Awọn aṣofin Eko buwọ lu atunṣe eto iṣuna

Faith Adebọla, Eko Ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Eko ti ṣagbeyẹwo aba eto iṣuna ipinlẹ naa lakọtun, wọn si ti fọwọ si owo ti iye rẹ le ni okoolelẹẹẹdẹgbẹrun biliọnu naira (₦920,468,589,337) fun iṣakoso ti Gomina Babajide Sanwo-Olu n tukọ rẹ. Nibi ijiroro wọn to waye ni gbọngan apero ile igbimọ aṣofin ọhun lọjọ Aje, Mọnde, ana, ni wọn ti fẹnuko ti wọn si faṣẹ si aba eto iṣuna ọhun. Ṣaaju lawọn aṣofin ti pin iṣẹ naa fun awọn igbimọ alabẹ-ṣekele rẹ lori eto ọrọ-aje ati iṣuna (Economic Planning and Budget) ati ti inawo (Finance) lati kọkọ lọọ forikori latari bi Gomina ṣe da eyi ti wọn ti kọkọ fọwọ si pada. Tẹ o ba gbagbe, inu oṣu kejila, ọdun to kọja, lawọn aṣofin naa kọkọ fọwọ si aba eto iṣuna towo rẹ le ni tiriliọnu kan naira fun ọdun ta a wa yii, ti Gomina Sanwo-Olu si ti buwọ lu u. Lẹyin eyi ni laasigbo ajakalẹ arun Koronafairọọsi yọ kẹlẹ wọle loṣu keji, o si ṣe bẹẹ burẹkẹ si i nipinlẹ Eko, eyi to ṣe ipalara fun karakata, eto ọrọ-aje ati iṣẹ ọba nipinlẹ naa latari bi ofin konilegbele ṣe gbode. Eyi lo mu ki Gomina Sanwo-Olu woye pe atunṣe ni lati ba eto iṣuna naa lati le mu un ba igba mu. Alaga igbimọ alabẹ-ṣekele to po eto iṣuna tuntun yii pọ, Ọnarebu Gbọlahan Yishawu lati agbegbe Eti-Ọsa Keji sọ pe awọn iwadii gboogi to to ọgọfa lawọn ṣe lakọtun, to si mu kawọn ṣatunṣe si abala bii ọgọfa ninu aba eto iṣuna tuntun naa.


Tẹ o ba gbagbe, inu oṣu kejila, ọdun to kọja, lawọn aṣofin naa kọkọ fọwọ si aba eto iṣuna towo rẹ le ni tiriliọnu kan naira fun ọdun ta a wa yii, ti Gomina Sanwo-Olu si ti buwọ lu u. Lẹyin eyi ni laasigbo ajakalẹ arun Koronafairọọsi yọ kẹlẹ wọle loṣu keji, o si ṣe bẹẹ burẹkẹ si i nipinlẹ Eko, eyi to ṣe ipalara fun karakata, eto ọrọ-aje ati iṣẹ ọba nipinlẹ naa latari bi ofin konilegbele ṣe gbode. Eyi lo mu ki Gomina Sanwo-Olu woye pe atunṣe ni lati ba eto iṣuna naa lati le mu un ba igba mu. Alaga igbimọ alabẹ-ṣekele to po eto iṣuna tuntun yii pọ, Ọnarebu Gbọlahan Yishawu lati agbegbe Eti-Ọsa Keji sọ pe awọn iwadii gboogi to to ọgọfa lawọn ṣe lakọtun, to si mu kawọn ṣatunṣe si abala bii ọgọfa ninu aba eto iṣuna tuntun naa. Ninu ọrọ ikadii rẹ, Abẹnugan ile aṣofin ọhun, Ọnarebu Mudashiru Ọbasa, sọ pe aba eto iṣuna tuntun yii ti wọgile nnkan bii ida mọkanlelogun (21%) kuro ninu eyi tawọn ti kọkọ ṣe tẹlẹ, ṣugbọn ireti wa pe aba tuntun yii yoo ṣe daadaa nitori awọn gbe e kari bi eto ọrọ-aje ati iṣẹ ijọba ṣe ri lasiko yii. O waa paṣẹ pe ki akọwe ile aṣofin naa, Ọnarebu Azeez Sanni, ṣeto ẹda abadofin naa lai jafara, ko si fi i ṣọwọ si ọfiisi Gomina Sanwo-Olu fun ibuwọlu rẹ.


Ninu ọrọ ikadii rẹ, Abẹnugan ile aṣofin ọhun, Ọnarebu Mudashiru Ọbasa, sọ pe aba eto iṣuna tuntun yii ti wọgile nnkan bii ida mọkanlelogun (21%) kuro ninu eyi tawọn ti kọkọ ṣe tẹlẹ, ṣugbọn ireti wa pe aba tuntun yii yoo ṣe daadaa nitori awọn gbe e kari bi eto ọrọ-aje ati iṣẹ ijọba ṣe ri lasiko yii. O waa paṣẹ pe ki akọwe ile aṣofin naa, Ọnarebu Azeez Sanni, ṣeto ẹda abadofin naa lai jafara, ko si fi i ṣọwọ si ọfiisi Gomina Sanwo-Olu fun ibuwọlu rẹ.


Ondo: Oluwatuyi di akọwe ijọba, bẹẹ ni Ọtẹtubi yoo di kọmiṣanna laipẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina Rotimi Akeredolu tipinlẹ Ondo ti yan akọwe ijọba tuntun, Temitayọ Oluwatuyi. Eyi waye lẹyin bii wakati mẹrin pere ti Ọnarebu Ifẹdayọ Abegunde kọwe fipo naa silẹ. Akeredolu fidi eyi mulẹ lori ikanni Twitter rẹ lọsan-an oni, bẹẹ lo tun kede lasiko ipade ọlọsọọsẹ to n ṣe pẹlu awọn oniroyin, nibi to ti n jabọ ibi ti nnkan de duro lori ọrọ arun Korona to wa lode. Ọgbẹni Oluwatuyi to wa lati ilu Akurẹ ni wọn fi ṣe kọmisanna fun ileesẹ to n ri sọrọ nnkan alumọni tẹlẹ ko too gba ipo tuntun yii. Iyansipo rẹ ni gomina ni o gbọdọ bẹrẹ lẹyẹ-ọ-sọka. Bakan naa ni gomina tun fi asiko naa kede yiyan Ọgbẹni Idowu Ọtẹtubi gẹgẹ bii ọkan ninu awọn kọmisanna rẹ.


Ọgbẹni Oluwatuyi to wa lati ilu Akurẹ ni wọn fi ṣe kọmisanna fun ileesẹ to n ri sọrọ nnkan alumọni tẹlẹ ko too gba ipo tuntun yii. Iyansipo rẹ ni gomina ni o gbọdọ bẹrẹ lẹyẹ-ọ-sọka. Bakan naa ni gomina tun fi asiko naa kede yiyan Ọgbẹni Idowu Ọtẹtubi gẹgẹ bii ọkan ninu awọn kọmisanna rẹ. Ojulowo ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ni Ọtẹtubi, oun si ni alaga igun keji ẹgbẹ APC tẹlẹ nipinlẹ Ondo. Ko ti i ju bii oṣu kan pere lọ to ṣẹṣẹ darapọ mọ igun eyi ti Ade Adetimẹhin jẹ adari fun. Oluṣiro-owo-agba ni Ọgbẹni Ọtẹtubi, ọjọ pẹ diẹ to si ti wọnu oṣelu ṣiṣe.


Ojulowo ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ni Ọtẹtubi, oun si ni alaga igun keji ẹgbẹ APC tẹlẹ nipinlẹ Ondo. Ko ti i ju bii oṣu kan pere lọ to ṣẹṣẹ darapọ mọ igun eyi ti Ade Adetimẹhin jẹ adari fun. Oluṣiro-owo-agba ni Ọgbẹni Ọtẹtubi, ọjọ pẹ diẹ to si ti wọnu oṣelu ṣiṣe. Ni bayii, Akeredolu ni oun ti n gbe igbesẹ lati forukọ agba oloṣelu naa ṣọwọ si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo ki wọn le fọwọ si iyansipo rẹ ni ibamu pẹlu ofin.


Ni bayii, Akeredolu ni oun ti n gbe igbesẹ lati forukọ agba oloṣelu naa ṣọwọ si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo ki wọn le fọwọ si iyansipo rẹ ni ibamu pẹlu ofin.


O ṣẹlẹ: Awọn ọtẹlẹmuyẹ mu Magu, ọga EFCC

Ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ilẹ yii (DSS) ti mu ọga ajọ to n gbogun ti ṣiṣe owo ilu baṣubaṣu (EFCC), Ibrahim Magu. ALAROYE gbọ pe wọn mu Magu lori dukia mẹrin to ni lọna aitọ, ati pe o n ko owo pamọ soke-okun. Olu-ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ to wa ni Aso Drive niluu Abuja la gbọ pe wọn gbe e lọ, iyẹn lẹyin to ti kọkọ wa ni ọfiisi ileeṣẹ naa ni Wuse II, niluu kan naa. Gẹgẹ bi iroyin to n lọ, iṣẹlẹ naa ko ṣẹyin iwadii awọn DSS lọdun 2016, eyi to sọ pe Magu n gbe ile nla kan towo ẹ to miliọnu lọna ogoji naira ti Ọgagun-fẹyinyi Umar Mohammed to jẹ adari nileeṣẹ ọmọ-ogun ori omi tẹlẹ ra fun un. Bakan naa la gbọ pe ẹka to n ṣakoso ileeṣẹ ọlọpaa, Police Service Commission, sọ pe o jẹbi ẹsun aṣemaṣe kan an lọdun 2010. Ajọ DSS ko ti i sọrọ lori iṣẹlẹ yii, bẹẹ ni gbogbo awọn to ti gbọ nipa ọrọ naa n reti abajade rẹ.


Gẹgẹ bi iroyin to n lọ, iṣẹlẹ naa ko ṣẹyin iwadii awọn DSS lọdun 2016, eyi to sọ pe Magu n gbe ile nla kan towo ẹ to miliọnu lọna ogoji naira ti Ọgagun-fẹyinyi Umar Mohammed to jẹ adari nileeṣẹ ọmọ-ogun ori omi tẹlẹ ra fun un. Bakan naa la gbọ pe ẹka to n ṣakoso ileeṣẹ ọlọpaa, Police Service Commission, sọ pe o jẹbi ẹsun aṣemaṣe kan an lọdun 2010. Ajọ DSS ko ti i sọrọ lori iṣẹlẹ yii, bẹẹ ni gbogbo awọn to ti gbọ nipa ọrọ naa n reti abajade rẹ. Ọjọ kẹsan-an, oṣu kọkanla, ọdun 2015, ni Magu di adele ọga-agba EFCC, ipo adele lo si wa di akoko yii.


Ọjọ kẹsan-an, oṣu kọkanla, ọdun 2015, ni Magu di adele ọga-agba EFCC, ipo adele lo si wa di akoko yii.


Ijọba Kwara ra awọn ọkọ agbalaisan lati gbogun ti arun korona

Stephen Ajagbe, Ilọrin Lara igbesẹ ijọba lati gbogun ti arun aṣekupani Koronafairọọsi lo mu ki Gomina Abdulrahman Abdulrazaq ra awọn ọkọ to n gbe alaisan tuntun meji, to ni gbogbo ohun eelo itọju iṣẹlẹ pajawiri, ICU, ninu. Nigba to n yẹ awọn ọkọ mẹsidiiisi naa wo lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, gomina gboriyin fawọn oṣiṣẹ ilera fun ipa ti wọn n ko lori igbogun ti arun Korona ni Kwara. O ni ni igbesẹ naa jẹ ọkan lara ipa tijọba oun n ko lati pese eto ilera to dangajia fun araalu. O rọ ileeṣẹ to n mojuto eto ilera lati ṣe amulo awọn ọkọ atawọn ohun eelo to wa ninu wọn daadaa, pẹlu ileri pe ijọba yoo tẹsiwaju lati maa ṣe atilẹyin fun ẹka naa. Kọmiṣanna feto ilera, Dokita Raji Razaq, gboṣuba fun gomina pẹlu ipese awọn irinṣẹ ati atilẹyin to n ṣe fawọn oṣiṣẹ ilera.


Ijamba afara Oko-Erin: Gomina ṣabẹwo ibanikẹdun si ẹbi awọn to padanu ẹmi wọn

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ọjọ Abamẹta, Satidee, ọsẹ to kọja, ni Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrahman Abdulrazaq, ṣabẹwo ibanikẹdun si mọlẹbi awọn to padanu ẹmi awọn eeyan wọn ninu ijamba to ṣẹlẹ lori afara Oko-Erin, niluu Ilọrin. Lara awọn to kọwọọrin pẹlu rẹ ni Alaga igbimọ amuṣẹya to n mojuto ọrọ ayika, (Environmental Task Force), Abdulrazaq Jiddah, atawọn mi-in. Iyawo ọkan lara wọn, Oloogbe Okechukwu Nwagboo, Abilekọ Ann Okechukwu, dupẹ lọwọ gomina fun abẹwo naa. O ni bii ala ni iṣẹlẹ naa ṣi n jẹ si oun, nitori pe oun ko lero pe ọkọ oun ko ni i mu gbogbo erongba rẹ ṣẹ ko too jade laye. Ẹni ọdun mejilelogoji lo pe ọkọ rẹ to ku yii, ọmọ marun-un lo si fi saye lọ. O waa rọ ijọba lati ṣeranlọwọ foun atawọn ẹbi ọmọọṣẹ ọkọ oun mejeeji to padanu ẹmi wọn ninu ijamba naa.


O ni bii ala ni iṣẹlẹ naa ṣi n jẹ si oun, nitori pe oun ko lero pe ọkọ oun ko ni i mu gbogbo erongba rẹ ṣẹ ko too jade laye. Ẹni ọdun mejilelogoji lo pe ọkọ rẹ to ku yii, ọmọ marun-un lo si fi saye lọ. O waa rọ ijọba lati ṣeranlọwọ foun atawọn ẹbi ọmọọṣẹ ọkọ oun mejeeji to padanu ẹmi wọn ninu ijamba naa. Gomina gbadura pe Ọlọrun yoo tu wọn ninu, yoo si wa pẹlu ẹbi ti wọn fi silẹ.


Gomina gbadura pe Ọlọrun yoo tu wọn ninu, yoo si wa pẹlu ẹbi ti wọn fi silẹ.


‘Aṣigbọ ni, a ko fi gbedeke le ogun Boko Haram’

Ileeṣẹ ọmọ-ogun ofurufu ilẹ yii ti sọ pe aṣigbọ gbaa ni iroyin to jade lanaa lori ọrọ ti olori awọn, Ọgagun Sadique Abubakar, sọ nipa gbedeke ọdun yii lati fopin si ogun Boko Haram. Ninu atẹjade ti adari ẹka iroyin ileeṣẹ naa, Ọgagun Ibikunle Daramọla, fọwọ si lonii, ọjọ Aiku, Sannde, o ni Abubakar ko sọ pe awọn yoo fopin si ogun Boko Haram lọdun yii, o kan fi ọrọ to sọ ṣe koriya fawọn ọmọ-ogun ni. Atẹjade naa ni, ‘’Lati jẹ ki gbogbo eeyan mọ, ọrọ ti adari ileeṣẹ yii sọ pe ‘laipẹ, o kere tan, ko too di opin ọdun yii, a maa pari iṣẹ ta a waa ṣe, o si pẹ tan, opin ọdun yii…’ ko tumọ si pe awa la maa da pari ogun naa. Nnkan to tumọ si ni pe a n fun awọn ọmọ-ogun wa ni gbedeke ko le jẹ koriya fun wọn, ki wọn si le gbaju mọ iṣẹ ki eyi le wa si imuṣẹ. ‘’Afojusun wa ni pe, pẹlu ọrọ yii ati ajọṣepọ pẹlu awọn ẹka ọmọ-ogun to ku, ifarajin yoo wa lati jagun ṣẹgun.’


Koronafairọọsi tun ti gbẹmi eeyan meji l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Kọmisanna feto ilera nipinlẹ Ọṣun, Dokita Rafiu Isamọtu, ti kede pe arun koronafairọọsi ti pa eeyan meji mi-in bayii. Ninu atẹjade kan ni kọmisanna naa ti sọ pe eeyan mẹrinla lo tun ti lugbadi arun naa lati ara awọn ti wọn ti ko o tẹlẹ. Isamọtu ṣalaye pe bi awọn eeyan kan ko ṣe tẹle ilana tijọba n gbe kalẹ lati dẹkun itankalẹ arun koronafairọọsi nipinlẹ Ọṣun lo fa a to fi da bii ẹni pe awọn to n lugbadi rẹ n pọ lojoojumọ. Ni bayii, eeyan marundinlọgọrun-un (95) ni wọn n gbatọju lọwọ lori arun koronafairọọsi l’Ọṣun, nigba ti eeyan meje ti dagbere faye nipasẹ arun naa.


Yahaya Bello jawe olubori nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun

Gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello, ti jawe olubori nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun latari ẹjọ tawọn kan pe tako bo ṣe di gomina lẹyin ibo ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kọkanla, ọdun to kọja. Ninu idajọ ti igbimọ ẹlẹni-marun-un kootu to fikalẹ siluu Abuja ọhun gbe kalẹ, wọn ni awọn ẹjọ mẹrin ti wọn pe tako gomina naa ko lẹsẹ nilẹ. Igbimọ ti Onidaajọ Adamu Jauro ṣaaju naa fagi le ẹjọ ti ẹgbẹ oṣelu Poeple’s Democratic Party, Actions People’s Party, Social Democratic Party ati Democratic People’s Party pe. Ṣaaju ni igbimọ to n gbọ ẹjọ to suyọ lasiko ibo ti da ẹjọ onibeji, ninu eyi tawọn adajọ meji ti ni Bello jawe olubori, ti adajọ kẹta si tako ipinnu naa. Ni bayii, ile-ẹjọ to ga ju nilẹ yii nikan lo ku fun awọn ti idajọ naa ko ba tẹ lọrun. Ọdun 2015 ni Yahaya Bello di gomina Kogi, o si wọle fun saa keji lọdun to kọja.


Olori ọmọ-ogun ofurufu fi gbedeke le ogun Boko Haram

Olori awọn ọmọ-ogun ofurufu nilẹ yii, Ọgagun Sadique Abubakar, ti ṣeleri pe opin ọdun yii ni ogun Boko Haram yoo wa sopin. Abubakar sọrọ ọhun niluu Maiduguri lonii, ọjọ Abamẹta, Satide, lasiko to n ba awọn ikọ ofurufu to n koju awọn Boko Haram, Air Task Force of Operation Lafiya Dole, sọrọ. Ọgagun naa ni awọn ko ni i gba ki ẹnikẹni tabi ẹgbẹ kankan foju tẹmbẹlu agbara ti Naijiria ni lati di gbogbo ilẹ rẹ mu ṣinṣin, asiko si ti to lati fi ye awọn ọmọ ikọ apanijaye Boko Haram pe ko saaye rẹdẹrẹdẹ mọ. Abubakar ni o pẹ tan, opin ọdun yii ni ikọ naa yoo pari iṣẹ ti wọn fun wọn lati fopin si ọrọ ogun naa, bẹẹ ni ijọba apapọ ti pese awọn irinṣẹ ogun ti yoo mu iṣẹ ọhun rọrun. Ọdun 2002 ni ikọ Boko Haram bẹrẹ, ṣugbọn lẹyin tọwọ tẹ olori wọn, Mohammed Yusuf, to si ku sọdọ ijọba lọdun 2009 ni wọn di ikọ gbẹmi-gbẹmi. Laarin asiko naa si ọdun yii, ẹgbẹlẹgbẹ ẹmi lo ti sọnu nipasẹ wọn, bẹẹ lawọn to le ni miliọnu meji di alainilelori.


Ijọba ipinlẹ Ọṣun kede igbele nijọba ibilẹ mẹrin

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Latari bi arun koronafairọọri ṣe n fojoojumọ gbilẹ niluu Ileṣa, Gomina Gboyega Oyetọla ti kede pe kawọn ijọba ibilẹ mẹrin kan nibẹ bẹrẹ igbele ni kiakia. Awọn ijọba ibilẹ ọhun, gẹgẹ bi kọmisanna feto iroyin, Funkẹ Ẹgbẹmọde, ṣe wi ni ijọba ibilẹ Ila-Oorun Ileṣa, Iwọ-Oorun Ileṣa, Ila-Oorun Atakunmọsa ati Iwọ-Oorun Atakunmọsa Ọjọ keje, oṣu yii, nigbele naa yoo bẹrẹ fun ọsẹ kan akọkọ, bi awọn eeyan naa ba si ṣe pa ofin to n dena itankalẹ arun naa mọ si ni yoo sọ boya ijọba yoo tun fi ọjọ le e tabi bẹẹ kọ. Ẹgbẹmọde waa sọ pe igbesẹ naa nira fun ijọba lati gbe, ṣugbọn o di dandan lati dinwọ arun korona ku nipinlẹ Ọṣun.


