A kò lé sàn owó iṣẹ́ tí àwọn olùkọ́ Fásitì kò ṣe fún wọn- Ìjọba Àpapọ̀

Ijọba apapọ orilẹede Naijiria ti salaye ohun to sẹlẹ ti ijọba fi san idaji owo oṣu fun awọn olukọ fasiti lẹyin ti wọn kede pe awọn ti fi opin si iyanṣelodi ọlọjọ gbọrọ ti wọn gun le lati ninu oṣu keji ọdun. Ajọ ASUU gun le iyanlodi lọjọ kẹrinla, oṣu keji, ọdun 2022 sugbọn gbogbo atotonu ati asẹ lati ileẹjọ, awọn olukọ fasiti gba lati fi opin iyansẹlodi oloṣu mẹjọ ọhun lọjọ kẹrinla oṣu kẹwaa. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ijọba to n risi ọrọ osisẹ, Olajide Oshundun, fi sita fun awọn akọroyin ni iroyin ofege lo kaakiri ori ayelujara pe ijọba ko dọgba ni sisan owo fun awọn osisẹ “A san owo fun pẹlu awọn iwadii ti a ṣe lori ọjọ ti wọn fi sisẹ, bẹrẹ lati ọjọ ti wọn kede opin si iyanṣelodi naa. “A gbe igbeṣe yii nitori pe a ko le san owo isẹ ti wọn ko ṣe fun wọn. Ọwọ onikaluku lo di bayii. Gẹgẹ bii Oshundun ṣe sọ, Minisita fun ọrọ osisẹ, Chris Ngige ko fi gba kankan sọ fun ẹnikẹni ko san owo idaji fun awọn olukọ fasiti.


“A gbe igbeṣe yii nitori pe a ko le san owo isẹ ti wọn ko ṣe fun wọn. Ọwọ onikaluku lo di bayii. Gẹgẹ bii Oshundun ṣe sọ, Minisita fun ọrọ osisẹ, Chris Ngige ko fi gba kankan sọ fun ẹnikẹni ko san owo idaji fun awọn olukọ fasiti. Bakan an ni leeṣẹ ọhun bu ẹnu atẹlu alaga ẹgbẹ olukọ fasiti Asuu ni Usman Danfodiyo, Muhammad Al-Mustapyha, ẹni to ni minisita lọ sọ fun awọn ẹka to san owo osisẹ pe ko san idaji owo fun awọn osisẹ. Oshundun fikun pe, “Lẹyin asẹ ileẹjọ kotẹmilọrun, eyi to palasẹ fun awọn olukọ pe ki wọn pada si ẹnu isẹ, awọn adari ẹgbẹ fiwe ransẹ si Minisita pe wọn ti pada si ẹnu isẹ . “Minisita fun ọrọ osisẹ naa si kọ we pe oun ti gba iwe ti wọn fi ransẹ, ti a si ti ti fidi rẹ mulẹ pe Awọn akẹkọọ fasiti ni Naijria ti fi aidunu wọn lede lẹyin ti jọba apapọ san idaji owo oṣu fun wọn fun oṣu Kẹwaa, ọdun 2022.


Bakan an ni leeṣẹ ọhun bu ẹnu atẹlu alaga ẹgbẹ olukọ fasiti Asuu ni Usman Danfodiyo, Muhammad Al-Mustapyha, ẹni to ni minisita lọ sọ fun awọn ẹka to san owo osisẹ pe ko san idaji owo fun awọn osisẹ. Oshundun fikun pe, “Lẹyin asẹ ileẹjọ kotẹmilọrun, eyi to palasẹ fun awọn olukọ pe ki wọn pada si ẹnu isẹ, awọn adari ẹgbẹ fiwe ransẹ si Minisita pe wọn ti pada si ẹnu isẹ . “Minisita fun ọrọ osisẹ naa si kọ we pe oun ti gba iwe ti wọn fi ransẹ, ti a si ti ti fidi rẹ mulẹ pe Awọn akẹkọọ fasiti ni Naijria ti fi aidunu wọn lede lẹyin ti jọba apapọ san idaji owo oṣu fun wọn fun oṣu Kẹwaa, ọdun 2022. Ọjọbọ ni iroyin gbode pe idaji owo oṣu ni ijọba san fun awọn olukọ naa lẹyin ti wọn fopin si iyanṣelodi wọn oloṣu mẹjọ ninu oṣu Kẹwaa. Ijọba ko tii sọ nnkankan lori eredi ti wọn ṣe san owo fun awọn olukọ naa ni kete ti wọn fopin si iyanṣelodin wọn. Ọkan lara awọn olukọ ọhun ni ijọba ti sọ awọn di ẹni to n gba owo iṣẹ oojọ.


Ọjọbọ ni iroyin gbode pe idaji owo oṣu ni ijọba san fun awọn olukọ naa lẹyin ti wọn fopin si iyanṣelodi wọn oloṣu mẹjọ ninu oṣu Kẹwaa. Ijọba ko tii sọ nnkankan lori eredi ti wọn ṣe san owo fun awọn olukọ naa ni kete ti wọn fopin si iyanṣelodin wọn. Ọkan lara awọn olukọ ọhun ni ijọba ti sọ awọn di ẹni to n gba owo iṣẹ oojọ. Ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022, ni wọn fopin si iyanṣelodi naa, nigba ti wọn pada sile ẹkọ lọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kẹwaa kan naa. Ọkan lara awọn adari ẹgbẹ ASUU, Austen Sado sọ fun BBC pe ohun ti ijọba ṣe naa ba awọn ninu jẹ gidi. O ni lara awọn ohun ti awọn yanṣelodi si ni bi ijọba ko ṣe san owo gidi fun awọn, bẹẹ awọn oloṣelu n gba owo gọbọi.


Ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022, ni wọn fopin si iyanṣelodi naa, nigba ti wọn pada sile ẹkọ lọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kẹwaa kan naa. Ọkan lara awọn adari ẹgbẹ ASUU, Austen Sado sọ fun BBC pe ohun ti ijọba ṣe naa ba awọn ninu jẹ gidi. O ni lara awọn ohun ti awọn yanṣelodi si ni bi ijọba ko ṣe san owo gidi fun awọn, bẹẹ awọn oloṣelu n gba owo gọbọi. Sado sọ pe ko mu ọgbọn dani pe owo ti awọn n gba kere, ijọba tun n fun awọn ni idaji owo oṣu. O ni “A ri igbesẹ naa gẹgẹ bii igba ti jọba ba n gbogun ti eto ẹkọ ni.” Ọmọwe naa fi kun un pe ijọba n gbiyanju layi tu ẹgbẹ ASUU ka. Aarẹ ASUU, Ọjọgbọn Emmanuel Osodeke sọ pe aṣẹ ile ẹjọ lo jẹ ki awọn fopin si iyanṣelodi awọn.


Sado sọ pe ko mu ọgbọn dani pe owo ti awọn n gba kere, ijọba tun n fun awọn ni idaji owo oṣu. O ni “A ri igbesẹ naa gẹgẹ bii igba ti jọba ba n gbogun ti eto ẹkọ ni.” Ọmọwe naa fi kun un pe ijọba n gbiyanju layi tu ẹgbẹ ASUU ka. Aarẹ ASUU, Ọjọgbọn Emmanuel Osodeke sọ pe aṣẹ ile ẹjọ lo jẹ ki awọn fopin si iyanṣelodi awọn. O ni awọn tun ro ti apọnle ti wọn ni fun Aarẹ Muhammadu Buhari, ati adari ile igbimọ aṣojuṣofin, Femi Gbajabiamila. Gẹgẹ bii ohun to sọ ninu atẹjade kan, inu ASUU ko dun si ọwọ ti ijọba fi mu ọrọ naa rara.


O ni awọn tun ro ti apọnle ti wọn ni fun Aarẹ Muhammadu Buhari, ati adari ile igbimọ aṣojuṣofin, Femi Gbajabiamila. Gẹgẹ bii ohun to sọ ninu atẹjade kan, inu ASUU ko dun si ọwọ ti ijọba fi mu ọrọ naa rara.


Èèyàn mẹ́tàlá jóná kọjá mímọ̀ nínú ìjàmbá ọkọ̀ ní Enugu

Ko din ni eeyan mẹwaa to ti jona guguru bayii leyin ijamba ọkọ kan to waye nipinlẹ Enugu. Alẹ ọjọ Aiku ni ijamba naa waye loju ọna marosẹ Enugu si Port-Harcourt, nitosi ileewosan fasiti ijọba apapọ to wa ni Ituku-Ozalla. Iroyin ni ọkọ akero kan to n rinrinajo lati ipinlẹ Imo si Adamawa lo fori sọ ọkọ ajagbe kan, to si gbina lẹyin naa. Nigba to n fidi iroyin naa mulẹ, adari ajọ to n risi irinna ọkọ loju popo nipinlẹ Enugu, FRSC, Ọgbẹni Joseph Toby sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyii to gba omije loju eeyan. O fi kun pe awọn ko tii le sọ ni pato iye eeyan to ba ijamba naa lọ lasiko ti a ko iroyin yii jọ. O ni “Awọn oṣiṣe mii ṣi wa nibi ti ijamba naa ti ṣẹlẹ, ọkọ akero kan lo fori sọ ọkọ mii ki ina to sọ lara rẹ.” “Nitori naa awọn eeyan mi ti wa nibẹ, bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, a ko le sọ ni pato iye eeyan to ku nibẹ, mi o si fẹ fun yin ni iroyin ẹlẹjẹ.” Toby ṣalaye saiwaju si pe gbogbo oru lawọn oṣiṣẹ panpana fi wa nibẹ lati pa ina to ṣẹyọ nibẹ.


Nigba to n fidi iroyin naa mulẹ, adari ajọ to n risi irinna ọkọ loju popo nipinlẹ Enugu, FRSC, Ọgbẹni Joseph Toby sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyii to gba omije loju eeyan. O fi kun pe awọn ko tii le sọ ni pato iye eeyan to ba ijamba naa lọ lasiko ti a ko iroyin yii jọ. O ni “Awọn oṣiṣe mii ṣi wa nibi ti ijamba naa ti ṣẹlẹ, ọkọ akero kan lo fori sọ ọkọ mii ki ina to sọ lara rẹ.” “Nitori naa awọn eeyan mi ti wa nibẹ, bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, a ko le sọ ni pato iye eeyan to ku nibẹ, mi o si fẹ fun yin ni iroyin ẹlẹjẹ.” Toby ṣalaye saiwaju si pe gbogbo oru lawọn oṣiṣẹ panpana fi wa nibẹ lati pa ina to ṣẹyọ nibẹ. Adari FRSC naa sọ siwaju si pe o ṣoro lati ṣabẹwo si agbegbe naa laarọ ọjọ Aje nitori ofin igbele awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to wa lode. Lẹyij naa lo ni awọn yoo kede iye eeyan to ba iṣẹlẹ ọhun loju opo ileeṣẹ awọn lori ayelujara.


Adari FRSC naa sọ siwaju si pe o ṣoro lati ṣabẹwo si agbegbe naa laarọ ọjọ Aje nitori ofin igbele awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to wa lode. Lẹyij naa lo ni awọn yoo kede iye eeyan to ba iṣẹlẹ ọhun loju opo ileeṣẹ awọn lori ayelujara.


Ìgbà méjì ni mo gún Ataga lọ́bẹ àmọ́ mo ti kúrò nílé ìtura kó tó kú – Chidinma

Ọjọ Isẹgun tun ni igbẹjọ tẹsiwaju lati se awari ẹni to pa ọga agba ileesẹ Super TV, Usifo Ataga. Chidinma Ojukwu, ti wọn fẹsun kan pe o ṣekupa ọkunrinnaa ti wa salaye pe oju oun kọ ni ọkunrin naa se ku. Ninu fidio kan ti wọn fi lede nile ẹjọ gẹgẹ bi ẹri maa jẹ mi n ṣo, Chidinma ni oloogbe naa ṣi wa laaye lasiko ti oun kuro ninu ile ti awọn wọ si ni Lekki. Chidinma ati Adedapo Quadri lo n kawọ pọnyin rojọ niwaju adajọ lori ẹsun ipaniyan, iditẹpani ati ole jija. Nigba ti Chioma Egbuchu n koju ẹsun jiji ẹrọ ilewọ oloogbe naa. Ninu fidio naa ni ọlọpaa kan, DSP Olusegun Bamidele ti  fi ọrọ wa Chidinma lẹnuwo.


Chidinma ati Adedapo Quadri lo n kawọ pọnyin rojọ niwaju adajọ lori ẹsun ipaniyan, iditẹpani ati ole jija. Nigba ti Chioma Egbuchu n koju ẹsun jiji ẹrọ ilewọ oloogbe naa. Ninu fidio naa ni ọlọpaa kan, DSP Olusegun Bamidele ti  fi ọrọ wa Chidinma lẹnuwo. Ninu fidio naa ni afurasi ọhun ti sọ pe oun salọ nigba ti ẹjẹ n da ṣuuru lara oloogbe naa lasiko ti oun pada sinu ile ti wọn gba. Ọlọpaa wa bere lọwọ rẹ eredi ti ko ṣe ke sita ki wọn le doola ologbe ọhun, o ni ẹru lo ba oun ti oun fi salọ. Wọn tun beere lọwọ nipa ẹrọ ilewọ iPhone Ataga, o ni oun ko mọ bi ẹrọ ilewọ naa ṣe rin.


Ninu fidio naa ni afurasi ọhun ti sọ pe oun salọ nigba ti ẹjẹ n da ṣuuru lara oloogbe naa lasiko ti oun pada sinu ile ti wọn gba. Ọlọpaa wa bere lọwọ rẹ eredi ti ko ṣe ke sita ki wọn le doola ologbe ọhun, o ni ẹru lo ba oun ti oun fi salọ. Wọn tun beere lọwọ nipa ẹrọ ilewọ iPhone Ataga, o ni oun ko mọ bi ẹrọ ilewọ naa ṣe rin. Lẹyin naa lo sọ pe oun ko le ṣekupa ẹnikẹni, ati pe oloogbe naa ṣi wa laye lasiko ti oun fi ile itura ti wọn ti ba oku rẹ silẹ. Bamidele sọ fun ile ẹjọ naa lẹyin ifọrọwanilẹwo akọkọ pẹlu Chidinma pe, awọn mu afurasi naa lọ sinu yara miran lati sọrọ. O ni afurasi ọhun sọ pe oun ati oloogbe naa mu siga ati ọti, lẹyin naa ni wọn ni ibalopọ.


Lẹyin naa lo sọ pe oun ko le ṣekupa ẹnikẹni, ati pe oloogbe naa ṣi wa laye lasiko ti oun fi ile itura ti wọn ti ba oku rẹ silẹ. Bamidele sọ fun ile ẹjọ naa lẹyin ifọrọwanilẹwo akọkọ pẹlu Chidinma pe, awọn mu afurasi naa lọ sinu yara miran lati sọrọ. O ni afurasi ọhun sọ pe oun ati oloogbe naa mu siga ati ọti, lẹyin naa ni wọn ni ibalopọ. DSP Bamildele ni Chinma sọ pe oloogbe naa gbiyanju lati ba oun ni ibalopọ siwaju si amọ oun kọ, ti oun si ti danu eyii to mu ko gba ori mọlẹ. Ọlọpaa naa ni “O ṣo pe oloogbe ọhun tun pada wa, wọn bẹrẹ ijakadi nitori ibalopo naa, amọ oun gun ni ọbẹ ni ọrun.” Bamidele ni, Chidinma sọ pe Ataga ṣi lagbara lati bori oun, lo jẹ ki oun fi okun de ọwọ rẹ, ti oun si gun lọbẹ nigba keji. Ọlọpaa naa fi kun pe Chidinma kọ ọrọ rẹ silẹ pe lootọ ni oun pa Ataga.


DSP Bamildele ni Chinma sọ pe oloogbe naa gbiyanju lati ba oun ni ibalopọ siwaju si amọ oun kọ, ti oun si ti danu eyii to mu ko gba ori mọlẹ. Ọlọpaa naa ni “O ṣo pe oloogbe ọhun tun pada wa, wọn bẹrẹ ijakadi nitori ibalopo naa, amọ oun gun ni ọbẹ ni ọrun.” Bamidele ni, Chidinma sọ pe Ataga ṣi lagbara lati bori oun, lo jẹ ki oun fi okun de ọwọ rẹ, ti oun si gun lọbẹ nigba keji. Ọlọpaa naa fi kun pe Chidinma kọ ọrọ rẹ silẹ pe lootọ ni oun pa Ataga. Ọdun to kọja ni igbẹjọ naa bẹrẹ lẹyin ti wọn ṣawari oku oloogbe naa ninu ile itura ti oun ati Chidinma ti pade. Ki wọn to ri oku rẹ ni wọn ti kọkọ n wa lẹyin ti awọn ẹbi ati alabaṣiṣẹ rẹ n pe aago ilewọ rẹ amọ ti ko gbe. Alabaṣiṣẹ rẹ kan, Raman Obiorah sọ fun ile ẹjọ pe ṣe ni wọn pa ọkunrin naa bii igba ti eeyan ba pa adiyẹ lasan.


Ọdun to kọja ni igbẹjọ naa bẹrẹ lẹyin ti wọn ṣawari oku oloogbe naa ninu ile itura ti oun ati Chidinma ti pade. Ki wọn to ri oku rẹ ni wọn ti kọkọ n wa lẹyin ti awọn ẹbi ati alabaṣiṣẹ rẹ n pe aago ilewọ rẹ amọ ti ko gbe. Alabaṣiṣẹ rẹ kan, Raman Obiorah sọ fun ile ẹjọ pe ṣe ni wọn pa ọkunrin naa bii igba ti eeyan ba pa adiyẹ lasan. Ẹlẹri mẹsan an lo ti yọju sile ẹjọ lori ọrọ naa bayii. Ẹwẹ, adajọ Yetunde Adesanya ti sun ẹjọ naa si ogunjọ, ọjọ karundinlọgbọn ati ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu Kẹsan an yii fun itẹsiwaju rẹ. Inu oṣu Kẹfa, ọdun 2021 ni Ataga jade laye.


Ẹlẹri mẹsan an lo ti yọju sile ẹjọ lori ọrọ naa bayii. Ẹwẹ, adajọ Yetunde Adesanya ti sun ẹjọ naa si ogunjọ, ọjọ karundinlọgbọn ati ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu Kẹsan an yii fun itẹsiwaju rẹ. Inu oṣu Kẹfa, ọdun 2021 ni Ataga jade laye.


Àlàyé rèé lórí bí 20,000 ṣe dá wàhálà sílẹ̀ láàrín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àti aláṣẹ MAPOLY

Awọn adari ile ẹkọ gbogboniṣe ilu Abeokuta, MAPOLY, ati adari awọn akẹkọọ, SUG ile ẹkọ naa ti ba BBC Yoruba sọrọ nipa ifẹhonuhan to waye nibẹ ninu ọsẹ yii. Agbẹnusọ ile ẹkọ MAPOLY, Yemi Ajibola sọ pe owo kekere kan ti awọn fi kun owo ile ẹkọ naa lo fa awuyewye ọhun. O ṣalaye pe eredi afikun naa ko ṣẹyin awọn atunto kan ti wọn ṣe si ile ẹkọ naa. Ajibola ni “Ile iwe fi owo kekere kan kun owo awọn ọmọ ti a ṣẹṣẹ fẹ gba wọle, nitori ikanni ti wọn ti n ṣe akọsilẹ orukọ wọn ti kuro ni eyii ti a n fi ọwọ kọ si ori afẹfẹ.” Gẹgẹ bii ohun to sọ, igbesẹ naa ko dun mọ awọn akẹ́kọọ ninu lo mu ki wọn bẹrẹ ifẹhonuhan bo tilẹ jẹ pe awọn akẹkọọ to ṣẹṣẹ fẹ wọle ni ọrọ naa kan. Ẹwẹ, nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, aarẹ ẹgbẹ awọn akẹkọọ, SUG, Sodiq Ajani sọ pe eto ọrọ aje Naijiria ti dori kodo, ko si yẹ ki MAPOLY fi kun owo ile ẹkọ ọhun lasiko yii. Ṣaaju ni awọn alaṣẹ ile ẹkọ naa ti kọkọ fi ẹgbẹrun lọna ogun naira kun owo wọn, ti awọn akẹkọọ ọhun si kọ jalẹ. Amọ lẹyin o rẹyin, gomina Dapo Abiodun da si ọrọ naa, eyi to mu ki awọn alaṣẹ ile ẹkọ ọhun wọgile afikun owo naa patapata.


