lọpọlọpọ, bẹẹ ni wọn ni ko tii si ẹni lee sọ ni pato awọn to wa lẹyin iṣẹlẹ naa ati idi to faa. Orilẹede Naijiria n ba ipenija ọrọ abo to n ṣe segesege faa lọwọ pẹlu bi awọn ẹgbẹ agbebọn loriṣiriṣi ṣe n rọjo wahala kaakiri tibutoro orilẹede Naijiria. Opopona ti ọgagun naa rin jẹ skan lara awọn oju opo to ti fi oju wina ikọlu awọn agbebọn wọnyii sẹyin. Bakan naa ni ko si ẹni lee sọ lọwọ yii boya oun nikan lo wa ninu ọks rẹ lasiko ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria, Ọgagun Onyema Nwachukwu ni ọjọ Ẹti ni wọn yoo sin okun Ọgagun agba naa. Ọkan lara awọn oludari ni olu ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ Naijiria nilu Abuja ni Ọgagunagba Hassan, oun si ni akojanu ileeẹ ọmọ ogun oriilẹ ni Naijiria.


Bakan naa ni ko si ẹni lee sọ lọwọ yii boya oun nikan lo wa ninu ọks rẹ lasiko ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria, Ọgagun Onyema Nwachukwu ni ọjọ Ẹti ni wọn yoo sin okun Ọgagun agba naa. Ọkan lara awọn oludari ni olu ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ Naijiria nilu Abuja ni Ọgagunagba Hassan, oun si ni akojanu ileeẹ ọmọ ogun oriilẹ ni Naijiria.


Ogun: Ọkùnrín márùn ún fojúbalé ẹjọ́ lórí ẹ̀sùn ijà àti igbó fífà

Ọkunrin marun un ti yọju si ileẹjọ ni ilu ọta, nipinlẹ Ogun lẹyin ti wọn fẹsun kan wọn pe wọn n lo oogun oloro ni gbangba. Awọn ọkunrin marun un ọun ni Popoola Idris, 21; Efikioyha Tunwemi,26; Akanji Jimoh,30; Omodewu Monday,36 ati Akinwandi Nureni,28,amọ ti wọn ko fi adirẹsi wọn lede. Ẹsun ti ileeṣẹ ọlọpaa fi kan wọn ni wi pe wọn n da igboro ru, ti wọn si n fa oogun oloro bii cannabis, indian hemp ni agbegbe Ijoko ni Ọta. Agbẹjọrọ ijọba, Emmanuel Adaraloye ni Ọjọ Kẹtadinlọgbọn , Oṣu Kini ni iṣẹlẹ ọun waye ni ilu Ọta, ti awọn ti wọn fẹsun kan naa si n ba ara wọn ja ni gbangba. O fikun un wi pe iṣẹlẹ naa ti da rogbodiyan silẹ ni agbegbe ọun, ti awọn eniyan si n foya ni agbegbe ọhun. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn n da alaafia ilu ru, ti wọn si huwa to le fa ipaya ni agbegbe wọn.


Agbẹjọrọ ijọba, Emmanuel Adaraloye ni Ọjọ Kẹtadinlọgbọn , Oṣu Kini ni iṣẹlẹ ọun waye ni ilu Ọta, ti awọn ti wọn fẹsun kan naa si n ba ara wọn ja ni gbangba. O fikun un wi pe iṣẹlẹ naa ti da rogbodiyan silẹ ni agbegbe ọun, ti awọn eniyan si n foya ni agbegbe ọhun. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn n da alaafia ilu ru, ti wọn si huwa to le fa ipaya ni agbegbe wọn. Amọ, awọn ti wọn fẹsun kan naa ni awọn ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. Magisreti A. O Adeyemi wa gba beeli wọn ni iye owo ẹgbẹrun lọna aadọta naira, pẹlu oniduro kọọkan. Adeyemi ni awọn oniduro wọn naa gbọgbọ ma a gbe ni ilu Ọta, ki wọn si ni iṣẹ lọwọ, eyi ti yoo fihan pe wọn n san owo ori wọn deede.