Akẹkọọ Fasiti Ilọrin rẹwọn oṣu mẹsan-an he fẹsun jibiti

Stephen Ajagbe, Ilorin Iwe ti EFCC fi wọ ọ lọ sile-ẹjọ ṣalaye pe ninu oṣu kọkanla, ọdun 2019, ni ọdaran naa fọgbọn gba ẹgbẹrun marundinlaaadọta lọwọ Anjọrin Oluwabukọlami Eniọla, lati ba a wa ile, ṣugbọn ti ko mu adehun ṣẹ. Akanti banki GTb kan, 0452652140, to jẹ ti Hassan Adefẹmi Daniel lo ni ko san owo naa si. Wọn ni bo ṣe maa n gba owo lọwọ awọn akẹkọọ yooku niyẹn lai ba wọn wa ile. Nigba tile-ẹjọ ka ẹsun rẹ si i leti, ọdaran naa loun jẹbi. Agbẹjọro rẹ, Ọgbẹni J.A. Ayinde, rọ ilẹ-ẹjọ lati foju aanu wo o, ki wọn si din ijiya rẹ ku.


Nigba tile-ẹjọ ka ẹsun rẹ si i leti, ọdaran naa loun jẹbi. Agbẹjọro rẹ, Ọgbẹni J.A. Ayinde, rọ ilẹ-ẹjọ lati foju aanu wo o, ki wọn si din ijiya rẹ ku. Ṣugbọn Agbẹjọro EFCC, Andrew Akoja, ni oun yọnda idajọ le ilẹ-ẹjọ lọwọ lati paṣẹ to ba yẹ lori ẹjọ naa. Adajọ Oyinloye kọ lati gba ẹbẹ rẹ. O ni yatọ si ẹwọn oṣu mẹsan-an ti ọdaran naa maa lọ, o tun gbọdọ san ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un ati marun-un Naira, N105,000, gẹgẹ bii owo itanran.


Ṣugbọn Agbẹjọro EFCC, Andrew Akoja, ni oun yọnda idajọ le ilẹ-ẹjọ lọwọ lati paṣẹ to ba yẹ lori ẹjọ naa. Adajọ Oyinloye kọ lati gba ẹbẹ rẹ. O ni yatọ si ẹwọn oṣu mẹsan-an ti ọdaran naa maa lọ, o tun gbọdọ san ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un ati marun-un Naira, N105,000, gẹgẹ bii owo itanran. Eyi to ni yoo jẹ arikọgbọn fawọn to ba n hu iru iwa bẹẹ tabi ti wọn ni i lọkan lati ṣe nnkan bẹẹ.


Eyi to ni yoo jẹ arikọgbọn fawọn to ba n hu iru iwa bẹẹ tabi ti wọn ni i lọkan lati ṣe nnkan bẹẹ.


Ọọni yoo gbe igbesẹ lori iwọde tawọn oṣiṣẹ-fẹyinti ṣe nitori Oyetọla

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọọni tilu Ileefẹ, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, ti ṣeleri lati da si ọrọ iwọde tawọn oṣiṣẹ-fẹyinti ṣe lanaa, Ọjọbọ, Wẹsidee. Pẹlu omije loju ati aṣọ dudu lọrun lawọn oṣiṣẹ-fẹyinti nipinlẹ Ọṣun fi wọ kaakiri ilu Ileefẹ ti wọn si pari irin wọn si aafin Ọọni Ogunwusi. Oniruuru akọle ni wọn gbe lọwọ ti wọn si n kede pe odidi idaji owo ọgbọn oṣu nijọba ipinlẹ Ọṣun ko fun awọn. Comrade Niyi Adefare to ṣaaju awọn oṣiṣẹ-fẹyinti ọhun ṣalaye laafin Ọọni pe iya nla lo n jẹ gbogbo awọn tiletile, bẹẹ lawọn si ti di alagbe laarin ilu. O ni arugbo lo pọ ju ninu awọn, o si nira lati ri owo itọju san nileewosan latari airi owo gba lọwọ ijọba. Laadin Ileefẹ, Oloye-agba Kayọde Awofiranye, to gba awọn eeyan naa lorukọ Ọọni, ba wọn kẹdun gbogbo nnkan ti wọn sọ pe awọn n la kọja.


Comrade Niyi Adefare to ṣaaju awọn oṣiṣẹ-fẹyinti ọhun ṣalaye laafin Ọọni pe iya nla lo n jẹ gbogbo awọn tiletile, bẹẹ lawọn si ti di alagbe laarin ilu. O ni arugbo lo pọ ju ninu awọn, o si nira lati ri owo itọju san nileewosan latari airi owo gba lọwọ ijọba. Laadin Ileefẹ, Oloye-agba Kayọde Awofiranye, to gba awọn eeyan naa lorukọ Ọọni, ba wọn kẹdun gbogbo nnkan ti wọn sọ pe awọn n la kọja. Awofiranye sọ fun wọn pe oun yoo jiṣẹ wọn fun Ọọni, kabiyesi yoo si gbe igbesẹ lọgan lati ri ijọba ipinlẹ Ọṣun lori ọrọ wọn.


Awofiranye sọ fun wọn pe oun yoo jiṣẹ wọn fun Ọọni, kabiyesi yoo si gbe igbesẹ lọgan lati ri ijọba ipinlẹ Ọṣun lori ọrọ wọn.


Koronafairọọsi: Ofin konilegbele n palẹmọ diẹdiẹ l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Lalẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee to kọja, ni Gomina Kayọde Fayẹmi tipinlẹ Ekiti kede awọn igbesẹ tuntun pẹlu bi ofin konilegbele ṣe n kasẹ nilẹ diẹdiẹ nipinlẹ naa. Lati ọsẹ to kọja ni ofin naa ti n fun awọn eeyan lanfaani diẹdiẹ lati jade, titi di ọsẹ meji si asiko yii si ni awọn ibudo ipejọpọ eeyan yoo maa ṣi diẹdiẹ. Awọn eeyan Ekiti lanfaani, bii ti tẹlẹ, lati maa rin laarin aago mẹfa aarọ si mẹjọ alẹ lọjọ Aje, Mọnde si Ẹti, Furaidee, nigba ti konilegbele yoo wa lati asiko naa si ọjọ keji ni gbogbo ọjọ meje to wa ninu ọsẹ. Lọjọ Abamẹta, Satide ati Aiku, Sannde, awọn eeyan ko ni i lanfaani lati jade di ọjọ kọkandinlogun, oṣu yii, ti ṣọọṣi ati mọṣalaṣi yoo di ṣiṣi pada. Awọn ile ijọsin wọnyi ni yoo maa ṣe isin kan pere lọsẹ, bẹẹ ni wọn yoo tẹle ofin ilera. Yatọ si awọn ile ijọsin wọnyi ti wọn yoo faaye silẹ laarin eeyan kan si ekeji, ko si apejọpọ eeyan to gbọdọ ju ogun lọ nibikibi.


Lọjọ Abamẹta, Satide ati Aiku, Sannde, awọn eeyan ko ni i lanfaani lati jade di ọjọ kọkandinlogun, oṣu yii, ti ṣọọṣi ati mọṣalaṣi yoo di ṣiṣi pada. Awọn ile ijọsin wọnyi ni yoo maa ṣe isin kan pere lọsẹ, bẹẹ ni wọn yoo tẹle ofin ilera. Yatọ si awọn ile ijọsin wọnyi ti wọn yoo faaye silẹ laarin eeyan kan si ekeji, ko si apejọpọ eeyan to gbọdọ ju ogun lọ nibikibi. Bakan naa nijọba ṣi awọn ẹnu ibode lati Ọjọbọ, Wẹsidee to kọja, nilana ofin tuntun tijọba apapọ ṣe. Ogunjọ, oṣu yii, lawọn to wa nipele to gbẹyin nileewe alakọọbẹrẹ, ipele kẹta ileewe ati ipele to gbẹyin nileewe girama yoo wọle. Ijọba tun ṣi Ọja-Ọba ati Ọja Bisi, niluu Ado-Ekiti, ṣugbọn wọn ni awọn to ni ṣọọbu nibẹ nikan ni ko maa taja, ko si ọja ẹgbẹ titi mọ.


Bakan naa nijọba ṣi awọn ẹnu ibode lati Ọjọbọ, Wẹsidee to kọja, nilana ofin tuntun tijọba apapọ ṣe. Ogunjọ, oṣu yii, lawọn to wa nipele to gbẹyin nileewe alakọọbẹrẹ, ipele kẹta ileewe ati ipele to gbẹyin nileewe girama yoo wọle. Ijọba tun ṣi Ọja-Ọba ati Ọja Bisi, niluu Ado-Ekiti, ṣugbọn wọn ni awọn to ni ṣọọbu nibẹ nikan ni ko maa taja, ko si ọja ẹgbẹ titi mọ. Fayẹmi waa sọ pe ibomu ṣe pataki lasiko yii fun gbogbo ẹni to ba n rin nigboro, bẹẹ ni ikọ alamoojuto yoo maa ṣiṣẹ takuntakun lati fọwọ ofin mu awọn to ba tako alakalẹ nitori asiko ti gbogbo eeyan gbọdọ ṣọra fun aisan koronafairọọsi niyi.


Fayẹmi waa sọ pe ibomu ṣe pataki lasiko yii fun gbogbo ẹni to ba n rin nigboro, bẹẹ ni ikọ alamoojuto yoo maa ṣiṣẹ takuntakun lati fọwọ ofin mu awọn to ba tako alakalẹ nitori asiko ti gbogbo eeyan gbọdọ ṣọra fun aisan koronafairọọsi niyi.


Ajọ iṣọkan agbaye fẹẹ kọ ẹgbẹrun lọna aadọta ile s’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ẹka ajọ iṣọkan agbaye to n ri si iṣẹ akanṣe (UNOPS) ti bẹrẹ eto lati kọ ẹgbẹrun lọna aadọta ile olowo pọọku to jẹ ti igbalode sipinlẹ Ekiti. Iṣẹ akanṣe naa, eyi ti Gomina Kayọde Fayẹmi ti fọwọ si, ni yoo waye fun bii ọdun mẹwaa, ẹka UNOPS ni yoo si pese owo ati irinṣẹ. Ninu atẹjade ti igbakeji adari ẹka naa, Ọgbẹni Vitaly Vanshelboim, fi sita l’Ọjọbọ, Wẹsidee to kọja, eto naa yoo bẹrẹ lati fopin si wahala ile kikọ tawọn eeyan ni kaakiri ipinlẹ naa nitori ipenija owo. Vanshelboim ni inu ẹka naa dun lati ṣe iru eto yii fun idagbasoke eto ilegbee nipinlẹ Ekiti ati Naijiria lapapọ, awọn ile tuntun wọnyi yoo si jẹ ile igbalode ti wọn fi ara ọtọ kọ. O ni iṣẹ UNOPS ni lati ṣe akojọpọ owo lọdọ ileeṣẹ ati aladaani kaakiri, eyi to le to biliọnu meji dọla lapapọ, Ekiti yoo si darapọ mọ awọn ilu ti iru ile bẹẹ ti pọ ju lagbaaye. O waa ni ijọba Ekiti ni yoo pese awọn ilẹ tawọn ile naa yoo duro le lori, bẹẹ ni wọn yoo pese ayika to daa fun awọn ti yoo lọwọ si eto idagbasoke ọhun.


Vanshelboim ni inu ẹka naa dun lati ṣe iru eto yii fun idagbasoke eto ilegbee nipinlẹ Ekiti ati Naijiria lapapọ, awọn ile tuntun wọnyi yoo si jẹ ile igbalode ti wọn fi ara ọtọ kọ. O ni iṣẹ UNOPS ni lati ṣe akojọpọ owo lọdọ ileeṣẹ ati aladaani kaakiri, eyi to le to biliọnu meji dọla lapapọ, Ekiti yoo si darapọ mọ awọn ilu ti iru ile bẹẹ ti pọ ju lagbaaye. O waa ni ijọba Ekiti ni yoo pese awọn ilẹ tawọn ile naa yoo duro le lori, bẹẹ ni wọn yoo pese ayika to daa fun awọn ti yoo lọwọ si eto idagbasoke ọhun. Nigba to n fi idunnu rẹ han si iṣẹ akanṣẹ naa, Fayẹmi ni lara awọn ileri tijọba ṣe fun awọn eeyan Ekiti lo ti n wa si imuṣẹ yii, eyi to ni i ṣe pẹlu igbaye-gbadun. O ni awọn ile olowo pọọku wọnyi yoo ni awọn eroja ti yoo maa pese ina nipasẹ oorun, eroja to n dena ẹ̀fọn ati bẹẹ bẹẹ lọ, ati pe eto naa yoo pese iṣẹ fawọn eeyan lọpọ yanturu.


Nigba to n fi idunnu rẹ han si iṣẹ akanṣẹ naa, Fayẹmi ni lara awọn ileri tijọba ṣe fun awọn eeyan Ekiti lo ti n wa si imuṣẹ yii, eyi to ni i ṣe pẹlu igbaye-gbadun. O ni awọn ile olowo pọọku wọnyi yoo ni awọn eroja ti yoo maa pese ina nipasẹ oorun, eroja to n dena ẹ̀fọn ati bẹẹ bẹẹ lọ, ati pe eto naa yoo pese iṣẹ fawọn eeyan lọpọ yanturu.


Laelae, emi o ni i da sọrọ Alaaji atawọn iyawo ẹ mọ o

Alaaji ti n dagba. Fun odidi ọjọ mẹta, ko jade, ere egele toun atawọn iyawo ẹ meji jọ ṣe yẹn ni. Emi o mọ ohun to de tọrọ naa fi le to bẹẹ fun un. N o mọ boya o tun lọọ ṣe nnkan fun Iya Dele naa lẹyin gbogbo wahala ti Aunti Sikira ti foju ẹ ri. Ohun ti mo ṣe ro pe o le je bẹẹ ni pe bi inu Aunti Sikira ṣe n dun kiri inu ile, to n rẹrin-in si gbogbo ẹni to ba ti ri, bẹẹ naa ni inu Iyaale mi n dun. Iya Dele ki i ṣoroo mọ ti inu ẹ ba n dun, oriṣiiriṣii orin Barisita lo maa maa jade lẹnu ẹ, tabi ko bẹrẹ orin awọn Kerubu ati ti Sẹlẹ, kẹ ẹ ti mọ pe idunnu ṣubu layọ niyẹn.


N o mọ boya o tun lọọ ṣe nnkan fun Iya Dele naa lẹyin gbogbo wahala ti Aunti Sikira ti foju ẹ ri. Ohun ti mo ṣe ro pe o le je bẹẹ ni pe bi inu Aunti Sikira ṣe n dun kiri inu ile, to n rẹrin-in si gbogbo ẹni to ba ti ri, bẹẹ naa ni inu Iyaale mi n dun. Iya Dele ki i ṣoroo mọ ti inu ẹ ba n dun, oriṣiiriṣii orin Barisita lo maa maa jade lẹnu ẹ, tabi ko bẹrẹ orin awọn Kerubu ati ti Sẹlẹ, kẹ ẹ ti mọ pe idunnu ṣubu layọ niyẹn. N o fẹẹ da si i tẹlẹ, ṣugbọn nigba ti mo ri i pe ko gbadun, mo yọju si i. Ohun ti mo si fẹẹ sọ fun un ni pe ko lọ si ọsibitu bo ba mọ pe ara oun ko ya, paapaa laye Korona yii, ki n si tun sọ fun un pe ko yẹra fawọn iyawo ẹ ti wọn fẹran ‘kinni’ yii ju ounjẹ lọ. Mo sọ fun un pe agba loun naa n da yii, ki i ṣe ọmọde mọ, baba to ba ti le ni sẹminti, o loju ere to le ṣe, o si ni ibi to yẹ ki wọn ti maa ba a. Safu gan-an lo n bẹ mi ki n yọju si i. Mo yọju si i, ṣugbọn ko jẹ ki n sọrọ o. Lo ba n sọ awọn oyinbo ẹgbẹ to maa n sọ yẹn, awọn oyinbo ti o gbowo jade nibi kan. O ni kin ni mo miini, kin ni emi disaya, kin ni pilaani mi.


N o fẹẹ da si i tẹlẹ, ṣugbọn nigba ti mo ri i pe ko gbadun, mo yọju si i. Ohun ti mo si fẹẹ sọ fun un ni pe ko lọ si ọsibitu bo ba mọ pe ara oun ko ya, paapaa laye Korona yii, ki n si tun sọ fun un pe ko yẹra fawọn iyawo ẹ ti wọn fẹran ‘kinni’ yii ju ounjẹ lọ. Mo sọ fun un pe agba loun naa n da yii, ki i ṣe ọmọde mọ, baba to ba ti le ni sẹminti, o loju ere to le ṣe, o si ni ibi to yẹ ki wọn ti maa ba a. Safu gan-an lo n bẹ mi ki n yọju si i. Mo yọju si i, ṣugbọn ko jẹ ki n sọrọ o. Lo ba n sọ awọn oyinbo ẹgbẹ to maa n sọ yẹn, awọn oyinbo ti o gbowo jade nibi kan. O ni kin ni mo miini, kin ni emi disaya, kin ni pilaani mi. O ni ta lo sọ femi pe oun ti dagba, ti oun ba ra emi mu nibi ti mo wa yẹn, mo maa maa ṣe lailaa ni, nigba toun ba tẹ irin tutu semi lara. Niṣe ni mo n wo ẹnu ẹ. Awọn aṣa oriṣiiriṣii tiẹ ti waa kun ẹnu Alaaji, awọn aṣa ti n o gbọ ri. O ni kemi ma le awọn alaaanu lara oun, pe awọn ti wọn n tun ẹjẹ oun ṣe niyẹn, awọn ti wọn n foun loogun ajidewe.


O ni ta lo sọ femi pe oun ti dagba, ti oun ba ra emi mu nibi ti mo wa yẹn, mo maa maa ṣe lailaa ni, nigba toun ba tẹ irin tutu semi lara. Niṣe ni mo n wo ẹnu ẹ. Awọn aṣa oriṣiiriṣii tiẹ ti waa kun ẹnu Alaaji, awọn aṣa ti n o gbọ ri. O ni kemi ma le awọn alaaanu lara oun, pe awọn ti wọn n tun ẹjẹ oun ṣe niyẹn, awọn ti wọn n foun loogun ajidewe. O ni bo ba jẹ bi emi ṣe ri lawọn to ku ri, oun iba ti ku tipẹ. Niṣe ni mo pariwo, ‘haa!,’ abi iru asọnilẹnu ọkunrin wo niyi. A bẹ ẹ gbọ’hun to wi ni!


O ni bo ba jẹ bi emi ṣe ri lawọn to ku ri, oun iba ti ku tipẹ. Niṣe ni mo pariwo, ‘haa!,’ abi iru asọnilẹnu ọkunrin wo niyi. A bẹ ẹ gbọ’hun to wi ni! O ni boun ba waa ba mi, emi a maa gbedii sa, ma a ni wọn o gbọdọ fọwọ kan mi lọmu, wọn o gbọdo fọwọ kan mi nidii, awọn to dẹ laiki oun, ti wọn n ko oun mọra, ti wọn n rọọṣi oun bii indomi, mo tun fẹẹ maa kọmpileeni. O ni ki emi fi wọn silẹ ki wọn jaye ori wọn o. Mo yaa dide, mo ni mo ti gbọ o. Aanu abiyamọ lo ṣe mi ni, ko ma jẹ aiyaara to n ṣe e ti ko fi jade pọ ju bẹe lọ ni, ko si mọ ohun to ba fa aisan si i lara, ko le maa ṣọra fun un. O ni mo ṣe e, pe akoko ti to ki emi lọọ gba iṣe adura, tabi iṣẹ oniwaasu, ki n le maa ṣalaye mareeji fawọn eeyan.


O ni boun ba waa ba mi, emi a maa gbedii sa, ma a ni wọn o gbọdọ fọwọ kan mi lọmu, wọn o gbọdo fọwọ kan mi nidii, awọn to dẹ laiki oun, ti wọn n ko oun mọra, ti wọn n rọọṣi oun bii indomi, mo tun fẹẹ maa kọmpileeni. O ni ki emi fi wọn silẹ ki wọn jaye ori wọn o. Mo yaa dide, mo ni mo ti gbọ o. Aanu abiyamọ lo ṣe mi ni, ko ma jẹ aiyaara to n ṣe e ti ko fi jade pọ ju bẹe lọ ni, ko si mọ ohun to ba fa aisan si i lara, ko le maa ṣọra fun un. O ni mo ṣe e, pe akoko ti to ki emi lọọ gba iṣe adura, tabi iṣẹ oniwaasu, ki n le maa ṣalaye mareeji fawọn eeyan. Niṣe lo da bii pe o ti ni mi sinu tẹlẹ, abi ki la ba lọ, ki la ba bọ, to wa n da awọn ọrọ silẹ bẹẹ fun mi wẹẹrẹwẹ. A lo ni ki loun ṣe tẹnikan ko ṣe ri, pe awọn baba oun loun fiwa jọ. Mo ni baba ẹ wo, baba ẹ temi mọ, iyawo mẹrin lo fẹ ni ti suna Anọbi, mo si mọ itan bawọn iyawo naa ṣe lọ.