Ajibola ni “Ile iwe fi owo kekere kan kun owo awọn ọmọ ti a ṣẹṣẹ fẹ gba wọle, nitori ikanni ti wọn ti n ṣe akọsilẹ orukọ wọn ti kuro ni eyii ti a n fi ọwọ kọ si ori afẹfẹ.” Gẹgẹ bii ohun to sọ, igbesẹ naa ko dun mọ awọn akẹ́kọọ ninu lo mu ki wọn bẹrẹ ifẹhonuhan bo tilẹ jẹ pe awọn akẹkọọ to ṣẹṣẹ fẹ wọle ni ọrọ naa kan. Ẹwẹ, nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, aarẹ ẹgbẹ awọn akẹkọọ, SUG, Sodiq Ajani sọ pe eto ọrọ aje Naijiria ti dori kodo, ko si yẹ ki MAPOLY fi kun owo ile ẹkọ ọhun lasiko yii. Ṣaaju ni awọn alaṣẹ ile ẹkọ naa ti kọkọ fi ẹgbẹrun lọna ogun naira kun owo wọn, ti awọn akẹkọọ ọhun si kọ jalẹ. Amọ lẹyin o rẹyin, gomina Dapo Abiodun da si ọrọ naa, eyi to mu ki awọn alaṣẹ ile ẹkọ ọhun wọgile afikun owo naa patapata. Wo fidio to wa loke yii fun ẹkunrẹrẹ ohun ti agbẹnusọ MAPOLY ati Aarẹ SUG ba BBC Yoruba sọ.


Wo fidio to wa loke yii fun ẹkunrẹrẹ ohun ti agbẹnusọ MAPOLY ati Aarẹ SUG ba BBC Yoruba sọ.


Ka nípa àwọn orílẹ̀-èdè ti UAE wọ́gilé físà àwọn ọmọ ìlú wọn sí ilẹ̀ rẹ̀

Orileede United Arab Emirates (UAE) ti gbẹsẹ le fifun awọn ọmọ orileede marun din lọgbọn kan ni iwe irina visa wọ ilẹ wọn. Ninu atẹjade kan ti wọn fi sita, awọn alaṣẹ ni''a ko ni faaye gba iwe irina Visa ọlọgbọn ọjọ fawọn ọmọ orileede yi bẹrẹ lati ọjọ Kejidinlogun oṣu Kẹwaa 2022'' Gẹgẹ bi alaye, wọn ni awọn iwe irina tawọn eeyan wọnyi n ṣeto ko lọ lori ẹrọ kọputa tabi ki kọmputa si wọgile wọn.. Amọ iroyin kan ti a koribi fẹsẹ rẹ mulẹ sọ pe iwọgile yi to kan awọn ọmọ Naijiria ko ṣẹyin bawọn eeyan kan lati Naijiria ṣe n lo kọja akoko to wa lori iwe irina wọn. Bẹẹ lawn mii n duro silẹ naa lọna ẹburu nitori ki wọn baa le wa iṣẹ lalae sọ igbelu wọn di ohun to wa ni ibamu pẹlu ofin. Yatọ si  Dominican Republic ti kii ṣe orileede Afrika ṣugbọn ti wọn wọgile Visa fun ọmọ ilu wọn, awọn  ogun jẹ orileede  lati ilẹ Afrika ti UAE ko faaye gba wọn lati gba Visa wọ ilẹ wọn. Ninu wọn la ti ri:  Ijọba ilẹ Dubai ti fofin de awọn ọmọ Naijiria lati ma le ṣabẹwo silẹ naa mọ. Ninu atẹjade ti Dubai fi lede, wọn ko sọ eredi pato ti wọn ṣe gbe igbesẹ naa, wọn kan sọ pe ko si aye fun awọn ọmọ Naijiria lati wa silẹ Dubai mọ ni.


Yatọ si  Dominican Republic ti kii ṣe orileede Afrika ṣugbọn ti wọn wọgile Visa fun ọmọ ilu wọn, awọn  ogun jẹ orileede  lati ilẹ Afrika ti UAE ko faaye gba wọn lati gba Visa wọ ilẹ wọn. Ninu wọn la ti ri:  Ijọba ilẹ Dubai ti fofin de awọn ọmọ Naijiria lati ma le ṣabẹwo silẹ naa mọ. Ninu atẹjade ti Dubai fi lede, wọn ko sọ eredi pato ti wọn ṣe gbe igbesẹ naa, wọn kan sọ pe ko si aye fun awọn ọmọ Naijiria lati wa silẹ Dubai mọ ni. Igbesẹ tuntun yii lo n waye lẹyin ọsẹ diẹ ti wọn kọkọ kede awọn ofin tuntun kan nipa iwe irinna ilẹ naa fun  awọn ọmọ Naijiria. Lasiko naa ni wọn sọ pe awọn ko ni fun ọmọ Naijiria ti ọjọ ori rẹ ba kere ju ogoju ọdun lọ ni fisa, paapaa awọn to n lọ lati gbafẹ. O ti le ni ọdun kan abọ ti Naijiria ati Dubai ti n fori gbari lori awọn ọrọ kan. Ninu oṣu Kẹjọ ọdun to kọja, ẹnikan loju opo Twitter rẹ ṣafihan bi wọn ṣe ti awọn ọmọ Naijiria kan mọ inu yara ni papakọ ofurufu Dubai.


Igbesẹ tuntun yii lo n waye lẹyin ọsẹ diẹ ti wọn kọkọ kede awọn ofin tuntun kan nipa iwe irinna ilẹ naa fun  awọn ọmọ Naijiria. Lasiko naa ni wọn sọ pe awọn ko ni fun ọmọ Naijiria ti ọjọ ori rẹ ba kere ju ogoju ọdun lọ ni fisa, paapaa awọn to n lọ lati gbafẹ. O ti le ni ọdun kan abọ ti Naijiria ati Dubai ti n fori gbari lori awọn ọrọ kan. Ninu oṣu Kẹjọ ọdun to kọja, ẹnikan loju opo Twitter rẹ ṣafihan bi wọn ṣe ti awọn ọmọ Naijiria kan mọ inu yara ni papakọ ofurufu Dubai. Ẹni naa ni wọn ko ṣe daadaa si awọn ọmọ Naijiria bo tilẹ jẹ pe iwe wọn pe perepere. Amọ ijọba Naijiria, lati ẹnu adari ajọ to n ri si ọrọ awọn ọmọ Naijiria nilẹ okeere, Abike Dabiri-Erewa sọ pe niṣe ni awọn ọmọ Naijiria naa ko tẹle ofin to rọ mọ fisa ọwọ wọn. O ni “Awọn eeyan naa gba fisa to yẹ ki wọn fi rinrinajo pẹlu awọn mọlẹbi wọn amọ lọ lai mu ẹbi wọn kankan dani.” Ọjọ Aiku to kọja yii ni Naijiria ko ẹẹdẹgbẹta eeyan pada wa sile lati Dubai.


Ẹni naa ni wọn ko ṣe daadaa si awọn ọmọ Naijiria bo tilẹ jẹ pe iwe wọn pe perepere. Amọ ijọba Naijiria, lati ẹnu adari ajọ to n ri si ọrọ awọn ọmọ Naijiria nilẹ okeere, Abike Dabiri-Erewa sọ pe niṣe ni awọn ọmọ Naijiria naa ko tẹle ofin to rọ mọ fisa ọwọ wọn. O ni “Awọn eeyan naa gba fisa to yẹ ki wọn fi rinrinajo pẹlu awọn mọlẹbi wọn amọ lọ lai mu ẹbi wọn kankan dani.” Ọjọ Aiku to kọja yii ni Naijiria ko ẹẹdẹgbẹta eeyan pada wa sile lati Dubai. Lootọ ni ijọba Naijiria ko tii fesi si igbesẹ tuntun ti ijọba Dubai gbe yii, amọ wọn ti sọ ṣaaju pe awọn ọmọ Naijiria gbọdọ maa bọwọ fun ofin orilẹ-ede ti wọn ba lọ. Abike Dabiri-Erewa sọ nigba kan ri pe iṣe ile to ba awọn ọmọ Naijiria di ita lo jẹ ki oju wọn maa ri irikuri lawọn orilẹ-ede bii Dubai ati Malaysia. Ẹwẹ, ọpọ araalu lo gbagbọ pe igbesẹ ti ijọba Dubai gbe yii ko ṣẹyin ija igboro ti awọn ọmọ Naijiria to n ṣe ẹgbẹ okunkun n ja ni Dubai, atawọn iwa mii bii jibiti ori ayelujara ti wọn n wu.


Lootọ ni ijọba Naijiria ko tii fesi si igbesẹ tuntun ti ijọba Dubai gbe yii, amọ wọn ti sọ ṣaaju pe awọn ọmọ Naijiria gbọdọ maa bọwọ fun ofin orilẹ-ede ti wọn ba lọ. Abike Dabiri-Erewa sọ nigba kan ri pe iṣe ile to ba awọn ọmọ Naijiria di ita lo jẹ ki oju wọn maa ri irikuri lawọn orilẹ-ede bii Dubai ati Malaysia. Ẹwẹ, ọpọ araalu lo gbagbọ pe igbesẹ ti ijọba Dubai gbe yii ko ṣẹyin ija igboro ti awọn ọmọ Naijiria to n ṣe ẹgbẹ okunkun n ja ni Dubai, atawọn iwa mii bii jibiti ori ayelujara ti wọn n wu.


Ọwọ́ EFCC tẹ èèyàn mẹ́ta tí wọ́n ta ìbò lásìkò ètò ìdìbò gómìnà Osun, wọ́n fojú balé ẹjọ́

Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiiria, EFCC, ti fi ofin gbe awọn mẹta kan wa sile ejo giga niluu Osogbo lonii, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 ti a wa yii. Ẹsun ti wọn fi kan awọn mẹta naa ni pe, wọn gba owo lọwọ ẹgbẹ oselu APC lati ta ibo wọn lasiko eto idibo sipo gomina nipinle Osun. Orukọ awọn eeyan naa ni Adeyemo Bahiru Abiodun, Abidogun Ismail, Jimoh Kazeem ati Yekini Nurudeen Abioduna. Lakoko ti wọn bere lọwọ wọn pe ṣe wọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn tabi bẹẹ kọ, wọn ni awọn ko jẹbi ẹsun na rara. Adajọ sọ fun agbẹjọro wọn pe ki wọn wa oniduro to jẹ oṣiṣẹ ijọba, ti ipo rẹ si ga de ipele kẹtala soke ati miliọnu meji naira Lakoko ti BBC News Yoruba ba agbẹjọro wọn, N. T Adekilekun ati M. O Sambo sọrọ, wọn ni ko si otitọ kan pato ninu ẹjọ ti wọn fi kan awọn onibara awọn. O tun tẹsiwaju pe kii ṣe APC nikan ra ibo, ẹgbẹ oṣelu PDP naa wa ninu wọn.


Lakoko ti wọn bere lọwọ wọn pe ṣe wọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn tabi bẹẹ kọ, wọn ni awọn ko jẹbi ẹsun na rara. Adajọ sọ fun agbẹjọro wọn pe ki wọn wa oniduro to jẹ oṣiṣẹ ijọba, ti ipo rẹ si ga de ipele kẹtala soke ati miliọnu meji naira Lakoko ti BBC News Yoruba ba agbẹjọro wọn, N. T Adekilekun ati M. O Sambo sọrọ, wọn ni ko si otitọ kan pato ninu ẹjọ ti wọn fi kan awọn onibara awọn. O tun tẹsiwaju pe kii ṣe APC nikan ra ibo, ẹgbẹ oṣelu PDP naa wa ninu wọn. O sọ pe lotito ni pe wọn ti lo ọjọ merindinlogun ninu ahamọ EFCC niluu Ilorin ko to di pe awọn kọwe si EFCC lati gba itusilẹ wọn. Nibayi, ile ẹjọ ti sun ẹjọ naa si ọjọ kọkanlelogun ati ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kọkanla, ọdun yii.


O sọ pe lotito ni pe wọn ti lo ọjọ merindinlogun ninu ahamọ EFCC niluu Ilorin ko to di pe awọn kọwe si EFCC lati gba itusilẹ wọn. Nibayi, ile ẹjọ ti sun ẹjọ naa si ọjọ kọkanlelogun ati ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kọkanla, ọdun yii.


Wọ́n so òògùn ìbílẹ̀ àti àgádágodo mọ́ ẹnu ọ̀nà ààfin ní Ikirun, ọba tuntun kò rọ́nà wọlé

Wahala to n waye lẹyin iyansipo Akinrun tuntun ni ilu Ikirun tun ti gba ọna miran yọ. Idi ni pe awọn eeyan kan tun ti dena de ọba tuntun naa lati wọ inu aafin rẹ. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ wa lọwọ, igbesẹ yii ni wn ni ko sẹyin atako si iyansipo ọba naa. Ni nkan bi ọjọ meloo kan sẹyin ni ikede ọba tuntun yií ti mu ikunsinu wa laarin awọn kan ninu ilu. Koda, laasigbo ti t'ẹyin atako naa jade, tawọn eeyan kan si fara gbọta. Ohun táa gbọ bayi ni pé awọn kan ti lo n gbegi dina aafin, ti wọn kò sì jẹ kí ọba ribi wọ inú ààfin.


Ni nkan bi ọjọ meloo kan sẹyin ni ikede ọba tuntun yií ti mu ikunsinu wa laarin awọn kan ninu ilu. Koda, laasigbo ti t'ẹyin atako naa jade, tawọn eeyan kan si fara gbọta. Ohun táa gbọ bayi ni pé awọn kan ti lo n gbegi dina aafin, ti wọn kò sì jẹ kí ọba ribi wọ inú ààfin. Gẹgẹ baa ṣe gbọ, wọn ti fi oògùn kọ ẹnu abawọle aafin, ti araalu kan tí o bá iwe iroyin Vanguard sọrọ, Sofiu  Oladimeji sí ni wọn fi agadagodo ti ààfin lati ẹyin, ki ẹnikankan ma baa ríbi wọlé. O ni oun ko le sọ pàtó awọn to ti aafin tabi ẹni tó pa aṣẹ pe kí wọn gbé kọkọrọ sí ẹnu ọnà aafin. Igbesẹ yi gẹgẹ bi ti Sofiu ṣe sọ ko jẹ ki awọn ọlọja ríbi patẹ ọja wọn, ti ọja sí dà paro lọjọ Eti ati l'owurọ Àbámẹ́ta.


Gẹgẹ baa ṣe gbọ, wọn ti fi oògùn kọ ẹnu abawọle aafin, ti araalu kan tí o bá iwe iroyin Vanguard sọrọ, Sofiu  Oladimeji sí ni wọn fi agadagodo ti ààfin lati ẹyin, ki ẹnikankan ma baa ríbi wọlé. O ni oun ko le sọ pàtó awọn to ti aafin tabi ẹni tó pa aṣẹ pe kí wọn gbé kọkọrọ sí ẹnu ọnà aafin. Igbesẹ yi gẹgẹ bi ti Sofiu ṣe sọ ko jẹ ki awọn ọlọja ríbi patẹ ọja wọn, ti ọja sí dà paro lọjọ Eti ati l'owurọ Àbámẹ́ta. A kò ríbi fìdí rẹ múlẹ idi ti wọn fi ti ààfin ṣugbọn atẹjade kan lati ọdọ igbimọ awọn oloye ìlú rọ aráàlú lati faaye gba alaafia. "Lootọ la gba pé àwọn èèyàn lẹtọ lati fi ẹhonu hàn nigba ti nkan ko ba lọ bi eeyan ba se fẹ ṣugbọn kò yẹ kí a fi ọwọ ara wa maa gbe ìdájọ kalẹ"  "Eleyi ko bojumu torí naa lati se wa kesi aráàlú lati jẹ ki alaafia jọba' Saaju ni iwọde kan ti waye lọjọbọ nigba ti ijọba ipinlẹ Osun kede ọmọba Yinusa Olalekan Akadiri gẹgẹ bii Akirun tilu Ikirun tuntun. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn ọdọ kan nilu Ikirun ni ipinlẹ Ọṣun ti n ṣe iwọde kaakiri ilu naa lẹyin ti ijọba ipinlẹ Ọsun kede pe oun ti buwọlu orukọ Ọmọọba Olalekan Akadiri gẹgẹ bi Akinrun tuntun fun ilu Ikirun.


A kò ríbi fìdí rẹ múlẹ idi ti wọn fi ti ààfin ṣugbọn atẹjade kan lati ọdọ igbimọ awọn oloye ìlú rọ aráàlú lati faaye gba alaafia. "Lootọ la gba pé àwọn èèyàn lẹtọ lati fi ẹhonu hàn nigba ti nkan ko ba lọ bi eeyan ba se fẹ ṣugbọn kò yẹ kí a fi ọwọ ara wa maa gbe ìdájọ kalẹ"  "Eleyi ko bojumu torí naa lati se wa kesi aráàlú lati jẹ ki alaafia jọba' Saaju ni iwọde kan ti waye lọjọbọ nigba ti ijọba ipinlẹ Osun kede ọmọba Yinusa Olalekan Akadiri gẹgẹ bii Akirun tilu Ikirun tuntun. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn ọdọ kan nilu Ikirun ni ipinlẹ Ọṣun ti n ṣe iwọde kaakiri ilu naa lẹyin ti ijọba ipinlẹ Ọsun kede pe oun ti buwọlu orukọ Ọmọọba Olalekan Akadiri gẹgẹ bi Akinrun tuntun fun ilu Ikirun. BBC Yoruba fidi rẹ mulẹ pe opopona agbegbe ỌjaỌba at'awọn agbegbe to pataki miran ni iwọde naa ti n waye. Awọn afọbajẹ ilu Ikirun ja ewe oye le Ọmọọba Akadiri lori lojobo lẹyin ti ijọba ipinlẹ Ọsun kede rẹ gẹgẹ bi Akinrun tuntun. Ijọba ipinlẹ Ọsun kede Yinusa Ọlalekan Kadiri gẹgẹ bi Akinrun tuntun fun ilu Ikirun l’Ọjọru .


BBC Yoruba fidi rẹ mulẹ pe opopona agbegbe ỌjaỌba at'awọn agbegbe to pataki miran ni iwọde naa ti n waye. Awọn afọbajẹ ilu Ikirun ja ewe oye le Ọmọọba Akadiri lori lojobo lẹyin ti ijọba ipinlẹ Ọsun kede rẹ gẹgẹ bi Akinrun tuntun. Ijọba ipinlẹ Ọsun kede Yinusa Ọlalekan Kadiri gẹgẹ bi Akinrun tuntun fun ilu Ikirun l’Ọjọru . Ọmọọba Kadiri di Akinrun lẹyin ti pupọ awọn ọmọ igbimọ afọbajẹ ilu Ikirun fọwọsi orukọ rẹ nibi ipade wọn to waye lẹtin iku Akinrun ana. Iroyin to tẹ BBC lọwọ sọ pe  mẹfa ninu awọn afọbajẹ meje ilu naa lo fọwọsi orukọ rẹ. Ninu atẹjade kan ti wọn fi sita, igbimọ afọbajẹ ilu Ikirun rọ awọn eeyan ilu Ikirun lati gba alaafia laaye nitori eto oye jíjẹ rẹ ti bẹrẹ.


Ọmọọba Kadiri di Akinrun lẹyin ti pupọ awọn ọmọ igbimọ afọbajẹ ilu Ikirun fọwọsi orukọ rẹ nibi ipade wọn to waye lẹtin iku Akinrun ana. Iroyin to tẹ BBC lọwọ sọ pe  mẹfa ninu awọn afọbajẹ meje ilu naa lo fọwọsi orukọ rẹ. Ninu atẹjade kan ti wọn fi sita, igbimọ afọbajẹ ilu Ikirun rọ awọn eeyan ilu Ikirun lati gba alaafia laaye nitori eto oye jíjẹ rẹ ti bẹrẹ. Atẹjade naa sọ pe Odofin Ariwajoye Baba AbdulRasheed Diekola Ariwajoye, lo leawju awọn afọbajẹ naa ninu ilana gbofbo to yẹ fun Akinrun tuntun lati gori apere . Bakan naa ni atẹjade naa tun rọ awọn agbaagba ilu naa lati gbe igbesẹ lati dẹkun awọn wahala to n waye nilu naa lọwọlọwọ nitoei oye naa. Idile oye Ọba Ara ni Akinrun tuntun, Yinusa Ọlalekan Kadiri ti jade wa, awọn mẹtadinlogun lo si baa du oye naa ko to ja mọ ọ lọwọ.


