Lẹyin naa ni ọpọlọpọ aworan, fidio ati atẹjade ti ko jẹ otitọ bẹrẹ si ni jade lori ẹrọ ayelujara. Awọn iroyin ofege yii ti mu ki awọn eniyan maa kede pe iyapa ni ọna abayọ si ọrọ Naijiria. Àwọn Mùsùlùmí tó ṣekúpa Deborah nítori ọ̀rọ̀ ẹ̀sìn kò ní wọ párádísè - Sheikh Gumi Àwọn ọlọ́kadà dáná sun 'Sound engineer' l'Eko lẹ́yìn àríyànjiyàn lórí ₦100 Mo ti túbá lọ́wọ́ Asiwaju, àmọ́ ìdí gaan tí mo fi kọ̀wé fipo sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí adarí ìpolongo ìbò Tinubu rèé Emeka Fans Page lori ẹrọ idọrẹ Facebook lo kọkọ fi fidio lede pe ifẹhọnuhan ti bẹ silẹ ni Sokoto, to si ni wọn ti pa gbogbo awọn Kristẹni to wa nibẹ. Eniyan bii 670,000 ni wọn ti wo fidio naa to si rọ awọn ọrẹ rẹ lati ṣe apinka fidio naa. Amọ ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn yinbọn lu oluwọde meji amọ ko si aridaju pe ẹnikẹni ku ninu ifẹhọnuhan naa. Bio tilẹ jẹpe fidio wa to ṣafihan awọn afẹhọnuhan to n jo taya ọkọ lori titi pẹlu ada, ti wọn si n gbadura ni ọna Islam, ṣugbọn ko si aridaju pe ẹnikẹni ku, ti ijọba si ti kede ofin konile-gbele fun ọjọ kan gbako.


Deborah Samuel Killed in Sokoto: Àwon ìròyìn òfégè nípa ikú Deborah ní Sokoto rèé ati ìkọlù sí Bishop Kukah

Eniyan bii 670,000 ni wọn ti wo fidio naa to si rọ awọn ọrẹ rẹ lati ṣe apinka fidio naa. Amọ ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn yinbọn lu oluwọde meji amọ ko si aridaju pe ẹnikẹni ku ninu ifẹhọnuhan naa. Bio tilẹ jẹpe fidio wa to ṣafihan awọn afẹhọnuhan to n jo taya ọkọ lori titi pẹlu ada, ti wọn si n gbadura ni ọna Islam, ṣugbọn ko si aridaju pe ẹnikẹni ku, ti ijọba si ti kede ofin konile-gbele fun ọjọ kan gbako. Fidio miran ti wọn pin lo ṣafihan obinrin to wọ aṣọ funfun ti awọn ọkunrin kan si n fi igi lu u, ti awon obinrin miran to wo hijab si n wo iran re. Ninu fidio naa lo ti n sọ ni ede Hausa pe ki wọn dariji o, oun ko ni ṣe bẹẹ mọ. Amọ iwadii ikọ BBC Disinformation Unit fihan pe o kere tan o ti pe ọdun meji ti fidio naa ti n ja ranyin, ti ko si niiṣe pẹlu iṣẹlẹ to waye ni Sokoto.


Fidio miran ti wọn pin lo ṣafihan obinrin to wọ aṣọ funfun ti awọn ọkunrin kan si n fi igi lu u, ti awon obinrin miran to wo hijab si n wo iran re. Ninu fidio naa lo ti n sọ ni ede Hausa pe ki wọn dariji o, oun ko ni ṣe bẹẹ mọ. Amọ iwadii ikọ BBC Disinformation Unit fihan pe o kere tan o ti pe ọdun meji ti fidio naa ti n ja ranyin, ti ko si niiṣe pẹlu iṣẹlẹ to waye ni Sokoto. Iwadii fihan pe Kaduna ni iṣẹlẹ naa ti waye lẹyin ti ọwọ tẹ obinrin to wa ninu fidio naa fun ẹsun pe o ji awọn ọmọ to ṣi n ta wọn. Amọ niiṣe ni awọn eniyan pinka pẹlu akọle pe wọn ti n pa awọn Kristẹni ni Sokoto. Kà nípa àwọn mínísítà mẹ́wàá tó kọ̀wé fipò sílẹ̀ lábẹ ìjọba Ààrẹ Buhari Aworan kan to n ja ranyin ṣafihan arakunrin Christopher Uche- Ayodeji (Dr Chris) to jẹwọ wi pe oun gba ki awọn Musulumi ku nigba to n ṣiṣẹ gẹgẹ bi dokita ni iha Ariwa Naijiria.


Iwadii fihan pe Kaduna ni iṣẹlẹ naa ti waye lẹyin ti ọwọ tẹ obinrin to wa ninu fidio naa fun ẹsun pe o ji awọn ọmọ to ṣi n ta wọn. Amọ niiṣe ni awọn eniyan pinka pẹlu akọle pe wọn ti n pa awọn Kristẹni ni Sokoto. Kà nípa àwọn mínísítà mẹ́wàá tó kọ̀wé fipò sílẹ̀ lábẹ ìjọba Ààrẹ Buhari Aworan kan to n ja ranyin ṣafihan arakunrin Christopher Uche- Ayodeji (Dr Chris) to jẹwọ wi pe oun gba ki awọn Musulumi ku nigba to n ṣiṣẹ gẹgẹ bi dokita ni iha Ariwa Naijiria. Aworan naa fihan pe dokita naa n ṣiṣẹ lọwọlọwọ ni ileewosan fasiti Birmingham. To si ni oun ko tilẹ ni ibanujẹ ọkan lori ohun ti oun ṣe nitori oun gbẹsan ipaniyan alabagbele pọ oun ti wọn pa ni ọdun 2015. Amọ ileewosan Birmingham ọhun ti ni ko si ẹni to n jẹ Dr Chris ni ọdọ awọn.