Niṣe lo da bii pe o ti ni mi sinu tẹlẹ, abi ki la ba lọ, ki la ba bọ, to wa n da awọn ọrọ silẹ bẹẹ fun mi wẹẹrẹwẹ. A lo ni ki loun ṣe tẹnikan ko ṣe ri, pe awọn baba oun loun fiwa jọ. Mo ni baba ẹ wo, baba ẹ temi mọ, iyawo mẹrin lo fẹ ni ti suna Anọbi, mo si mọ itan bawọn iyawo naa ṣe lọ. O ni ki i ṣe mẹrin ni baba oun fẹ, pe mẹjọ ni. Mo ni ko sigba kan ti obinrin ju mẹrin lọ ninu ile baba ẹ ri, biyawo kan ba lọ lo n fẹ omi-in, ohun ti wọn ṣe pe mẹjọ niyẹn. O ni ki emi ba ara mi da sọhun-un, baba oun ti oun n wi kọ niyẹn, pe Alaafin ni baba toun.


O ni ki i ṣe mẹrin ni baba oun fẹ, pe mẹjọ ni. Mo ni ko sigba kan ti obinrin ju mẹrin lọ ninu ile baba ẹ ri, biyawo kan ba lọ lo n fẹ omi-in, ohun ti wọn ṣe pe mẹjọ niyẹn. O ni ki emi ba ara mi da sọhun-un, baba oun ti oun n wi kọ niyẹn, pe Alaafin ni baba toun. Mo ni, ‘họọ!’ O ni emi o ri iye awọn ọmọ keekeeke to wa lọdọ baba, ti wọn n tọju baba, ti wọn n fun baba ni ajidewe to daa, pe baba tun ṣẹṣẹ mukan si i bayii ni; wọn o si bara wọn ja, ere ni wọn jọ n ṣe, ewo lo waa mu emi ti ara mi n gbona bẹẹ. N ko fesi kan mọ o, mo yaa jade. Nigba ti mo si riyawo ẹ, iyẹn Safu, tiyẹn waa sare ba mi loke, mo ni ko ma waa sọrọ ọkọ wọn fun mi mọ o, nitori emi o ni i da sọrọ oun atawọn iyawo ẹ mọ, n ko fẹ arifin kankan, nitori jẹẹjẹ mi ni mo n lọ.


Mo ni, ‘họọ!’ O ni emi o ri iye awọn ọmọ keekeeke to wa lọdọ baba, ti wọn n tọju baba, ti wọn n fun baba ni ajidewe to daa, pe baba tun ṣẹṣẹ mukan si i bayii ni; wọn o si bara wọn ja, ere ni wọn jọ n ṣe, ewo lo waa mu emi ti ara mi n gbona bẹẹ. N ko fesi kan mọ o, mo yaa jade. Nigba ti mo si riyawo ẹ, iyẹn Safu, tiyẹn waa sare ba mi loke, mo ni ko ma waa sọrọ ọkọ wọn fun mi mọ o, nitori emi o ni i da sọrọ oun atawọn iyawo ẹ mọ, n ko fẹ arifin kankan, nitori jẹẹjẹ mi ni mo n lọ. Ni Safu ba ni, ‘Iyaa mi, ẹ ẹ si ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fun mi!’ Ni mo ba ko, ni mo ba ro fun un o. Mo ṣe gbogbo alaye bi mo ṣe lọ sibẹ ati awọn ọrọ ti mo sọ, pẹlu awọn esi ati ọrọ kobakungbe ti Alaaji sọ si mi. Bi mo si ṣe sọrọ tan, niṣe ni Safu ma gbẹrin. O ma n rẹrin-in yii lọ ko sinmi ni o. Ni mo ba n wo o. Nigba ti ẹrin ẹ ko nitumọ si mi ni mo ni ṣe ẹrin lọrọ mi gba bayii, abi o n fi mi ṣe yẹyẹ pe Ọlọrun mu mi ni, bẹẹ oun lo si ni ki n lọ.


Ni Safu ba ni, ‘Iyaa mi, ẹ ẹ si ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fun mi!’ Ni mo ba ko, ni mo ba ro fun un o. Mo ṣe gbogbo alaye bi mo ṣe lọ sibẹ ati awọn ọrọ ti mo sọ, pẹlu awọn esi ati ọrọ kobakungbe ti Alaaji sọ si mi. Bi mo si ṣe sọrọ tan, niṣe ni Safu ma gbẹrin. O ma n rẹrin-in yii lọ ko sinmi ni o. Ni mo ba n wo o. Nigba ti ẹrin ẹ ko nitumọ si mi ni mo ni ṣe ẹrin lọrọ mi gba bayii, abi o n fi mi ṣe yẹyẹ pe Ọlọrun mu mi ni, bẹẹ oun lo si ni ki n lọ. Lo ba ni ki i ṣe bẹẹ, pe oun ṣẹṣẹ ri ibi ti iṣoro ti wa ni, pe oun ṣẹṣẹ ri iṣoro Alaaji ati ohun to n ṣe e gan-an ni. Mo ni ki lo n ṣe e. O ni ko si ẹni ti Alaaji fẹran ju mi lọ ni, ifẹ mi lo n ti i kiri. Mo ni ifẹ wo lo n sọ nipa ẹ, ifẹ jakujaku wo niyẹn.


Lo ba ni ki i ṣe bẹẹ, pe oun ṣẹṣẹ ri ibi ti iṣoro ti wa ni, pe oun ṣẹṣẹ ri iṣoro Alaaji ati ohun to n ṣe e gan-an ni. Mo ni ki lo n ṣe e. O ni ko si ẹni ti Alaaji fẹran ju mi lọ ni, ifẹ mi lo n ti i kiri. Mo ni ifẹ wo lo n sọ nipa ẹ, ifẹ jakujaku wo niyẹn. O ni gbogbo ohun ti Alaaji n ṣe yẹn, nitori pe emi o fun un lohun to n wa ni gbogbo igba, n ko jẹ ko maa gun mi nigba ta ba ti fẹ, o waa n wa ọna lati fi han mi pe oun le fiya jẹ mi, iyẹn lo ṣe n fẹgba, to n fẹ awo, pe awọn ti mo ri yẹn, o le fẹran wọn o, ṣugbọn ko sẹni to maa fẹran ju mi lọ ninu gbogbo wọn. Nigba ti yoo ba ọrọ jẹ lo ba ni emi ti rofọ fun wọn ni, pe awọn to ba emi ṣe ẹfọ ti mo ro fun un nigba kekere wa, wọn ti ri i ṣe ju, ko le fẹran ẹlomi-in mọ, gbogbo awọn kan n ba ẹlẹja yan an ni. Haa, Safu, ẹnu ọmọ yẹn gbọrọ o. Ọrọ to kuku n sọ ko ye emi o, mo si wi bẹẹ fun un.


O ni gbogbo ohun ti Alaaji n ṣe yẹn, nitori pe emi o fun un lohun to n wa ni gbogbo igba, n ko jẹ ko maa gun mi nigba ta ba ti fẹ, o waa n wa ọna lati fi han mi pe oun le fiya jẹ mi, iyẹn lo ṣe n fẹgba, to n fẹ awo, pe awọn ti mo ri yẹn, o le fẹran wọn o, ṣugbọn ko sẹni to maa fẹran ju mi lọ ninu gbogbo wọn. Nigba ti yoo ba ọrọ jẹ lo ba ni emi ti rofọ fun wọn ni, pe awọn to ba emi ṣe ẹfọ ti mo ro fun un nigba kekere wa, wọn ti ri i ṣe ju, ko le fẹran ẹlomi-in mọ, gbogbo awọn kan n ba ẹlẹja yan an ni. Haa, Safu, ẹnu ọmọ yẹn gbọrọ o. Ọrọ to kuku n sọ ko ye emi o, mo si wi bẹẹ fun un. Iru ifẹ wo niyẹn, ko kuku tiẹ pe e nifẹẹ, o ni lọọfu. Iranu. Laarin oṣu kan pere, Safu si ti waa di kori-kosun mi, afi bii pe a ti mọra lati kekere, bii pe ọwọ mi ni wọn bi i si ni.


Iru ifẹ wo niyẹn, ko kuku tiẹ pe e nifẹẹ, o ni lọọfu. Iranu. Laarin oṣu kan pere, Safu si ti waa di kori-kosun mi, afi bii pe a ti mọra lati kekere, bii pe ọwọ mi ni wọn bi i si ni. Ko si ọrọ ti ko le sọ fun mi, ko si si ohun kan to ti ṣe kọja ti ko ti i sọ fun mi. A oo jọ rojọ titi ni ṣọọbu, ta a ba ti tun dele, to ti ṣe ounjẹ tan, yoo tun waa ba mi rojọ diẹ ko too lọọ ba baba yamiyami! Agbaaya, enranu!


Ko si ọrọ ti ko le sọ fun mi, ko si si ohun kan to ti ṣe kọja ti ko ti i sọ fun mi. A oo jọ rojọ titi ni ṣọọbu, ta a ba ti tun dele, to ti ṣe ounjẹ tan, yoo tun waa ba mi rojọ diẹ ko too lọọ ba baba yamiyami! Agbaaya, enranu! Emi naa fi han an pe mo fẹran ẹ ṣaa o. Lọjọ ti mo fẹẹ fun un lowo, n ko fun un ni ẹgbẹrun mẹtadinlọgbọn aabọ mọ, ohun to si fa a ni pe lọjọ naa, loju mi, apo irẹsi mẹwaa lo tun ta. Mo waa ri i bo ṣe n ṣe ọrọ aje ẹ, niṣe lemi naa n wo o bii iran. Awọn ọmọ mi tibi ko tiẹ mira, wọn kawọ gbera ni.


Emi naa fi han an pe mo fẹran ẹ ṣaa o. Lọjọ ti mo fẹẹ fun un lowo, n ko fun un ni ẹgbẹrun mẹtadinlọgbọn aabọ mọ, ohun to si fa a ni pe lọjọ naa, loju mi, apo irẹsi mẹwaa lo tun ta. Mo waa ri i bo ṣe n ṣe ọrọ aje ẹ, niṣe lemi naa n wo o bii iran. Awọn ọmọ mi tibi ko tiẹ mira, wọn kawọ gbera ni. Iye to ta tibi naa lo tun ta a, niṣe ni mo ṣẹṣẹ ni ki wọn lọọ ko apo irẹsi si i wa lọdọ awọn Akin. Nigba ta a waa dele lọjọ yẹn, mo waa ka gbogbo owo ẹ, o jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọta ati aabọ, n ko si yọ kọbọ ninu ẹ, iye ti mo ko fun un naa niyẹn. Nigba ti mo ko o fun un, o ni kin ni mo fẹ ki oun ra.


Iye to ta tibi naa lo tun ta a, niṣe ni mo ṣẹṣẹ ni ki wọn lọọ ko apo irẹsi si i wa lọdọ awọn Akin. Nigba ta a waa dele lọjọ yẹn, mo waa ka gbogbo owo ẹ, o jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọta ati aabọ, n ko si yọ kọbọ ninu ẹ, iye ti mo ko fun un naa niyẹn. Nigba ti mo ko o fun un, o ni kin ni mo fẹ ki oun ra. Mo ni owo ẹ ni, mo waa ṣalaye bo ṣe jẹ fun un pe lori ọja to ta ni owo naa ti yọ. Diẹ lo ku ko gbe mi ṣubu nigba to ra mi mu. Igba to jaja sọ mi silẹ, niṣe lo wo kalẹ to n sunkun.


Mo ni owo ẹ ni, mo waa ṣalaye bo ṣe jẹ fun un pe lori ọja to ta ni owo naa ti yọ. Diẹ lo ku ko gbe mi ṣubu nigba to ra mi mu. Igba to jaja sọ mi silẹ, niṣe lo wo kalẹ to n sunkun. Mo ni ki lo fa iru igbe bẹẹ! O ni lati ọjọ ti oun ti daye, oun ko fọwọ ka iru owo bẹẹ ko jẹ toun ri laye oun ni. Haa, oriṣiiriṣii nnkan lo n ṣẹlẹ o, ẹni ti ko mo ni ko mọ, ka ṣa maa ṣe rere.


Mo ni ki lo fa iru igbe bẹẹ! O ni lati ọjọ ti oun ti daye, oun ko fọwọ ka iru owo bẹẹ ko jẹ toun ri laye oun ni. Haa, oriṣiiriṣii nnkan lo n ṣẹlẹ o, ẹni ti ko mo ni ko mọ, ka ṣa maa ṣe rere.


Magaji Nda: Ọtẹ ati jamba ni Alimi fi gba Ilọrin, ki i ṣe Jihaadi

Ẹ ma binu si mi pe mo ya bara kuro lori itan ti a n sọ bọ tẹlẹ. Ẹyin ti ẹ n daamu mi pe ṣe mo ri ohun ti wọn n ṣe fun Bọla, tabi pe ki la fẹẹ ṣe bayii. Mo ti sọ fun yin pe ko si kinni kan ti a fẹẹ ṣe si ọrọ ti Bọla, nitori Bọla ko ṣe kinni kan fun Yoruba, oun n fi orukọ Yoruba jẹun oṣelu ni. Iru awọn eeyan ti awọn Fulani n fẹ niyẹn, ẹni ti yoo kọyin si iya ati baba rẹ, ti yoo kọyin si awọn eeyan rẹ, ti yoo maa ba wọn ṣe, ti wọn yoo maa ri i lo lati fi rẹ awọn eeyan tirẹ jẹ, nigba ti wọn ba lo o tan, wọn yoo sọ ọ ju silẹ bii eepo ọsan, bi ko ba si ṣọra, wọn yoo pa a danu ki wọn le jẹ ko raaye ṣe tiwọn. Bi tọhun ba ku tan, awọn eeyan naa yoo dori itan kodo, wọn yoo ni baba awọn lo nilẹ, awọn lawọn ni gbogbo agbara. Iru ohun ti wọn ṣe fun Ladoke Akintọla niyẹn, nigba ti awọn Sardauna n lo o lati fa Yoruba sẹyin, ti wọn lo o lati sọ Awolọwọ sẹwọn, ki wọn le yi esi sẹnsọ ọjọ naa pada, ki wọn le ni Hausa-Fulani pọ ju Yoruba lọ.


Iru awọn eeyan ti awọn Fulani n fẹ niyẹn, ẹni ti yoo kọyin si iya ati baba rẹ, ti yoo kọyin si awọn eeyan rẹ, ti yoo maa ba wọn ṣe, ti wọn yoo maa ri i lo lati fi rẹ awọn eeyan tirẹ jẹ, nigba ti wọn ba lo o tan, wọn yoo sọ ọ ju silẹ bii eepo ọsan, bi ko ba si ṣọra, wọn yoo pa a danu ki wọn le jẹ ko raaye ṣe tiwọn. Bi tọhun ba ku tan, awọn eeyan naa yoo dori itan kodo, wọn yoo ni baba awọn lo nilẹ, awọn lawọn ni gbogbo agbara. Iru ohun ti wọn ṣe fun Ladoke Akintọla niyẹn, nigba ti awọn Sardauna n lo o lati fa Yoruba sẹyin, ti wọn lo o lati sọ Awolọwọ sẹwọn, ki wọn le yi esi sẹnsọ ọjọ naa pada, ki wọn le ni Hausa-Fulani pọ ju Yoruba lọ. Ṣebi ohun ti wọn ṣe fun Afọnja naa ree, loju wa lai ti i ku yii naa, ni Magaji Nda Ilọrin ti fẹẹ yi itan pada yii, to ni Jihaadi ni Alimi fi gba Ilọrin. Iru awọn yii ni wọn ṣe e tijọba Naijiria fi lawọn o ni i jẹ ki wọn kọ awọn ọmọ ni itan nileewe wọn mọ, ti wọn si fi ọpọ ọdun fagi le e. Mo ṣi n bọ lori ọrọ Mọgaji Nda yii. Ṣugbọn ni ti Bọla, ẹ ko ti i ri nnkan kan, ẹ oo ṣi ri mẹwaa, oju wa naa ni yoo ṣe.


Ṣebi ohun ti wọn ṣe fun Afọnja naa ree, loju wa lai ti i ku yii naa, ni Magaji Nda Ilọrin ti fẹẹ yi itan pada yii, to ni Jihaadi ni Alimi fi gba Ilọrin. Iru awọn yii ni wọn ṣe e tijọba Naijiria fi lawọn o ni i jẹ ki wọn kọ awọn ọmọ ni itan nileewe wọn mọ, ti wọn si fi ọpọ ọdun fagi le e. Mo ṣi n bọ lori ọrọ Mọgaji Nda yii. Ṣugbọn ni ti Bọla, ẹ ko ti i ri nnkan kan, ẹ oo ṣi ri mẹwaa, oju wa naa ni yoo ṣe. Awọn ti wọn gbe e soke yii naa ni wọn yoo jan an mọlẹ, nitori wọn ti lo o tan, wọn si ti ri i pe ko wulo fawọn mọ. Wọn yoo fi i silẹ ti yoo maa ṣa ohun to ba ri jẹ lẹgbẹẹ wọn ni. Ko ni agbara ẹyọ kan bayii ninu ijọba apapọ yii mọ, ṣugbọn ko ni i sọ fun-un-yan, ki awọn ti wọn n tẹle e le tubọ maa bu ọla fun un, ki wọn maa ro pe alagbara nla ni nile ijọba.


Awọn ti wọn gbe e soke yii naa ni wọn yoo jan an mọlẹ, nitori wọn ti lo o tan, wọn si ti ri i pe ko wulo fawọn mọ. Wọn yoo fi i silẹ ti yoo maa ṣa ohun to ba ri jẹ lẹgbẹẹ wọn ni. Ko ni agbara ẹyọ kan bayii ninu ijọba apapọ yii mọ, ṣugbọn ko ni i sọ fun-un-yan, ki awọn ti wọn n tẹle e le tubọ maa bu ọla fun un, ki wọn maa ro pe alagbara nla ni nile ijọba. Bẹẹ, Eko nikan ni agbara ẹ wa, lọjo tawọn araabi ba si gba Eko lọwọ ẹ, lọjọ naa ni gbogbo kurakuta pin. Awọn eeyan beere pe kin ni yoo ṣẹlẹ si i, kin ni yoo ṣẹlẹ si Bọla, ṣe wọn o ni i pa a bayii, ṣe wọn o ni i sọ ọ sẹwọn ti ko ba fẹẹ gbe agbara silẹ fun wọn. Ẹrin ni mo maa n rin, nitori o pẹ ti mo ti n sọ ọ pe Bọla ko ni i jẹ ki wọn ṣe kinni kan foun.


Bẹẹ, Eko nikan ni agbara ẹ wa, lọjo tawọn araabi ba si gba Eko lọwọ ẹ, lọjọ naa ni gbogbo kurakuta pin. Awọn eeyan beere pe kin ni yoo ṣẹlẹ si i, kin ni yoo ṣẹlẹ si Bọla, ṣe wọn o ni i pa a bayii, ṣe wọn o ni i sọ ọ sẹwọn ti ko ba fẹẹ gbe agbara silẹ fun wọn. Ẹrin ni mo maa n rin, nitori o pẹ ti mo ti n sọ ọ pe Bọla ko ni i jẹ ki wọn ṣe kinni kan foun. Ohun ti awọn ṣe n ro pe aburu kan le ṣẹlẹ si i ni pe wọn ṣe bi eeyan bii Awolọwọ ni. Awọn eeyan naa ko mọ Bọla rara. Bi ẹ ko ba mọ, ọga awọn ojo ni Bọla.


Ohun ti awọn ṣe n ro pe aburu kan le ṣẹlẹ si i ni pe wọn ṣe bi eeyan bii Awolọwọ ni. Awọn eeyan naa ko mọ Bọla rara. Bi ẹ ko ba mọ, ọga awọn ojo ni Bọla. Ọlẹ ati ojo buruku kan bayii ni, ki i ṣe ẹni ti yoo ṣaaju, ti yoo ni ki ṣọja tabi Fulani yinbọn ti wọn ba fẹẹ yinbọn wọn, nigba ti ọrọ yoo ba fi da bẹẹ, yoo ti waa niluu oyinbo tipẹ, ibẹ ni yoo ti maa ranṣẹ wale ti yoo ni awọn n ja fun awọn mẹkunnu ni. Bi ọrọ ba di ọrọ oṣelu Naijiria, ọlẹ ni Bọla; ọlẹ ti ẹ ri yẹn si mọ eewọ ija, bi wọn ni yoo ba iya rẹ, yoo ni ko ni i ba iya ẹnikankan awọn; bi wọn gba a leti ọtun, yoo si yi tosi si i fun wọn. Tabi ẹni ti ẹ bu iya rẹ ti ko sọrọ, ti ẹ gba leti ti ko ba yin ja, ẹ o wa pa a bi.