Atẹjade naa sọ pe Odofin Ariwajoye Baba AbdulRasheed Diekola Ariwajoye, lo leawju awọn afọbajẹ naa ninu ilana gbofbo to yẹ fun Akinrun tuntun lati gori apere . Bakan naa ni atẹjade naa tun rọ awọn agbaagba ilu naa lati gbe igbesẹ lati dẹkun awọn wahala to n waye nilu naa lọwọlọwọ nitoei oye naa. Idile oye Ọba Ara ni Akinrun tuntun, Yinusa Ọlalekan Kadiri ti jade wa, awọn mẹtadinlogun lo si baa du oye naa ko to ja mọ ọ lọwọ. Itẹ Akinrun tilu Ikirun ṣofo lọjọ kẹjọ oṣu keji ọdun 2021 lẹyin ti Ọba Rauf Ọlawale Adedeji gbesẹ lẹyin to lo ọgbọn ọdun nipo


Itẹ Akinrun tilu Ikirun ṣofo lọjọ kẹjọ oṣu keji ọdun 2021 lẹyin ti Ọba Rauf Ọlawale Adedeji gbesẹ lẹyin to lo ọgbọn ọdun nipo


Iléeṣẹ́ Ọlọ́pàá rántí òṣìṣẹ́ 37 tó kú àti ọkọ 346 tó jóná lásìkò ìwọ́de EndSARS

Bi awọn ọmọ Naijiria ṣe ṣe iranti iwọde EndSARS to waye lọdun 2020 pẹlu wahala to tẹyin rẹ yọ. Ni paapaa julọ ti iṣẹlẹ to waye lagbegbe iloro Lekki, awọn ọlọpaa Naijiria naa ti sọ pe oju meji lowo ṣile ni ọrọ naa nitori pe bi o ṣe kan araalu, naa lo kan awọn ọlọpaa. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko ni awọn pẹlu n fi ayajọ ogunjọ oṣu kẹwaa ṣe iranti awọn ọlọpaa to fi ẹmi wọn la iku, to si padanu ẹmi wọn lasiko iwọde EndSARS to waye lọdun 2020. Ninu atẹjade kan to fi sita loju opo Twitter rẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, SP Benjamin Hundeyin sọ pe ọlọpaa mẹtadinlogoji ni wọn pa lasiko iwọde naa. “Mo ba awọn mọlẹbi ati ọrẹ awọn ọlọpaa ti wọn dẹmi wọn legbodo lasiko iwọde #endsars lọdun 2020 daro. Wọn fi ẹmi wọn lelẹ.


Ninu atẹjade kan to fi sita loju opo Twitter rẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, SP Benjamin Hundeyin sọ pe ọlọpaa mẹtadinlogoji ni wọn pa lasiko iwọde naa. “Mo ba awọn mọlẹbi ati ọrẹ awọn ọlọpaa ti wọn dẹmi wọn legbodo lasiko iwọde #endsars lọdun 2020 daro. Wọn fi ẹmi wọn lelẹ. Titi lae la o si maa bu ọla fun wọn.” Ninu atẹjade naa, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa  nipinlẹ Eko tẹsiwaju pe olu ileeṣẹ ẹkun ọlọpaa (Area commands) mẹsan an lawọn oluwọde bajẹ. O fi kun un pe, agọ ọlọpaa mẹrindinlọgọrin, ati agọ ọ̀lọpaa agbegbe (police post) mejidinlaadọta naa tun ba iwọde EndSARS lọ. O ni bareke ọlọpaa mẹrindinlogun lawọn oluwọde kọlu, ti wọn si bajẹ lasiko iwọde naa.


Titi lae la o si maa bu ọla fun wọn.” Ninu atẹjade naa, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa  nipinlẹ Eko tẹsiwaju pe olu ileeṣẹ ẹkun ọlọpaa (Area commands) mẹsan an lawọn oluwọde bajẹ. O fi kun un pe, agọ ọlọpaa mẹrindinlọgọrin, ati agọ ọ̀lọpaa agbegbe (police post) mejidinlaadọta naa tun ba iwọde EndSARS lọ. O ni bareke ọlọpaa mẹrindinlogun lawọn oluwọde kọlu, ti wọn si bajẹ lasiko iwọde naa. Ẹwẹ, SP Hundeyin ko ṣai tun mẹnuba bi awọn oluwọde ENdSARS ṣe tun ba ọkọ ayẹta (Armoured Personnel Carrier, APC) jẹ. Bakan naa lo ni wọn ba igba din meji ọkọ iṣẹ patrol ọlọpaa ati ọkọ merindinlaadọjọ to jẹ eyi ti awọn ọlọpaa fi owo ara wọn ra jẹ lasiko iwọde manigbagbe naa lọdun 2020. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa naa ni ati araalu, atọlọpaa lo kọ ẹkọ lasiko iwọde naa.


Ẹwẹ, SP Hundeyin ko ṣai tun mẹnuba bi awọn oluwọde ENdSARS ṣe tun ba ọkọ ayẹta (Armoured Personnel Carrier, APC) jẹ. Bakan naa lo ni wọn ba igba din meji ọkọ iṣẹ patrol ọlọpaa ati ọkọ merindinlaadọjọ to jẹ eyi ti awọn ọlọpaa fi owo ara wọn ra jẹ lasiko iwọde manigbagbe naa lọdun 2020. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa naa ni ati araalu, atọlọpaa lo kọ ẹkọ lasiko iwọde naa. Sugbọn o ni gbogbo ọmọ Naijiria lo gbọdọ mọ daju pe ajumọṣe gbogbo-gbo ni idagbasoke ati ilọsiwaju orilẹede Naijiria jẹ. Ọkan lara awọn adari ikọ Endsars, Folarin Falana ti ọpọ mọ si Falz ti kede pe iwọde Endsars ko niiṣe pẹlu awọn oloselu tabi ẹgbẹ oselu kankan. Falz lọ sọ bẹẹ nibi ayajọ ọdun keji ti awọn ologun da ibọn bo awọn afẹhọnuhan ni Lekki Tollgate lasiko ti wọn pe fun opin si ifiyajẹni lọna aitọ ti awọn ọlọpaa Naijiria ra ọwọ le.


Sugbọn o ni gbogbo ọmọ Naijiria lo gbọdọ mọ daju pe ajumọṣe gbogbo-gbo ni idagbasoke ati ilọsiwaju orilẹede Naijiria jẹ. Ọkan lara awọn adari ikọ Endsars, Folarin Falana ti ọpọ mọ si Falz ti kede pe iwọde Endsars ko niiṣe pẹlu awọn oloselu tabi ẹgbẹ oselu kankan. Falz lọ sọ bẹẹ nibi ayajọ ọdun keji ti awọn ologun da ibọn bo awọn afẹhọnuhan ni Lekki Tollgate lasiko ti wọn pe fun opin si ifiyajẹni lọna aitọ ti awọn ọlọpaa Naijiria ra ọwọ le. Ninu ọrọ rẹ, Falz ni ki ẹnikẹni ma rọ pe ikọ Endsars niiṣe pẹlu oṣelu tabi oloṣelu kankan. Falz ni awọn tilẹ fi to awọn oluwọde leti wi pe ki wọn maṣe wa pẹlu asia kankan to niiṣe pẹlu oṣelu. ‘’Oun ti a ṣe ni lati bun ọla fun awọn oluwọde to ku nibi ifẹhọnuhan Endsars ni ọdun 2020.


Ninu ọrọ rẹ, Falz ni ki ẹnikẹni ma rọ pe ikọ Endsars niiṣe pẹlu oṣelu tabi oloṣelu kankan. Falz ni awọn tilẹ fi to awọn oluwọde leti wi pe ki wọn maṣe wa pẹlu asia kankan to niiṣe pẹlu oṣelu. ‘’Oun ti a ṣe ni lati bun ọla fun awọn oluwọde to ku nibi ifẹhọnuhan Endsars ni ọdun 2020. ‘’Emi ati awọn to wa si ibẹ wa lati wa sọ fun awọn eniyan to ni igbẹkẹle ninu wa pe, idajọ otitọ yoo leke lori awọn ọdọ ti awọn ọlọpaa n fi iya jẹ.’’ O ni idi ti awọn fi wa nibẹ ni wi pe ko i tii si idajọ otitọ lori awọn to ku lasiko Endsars nigba naa lọhun. ‘’Ko si ẹni to tii fi oju wina ofin, ohun ti wọn n ṣe ni lati sọ pe awọn ko pa ẹnikẹni tabi ṣe ẹnikẹni ni ijamba.’’ Bakan naa lo fi ẹsun kan ijọba wi pe titi di asiko yii wọn ko jẹwọn nkan to ṣẹlẹ ni Lekki tollgate, ki otitọ le jọba. Ileeṣẹ ọlọpaa ti sọ ipa ti wọn ko ninu iwọde iranti Endsars to waye ni Lekki toll gate.


‘’Emi ati awọn to wa si ibẹ wa lati wa sọ fun awọn eniyan to ni igbẹkẹle ninu wa pe, idajọ otitọ yoo leke lori awọn ọdọ ti awọn ọlọpaa n fi iya jẹ.’’ O ni idi ti awọn fi wa nibẹ ni wi pe ko i tii si idajọ otitọ lori awọn to ku lasiko Endsars nigba naa lọhun. ‘’Ko si ẹni to tii fi oju wina ofin, ohun ti wọn n ṣe ni lati sọ pe awọn ko pa ẹnikẹni tabi ṣe ẹnikẹni ni ijamba.’’ Bakan naa lo fi ẹsun kan ijọba wi pe titi di asiko yii wọn ko jẹwọn nkan to ṣẹlẹ ni Lekki tollgate, ki otitọ le jọba. Ileeṣẹ ọlọpaa ti sọ ipa ti wọn ko ninu iwọde iranti Endsars to waye ni Lekki toll gate. Eyi ko ṣẹyin iroyin to n kaakiri loju opo ayelujara pe wọn yin ibọn lasiko ti awọn afẹhọnuhan naa pejọ lati ṣeranti ayajọ ọjọ ifẹhọnuhan tako aṣemaṣe awọn ọlọpaa ni Naijiria, Endsars. Ninu atẹjade ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni awọn ko yin ibọn kankan lasiko ifẹhọnuhan naa. ‘’A ko lo ponpo tabi sun mọ awọn afẹhọnu han naa.''


Eyi ko ṣẹyin iroyin to n kaakiri loju opo ayelujara pe wọn yin ibọn lasiko ti awọn afẹhọnuhan naa pejọ lati ṣeranti ayajọ ọjọ ifẹhọnuhan tako aṣemaṣe awọn ọlọpaa ni Naijiria, Endsars. Ninu atẹjade ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin fi lede, o ni awọn ko yin ibọn kankan lasiko ifẹhọnuhan naa. ‘’A ko lo ponpo tabi sun mọ awọn afẹhọnu han naa.'' Bakan naa ni ko si akọsilẹ ọlọpaa kankan to yin ibọn, amọ ti ẹnikẹni ba gburo ibọn ki wọn fi awọn ẹri wọnyii lede ki gbogbo aye ri. Bakan naa ni Hundeyin fikun un pe awọn ko da ẹnikẹni to n lọ ni alaafia duro. O ni awọn ti awọn yin tajutaju lu ni awọn ti wọn fẹ maa gun tollgate.


Bakan naa ni ko si akọsilẹ ọlọpaa kankan to yin ibọn, amọ ti ẹnikẹni ba gburo ibọn ki wọn fi awọn ẹri wọnyii lede ki gbogbo aye ri. Bakan naa ni Hundeyin fikun un pe awọn ko da ẹnikẹni to n lọ ni alaafia duro. O ni awọn ti awọn yin tajutaju lu ni awọn ti wọn fẹ maa gun tollgate. ‘’Eleyii le da omi alaafia ilu ru ohun ni a ṣe yin afẹfẹ tajutaju lati tu wọn ka.’’ ‘’Iwọde alaafia lo yẹ ko jẹ, ko yẹ ki awọn eniyan maa gun tollgate abi ki wọn maa to apele sibẹ.’’ ‘’Ti a ko ba tete tu wọn ka, niṣe ni wọn a da rogbodiyan silẹ ni agbegbe naa.’’ Bakan naa lo fikun un pe irọ ni iroyin pe awọn fi panpẹ ọba mu awọn afẹhọnuhan ti wọn si wa ni panpẹ wọn. Hundeyin ni gbogbo awọn ti awọn mu ni ibi iwọde naa ni awọn fi silẹ lẹṣẹkẹṣẹ ati pe ko si ẹnikẹni ni ahamọ wọn. ‘’Ni kete ti alaafia pada si agbegbe naa ni a fi awọn ti a mu silẹ.’’ ‘’Iṣẹ wa ni lati pese aabo to daju fun awọn araalu ati lati ri daju pe awọn eniyan bọwọ fun ofin ilu.’’ Oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu AAC, Omoyele Sowore ti sọ pe awọn to ran awọn ọmọ ogun lati dana ibọn ya awọn oluwọde EndSARS, wa lara awọn to n dije du ipo Aarẹ lọdun 2023.


‘’Eleyii le da omi alaafia ilu ru ohun ni a ṣe yin afẹfẹ tajutaju lati tu wọn ka.’’ ‘’Iwọde alaafia lo yẹ ko jẹ, ko yẹ ki awọn eniyan maa gun tollgate abi ki wọn maa to apele sibẹ.’’ ‘’Ti a ko ba tete tu wọn ka, niṣe ni wọn a da rogbodiyan silẹ ni agbegbe naa.’’ Bakan naa lo fikun un pe irọ ni iroyin pe awọn fi panpẹ ọba mu awọn afẹhọnuhan ti wọn si wa ni panpẹ wọn. Hundeyin ni gbogbo awọn ti awọn mu ni ibi iwọde naa ni awọn fi silẹ lẹṣẹkẹṣẹ ati pe ko si ẹnikẹni ni ahamọ wọn. ‘’Ni kete ti alaafia pada si agbegbe naa ni a fi awọn ti a mu silẹ.’’ ‘’Iṣẹ wa ni lati pese aabo to daju fun awọn araalu ati lati ri daju pe awọn eniyan bọwọ fun ofin ilu.’’ Oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu AAC, Omoyele Sowore ti sọ pe awọn to ran awọn ọmọ ogun lati dana ibọn ya awọn oluwọde EndSARS, wa lara awọn to n dije du ipo Aarẹ lọdun 2023. Sowore lo sọ ọrọ naa lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ nibi iwọde iranti EndSARS to waye nilu Eko. Gẹgẹ bii ohun to sọ, irọ ni ijọba n pa pe ko si ẹnikankan to ku ni Lekki Toll Gate lasiko iwọde naa lọdun meji ṣeyin. Amọ o ni awọn ti ṣetan lati tu aṣiri ijọba.


Sowore lo sọ ọrọ naa lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ nibi iwọde iranti EndSARS to waye nilu Eko. Gẹgẹ bii ohun to sọ, irọ ni ijọba n pa pe ko si ẹnikankan to ku ni Lekki Toll Gate lasiko iwọde naa lọdun meji ṣeyin. Amọ o ni awọn ti ṣetan lati tu aṣiri ijọba. Sowore sọ pe “Ninu awọn ti wọn pa, wọn ti gbe oku wọn pamọ, ti awọn obi wọn ko si mọ ibi ti wọn wa.” “O ṣe pataki ki awọn ọdọ mọ awọn ọrẹ wọn atawọn ọta wọn, awọn ọta wọn lo n pa wọn ni Toll Gate.” “Lara awọn ọta wọn wa lara awọn to n gbe apoti ni 2023, ẹ ṣa mọ wọn.” “To ba wu yin, ẹ lọ dibo fun awọn apaayan, o ku sọwọ yin.” Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Awọn ọlọpaa kogberegbe ti yin gaasi tajutaju si awọn olwọde EndSARS niluu Eko. Ṣaaju ji awọn oluwọde naa ti kọkọ ṣe iwọde kọja ni iloro naa, ti ko si si wahala kankan.


Sowore sọ pe “Ninu awọn ti wọn pa, wọn ti gbe oku wọn pamọ, ti awọn obi wọn ko si mọ ibi ti wọn wa.” “O ṣe pataki ki awọn ọdọ mọ awọn ọrẹ wọn atawọn ọta wọn, awọn ọta wọn lo n pa wọn ni Toll Gate.” “Lara awọn ọta wọn wa lara awọn to n gbe apoti ni 2023, ẹ ṣa mọ wọn.” “To ba wu yin, ẹ lọ dibo fun awọn apaayan, o ku sọwọ yin.” Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Awọn ọlọpaa kogberegbe ti yin gaasi tajutaju si awọn olwọde EndSARS niluu Eko. Ṣaaju ji awọn oluwọde naa ti kọkọ ṣe iwọde kọja ni iloro naa, ti ko si si wahala kankan. Lẹyin ti awọn eeyan ọhun kọja ni Toll Gate naa, wọn ṣe iwọde lọ si agbegbe ile itura Oriental, nibi bi ti Falze ti ba wọn sọrọ ni ṣoki. Amọ lẹyin iṣẹju diẹ ni wọn pada si ẹnu iloro naa lati gbe posi ọwọ wọn kalẹ ni awọn ọlọpaa yin gaasi tajutaju si wọn lati tu iwọde naa ka. Titi di asiko ti a n ko itoyin yii jọ, a ko tii le sọ boya ẹnikẹni farapa nibẹ.


Lẹyin ti awọn eeyan ọhun kọja ni Toll Gate naa, wọn ṣe iwọde lọ si agbegbe ile itura Oriental, nibi bi ti Falze ti ba wọn sọrọ ni ṣoki. Amọ lẹyin iṣẹju diẹ ni wọn pada si ẹnu iloro naa lati gbe posi ọwọ wọn kalẹ ni awọn ọlọpaa yin gaasi tajutaju si wọn lati tu iwọde naa ka. Titi di asiko ti a n ko itoyin yii jọ, a ko tii le sọ boya ẹnikẹni farapa nibẹ. Lẹyin ọdun meji ti awọn ọmọ ogun ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde EndSARS ni iloro Lekki Toll Gate, niluu Eko, awọn oluwọde kan tun ti n ṣe iwọde mii nibẹ. Awọn eeyan naa ti kọkọ kede pe awọn yoo ṣe iwọde ni iloro ọhun, amọ wọn ni ṣe ni awọn yoo ṣe iwọde kọja ni iloro naa dipo ki wọn korajọ nibẹ. Ṣaaju ni awọn ọlọpaa ko gberegbe, Mopol, atawọn ẹka ileeṣẹ ọlọpaa mii ti kọkọ korajọ si iloro ọhun lati ri daju pe ẹnikẹni ko da ilu ru tabi ba dukia ijọba jẹ lorukọ iwọde naa.


Lẹyin ọdun meji ti awọn ọmọ ogun ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde EndSARS ni iloro Lekki Toll Gate, niluu Eko, awọn oluwọde kan tun ti n ṣe iwọde mii nibẹ. Awọn eeyan naa ti kọkọ kede pe awọn yoo ṣe iwọde ni iloro ọhun, amọ wọn ni ṣe ni awọn yoo ṣe iwọde kọja ni iloro naa dipo ki wọn korajọ nibẹ. Ṣaaju ni awọn ọlọpaa ko gberegbe, Mopol, atawọn ẹka ileeṣẹ ọlọpaa mii ti kọkọ korajọ si iloro ọhun lati ri daju pe ẹnikẹni ko da ilu ru tabi ba dukia ijọba jẹ lorukọ iwọde naa. Akọroyin BBC Yoruba to wa nibẹ jabọ pe awọn oluwọde ọhun gbe awọn posi kan dani bi wọn ṣe n wọde lati kẹdun awọn to ba iwọde naa lọ lọdun meji sẹyin. Bẹẹ naa ni wọn n kọ oniruru orin aro lati ṣe idaro awọn ọmọ Naijiria to ku lati ọwọ awọn ọlọpaa. Lara awọn gbajumọ to wa nibi iwọde ọhun ni ajafẹtọ to tun jẹ olorin takasufe, Folarin Falana, ti ọpọ mọ si Falz, Adebowale "Debo" Adedayo, ti ọpọ mọ si Mr Macaroni, atawọn eeyan mii.