Amọ, awọn ti wọn fẹsun kan naa ni awọn ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. Magisreti A. O Adeyemi wa gba beeli wọn ni iye owo ẹgbẹrun lọna aadọta naira, pẹlu oniduro kọọkan. Adeyemi ni awọn oniduro wọn naa gbọgbọ ma a gbe ni ilu Ọta, ki wọn si ni iṣẹ lọwọ, eyi ti yoo fihan pe wọn n san owo ori wọn deede. Agunbanirọ kan ni ipinlẹ Kogi, Sam Abiola ti wa ni ile ẹjọ pẹlu arakunrin Adebiyi Sodiq, lẹyin ti wọn fẹsun kan pe o lu u ni jibiti ifẹ. Ni Ọjọ Aje ni wọn gbe awọn mejeeji lọ si ileẹjọ giga ni ipinlẹ Kwara to wa ni Ilorin lori ẹsun pe wọn lu obinrin ni jibiti ifẹ. Ileeṣẹ ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ lorilẹ-ede Naijiria, EFCC ni ilu Ilorin lo gbẹ awọn mejeeji lọ si ileẹjọ lori ẹsun oniga mẹrin.


Agunbanirọ kan ni ipinlẹ Kogi, Sam Abiola ti wa ni ile ẹjọ pẹlu arakunrin Adebiyi Sodiq, lẹyin ti wọn fẹsun kan pe o lu u ni jibiti ifẹ. Ni Ọjọ Aje ni wọn gbe awọn mejeeji lọ si ileẹjọ giga ni ipinlẹ Kwara to wa ni Ilorin lori ẹsun pe wọn lu obinrin ni jibiti ifẹ. Ileeṣẹ ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ lorilẹ-ede Naijiria, EFCC ni ilu Ilorin lo gbẹ awọn mejeeji lọ si ileẹjọ lori ẹsun oniga mẹrin. Awọn mejeeji ti wọn fi ẹsun kan naa jẹwọ pe lootọ ni awọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. ''Iwe ipẹjọ naa ni Sam Abiola sọ wi pe orukọ oun ni Missie Bonie lati fi parọ gba owo lọwọ ọrẹkunrin rẹ, Rick to si gba owo ni ọwọ rẹ.'' ''Iye owo ti wọn si gba lọwọ rẹ jẹ $550, iye owo dọla ilẹ okeere, to si jẹ ki o ro wi pe, oun ni ifẹ rẹ denudenu.''


Awọn mejeeji ti wọn fi ẹsun kan naa jẹwọ pe lootọ ni awọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. ''Iwe ipẹjọ naa ni Sam Abiola sọ wi pe orukọ oun ni Missie Bonie lati fi parọ gba owo lọwọ ọrẹkunrin rẹ, Rick to si gba owo ni ọwọ rẹ.'' ''Iye owo ti wọn si gba lọwọ rẹ jẹ $550, iye owo dọla ilẹ okeere, to si jẹ ki o ro wi pe, oun ni ifẹ rẹ denudenu.'' ''Bakan naa ni Adebiyi Sodiq naa pe ara rẹ ni Maria ti to si tun pa irọ gba owo ni ọwọ arakunrin ọhun.'' ''Eyi lodi si ofin orilẹ-ede Naijiria, ti iya si tọ si ẹnikẹni to ba ṣe gbajuẹ, to si tẹ oju ofin orilẹede Naijiria mọlẹ.'' Ninu idajọ rẹ, Adajọ Adenike Akinpẹlu ti sun igbẹjọ si Ọjọ Kọkanla, Osu Keji, ọdun 2019.


''Bakan naa ni Adebiyi Sodiq naa pe ara rẹ ni Maria ti to si tun pa irọ gba owo ni ọwọ arakunrin ọhun.'' ''Eyi lodi si ofin orilẹ-ede Naijiria, ti iya si tọ si ẹnikẹni to ba ṣe gbajuẹ, to si tẹ oju ofin orilẹede Naijiria mọlẹ.'' Ninu idajọ rẹ, Adajọ Adenike Akinpẹlu ti sun igbẹjọ si Ọjọ Kọkanla, Osu Keji, ọdun 2019.