Ọlẹ ati ojo buruku kan bayii ni, ki i ṣe ẹni ti yoo ṣaaju, ti yoo ni ki ṣọja tabi Fulani yinbọn ti wọn ba fẹẹ yinbọn wọn, nigba ti ọrọ yoo ba fi da bẹẹ, yoo ti waa niluu oyinbo tipẹ, ibẹ ni yoo ti maa ranṣẹ wale ti yoo ni awọn n ja fun awọn mẹkunnu ni. Bi ọrọ ba di ọrọ oṣelu Naijiria, ọlẹ ni Bọla; ọlẹ ti ẹ ri yẹn si mọ eewọ ija, bi wọn ni yoo ba iya rẹ, yoo ni ko ni i ba iya ẹnikankan awọn; bi wọn gba a leti ọtun, yoo si yi tosi si i fun wọn. Tabi ẹni ti ẹ bu iya rẹ ti ko sọrọ, ti ẹ gba leti ti ko ba yin ja, ẹ o wa pa a bi. Ẹ wo ohun to ṣẹlẹ lọsẹ to kọja yii. Wọn pe ọ ni aṣaaju pata fun ẹgbẹ yin, wọn fẹẹ ṣepade ẹgbẹ naa, wọn ko pe ọ, ko sẹni to wi fun ọ. Wọn de ipade naa, wọn yọ gbogbo awọn ti wọn jẹ tirẹ nibẹ danu, sibẹ ko sẹni to pe ọ to sọ idi ti wọn ṣe ṣe bẹẹ fun ọ. Gbogbo eeyan wa n gbe e kiri pe ki lo n ṣẹlẹ si ọga awọn, iwọ ọlọrọ waa jade, o ni ko si eyi to kan wọn, ọrẹ ni iwọ ati Buhari, pe ko si ija laarin awọn rara, olori ẹgbẹ awọn ni, pẹlu awọn ọrọ isọkusọ mi-in. Nigba ti alara ni ara ko ro oun, ki waa ni temi lati maa sọ fun un pe o ku aisun, o ku aiwo si.


Ẹ wo ohun to ṣẹlẹ lọsẹ to kọja yii. Wọn pe ọ ni aṣaaju pata fun ẹgbẹ yin, wọn fẹẹ ṣepade ẹgbẹ naa, wọn ko pe ọ, ko sẹni to wi fun ọ. Wọn de ipade naa, wọn yọ gbogbo awọn ti wọn jẹ tirẹ nibẹ danu, sibẹ ko sẹni to pe ọ to sọ idi ti wọn ṣe ṣe bẹẹ fun ọ. Gbogbo eeyan wa n gbe e kiri pe ki lo n ṣẹlẹ si ọga awọn, iwọ ọlọrọ waa jade, o ni ko si eyi to kan wọn, ọrẹ ni iwọ ati Buhari, pe ko si ija laarin awọn rara, olori ẹgbẹ awọn ni, pẹlu awọn ọrọ isọkusọ mi-in. Nigba ti alara ni ara ko ro oun, ki waa ni temi lati maa sọ fun un pe o ku aisun, o ku aiwo si. Gbogbo ilẹ Yoruba, titi de ilẹ Hausa, ni wọn ti n pariwo pe Bọla yoo ṣe aarẹ ni 2023, ṣugbọn ojo ati ọlẹ ko jẹ ki oun funra ẹ le sọrọ lori ohun to n nawo le, to n na gbogbo agbara ẹ le lori, o ni oun ko ti i ṣetan lati du ipo ni 2023, iṣẹ Buhari lawọn n ṣe lọwọ. Ohun ti mo ti sọ fawọn eeyan lọjọ to ti pẹ niyẹn, pe to ba ku oni ku ọla ti Bọla yoo du ipo aarẹ, ti awọn Hausa-Fulani to n tẹle wọnyi ba halẹ mọ ọn, yoo jawọ nibẹ kia, yoo si sọ awọn ti wọn n tẹle e yii si kolombo, yoo ni oun ko ran wọn niṣẹ, oun kọ loun bẹ wọn ni iṣẹ ti wọn n ṣe. Ko si ohun mej ti yoo mu un ṣe bẹẹ ju pe oun naa mọ awọn ohun ti oun ti ṣe pamọ ti ko dara, o mọ awọn iwa ti oun ti hu ti araalu ko gbọdọ gbọ, o mọ awọn ohun ti oun n bo mọlẹ ti ko gbọdọ lu sita.


Gbogbo ilẹ Yoruba, titi de ilẹ Hausa, ni wọn ti n pariwo pe Bọla yoo ṣe aarẹ ni 2023, ṣugbọn ojo ati ọlẹ ko jẹ ki oun funra ẹ le sọrọ lori ohun to n nawo le, to n na gbogbo agbara ẹ le lori, o ni oun ko ti i ṣetan lati du ipo ni 2023, iṣẹ Buhari lawọn n ṣe lọwọ. Ohun ti mo ti sọ fawọn eeyan lọjọ to ti pẹ niyẹn, pe to ba ku oni ku ọla ti Bọla yoo du ipo aarẹ, ti awọn Hausa-Fulani to n tẹle wọnyi ba halẹ mọ ọn, yoo jawọ nibẹ kia, yoo si sọ awọn ti wọn n tẹle e yii si kolombo, yoo ni oun ko ran wọn niṣẹ, oun kọ loun bẹ wọn ni iṣẹ ti wọn n ṣe. Ko si ohun mej ti yoo mu un ṣe bẹẹ ju pe oun naa mọ awọn ohun ti oun ti ṣe pamọ ti ko dara, o mọ awọn iwa ti oun ti hu ti araalu ko gbọdọ gbọ, o mọ awọn ohun ti oun n bo mọlẹ ti ko gbọdọ lu sita. Ṣe ti ibi ti wọn ti bi i ni; ṣe ti ẹni to bi i ni; ṣe ti ileewe to lọ ni; ṣe ti oun to ṣẹlẹ si i niluu oyinbo ni; ṣe ti bo ṣe di olowo aye bayii ni; ati awọn nnkan mi-in ti isalẹ wọn lẹgbin gan-an. Awọn yii ni Bọla n bo mọlẹ. Ṣugbọn oun nikan kọ lo mọbi to bo o mọlẹ si, awọn Hausa-Fulani yii mọbẹ, o si mọ pe ti oun ba ṣẹ wọn, wọn yoo hu u jade.


Ṣe ti ibi ti wọn ti bi i ni; ṣe ti ẹni to bi i ni; ṣe ti ileewe to lọ ni; ṣe ti oun to ṣẹlẹ si i niluu oyinbo ni; ṣe ti bo ṣe di olowo aye bayii ni; ati awọn nnkan mi-in ti isalẹ wọn lẹgbin gan-an. Awọn yii ni Bọla n bo mọlẹ. Ṣugbọn oun nikan kọ lo mọbi to bo o mọlẹ si, awọn Hausa-Fulani yii mọbẹ, o si mọ pe ti oun ba ṣẹ wọn, wọn yoo hu u jade. Eyi lo ṣe jẹ ti wọn ba sọ pe ‘hoo’, Bọla naa yoo sọ pe ‘hoo’ ni. Bi wọn ba ni ‘o kun’, o kun naa ni; bi wọn ba si ni ‘o fa’, o fa naa ni. Tabi ẹni meloo lo le ki oriki Buhari to bi Bọla ti ki oriki ọmọkunrin Fulani naa lọsẹ to kọja yii.


Eyi lo ṣe jẹ ti wọn ba sọ pe ‘hoo’, Bọla naa yoo sọ pe ‘hoo’ ni. Bi wọn ba ni ‘o kun’, o kun naa ni; bi wọn ba si ni ‘o fa’, o fa naa ni. Tabi ẹni meloo lo le ki oriki Buhari to bi Bọla ti ki oriki ọmọkunrin Fulani naa lọsẹ to kọja yii. Lẹyin ti wọn ti foju ẹ gbolẹ, o mu oriki awọn ti wọn ṣe e bọnu. Ta lo n ṣe bẹẹ bi ko jẹ ojo ati ọlẹ! Bi Bọla ti ri niyẹn.


Lẹyin ti wọn ti foju ẹ gbolẹ, o mu oriki awọn ti wọn ṣe e bọnu. Ta lo n ṣe bẹẹ bi ko jẹ ojo ati ọlẹ! Bi Bọla ti ri niyẹn. Ṣugbọn ẹni ti wọn na ni kumọ mẹfa loju gbogbo aye, to de kọrọ to ni ọkankan ko ba oun nibẹ, ṣebi oun ni ara rẹ yoo ro. Ẹ jẹ ki Bọla maa tan ara rẹ ko ro pe oun n tan ẹni kan, ọrọ ni yoo sọ ara rẹ bo ba ya. Ni ti ọrọ Salihu Muhammed, Magaji Nda ilu Ilọrin, mo fẹ ki gbogbo ọmọ Yoruba Ilọrin pata gbọ, ki gbogbo ẹya Fulani Ilọrin naa si gbọ, arẹnijẹ lasan ni iru awọn eeyan bayii, awọni ni wọn n da ogun silẹ nibi ti ko ti si ogun.


Ṣugbọn ẹni ti wọn na ni kumọ mẹfa loju gbogbo aye, to de kọrọ to ni ọkankan ko ba oun nibẹ, ṣebi oun ni ara rẹ yoo ro. Ẹ jẹ ki Bọla maa tan ara rẹ ko ro pe oun n tan ẹni kan, ọrọ ni yoo sọ ara rẹ bo ba ya. Ni ti ọrọ Salihu Muhammed, Magaji Nda ilu Ilọrin, mo fẹ ki gbogbo ọmọ Yoruba Ilọrin pata gbọ, ki gbogbo ẹya Fulani Ilọrin naa si gbọ, arẹnijẹ lasan ni iru awọn eeyan bayii, awọni ni wọn n da ogun silẹ nibi ti ko ti si ogun. Nigba ti eeyan ba fẹẹ jẹ ogun ologun, ogun ti ko tọ si i, itan buruku ni yoo maa ti ẹnu rẹ jade. Mo ti sọ itan Ilọrin nibi yii laimọye igba, koko to si wa nibẹ naa ni pe ilẹ Yoruba ni ilu Ilọrin, ilẹ Yoruba ni, ki i ṣe ilẹ Fulani, awọn ọmọ Yoruba lo si pọ ju nibẹ titi di bi a ṣe n sọ yii. Ẹsẹ ni Alimi fi rin wa si ilu Ilọrin, ki i ṣe ori lo fi rin debẹ.


Nigba ti eeyan ba fẹẹ jẹ ogun ologun, ogun ti ko tọ si i, itan buruku ni yoo maa ti ẹnu rẹ jade. Mo ti sọ itan Ilọrin nibi yii laimọye igba, koko to si wa nibẹ naa ni pe ilẹ Yoruba ni ilu Ilọrin, ilẹ Yoruba ni, ki i ṣe ilẹ Fulani, awọn ọmọ Yoruba lo si pọ ju nibẹ titi di bi a ṣe n sọ yii. Ẹsẹ ni Alimi fi rin wa si ilu Ilọrin, ki i ṣe ori lo fi rin debẹ. Amọ ki i ṣe Jihaadi lo gbe e wa bi Magaji Nda ṣe wi yii, o ba iṣẹ aafaa wa ni, atijẹ-atimu lo ba wa sibẹ, iṣẹ aje rẹ lo n ṣe kaakiri. Afọnja ti i ṣe aarẹ-ọna-kankanfo lo n ba Alaafin to fi i joye ja, nitori ki apa awọn ọmọ ogun Yoruba bii tirẹ ma si ṣe ka a lo ṣe ranṣẹ pe Alimi: akọkọ, pe ko ṣe iṣẹ aafaa foun, ẹẹkeji, ko ba oun ko awọn Hausa ati Fulani to n ṣe iṣẹ ẹru ati alagbaro jọ, ki oun le lo wọn bii ọmọ ogun. Aṣiṣe ti Afọnja ṣe niyi, lati wa iranlọwọ lọ sita.


Amọ ki i ṣe Jihaadi lo gbe e wa bi Magaji Nda ṣe wi yii, o ba iṣẹ aafaa wa ni, atijẹ-atimu lo ba wa sibẹ, iṣẹ aje rẹ lo n ṣe kaakiri. Afọnja ti i ṣe aarẹ-ọna-kankanfo lo n ba Alaafin to fi i joye ja, nitori ki apa awọn ọmọ ogun Yoruba bii tirẹ ma si ṣe ka a lo ṣe ranṣẹ pe Alimi: akọkọ, pe ko ṣe iṣẹ aafaa foun, ẹẹkeji, ko ba oun ko awọn Hausa ati Fulani to n ṣe iṣẹ ẹru ati alagbaro jọ, ki oun le lo wọn bii ọmọ ogun. Aṣiṣe ti Afọnja ṣe niyi, lati wa iranlọwọ lọ sita. Igba ti wọn jagun tan, ti wọn ṣẹgun, ti wọn le awọn jagunjagun ilẹ Yoruba yii lọ ni awọn ọmo Hausa-Fulani ti Alimi ko wa lati ran Afọnja lọwọ bẹrẹ iwa palapala, ti Alimi si n kin wọn lẹyin. Afonja kilọ fun wọn, wọn ko gbọ, titi ti ọrọ naa fi waa dogun, ti Alimi si ta jamba fun Afọnja, to fi ọtẹ buruku ba ilu rẹ lọ. Ṣe ọmọ Ṣokoto ni Alimi ni.


Igba ti wọn jagun tan, ti wọn ṣẹgun, ti wọn le awọn jagunjagun ilẹ Yoruba yii lọ ni awọn ọmo Hausa-Fulani ti Alimi ko wa lati ran Afọnja lọwọ bẹrẹ iwa palapala, ti Alimi si n kin wọn lẹyin. Afonja kilọ fun wọn, wọn ko gbọ, titi ti ọrọ naa fi waa dogun, ti Alimi si ta jamba fun Afọnja, to fi ọtẹ buruku ba ilu rẹ lọ. Ṣe ọmọ Ṣokoto ni Alimi ni. Abi Jihaadi wo lo ti ṣe nibi kan ri, nibo lo ti n gbe Jihaadi tiẹ bọ ko too de ilu Ilọrin, abi nigba to ji ni aarọ nile rẹ, Ilọrin lo ni oun n lọ, ti oun n lọọ ṣe Jihaadi. Ọmọ ogun meloo ni Alimi ko de Ilọrin. Alimi ko ko ọmọ ogun de Ilọrin, nitori ki i ṣe onijihaadi, iṣẹ aafaa lo waa ṣe, o loun yoo ran Afọnja lọwọ lati ṣegun awọn ọta rẹ ni.


Abi Jihaadi wo lo ti ṣe nibi kan ri, nibo lo ti n gbe Jihaadi tiẹ bọ ko too de ilu Ilọrin, abi nigba to ji ni aarọ nile rẹ, Ilọrin lo ni oun n lọ, ti oun n lọọ ṣe Jihaadi. Ọmọ ogun meloo ni Alimi ko de Ilọrin. Alimi ko ko ọmọ ogun de Ilọrin, nitori ki i ṣe onijihaadi, iṣẹ aafaa lo waa ṣe, o loun yoo ran Afọnja lọwọ lati ṣegun awọn ọta rẹ ni. Ṣugbọn iranlọwọ to ṣe fun un, jamba lo fi ta fun un. Awọn eeyan bii Alaaji Nda yoo mọ itan yii, ṣugbọn nitori ati mu ori Ilọrin mabẹ, ki wọn maa jẹ ilu naa ni wọn ko ṣe ni i sọ tootọ. Ewe ti pẹ lara ọṣẹ, o ti dọṣẹ, Fulani Ilọrin ti di Yoruba, Yoruba si ti di Fulani Ilọrin.


Ṣugbọn iranlọwọ to ṣe fun un, jamba lo fi ta fun un. Awọn eeyan bii Alaaji Nda yoo mọ itan yii, ṣugbọn nitori ati mu ori Ilọrin mabẹ, ki wọn maa jẹ ilu naa ni wọn ko ṣe ni i sọ tootọ. Ewe ti pẹ lara ọṣẹ, o ti dọṣẹ, Fulani Ilọrin ti di Yoruba, Yoruba si ti di Fulani Ilọrin. Mo sọ fun yin nibi yii pe iya to bi awọn ọba akọkọ Ilọrin, ọmọ Yoruba ni i ṣe. Eyi ni pe ko si Fulani taara n’Ilọrin, Yoruba ni gbogbo wa. Ṣugbọn awọn kan wa ti wọn jẹ onijẹkujẹ, awọn arẹnijẹ, awọn alapamaṣiṣẹ to jẹ owo ilu ni wọn n jẹ.


Mo sọ fun yin nibi yii pe iya to bi awọn ọba akọkọ Ilọrin, ọmọ Yoruba ni i ṣe. Eyi ni pe ko si Fulani taara n’Ilọrin, Yoruba ni gbogbo wa. Ṣugbọn awọn kan wa ti wọn jẹ onijẹkujẹ, awọn arẹnijẹ, awọn alapamaṣiṣẹ to jẹ owo ilu ni wọn n jẹ. Awọn yii ni wọn n fi tipatipa pe Ilọrin ni ilu Fulani, nitori ki wọn le maa rẹ awọn eeyan jẹ ni. Ẹni yoowu ti ẹ ba ri to ba n ṣe bẹẹ, ẹ jinna si i o, awọn ọta ilu Ilọrin lẹ ri yẹn.


Awọn yii ni wọn n fi tipatipa pe Ilọrin ni ilu Fulani, nitori ki wọn le maa rẹ awọn eeyan jẹ ni. Ẹni yoowu ti ẹ ba ri to ba n ṣe bẹẹ, ẹ jinna si i o, awọn ọta ilu Ilọrin lẹ ri yẹn.


Ọrọ yii ṣi maa dija: Wọn ti gba APC lọwọ Tinubu o

Nigba ti alaga igbimọ awọn gomina ẹgbẹ APC, Atiku Bagudu to tun jẹ gomina ipinlẹ Kebbi mu awọn gomina mẹrin mi-in dani lati lọọ ki Ọgagun Agba Muhmamadu Buahri ni Aso Rock pe o ṣeun ana, awọn ti ko mọ tẹlẹ ti waa mọ, awọn ti ko si gba naa ti gba pe, patapata nijọba bọ lọwọ Adams Oshiomhole ti i ṣe alaga APC yii tẹlẹ, o si ti bọ sọwọ awọn mi-in ti wọn lagbara ju oun ati alatilẹyin rẹ lọ. Alatilẹyin Oshiomhole kan ko si ju Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu lọ, oun lo ni k’ọkunrin naa maa jo niṣo lati ọjọ yii wa, bo tilẹ jẹ pe ibi ti ijo naa waa yọri si yii ko daa. Awọn gomina to lọọ ki Buhari pe o ṣeun ọjọ ni Olori ẹgbẹ awọn gomina pata, Kayọde Fayemi ti Ekiti, Gomina ti Yobe ti wọn ṣẹṣẹ fi ṣe alaga igbimọ alaboojuto ẹgbẹ APC, Mai Mala Buni; Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Bello, ati Gomina ipinlẹ Kogi, Yahya Bello. Ohun ti wọn tori ẹ lọọ ki Buhari ni oore ti wọn lo ṣe ẹgbẹ awọn, APC, pe oun gẹgẹ bii olori ẹgbẹ pata ni ko jẹ ki ẹgbẹ naa re sinu agbami, oun lo fa APC pada leti okun, to si jẹ ki awọn le bẹrẹ igbesẹ tuntun. Ọrọ naa jọ bẹẹ! Ṣe nigba ti yoo fi di Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹfa, ti wọn ṣepade yii, iye ẹjọ to ti wa ni kootu le ni meje, awọn ọmọ APC yii naa lo n pe ara wọn lẹjọ, afi bii igba tẹnikan da Ifa Ọwọnrin fun wọn, to si n kọrin Ifa tọ wọn lẹyin pe: ‘awọn ara wọn, wọn ko ṣai bara wọn ja, awọn ara wọn.’ Alaga pẹjọ, awọn ọmọlẹyin rẹ pẹjọ, adele alaga pẹjọ, akowe ẹgbẹ pẹjọ, ọmọ ẹgbẹ lasan pẹjọ, ọrọ naa si di iṣu-ata-yan-an-yan-an.