Akọroyin BBC Yoruba to wa nibẹ jabọ pe awọn oluwọde ọhun gbe awọn posi kan dani bi wọn ṣe n wọde lati kẹdun awọn to ba iwọde naa lọ lọdun meji sẹyin. Bẹẹ naa ni wọn n kọ oniruru orin aro lati ṣe idaro awọn ọmọ Naijiria to ku lati ọwọ awọn ọlọpaa. Lara awọn gbajumọ to wa nibi iwọde ọhun ni ajafẹtọ to tun jẹ olorin takasufe, Folarin Falana, ti ọpọ mọ si Falz, Adebowale "Debo" Adedayo, ti ọpọ mọ si Mr Macaroni, atawọn eeyan mii. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ nibi iwọde naa, Mr Macaroni sọ pe awọn n ṣe iwọde yii lati jẹ ki ijọba mọ pe awọn ọdọ ko tii gbagbe ohun to ṣẹlẹ lọdun 2020. Ẹwẹ, ohun to bẹrẹ iwọde EndSARS ko ṣẹyin bi awọn ọlọpaa to n gbogun idigunjale, SARS, ṣe n fi iya jẹ awọn aralalu lọna ti ko ba ofin mu.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ nibi iwọde naa, Mr Macaroni sọ pe awọn n ṣe iwọde yii lati jẹ ki ijọba mọ pe awọn ọdọ ko tii gbagbe ohun to ṣẹlẹ lọdun 2020. Ẹwẹ, ohun to bẹrẹ iwọde EndSARS ko ṣẹyin bi awọn ọlọpaa to n gbogun idigunjale, SARS, ṣe n fi iya jẹ awọn aralalu lọna ti ko ba ofin mu.


Ó ṣeéṣe kí ẹkun omi gba Ikoyi, Lekki, Victoria Island, àtàwọn agbègbè míì – Ìjọba Eko kìlọ̀

Opin ọsẹ to kọja yii ni fidio kan bẹrẹ si n milẹ titi lori ayelujara nipa bi omi to wa labẹ afara Third Mainland, niluu Eko ṣe n ga sii. Bo tilẹ jẹ pe ijọba ipinlẹ naa ni ki awọn araalu ma naani fidio naa, ati pe ki wọn maṣe foya, ibẹrubojo ti bẹrẹ si n ba awọn eeyan kan nipinlẹ ọhun nitori ẹkun omi to le waye nibẹ. Ninu fidio naa ni a ti ri bi omi ọhun ṣe kun si lagbegbe Oworonsoki si abẹ  afara Third Mainland naa. Amọ kọmiṣọna to n ri si ọrọ ayika nipinlẹ Eko, Tunji Bello ni agbegbe Oworonsoki nikan ni omi naa ti kun, awọn eeyan ko si gbọdọ fi agbegbe naa nikan ṣapejuwe ohun to n ṣẹlẹ ni gbogbo omi to wa labẹ afara naa. Bello ni “Agbegbe ti awọn olowo n gbe ni Ikoyi, Lekki ati Victoria Island, to fi mọ awọn to n gbe lẹba eti omi ni Epe ati Badagry gbọdọ sọra gidi nitori ikun omi to le waye nibẹ.” Kọmiṣọna naa, ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ fi sọwọ si BBC sọ pe awọn eeyan ọhun ni lati wa ni imurasilẹ nitori omi to n kun si niluu Eko. O ni bi omi ọhun ṣe n pọ si ti mu ko ṣoro fun awọn omi to n ṣan lọ sinu ọsa ma  ri aye wọle mọ, eyii to le mu ki awọn omi naa ṣan si aarin ilu.


Amọ kọmiṣọna to n ri si ọrọ ayika nipinlẹ Eko, Tunji Bello ni agbegbe Oworonsoki nikan ni omi naa ti kun, awọn eeyan ko si gbọdọ fi agbegbe naa nikan ṣapejuwe ohun to n ṣẹlẹ ni gbogbo omi to wa labẹ afara naa. Bello ni “Agbegbe ti awọn olowo n gbe ni Ikoyi, Lekki ati Victoria Island, to fi mọ awọn to n gbe lẹba eti omi ni Epe ati Badagry gbọdọ sọra gidi nitori ikun omi to le waye nibẹ.” Kọmiṣọna naa, ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ fi sọwọ si BBC sọ pe awọn eeyan ọhun ni lati wa ni imurasilẹ nitori omi to n kun si niluu Eko. O ni bi omi ọhun ṣe n pọ si ti mu ko ṣoro fun awọn omi to n ṣan lọ sinu ọsa ma  ri aye wọle mọ, eyii to le mu ki awọn omi naa ṣan si aarin ilu. O ni “Eyii le mu ki omi gba gbogbo aarin adugbo ati oju popo titi ti omi inu okun naa yoo fi lọ silẹ.” Ijọba ipinlẹ tun kilọ fun awọn eeyan ipinlẹ naa lati dẹkun ati maa fi awọn atẹjade tabi fidio to le mu ipaya ba awọn eeyan nipa ẹkun omi to le waye loju opo wọn lori ayelujara. Ẹwẹ, Bello ti ni ki wọn wa ni imurasilẹ nigbakugba ti ojo ba n rọ, ki wọn si dẹkun ati maa da idọti sinu agbara ojo. Lara awọn agbegbe ti wọn ni ẹku omi naa le gba ni Ketu, Alapere, Agric, Owode Onirin, Ajegunle, Alagbole, Kara, Isheri Olowora, Araromi, Otun Orisha community,  Agiliti, Maidan, Mile 12, ati Odo Ogun.


O ni “Eyii le mu ki omi gba gbogbo aarin adugbo ati oju popo titi ti omi inu okun naa yoo fi lọ silẹ.” Ijọba ipinlẹ tun kilọ fun awọn eeyan ipinlẹ naa lati dẹkun ati maa fi awọn atẹjade tabi fidio to le mu ipaya ba awọn eeyan nipa ẹkun omi to le waye loju opo wọn lori ayelujara. Ẹwẹ, Bello ti ni ki wọn wa ni imurasilẹ nigbakugba ti ojo ba n rọ, ki wọn si dẹkun ati maa da idọti sinu agbara ojo. Lara awọn agbegbe ti wọn ni ẹku omi naa le gba ni Ketu, Alapere, Agric, Owode Onirin, Ajegunle, Alagbole, Kara, Isheri Olowora, Araromi, Otun Orisha community,  Agiliti, Maidan, Mile 12, ati Odo Ogun. Awọn agbegbe to ku ni Owode Elede, Agboyi kinni, Agboyi keji, ati Agboyi kẹta. Ti ẹkun omi ba gba ile tabi adugbo rẹ, ohun akọkọ to yẹ ki o ṣe ni ki o pe nọmba ileeṣẹ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri, NEMA. Agbẹnusọ ileeṣẹ naa ni Naijiria, Manzo Ezekiel, sọ fun BBC pe awọn araalu le ke pe awọn ni gbogbo igba.


Awọn agbegbe to ku ni Owode Elede, Agboyi kinni, Agboyi keji, ati Agboyi kẹta. Ti ẹkun omi ba gba ile tabi adugbo rẹ, ohun akọkọ to yẹ ki o ṣe ni ki o pe nọmba ileeṣẹ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri, NEMA. Agbẹnusọ ileeṣẹ naa ni Naijiria, Manzo Ezekiel, sọ fun BBC pe awọn araalu le ke pe awọn ni gbogbo igba. Nọmba ipe pajawiri NEMA ni 0800 tabi 0800 2255 6362.


Nọmba ipe pajawiri NEMA ni 0800 tabi 0800 2255 6362.


Ọwọ́ ọlọ́pàá Ogun tẹ olórí ẹgbẹ́ òkùnkùn Eiye lásìkò tó ń lọ ṣọṣẹ́

Ọwọ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti tẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun kan, Olamide Olabode, lasiko ti oun atawọn ẹmẹwa rẹ n  lọ ṣe ikọlu. Alukoro ileeṣẹ Ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ ninu atẹjade kan pe Oke-Iganmu, lagbagbe Ilaro si Papalanto ni ọwọ ti tẹ afurasi naa. O ni wọn mu lasiko ti ikọ akọmọṣẹ ọlọpaa n kaakiri agbegbe Ilaro. Oyeyemi ni “Ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni ọwọ wa atẹfurasi naa ni Oke-Iganmu, lagbegbe Ilaro/papalanto.” “Ori alupupu ni a ti ri afurasi ọhun pẹlu awọn meji mii, amọ ni kete to ri awọn ọlọpaa lo fo kuro lori alupupu naa to si salọ sinu igbo toun ti apo kan to wa lọwọ rẹ.” “Awọn ọlọpaa le, wọn si mu, amọ awọn ẹmẹwaa rẹ salọ pẹlu alupupu ti wọn gun.” Alukoro ọlọpaa ṣalaye siwaju si pe nigba ti wọn yoo fi yẹ apo naa wo, ibọn, ọta ibọn marun un, ọbẹ ati egbogi igbo ni wọn ba ninu rẹ. Gẹgẹ bii ohun ti ọlọpaa sọ, nigba ti wọn fi ọrọ wa lẹnu wo, o ni ọmọ ẹgbẹ okunkun Eiye ni oun, ilu Agodo ni awọn n lọ lati lọ ṣọṣẹ ki akara oun to tu sepo. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni ki wọn tare afurasi naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ri si ọrọ awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun fun iwadii ni kikun.


Ìdí tí mi ò fi bínú sí Osinbajio mọ́ lẹ́yìn tó gbé àpótí ìbò takò mí – Tinubu

Oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu ti sọ pe oun ti dariji igbakeji Aarẹ Naijiria, Ọjọgbọn Yemi Osinbajolẹyin to gbe apoti ibo Aarẹ tako oun. Tinubu lo sọ ọrọ naa niluu Kano lasiko to n ba awọn alatilẹyin Osinbajo lasiko eto idibo abẹnu ẹgbẹ naa sọrọ. Gẹgẹ bii ohun ti Tinubu sọ, eeyan maa n tọrọ idariji lọwọ Ọlọrun to si n maa gbọ, nitori naa oun gbọdọ dariji Osinbajo lẹyin to gbe apoti ibo tako oun. O ni oun ko ni ikunsinu kankan si Osinbajo, oun si ti ṣetan lati ṣiṣẹ pẹlu gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ naa. Tinubu fi kun pe oun ti ṣabẹwo si Osinbajo nilẹ rẹ lẹyin idibo abẹnu naa, wọn si tun ti ba ara wọn sọrọ lasiko ipade awọn minisita kan. O ni “Mi o binu si, mo ti lọ sile rẹ lẹyin idibo abẹnu ti a ṣe, mi si tun ri lasiko eto kan ti Aarẹ gbe kalẹ.” “Ẹni to ba n bẹbẹ fun idariji ẹsẹ lọdọ Ọlọrun gbọdọ jẹ ẹni to n dariji ẹlomiran, ti o ko ba le dariji eeyan, bawo ni Ọlọrun ṣe le dariji iwọ naa? “O ti tan ninu mi.” Nibi ipade naa ni adari ẹgbẹ Drone Marshall Support Group, Alwan Hassan, ti rọ Tinubu lati ṣiṣẹ papọ pẹlu Osinbajo atawọn miran ti wọn dije lati di Aarẹ ninu ẹgbẹ naa lọjọ kẹjọ, oṣu Kẹfa, ọdun yii.


O ni oun ko ni ikunsinu kankan si Osinbajo, oun si ti ṣetan lati ṣiṣẹ pẹlu gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ naa. Tinubu fi kun pe oun ti ṣabẹwo si Osinbajo nilẹ rẹ lẹyin idibo abẹnu naa, wọn si tun ti ba ara wọn sọrọ lasiko ipade awọn minisita kan. O ni “Mi o binu si, mo ti lọ sile rẹ lẹyin idibo abẹnu ti a ṣe, mi si tun ri lasiko eto kan ti Aarẹ gbe kalẹ.” “Ẹni to ba n bẹbẹ fun idariji ẹsẹ lọdọ Ọlọrun gbọdọ jẹ ẹni to n dariji ẹlomiran, ti o ko ba le dariji eeyan, bawo ni Ọlọrun ṣe le dariji iwọ naa? “O ti tan ninu mi.” Nibi ipade naa ni adari ẹgbẹ Drone Marshall Support Group, Alwan Hassan, ti rọ Tinubu lati ṣiṣẹ papọ pẹlu Osinbajo atawọn miran ti wọn dije lati di Aarẹ ninu ẹgbẹ naa lọjọ kẹjọ, oṣu Kẹfa, ọdun yii. Hassan ni “A ti ṣe ipade pẹlu awọn rẹ, atawọn ọta rẹ gan pẹlu.” “A fẹ ki iwọ at igbakeji Aarẹ ati gbogbo awọn to ba o dije ninu eto idibo abẹle naa maa ṣiṣẹ pọ loju gbogbo araye, lootọ ni wọn dije amọ iwọ lo jawe olubori.” Hassan fi da ẹgbẹ naa loju pe awọn yoo ṣiṣẹ fun APC ninu idibo ọdun 2023. Ti ẹ ko ba gbabe, yatọ si Osinbajo,awọn eeyan mẹtala mii bii Ahmad Lawan, Rotimi Amaechi, Dave Umahi, ati Yahaya Bello lo gbe apoti ibo abẹnu naa amọ Tinubu fidi gbogbo wọn janlẹ.


Hassan ni “A ti ṣe ipade pẹlu awọn rẹ, atawọn ọta rẹ gan pẹlu.” “A fẹ ki iwọ at igbakeji Aarẹ ati gbogbo awọn to ba o dije ninu eto idibo abẹle naa maa ṣiṣẹ pọ loju gbogbo araye, lootọ ni wọn dije amọ iwọ lo jawe olubori.” Hassan fi da ẹgbẹ naa loju pe awọn yoo ṣiṣẹ fun APC ninu idibo ọdun 2023. Ti ẹ ko ba gbabe, yatọ si Osinbajo,awọn eeyan mẹtala mii bii Ahmad Lawan, Rotimi Amaechi, Dave Umahi, ati Yahaya Bello lo gbe apoti ibo abẹnu naa amọ Tinubu fidi gbogbo wọn janlẹ.


Arẹwà míì, Ronke Ademiluyi tún di Ayaba fún Ooni Ife

Ooni Ile Ife, Oba Adeyeye Enitan Ogunwusi ti ṣe igbeyawo pẹlu olori oloti tuntun mii, eyii tii ṣe iyawo karun un ti yoo fẹ lẹnu lọọ yii. Orukọ olori tuntun naa ni Ronke Ademuluyi, ilu Ile Ife nipinlẹ Osun si ni igbeyawo alarede naa ti waye lọjọbọ. Gẹgẹ bo ṣe waye lawọn igbeyawo ti Ooni ti ṣe sẹyin, ko si nibi ayẹyẹ igbeyawo naa, amọ awọn oloye rẹ, to fi mọ ẹṣọ aafin ati ọpa aṣẹ rẹ yọju sibẹ. Olori tuntun ọhun, to jẹ gbajumọ oniṣowo sọ pe oun ati Ooni ti mọ ara awọn lati ọdun 2015 ṣaaju igbeyawo yii. Ṣaaju lawọn iroyin kan ti kọkọ sọ pe ọdun 2016 ni Olori tuntun naa ati Ooni yoo gbeyawo, amọ igbeyawo ọhun ko waye lọdun naa lọhun. Ti ẹ ko ba gbabe, ọsẹ to kọja yii ni Ooni gbe Ashley Adegoke niyawo, iyẹn lẹyin to ti kọkọ fẹ Tobi Philips ati Mariam Anako ṣaaju.


Ohun tí à ń fẹ́ kí ìjọba ṣe rèé – Àwọn tó farapa lásìkò ìwọ́de EndSARS

Awọn to farapa nibi iwọde EndSARS lọ́dún 2020 ti pe fun imuṣẹ abajade esi igbimọ ti ijọba ipinlẹ Eko gbe kalẹ, lati da si ẹsun ifiyajẹni ti awọn araalu fi kan awọn ọlọpaa. Awọn ti ọrọ naa kan sọ pe awọn yoo ṣe eto iranti fun awọn to padanu ẹmi wọn lasiko iwọde naa to waye ni iloro Lekki toll gate ati awọn agbegbe miiran kaakiri orilẹ-ede Naijiria. Ọrọ yii lo jade nibi ipade awọn akọroyin kan to waye niluu Eko, ni iranti ayajọ ọdun keji ti awọn ologun ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde naa niluu Eko. Lara awọn to ṣagbatẹru ipade ọhun, Ayoyinka Oni, sọ pe ireti pipẹ maa n ṣe ọkan laarẹ, nitori naa, akoko ti fun ijọba lati san owo gba ma binu fun awọn to farapa nibi iwọde ọhun. Ayoyinka Oni, to jẹ adari ẹgbẹ “Take it back”, sọ pe ohun ti awọn n fẹ ni pe ki ijọba tu gbogbo awọn to wa lọgba ẹwọn lori ẹsun kikopa ninu iwọde EndSARS naa silẹ.” O ni “A si tun fẹ ki ijọba fun wọn ni owo gba mabinu fun akoko ti wọn lo ninu ẹwọn. “Sisan owo gba ma binu ni kikun fun awọn to farapa ati ẹbi awọn ti wọn ṣekupa nibi iwọde EndSARS ni ọna kan gboogi ti ijọba fi le wẹ ara rẹ mọ.” “Ijọba tun gbọdọ ṣe amulo awọn aba ti igbimọ oluwadii EndSARS fi lede, eyii ti wọn yi kọ ṣaaju.” O sọ siwaju si pe ijọba gbọdọ fi iya to tọ labẹ ofin jẹ gbogbo awọn agbofinro to ṣekupa araalu lasiko iwọde naa, wọn si gbọdọ tọrọ aforiji lọwọ awọn araalu ni gbangba.


Afurasí Ajínigbé wa ẹkún mu bíi bèbí nígbà tó kó sọ́wọ́ Amotekun n‘Ibadan

Ikọ Amotekun ipinlẹ Oyo ti fi ṣikun ofin mu afurasi ajinigbe kan, Sunday Oja. Iroyin ni afurasi naa wa lara awọn ajinigbe to ji ọkunrin kan, Arogundade Sunday gbe lagbegbe Temidire, nitosi ọja Eleekara nilu Oyo, nipinlẹ Oyo. N ṣe ni afurasi naa, to sọ pe ọmọ ipinlẹ Benue ni oun, n sunkun bi ọmọ ọwọ lẹyin ti ọwọ Amotekun tẹ ẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, lati ilu Eko ni wọn ti n ṣọ tabi tọpasẹ awọn eeyan ti wọn ji gbe wa si Ibadan, ki wọn to ṣọṣẹ. O tun sọ pe ilẹ ti ta si ti oun ti n ṣiṣẹ ajinigbe naa. Nigba ti Amotekun n fi ọrọ wa lẹnu wo ninu fidio kan to gba ori ayelujara kan, afurasi ajinigbe naa ni ẹnu lọọlọ yii ni oun ati awọn ẹmẹwa oun ji eeyan meji gbe. O ni “Lati oju irin Ikeja, niluu Eko ni a ti n ṣọ wọn bọ... ẹjọ ẹ ṣaanu fun mi.” Afurasi naa tun darukọ afurasi mii to pe orukọ rẹ ni Damilola ati olori ikọ rẹ, eyii to pe ni Jagaban to  n fi agbegbe Ikeja ṣebugbe, niluu Eko.