Aworan naa fihan pe dokita naa n ṣiṣẹ lọwọlọwọ ni ileewosan fasiti Birmingham. To si ni oun ko tilẹ ni ibanujẹ ọkan lori ohun ti oun ṣe nitori oun gbẹsan ipaniyan alabagbele pọ oun ti wọn pa ni ọdun 2015. Amọ ileewosan Birmingham ọhun ti ni ko si ẹni to n jẹ Dr Chris ni ọdọ awọn. Ati wi pe fọto ti wọn lo naa ni akọroyin kan ni Niajiria ni, ti orukọ rẹ n jẹ Ayodeji Rotinwa, to si rawọ ẹbẹ si awọn eniyan lati jawọ lilo aworan ọhun. Bakan naa ni ko si oju opo ẹnikankan to n jẹ Christopher Uche-Ayodeji (Dr Chris) lori Facebook ati awọn atẹjade to tẹlẹ. Iroyin ofege miran ti wọn tun pinka ni iroyin pe wọn jo ile Bisọọbu ijọ Aguda ni ipinlẹ Sokoto, Ẹniọwọ Mattew Hassan Kuku ni ilu Sokoto lasiko ifẹhọnuhan naa.


Ati wi pe fọto ti wọn lo naa ni akọroyin kan ni Niajiria ni, ti orukọ rẹ n jẹ Ayodeji Rotinwa, to si rawọ ẹbẹ si awọn eniyan lati jawọ lilo aworan ọhun. Bakan naa ni ko si oju opo ẹnikankan to n jẹ Christopher Uche-Ayodeji (Dr Chris) lori Facebook ati awọn atẹjade to tẹlẹ. Iroyin ofege miran ti wọn tun pinka ni iroyin pe wọn jo ile Bisọọbu ijọ Aguda ni ipinlẹ Sokoto, Ẹniọwọ Mattew Hassan Kuku ni ilu Sokoto lasiko ifẹhọnuhan naa. Amọ atẹjade ti ijọ naa fi lede ni wọn ko jo ijọ tabi ile Bisọọbu Mattew Hassan Kukah. Bakan naa ni iroyin ni ferese ijọ Holy Family Catholic Cathedral to wa ni agbegbe Bello Way ati ijọ Kevin Catholic Church ni wọn jo lara rẹ.


Amọ atẹjade ti ijọ naa fi lede ni wọn ko jo ijọ tabi ile Bisọọbu Mattew Hassan Kukah. Bakan naa ni iroyin ni ferese ijọ Holy Family Catholic Cathedral to wa ni agbegbe Bello Way ati ijọ Kevin Catholic Church ni wọn jo lara rẹ.


Afurasí 4,000 la fi ṣìkùn òfin mú láàrín ọṣù márùn ún- Adetunji Adeleye adarí Amotekun Ondo

Amotekun mú afurasí 4,000 lórí onírúrú ẹ̀sùn l'Ondo Ikọ alabo Amotekun ipinlẹ Ondo ti ni o kere tan, awọn ti fi ṣikun ofin mu nnkan bii ẹgbẹrun mẹrin awọn afurasi laarin oṣu Kinni si oṣu Karun un ọdun 2022 lori oniruru iwa ọdaran. O  ni awọn fi panpẹ ofin mu awọn eeyan ọhun lori oniruru awọn ẹsun bii ijinigbe, idigunjale, nini ohun ija oloro lai gba aṣẹ lọwọ ijọba, atawọn ẹsun mii. Adeleye ṣalaye pe iwa ọdaran ti dinku si pẹlu ida aadọrin l'Ondo nitori akitiyan ikọ Amotekun lati ti ọwọ iwa ọdaran bọlẹ. Nibe ni Adeleye ti salaye pe:  "Laarin oṣu Kinni si oṣu Karun un ọdun 2022, a ti fi ṣikun ofin mu nnkan bii ẹgbẹrun mẹrin afurasi, awọn kan ninu wọn ti wa lọgba ẹwọn, nigba ti iwadii ṣi n lọ lọwọ lori awọn mii." "Laarin oṣu marun un to kẹyin ọdun to kọja, ati oṣu marun un to bẹrẹ ọdun yii, awọn ti a fi ṣikun ofin dinku si." "Lọdun to kọja, awọn ti a mu lori ẹsun pe wọn tapa si ofin ma fi ẹranjẹko laarin igboro to ẹgbẹrun mẹrin, amọ lọdun yii, awọn ti a ti mu lori ẹsun kan naa ko tii ju ẹgbẹrun kan." Ona wo ni awọn ajinigbe n gba ṣiṣẹ bi Adeleye ṣe ṣalaye?


Nibe ni Adeleye ti salaye pe:  "Laarin oṣu Kinni si oṣu Karun un ọdun 2022, a ti fi ṣikun ofin mu nnkan bii ẹgbẹrun mẹrin afurasi, awọn kan ninu wọn ti wa lọgba ẹwọn, nigba ti iwadii ṣi n lọ lọwọ lori awọn mii." "Laarin oṣu marun un to kẹyin ọdun to kọja, ati oṣu marun un to bẹrẹ ọdun yii, awọn ti a fi ṣikun ofin dinku si." "Lọdun to kọja, awọn ti a mu lori ẹsun pe wọn tapa si ofin ma fi ẹranjẹko laarin igboro to ẹgbẹrun mẹrin, amọ lọdun yii, awọn ti a ti mu lori ẹsun kan naa ko tii ju ẹgbẹrun kan." Ona wo ni awọn ajinigbe n gba ṣiṣẹ bi Adeleye ṣe ṣalaye? Adeleye sọ siwaju si pe ṣaaju akoko yii, ni ṣe ni awọn ajinigbe maa n ṣọṣẹ bo ṣe wu wọn amọ ikọ Amotekun ti ti ọwọ wọn bọ aṣọ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, aṣeyọri naa kii ṣe igbiyanju  Amotekun nikan, amọ awọn ṣe aṣeyọri naa pẹlu ifọwọsowọpọ ajọ NSCDC, DSS ati ileeṣẹ ọmọ ogun. A ko ni da si eto oṣelu tabi idibo Adari ikọ Amotekun ọhun tun sọ pe awọn oṣiṣẹ ikọ naa ko ni lọwọ ninu eto idibo Aarẹ ọdun to n bọ.