Ohun ti wọn tori ẹ lọọ ki Buhari ni oore ti wọn lo ṣe ẹgbẹ awọn, APC, pe oun gẹgẹ bii olori ẹgbẹ pata ni ko jẹ ki ẹgbẹ naa re sinu agbami, oun lo fa APC pada leti okun, to si jẹ ki awọn le bẹrẹ igbesẹ tuntun. Ọrọ naa jọ bẹẹ! Ṣe nigba ti yoo fi di Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹfa, ti wọn ṣepade yii, iye ẹjọ to ti wa ni kootu le ni meje, awọn ọmọ APC yii naa lo n pe ara wọn lẹjọ, afi bii igba tẹnikan da Ifa Ọwọnrin fun wọn, to si n kọrin Ifa tọ wọn lẹyin pe: ‘awọn ara wọn, wọn ko ṣai bara wọn ja, awọn ara wọn.’ Alaga pẹjọ, awọn ọmọlẹyin rẹ pẹjọ, adele alaga pẹjọ, akowe ẹgbẹ pẹjọ, ọmọ ẹgbẹ lasan pẹjọ, ọrọ naa si di iṣu-ata-yan-an-yan-an. Ohun ti Buhari ṣe ni kẹni to ni iwe idajọ to ga ju lọ lọwọ laarin wọn, Victom Gidiom, pepade awọn igbimọ apaṣẹ agba ẹgbẹ yii si inu Aso Rock ree, ki awọn le yanju ọrọ naa lẹẹkan. Inu awọn igbimọ adari ẹgbẹ naa ti Oshiomhole jẹ alaga fun ko dun sipade yii, kia ni wọn si ti gbewee jade. Wọn ni bi ipade kankan ba fẹẹ waye, ki i ṣe Giadom ni yoo pe e, awọn lawọn gbọdọ pepade naa, ẹni ti yoo si pe e ni Hilliard Eta, ẹni ti i ṣe adele alaga, nitori oun lo n dele fun Abiọla Ajimọbi ti awọn adari ẹgbẹ yii ti yan laarin ara wọn pe yoo di ipo naa mu, lẹyin ti ile-ẹjọ ti yẹ aga mọ Oshiomhole nidii, ti wọn ni ko fipo alaga silẹ lẹsẹkẹsẹ.


Ohun ti Buhari ṣe ni kẹni to ni iwe idajọ to ga ju lọ lọwọ laarin wọn, Victom Gidiom, pepade awọn igbimọ apaṣẹ agba ẹgbẹ yii si inu Aso Rock ree, ki awọn le yanju ọrọ naa lẹẹkan. Inu awọn igbimọ adari ẹgbẹ naa ti Oshiomhole jẹ alaga fun ko dun sipade yii, kia ni wọn si ti gbewee jade. Wọn ni bi ipade kankan ba fẹẹ waye, ki i ṣe Giadom ni yoo pe e, awọn lawọn gbọdọ pepade naa, ẹni ti yoo si pe e ni Hilliard Eta, ẹni ti i ṣe adele alaga, nitori oun lo n dele fun Abiọla Ajimọbi ti awọn adari ẹgbẹ yii ti yan laarin ara wọn pe yoo di ipo naa mu, lẹyin ti ile-ẹjọ ti yẹ aga mọ Oshiomhole nidii, ti wọn ni ko fipo alaga silẹ lẹsẹkẹsẹ. Kia ni wọn sare ṣepade laarin ara wọn, ti wọn si fi atẹjade sita pe awọn ko ni i yọju sipade naa, nitori ipade ti ko bofin mu ni, awọn ko si ni i gba ohun yoowu ti wọn ba sọ nibẹ wọle rara. Ẹnu ya awọn eeyan pe awọn kan yoo jokoo sibi kan, wọn yoo si maa ta ko Buhari ninu ẹgbẹ APC, wọn ni awọn yoo maa woran wọn. Ohun ti awọn ọmọ igbimọ adari yii fẹẹ ṣe ni lati lọ si ile ẹgbẹ APC lọjọ tawọn Buhari pepade, ki awọn naa ni awọn n ṣepade tawọn.


Kia ni wọn sare ṣepade laarin ara wọn, ti wọn si fi atẹjade sita pe awọn ko ni i yọju sipade naa, nitori ipade ti ko bofin mu ni, awọn ko si ni i gba ohun yoowu ti wọn ba sọ nibẹ wọle rara. Ẹnu ya awọn eeyan pe awọn kan yoo jokoo sibi kan, wọn yoo si maa ta ko Buhari ninu ẹgbẹ APC, wọn ni awọn yoo maa woran wọn. Ohun ti awọn ọmọ igbimọ adari yii fẹẹ ṣe ni lati lọ si ile ẹgbẹ APC lọjọ tawọn Buhari pepade, ki awọn naa ni awọn n ṣepade tawọn. Ṣugbọn ko ri bẹẹ fun wọn. Ohun ti ko jẹ ki ọrọ naa ri bẹẹ ni pe nigba ti ilẹ yoo fi mọ lọjọ ipade yii, awọn ọlọpaa kogberegbe ti ya bo ile ẹgbẹ APC pata, wọn ti gbogbo geeti to wọbẹ pa: ko sẹni to le wọle. Akọwe igbimọ wọn, Alaaji Bulama, to kọkọ de lati ṣeto ipade tiwọn ko ribi wọle, awọn ọlọpaa le e sita.


Ṣugbọn ko ri bẹẹ fun wọn. Ohun ti ko jẹ ki ọrọ naa ri bẹẹ ni pe nigba ti ilẹ yoo fi mọ lọjọ ipade yii, awọn ọlọpaa kogberegbe ti ya bo ile ẹgbẹ APC pata, wọn ti gbogbo geeti to wọbẹ pa: ko sẹni to le wọle. Akọwe igbimọ wọn, Alaaji Bulama, to kọkọ de lati ṣeto ipade tiwọn ko ribi wọle, awọn ọlọpaa le e sita. Ni gbogbo asiko ti wọn n le e, ipade ti Giadom pe si Aso Rock ti bẹrẹ, nibi ti Buhari funra rẹ wa pẹlu awọn gomina APC bii mẹẹẹdogun. Ipade naa ko ju ọgbọn iṣẹju lọ, ohun ti wọn si ṣe nibẹ ko ju pe wọn tu igbimọ adari ẹgbẹ naa, tawọn Oshiomhole, ka, wọn si yan igbimọ alaboojuto ti wọn fi Buni yii ṣe olori rẹ. Wọn paṣẹ pe ki gbogbo ọmọ ẹgbẹ ko ẹjọ to wa ni kootu kuro kia, ọmọ APC kan ko gbọdọ pe ẹgbẹ naa tabi awọn adari rẹ lẹjọ kan mọ.


Ni gbogbo asiko ti wọn n le e, ipade ti Giadom pe si Aso Rock ti bẹrẹ, nibi ti Buhari funra rẹ wa pẹlu awọn gomina APC bii mẹẹẹdogun. Ipade naa ko ju ọgbọn iṣẹju lọ, ohun ti wọn si ṣe nibẹ ko ju pe wọn tu igbimọ adari ẹgbẹ naa, tawọn Oshiomhole, ka, wọn si yan igbimọ alaboojuto ti wọn fi Buni yii ṣe olori rẹ. Wọn paṣẹ pe ki gbogbo ọmọ ẹgbẹ ko ẹjọ to wa ni kootu kuro kia, ọmọ APC kan ko gbọdọ pe ẹgbẹ naa tabi awọn adari rẹ lẹjọ kan mọ. Nigbẹyin, wọn ni ki igbimọ tuntun yii ṣeto ipade gbogbogboo, nibi ti wọn yoo ti yan awọn adari APC tuntun, laarin oṣu mẹfa pere. Nipade ba tuka o. Yatọ si Buni ti wọn fi ṣe alaga igbimọ fidi-hẹ-ẹ yii, wọn mu Gomina Ọsun, Adegboyega Oyetọla, Gomina Niger, Abubakar Bello, lati fi ro igbimọ adari tuntun naa lagbara. Bi wọn si ti ṣepade naa tan ni Buni ti ko awọn ọmọ igbimọ naa lẹyin, o di ile ẹgbẹ wọn, kia lawọn ọlọpaa ti wọn ti tilẹkun ibẹ pa tẹlẹ sa kuro, awọn oloye ẹgbẹ tuntun naa si wọle.


Nigbẹyin, wọn ni ki igbimọ tuntun yii ṣeto ipade gbogbogboo, nibi ti wọn yoo ti yan awọn adari APC tuntun, laarin oṣu mẹfa pere. Nipade ba tuka o. Yatọ si Buni ti wọn fi ṣe alaga igbimọ fidi-hẹ-ẹ yii, wọn mu Gomina Ọsun, Adegboyega Oyetọla, Gomina Niger, Abubakar Bello, lati fi ro igbimọ adari tuntun naa lagbara. Bi wọn si ti ṣepade naa tan ni Buni ti ko awọn ọmọ igbimọ naa lẹyin, o di ile ẹgbẹ wọn, kia lawọn ọlọpaa ti wọn ti tilẹkun ibẹ pa tẹlẹ sa kuro, awọn oloye ẹgbẹ tuntun naa si wọle. Ọrọ yii ko dun mọ awọn igbimọ adari to jẹ ti Oshiomhole ninu rara, wọn lawọn o gba, pe aṣẹ ti Buhari atawọn ti wọn jọ jokoo yii pa ko le mulẹ, ile-ẹjọ ni yoo ba wọn da a. Buhari ati ninu awọn gomina ti wọn jọ ṣepade gbagbọ pe ki i ṣe awọn ọmọ igbimọ naa lo n sọrọ, wọn ni Oshiomhole ni, wọn si ni ki i ṣe Oshiomhole paapaa lo n dun, Bọla Tinubu ni. Ṣe wọn ko kuku pe Tinubu sipade naa, wọn ni ko si ninu igbimọ apaṣẹ APC, bẹẹ ni ki i ṣe oloye ẹgbẹ, Asiwaju apapọ (National Leader) ti wọn n pe e, apọnle lasan ni, ko si oye naa ninu ofin ẹgbẹ wọn. Ohun to je kawọn gomina yii mura lati gbomi ija kana pẹlu ẹni to ba ṣakọ ree, wọn si fi ọrọ si ẹnu adari agba ni ile ẹgbẹ awọn gomina APC, Salihu Lukeman, pe ọmọ ẹgbẹ yoowu, ni ipinlẹ yoowu to ba lọ sile-ẹjọ lẹyin aṣẹ ti Buhari ti pa yii, awọn yoo le e danu ninu ẹgbẹ awọn lẹsẹkẹsẹ ni.


Ọrọ yii ko dun mọ awọn igbimọ adari to jẹ ti Oshiomhole ninu rara, wọn lawọn o gba, pe aṣẹ ti Buhari atawọn ti wọn jọ jokoo yii pa ko le mulẹ, ile-ẹjọ ni yoo ba wọn da a. Buhari ati ninu awọn gomina ti wọn jọ ṣepade gbagbọ pe ki i ṣe awọn ọmọ igbimọ naa lo n sọrọ, wọn ni Oshiomhole ni, wọn si ni ki i ṣe Oshiomhole paapaa lo n dun, Bọla Tinubu ni. Ṣe wọn ko kuku pe Tinubu sipade naa, wọn ni ko si ninu igbimọ apaṣẹ APC, bẹẹ ni ki i ṣe oloye ẹgbẹ, Asiwaju apapọ (National Leader) ti wọn n pe e, apọnle lasan ni, ko si oye naa ninu ofin ẹgbẹ wọn. Ohun to je kawọn gomina yii mura lati gbomi ija kana pẹlu ẹni to ba ṣakọ ree, wọn si fi ọrọ si ẹnu adari agba ni ile ẹgbẹ awọn gomina APC, Salihu Lukeman, pe ọmọ ẹgbẹ yoowu, ni ipinlẹ yoowu to ba lọ sile-ẹjọ lẹyin aṣẹ ti Buhari ti pa yii, awọn yoo le e danu ninu ẹgbẹ awọn lẹsẹkẹsẹ ni. Wọn ni ofin ẹgbẹ lo faaye gba ohun ti Buhari ṣe: ti ija ba de laarin awọn ọmọ igbimọ adari ẹgbẹ wọn, ki igbimọ apaṣẹ agba jokoo lati pari ẹ, ipinnu yoowu ti igbimọ apaṣẹ agba yii ba si ṣe, kaluku ọmọ ẹgbẹ pata lo gbọdọ tẹle e, ẹni ti ko ba ti waa tẹle e wayi, ko ma ka ara rẹ kun ọmọ ẹgbẹ mọ o. Nibẹ ni pin-in-pìn-ìn-pin-in ti pin. Awọn ọmọ ẹgbẹ ti wọn n fapa janu tẹlẹ, kaluku bẹrẹ si i fori ara rẹ pamọ, wọn ko fẹẹ rija awọn gomina wọn, wọn ko si fẹẹ rija Buhari. Oshiomhole funra ẹ jade, o lọgun too, o ni oun ti fara mọ ipade awọn Buhari.


Wọn ni ofin ẹgbẹ lo faaye gba ohun ti Buhari ṣe: ti ija ba de laarin awọn ọmọ igbimọ adari ẹgbẹ wọn, ki igbimọ apaṣẹ agba jokoo lati pari ẹ, ipinnu yoowu ti igbimọ apaṣẹ agba yii ba si ṣe, kaluku ọmọ ẹgbẹ pata lo gbọdọ tẹle e, ẹni ti ko ba ti waa tẹle e wayi, ko ma ka ara rẹ kun ọmọ ẹgbẹ mọ o. Nibẹ ni pin-in-pìn-ìn-pin-in ti pin. Awọn ọmọ ẹgbẹ ti wọn n fapa janu tẹlẹ, kaluku bẹrẹ si i fori ara rẹ pamọ, wọn ko fẹẹ rija awọn gomina wọn, wọn ko si fẹẹ rija Buhari. Oshiomhole funra ẹ jade, o lọgun too, o ni oun ti fara mọ ipade awọn Buhari. Alukoro igbimọ tawọn Oshiomhole yii tẹlẹ ni Isa Onilu, kia lo jade to ni gbogbo aṣẹ ti ijokoo awọn Buhari pa loun fọwọ si, oun si ti ṣetan lati duro ti igbimọ tuntun ti wọn gbe dide naa. Nigba ti oun ti le sọ eyi, ko si ẹni ti yoo sọrọ atako mọ. Bẹẹ lawọn igbimọ tuntun yii rẹyin ọta ti wọn rẹyin odi, ana ti i ṣe ọjọ aje ni wọn si ṣe ifilọlẹ wọn, iṣẹ si ti bẹrẹ ni pẹrẹwu.


Alukoro igbimọ tawọn Oshiomhole yii tẹlẹ ni Isa Onilu, kia lo jade to ni gbogbo aṣẹ ti ijokoo awọn Buhari pa loun fọwọ si, oun si ti ṣetan lati duro ti igbimọ tuntun ti wọn gbe dide naa. Nigba ti oun ti le sọ eyi, ko si ẹni ti yoo sọrọ atako mọ. Bẹẹ lawọn igbimọ tuntun yii rẹyin ọta ti wọn rẹyin odi, ana ti i ṣe ọjọ aje ni wọn si ṣe ifilọlẹ wọn, iṣẹ si ti bẹrẹ ni pẹrẹwu. Bo tilẹ jẹ pe Tinubu, Oshiomhole ati awọn ọmọlẹyin wọn n ṣe oju aye lori ọrọ igbimọ tuntun yii, sibẹ, wọn n binu labẹlẹ pe agbara lo bọ yii, wọn gba APC lọwọ awọn, gbogbo ohun ti wọn ti n to kalẹ lori bi Tinubu yoo ṣe dupo aarẹ lorukọ APC ni 2023 lawọn gomina ti wọn ko fẹran rẹ ti fọ bayii. Awọn gomina yii, ti El-Rufai jẹ olori pata fun nidii eto tuntun yii, ni wọn n paṣẹ APC bayii, ko si sohun ti wọn yoo fi lọ Tinubu mọ, ibi ti wahala si wa gan-an niyẹn. Inu n bi Tinubu gan-an bayii, nitori lojiji ni kinni naa ba a; afi bii ala. Laarin wakati diẹ lọrọ yi biri, ko ro pe iru ẹ le ṣẹlẹ soun lae!


Bo tilẹ jẹ pe Tinubu, Oshiomhole ati awọn ọmọlẹyin wọn n ṣe oju aye lori ọrọ igbimọ tuntun yii, sibẹ, wọn n binu labẹlẹ pe agbara lo bọ yii, wọn gba APC lọwọ awọn, gbogbo ohun ti wọn ti n to kalẹ lori bi Tinubu yoo ṣe dupo aarẹ lorukọ APC ni 2023 lawọn gomina ti wọn ko fẹran rẹ ti fọ bayii. Awọn gomina yii, ti El-Rufai jẹ olori pata fun nidii eto tuntun yii, ni wọn n paṣẹ APC bayii, ko si sohun ti wọn yoo fi lọ Tinubu mọ, ibi ti wahala si wa gan-an niyẹn. Inu n bi Tinubu gan-an bayii, nitori lojiji ni kinni naa ba a; afi bii ala. Laarin wakati diẹ lọrọ yi biri, ko ro pe iru ẹ le ṣẹlẹ soun lae! O daro loju awọn to sun mọ ọn pe pẹlu gbogbo wahala ati inawo oun ninu APC lati ri i pe Buhari di aarẹ, ohun ti wọn waa fi san an foun niyi. Awọn ọmọlẹyin rẹ yii ni ko sohun to jọ ọ o! Wọn ni gbogbo ohun ba gba lawọn yoo fun un, lasiko ipade gbogbogboo lati yan awọn aṣaaju tuntun fun APC lawọn yoo ti duro de wọn, awọn yoo si ri i pe awọn gba ẹgbẹ naa pada lọwọ wọn.


O daro loju awọn to sun mọ ọn pe pẹlu gbogbo wahala ati inawo oun ninu APC lati ri i pe Buhari di aarẹ, ohun ti wọn waa fi san an foun niyi. Awọn ọmọlẹyin rẹ yii ni ko sohun to jọ ọ o! Wọn ni gbogbo ohun ba gba lawọn yoo fun un, lasiko ipade gbogbogboo lati yan awọn aṣaaju tuntun fun APC lawọn yoo ti duro de wọn, awọn yoo si ri i pe awọn gba ẹgbẹ naa pada lọwọ wọn. Nidakeji, bi ẹgbẹ yii ko ba ṣee gba, awọn yoo fọ ọ si wẹwẹ, lẹyin naa lawọn yoo pada sinu ẹgbẹ oṣelu awọn atijọ, ACN, tabi ki awọn da ẹgbẹ tuntun mi-in silẹ ti Aṣiwaju awọn yoo fi di aarẹ ni 2023. Itumọ eyi ni pe ọrọ naa yoo di ariwo rẹpẹtẹ, ija naa yoo si pọ, afaimọ ki wọn ma fa APC yii ya pẹrẹpẹrẹ bii aṣọ.


Nidakeji, bi ẹgbẹ yii ko ba ṣee gba, awọn yoo fọ ọ si wẹwẹ, lẹyin naa lawọn yoo pada sinu ẹgbẹ oṣelu awọn atijọ, ACN, tabi ki awọn da ẹgbẹ tuntun mi-in silẹ ti Aṣiwaju awọn yoo fi di aarẹ ni 2023. Itumọ eyi ni pe ọrọ naa yoo di ariwo rẹpẹtẹ, ija naa yoo si pọ, afaimọ ki wọn ma fa APC yii ya pẹrẹpẹrẹ bii aṣọ.


Olori oṣiṣẹ Gomina Zulum tipinlẹ Borno jade laye

Olori oṣiṣẹ Gomina Babagana Zulum tipinlẹ Borno, Babagana Wakil, ti jade laye. Wakil lo jẹ Ọlọrun nipe laaarọ oni, Ọjọbọ, Wẹsidee. Gẹgẹ bi Isa Gusau to jẹ alukoro gomina ṣe sọ, aago mẹrin irọlẹ oni ni oloogbe naa wọ kaa ilẹ ni Shehuri North, niluu Maiduguri to jẹ olu-ilu ipinlẹ Borno. Ọdun kan pere ni Wakil fi wa nipo olori oṣiṣẹ gomina ki iku too pa oju ẹ de.


Ijọba apapọ fi kun owo-epo bẹntiroolu

Ijọba apapọ ilẹ Naijiria ti fi kun owo epo bẹntiroolu, eyi to gbera kuro ni naira mẹtalelọgọfa ataabọ (123.50) to wa tẹlẹ si naira mẹtalelogoje(N143) bayii. Oni ti i ṣe ọjọ kin-in-ni, oṣu keje, ni eto tuntun naa bẹrẹ, ajọ to n ṣeto owo epo, Petroleum Products Pricing Regulatory Agency (PPPRA), lo si ṣe ikede ọhun. Ẹka naa ṣalaye pe igbesẹ yii waye latari agbeyẹwo bi nnkan ṣe n lọ fawọn to n ṣòwò epo, idi niyi tawọn fi kede owo epo tuntun laarin ogoje naira (N140) si mẹtalelogoje naira(N143). Tẹ o ba gbagbe, ẹka yii kede lọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu karun-un, ọdun yii, pe awọn din owo epo ku si iye to wa laarin naira mọkanlelọgọfa aabọ (121.50) si mẹtalelọgọfa (123.50). ALAROYE gbọ pe bi owo epo tun ṣe gbera lagbaaye lo fa igbesẹ tuntun yii.


Ọwọ tẹ Tọpẹ nibi to ti n fọle onile l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Diẹ lo ku ki wọn dana sun afurasi adigunjale kan, Tọpẹ Owolabi, tọwọ tẹ nibi to ti n fọ ile onile niluu Ondo laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja. Ọkunrin ẹni ọgbọn ọdun ọhun ni wọn ba nibi to ti n jale ninu ile kan ti wọn n kọ lọwọ lagbegbe Elewuro, Sunbreaker, lọjọ naa. Ẹni to nile ọhun, Oloye Justinah Ogunsusi Ọlabanji, ṣalaye pe oun ti n palẹmọ lati ko wa sinu ile naa loṣu to n bọ yii. O ni diẹ lara agbado ti wọn gbin sinu ọgba ile tuntun naa toun atawọn eeyan kan fẹẹ waa kore lo tu Tọpẹ lasiiri. Mama yii ni lẹyin tawọn ya agbado tan loun sọ fun ọkan ninu awọn tawọn jọ lọ pe ko ṣilẹkun ki wọn le wo ibi ti wọn ba iṣẹ ile ọhun de. Gbogbo igbiyanju wọn lati ri ilẹkun ṣi lo ja si pabo, nitori ẹnikan wa ninu ile lọhun-un to ti tilẹkun lẹyin.