O tun sọ pe ilẹ ti ta si ti oun ti n ṣiṣẹ ajinigbe naa. Nigba ti Amotekun n fi ọrọ wa lẹnu wo ninu fidio kan to gba ori ayelujara kan, afurasi ajinigbe naa ni ẹnu lọọlọ yii ni oun ati awọn ẹmẹwa oun ji eeyan meji gbe. O ni “Lati oju irin Ikeja, niluu Eko ni a ti n ṣọ wọn bọ... ẹjọ ẹ ṣaanu fun mi.” Afurasi naa tun darukọ afurasi mii to pe orukọ rẹ ni Damilola ati olori ikọ rẹ, eyii to pe ni Jagaban to  n fi agbegbe Ikeja ṣebugbe, niluu Eko. Ọkunrin kan ti afurasi naa atawọn ẹmẹwa rẹ ji gbe, Arogundade Victor Sunday ṣalaye fun ikọ Amotekun pe asiko ti ọkọ oun taku loju ọna ni wọn ji oun gbe. Ọkunrin naa ni “Ọjọ Satide ni mo kuro l’Eko, ti mo n lọ siluu Kano, awa mẹta ni.” “Nigba to ku kilomita mẹwaa ki a de ilu Oyo, ni ọkan ninu awọn mọto ti a n gbe lọ ko sinu koko kan ti a n si n wa ọna lati gbe jade.” “Bi a ṣe gbe jade tan naa ni mọto Venza temi gan taku, ibi ti mo ti n pe mẹkaliiki ni wọn ti yọ si mi.” “Wọ le mi, mo ṣare, mo ja sinu koto sibẹ ni ṣe ni wọn n le mi.” Ọgbẹni Sunday sọ pe awọn ajinigbe naa fi okun de ọwọ oun lẹyin ti wọn ji oun gbe tan ki ikọ Amotekun to doola oun.


Ọkunrin kan ti afurasi naa atawọn ẹmẹwa rẹ ji gbe, Arogundade Victor Sunday ṣalaye fun ikọ Amotekun pe asiko ti ọkọ oun taku loju ọna ni wọn ji oun gbe. Ọkunrin naa ni “Ọjọ Satide ni mo kuro l’Eko, ti mo n lọ siluu Kano, awa mẹta ni.” “Nigba to ku kilomita mẹwaa ki a de ilu Oyo, ni ọkan ninu awọn mọto ti a n gbe lọ ko sinu koko kan ti a n si n wa ọna lati gbe jade.” “Bi a ṣe gbe jade tan naa ni mọto Venza temi gan taku, ibi ti mo ti n pe mẹkaliiki ni wọn ti yọ si mi.” “Wọ le mi, mo ṣare, mo ja sinu koto sibẹ ni ṣe ni wọn n le mi.” Ọgbẹni Sunday sọ pe awọn ajinigbe naa fi okun de ọwọ oun lẹyin ti wọn ji oun gbe tan ki ikọ Amotekun to doola oun.


Ṣé pé àwọn "Revrend Sisitá náà ń wo "Blue" fíìmù lórí ayélujára? – Pope Francis dá sọ̀rọ̀

Poopu ijọ Aguda, Pope Francis ti kilo fun awọn alufaa ijọ naa, lọkunrin ati lobinrin lati sọra fun wiwo awọn fiimu ibalopọ lori ayelujara nitori irufẹ iwa bẹẹ yoo pa ina ẹmi ninu wọn. Poopu lo sọ ọrọ naa lasiko ifọrọwerọ kan lori bo ṣe yẹ ki awọn eeyan maa lo ikanni ibaradọrẹ lori ayelujara niluu Vatican. O ni wiwo fiimu ibalopọ ko dara rara, ọpọ eeyan lo si n wo irufẹ awọn fiimu bẹẹ laye ode oni.  Gẹgẹ bii ohun ti poopu Pope Francis sọ, “O lewu fun ọpọ eeyan… to fi mọ awọn alufa ọkunrin ati obinrin.” O sọ fun fun awọn alufa na pe “Ẹmi Eṣu maa n gba ibẹ wọ inu aye eeyan.” Nipa bo ṣe ki awọn eeyan maa lo oju opo ayelujara lọna ti yoo so eso rere, Pope Francis ni ki wọn maa lo ni iwọntuwọnsi, ki wọn si maṣe fi akoko ṣofo lori rẹ. O ṣalaye pe “Ọkan mimọ, to n fun Jesu laaye lojojumọ ko le maa wo fiimu ibalopọ ko si wa bakan naa.” Lẹyin naa lo gba awọn eeyan naa niyanju lati fa awọn fidio ibalopọ yọ kuro lori foonu wọn, ki wọn ma ba ko sinu idanwo.” Yatọ si ijọ Aguda, pupọ ni awọn ijọ kaakiri agbaye lo koro oju si wiwo gbogbo ohun to jọmọ fiimu ibalopọ.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Wọ́n ti kéde Rishi Sunak bí i olóòtú ìjọba kẹtàdínlọ́gọ́ta lẹ́yìn tó ṣèpàdé pẹ́lù Ọba Charles. Oba Charles ránṣẹ́ pé Sunak ní òwúrọ̀ òní láti mọ bí Sunak yóò ṣe ṣàkóso ètò ìjọba. Sunak ni olóòtú ìjọba kẹta tí orílẹ̀ èdè UK yàn nínú ọdún yìí. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lẹ́yìn tó kúrò ní ààfin Buckingham, Sunak ní ìpèníjà gbòógì tó ń bá UK fínra ni àìrajaja ètò ọrọ̀ ajé. Ó ní òun mọ̀ nípa ìpèníjà yìí èyí àjàkálẹ̀ àìsàn COVI9-19 kó bá orílẹ̀ èdè náà àti pé àwọn gbọ́dọ̀ wá ọ̀nà láti kojú ìpèníjà yìí ní kíákíá. O fi kun pé òun gbà pé Liz Truss tí òun gba ipò lọ́wọ́ rẹ̀ ṣe àwọn àṣìṣe kan ṣùgbọ́n òun kò da lẹ́bi nítorí ìlọsíwájú orílẹ̀ èdè àwọn ló ń wá.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lẹ́yìn tó kúrò ní ààfin Buckingham, Sunak ní ìpèníjà gbòógì tó ń bá UK fínra ni àìrajaja ètò ọrọ̀ ajé. Ó ní òun mọ̀ nípa ìpèníjà yìí èyí àjàkálẹ̀ àìsàn COVI9-19 kó bá orílẹ̀ èdè náà àti pé àwọn gbọ́dọ̀ wá ọ̀nà láti kojú ìpèníjà yìí ní kíákíá. O fi kun pé òun gbà pé Liz Truss tí òun gba ipò lọ́wọ́ rẹ̀ ṣe àwọn àṣìṣe kan ṣùgbọ́n òun kò da lẹ́bi nítorí ìlọsíwájú orílẹ̀ èdè àwọn ló ń wá. Sunak ní òun gbóríyìn fun lórí akitiyan rẹ̀ láti mú àyípadà ọ̀tun bá orílẹ̀ èdè àwọn. Ó wá sọ àrídájú rẹ̀ pé i’sẹ́ ti bẹ̀rẹ̀ lẹ́yẹ ò sọkà láti wá ojútùú sí gbogbo àwọn ìpèníjà náà. Ó tẹ̀síwájú pé òun máa ṣiṣẹ́ tọ̀sán tòru láti ri dájú pé àwọn gbé àwọn ètò tí yóò mú àyípadà ọ̀tun bá okoowò àti ìgbé ayé àwọn ènìyàn ní orílẹ̀ èdè náà.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Sunak ní òun gbóríyìn fun lórí akitiyan rẹ̀ láti mú àyípadà ọ̀tun bá orílẹ̀ èdè àwọn. Ó wá sọ àrídájú rẹ̀ pé i’sẹ́ ti bẹ̀rẹ̀ lẹ́yẹ ò sọkà láti wá ojútùú sí gbogbo àwọn ìpèníjà náà. Ó tẹ̀síwájú pé òun máa ṣiṣẹ́ tọ̀sán tòru láti ri dájú pé àwọn gbé àwọn ètò tí yóò mú àyípadà ọ̀tun bá okoowò àti ìgbé ayé àwọn ènìyàn ní orílẹ̀ èdè náà. Bákan náà ló ní òun máa ri dájú pé ìṣọ̀kan orílẹ̀ èdè náà kò yinjẹ rárá. Sunak ni òun ìjọba máa ń ṣíṣe ìjọba èyí tí àwọn àrá ìlú yóò ní ìgbẹkèlé nínú rẹ̀ ní òkúnkúndùn nítorí òun mọ bí nǹkan ṣe le fún àwọn ará ìlú lásìkò yìí. Ó jẹ́jẹ̀ẹ́ ètò ìlera tó péye, ẹ̀kọ́ tó yè kooro, ètò ààbò, pípèsè àyíká tó dùnńgbé àti ṣíṣe àtìlẹyìn fún àwọn ọmọ ogun.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Bákan náà ló ní òun máa ri dájú pé ìṣọ̀kan orílẹ̀ èdè náà kò yinjẹ rárá. Sunak ni òun ìjọba máa ń ṣíṣe ìjọba èyí tí àwọn àrá ìlú yóò ní ìgbẹkèlé nínú rẹ̀ ní òkúnkúndùn nítorí òun mọ bí nǹkan ṣe le fún àwọn ará ìlú lásìkò yìí. Ó jẹ́jẹ̀ẹ́ ètò ìlera tó péye, ẹ̀kọ́ tó yè kooro, ètò ààbò, pípèsè àyíká tó dùnńgbé àti ṣíṣe àtìlẹyìn fún àwọn ọmọ ogun. Bákan náà ló tún ṣe ìlérí wí pé òun kò ní gbé òṣèlú lékè àwọn nǹkan tí ará ìlú ń fẹ́ àti pé ìjọba tí yóò ṣojú ẹgbẹ́ òṣèlú òun dáradára ni òun gbèrò láti ṣe. Lẹ́yìn náà ló bèèrè fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ará ìlú láti lè gbé orílẹ̀ èdè náà dé èbúté ògo. Olootu ijọba tuntun fun ilẹ Gẹẹsi, Rishi Sunak yoo ni anfaani lati gbakoso ọfiisi olootu ijọba ilẹ naa, lẹyin to ba ṣe ipade pẹlu King Charles.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Bákan náà ló tún ṣe ìlérí wí pé òun kò ní gbé òṣèlú lékè àwọn nǹkan tí ará ìlú ń fẹ́ àti pé ìjọba tí yóò ṣojú ẹgbẹ́ òṣèlú òun dáradára ni òun gbèrò láti ṣe. Lẹ́yìn náà ló bèèrè fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ará ìlú láti lè gbé orílẹ̀ èdè náà dé èbúté ògo. Olootu ijọba tuntun fun ilẹ Gẹẹsi, Rishi Sunak yoo ni anfaani lati gbakoso ọfiisi olootu ijọba ilẹ naa, lẹyin to ba ṣe ipade pẹlu King Charles. Sunak ni yoo gba iṣakoso orilẹ-ede ọhun bayii lẹyin ti Liz Truss kọwe fi ipo naa silẹ lọsẹ to kọja. Sunak yii ni yoo jẹ olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi to kere julọ lọjọ ori lati nnkann bii igba ọdun sẹyin. Ọjọ kejila, oṣu Karun un, ọdun 1980 ni wọn bi ọkunrin naa, to n tumọ si pe o ti pe ẹni mejilelogoji bayii.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Sunak ni yoo gba iṣakoso orilẹ-ede ọhun bayii lẹyin ti Liz Truss kọwe fi ipo naa silẹ lọsẹ to kọja. Sunak yii ni yoo jẹ olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi to kere julọ lọjọ ori lati nnkann bii igba ọdun sẹyin. Ọjọ kejila, oṣu Karun un, ọdun 1980 ni wọn bi ọkunrin naa, to n tumọ si pe o ti pe ẹni mejilelogoji bayii. Ile iwosan gbogbogbo, General Hospital, to wa niluu Southampton, nilẹ Gẹẹsi ni wọn bi si, amọ ọmọ orilẹ-ede India ni awọn obi rẹ. Orukọ iyawo rẹ ni Akshata Murthy, wọn ṣe igbeyawo lọdun 2009, wọn si bi ọmọ meji, Krishna Sunak ati Anoushka Sunak. Ilu London ati Yorkshir lo fi n ṣebugbe, o si jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu Conservative.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Ile iwosan gbogbogbo, General Hospital, to wa niluu Southampton, nilẹ Gẹẹsi ni wọn bi si, amọ ọmọ orilẹ-ede India ni awọn obi rẹ. Orukọ iyawo rẹ ni Akshata Murthy, wọn ṣe igbeyawo lọdun 2009, wọn si bi ọmọ meji, Krishna Sunak ati Anoushka Sunak. Ilu London ati Yorkshir lo fi n ṣebugbe, o si jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu Conservative. Sunak kawe gboye lawọn ile ẹkọ bii Winchester College, Oxford University ati Stanford University, ti gbogbo wọn wa nilẹ Gẹẹsi. Sunak ṣiṣẹ nile ifowopamọsi investment bank Goldman Sachs laarin ọdun 2001 si 2004 ko to tun ṣiṣẹ lawọn ileeṣe nla mii to lorukọ. O wa lara awọn to faramọ eto Brexit, iyẹn awọn to n fẹ ki ilẹ UK kuro lara European Union.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Sunak kawe gboye lawọn ile ẹkọ bii Winchester College, Oxford University ati Stanford University, ti gbogbo wọn wa nilẹ Gẹẹsi. Sunak ṣiṣẹ nile ifowopamọsi investment bank Goldman Sachs laarin ọdun 2001 si 2004 ko to tun ṣiṣẹ lawọn ileeṣe nla mii to lorukọ. O wa lara awọn to faramọ eto Brexit, iyẹn awọn to n fẹ ki ilẹ UK kuro lara European Union. Lọdun 2019, wọn yan gẹgẹ bii ọkan lara awọn alabaṣiṣẹ pọ olootu ijọba atijọ, Boris Johnson.


Rishi Sunak di olóòtú ìjọba UK tuntun

Lọdun 2019, wọn yan gẹgẹ bii ọkan lara awọn alabaṣiṣẹ pọ olootu ijọba atijọ, Boris Johnson.


"Mo mọ ọlọ́pàá tó yìnbọn pa ọmọ mi lásìkò EndSARS, ó sì wà ní tésàn tó ń ṣiṣẹ́ rẹ̀ lọ"

Nibayiii to ti pe ọdun meji ti iwọde EndSARS waye, ọpọlọpọ awọn ọdọ ti awọn agbofinro gbe si ahamọ nigba naa, ni ko tii ri idande titi di akoko yii. Awọn mọlẹbi mẹrin ninu awọn ọdọ mọkanla to wa ni ahamọ awọn ọlọpaa nipinlẹ Oyo, ke gbajare tọ BBC Yoruba wa lori isẹlẹ yii. Bakan naa ni awọn mọlẹbi Isiaka Jimoh, ti ibọn ba lasiko iwọde EndSARS lọdun 2020 nilu Ogbomoso naa ba BBc Yoruba sọrọ lori ohun ti oju wọn ti ri laarin ọdun meji ti ọmọ wọn ku. Nigba ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ, gbogbo awọn ẹbi ti ọmọ wọn wọn wa ni ahamọ lo sọ pe awọn agbofinro to wa gbe awọn ọmọ awọn fi asọ dudu bo oju wọn. Wọn ni ni bii ọsẹ meji lẹyin ti iwọde EndSARS pari tan, lawọn agbofinro naa n wọle wa ko awọn ọdọ ninu ile kọọkan ni adugbo ọọtọọ yika ipinlẹ Oyo. Pẹlu omije si ni awọn ẹbi naa fi n salaye awọn igbesẹ lorisirisi ti wọn ti gbe lati gba idande awọn ọmọ wọn lati ọdun meji sẹyin, eyi to n ja si pabo.


Nigba ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ, gbogbo awọn ẹbi ti ọmọ wọn wọn wa ni ahamọ lo sọ pe awọn agbofinro to wa gbe awọn ọmọ awọn fi asọ dudu bo oju wọn. Wọn ni ni bii ọsẹ meji lẹyin ti iwọde EndSARS pari tan, lawọn agbofinro naa n wọle wa ko awọn ọdọ ninu ile kọọkan ni adugbo ọọtọọ yika ipinlẹ Oyo. Pẹlu omije si ni awọn ẹbi naa fi n salaye awọn igbesẹ lorisirisi ti wọn ti gbe lati gba idande awọn ọmọ wọn lati ọdun meji sẹyin, eyi to n ja si pabo. Koda, ọkan lara awọn mọlẹbi ti ọmọ wọn gbẹmi mi lasiko iwọde EndSARS ni oun da ọlọpaa to yinbọn pa ọmọ oun mọ, ẹni to sọ pe o si n sisẹ lọ ni tesan ọlọpaa bayii. Gbogbo awọn ẹbi naa lo n gbara ta pe ipo ti awọn afurasi naa wa ko dara rara, ti wọn si n bẹ ijọba ipinlẹ Oyo ati awọn alasẹ ileesẹ ọlọpaa lati fi awọn ọmọ wọn silẹ ni ahamọ. Isẹlẹ manigbagbe, ti yoo wa ni iranti awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ni iwọde EndSARS jẹ, paapaa lẹkun guusu orilẹede yii.


Koda, ọkan lara awọn mọlẹbi ti ọmọ wọn gbẹmi mi lasiko iwọde EndSARS ni oun da ọlọpaa to yinbọn pa ọmọ oun mọ, ẹni to sọ pe o si n sisẹ lọ ni tesan ọlọpaa bayii. Gbogbo awọn ẹbi naa lo n gbara ta pe ipo ti awọn afurasi naa wa ko dara rara, ti wọn si n bẹ ijọba ipinlẹ Oyo ati awọn alasẹ ileesẹ ọlọpaa lati fi awọn ọmọ wọn silẹ ni ahamọ. Isẹlẹ manigbagbe, ti yoo wa ni iranti awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ni iwọde EndSARS jẹ, paapaa lẹkun guusu orilẹede yii. Iwọde naa, to waye losu kẹwa ọdun 2020 ni awọn ọdọ fi n tako iwa ifijajẹni ti ikọ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale (SARS) n hu si wọn laarin ilu. Awọn ọdọ naa si lo tu jade lọpọ yanturu fun bi ogunjọ lati fi ẹhonu han tako iwa ibajẹ awọn ọlọpaa SARS naa, ti wọn si n beere pe ki ijọba tu wọn ka. Idi ree ti wọn fi pe akori iwọde naa ni EndSARS.


Iwọde naa, to waye losu kẹwa ọdun 2020 ni awọn ọdọ fi n tako iwa ifijajẹni ti ikọ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale (SARS) n hu si wọn laarin ilu. Awọn ọdọ naa si lo tu jade lọpọ yanturu fun bi ogunjọ lati fi ẹhonu han tako iwa ibajẹ awọn ọlọpaa SARS naa, ti wọn si n beere pe ki ijọba tu wọn ka. Idi ree ti wọn fi pe akori iwọde naa ni EndSARS. Gbogbo awọn olu ilu awọn ipinlẹ to wa ni guusu Naijiria atawọn ilu nla nla miran ni awọn ọdọ naa kora jọ si lati fi ẹhonu han. Lara ibudo ti wọn si korajọ si lati se iwọde ni ẹnu iloro Lekki to wa nilu Eko, ti wọn si dena lilọ bibọ ọkọ ati ero lopopona naa fun ọ́jọ melo kan. Amọ nigba to di ogunjọ osu Kẹwa ọdun 2020 naa, ni awọn ologun ya bo awọn ọdọ naa lẹnu iloro Lekki naa, ti awọn eeyan kan sì kú, tí ọ̀pọ̀ mii si ṣese. Eyi lo mu kawọn janduku ja iwọde naa gba lọjọ keji, ti wọn si n jo awọn dukia ijọba ati ti aladani, to fi mọ awọn agọ ọlọpaa kaakiri awọn ipinlẹ lkun guusu Naijiria.


Gbogbo awọn olu ilu awọn ipinlẹ to wa ni guusu Naijiria atawọn ilu nla nla miran ni awọn ọdọ naa kora jọ si lati fi ẹhonu han. Lara ibudo ti wọn si korajọ si lati se iwọde ni ẹnu iloro Lekki to wa nilu Eko, ti wọn si dena lilọ bibọ ọkọ ati ero lopopona naa fun ọ́jọ melo kan. Amọ nigba to di ogunjọ osu Kẹwa ọdun 2020 naa, ni awọn ologun ya bo awọn ọdọ naa lẹnu iloro Lekki naa, ti awọn eeyan kan sì kú, tí ọ̀pọ̀ mii si ṣese. Eyi lo mu kawọn janduku ja iwọde naa gba lọjọ keji, ti wọn si n jo awọn dukia ijọba ati ti aladani, to fi mọ awọn agọ ọlọpaa kaakiri awọn ipinlẹ lkun guusu Naijiria. Koda awọn ọlọ̀paa kan gbẹmi mi lasiko iwọde naa, tawọn mii si fi ara gba ọgbẹ. Lẹyin iwọde naa si ni awọn agbofinro n sa awọn eeyan kan ti wọn fura si pe wọn lọwọ ninu iwọde naa.