Adeleye sọ siwaju si pe ṣaaju akoko yii, ni ṣe ni awọn ajinigbe maa n ṣọṣẹ bo ṣe wu wọn amọ ikọ Amotekun ti ti ọwọ wọn bọ aṣọ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, aṣeyọri naa kii ṣe igbiyanju  Amotekun nikan, amọ awọn ṣe aṣeyọri naa pẹlu ifọwọsowọpọ ajọ NSCDC, DSS ati ileeṣẹ ọmọ ogun. A ko ni da si eto oṣelu tabi idibo Adari ikọ Amotekun ọhun tun sọ pe awọn oṣiṣẹ ikọ naa ko ni lọwọ ninu eto idibo Aarẹ ọdun to n bọ. O ni "Ti ijọba ipinlẹ Ondo ko ba lo ikọ Amotekun fun idibo tirẹ, o yẹ ki ẹ mọ pe a ko ni fi sẹgbẹ kan to ba di akoko eto idibo gbogbogbo ọdun to n bọ. "Ohun to kan wa ninu eto idibo naa ni pe ki awọn araalu ma ṣe tẹ ofin loju mọlẹ lasiko eto idibo naa, awa yoo si ṣe iṣẹ wa bo ṣe tọ ati bo ṣe  yẹ." Lẹyin naa lo rọ awọn araalu lati tete bun awọn gbọ ti wọn ba kofiri iwa ọdaran kankan lagbegbe wọn.


O ni "Ti ijọba ipinlẹ Ondo ko ba lo ikọ Amotekun fun idibo tirẹ, o yẹ ki ẹ mọ pe a ko ni fi sẹgbẹ kan to ba di akoko eto idibo gbogbogbo ọdun to n bọ. "Ohun to kan wa ninu eto idibo naa ni pe ki awọn araalu ma ṣe tẹ ofin loju mọlẹ lasiko eto idibo naa, awa yoo si ṣe iṣẹ wa bo ṣe tọ ati bo ṣe  yẹ." Lẹyin naa lo rọ awọn araalu lati tete bun awọn gbọ ti wọn ba kofiri iwa ọdaran kankan lagbegbe wọn.


₦2m ní Seyi Makinde ń fún Olopoeyan lọ́sẹ̀, wọ̀bìà ló mú kó kúrò nínú PDP - Auxillary

Oko ọrọ bọ lẹnu alaga ẹgbẹ igbimọ to n se akoso awọn gareeji ọkọ nipinlẹ Oyo, PMS, eyiun Alhaji Mukaila Lamidi, ta tun mọ si Auxillary. Auxillary, lasiko to n ba BBC Yoruba fọrọ jomitoro ọrọ salaye pe oun kii se janduku tabi adaluru gẹgẹ bi awọn eeyan kan se n pariwo oun kiri. O kede pe awọn alatako oun ninu oselu ati ninu ẹgbẹ awakọ ero lo n sọ oun ni orukọ buruku to tako iwa oun. Ète Alága APC láti fa olùdíje kan ṣoṣo kalẹ̀ dàrú, wàhálà bá ẹgbẹ́ Ohun tí mo rí, ẹ̀yin kò ri ní mo ṣe di èèyàn burúkú lójú àwọn olóṣèlú - Sunday Igboho Ìgbẹ́jọ́ kò le parí láì jẹ́ pé ẹni tó ri ẹ̀rọ CCTV sílẹ̀ Princess yọjú sílé ẹjọ́ - Baba Ijesha Aabo ti wa lawọn ibudokọ wa ni Oyo, awa n pawo wọle fun ijọba ni – Auxillary Nigba to n salaye ipo ti igbokegbodo ọkọ ero wa nipinlẹ Oyo bayi, Auxillary salaye pe tẹlẹ tẹlẹ, owo gọbọi ni awọn ọga ọlọkọ ero maa n ri nidi ipo ti wọn di mu. O ni ọkọ kan soso to ba n lọ silu Eko, yoo ja tikẹẹti mẹtala ni ọjọ kan soso, lara tikẹẹti naa si ni tawọn ọga ọlọkọ ero ati ti olu ile ẹgbẹ ni Abuja wa. Amọ o ni nibayii, awọn alakoso gareeji ọkọ n pa owo wọle fun ijọba ipinlẹ Oyo ni, ti awn ọga ẹgbẹ ko si maa da owo sapo ara wọn gẹgẹ bi wọn ti n se ninu ẹgbẹ NURTW ti wọn fi ofin de.


Ète Alága APC láti fa olùdíje kan ṣoṣo kalẹ̀ dàrú, wàhálà bá ẹgbẹ́ Ohun tí mo rí, ẹ̀yin kò ri ní mo ṣe di èèyàn burúkú lójú àwọn olóṣèlú - Sunday Igboho Ìgbẹ́jọ́ kò le parí láì jẹ́ pé ẹni tó ri ẹ̀rọ CCTV sílẹ̀ Princess yọjú sílé ẹjọ́ - Baba Ijesha Aabo ti wa lawọn ibudokọ wa ni Oyo, awa n pawo wọle fun ijọba ni – Auxillary Nigba to n salaye ipo ti igbokegbodo ọkọ ero wa nipinlẹ Oyo bayi, Auxillary salaye pe tẹlẹ tẹlẹ, owo gọbọi ni awọn ọga ọlọkọ ero maa n ri nidi ipo ti wọn di mu. O ni ọkọ kan soso to ba n lọ silu Eko, yoo ja tikẹẹti mẹtala ni ọjọ kan soso, lara tikẹẹti naa si ni tawọn ọga ọlọkọ ero ati ti olu ile ẹgbẹ ni Abuja wa. Amọ o ni nibayii, awọn alakoso gareeji ọkọ n pa owo wọle fun ijọba ipinlẹ Oyo ni, ti awn ọga ẹgbẹ ko si maa da owo sapo ara wọn gẹgẹ bi wọn ti n se ninu ẹgbẹ NURTW ti wọn fi ofin de. ₦2m ní Seyi Makinde ń fún Olopoeyan lọ́sẹ̀, wọ̀bìà ló mú kó kúrò nínú PDP – Auxillary Nigba to n sọrọ lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati agba oselu kan nilu Ibadan, Adebisi Olopoeyan, Auxilaary ni iwa wọbia, ainitlọrun ati oju kokoro lo n ba oloselu naa ja. “Eeyan ti diẹ ko to, airirara ni yoo gbyin rẹ ni ọrọ Olopoeeyan Ẹnìkan kò le sọ pé ipá òun ló gbé Ààrẹ Buhari wọlé lọ̀dún 2015 - Garba Shehu Tinubu kéde ẹ̀bùn owó ₦75m lórí ìkọlù Owo Tí ẹ̀yin gómìnà bá fọwọ́ lẹ́rán, Yorùbá yóò já fún ara wọn - Ooni Gbogbo ọjọ Tuesday ni gomina Seyi Makinde maa n fun ni miliọnu meji naira lati se ounjẹ fawn ọmọ ẹgbẹ́. Emi ati ẹ ko ja ri amọ igba to ni ki n la itan fun gomina ni mo yari pe oloore mi ni Makinde.