O ni diẹ lara agbado ti wọn gbin sinu ọgba ile tuntun naa toun atawọn eeyan kan fẹẹ waa kore lo tu Tọpẹ lasiiri. Mama yii ni lẹyin tawọn ya agbado tan loun sọ fun ọkan ninu awọn tawọn jọ lọ pe ko ṣilẹkun ki wọn le wo ibi ti wọn ba iṣẹ ile ọhun de. Gbogbo igbiyanju wọn lati ri ilẹkun ṣi lo ja si pabo, nitori ẹnikan wa ninu ile lọhun-un to ti tilẹkun lẹyin. Nibi ti wọn ti n pe wẹda ti wọn ra ilẹkun lọwọ rẹ lori aago ni ọkan ninu wọn ti kofiri afurasi naa lati oju ferese. Lẹyin bii bii ọgbọn isẹju tí wọn ti n pariwo ni afurasi adigunjale yii too ṣilẹkun, lo ba doju ija nla kọ awọn gende mẹtẹẹta to tẹle mama oloye ọhun lọjọ naa. Meji ninu wọn lo sa ladaa, to si tun ba awọn dukia mi-ín jẹ nibi to ti n wa gbogbo ọna lati sa mọ wọn lọwọ.


Nibi ti wọn ti n pe wẹda ti wọn ra ilẹkun lọwọ rẹ lori aago ni ọkan ninu wọn ti kofiri afurasi naa lati oju ferese. Lẹyin bii bii ọgbọn isẹju tí wọn ti n pariwo ni afurasi adigunjale yii too ṣilẹkun, lo ba doju ija nla kọ awọn gende mẹtẹẹta to tẹle mama oloye ọhun lọjọ naa. Meji ninu wọn lo sa ladaa, to si tun ba awọn dukia mi-ín jẹ nibi to ti n wa gbogbo ọna lati sa mọ wọn lọwọ. Pẹlu iranlọwọ awọn araadugbo ni wọn fi pada ri afurasi ọdaran yii mu. Bi wọn ṣe de e lokun tan lawọn ọdọ kan ti fẹẹ dana sun un, awọn agbaagba to wa nitosi ni wọn bẹ wọn, lẹyin eyi ni wọn ranṣẹ sawọn ọlọpaa to wa ni teṣan Yaba, niluu Ondo, lati waa gbe e. Oriṣiiriṣii kọkọrọ ile, waya ina atawọn ohun eelo mi-ín ni wọn ba loke aja ti afurasi naa ko wọn pamọ si. Afurasi ọdaran ọhun ṣalaye fun akọroyin wa pe ọmọ bibi ipinlẹ Ọsun loun, o ni iṣẹ kapẹnta loun n ṣe lagbegbe Ifẹ Garage, niluu Ondo.


Pẹlu iranlọwọ awọn araadugbo ni wọn fi pada ri afurasi ọdaran yii mu. Bi wọn ṣe de e lokun tan lawọn ọdọ kan ti fẹẹ dana sun un, awọn agbaagba to wa nitosi ni wọn bẹ wọn, lẹyin eyi ni wọn ranṣẹ sawọn ọlọpaa to wa ni teṣan Yaba, niluu Ondo, lati waa gbe e. Oriṣiiriṣii kọkọrọ ile, waya ina atawọn ohun eelo mi-ín ni wọn ba loke aja ti afurasi naa ko wọn pamọ si. Afurasi ọdaran ọhun ṣalaye fun akọroyin wa pe ọmọ bibi ipinlẹ Ọsun loun, o ni iṣẹ kapẹnta loun n ṣe lagbegbe Ifẹ Garage, niluu Ondo. O ni ọrẹ oun kan to n jẹ Kunle lo gbe oun wa sinu ile naa, bawọn si ṣe wọle tan lo tilẹkun, to si pada lọ ni tirẹ. Ọkan ninu awọn to wa nibi iṣẹlẹ yii ni Kunle wa lara awọn oṣiṣẹ to ba iya onile ọhun fa ina sinu ile rẹ, o ṣee ṣe ko jẹ asiko naa lo raaye rọ awọn ẹda kọkọrọ toun ati ọrẹ rẹ fi wọle laaarọ ọjọ naa lati ji awọn ẹru ẹlẹru ko.


O ni ọrẹ oun kan to n jẹ Kunle lo gbe oun wa sinu ile naa, bawọn si ṣe wọle tan lo tilẹkun, to si pada lọ ni tirẹ. Ọkan ninu awọn to wa nibi iṣẹlẹ yii ni Kunle wa lara awọn oṣiṣẹ to ba iya onile ọhun fa ina sinu ile rẹ, o ṣee ṣe ko jẹ asiko naa lo raaye rọ awọn ẹda kọkọrọ toun ati ọrẹ rẹ fi wọle laaarọ ọjọ naa lati ji awọn ẹru ẹlẹru ko.


Micheal ti wọn sọ pe o payawo atọmọ ẹ n’Ileefẹ ti foju bale-ẹjọ

Michael Adunọla ti fara han niwaju ile-ẹjọ Majisreeti ilu Ileefẹ lori ẹsun pe o pa iyawo atọmọ rẹ. Adunọla ni wọn fẹsun kan pe o lẹdi apo pọ pẹlu ọrẹ rẹ kan, Atinukẹ Ọlawọyin, lati ṣiṣẹ ibi naa lọjọ kẹtalelogun, oṣu karun-un, ọdun yii. Laago mejila ọsan ọjọ naa lawọn mejeeji huwa ọhun, wọn pa Iyawo Micheal, Esther, ati Glory, ọmọ rẹ ti ko ju ọmọ oṣu mẹrinla lọ, sinu ile wọn to wa ni Isalẹ-Agbara, niluu Ileefẹ. Inspẹkitọ Sunday Ọsanyintuyi ṣalaye ni kootu pe lẹyin ti Micheal ati Atinukẹ pa awọn mejeeji tan ni wọn tun ge ori ati ọwọ wọn mejeeji. Ọsanyintuyi sọ siwaju pe iwa tawọn olujẹjọ mejeeji hu nijiya labẹ ipin okoolelọọọdunrun o din ẹyọ kan (319) abala ikẹrinlelọgbọn ofin iwa ọdaran tipinlẹ Oṣun. Adajọ Muhibah Ọlatunji sọ pe ẹsun tawọn ọlọpaa fi kan awọn olujẹjọ mejeeji ki i ṣe eyi ti ile-ẹjọ Majisreeti le gbọ.


Inspẹkitọ Sunday Ọsanyintuyi ṣalaye ni kootu pe lẹyin ti Micheal ati Atinukẹ pa awọn mejeeji tan ni wọn tun ge ori ati ọwọ wọn mejeeji. Ọsanyintuyi sọ siwaju pe iwa tawọn olujẹjọ mejeeji hu nijiya labẹ ipin okoolelọọọdunrun o din ẹyọ kan (319) abala ikẹrinlelọgbọn ofin iwa ọdaran tipinlẹ Oṣun. Adajọ Muhibah Ọlatunji sọ pe ẹsun tawọn ọlọpaa fi kan awọn olujẹjọ mejeeji ki i ṣe eyi ti ile-ẹjọ Majisreeti le gbọ. Nitori naa lo ṣe paṣẹ pe ki agbefọba ṣe ẹda iwe ẹsun naa lọ si ẹka to n gbọ ẹjọ awọn araalu (Director of Public Prosecution) nileeṣẹ to n ri si eto idajọ nipinlẹ Ọṣun. Titi igba naa, Ọlatunji ni ki wọn lọọ fi awọn mejeeji sọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu keje, tigbẹẹjọ yoo tun waye lori ọrọ wọn.


Nitori naa lo ṣe paṣẹ pe ki agbefọba ṣe ẹda iwe ẹsun naa lọ si ẹka to n gbọ ẹjọ awọn araalu (Director of Public Prosecution) nileeṣẹ to n ri si eto idajọ nipinlẹ Ọṣun. Titi igba naa, Ọlatunji ni ki wọn lọọ fi awọn mejeeji sọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu keje, tigbẹẹjọ yoo tun waye lori ọrọ wọn.


Ile-ẹjọ sọ awọn ọmọ orileede India meji to n ji epo rọbi satimọle

Faith Adebọla, Eko Afaimọ kawọn ọmọ ilẹ India meji yii, Akash Kumar ati Vishal Guleria ma rẹwọn he ti ajere ẹsun iwa ole jija ti wọn fi kan wọn ba ṣi mọ wọn lori. Ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku, EFCC, lo wọ wọn lọ sile-ẹjọ giga apapọ kan to wa n’Ikẹja, nipinlẹ Eko, lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii. Ẹsun ti wọn fi kan wọn ni pe wọn ka awọn afurasi ọdaran naa mọ ibi ti wọn ti n ṣe fayawọ epo rọbi ilẹ wa gba ori okun kọja. Nnkan bii marundinlaaadọta tọọnu oṣuwọn metric epo rọbi wa ni wọn ka mọ wọn lọwọ lai gbawe aṣẹ. Agbẹjọro fun EFCC to jẹ olupẹjọ, Ọgbeni Usman Buhari, sọ pe ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kin-in-ni, ọdun yii, ni awọn ẹṣọ ologun ori omi ilẹ wa, Nigerian Navy, ka awọn afurasi naa mọbi ti wọn ti n fi ọkọ oju-omi nla kan ti wọn pe ni M.V. Bount ko epo rọbi ọhun atawọn ohun alumọọni ilẹ wa mi-in sa lọ.


Nnkan bii marundinlaaadọta tọọnu oṣuwọn metric epo rọbi wa ni wọn ka mọ wọn lọwọ lai gbawe aṣẹ. Agbẹjọro fun EFCC to jẹ olupẹjọ, Ọgbeni Usman Buhari, sọ pe ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kin-in-ni, ọdun yii, ni awọn ẹṣọ ologun ori omi ilẹ wa, Nigerian Navy, ka awọn afurasi naa mọbi ti wọn ti n fi ọkọ oju-omi nla kan ti wọn pe ni M.V. Bount ko epo rọbi ọhun atawọn ohun alumọọni ilẹ wa mi-in sa lọ. O ni pẹlu iwadii tawọn agbofinro ṣe, awọn afurasi naa ko niwee aṣẹ kankan, wọn ko si gba ọna to bofin mu, niṣe ni wọn n ṣe fayawọ awọn ẹru naa, ti wọn si n pa ọrọ-aje wa lara. Buhari ni iwa ti wọn hu naa ta ko isọri kẹta, abala kin-in-ni, iwe ofin oriṣiiriṣii aṣemaṣe ilẹ wa (Miscellaneous Offenses) ti ọdun 2004. Amofin naa waa rọ ile-ẹjọ pe ki wọn da ọjọ pato ti igbẹjọ maa bẹrẹ lori ẹsun ti wọn fi kan wọn, ati lati ma ṣe gba beeli awọn afurasi mejeeji tori ajoji ni wọn, wọn le gba ọna ẹburu sa lọ.


O ni pẹlu iwadii tawọn agbofinro ṣe, awọn afurasi naa ko niwee aṣẹ kankan, wọn ko si gba ọna to bofin mu, niṣe ni wọn n ṣe fayawọ awọn ẹru naa, ti wọn si n pa ọrọ-aje wa lara. Buhari ni iwa ti wọn hu naa ta ko isọri kẹta, abala kin-in-ni, iwe ofin oriṣiiriṣii aṣemaṣe ilẹ wa (Miscellaneous Offenses) ti ọdun 2004. Amofin naa waa rọ ile-ẹjọ pe ki wọn da ọjọ pato ti igbẹjọ maa bẹrẹ lori ẹsun ti wọn fi kan wọn, ati lati ma ṣe gba beeli awọn afurasi mejeeji tori ajoji ni wọn, wọn le gba ọna ẹburu sa lọ. Ile-ẹjọ beere lọwọ awọn afurasi ọdaran naa boya wọn jẹbi, ṣugbọn wọn ni awọn ko jẹbi. Lẹyin eyi ni Adajọ Rilwan Aikawa gba ẹbẹ mejeeji ti olupẹjọ beere fun wọle. O ni ki igbẹjọ ẹni akọkọ, Ọgbẹni Kumar, bẹrẹ lọjọ kẹtala, oṣu kẹwaa, nigba ti igbẹjọ ekeji rẹ yoo bẹrẹ lọjọ keji, iyẹn ọjọ kẹrinla.


Ile-ẹjọ beere lọwọ awọn afurasi ọdaran naa boya wọn jẹbi, ṣugbọn wọn ni awọn ko jẹbi. Lẹyin eyi ni Adajọ Rilwan Aikawa gba ẹbẹ mejeeji ti olupẹjọ beere fun wọle. O ni ki igbẹjọ ẹni akọkọ, Ọgbẹni Kumar, bẹrẹ lọjọ kẹtala, oṣu kẹwaa, nigba ti igbẹjọ ekeji rẹ yoo bẹrẹ lọjọ keji, iyẹn ọjọ kẹrinla. Lafikun, adajọ paṣẹ pe ki wọn ṣi lọọ fi wọn pamọ sahaamọ EFCC, ki wọn waa taari wọn si ọgba ẹwọn Ikoyi to ba ya, titi di ọjọ igbẹjọ to n bọ.


Lafikun, adajọ paṣẹ pe ki wọn ṣi lọọ fi wọn pamọ sahaamọ EFCC, ki wọn waa taari wọn si ọgba ẹwọn Ikoyi to ba ya, titi di ọjọ igbẹjọ to n bọ.


IDAAMU OLUWOO: Ọba to ti ṣẹwọn l’Amẹrika nigba kan

Loootọ ni Ọba naa ti n jagun tipẹ, bo tilẹ jẹ pe ọpọ ogun naa jẹ afọwọfa, to jẹ bo ti n jagun lo n ṣẹgun awọn ọta ati alatako, ogun to koju Oluwoo Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, bayii, afaimọ ko ma ba ogun naa lọ. Idi ni pe ogun eyi le, bẹẹ ni ki i ṣe awọn araata lo gbe ogun naa waa ba a, awọn araale ni. Awọn ọmọ ilu Iwo ti wọn wa nilẹ-okeere, kaakiri awọn ilu nla, ni wọn gbarajọ ti wọn kọwe sijọba ipinlẹ Ọṣun, ti wọn ni ki ijọba naa yọ Ọba Akanbi kuro lori oye, nitori awọn iwa afiniṣẹsin ati awọn iwa buruku mi-in to kun ọwọ rẹ gbogbo. Wọn ni ọkunrin yii ti ba gbogbo iyi to wa lara ilu Iwo jẹ, o si ti sọ ilu naa di yẹpẹrẹ kari ilẹ Yoruba, ati loju awọn ẹya mi-in gbogbo. Ohun to tilẹ mu ọrọ naa le diẹ ni pe ki i ṣe pe awọn ẹgbẹ naa da kọwe naa, lọọya ni wọn gba to kọ ọ sijọba, iyẹn ni pe ọrọ naa ṣoro o pa mọlẹ. Lọkọọkan ni wọn ka ẹsun si Ọba Akanbi lẹsẹ, apapọ ẹsun ti wọn si ka si i lẹsẹ jẹ mẹtalọgbọn.


Wọn ni ọkunrin yii ti ba gbogbo iyi to wa lara ilu Iwo jẹ, o si ti sọ ilu naa di yẹpẹrẹ kari ilẹ Yoruba, ati loju awọn ẹya mi-in gbogbo. Ohun to tilẹ mu ọrọ naa le diẹ ni pe ki i ṣe pe awọn ẹgbẹ naa da kọwe naa, lọọya ni wọn gba to kọ ọ sijọba, iyẹn ni pe ọrọ naa ṣoro o pa mọlẹ. Lọkọọkan ni wọn ka ẹsun si Ọba Akanbi lẹsẹ, apapọ ẹsun ti wọn si ka si i lẹsẹ jẹ mẹtalọgbọn. Ibi ti wọn ti bẹrẹ ni pe Ọba Akanbi sa jade nipebi ni, wọn ni ko duro ṣe gbogbo etutu to yẹ ko ṣe, eyi ti ko fi yẹ ko gba ọpa aṣẹ rara. Ọtọ ni wọn sọ ti pe bo ṣe gboye lo ti bẹre si i fa kuraku kaakiri, ẹni akọkọ ti yoo si kọ lu ni Oluwoo Oke, Iwo Oke, aafin Ọọni ni Ileefẹ lo ti kọkọ kọ lu ọba naa, to si pada dẹ awọn tọọgi si i, ti wọn si ba awọn ohun-ini rẹ to wa ni Iwo jẹ. Ọrọ naa di ti ile-ẹjọ, ti Adajọ pe Oluwoo, ṣugbọn ti ko yọju, ko too di pe iyẹn ni kawọn ọlọpaa mu un nibikibi ti wọn ba ti ri i. Lẹyin naa ni wọn fẹsun kan an pe o pe ara rẹ ni Ẹẹmaya, orukọ awọn Ọba ilẹ Hausa, ati pe gbogbo ọba nla nla nilẹ Yoruba ni Ọba Akanbi ti fẹrẹ ri fin tan pata.


Ibi ti wọn ti bẹrẹ ni pe Ọba Akanbi sa jade nipebi ni, wọn ni ko duro ṣe gbogbo etutu to yẹ ko ṣe, eyi ti ko fi yẹ ko gba ọpa aṣẹ rara. Ọtọ ni wọn sọ ti pe bo ṣe gboye lo ti bẹre si i fa kuraku kaakiri, ẹni akọkọ ti yoo si kọ lu ni Oluwoo Oke, Iwo Oke, aafin Ọọni ni Ileefẹ lo ti kọkọ kọ lu ọba naa, to si pada dẹ awọn tọọgi si i, ti wọn si ba awọn ohun-ini rẹ to wa ni Iwo jẹ. Ọrọ naa di ti ile-ẹjọ, ti Adajọ pe Oluwoo, ṣugbọn ti ko yọju, ko too di pe iyẹn ni kawọn ọlọpaa mu un nibikibi ti wọn ba ti ri i. Lẹyin naa ni wọn fẹsun kan an pe o pe ara rẹ ni Ẹẹmaya, orukọ awọn Ọba ilẹ Hausa, ati pe gbogbo ọba nla nla nilẹ Yoruba ni Ọba Akanbi ti fẹrẹ ri fin tan pata. Ọba Akanbi yii naa lo si le lemọọmu Iwo kuro ni yidi, to ni oun loun gbọdọ ṣaaju irun. Lẹyin naa lawọn eeyan fẹsun kan Kabiyesi yii pe o gbe ade le ori iyawo rẹ laafin, o si pe e ni ọba obinrin. Wọn ni oriṣiiriṣii awọn obinrin lọba yii n ba sun, ati iyawo oniyawo ati awọn ọmọ kekere gbogbo, gẹgẹ bii ẹsun tiyawo rẹ fi kan an, ọrọ naa si le debi ti olori ile-ẹkọ Bowen University, n’Iwoo fi ni ki Oluwoo yee waa sare kiri ninu ọgba ileewe awọn mọ, ti yoo ni oun n ṣe ẹsasaisi.


Ọba Akanbi yii naa lo si le lemọọmu Iwo kuro ni yidi, to ni oun loun gbọdọ ṣaaju irun. Lẹyin naa lawọn eeyan fẹsun kan Kabiyesi yii pe o gbe ade le ori iyawo rẹ laafin, o si pe e ni ọba obinrin. Wọn ni oriṣiiriṣii awọn obinrin lọba yii n ba sun, ati iyawo oniyawo ati awọn ọmọ kekere gbogbo, gẹgẹ bii ẹsun tiyawo rẹ fi kan an, ọrọ naa si le debi ti olori ile-ẹkọ Bowen University, n’Iwoo fi ni ki Oluwoo yee waa sare kiri ninu ọgba ileewe awọn mọ, ti yoo ni oun n ṣe ẹsasaisi. Nitori bo ba ti wa bẹẹ to ni oun n ṣere idaraya yii, awọn ọmọbinrin ileewe naa lo waa n fọgbọn mu. Wọn ni oriṣiiriṣii ẹjọ ni Ọba Akanbi ni ni kootu, paapaa laarin oun ati Oloye Abiọla Ogundokun, ile-ẹjọ si ti da a lẹbi daadaa ri. Wọn ni tọọgi lo maa n ko kiri ti yoo fi maa dẹru ba awọn eeyan ilu, ti ko ni i si ẹni kan to le koju ẹ, igba kan si wa ti oun gẹgẹ bii odidi ọba ilu gbe mọto ti ko lori jade, to si duro ninu mọto naa, to n bu Ogundokun kiri laarin Iwo.