Koda awọn ọlọ̀paa kan gbẹmi mi lasiko iwọde naa, tawọn mii si fi ara gba ọgbẹ. Lẹyin iwọde naa si ni awọn agbofinro n sa awọn eeyan kan ti wọn fura si pe wọn lọwọ ninu iwọde naa.


EndSARS kò tíì tán torí ìjọba kò tíì fi ọlọ́pàá àrúfin kankan jófin - Mr Macaroni

Iyan ogun ọdun, a maa jo ni lọwọ bẹẹ si ni ọrọ kii tan. Isẹlẹ manigbagbe, ti yoo wa ni iranti awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ni iwọde EndSARS jẹ, paapaa lẹkun guusu orilẹede yii. Iwọde naa, to waye losu kẹwa ọdun 2020 ni awọn ọdọ fi n tako iwa ifijajẹni ti ikọ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale (SARS) n hu si wọn laarin ilu. Awọn ọdọ naa si lo tu jade lọpọ yanturu fun bi ogunjọ lati fi ẹhonu han tako iwa ibajẹ awọn ọlọpaa SARS naa, ti wọn si n beere pe ki ijọba tu wọn ka. Idi ree ti wọn fi pe akori iwọde naa ni EndSARS. Gbogbo awọn olu ilu awọn ipinlẹ to wa ni guusu Naijiria atawọn ilu nla nla miran ni awọn ọdọ naa kora jọ si lati fi ẹhonu han.


Awọn ọdọ naa si lo tu jade lọpọ yanturu fun bi ogunjọ lati fi ẹhonu han tako iwa ibajẹ awọn ọlọpaa SARS naa, ti wọn si n beere pe ki ijọba tu wọn ka. Idi ree ti wọn fi pe akori iwọde naa ni EndSARS. Gbogbo awọn olu ilu awọn ipinlẹ to wa ni guusu Naijiria atawọn ilu nla nla miran ni awọn ọdọ naa kora jọ si lati fi ẹhonu han. Lara ibudo ti wọn si korajọ si lati se iwọde ni ẹnu iloro Lekki to wa nilu Eko, ti wọn si dena lilọ bibọ ọkọ ati ero lopopona naa fun ọ́jọ melo kan. Amọ nigba to di ogunjọ osu Kẹwa ọdun 2020 naa, ni awọn ologun ya bo awọn ọdọ naa lẹnu iloro Lekki naa, ti awọn eeyan kan sì kú, tí ọ̀pọ̀ mii si ṣese. Eyi lo mu kawọn janduku ja iwọde naa gba lọjọ keji, ti wọn si n jo awọn dukia ijọba ati ti aladani, to fi mọ awọn agọ ọlọpaa kaakiri awọn ipinlẹ lkun guusu Naijiria. Nibayii to ti wa pe ọdun meji ti iwọdeEndSARS naa waye, BBC Yoruba ba ọkan lara awọn asaaju ọdọ to sakoso iwọde naa, Debo Adedayo sọrọ lati mọ boya erongba wọn lori iwọde naa ti jọ.


Lara ibudo ti wọn si korajọ si lati se iwọde ni ẹnu iloro Lekki to wa nilu Eko, ti wọn si dena lilọ bibọ ọkọ ati ero lopopona naa fun ọ́jọ melo kan. Amọ nigba to di ogunjọ osu Kẹwa ọdun 2020 naa, ni awọn ologun ya bo awọn ọdọ naa lẹnu iloro Lekki naa, ti awọn eeyan kan sì kú, tí ọ̀pọ̀ mii si ṣese. Eyi lo mu kawọn janduku ja iwọde naa gba lọjọ keji, ti wọn si n jo awọn dukia ijọba ati ti aladani, to fi mọ awọn agọ ọlọpaa kaakiri awọn ipinlẹ lkun guusu Naijiria. Nibayii to ti wa pe ọdun meji ti iwọdeEndSARS naa waye, BBC Yoruba ba ọkan lara awọn asaaju ọdọ to sakoso iwọde naa, Debo Adedayo sọrọ lati mọ boya erongba wọn lori iwọde naa ti jọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Debo Adedayo, ti ọpọ eeyan tun mọ si Mr Macaroni sọ pe Endsars ko tii tan o. Macaroni ni gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti jẹjẹ tẹlẹ pe gbogbo awọn eeyan to sokunfa iwọde naa ni awọn yoo fi jofin. Amọ o ni titi di akoko yii, awọn ko tii gbọ nnkan kan. "Gbogbo igba ta ba ni anfaani lati sọrọ lọ sibi iwọde Endsars la maa sọrọ nipa rẹ, lati mu awọn alasẹ lọrun ọwọ lori iwọde naa. Ijọba ipinlẹ Eko lo gbe igbimọ oluwadi kalẹ lati sewadi ohun to waye nipa isẹ awọn ọlọpaa Endsars.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Debo Adedayo, ti ọpọ eeyan tun mọ si Mr Macaroni sọ pe Endsars ko tii tan o. Macaroni ni gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti jẹjẹ tẹlẹ pe gbogbo awọn eeyan to sokunfa iwọde naa ni awọn yoo fi jofin. Amọ o ni titi di akoko yii, awọn ko tii gbọ nnkan kan. "Gbogbo igba ta ba ni anfaani lati sọrọ lọ sibi iwọde Endsars la maa sọrọ nipa rẹ, lati mu awọn alasẹ lọrun ọwọ lori iwọde naa. Ijọba ipinlẹ Eko lo gbe igbimọ oluwadi kalẹ lati sewadi ohun to waye nipa isẹ awọn ọlọpaa Endsars. Lẹyin ijoko wọn, wọn gbe abọ iwadii wọn kalẹ amọ lẹyin o rẹyin, ijọba ni abọ iwadii naa ko kunju iwọn to, ki lo fa eleyi?" Macaroni ni o ti foju han pe abọ iwadi igbimọ naa ko tẹ ijọba lọrun ni wọn se ni ni ko ri bẹẹ. O fikun pe gbogbo ihuwasi ijọba yii lo fihan pe kii se ijọba otitọ, se ni wọn n fi igba kan bọ ọkan ninu, eyi ko si dara.


Lẹyin ijoko wọn, wọn gbe abọ iwadii wọn kalẹ amọ lẹyin o rẹyin, ijọba ni abọ iwadii naa ko kunju iwọn to, ki lo fa eleyi?" Macaroni ni o ti foju han pe abọ iwadi igbimọ naa ko tẹ ijọba lọrun ni wọn se ni ni ko ri bẹẹ. O fikun pe gbogbo ihuwasi ijọba yii lo fihan pe kii se ijọba otitọ, se ni wọn n fi igba kan bọ ọkan ninu, eyi ko si dara. "A le sọ pe iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa ti dinku diẹ amọ o si n sẹlẹ. Lọwọ lọwọ bayii, a si tun n gbọ nipa iwa kotọ tawọn ọlọpaa n hu bii ki wọn fipa gba owo lọwọ araalu, ki wọn lu araalu ati bẹẹ bẹẹ lọ. Gbogbo ọnakọna ta ba si ni la fi maa ba ijọba sọrọ lai mu ija ati rogbodiyan lọwọ."


"A le sọ pe iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa ti dinku diẹ amọ o si n sẹlẹ. Lọwọ lọwọ bayii, a si tun n gbọ nipa iwa kotọ tawọn ọlọpaa n hu bii ki wọn fipa gba owo lọwọ araalu, ki wọn lu araalu ati bẹẹ bẹẹ lọ. Gbogbo ọnakọna ta ba si ni la fi maa ba ijọba sọrọ lai mu ija ati rogbodiyan lọwọ." Debo Adeyinka tun tẹsiwaju pe bi araalu ba n sọrọ, o yẹ ki ijọba maa gbọ lati dena biba araalu jẹ. O wa seleri pe gbogbo titako iwa ti ko kọ lawujọ si lawọn maa se, titi ti awujọ wa yoo fi dara. "Awa ko fẹ ifiyajẹni kankan mọ lati ọdọ ọlọpaa, a ko sọ pe gbogbo ọlọpaa ni ko dara amọ awọn to n hu iwa aidaa ni ko yiwa pada.


Debo Adeyinka tun tẹsiwaju pe bi araalu ba n sọrọ, o yẹ ki ijọba maa gbọ lati dena biba araalu jẹ. O wa seleri pe gbogbo titako iwa ti ko kọ lawujọ si lawọn maa se, titi ti awujọ wa yoo fi dara. "Awa ko fẹ ifiyajẹni kankan mọ lati ọdọ ọlọpaa, a ko sọ pe gbogbo ọlọpaa ni ko dara amọ awọn to n hu iwa aidaa ni ko yiwa pada. Kii se pe a fẹ ki nnkan buru fawọn ọlọpaa, ọmọ Naijiria ni awọn naa, ara ipese eto idẹrun fun wọn naa si wa lara ohun ta n ja fun."


Kii se pe a fẹ ki nnkan buru fawọn ọlọpaa, ọmọ Naijiria ni awọn naa, ara ipese eto idẹrun fun wọn naa si wa lara ohun ta n ja fun."


Ẹ ò báà lu ìlù àtìlẹ́yìn fún Tinubu, ní t'èmi, Peter Obi ló kàn, ìdí sì rèé - Ayo Adebanjo

Adari ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kan, Afenifere, Pa Ayo Adebanjo ti ni ẹnikẹni o baa ni ki Tinubu maa jo lọ awọn wa lẹyin rẹ, oun ni toun ṣi duro lori ọrọ oun pe oludije ẹgbẹ oṣelu Labour Party, Peter Obi ni oun n gbaruku ti lẹyin fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023. Adebanjo sọ eyi gẹgẹ bi esi si ipade laarin oludije ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Ahmed Tinubu ati adari ẹgbẹ Afenifere tẹlẹri, Pa Reuben Fasoranti ni ipinlẹ Ondo nibi ti Baba Fasoranti si ti gbe ọwọ le Tinubu lori to gbadura fun aṣeyọri rẹ. Adebanjo lo tẹwọ gba eku ida ẹgbẹ Afenifere lọwọ Baba Fasoranti tori naa, ọpọlọpọ ti gbagbọ pe ibi kan lo yẹ ki awọn mejeji to si nipa oṣelu amọ ṣe ni Adebanjo kọjalẹ pe "igbagbọ baba ko gba ọmọ la" ati pe "ohun to wu mi ko wu ọ". Ni ọjọ Aiku ni Tinubu ṣe ibẹwo si ile Fasoranti to wa nipinlẹ Ondo ti baba naa si kede atilẹyin rẹ fun un. Ẹwẹ, Adebanjo ẹni ọdun mẹrinlelaadọrun nni sọ pe bo tilẹ jẹ pe oun ko fẹ ni fa ki n faa kankan pẹlu adari oun amọ, Peter Obi ṣi ni aayo oludije fun oun ninu idibo to n bọ ninu oṣu keji ọdun to n bọ. O ti ṣe diẹ ti Adebanjo ti n tẹnu mọ oun to duro le lori ti oniruuru awọn Naijiria naa si ti n sọ ero wọn.


Ni ọjọ Aiku ni Tinubu ṣe ibẹwo si ile Fasoranti to wa nipinlẹ Ondo ti baba naa si kede atilẹyin rẹ fun un. Ẹwẹ, Adebanjo ẹni ọdun mẹrinlelaadọrun nni sọ pe bo tilẹ jẹ pe oun ko fẹ ni fa ki n faa kankan pẹlu adari oun amọ, Peter Obi ṣi ni aayo oludije fun oun ninu idibo to n bọ ninu oṣu keji ọdun to n bọ. O ti ṣe diẹ ti Adebanjo ti n tẹnu mọ oun to duro le lori ti oniruuru awọn Naijiria naa si ti n sọ ero wọn. Ni oṣu to kọja, Adebanjo ni bi orilẹede Naijiria yoo ba ṣi wa ni isọkan lọdun 2023, gbogbo ọmọ Naijiria lo yẹ ko ṣatilẹyin fun Obi ati Datti igbakeji rẹ. Bakan naa lo ni oun ko ni gba ibọde rara lori idajọ ododo, idọgba ati gbigba gbogbo eeyan laye. "Iha Iwọ Oorun-Guusu iyẹn ẹya Yoruba ti ni aarẹ ri, awọn tun ni wọn wa lori ipo igbakeji aarẹ lọwọlọwọ, iha Guusu-Guusu ti lo ipo aarẹ fun ọdun mẹfa ri amọ awọn ẹya Igbo lati Ariwa-Guusu ko ti fi ipo aarẹ tọ ẹnu wo rara ni Naijiria, nibayii ti asiko si ti to ki agbara lọ si Guusu, ẹtọ idọgba ni pe ko lọ si ọdọ awọn Igbo."


Ni oṣu to kọja, Adebanjo ni bi orilẹede Naijiria yoo ba ṣi wa ni isọkan lọdun 2023, gbogbo ọmọ Naijiria lo yẹ ko ṣatilẹyin fun Obi ati Datti igbakeji rẹ. Bakan naa lo ni oun ko ni gba ibọde rara lori idajọ ododo, idọgba ati gbigba gbogbo eeyan laye. "Iha Iwọ Oorun-Guusu iyẹn ẹya Yoruba ti ni aarẹ ri, awọn tun ni wọn wa lori ipo igbakeji aarẹ lọwọlọwọ, iha Guusu-Guusu ti lo ipo aarẹ fun ọdun mẹfa ri amọ awọn ẹya Igbo lati Ariwa-Guusu ko ti fi ipo aarẹ tọ ẹnu wo rara ni Naijiria, nibayii ti asiko si ti to ki agbara lọ si Guusu, ẹtọ idọgba ni pe ko lọ si ọdọ awọn Igbo." Adebanjo tun ni "a o le sọ pe ki awọn ẹya Igbo ṣi duro si Naijiria, ki a si tun wa tẹsiwaju lati maa fi ẹtọ wọn dun wọn ki wọn ma tọ ipo agbara wo." O ni Peter Obi ẹya Igbo ni Peter Obi, Afenifere si fẹ tii lẹyin tori oun ni ẹni ti awọn nigbagbọ pe o lee ṣe atunto Naijiria pada si iru ilana to yẹ ko maa tẹle. Bakan naa ni Adebanjo ni awọn ko ni "yi ẹsẹ kuro ni titẹle idajọ ododo, idọgba ati fifun gbogbo eeyan ni anfani nitori pe ọkan lara wa, Asiwaju Bola Tinubu wa lara awọn oludije".


Adebanjo tun ni "a o le sọ pe ki awọn ẹya Igbo ṣi duro si Naijiria, ki a si tun wa tẹsiwaju lati maa fi ẹtọ wọn dun wọn ki wọn ma tọ ipo agbara wo." O ni Peter Obi ẹya Igbo ni Peter Obi, Afenifere si fẹ tii lẹyin tori oun ni ẹni ti awọn nigbagbọ pe o lee ṣe atunto Naijiria pada si iru ilana to yẹ ko maa tẹle. Bakan naa ni Adebanjo ni awọn ko ni "yi ẹsẹ kuro ni titẹle idajọ ododo, idọgba ati fifun gbogbo eeyan ni anfani nitori pe ọkan lara wa, Asiwaju Bola Tinubu wa lara awọn oludije". Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, ti sọ oludije  to faramọ́ fun ipo aarẹ lọdun 2023. Makindeti igbakeji rẹ, Bayo Lawal ṣoju fun nibi ipade ti Bola Ahmed Tinubu ṣe pẹlu awọn agba ilẹ̀ Yoruba lọjọ Aiku, sọ pe ipinnu ẹgbẹ́ naa ni oun faramọ.  Ọjọ Aiku ni aṣiwaju ẹgbẹ́ ọmọ Yoruba, Afenifere, Pa Reuben Fasoranti ati awọn agba ilẹ̀ Yoruba kan, buwọlu oludije ẹgbẹ́ oṣelu All Progressives Congress, si ipo aarẹ, Bola Tinubu.


Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, ti sọ oludije  to faramọ́ fun ipo aarẹ lọdun 2023. Makindeti igbakeji rẹ, Bayo Lawal ṣoju fun nibi ipade ti Bola Ahmed Tinubu ṣe pẹlu awọn agba ilẹ̀ Yoruba lọjọ Aiku, sọ pe ipinnu ẹgbẹ́ naa ni oun faramọ.  Ọjọ Aiku ni aṣiwaju ẹgbẹ́ ọmọ Yoruba, Afenifere, Pa Reuben Fasoranti ati awọn agba ilẹ̀ Yoruba kan, buwọlu oludije ẹgbẹ́ oṣelu All Progressives Congress, si ipo aarẹ, Bola Tinubu.  Nibi ipade ti Tinubu ṣe pẹlu awọn adari ẹgbẹ́ Afenifere nile Fasoranti, n'ilu AkuIkede Makinde yii waye lasiko ti wahala n ṣẹlẹ̀ nini ẹgbẹ́ oṣelu rẹ, Peoples Democratic Party, PDP, níbi ti Atiku Abubarka ti n dije fun ipo aarẹ. "Nitori naa, nkan to ni kí n fi da yín loju (Makinde) ni pe nkan ti ẹ ba faramọ lati ṣe, ni emi naa faramọ. Ikede Makinde yii waye lasiko ti wahala n ṣẹlẹ̀ nini ẹgbẹ́ oṣelu rẹ, Peoples Democratic Party, PDP, níbi ti Atiku Abubarka ti n dije fun ipo aarẹ.


Nibi ipade ti Tinubu ṣe pẹlu awọn adari ẹgbẹ́ Afenifere nile Fasoranti, n'ilu AkuIkede Makinde yii waye lasiko ti wahala n ṣẹlẹ̀ nini ẹgbẹ́ oṣelu rẹ, Peoples Democratic Party, PDP, níbi ti Atiku Abubarka ti n dije fun ipo aarẹ. "Nitori naa, nkan to ni kí n fi da yín loju (Makinde) ni pe nkan ti ẹ ba faramọ lati ṣe, ni emi naa faramọ. Ikede Makinde yii waye lasiko ti wahala n ṣẹlẹ̀ nini ẹgbẹ́ oṣelu rẹ, Peoples Democratic Party, PDP, níbi ti Atiku Abubarka ti n dije fun ipo aarẹ. Àwọn gomina kan, lara eyi ti Seyi Makinde wa, n fẹ́ ki alaga ẹgbẹ́ PDP, Iyorchia Ayu fi ipo naa silẹ.  Awọn ọmọ ẹgbẹ́ naa bii Oloye Ayo Adebanjo, ati Akọwe Agba fun ẹgbẹ́ naa, Oloye Sola Ebiseni, ko si nibi ipade naa. \n\n\nAdebanjo, gẹgẹ bi iwe iroyin Punch ṣe sọ lootọ ni agba Yoruba, Pa Reuben Fasoranti pe oun si ipade naa, sugbọn oun jẹ ko mọ iha ti ẹgbẹ́ Afenifere kọ si ọrọ idibo 2023.


Àwọn gomina kan, lara eyi ti Seyi Makinde wa, n fẹ́ ki alaga ẹgbẹ́ PDP, Iyorchia Ayu fi ipo naa silẹ.  Awọn ọmọ ẹgbẹ́ naa bii Oloye Ayo Adebanjo, ati Akọwe Agba fun ẹgbẹ́ naa, Oloye Sola Ebiseni, ko si nibi ipade naa. \n\n\nAdebanjo, gẹgẹ bi iwe iroyin Punch ṣe sọ lootọ ni agba Yoruba, Pa Reuben Fasoranti pe oun si ipade naa, sugbọn oun jẹ ko mọ iha ti ẹgbẹ́ Afenifere kọ si ọrọ idibo 2023. O ni "Afenifere ti yan iha to fẹ, lati ti Peter Obi lẹyin. Sugbọn mi o ni sọ ohunkóhun nipa ẹgbẹ́ kankan to ba yapa, nitori idiwọ ni yoo jẹ́." "Nkan to kàn ni lati mojuto bi ao ṣe bori ninu idibo."