₦2m ní Seyi Makinde ń fún Olopoeyan lọ́sẹ̀, wọ̀bìà ló mú kó kúrò nínú PDP – Auxillary Nigba to n sọrọ lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati agba oselu kan nilu Ibadan, Adebisi Olopoeyan, Auxilaary ni iwa wọbia, ainitlọrun ati oju kokoro lo n ba oloselu naa ja. “Eeyan ti diẹ ko to, airirara ni yoo gbyin rẹ ni ọrọ Olopoeeyan Ẹnìkan kò le sọ pé ipá òun ló gbé Ààrẹ Buhari wọlé lọ̀dún 2015 - Garba Shehu Tinubu kéde ẹ̀bùn owó ₦75m lórí ìkọlù Owo Tí ẹ̀yin gómìnà bá fọwọ́ lẹ́rán, Yorùbá yóò já fún ara wọn - Ooni Gbogbo ọjọ Tuesday ni gomina Seyi Makinde maa n fun ni miliọnu meji naira lati se ounjẹ fawn ọmọ ẹgbẹ́. Emi ati ẹ ko ja ri amọ igba to ni ki n la itan fun gomina ni mo yari pe oloore mi ni Makinde. Makinde lo n tọju mi nigba ti mo wa ni ẹwọn, ti ko si fi emi ati idile mi silẹ rara. Bo se n tọju mi, naa lo n tọju idile mi, to si n sanwo ile ẹkọ awọn ọmọ mi. Amọ ka to di ibo gomina to gbe Seyi Makinde wọle, ni mo ti fi oju kan Adebisi Olopoeyan kẹyin, a kii ri ara wa rara.


Makinde lo n tọju mi nigba ti mo wa ni ẹwọn, ti ko si fi emi ati idile mi silẹ rara. Bo se n tọju mi, naa lo n tọju idile mi, to si n sanwo ile ẹkọ awọn ọmọ mi. Amọ ka to di ibo gomina to gbe Seyi Makinde wọle, ni mo ti fi oju kan Adebisi Olopoeyan kẹyin, a kii ri ara wa rara. BBC Yoruba wa kan si Alhaji Adebisi Olopoeyan lati mọ esi rẹ si awọn ẹsun ti Auxillary fi kan an, amọ o da wa lohun pe oun ko ni esi kankan ti oun fẹ sọ lori ọrọ Auxillary.


BBC Yoruba wa kan si Alhaji Adebisi Olopoeyan lati mọ esi rẹ si awọn ẹsun ti Auxillary fi kan an, amọ o da wa lohun pe oun ko ni esi kankan ti oun fẹ sọ lori ọrọ Auxillary.


IPOB: Abia ń gbóná jain lọ́wọ́, Kumiyi kò gbọdọ̀ wá ṣe ìpàdé gbàgede tó fẹ́ ṣe!

Ẹgbẹ to n pe fun ominira ilẹ Biafra, IPOB ti ke si adari Ijọ Deeper Life Bible Church, WF Kumuyi pe ko ma wa ṣe ipade gbagede niluu Abia. Wọn gba Kumuyi ni imọran pe nitori agbegbe ila oorun Guusu ariwa Naijiria to gbona jainjain ni awọn ṣe gba ni imọran naa. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ikọ IPOB fi lede, Emma Powerful ni wọn ti sọ pe o ṣeeṣe ki awọn agbebọn ti ko si ẹni to mọ wọn lọ iwọde naa lati fi ṣọṣẹ, ti wọn yoo si dẹbi ru ikọ IPOB. IPOB rọ awọn adari ẹsin ati pasitọ lati gbadura fun opin si eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Bakan naa ki wọn si beere fun idajọ ododo lori iṣekupani Deborah Yakubu, ti awọn kan dana sun lẹyin ti wọn sọ pe o sọ ọrọ odi si Muhammed, to fi mọ Leah Sharibu naa to wa ni ahamọ ikọ agbesunmọmi. ''A gba Pasitọ Kumuyi ti ijọ Deeper Life Bible Church ni imọran lati woye bi eto aabo ṣe ri ni iha Ila Oorun Naijiria bo ṣe fẹ wa ṣe iwaasu ita gbangba.''


IPOB rọ awọn adari ẹsin ati pasitọ lati gbadura fun opin si eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Bakan naa ki wọn si beere fun idajọ ododo lori iṣekupani Deborah Yakubu, ti awọn kan dana sun lẹyin ti wọn sọ pe o sọ ọrọ odi si Muhammed, to fi mọ Leah Sharibu naa to wa ni ahamọ ikọ agbesunmọmi. ''A gba Pasitọ Kumuyi ti ijọ Deeper Life Bible Church ni imọran lati woye bi eto aabo ṣe ri ni iha Ila Oorun Naijiria bo ṣe fẹ wa ṣe iwaasu ita gbangba.'' "Awọn to n pete pero apẹjọpọ yii gbọdọ ri pe iru nkan bẹẹ ko ṣẹlẹ nitori aabo." "Nitori naa ni a ṣe gba a nimọran pe ko ma si ipade kankan." "Iko IPOB ko ni gba ẹnikẹni laaye lati jẹ ki ẹmi awọn eniyan bọ lasiko ipade gbagede naa."


"Awọn to n pete pero apẹjọpọ yii gbọdọ ri pe iru nkan bẹẹ ko ṣẹlẹ nitori aabo." "Nitori naa ni a ṣe gba a nimọran pe ko ma si ipade kankan." "Iko IPOB ko ni gba ẹnikẹni laaye lati jẹ ki ẹmi awọn eniyan bọ lasiko ipade gbagede naa." Bakan naa ni wọn kesi Kumuyi lati fi akoko yii gba adura fun opin si ija ati asọ to fi mọ iwa ọdaran ni agbegbe ọhun. Kí ló ṣẹ̀lẹ̀ tí Lizzy Anjorin ń wọ́ ìdí ìjọ Celestial tuurutu? Látilẹ̀ ni mo ti fẹ́ràn orin ìjọ Kérúbù àmọ́ ẹlẹ́sìn mùsùlùmí àti krìstẹ́nì ni mí - Qdot