Nitori bo ba ti wa bẹẹ to ni oun n ṣere idaraya yii, awọn ọmọbinrin ileewe naa lo waa n fọgbọn mu. Wọn ni oriṣiiriṣii ẹjọ ni Ọba Akanbi ni ni kootu, paapaa laarin oun ati Oloye Abiọla Ogundokun, ile-ẹjọ si ti da a lẹbi daadaa ri. Wọn ni tọọgi lo maa n ko kiri ti yoo fi maa dẹru ba awọn eeyan ilu, ti ko ni i si ẹni kan to le koju ẹ, igba kan si wa ti oun gẹgẹ bii odidi ọba ilu gbe mọto ti ko lori jade, to si duro ninu mọto naa, to n bu Ogundokun kiri laarin Iwo. Ṣugbọn ọpọlọpọ awọn ẹsun ti wọn fi kan Oluwoo yii, lara awọn ogun to ti ja to ti ṣẹ ni, bo ba si jẹ awọn ogun yii ni, bi wọn ju abẹbẹ soke nigba igba, ibi pẹlẹbẹ naa ni yoo maa fi lelẹ, ọba naa yoo maa jagun-ṣẹgun ni. Ṣugbọn ẹsun kan wa to le ju ninu awọn eyi ti wọn hu jade yii, iyẹn naa ni nibi ti wọn ti fi ẹsun kan Ọba Adewale pe o ti ṣewọn niluu oyinbo ri, iyẹn ni Amẹrika, wọn si le e jade ni orilẹ-ede naa ni nitori iwa ọdaran rẹ. Wọn ni ko si tabi ṣugbọn nibẹ, bi ijọba ipinlẹ Ọṣun ba ṣewadii ọrọ yii ni Ẹmbasi Amẹrika ni Naijiria nibi, kia ni wọn yoo ri alaye ohun ti awọn n sọ.


Ṣugbọn ọpọlọpọ awọn ẹsun ti wọn fi kan Oluwoo yii, lara awọn ogun to ti ja to ti ṣẹ ni, bo ba si jẹ awọn ogun yii ni, bi wọn ju abẹbẹ soke nigba igba, ibi pẹlẹbẹ naa ni yoo maa fi lelẹ, ọba naa yoo maa jagun-ṣẹgun ni. Ṣugbọn ẹsun kan wa to le ju ninu awọn eyi ti wọn hu jade yii, iyẹn naa ni nibi ti wọn ti fi ẹsun kan Ọba Adewale pe o ti ṣewọn niluu oyinbo ri, iyẹn ni Amẹrika, wọn si le e jade ni orilẹ-ede naa ni nitori iwa ọdaran rẹ. Wọn ni ko si tabi ṣugbọn nibẹ, bi ijọba ipinlẹ Ọṣun ba ṣewadii ọrọ yii ni Ẹmbasi Amẹrika ni Naijiria nibi, kia ni wọn yoo ri alaye ohun ti awọn n sọ. Ẹsun yii tobi pupọ, ohun to si mu ko tobi ni pe ẹni yoowu ti wọn ba ti ran lẹwọn ri, to ti ṣẹwọn nibikibi, ko lẹtọọ lati ṣiṣẹ ilu mọ labẹ ofin, bẹẹ iṣẹ ilu ni iṣẹ ọba, afi to ba jẹ ijọba ti dari ji tọhun, ti wọn si pa orukọ rẹ̀ rẹ́ kuro ninu iwe awọn ẹlẹwọn. Ṣugbọn ni ti Ọba Raṣidi yii, ko si ijọba kan to pa orukọ rẹ rẹ, tabi ti wọn dari ji i, nitori ko sọ fẹnikẹni pe oun ṣẹwọn nibi kan ri, ko si sọ pe oun ti daran ijọba Amẹrika ki oun too waa jọba. Eleyii funra rẹ, ẹsun buruku ni laaye ọtọ, enikẹni ti yoo ba gba iṣẹ ilu, ẹtọ ni lati sọ gbogbo ibi to ti rin si, ati lati sọ boya o ti ṣẹ sofin ijọba ibi kan ri, ti yoo si ṣalaye idi ẹṣẹ naa ati iru iya ti wọn fi jẹ oun, tabi ibi ti ọrọ ọhun yọri si.


Ẹsun yii tobi pupọ, ohun to si mu ko tobi ni pe ẹni yoowu ti wọn ba ti ran lẹwọn ri, to ti ṣẹwọn nibikibi, ko lẹtọọ lati ṣiṣẹ ilu mọ labẹ ofin, bẹẹ iṣẹ ilu ni iṣẹ ọba, afi to ba jẹ ijọba ti dari ji tọhun, ti wọn si pa orukọ rẹ̀ rẹ́ kuro ninu iwe awọn ẹlẹwọn. Ṣugbọn ni ti Ọba Raṣidi yii, ko si ijọba kan to pa orukọ rẹ rẹ, tabi ti wọn dari ji i, nitori ko sọ fẹnikẹni pe oun ṣẹwọn nibi kan ri, ko si sọ pe oun ti daran ijọba Amẹrika ki oun too waa jọba. Eleyii funra rẹ, ẹsun buruku ni laaye ọtọ, enikẹni ti yoo ba gba iṣẹ ilu, ẹtọ ni lati sọ gbogbo ibi to ti rin si, ati lati sọ boya o ti ṣẹ sofin ijọba ibi kan ri, ti yoo si ṣalaye idi ẹṣẹ naa ati iru iya ti wọn fi jẹ oun, tabi ibi ti ọrọ ọhun yọri si. Awọn ọmọ ilu Iwo ti wọn fẹsun kan Oluwoo ni ko ṣalaye ọrọ naa fun awọn afọbajẹ, ko si wi kinni kan funjọba lori ẹ, o bo gbogbo ọrọ naa mọlẹ pa ni. Eyi lawọn eeyan naa ṣe ni ki ijọba sare wadii ọrọ naa, wọn yoo si ri ohun tawọn n sọ, bo ba si jẹ loootọ ni, ki wọn sare da sẹria to ba yẹ fun Oluwoo, Raṣidi Adewale Akanbi, ọba to ti sẹwọn l’Amẹrika nigba kan. A gbọ ẹjọ ẹni kan dajọ, agba oṣika ni. Ki ọrọ ma di pe wọn purọ mọ ọba yii ni, ALAROYE ṣewadii ọrọ naa finnifini, a si ri i pe loootọ ni wọn ju Ọba Akanbi sẹwọn ni Amẹrika nibẹrẹ ọdun 1998 fun iwa ọdaran bii ṣiṣe ati nina ayederu owo, pẹlu jiji kaadi igbowo ati ti ẹyawo gbe, ati lilu jibiti loriṣiiriṣii.


Awọn ọmọ ilu Iwo ti wọn fẹsun kan Oluwoo ni ko ṣalaye ọrọ naa fun awọn afọbajẹ, ko si wi kinni kan funjọba lori ẹ, o bo gbogbo ọrọ naa mọlẹ pa ni. Eyi lawọn eeyan naa ṣe ni ki ijọba sare wadii ọrọ naa, wọn yoo si ri ohun tawọn n sọ, bo ba si jẹ loootọ ni, ki wọn sare da sẹria to ba yẹ fun Oluwoo, Raṣidi Adewale Akanbi, ọba to ti sẹwọn l’Amẹrika nigba kan. A gbọ ẹjọ ẹni kan dajọ, agba oṣika ni. Ki ọrọ ma di pe wọn purọ mọ ọba yii ni, ALAROYE ṣewadii ọrọ naa finnifini, a si ri i pe loootọ ni wọn ju Ọba Akanbi sẹwọn ni Amẹrika nibẹrẹ ọdun 1998 fun iwa ọdaran bii ṣiṣe ati nina ayederu owo, pẹlu jiji kaadi igbowo ati ti ẹyawo gbe, ati lilu jibiti loriṣiiriṣii. Orukọ to n jẹ nigba to ṣẹwọn yii ni Ṣẹgun Adewale Adeonigbagbe, nọmba ẹwọn rẹ si ni BOP ID 10673 -068. Ọjo to jade lẹwọn naa ni ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ọdun 1999. Gbara to jade lẹwọn naa ni wọn ṣu u rugudu, wọn da a pada si Naijiria pẹlu iwe ati ikilọ pe ko gbọdọ wọ orilẹ-ede Amẹrika mọ laye rẹ.


Orukọ to n jẹ nigba to ṣẹwọn yii ni Ṣẹgun Adewale Adeonigbagbe, nọmba ẹwọn rẹ si ni BOP ID 10673 -068. Ọjo to jade lẹwọn naa ni ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ọdun 1999. Gbara to jade lẹwọn naa ni wọn ṣu u rugudu, wọn da a pada si Naijiria pẹlu iwe ati ikilọ pe ko gbọdọ wọ orilẹ-ede Amẹrika mọ laye rẹ. Ṣugbọn lẹyin ti Oluwoo ti wọ Naijiria, o tun ṣe awọn eto kan, o si tun gbera paa, orilẹ-ede Canada lo balẹ si. Nibẹ lo wa to ti n fẹ awọn iyawo, to si n bi awọn ọmọ. Ni o ku bii ọdun mẹrin ti Adewale yoo di Oluwoo, ọkunrin naa tun ko si ọwọ ofin wọn ni Amẹrika yii kan naa.


Ṣugbọn lẹyin ti Oluwoo ti wọ Naijiria, o tun ṣe awọn eto kan, o si tun gbera paa, orilẹ-ede Canada lo balẹ si. Nibẹ lo wa to ti n fẹ awọn iyawo, to si n bi awọn ọmọ. Ni o ku bii ọdun mẹrin ti Adewale yoo di Oluwoo, ọkunrin naa tun ko si ọwọ ofin wọn ni Amẹrika yii kan naa. Ohun to ṣẹlẹ ni pe o fẹẹ ba ọna ẹburu pada wa si orilẹ-ede naa, o si gba ẹnubode kan ti wọn n pe ni Peace Bridge wọle. Ni wọn ba tun ra a mu, eleyii jẹ ọjọ kọkanla, oṣu kẹta, ọdun 2011. Lati ọjọ ti wọn ti mu un yii, wọn la a mẹwọn ni, wọn ko fi i silẹ, wọn n ba a ṣe ẹjọ lọ, nigba ti oun naa si ri i pe ọrọ ti daru pata, o jẹwọ pe oun lẹni naa, oun ni wọn n wa, nitori o ti yi orukọ pada tẹlẹ, o ti pe ara rẹ ni Ọmọọba Adewale Akanbi, nigba to tẹka ni aṣiri tu pe Adeonigbagbe ti wọn ti le niluu tẹlẹ naa ni.


Ohun to ṣẹlẹ ni pe o fẹẹ ba ọna ẹburu pada wa si orilẹ-ede naa, o si gba ẹnubode kan ti wọn n pe ni Peace Bridge wọle. Ni wọn ba tun ra a mu, eleyii jẹ ọjọ kọkanla, oṣu kẹta, ọdun 2011. Lati ọjọ ti wọn ti mu un yii, wọn la a mẹwọn ni, wọn ko fi i silẹ, wọn n ba a ṣe ẹjọ lọ, nigba ti oun naa si ri i pe ọrọ ti daru pata, o jẹwọ pe oun lẹni naa, oun ni wọn n wa, nitori o ti yi orukọ pada tẹlẹ, o ti pe ara rẹ ni Ọmọọba Adewale Akanbi, nigba to tẹka ni aṣiri tu pe Adeonigbagbe ti wọn ti le niluu tẹlẹ naa ni. Ni ọjo kẹsan-an, oṣu kẹjọ, 2011, ẹka to n ṣeto idajọ (Department of Justice) lorilẹ-ede Amẹrika gbe iwe kan jade, ohun to wa nibẹ niyi: Nigerian man pleads guilty to attempting to enter the United States After being deported (Ọmọ Naijiria kan loun jẹbi ẹsun lati wọ ilẹ Amẹrika lẹyin ti wọn ti kọkọ le e jade). Olupẹjọ Agba fun ijọba US, William J. Hochul, kede loni-in pe Ṣẹgun Adewale Adeonigbagbe, ọmọ Naijiria kan ti jẹwọ niwaju Adajọ William M. Skretny, pe loootọ loun jẹbi ẹsun pe oun tun fẹẹ gbẹburu wọ ilẹ US, leyin ti wọn le oun jade nigba ti oun huwa aburu kan to yẹ ki wọn tori ẹ ju oun sẹwọn ogun ọdun, tabi ki wọn ni ki oun san owo itanran to jẹ aadọtalerugba ẹgbẹrun owo dọla ($250,000), tabi ki wọn pa ijiya mejeeji pọ foun. Olupẹjọ ijọba to n ṣe ẹjọ yii, Michael Digiacomo, sọ pe ni ọjọ kọkanla, oṣu kẹta 2011, ọdaran yii wọ ilẹ Amẹrika lati ẹnu-ibode Peace Bridge.


Ni ọjo kẹsan-an, oṣu kẹjọ, 2011, ẹka to n ṣeto idajọ (Department of Justice) lorilẹ-ede Amẹrika gbe iwe kan jade, ohun to wa nibẹ niyi: Nigerian man pleads guilty to attempting to enter the United States After being deported (Ọmọ Naijiria kan loun jẹbi ẹsun lati wọ ilẹ Amẹrika lẹyin ti wọn ti kọkọ le e jade). Olupẹjọ Agba fun ijọba US, William J. Hochul, kede loni-in pe Ṣẹgun Adewale Adeonigbagbe, ọmọ Naijiria kan ti jẹwọ niwaju Adajọ William M. Skretny, pe loootọ loun jẹbi ẹsun pe oun tun fẹẹ gbẹburu wọ ilẹ US, leyin ti wọn le oun jade nigba ti oun huwa aburu kan to yẹ ki wọn tori ẹ ju oun sẹwọn ogun ọdun, tabi ki wọn ni ki oun san owo itanran to jẹ aadọtalerugba ẹgbẹrun owo dọla ($250,000), tabi ki wọn pa ijiya mejeeji pọ foun. Olupẹjọ ijọba to n ṣe ẹjọ yii, Michael Digiacomo, sọ pe ni ọjọ kọkanla, oṣu kẹta 2011, ọdaran yii wọ ilẹ Amẹrika lati ẹnu-ibode Peace Bridge. Kọmputa lo beere pe ki lọkunrin naa tun n wa nigba ti wọn ti le e jade tẹlẹ ni Amẹrika ni 1999, lẹyin to ti ṣẹwọn lati 1998 nitori iwa jibiti loriṣiiriṣii. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu kọkanla, ni Adajọ Skretiny yoo dajọ rẹ. Ẹjọ ti wọn da fun Adewale ko pọ nitori nigba naa, o ti ni iwe igbeluu ni Canada, bii ara Canada ni wọn si ṣe ri i, wọn ko ri i bii ara Naijiria.


Kọmputa lo beere pe ki lọkunrin naa tun n wa nigba ti wọn ti le e jade tẹlẹ ni Amẹrika ni 1999, lẹyin to ti ṣẹwọn lati 1998 nitori iwa jibiti loriṣiiriṣii. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu kọkanla, ni Adajọ Skretiny yoo dajọ rẹ. Ẹjọ ti wọn da fun Adewale ko pọ nitori nigba naa, o ti ni iwe igbeluu ni Canada, bii ara Canada ni wọn si ṣe ri i, wọn ko ri i bii ara Naijiria. Wọn ro ọjọ to ti fi wa lẹwọn pọ mọ iye ẹwọn ti wọn da fun un, ewọn naa si pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu kejila, ọdun 2011 yii, kan naa, ọjọ naa si ni Adewale jade kuro lẹwọn ẹlẹẹkeji yii lẹyin to ti wa nibẹ lati ọjọ kọkanla, oṣu kẹta. Awọn iwadii yii fi han pe loootọ ni Ọba Akanbi ti ṣẹwọn ni Amẹrika daadaa ri, ohun tawọn ti wọn fẹsun kan an si kọ sita ree. Iwe ti wọn kọ yii wa lọwọ Gomina Adegboyega Oyetọla, o wa lọwọ alaga ile-igbimọ aṣofin Ọṣun, olootu eto idajọ ipinlẹ Ọṣun, kọmiṣanna fun ọrọ oye, igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọṣun, ati alaga ijọba ibilẹ agbegbe Iwo.


Wọn ro ọjọ to ti fi wa lẹwọn pọ mọ iye ẹwọn ti wọn da fun un, ewọn naa si pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu kejila, ọdun 2011 yii, kan naa, ọjọ naa si ni Adewale jade kuro lẹwọn ẹlẹẹkeji yii lẹyin to ti wa nibẹ lati ọjọ kọkanla, oṣu kẹta. Awọn iwadii yii fi han pe loootọ ni Ọba Akanbi ti ṣẹwọn ni Amẹrika daadaa ri, ohun tawọn ti wọn fẹsun kan an si kọ sita ree. Iwe ti wọn kọ yii wa lọwọ Gomina Adegboyega Oyetọla, o wa lọwọ alaga ile-igbimọ aṣofin Ọṣun, olootu eto idajọ ipinlẹ Ọṣun, kọmiṣanna fun ọrọ oye, igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọṣun, ati alaga ijọba ibilẹ agbegbe Iwo. Ọrọ si ti debi waa-wi-tẹnu-ẹ fun Oluwoo, esi si ni gbogbo aye n reti o.


Ọrọ si ti debi waa-wi-tẹnu-ẹ fun Oluwoo, esi si ni gbogbo aye n reti o.


Sunday ọlọkada gbe ọmọ ẹgbẹ okunkun pẹlu ibọn n’Ijẹbu-Ode, ni wọn ba ko sọwọ ọlọpaa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bo tilẹ jẹ pe Sunday Francis, ọlọkada ẹni ọdun mejidinlogoji (38) n’Ijẹbu-Ode, sọ pe oun ko mọ ero toun gbe lọsẹ to kọja lọhun-un ri, iyẹn Qudus Giwa, ṣugbọn ko jiyan nipa ibọn ti ero naa gbe sinu apo, o lo sọ foun pe bajinatu loun n ru kiri laṣaalẹ, laago mẹsan-an alẹ ọjọ naa. Ibọn ṣakabula to gun gbọọrọ kan ni Qudus Giwa, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn (27) ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹiyẹ, gbe sinu apo lalẹ ọjọ kẹtala, oṣu kẹfa, n’Ijẹbu-Ode. Alaye to ṣe fun ALAROYE ni pe wọn n ja laduugbo oun lalẹ ọjọ naa, oun gẹgẹ bii ọmọ Ẹiyẹ si fẹẹ sa kuro laduugbo, nitori oun mọ pe wahala naa yoo kan oun. Qudus sọ pe nibi toun ti n fi adugbo silẹ loun ti ri Sunday ọlọkada, loun ba ni ko gbe oun lọ si Idọwa, pe oun fẹẹ ri ẹnikan nibẹ. O ni nigba tawọn n lọ loun ṣalaye fun Sunday pe jagamu, (ibọn) lo wa ninu apo toun gbe dani, oun si fẹẹ sa lọ ni. Akọroyin wa beere pe ṣe o ti mọ ọlọkada naa ri tẹlẹ ni, Qudus si dahun pe bẹẹ ni.


Qudus sọ pe nibi toun ti n fi adugbo silẹ loun ti ri Sunday ọlọkada, loun ba ni ko gbe oun lọ si Idọwa, pe oun fẹẹ ri ẹnikan nibẹ. O ni nigba tawọn n lọ loun ṣalaye fun Sunday pe jagamu, (ibọn) lo wa ninu apo toun gbe dani, oun si fẹẹ sa lọ ni. Akọroyin wa beere pe ṣe o ti mọ ọlọkada naa ri tẹlẹ ni, Qudus si dahun pe bẹẹ ni. ‘Mo sọ fun wọn pe ile wọn (ile Sunday) ni ma a sun tilẹ ba ṣu ju, Idọwa lawọn naa n gbe, mo ṣalaye fun wọn pe awọn ti wọn n ja yẹn ko ni i mọ pe ile wọn ni mo sun, wọn o dẹ ni i le waa mu mi. ‘Nibi ta a ti n lọ lawọn ọlọpaa ti da wa duro, a gbiyanju lati sa lọ, ṣugbọn wọn ri wa mu, bi wọn ṣe ko wa lọ si teṣan niyẹn.’ Bẹẹ ni Qudus Giwa ṣalaye tiẹ. Ṣugbọn Sunday loun ko mọ Qudus ri, ‘ilẹ to ti ṣu lo jẹ ki n gbe e lọjọ yẹn.