O ni "Afenifere ti yan iha to fẹ, lati ti Peter Obi lẹyin. Sugbọn mi o ni sọ ohunkóhun nipa ẹgbẹ́ kankan to ba yapa, nitori idiwọ ni yoo jẹ́." "Nkan to kàn ni lati mojuto bi ao ṣe bori ninu idibo." Osu bii meji sẹ́yìn ni Oloye Adebanjo kede pe oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ́ oṣelu Labour ni Afenifere yoo ṣe atilẹyin fun. Awọn agba ẹgbẹ Afẹnifẹre ti sọ pe awọn yoo ṣatilẹyin fun oludije sipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Tinubu, lati di Aarẹ Nigeria. Atilẹyin yi ni wọn ṣe ipinnu rẹ niluu Akure to jẹ olu ilu ipinlẹ Ondo lakoko ti wọn gbalejo Tinubu nile adari ẹgbẹ naa, alagba Reuben Fasoranti.


Osu bii meji sẹ́yìn ni Oloye Adebanjo kede pe oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ́ oṣelu Labour ni Afenifere yoo ṣe atilẹyin fun. Awọn agba ẹgbẹ Afẹnifẹre ti sọ pe awọn yoo ṣatilẹyin fun oludije sipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Tinubu, lati di Aarẹ Nigeria. Atilẹyin yi ni wọn ṣe ipinnu rẹ niluu Akure to jẹ olu ilu ipinlẹ Ondo lakoko ti wọn gbalejo Tinubu nile adari ẹgbẹ naa, alagba Reuben Fasoranti. Gbajugbaja onkọwe to tun jẹ akọwe agba tẹlẹ ri fun ẹgbẹ Afẹnifẹre, Basorun Sehinde Arogbofa, lo gbẹnusọ fawọn adari ẹgbẹ naa nibi ipade ọhun. Arogbofa sọ pe o di dandan ki awọn ṣatilẹyin fun Tinubu toripe o lagbara lati mu irẹpọ ba gbogbo ẹya to wa ni Naijiria, ti yoo si mu ilọsiwaju ba ilẹ yii. Arogbofa ni Tinubu kii ṣe ọmọ Yoruba nikan, amọ o tun jẹ ojulowo ọmọ Nigeria.


Gbajugbaja onkọwe to tun jẹ akọwe agba tẹlẹ ri fun ẹgbẹ Afẹnifẹre, Basorun Sehinde Arogbofa, lo gbẹnusọ fawọn adari ẹgbẹ naa nibi ipade ọhun. Arogbofa sọ pe o di dandan ki awọn ṣatilẹyin fun Tinubu toripe o lagbara lati mu irẹpọ ba gbogbo ẹya to wa ni Naijiria, ti yoo si mu ilọsiwaju ba ilẹ yii. Arogbofa ni Tinubu kii ṣe ọmọ Yoruba nikan, amọ o tun jẹ ojulowo ọmọ Nigeria. O sọ fun Tinubu pe ko mojuto eto abo, ọrọ aje ati atunto iṣejọba to ba ti di Aarẹ Naijiria. Onkọwe ọhun ni “Ko si eto aabo to peye fun wa mọ lorilẹ-ede yii, bẹẹ ni ọrọ aje ti dẹnu kọlẹ, a n fẹ ọlọpaa ipinlẹ lati le mu ki eto aabo o nipọn gidi”. Ẹni to ti fi igba kan ri jẹ akọwe ijọba apapọ Naijiria ati oludije sipo aarẹ nigba kan ri, Oloye Olu Falae ninu ọrọ tirẹ sọ pe “Ti o ba ti di Aarẹ, dakun ṣiṣẹ lati tun orilẹ-ede yii ṣe.” “A wa nibi lati fun ọ ni imọran to jọju toripe a ti dagba kọja ẹni ti ko ni iṣẹ kan lati ṣe, amojuto ọrọ aje ṣe koko toripe owo Naira ko niyi mọ, ko si ni pẹ di ẹgbẹrun kan Naira si owo dollar kan.” “A si ṣetan lati ti ọ lẹyin koo le yi eleyii pada.


O sọ fun Tinubu pe ko mojuto eto abo, ọrọ aje ati atunto iṣejọba to ba ti di Aarẹ Naijiria. Onkọwe ọhun ni “Ko si eto aabo to peye fun wa mọ lorilẹ-ede yii, bẹẹ ni ọrọ aje ti dẹnu kọlẹ, a n fẹ ọlọpaa ipinlẹ lati le mu ki eto aabo o nipọn gidi”. Ẹni to ti fi igba kan ri jẹ akọwe ijọba apapọ Naijiria ati oludije sipo aarẹ nigba kan ri, Oloye Olu Falae ninu ọrọ tirẹ sọ pe “Ti o ba ti di Aarẹ, dakun ṣiṣẹ lati tun orilẹ-ede yii ṣe.” “A wa nibi lati fun ọ ni imọran to jọju toripe a ti dagba kọja ẹni ti ko ni iṣẹ kan lati ṣe, amojuto ọrọ aje ṣe koko toripe owo Naira ko niyi mọ, ko si ni pẹ di ẹgbẹrun kan Naira si owo dollar kan.” “A si ṣetan lati ti ọ lẹyin koo le yi eleyii pada. Oju wa ni yoo si ṣe nigba too ba gba ife ẹyẹ ipo Aarẹ pada wale”. Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo, Bayo Lawal, to ṣoju gomina rẹ nibi ijoko naa ni tirẹ ni gbogbo ohun to ba jẹ mọ idagbasoke ilẹ Yoruba lawọn maa n lọwọ si nipinlẹ wọn, o fikun pe awọn ko nii da duro yatọ sawọn ipinlẹ toku nilẹ Yoruba. Tinubu ninu ọrọ rẹ dupẹ lọwọ awọn adari ẹgbẹ Afẹnifẹre, paapaa julọ Alagba Reuben Fasoranti fun atilẹyin rẹ to si wip e oun wa mu ẹjẹ oun ṣẹ lati pada wa ti oun ba gba ipo oludije lẹgbẹ oṣelu APC.


Oju wa ni yoo si ṣe nigba too ba gba ife ẹyẹ ipo Aarẹ pada wale”. Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo, Bayo Lawal, to ṣoju gomina rẹ nibi ijoko naa ni tirẹ ni gbogbo ohun to ba jẹ mọ idagbasoke ilẹ Yoruba lawọn maa n lọwọ si nipinlẹ wọn, o fikun pe awọn ko nii da duro yatọ sawọn ipinlẹ toku nilẹ Yoruba. Tinubu ninu ọrọ rẹ dupẹ lọwọ awọn adari ẹgbẹ Afẹnifẹre, paapaa julọ Alagba Reuben Fasoranti fun atilẹyin rẹ to si wip e oun wa mu ẹjẹ oun ṣẹ lati pada wa ti oun ba gba ipo oludije lẹgbẹ oṣelu APC. Oludije sipo Aarẹ naa waa rọ awọn adari Afẹnifẹre naa lati wa laaye titi ti oun yoo fi wọle bi Aare Naijiria lọdun to n bọ toripe oun yoo pada wa dupẹ lọwọ wọn lẹyin iburawọle


Oludije sipo Aarẹ naa waa rọ awọn adari Afẹnifẹre naa lati wa laaye titi ti oun yoo fi wọle bi Aare Naijiria lọdun to n bọ toripe oun yoo pada wa dupẹ lọwọ wọn lẹyin iburawọle


Olórí ilé aṣòfin l‘Ekiti kú lọ́jọ́ kẹta sí ìgbéyàwó ọmọ rẹ̀ - Mọ̀lẹ́bí

Ọpọ Olubanikẹdun lo ya bo ile olori ile igbimọ asofin nipinlẹ Ekiti, Funminiyi Afuye to jade laye lọjọru. Nigba ti BBC Yoruba se abẹwo si ile naa to wa nilu Ikere Ekiti, a ri awọn ẹbi ati alasepọ oloogbe naa lagbo oselu ti wọn joko sibẹ. Amọ gbogbo iyanju BBC Yoruba lati ri aya atawọn oloogbe naa lo ja si pabo nitori a gbọ pe wọn ti lọ silu Eko. Ẹnikan to ba wa sọrọ, amọ ta fi orukọ bo ni asiri salaye pe ọjọ Satide ọtunla lo yẹ ki igbeyawo ọmọ oloogbe naa waye nilu Eko. Idi si ree tawọn ọmọ ati aya rẹ fi rinrin ajo wa silu Eko fun ipalẹmọ igbeyawo naa ti yoo ko ni ọjọ Kejilelogun osu Kẹwa yii. Ilu Eko si la gbọ pe wọn wa, ti wọn fi gbọ pe asofin naa ti jẹ ipe Ọlọrun lasiko aisan ranpẹ to se e. Ọkan lara mọlẹbi oloogbe naa to ba BBC Yoruba sọrọ, Ope Afuye, ti ọpọ mọ si Ọpẹ Age lo wa pẹlu olóògbé naa ki ọlọjọ to de.


Ẹnikan to ba wa sọrọ, amọ ta fi orukọ bo ni asiri salaye pe ọjọ Satide ọtunla lo yẹ ki igbeyawo ọmọ oloogbe naa waye nilu Eko. Idi si ree tawọn ọmọ ati aya rẹ fi rinrin ajo wa silu Eko fun ipalẹmọ igbeyawo naa ti yoo ko ni ọjọ Kejilelogun osu Kẹwa yii. Ilu Eko si la gbọ pe wọn wa, ti wọn fi gbọ pe asofin naa ti jẹ ipe Ọlọrun lasiko aisan ranpẹ to se e. Ọkan lara mọlẹbi oloogbe naa to ba BBC Yoruba sọrọ, Ope Afuye, ti ọpọ mọ si Ọpẹ Age lo wa pẹlu olóògbé naa ki ọlọjọ to de. Ninu ọrọ rẹ, Ope ni “Ọnarebu ri pe ara awọn nṣe bakan-bakan ni wọn se pe olori awon oṣiṣẹ rẹ, lati wa tẹle lọ sí ile-iwosan. Amọ o ni aisan lo se wo, a ko ri ti ọlọjọ se, ti asofin naa si jade laye nile iwosan naa lẹyin wakati diẹ ti wọn debẹ. Ọpẹ Age ni ile iwosan ijọba to wa nilu Ado Ekiti ni wọn kọkọ gbe oloogbe naa lọ, ki wọn to dari wọn lọ si ile iwosan fasiti ipinlẹ Ekiti.


Ninu ọrọ rẹ, Ope ni “Ọnarebu ri pe ara awọn nṣe bakan-bakan ni wọn se pe olori awon oṣiṣẹ rẹ, lati wa tẹle lọ sí ile-iwosan. Amọ o ni aisan lo se wo, a ko ri ti ọlọjọ se, ti asofin naa si jade laye nile iwosan naa lẹyin wakati diẹ ti wọn debẹ. Ọpẹ Age ni ile iwosan ijọba to wa nilu Ado Ekiti ni wọn kọkọ gbe oloogbe naa lọ, ki wọn to dari wọn lọ si ile iwosan fasiti ipinlẹ Ekiti. O fikun pe lati fasiti ipinlẹ Ekiti naa si ni wọn ti ni ka maa gbe wọn lọ si ile iwosan fasiti Afe Babalola fun àwọn ayẹwo kan. O ni lẹyin ayẹwo naa ni wọn tun da awon pada sile iwosan ẹkọsẹ isegun fasiti ipinlẹ Ekiti fun itọju. Ope tẹsiwaju pe lasiko itọju naa ni Afuye ku ni ile-iwosan fasiti ipinlẹ Ekiti naa ni nnkan bii aago marun-un irọlẹ Ọjọbọ. O sọ pe awọn molẹbi yoo sẹsẹ se ìpàdé  lati se ipinnu lori ayẹyẹ igbeyawo ti wọn fẹ ṣe ni ọjọ Satide ni.


O fikun pe lati fasiti ipinlẹ Ekiti naa si ni wọn ti ni ka maa gbe wọn lọ si ile iwosan fasiti Afe Babalola fun àwọn ayẹwo kan. O ni lẹyin ayẹwo naa ni wọn tun da awon pada sile iwosan ẹkọsẹ isegun fasiti ipinlẹ Ekiti fun itọju. Ope tẹsiwaju pe lasiko itọju naa ni Afuye ku ni ile-iwosan fasiti ipinlẹ Ekiti naa ni nnkan bii aago marun-un irọlẹ Ọjọbọ. O sọ pe awọn molẹbi yoo sẹsẹ se ìpàdé  lati se ipinnu lori ayẹyẹ igbeyawo ti wọn fẹ ṣe ni ọjọ Satide ni. O ni oun ko tii le sọ boya igbeyawo naa yoo tẹsiwaju tabi bẹẹkọ titi ti ẹbi yoo fi se ipade lori igbesẹ to kan nipa rẹ. Awon olugbe ipinlẹ Ekiti ti sapejuwe olori ile igbimo asofin ipinle Ekiti naa, Funminiyi Afuye gege bi onirele ati eniyan alaafia, ti o fi ìgbésí ayé sin awọn eniyan. Wọn sọ awọn ọrọ wọnyi ni Ojobo nilu Ikere Ekiti nile oloogbe naa nígbà tí àwọn ọpọ èèyàn wa ṣe ìdàrò pẹlu awọn mọlebi olóògbé.


O ni oun ko tii le sọ boya igbeyawo naa yoo tẹsiwaju tabi bẹẹkọ titi ti ẹbi yoo fi se ipade lori igbesẹ to kan nipa rẹ. Awon olugbe ipinlẹ Ekiti ti sapejuwe olori ile igbimo asofin ipinle Ekiti naa, Funminiyi Afuye gege bi onirele ati eniyan alaafia, ti o fi ìgbésí ayé sin awọn eniyan. Wọn sọ awọn ọrọ wọnyi ni Ojobo nilu Ikere Ekiti nile oloogbe naa nígbà tí àwọn ọpọ èèyàn wa ṣe ìdàrò pẹlu awọn mọlebi olóògbé. Wọ́n tun ṣe apèjuwé rẹ gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin tó ya ìgbésí ayé rẹ̀ sí mímọ́ fún iṣẹ́ ìsìn àwọn èèyàn rẹ̀. Funminiyi Afuye ni ọmọ ile igbimo asofin ipinle Ekiti keji ti yoo ku, eyi to waye larin ọdun méjì sí ara wọn. Agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ekiti, Funminiyi Afuye, ti jade laye lẹni ọdun mẹrindinlaadọrin.


Wọ́n tun ṣe apèjuwé rẹ gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin tó ya ìgbésí ayé rẹ̀ sí mímọ́ fún iṣẹ́ ìsìn àwọn èèyàn rẹ̀. Funminiyi Afuye ni ọmọ ile igbimo asofin ipinle Ekiti keji ti yoo ku, eyi to waye larin ọdun méjì sí ara wọn. Agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ekiti, Funminiyi Afuye, ti jade laye lẹni ọdun mẹrindinlaadọrin. Afuye lo n ṣoju ẹkun idibo Ikere kinni ko to jade laye lọjọru. Ile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun ipinlẹ Ekiti, Ekiti State Teaching Hospital, ni Afuye dakẹ si. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ gomina ipinlẹ Ekiti, Yinkan Oyebode fi lede, o ni oloogbe naa jade laye lẹyin ti ọkan rẹ ṣadede kọṣẹ.


Afuye lo n ṣoju ẹkun idibo Ikere kinni ko to jade laye lọjọru. Ile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun ipinlẹ Ekiti, Ekiti State Teaching Hospital, ni Afuye dakẹ si. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ gomina ipinlẹ Ekiti, Yinkan Oyebode fi lede, o ni oloogbe naa jade laye lẹyin ti ọkan rẹ ṣadede kọṣẹ. Atẹjade naa ni “Pẹlu ibanujẹ ọkan  i ijọba ipinlẹ Ekiti fi kede iku agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin, Funminiyi Afuye. “Afuye jade laye lalẹ Ọjọru nile iwosan ijọba ipinlẹ Ekiti, to wa niluu Ado Ekiti, nibi to ti n gba itọju lẹyin ti ọkan rẹ ṣadede kọṣẹ. Ọpọ awọn eeyan ipinlẹ Ekiti lo ti bẹrẹ si n daro Afuye bayii lẹyin iku rẹ.


Atẹjade naa ni “Pẹlu ibanujẹ ọkan  i ijọba ipinlẹ Ekiti fi kede iku agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin, Funminiyi Afuye. “Afuye jade laye lalẹ Ọjọru nile iwosan ijọba ipinlẹ Ekiti, to wa niluu Ado Ekiti, nibi to ti n gba itọju lẹyin ti ọkan rẹ ṣadede kọṣẹ. Ọpọ awọn eeyan ipinlẹ Ekiti lo ti bẹrẹ si n daro Afuye bayii lẹyin iku rẹ. Lara wọn ni ijọba ipinlẹ naa, to fi mọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Oyo. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Oyo, Adebo Ogundoyin fi lede, o ni Afuye jẹ ọkan pataki lara awọn agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin dantọ julọ ni Naijiria. Lẹyin naa lo ba awọn eeyan ipinlẹ Ekiti kẹdun, to si tun gbadura pe ki eledua tu awọn ẹbi oloogbe naa ninu.


Lara wọn ni ijọba ipinlẹ naa, to fi mọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Oyo. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Oyo, Adebo Ogundoyin fi lede, o ni Afuye jẹ ọkan pataki lara awọn agbẹnusọ ile igbimọ aṣofin dantọ julọ ni Naijiria. Lẹyin naa lo ba awọn eeyan ipinlẹ Ekiti kẹdun, to si tun gbadura pe ki eledua tu awọn ẹbi oloogbe naa ninu. Afuye ti ṣiṣẹ gẹgẹ bii kọmiṣọna ri nipinlẹ Ekiti nileeṣẹ to n ri si ọrọ iroyin. Ọjọ kẹfa, oṣu Kẹfa, ọdun 2022 yii ni wọn burawọle fun oloogbe naa gẹgẹ bii aṣofin ipinlẹ Ekiti. Oloogbe naa wa nibi eto isin idupẹ gomina tuntun, Biodun Oyebanji lọjọ Iṣẹgun ọsẹ yii, lẹyin naa lo tun dari ijoko awọn aṣofin lọsan lọjọ kan naa.


Afuye ti ṣiṣẹ gẹgẹ bii kọmiṣọna ri nipinlẹ Ekiti nileeṣẹ to n ri si ọrọ iroyin. Ọjọ kẹfa, oṣu Kẹfa, ọdun 2022 yii ni wọn burawọle fun oloogbe naa gẹgẹ bii aṣofin ipinlẹ Ekiti. Oloogbe naa wa nibi eto isin idupẹ gomina tuntun, Biodun Oyebanji lọjọ Iṣẹgun ọsẹ yii, lẹyin naa lo tun dari ijoko awọn aṣofin lọsan lọjọ kan naa. Iṣẹ to ṣe kẹyin ni bo ṣe tẹle gomina Biodun Oyebamiji lọ ṣabẹwo si awọn opopona kan to n fẹ atunṣe niluu Ado Ekiti.


Iṣẹ to ṣe kẹyin ni bo ṣe tẹle gomina Biodun Oyebamiji lọ ṣabẹwo si awọn opopona kan to n fẹ atunṣe niluu Ado Ekiti.


"Ìbọn ṣọ́jà ló kán mi lẹ́sẹ̀ lásìkò ìwọ́de EndSARS"

Ní ọjọ́ Kọkàndínlógún, oṣù Kẹwàá, ọdún 2020 ni ọkùnrin kan lọ darapọ̀ mọ́ àwọn tó ń ṣe ìwọ́de ìfẹ̀hónúhàn #Endsars ní ìlú Auchi, ìpínlẹ̀ Edo. Àmọ́ ọgbẹ́ ìbọn ṣójà ló gbé kúrò níbẹ̀. Oyemai Steven Asihamen tó jẹ́ ẹni ọdún mọ́kàndínlọ́gbọ̀n ní ilé ẹ̀kọ́ gbogbonìṣe poly ni òun wà nígbà náà. Ó ní òun tẹ̀lé àwọn ọ̀rẹ́ òun láti lọ ṣe ìwọ́de tako bí àwọn ọlọ́pàá ṣe ń tẹ ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn lójú mọ́lẹ̀. Ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ló mu kí ó pàdánù ẹsẹ̀ kan àmọ́ ó ní òun kò kábàmọ́ wí pé òun kópa nínú ìwọ́de ọ̀hún. "Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló bú mi pé kí ni mo wá lọ sí ibi ìfẹ̀hónúhàn náà, wọ́n ní kí ni mò ń wá kiri."