Bakan naa ni wọn kesi Kumuyi lati fi akoko yii gba adura fun opin si ija ati asọ to fi mọ iwa ọdaran ni agbegbe ọhun. Kí ló ṣẹ̀lẹ̀ tí Lizzy Anjorin ń wọ́ ìdí ìjọ Celestial tuurutu? Látilẹ̀ ni mo ti fẹ́ràn orin ìjọ Kérúbù àmọ́ ẹlẹ́sìn mùsùlùmí àti krìstẹ́nì ni mí - Qdot


Ohun tí mo rí, ẹ̀yin kò ri ní mo ṣe di èèyàn burúkú lójú àwọn olóṣèlú - Sunday Igboho

Gbajugbaja ajafẹtọ iran Yoruba, Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho ti wu ọrọ to fa ija iran Yoruba to bẹrẹ si ni gbe nigba naa lọhun to fi di wahala mọ ọ lọwọ bayii sita. Igboho wu ọrọ yii sita nigba to fi ọrọ ibanikẹdun ranṣẹ si ẹbi awọn to fara gba ikọlu to waye ni ijọ Katoliki ilu Owo ni ipinlẹ Ondo ni ọjọ Aiku ọjọ Karun oṣu Karun. Ninu fọnran ohun ohun Igboho  ti wọn fi ṣọwọ si BBC Yoruba, Sunday Igboho ki gbogbo idile ti awọn eeyan wọn fori sọta iṣẹlẹ naa. O si gbadura pe Ọlọrun Ọba yoo tu wọn ninu, ko si ni jẹ ki iru rẹ ṣẹlẹ mọ, yoo si doola ẹmi gbogbo eeyan. Igboho ni: “Ẹyin baba mi ẹyin mama mi, ohun ti mo n sọ lo n ṣẹlẹ yii, ti mo n pariwo, ti mo wa di eeyan buruku loju ọpọlọpọ gomina ati Sẹnetọ. Ohun ti mo ri ẹyin o rii, mi o ba gomina, sẹnetọ tabi họnọrebu kankan ja, ohun ti mo ri ẹyin o rii”.


O si gbadura pe Ọlọrun Ọba yoo tu wọn ninu, ko si ni jẹ ki iru rẹ ṣẹlẹ mọ, yoo si doola ẹmi gbogbo eeyan. Igboho ni: “Ẹyin baba mi ẹyin mama mi, ohun ti mo n sọ lo n ṣẹlẹ yii, ti mo n pariwo, ti mo wa di eeyan buruku loju ọpọlọpọ gomina ati Sẹnetọ. Ohun ti mo ri ẹyin o rii, mi o ba gomina, sẹnetọ tabi họnọrebu kankan ja, ohun ti mo ri ẹyin o rii”. Igboho ni amọ igbesẹ ti awọn afurasi Fulani n gbe ko boju mu rara nipa bi wọn  ṣe ni n pa awọn ọmọ Yoruba ni gbogbo igba. Lori iṣẹlẹ to waye ni ilu Ọwọ, ni awọn eeyan ti n fi ẹsun kan pe awọn afurasi Fulani lo wa nidi rẹ. Amọ awọn agbofinro ko tii ri ẹnikẹni mu ninu awọn to ṣiṣẹ laabi naa tori naa, a ko le fidi ọrọ naa mulẹ rara.


Igboho ni amọ igbesẹ ti awọn afurasi Fulani n gbe ko boju mu rara nipa bi wọn  ṣe ni n pa awọn ọmọ Yoruba ni gbogbo igba. Lori iṣẹlẹ to waye ni ilu Ọwọ, ni awọn eeyan ti n fi ẹsun kan pe awọn afurasi Fulani lo wa nidi rẹ. Amọ awọn agbofinro ko tii ri ẹnikẹni mu ninu awọn to ṣiṣẹ laabi naa tori naa, a ko le fidi ọrọ naa mulẹ rara. “Awọn kan n sọ pe Igboho lo n da ilu ru, o fẹ da ilu ru ni ni gbogbo igba. Ṣe ẹ ti wa rii nisinsiyi bayii? Ki ni wahala ti mo fẹ da silẹ?


“Awọn kan n sọ pe Igboho lo n da ilu ru, o fẹ da ilu ru ni ni gbogbo igba. Ṣe ẹ ti wa rii nisinsiyi bayii? Ki ni wahala ti mo fẹ da silẹ? Sunday Igboho ṣalaye pe gbogbo nkan ti Ọlọrun fun eeyan lo fun oun naa,”ṣugbọn ohun temi n sọ ni pe taa ba n sọ pe ko kan mi ko kan mi, to ba kan eeyan to sun mọ wa nkọ, ohun ni mo ṣe n pariwo ti mo n pa yẹn wipe ka tete jọ fọwọsowọpọ”. Igboho tun tẹnu mọ ọ pe idi niyi ti oun fi n pariwo pe ki wọn jẹ gbogbo awọn tawọn jọ jẹ ọdọ ti awọn ṣi ni okun ti wọn ni akinkanju nilẹ Yoruba jọ pawọpọ gbeja iran Yoruba lọwọ awọn Fulani. Igboho ni awọn afurasi Fulani ti yi gbogbo ilẹ Yoruba patapata ka to si ni ati ọdun to lọ ni oun ti n ke toripe nkan ti oun ri awọn eeyan ko rii.


Sunday Igboho ṣalaye pe gbogbo nkan ti Ọlọrun fun eeyan lo fun oun naa,”ṣugbọn ohun temi n sọ ni pe taa ba n sọ pe ko kan mi ko kan mi, to ba kan eeyan to sun mọ wa nkọ, ohun ni mo ṣe n pariwo ti mo n pa yẹn wipe ka tete jọ fọwọsowọpọ”. Igboho tun tẹnu mọ ọ pe idi niyi ti oun fi n pariwo pe ki wọn jẹ gbogbo awọn tawọn jọ jẹ ọdọ ti awọn ṣi ni okun ti wọn ni akinkanju nilẹ Yoruba jọ pawọpọ gbeja iran Yoruba lọwọ awọn Fulani. Igboho ni awọn afurasi Fulani ti yi gbogbo ilẹ Yoruba patapata ka to si ni ati ọdun to lọ ni oun ti n ke toripe nkan ti oun ri awọn eeyan ko rii. “Amọ o ṣi ba naa ni ko tii bajẹ, mo fẹ ki gbogbo ẹyin baba wa, ẹyin Ọba ẹyin ijoye, ẹyin alagbara ẹyin  gomina... kẹẹ dide kẹẹ pe wa papọ ko to di pe aṣọ ko ni ba ọmọyẹ mọ” Igboho ni oun ko ba ẹni kankan ja o ati pe Ọlọrun n ri oun pe gbogbo nkan to ṣẹlẹ si oun nigba ti wọn fi si ẹwọn lorilẹede Benin Republic oun ti gba kamu pe bi Ọlọrun ṣe kọ ọ ni. “Ẹ jẹ ki gbogbo wa pa ẹnu pọ ka gba ara wa lọwọ awọn eeyan yii, iwa wa, iṣesii wa ko papọ a o jọra rara tori naa ni mo ṣe n rọ ẹyin baba mi pe kẹẹ dide”. Igboho ni ti oun ba ti ṣẹ ẹnikẹni ki wọn dari ji oun toripe ọmọde loun bi oun si ṣe mọọ ṣe loun n ṣe e yii amọ ki awọn agba Yoruba dide si gbogbo nkan to n ṣẹlẹ yii ki wọn si pe awọn ọdọ sii.