‘Mo sọ fun wọn pe ile wọn (ile Sunday) ni ma a sun tilẹ ba ṣu ju, Idọwa lawọn naa n gbe, mo ṣalaye fun wọn pe awọn ti wọn n ja yẹn ko ni i mọ pe ile wọn ni mo sun, wọn o dẹ ni i le waa mu mi. ‘Nibi ta a ti n lọ lawọn ọlọpaa ti da wa duro, a gbiyanju lati sa lọ, ṣugbọn wọn ri wa mu, bi wọn ṣe ko wa lọ si teṣan niyẹn.’ Bẹẹ ni Qudus Giwa ṣalaye tiẹ. Ṣugbọn Sunday loun ko mọ Qudus ri, ‘ilẹ to ti ṣu lo jẹ ki n gbe e lọjọ yẹn. Mo ti ṣiwọ iṣẹ lọjọ naa, mo n lọ sile ni, n’Idọwa, iyẹn ni mo ṣe gbe e. Nigba to dẹ sọ nnkan to gbe dani fun mi, ko si nnkan ti mo le ṣe si i, ba a ṣe n lọ naa niyẹn tawọn ọlọpaa fi mu wa.’ Atimọle awọn SARS lawọn mejeeji wa lasiko ti a pari akojọpọ iroyin yii, CP Kenneth Ebrimson si ti paṣẹ pe ki wọn gbe wọn lọ si kootu lẹyin awọn iwadii ti yoo fidi otitọ mulẹ.


Mo ti ṣiwọ iṣẹ lọjọ naa, mo n lọ sile ni, n’Idọwa, iyẹn ni mo ṣe gbe e. Nigba to dẹ sọ nnkan to gbe dani fun mi, ko si nnkan ti mo le ṣe si i, ba a ṣe n lọ naa niyẹn tawọn ọlọpaa fi mu wa.’ Atimọle awọn SARS lawọn mejeeji wa lasiko ti a pari akojọpọ iroyin yii, CP Kenneth Ebrimson si ti paṣẹ pe ki wọn gbe wọn lọ si kootu lẹyin awọn iwadii ti yoo fidi otitọ mulẹ.


Oogun oloro: Ajọ NDLEA ṣekilọ fawọn ọdaran lẹyin tọwọ tẹ mọkandinlaaadọfa

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Adari ajọ to n gbogun ti oogun oloro nilẹ yii (NDLEA), ẹka tipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Gaura Shedow, ti kilọ fawọn to n fi iwa ibajẹ naa ṣiṣẹ ṣe lati jawọ nibẹ nitori ko si aaye fun wọn mọ. Lasiko ayajọ gbigbe ogun ti oogun oloro lilo lagbaaye, eyi to waye lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, lọga agba naa ṣekilọ yii, bẹẹ lo ni ọwọ awọn ti tẹ awọn kan. Shedow sọ ọ di mimọ pe laarin ọdun kan si asiko yii, awọn afurasi mọkandinlaaadọfa lọwọ ti tẹ kaakiri ipinlẹ Ekiti, bẹẹ lajọ NDLEA ri oogun oloro to le lẹgbẹrun kan kilogiraamu gba lọwọ wọn. O ni ọkunrin mọkandinlaaadọrun-un ati obinrin ogun lọwọ tẹ fun iwa to jọ mọ gbigbe ati lilo oogun oloro kaakiri awọn ibuba ti wọn ti n huwa laabi ọhun. Bakan naa lo ni oko ti wọn n gbin igbo si mẹwaa lawọn dana sun, eyi to din diẹ ni ọgọta eeka, yatọ si awọn ibi ikọkọ tawọn ọdaran n gbin igbo si. O waa sọ pe ki i ṣe pe awọn kan n ko awọn afurasi kiri, awọn tun ti gba iwa buruku naa lọwọ awọn to le ni ọgọrun-un nipasẹ idanilẹkọọ ati igbaniniyanju. O ṣekilọ fawọn to n fi oogun oloro jaye lati dẹkun iwa naa, paapaa lasiko ti arun Koronafairọọsi n da gbogbo agbaye laamu yii.


Olusin tilu Isanlu-Isin rọ oloye kan loye, niyẹn ba ni awada lasan ni

Stephen Ajagbe, Ilorin Nitori iwa ijọra ẹni loju, jagidijagan ati dida ilu ru, Olusin tilu Isanlu-Isin, nipinlẹ Kwara, Ọba Solomon Olugbenga Oloyede, ti fontẹ lu rirọ Oloye giga, Ọlọgba ti Isanlu-Isin, Ọlaniyi Alade loye. Alade jẹ oloye to wa nipo kẹta si ọba ilu naa. Ọpọlọpọ araalu, paapaa awọn ọdọ, ni wọn fẹhonu han ta ko iwa ti ọkunrin naa n hu laarin ilu. Ki kabiyesi atawọn oloye ilu too fontẹ lu irọloye rẹ, awọn ibatan rẹ nile Ọlọgba to ti wa ti fi ẹjọ rẹ sun ilu, ti wọn si ni gbogbo igbesẹ to n gbe ko dun mọ awọn ninu. Ọba Oloyede ti waa ṣekilọ fun Alade lati yee pe ara rẹ ni oloye ilu, bi bẹẹ kọ, wọn yoo fi pampẹ ofin gbe e. “Ọpọlọpọ awọn ara Ile Ologba ni wọn ti gbe ọrọ rẹ wa si aafin. Wọn ni gbogbo ọna lo fi n ta ko idagbasoke ati ilọsiwaju ilu.


Ki kabiyesi atawọn oloye ilu too fontẹ lu irọloye rẹ, awọn ibatan rẹ nile Ọlọgba to ti wa ti fi ẹjọ rẹ sun ilu, ti wọn si ni gbogbo igbesẹ to n gbe ko dun mọ awọn ninu. Ọba Oloyede ti waa ṣekilọ fun Alade lati yee pe ara rẹ ni oloye ilu, bi bẹẹ kọ, wọn yoo fi pampẹ ofin gbe e. “Ọpọlọpọ awọn ara Ile Ologba ni wọn ti gbe ọrọ rẹ wa si aafin. Wọn ni gbogbo ọna lo fi n ta ko idagbasoke ati ilọsiwaju ilu. Wọn tun fẹsun kan an pe lati bii ogun ọdun to ti wa nipo, ko fa eeyan kankan kalẹ ri lati jẹ oye niluu. Dipo bẹẹ, wọn lo maa n lo ipo rẹ gẹgẹ bii oloye giga lati maa fi halẹ mọ awọn eeyan, tẹ wọn loju mọlẹ, o si tun n fi ipo rẹ gba ilẹ lọwọ wọn. Ṣugbọn, Oloye Alade ni awada lasan ni wọn n ṣe.


Wọn tun fẹsun kan an pe lati bii ogun ọdun to ti wa nipo, ko fa eeyan kankan kalẹ ri lati jẹ oye niluu. Dipo bẹẹ, wọn lo maa n lo ipo rẹ gẹgẹ bii oloye giga lati maa fi halẹ mọ awọn eeyan, tẹ wọn loju mọlẹ, o si tun n fi ipo rẹ gba ilẹ lọwọ wọn. Ṣugbọn, Oloye Alade ni awada lasan ni wọn n ṣe. O ni oun ṣi ni Ọlọgba tilu Isanlu-Isin.


O ni oun ṣi ni Ọlọgba tilu Isanlu-Isin.


Ta lo n purọ: Owo dija silẹ laarin Gomina Makinde ati ileewosan UCH

Ọlawale Ajao, Ibadan Gbogbo aye lo n fi ijọba ipinlẹ Ọyọ atawọn alaṣẹ UCH, iyẹn ileewosan ijọba apapọ to wa niluu Ibadan ṣe yẹyẹ nigba ti owo nla kan dija silẹ laarin wọn. Lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020 yii, ni Kọmiṣanna feto iṣuna nipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Akinọla Ojo, sọ fawọn oniroyin pe owo to le ni biliọnu meji Naira (N2.77b) nijọba oun ti na lori igbogun ti itankalẹ arun Korona ati itọju awọn to lugbadi arun naa bayii. Kọmiṣanna Gomina Makinde yii sọ pe ninu owo yii, miliọnu mejidinlọgọfa Naira (N118m) nijọba awọn pin kan ileewosan UCH lati fi gbọ bukaata ti wọn n gbọ lori ayẹwo ati itọju awọn eeyan lori ajakalẹ arun ọhun. Ṣugbọn awọn alakooso UCH ko ti i jẹ ki iroyin yii tutu ti wọn fi pariwo sita, wọn ni ijọba ko fawọn lowo kankan, ati pe gbogbo akitiyan awọn lori ayẹwo ati itọju awọn alarun Korona, awọn kan n ṣe e gẹgẹ bii ojuṣe awọn si igbe aye alaafia awọn araalu ni, ki i ṣe pe ẹnikẹni n fun awọn lowo iṣẹ naa lọtọ. Ninu atẹjade ti Alukoro ileewosan ijọba apapọ yii, Ọgbẹni Toye Akinrinọla, fi sita, lo ti ni “A gbọ ọ ninu iroyin pe ijọba ipinlẹ Ọyọ fun ileewosan UCH ni miliọnu mejidinlọgọfa Naira gẹgẹ bi Ọgbẹni Akinọla Ojo ti i ṣe kọmiṣanna feto iṣuna ṣe sọ. “Ọrọ naa ru wa loju diẹ, iyẹn la ṣe kan si awọn to yẹ ka kan si ninu awọn to n ṣejọba ipinlẹ Ọyọ lati beere alaye lori ẹ.


Ṣugbọn awọn alakooso UCH ko ti i jẹ ki iroyin yii tutu ti wọn fi pariwo sita, wọn ni ijọba ko fawọn lowo kankan, ati pe gbogbo akitiyan awọn lori ayẹwo ati itọju awọn alarun Korona, awọn kan n ṣe e gẹgẹ bii ojuṣe awọn si igbe aye alaafia awọn araalu ni, ki i ṣe pe ẹnikẹni n fun awọn lowo iṣẹ naa lọtọ. Ninu atẹjade ti Alukoro ileewosan ijọba apapọ yii, Ọgbẹni Toye Akinrinọla, fi sita, lo ti ni “A gbọ ọ ninu iroyin pe ijọba ipinlẹ Ọyọ fun ileewosan UCH ni miliọnu mejidinlọgọfa Naira gẹgẹ bi Ọgbẹni Akinọla Ojo ti i ṣe kọmiṣanna feto iṣuna ṣe sọ. “Ọrọ naa ru wa loju diẹ, iyẹn la ṣe kan si awọn to yẹ ka kan si ninu awọn to n ṣejọba ipinlẹ Ọyọ lati beere alaye lori ẹ. Ṣugbọn wọn n sọ ọ bii ẹni pe ẹka imọ iṣegun oyinbo (College of Medicine) ti Yunifasiti Ibadan ni wọn fun lowo naa, ohun to si fẹẹ da aigbọra-ẹni-ye silẹ niyẹn nitori ẹka imọ iṣegun oyinbo ti Yunifasiti Ibadan yatọ sileewosan UCH. “Gbogbo iranlọwọ ta a (UCH) ri gba latọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ ko ju ọtalerugba-odin-mẹwaa (250) ohun eelo idaabobo lori ajakalẹ arun Korona ti wọn fun wa laipẹ yii lọ. Ṣugbọn pe ijọba ipinlẹ Ọyọ fun wa lowo iranwọ kan lori ọrọ Korona, irọ, ko si ohun to jọ ọ.


Ṣugbọn wọn n sọ ọ bii ẹni pe ẹka imọ iṣegun oyinbo (College of Medicine) ti Yunifasiti Ibadan ni wọn fun lowo naa, ohun to si fẹẹ da aigbọra-ẹni-ye silẹ niyẹn nitori ẹka imọ iṣegun oyinbo ti Yunifasiti Ibadan yatọ sileewosan UCH. “Gbogbo iranlọwọ ta a (UCH) ri gba latọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ ko ju ọtalerugba-odin-mẹwaa (250) ohun eelo idaabobo lori ajakalẹ arun Korona ti wọn fun wa laipẹ yii lọ. Ṣugbọn pe ijọba ipinlẹ Ọyọ fun wa lowo iranwọ kan lori ọrọ Korona, irọ, ko si ohun to jọ ọ. “Oludari agba ileewosan UCH, (CMD, Ọjọgbọn Jesse Ọtẹgbayọ) jẹ ọkan ninu awọn adari igbimọ to n gbogun ti ajakalẹ arun Korona, nipa bẹẹ, ko si bi ijọba ṣe maa fun UCH niru owo bẹẹ ti wọn ko ni i mọ nipa ẹ.” Bi iroyin ọrọ yii ṣe jade sita fun gbogbo aye gbọ lawọn eeyan ti bẹrẹ si i bu ẹnu atẹ lu ijọba Gomina Makinde, wọn ni ki lo de ti wọn n pa iru irọ nla bẹẹ, irọ ti ko le bo wọn lẹyin ẹsẹ. Wọn si n reti ọrọ ti aṣoju ijọba tabi Gomina Makinde funra rẹ yoo sọ lati ko ọrọ wọn nipa ileewosan UCH jẹ. Ṣugbọn niṣe nijọba tun sọrọ pẹlu igboya pe loootọ lawọn na owo nla naa fun awọn oṣiṣẹ ẹka kan nileewosan UCH lati gbọ bukaata wọn lẹnu iṣẹ.


“Oludari agba ileewosan UCH, (CMD, Ọjọgbọn Jesse Ọtẹgbayọ) jẹ ọkan ninu awọn adari igbimọ to n gbogun ti ajakalẹ arun Korona, nipa bẹẹ, ko si bi ijọba ṣe maa fun UCH niru owo bẹẹ ti wọn ko ni i mọ nipa ẹ.” Bi iroyin ọrọ yii ṣe jade sita fun gbogbo aye gbọ lawọn eeyan ti bẹrẹ si i bu ẹnu atẹ lu ijọba Gomina Makinde, wọn ni ki lo de ti wọn n pa iru irọ nla bẹẹ, irọ ti ko le bo wọn lẹyin ẹsẹ. Wọn si n reti ọrọ ti aṣoju ijọba tabi Gomina Makinde funra rẹ yoo sọ lati ko ọrọ wọn nipa ileewosan UCH jẹ. Ṣugbọn niṣe nijọba tun sọrọ pẹlu igboya pe loootọ lawọn na owo nla naa fun awọn oṣiṣẹ ẹka kan nileewosan UCH lati gbọ bukaata wọn lẹnu iṣẹ. Akọweeroyin Gomina Makinde, Ọgbẹni Taiwo Adisa sọ ninu atẹjade to tun fi sita l’Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja pe ijọba ti ṣetan lati gbe ẹri jade sita fun gbogbo aye ri lati mọ pe loootọ lawọn fi miliọnu mejidinlọgọfa Naira ran ileewosan ijọba apapọ naa lọwọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ẹka to n ri si itọju awọn arun to ni i ṣe pẹlu kokoro aifojuri nileeewosan UCH la nawo yẹn fun lati maa fi tọju awọn to lugbadi arun Korona nipinlẹ yii. “Oludari agba ileewosan UCH, Ọjọgbọn Jesse Ọtẹgbayọ, funra rẹ lo fi akọsilẹ awọn ohun eelo ti ẹka yii nilo ṣọwọ si ijọba nigba kan, ohun eelo fun eto ilera to jẹ miliọnu mẹẹẹdọgbọn Naira nijọba wa si ra lẹẹkan naa nigba naa.


Akọweeroyin Gomina Makinde, Ọgbẹni Taiwo Adisa sọ ninu atẹjade to tun fi sita l’Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja pe ijọba ti ṣetan lati gbe ẹri jade sita fun gbogbo aye ri lati mọ pe loootọ lawọn fi miliọnu mejidinlọgọfa Naira ran ileewosan ijọba apapọ naa lọwọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ẹka to n ri si itọju awọn arun to ni i ṣe pẹlu kokoro aifojuri nileeewosan UCH la nawo yẹn fun lati maa fi tọju awọn to lugbadi arun Korona nipinlẹ yii. “Oludari agba ileewosan UCH, Ọjọgbọn Jesse Ọtẹgbayọ, funra rẹ lo fi akọsilẹ awọn ohun eelo ti ẹka yii nilo ṣọwọ si ijọba nigba kan, ohun eelo fun eto ilera to jẹ miliọnu mẹẹẹdọgbọn Naira nijọba wa si ra lẹẹkan naa nigba naa. “Diẹ ninu awọn ohun eelo ta a tun ra fun awọn olutọju alarun Korona nigba naa lọhun-un ni bata amunidórúnkún, awò ojú, aṣọ gbagẹrẹ to maa n bo awọn olutọju alarun Korona ni gbogbo ara. Iru awọn inawo bayii atawọn inawo min-in bẹẹ si ti na ijọba wa to miliọnu lọna ọgbọn (N30m) Naira. “Lara awọn nnkan ta a na owo yooku le lori ni ipese awọn ohun eelo fun ayẹwo ẹjẹ lati mọ awọn to ti ni kokoro arun Korona lara.


“Diẹ ninu awọn ohun eelo ta a tun ra fun awọn olutọju alarun Korona nigba naa lọhun-un ni bata amunidórúnkún, awò ojú, aṣọ gbagẹrẹ to maa n bo awọn olutọju alarun Korona ni gbogbo ara. Iru awọn inawo bayii atawọn inawo min-in bẹẹ si ti na ijọba wa to miliọnu lọna ọgbọn (N30m) Naira. “Lara awọn nnkan ta a na owo yooku le lori ni ipese awọn ohun eelo fun ayẹwo ẹjẹ lati mọ awọn to ti ni kokoro arun Korona lara. Bẹẹ nijọba wa n fun awọn oṣiṣẹ ẹka itọju arun kokoro aifojuri to jẹ ẹka kan nileewosan UCH lowo ajẹmọnu lori iṣẹ ti wọn n ṣe lasiko ajakalẹ arun yii.” Ṣugbọn awọn alaṣẹ ileewosan yii ti sẹ kanlẹ, wọn lawọn ko jẹ iru anfaani owo nla bẹẹ lọdọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, ibi ti wọn ba nawo si gan-an ni ki wọn sọ. Nigba to n ba akọroyin wa sọrọ, agbẹnusọ ileewosan UCH, Ọgbẹni Toye Akinrinọla tun sọ ọ pẹlu igboya pe “bẹẹ ni, UCH ko gbowo kankan lọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ. A ti sọ bẹẹ tẹlẹ ninu atẹjade kan ta a fi sita.


Bẹẹ nijọba wa n fun awọn oṣiṣẹ ẹka itọju arun kokoro aifojuri to jẹ ẹka kan nileewosan UCH lowo ajẹmọnu lori iṣẹ ti wọn n ṣe lasiko ajakalẹ arun yii.” Ṣugbọn awọn alaṣẹ ileewosan yii ti sẹ kanlẹ, wọn lawọn ko jẹ iru anfaani owo nla bẹẹ lọdọ ijọba ipinlẹ Ọyọ, ibi ti wọn ba nawo si gan-an ni ki wọn sọ. Nigba to n ba akọroyin wa sọrọ, agbẹnusọ ileewosan UCH, Ọgbẹni Toye Akinrinọla tun sọ ọ pẹlu igboya pe “bẹẹ ni, UCH ko gbowo kankan lọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ. A ti sọ bẹẹ tẹlẹ ninu atẹjade kan ta a fi sita. Ohun ta a si sọ naa ko yipada.” Ni bayii ti agbọn n sẹ, ti oyin paapaa si n sẹ, to si jẹ oju oloko lo wu gbandu mọ ọn lagbari yii, ẹni to n purọ ninu ijọba ipinlẹ Ọyọ atawọn alaṣẹ ileewosan UCH, Ibadan lẹnikan ko ti i mọ bayii.


Ohun ta a si sọ naa ko yipada.” Ni bayii ti agbọn n sẹ, ti oyin paapaa si n sẹ, to si jẹ oju oloko lo wu gbandu mọ ọn lagbari yii, ẹni to n purọ ninu ijọba ipinlẹ Ọyọ atawọn alaṣẹ ileewosan UCH, Ibadan lẹnikan ko ti i mọ bayii.


Kayeefi nla leleyii o!  Baba fun ọmọ bibi inu ẹ ẹ loyun n’Ikorodu

Faith Adebọla, Eko Baba ẹni ọdun mọkanlelọgọta kan, Eke Kanu ko ribi to maa ti ‘kinni’ ẹ bọ mọ, ọmọ bibi inu ẹ lo ba lo pọ titi tọmọ ọhun fi loyun mọ ọn lọwọ. Awọn ọlọpaa teṣan ilu Ikorodu ni wọn sọ pe ọkan lara awọn lanlọọdu agbegbe naa mu ẹsun Eke wa sọdọ awọn nirọlẹ ọjọ kejila, oṣu yii, pe ọkunrin naa n ba ọmọ to bi ninu ẹ to jẹ ẹ ẹni ọdun mọkandinlogun laṣepọ. Eyi lo mu kawọn ọlọpaa ṣaa gbera lọ sile afurasi naa to wa lọna Ebute, laduugbo Igbogbo, n’Ikorodu, ṣugbọn wọn ko ba baba naa. Wọn ba ọmọ ẹ ta a forukọ bo laṣiiri naa, wọn si beere ọrọ lọwọ rẹ. Ọmọ ọhun jẹwọ fun wọn pe loootọ ni baba n ba oun lo pọ, ko si ṣẹṣẹ maa ṣe bẹẹ paapaa. O ni kekere loun wa to ti n ṣe ‘kinni’ foun, oun lo si gba ibale oun.