Ó ní òun tẹ̀lé àwọn ọ̀rẹ́ òun láti lọ ṣe ìwọ́de tako bí àwọn ọlọ́pàá ṣe ń tẹ ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn lójú mọ́lẹ̀. Ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ló mu kí ó pàdánù ẹsẹ̀ kan àmọ́ ó ní òun kò kábàmọ́ wí pé òun kópa nínú ìwọ́de ọ̀hún. "Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló bú mi pé kí ni mo wá lọ sí ibi ìfẹ̀hónúhàn náà, wọ́n ní kí ni mò ń wá kiri." "Àwọn mìíràn ti ẹ̀ sọ fún mi pé mi ò gbọdọ̀ pé àwọn fún ìrànlọ́wọ́ nítorí àwọn kọ́ ló rán mi níṣẹ́ láti kópa nínú ìwọ́de #Endsars." Steven ṣàlàyé pé yàtọ̀ sí ẹsẹ̀ òun tí òun pàdánù lásìkò náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfàní ló ti fo òun ru nítorí ẹsẹ̀ òun tí kò pé mọ́. Ó ní ó yẹ kí òun ti kúrò ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà báyìí nítorí ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀rẹ́ òun tí àwọn jọ bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ náà, ti wà ní àwọn orílẹ̀ èdè bíi Germany àti South Africa.


"Àwọn mìíràn ti ẹ̀ sọ fún mi pé mi ò gbọdọ̀ pé àwọn fún ìrànlọ́wọ́ nítorí àwọn kọ́ ló rán mi níṣẹ́ láti kópa nínú ìwọ́de #Endsars." Steven ṣàlàyé pé yàtọ̀ sí ẹsẹ̀ òun tí òun pàdánù lásìkò náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfàní ló ti fo òun ru nítorí ẹsẹ̀ òun tí kò pé mọ́. Ó ní ó yẹ kí òun ti kúrò ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà báyìí nítorí ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀rẹ́ òun tí àwọn jọ bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ náà, ti wà ní àwọn orílẹ̀ èdè bíi Germany àti South Africa. Ó fi kun pé láti ọdún 2006 ni òun ti kọ́ nípa iṣẹ́ aṣọ fífọ̀ àti lílọ̀ ṣùgbọ́n tí òun kò fi ṣe iṣẹ́ ṣe. Àmọ́ ó ní láti ìgbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé ni òun tu owó jọ láti ṣí ṣọ́ọ̀bù aṣọ lílọ̀ àti fífọ̀. Ó ṣàlàyé pé ìdí tí òun fi gbé ìgbésẹ̀ náà ni pé àgbẹ̀ ni àwọn òbí òun, tí òun kò sì le máa wojú wọn kí òun tó jẹun.


Ó fi kun pé láti ọdún 2006 ni òun ti kọ́ nípa iṣẹ́ aṣọ fífọ̀ àti lílọ̀ ṣùgbọ́n tí òun kò fi ṣe iṣẹ́ ṣe. Àmọ́ ó ní láti ìgbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé ni òun tu owó jọ láti ṣí ṣọ́ọ̀bù aṣọ lílọ̀ àti fífọ̀. Ó ṣàlàyé pé ìdí tí òun fi gbé ìgbésẹ̀ náà ni pé àgbẹ̀ ni àwọn òbí òun, tí òun kò sì le máa wojú wọn kí òun tó jẹun. Steven tẹ̀síwájú pé òun yọjú sí ìgbìmọ̀ tí ìjọba gbé kalẹ̀ láti wádìí ìṣẹ̀lẹ̀ ìfìyàjẹni àwọn ọlọ́pàá lẹ́yìn ìwọ́de yìí, tí òun sì ṣàlàyé ara òun fún wọn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kàn sárá sí ìjọba ìpínlẹ̀ Edo fún àgbékalẹ̀ ìgbìmọ̀ náà, ó ní títí di àsìkò yìí òun kò ì tíì rí kọ́bọ̀ gbà gẹ́gẹ́ bí owó gbà mábínú. Nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2020 ni àwọn ọ̀dọ́ káàkiri Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de ńlá láti fẹ̀hónúhàn lórí bí àwọn ọlọ́pàá tó ń gbógunti ìwà olè jíjà (SARS) ṣe ń lọ́ àwọn ọ̀dọ́ lọ́wọ́ gbà, tí wọ́n sì ń tẹ ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn lójú mọ́lẹ̀.


Steven tẹ̀síwájú pé òun yọjú sí ìgbìmọ̀ tí ìjọba gbé kalẹ̀ láti wádìí ìṣẹ̀lẹ̀ ìfìyàjẹni àwọn ọlọ́pàá lẹ́yìn ìwọ́de yìí, tí òun sì ṣàlàyé ara òun fún wọn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kàn sárá sí ìjọba ìpínlẹ̀ Edo fún àgbékalẹ̀ ìgbìmọ̀ náà, ó ní títí di àsìkò yìí òun kò ì tíì rí kọ́bọ̀ gbà gẹ́gẹ́ bí owó gbà mábínú. Nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2020 ni àwọn ọ̀dọ́ káàkiri Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de ńlá láti fẹ̀hónúhàn lórí bí àwọn ọlọ́pàá tó ń gbógunti ìwà olè jíjà (SARS) ṣe ń lọ́ àwọn ọ̀dọ́ lọ́wọ́ gbà, tí wọ́n sì ń tẹ ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn lójú mọ́lẹ̀. Àwọn olùfẹ̀hónúhàn náà ní àwọn ń fẹ́ kí ìjọba àpapọ̀ wọ́gilé SARS nítorí bí wọ́n ṣe máa ń gba owó lọ́wọ́ àwọn ọ̀dọ́ lọ́nà àìtọ́, yẹ fóònù wọn wò. Ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́ yìí ló lọ sí ọ́fíìsì àwọn gómìnà káàkiri ìpínlẹ̀ wọn láti fẹ̀hónú wọn hàn tí wọ́n sì ń bèèrè fún àyípadà gidi. Lára àwọn òpópónà ńlá tí àwọn olùfẹ̀hónúhàn ọ̀hún dí pé àwọn ènìyàn kò ní kọjá àyàfi tí ìjọba bá dá àwọn lóhùn ni tollgate Lekki, afárá Ojota ní ìpínlẹ̀ Eko, Afárá Berger ní Abuja àti ráúndàbaòtù Okigwe ní ìpínlẹ̀ Imo.


Àwọn olùfẹ̀hónúhàn náà ní àwọn ń fẹ́ kí ìjọba àpapọ̀ wọ́gilé SARS nítorí bí wọ́n ṣe máa ń gba owó lọ́wọ́ àwọn ọ̀dọ́ lọ́nà àìtọ́, yẹ fóònù wọn wò. Ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀dọ́ yìí ló lọ sí ọ́fíìsì àwọn gómìnà káàkiri ìpínlẹ̀ wọn láti fẹ̀hónú wọn hàn tí wọ́n sì ń bèèrè fún àyípadà gidi. Lára àwọn òpópónà ńlá tí àwọn olùfẹ̀hónúhàn ọ̀hún dí pé àwọn ènìyàn kò ní kọjá àyàfi tí ìjọba bá dá àwọn lóhùn ni tollgate Lekki, afárá Ojota ní ìpínlẹ̀ Eko, Afárá Berger ní Abuja àti ráúndàbaòtù Okigwe ní ìpínlẹ̀ Imo. Ní ọjọ́ kẹjọ, oṣù kẹwàá ni ìwọ́de ìfẹ̀hónúhàn náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pẹ̀lẹ́ kùtù àmọ́ tó di wàhálà lẹ́yìn tí àwọn jàǹdùkú bẹ̀rẹ̀ sí ní kópa nínú rẹ̀ tí wọ́n sì ń bá àwọn ohun ìní ìjọba àti ti aládani jẹ́. Amnesty International ní kò dín ní ènìyàn àádọ́ta tó pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìwọ́de náà. Human Right Watch ó ṣeéṣe kí ènìyàn tó kú ní tollgate Lekki.


Ní ọjọ́ kẹjọ, oṣù kẹwàá ni ìwọ́de ìfẹ̀hónúhàn náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pẹ̀lẹ́ kùtù àmọ́ tó di wàhálà lẹ́yìn tí àwọn jàǹdùkú bẹ̀rẹ̀ sí ní kópa nínú rẹ̀ tí wọ́n sì ń bá àwọn ohun ìní ìjọba àti ti aládani jẹ́. Amnesty International ní kò dín ní ènìyàn àádọ́ta tó pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìwọ́de náà. Human Right Watch ó ṣeéṣe kí ènìyàn tó kú ní tollgate Lekki. Káàkiri Nàìjíríà ni àwọn ènìyàn ti forí sọ̀tà ìwọ́de yìí tí Steven náà sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó lùgbàdì ti ìpínlẹ̀ Edo, tí ẹsẹ̀ rẹ̀ kan lọ si. Lára awuyewuye ńlá tó wáyé lásìkò ìwọ́de #Endsars ni bí àwọn ọmọ ogun ṣe dáná ìbọn yá àwọn olùfẹ̀hónúhàn ni Tollgate Lekki. Àwọn olùfẹ̀hónúhàn kan sọ wí pé àwọn ènìyàn kú ṣùgbọ́n ìjọba Nàìjíríà ní ẹnikẹ́ni kò pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà.


Káàkiri Nàìjíríà ni àwọn ènìyàn ti forí sọ̀tà ìwọ́de yìí tí Steven náà sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó lùgbàdì ti ìpínlẹ̀ Edo, tí ẹsẹ̀ rẹ̀ kan lọ si. Lára awuyewuye ńlá tó wáyé lásìkò ìwọ́de #Endsars ni bí àwọn ọmọ ogun ṣe dáná ìbọn yá àwọn olùfẹ̀hónúhàn ni Tollgate Lekki. Àwọn olùfẹ̀hónúhàn kan sọ wí pé àwọn ènìyàn kú ṣùgbọ́n ìjọba Nàìjíríà ní ẹnikẹ́ni kò pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Mínísítà fétò ìròyìn àti Àṣà, Lai Muhammed ní kò sí bí ìpànìyàn yóò ṣe wáyé láì ní sí àwọn òkú láti ṣàfihàn rẹ̀. Iléeṣẹ́ ológun ní àwọn yìbọn lóòótọ́ àmọ́ kìí ṣe èyí tó le gbẹ̀mí ènìyàn. Lónìí, ogúnjọ́, oṣù Kẹwàá ló pé ọdún méjì tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé tí àwọn ọmọ Nàìjíríà sì ti ń kọ ọ̀rọ̀ sórí ayélujára láti fi ṣàmì àyàjọ́ ọdún méjì ìṣẹ̀lẹ̀ náà.


Mínísítà fétò ìròyìn àti Àṣà, Lai Muhammed ní kò sí bí ìpànìyàn yóò ṣe wáyé láì ní sí àwọn òkú láti ṣàfihàn rẹ̀. Iléeṣẹ́ ológun ní àwọn yìbọn lóòótọ́ àmọ́ kìí ṣe èyí tó le gbẹ̀mí ènìyàn. Lónìí, ogúnjọ́, oṣù Kẹwàá ló pé ọdún méjì tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé tí àwọn ọmọ Nàìjíríà sì ti ń kọ ọ̀rọ̀ sórí ayélujára láti fi ṣàmì àyàjọ́ ọdún méjì ìṣẹ̀lẹ̀ náà.


Kí ló dé táwọn àkàndá ẹ̀dá ṣe ń fẹ̀hónúhàn, èyí tó fa rògbòdìyàn l‘Eko?

Awọn ọlọpaa ti yin gaasi tajutaju si awọn to ni ipenija lati sọrọ atawọn abarapa mii ti wọn ṣe ifẹhonuhan niluu Eko. Eredi ifẹhonuhan naa ko sẹyin igbesẹ ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn ọdọ ati ere idaraya lati yọ ọwọ awọn akanda ẹda naa kuro lawo idije ere idaraya ilẹ yii, National Sports Festival, ti yoo waye loṣu to n bọ nipinlẹ Delta. Agbegbe Stadium, ni Surulere, niluu Eko ni ifẹhonuhan naa ti waye laarọ Ọjọru. Wọn ni inu awọn ko dun bi ijọba ko ṣe ka awọn kun, ti ko si fẹ ki wọn kopa ninu idije ọhun. Gẹgẹ bii ohun ti awọn aṣoju awọn eeyan naa sọ fun BBC Yoruba, wọn ni ere idaraya naa lawọn fi n tọju ara wọn atawọn ẹbi awọn. Ẹni to gba ẹnu awọn oluwọde naa sọrọ,  Sodipo Lateef, sọ pe awọn akanda naa lo n gba ami ẹyẹ wura to pọ ju ninu idije ọhun, amọ awọn naa ni ijọba n fi iya jẹ ju.


Wọn ni inu awọn ko dun bi ijọba ko ṣe ka awọn kun, ti ko si fẹ ki wọn kopa ninu idije ọhun. Gẹgẹ bii ohun ti awọn aṣoju awọn eeyan naa sọ fun BBC Yoruba, wọn ni ere idaraya naa lawọn fi n tọju ara wọn atawọn ẹbi awọn. Ẹni to gba ẹnu awọn oluwọde naa sọrọ,  Sodipo Lateef, sọ pe awọn akanda naa lo n gba ami ẹyẹ wura to pọ ju ninu idije ọhun, amọ awọn naa ni ijọba n fi iya jẹ ju. O ni “Ọdun mejimeji ni a maa ṣe ere idaraya naa ti a si maa gba ọpọ ami ẹyẹ, ere idaraya yii si ni a fi n gbọ bukata mọlẹbi wa. “Amọ lojiji ni a kan gbọ pe wọn ti yọ ere idaraya awa ti a wa lori kẹkẹ ‘wheelchair’ kuro, to fi mọ ti awọn eeyan to ni ipenija ipenija lati gbọran. “Minisita ere idaraya wa sọ pe oun fẹ ke pe awọn eeyan ilẹ okeere lati wa kopa ninu idije naa nigba ti awọn ọmọ onilu gan ko tii yo, ṣe o daa bẹẹ?” Lateef ni ọjọ Aje lawọn ti kọkọ bẹrẹ ifẹhonuhan naa amọ awon ọlọpaa pẹtu si awọn ninu.


O ni “Ọdun mejimeji ni a maa ṣe ere idaraya naa ti a si maa gba ọpọ ami ẹyẹ, ere idaraya yii si ni a fi n gbọ bukata mọlẹbi wa. “Amọ lojiji ni a kan gbọ pe wọn ti yọ ere idaraya awa ti a wa lori kẹkẹ ‘wheelchair’ kuro, to fi mọ ti awọn eeyan to ni ipenija ipenija lati gbọran. “Minisita ere idaraya wa sọ pe oun fẹ ke pe awọn eeyan ilẹ okeere lati wa kopa ninu idije naa nigba ti awọn ọmọ onilu gan ko tii yo, ṣe o daa bẹẹ?” Lateef ni ọjọ Aje lawọn ti kọkọ bẹrẹ ifẹhonuhan naa amọ awon ọlọpaa pẹtu si awọn ninu. O ṣalaye pe awọn ti kọ iwe si ijọba, lẹyin naa ni awọn dawọ iwọde naa duro amọ ijọba ko ṣe ohunkohun nipa ibeere awọn. O fi kun pe ohun ti awọn n fẹ ni ki ijọba Naijiria pe awọn pada lati kopa ninu idije gbogbogbo ọhun. O ni “Ohun ti a fẹ ni pe wọn gbọdọ da ere idaraya wa, ti wọn yọ wa kuro ninu rẹ pada sinu idije naa, ti wọn ba fẹ ki alaafia ko jọba.


O ṣalaye pe awọn ti kọ iwe si ijọba, lẹyin naa ni awọn dawọ iwọde naa duro amọ ijọba ko ṣe ohunkohun nipa ibeere awọn. O fi kun pe ohun ti awọn n fẹ ni ki ijọba Naijiria pe awọn pada lati kopa ninu idije gbogbogbo ọhun. O ni “Ohun ti a fẹ ni pe wọn gbọdọ da ere idaraya wa, ti wọn yọ wa kuro ninu rẹ pada sinu idije naa, ti wọn ba fẹ ki alaafia ko jọba. Nnkan ti a fẹ niyẹn.” O pari ọrọ rẹ pe awọn yoo tẹsiwaju ninu iwọde ọhun titi ti ijọba yoo fi dahun ibeere awọn. Ẹwẹ, alaga ijọba ibilẹ Surulere, Bamidele Suleiman Yusuf, yọju si awọn oluwọde naa, o si rawọ ẹbẹ si wọn lati ṣe suuru. O ni ẹtọ wọn ni wọn n fẹhonuhan le lori, o si ti to ijọba leti pe wọn ko faramọ ohun ti ijọba ṣe amọ ijọba yoo ṣe atunṣe.


Nnkan ti a fẹ niyẹn.” O pari ọrọ rẹ pe awọn yoo tẹsiwaju ninu iwọde ọhun titi ti ijọba yoo fi dahun ibeere awọn. Ẹwẹ, alaga ijọba ibilẹ Surulere, Bamidele Suleiman Yusuf, yọju si awọn oluwọde naa, o si rawọ ẹbẹ si wọn lati ṣe suuru. O ni ẹtọ wọn ni wọn n fẹhonuhan le lori, o si ti to ijọba leti pe wọn ko faramọ ohun ti ijọba ṣe amọ ijọba yoo ṣe atunṣe. Yusuf bẹ awọn eeyan naa pe ki wọn fun oun ni wakati mejidinlaadọta lati yanju ọrọ naa pẹlu ọọfisi minisita to n ri si ọrọ ọdọ ati ere idaraya. Amọ awọn oluwọde ọhun kọ jalẹ, lẹyin naa ni awọn ọlọpaa yin gaasi tajutaju si wọn lati tu wọn ka. Lara awọn eeyan to kopa ninu ifẹhonuhan naa ni awọn abarapa to n gba bọọlu alapẹrẹ, bọọlu ẹlẹyin lawn tẹnis, awọn to n luwẹ, atawọn elere idaraya mii.


Yusuf bẹ awọn eeyan naa pe ki wọn fun oun ni wakati mejidinlaadọta lati yanju ọrọ naa pẹlu ọọfisi minisita to n ri si ọrọ ọdọ ati ere idaraya. Amọ awọn oluwọde ọhun kọ jalẹ, lẹyin naa ni awọn ọlọpaa yin gaasi tajutaju si wọn lati tu wọn ka. Lara awọn eeyan to kopa ninu ifẹhonuhan naa ni awọn abarapa to n gba bọọlu alapẹrẹ, bọọlu ẹlẹyin lawn tẹnis, awọn to n luwẹ, atawọn elere idaraya mii.


Àdó olóró méjì tó dún léraléra gbẹ̀mí èèyàn 100 ní Somalia

O kere tan, ọgọrun eeyan lo jade laye, nigba ti ọọdunrun mii farapa lẹyin ti ado oloro meji bu gbamu leralera niluu Mogadishu, ni Somalia. Aarẹ orilẹ-ede naa, Hassan Sheikh Mohamud ti ke si awọn orillẹ-ede agbaye lati fi ohun iranwọ ranṣẹ lọna ati tọju awọn to farapa ninu ikọlu naa. Ileeṣẹ iroyin AFP jabọ pe awọn iya ati ọmọ wọn wa lara awọn eeyan to ba ibugbamu naa lọ ladugbo kan ti ọpọ ero  ma n wa nilu n pọ si. Sheikh Mohamud ti di ẹbi ikọlu naa le ẹgbẹ agbesumọmi al-Shaba lori. Ẹwẹ, Al-Shabab ti sọ loju opo wọn lori ayelujara pe awọn lo wa nidi ikọlu naa ti wọn ṣe si ọọfisi ileeṣẹ to n ri si eto ẹkọ. Kii ṣe igba akọkọ ree ti al-Shabab, to n ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ agbesumọmi al-Qaeda, yoo gbena woju ẹkun ijọba Somalia.