“Amọ o ṣi ba naa ni ko tii bajẹ, mo fẹ ki gbogbo ẹyin baba wa, ẹyin Ọba ẹyin ijoye, ẹyin alagbara ẹyin  gomina... kẹẹ dide kẹẹ pe wa papọ ko to di pe aṣọ ko ni ba ọmọyẹ mọ” Igboho ni oun ko ba ẹni kankan ja o ati pe Ọlọrun n ri oun pe gbogbo nkan to ṣẹlẹ si oun nigba ti wọn fi si ẹwọn lorilẹede Benin Republic oun ti gba kamu pe bi Ọlọrun ṣe kọ ọ ni. “Ẹ jẹ ki gbogbo wa pa ẹnu pọ ka gba ara wa lọwọ awọn eeyan yii, iwa wa, iṣesii wa ko papọ a o jọra rara tori naa ni mo ṣe n rọ ẹyin baba mi pe kẹẹ dide”. Igboho ni ti oun ba ti ṣẹ ẹnikẹni ki wọn dari ji oun toripe ọmọde loun bi oun si ṣe mọọ ṣe loun n ṣe e yii amọ ki awọn agba Yoruba dide si gbogbo nkan to n ṣẹlẹ yii ki wọn si pe awọn ọdọ sii.


Yinka Ayefele radio robbed: Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ afurasí tó dárí ikọ̀ tó ja rédíò Ayefele lólè

Ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti tẹ afurasi kan, to jẹ ọmọ ikọ adigunjale kan to kọlu ileeṣẹ redio Yinka Ayefele, Fresh FM, n'ilu Ibadan, ninu oṣù Kẹrin, ọdun 2022. Ọjọ kẹwàá, oṣu Kẹrin ni awọn adigunjale naa yabo ileeṣẹ redio naa to wa ni agbegbe Challenge, ni idaji kutu, ti wọn si gba awọn dukia lọwọ àwọn òṣìṣẹ́. Nigba to n jẹwọ ni agọ ọlọpaa, lọjọ Ọjọru, afurasi naa, Ayobami Erinfolami, sọ pe ẹgbẹrun lọna ogun Naira, ni ìpín ti oun gba lara àwọn nkan ti wọn jí. Nibi ti kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Oyo, CP Ngozi Onadeko, ti fi oju rẹ han ni olu ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Eleyele, ni Erinfolami ti jẹwọ pe oun gba owo naa lẹyin ti àwọn tun lọ jalè ni ileewosan aladani kan ni adugbo Ring Road. Kọmisanna ọlọpaa sọ pe "ni nkan bi aago mọkanla alẹ́, ni ọjọ kẹwàá oṣù Kẹrin, ni awọn ọdaran kan to ma n ja ile itura, ileewosan, ati awọn ibi ti eero ba pọ si lole, yabo Fresh FM, Challenge, n'ilu Ibadan. "Wọn fi agidi wọ yàrá igbohunsafẹfẹ ileeṣẹ redio naa, wọn si fi ìbọn gba ọpọlọpọ owo, foonu olowo iyebiye, kọmputa agbeletan (laptop) ti wọn fi n gbohunsafẹfẹ, lọwọ awọn òṣìṣẹ́ ti wọn ba ni ẹnu isẹ."


Nibi ti kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Oyo, CP Ngozi Onadeko, ti fi oju rẹ han ni olu ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Eleyele, ni Erinfolami ti jẹwọ pe oun gba owo naa lẹyin ti àwọn tun lọ jalè ni ileewosan aladani kan ni adugbo Ring Road. Kọmisanna ọlọpaa sọ pe "ni nkan bi aago mọkanla alẹ́, ni ọjọ kẹwàá oṣù Kẹrin, ni awọn ọdaran kan to ma n ja ile itura, ileewosan, ati awọn ibi ti eero ba pọ si lole, yabo Fresh FM, Challenge, n'ilu Ibadan. "Wọn fi agidi wọ yàrá igbohunsafẹfẹ ileeṣẹ redio naa, wọn si fi ìbọn gba ọpọlọpọ owo, foonu olowo iyebiye, kọmputa agbeletan (laptop) ti wọn fi n gbohunsafẹfẹ, lọwọ awọn òṣìṣẹ́ ti wọn ba ni ẹnu isẹ." Oṣù mẹ́fà péré ni mo máa fi kojú Boko Haram bí mó bá dì ààrẹ Nàìjíríà - Hamza Al Mustapha CP Onadeko sọ pe iwadii n lọ lọwọ, ni iru idigunjale naa tun waye ni awọn ile itura kan n'ilu Ibadan. "Bakan naa, lọjọ kẹrinlelelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022, ni wọn yabo ileewosan Delight Hospital and Fertility Centre, ni Ring Road, ti wọn si ja awọn alaisan, ẹbi wọn, ati awọn òṣìṣẹ́ lole." Àmọ́ iwadii ọlọpaa ṣe atọna bi ọwọ ṣe tẹ olori ikọ adigunjale naa, nibi to farapamọ si.


Oṣù mẹ́fà péré ni mo máa fi kojú Boko Haram bí mó bá dì ààrẹ Nàìjíríà - Hamza Al Mustapha CP Onadeko sọ pe iwadii n lọ lọwọ, ni iru idigunjale naa tun waye ni awọn ile itura kan n'ilu Ibadan. "Bakan naa, lọjọ kẹrinlelelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022, ni wọn yabo ileewosan Delight Hospital and Fertility Centre, ni Ring Road, ti wọn si ja awọn alaisan, ẹbi wọn, ati awọn òṣìṣẹ́ lole." Àmọ́ iwadii ọlọpaa ṣe atọna bi ọwọ ṣe tẹ olori ikọ adigunjale naa, nibi to farapamọ si. Kọmisanna ọlọpaa ṣalaye pe afurasi naa, Erinfolami, jẹwọ pe lootọ ni awọn ṣe ikọlu naa. O ni iwadii ṣi n lọ, lati le mu àwọn ìyókù rẹ to ti salọ bayii.


Kọmisanna ọlọpaa ṣalaye pe afurasi naa, Erinfolami, jẹwọ pe lootọ ni awọn ṣe ikọlu naa. O ni iwadii ṣi n lọ, lati le mu àwọn ìyókù rẹ to ti salọ bayii.


BBC Investigation on IPOB: Mọ̀ síi nípa IPOB tó ń gbé orí ayélujára dá rúgúdú sílẹ̀ nítorí ọ̀rọ̀ Biafra

Ipob: Awọn ọmọ ikọ ẹgbẹ agbesunmọmi to n gbe oju opo ayelujara  da rugudu silẹ Iwadii ileesẹ iroyin BBC kan ti tu asiri lori bi awọn ọmọ ikọ Ipob kan se n lo ojuopo ayelujara lati maa fi tan ọrọ inunibini ati ipaniyan ka lori awọn to tako idasilẹ Biafra. Ikilọ ree, o ni awọn aworan kan ninu apilẹkọ yi ti ọkan  rẹ  le kọ Loju opo Facebook Live,Efe Uwanogho taa tun mọ si Omote Biafra n se ipolongo ọrọ inunibini sawọn ololufẹ rẹ. O wọ jakẹẹti kan ti wọn ya aworan idanimọ Biafra si. ''Ẹ wa awọn obilẹjẹ yi kan, awọn leeyan to yẹ ki wọn bẹ lori.Awọn lo yẹ ki wọn dana sun di eeru'' O n pe fun ikọlu fawọn to ka si alatako idasilẹ Biafra eleyi ti yoo mu ki ilẹ Igbo ya pa kuro lara Naijiria. Ipolongo ominira Biafra yi jẹ eyi to ni akọsilẹ itajẹsilẹ latẹyinwa. Lọdun 1967.awọn ajijagbara lati ilẹ Igbo kede ominira ilẹ Biafra.


''Ẹ wa awọn obilẹjẹ yi kan, awọn leeyan to yẹ ki wọn bẹ lori.Awọn lo yẹ ki wọn dana sun di eeru'' O n pe fun ikọlu fawọn to ka si alatako idasilẹ Biafra eleyi ti yoo mu ki ilẹ Igbo ya pa kuro lara Naijiria. Ipolongo ominira Biafra yi jẹ eyi to ni akọsilẹ itajẹsilẹ latẹyinwa. Lọdun 1967.awọn ajijagbara lati ilẹ Igbo kede ominira ilẹ Biafra. Ọdun mẹta ni wọn fi ba ijọba Naijiria jagun eleyi ti wọn fidirẹmi ninu rẹ. Eeyan to ku le ni miliọnu kan.Ọpọ si wa lati ọdọ awọn ajijagbara yi. Lẹyin nkan bi aadọta ọdun le diẹ oju opo ayelujara ti di ibugbe fawọn mii to n tẹsiwaju pẹlu ipe ominira yi.


Ọdun mẹta ni wọn fi ba ijọba Naijiria jagun eleyi ti wọn fidirẹmi ninu rẹ. Eeyan to ku le ni miliọnu kan.Ọpọ si wa lati ọdọ awọn ajijagbara yi. Lẹyin nkan bi aadọta ọdun le diẹ oju opo ayelujara ti di ibugbe fawọn mii to n tẹsiwaju pẹlu ipe ominira yi. Arabinrin Uwanogho wa lara wọn. O jẹ ọkan ninu awọn ọmọ ogun oju opo ayelujara fẹgbẹ ajijagbara ti wọn n pe ni:  Indigenous People of Biafra (Ipob). Lati orile-ede Italy lo ti n kan si awọn eeyan nibi ti ọwọ awọn alasẹ Naijiria ko le tẹ.


Arabinrin Uwanogho wa lara wọn. O jẹ ọkan ninu awọn ọmọ ogun oju opo ayelujara fẹgbẹ ajijagbara ti wọn n pe ni:  Indigenous People of Biafra (Ipob). Lati orile-ede Italy lo ti n kan si awọn eeyan nibi ti ọwọ awọn alasẹ Naijiria ko le tẹ. Ni Naijiria ijọba ti fofin de ẹgbẹ yi ti wọn si kede rẹ gẹgẹ bi agbesunmọmi.Ipob si n tẹ nu mọ pe ẹgbẹ alaafia lẹgbẹ awọn. Iwadii BBC fihan pe ọpọ awọn sọrọsọrọ Ipob loju opo ayelujara maa n fi ọrọ ti kiis e ootọ sita ti wọn a si tun maa pe fun ikọlu lati awọn ilẹ Yuroopu, ilẹ Amẹrika, Asia ati awọn apa ibomiran nilẹ Afrika. Akọroyin oniwadi Naijiria nii,Nicholas Ibekwe sapejuwe awọn to n sọrọ lori aylejara yi gẹgẹ bi''agbarijọpọ awọn to n sọrọ inunibini loju opo ayelujara'' O ni "oju opo ayelujara ni irinsẹ to munadoko fun wọn lati se nkan ti wọn n se loni'' Bawo ni wọn ṣe n ṣiṣẹ?


Ni Naijiria ijọba ti fofin de ẹgbẹ yi ti wọn si kede rẹ gẹgẹ bi agbesunmọmi.Ipob si n tẹ nu mọ pe ẹgbẹ alaafia lẹgbẹ awọn. Iwadii BBC fihan pe ọpọ awọn sọrọsọrọ Ipob loju opo ayelujara maa n fi ọrọ ti kiis e ootọ sita ti wọn a si tun maa pe fun ikọlu lati awọn ilẹ Yuroopu, ilẹ Amẹrika, Asia ati awọn apa ibomiran nilẹ Afrika. Akọroyin oniwadi Naijiria nii,Nicholas Ibekwe sapejuwe awọn to n sọrọ lori aylejara yi gẹgẹ bi''agbarijọpọ awọn to n sọrọ inunibini loju opo ayelujara'' O ni "oju opo ayelujara ni irinsẹ to munadoko fun wọn lati se nkan ti wọn n se loni'' Bawo ni wọn ṣe n ṣiṣẹ? O kere tan ẹgbẹgbẹrun awọn ololufẹ lo n tẹle oju opo awọn wọnyi loju ayelujara. A ko mọ boya awọn ololufẹ arabinrin Uwanogho kankan ti sọ ọrọ to n sọ funwọn di imusẹ lati se ikọlu sawọn alasẹ lagbegbe ilẹ Igbo. Nigba ta kan si arabinrin  Uwanogho  lati bawa sọrọ lori apilẹkọ yi, o kọ lati dawa lohun.


O kere tan ẹgbẹgbẹrun awọn ololufẹ lo n tẹle oju opo awọn wọnyi loju ayelujara. A ko mọ boya awọn ololufẹ arabinrin Uwanogho kankan ti sọ ọrọ to n sọ funwọn di imusẹ lati se ikọlu sawọn alasẹ lagbegbe ilẹ Igbo. Nigba ta kan si arabinrin  Uwanogho  lati bawa sọrọ lori apilẹkọ yi, o kọ lati dawa lohun. Amọ ni nkan to wa nilẹ bayi,ikọlu a maa waye lootọ. Aimọye awọn osisẹ lo ti padanu ẹmi wọn ninu awọn ikọlu to waye lọdun yi nikan. Aarẹ Buhari sapejuwe ikọlu yi gẹ́gẹ bi ''eleyi to bani lọkan jẹ gidi gan an'' Nneka Igwenagu naa jẹ ọkan lara awọn  ọmọ ogun ayelujara to n ja fun Biafra lati ilẹ Gẹẹsi.


Amọ ni nkan to wa nilẹ bayi,ikọlu a maa waye lootọ. Aimọye awọn osisẹ lo ti padanu ẹmi wọn ninu awọn ikọlu to waye lọdun yi nikan. Aarẹ Buhari sapejuwe ikọlu yi gẹ́gẹ bi ''eleyi to bani lọkan jẹ gidi gan an'' Nneka Igwenagu naa jẹ ọkan lara awọn  ọmọ ogun ayelujara to n ja fun Biafra lati ilẹ Gẹẹsi. Ninu ọrọ to kọ soju opo Facebook lati London lọdun 2021, o fi ọrọ tako awọn ikọ ọdọ kan ti wọn kọ lati wọgile karakata ni Anambra bi Ipob se n sọ pe ki wọn se lati le fi se atilẹyin fun adari Ipob, Nnamdi Kanu to wa ni ahamọ. Olori Ipob, Kanu ti gbosuba kare fawọn ọmọ ogun oju opo ayelujara yi. O wa ni ahamọ lọdọ awọn alasẹ Naijiria lori ẹsun igbesunmọmi eleyi to  ni oun ko jẹbi.


Ninu ọrọ to kọ soju opo Facebook lati London lọdun 2021, o fi ọrọ tako awọn ikọ ọdọ kan ti wọn kọ lati wọgile karakata ni Anambra bi Ipob se n sọ pe ki wọn se lati le fi se atilẹyin fun adari Ipob, Nnamdi Kanu to wa ni ahamọ. Olori Ipob, Kanu ti gbosuba kare fawọn ọmọ ogun oju opo ayelujara yi. O wa ni ahamọ lọdọ awọn alasẹ Naijiria lori ẹsun igbesunmọmi eleyi to  ni oun ko jẹbi. Arabinrin Igwenagu nigba to n sọrọ lede Igbo sapejuwe awọn ti ko fẹ darapọ mọ Ipob yi gẹgẹ bi ọlẹ lasan to si ni:''Ko yẹ ki gbogbo yin wa laye rara.Adiẹ to gbe ẹyin ara rẹ jẹ, Njẹ ẹ ko ri pe ko yẹ ki ẹ wa laye ni?'' Nkan bi ọsẹ meloo kan lẹyin ọrọ to polongo yi, olori awọn to n tako ọrọ si yi lawọn kan yinbọn lu ti wọn si pa. Ko yi si eeyan kankan ti wọn mu lori iku rẹ. Loju opo ayelujara nise lawọn eeyan kẹdun iku olori ọdọ Ogidi yi lẹyin iku rẹ.


Arabinrin Igwenagu nigba to n sọrọ lede Igbo sapejuwe awọn ti ko fẹ darapọ mọ Ipob yi gẹgẹ bi ọlẹ lasan to si ni:''Ko yẹ ki gbogbo yin wa laye rara.Adiẹ to gbe ẹyin ara rẹ jẹ, Njẹ ẹ ko ri pe ko yẹ ki ẹ wa laye ni?'' Nkan bi ọsẹ meloo kan lẹyin ọrọ to polongo yi, olori awọn to n tako ọrọ si yi lawọn kan yinbọn lu ti wọn si pa. Ko yi si eeyan kankan ti wọn mu lori iku rẹ. Loju opo ayelujara nise lawọn eeyan kẹdun iku olori ọdọ Ogidi yi lẹyin iku rẹ. A kan si arabinrin Igwenagu lati sọ tẹnu rẹ lori isẹlẹ yi sugbọn ko fesi pada. Ọna kan tawọn ọmọ ogun oju opo ayelijara yi maa n lo lati fi bọ mọ awọn ti yoo fofin de wọn lojuopo ayelujara ni bi wọn se maa nsọ adalu ede. Ninu fọnran kan ta se alabapade a ri apẹrẹ iru ọgbọn ti wọn nd ayi.


A kan si arabinrin Igwenagu lati sọ tẹnu rẹ lori isẹlẹ yi sugbọn ko fesi pada. Ọna kan tawọn ọmọ ogun oju opo ayelijara yi maa n lo lati fi bọ mọ awọn ti yoo fofin de wọn lojuopo ayelujara ni bi wọn se maa nsọ adalu ede. Ninu fọnran kan ta se alabapade a ri apẹrẹ iru ọgbọn ti wọn nd ayi. Okenna Okechukwu, taa tun mọ si Biafran Child,bẹrẹ ọrọ rẹ ni ede Igbo nibi to ti n pe fun ibẹlori alatako kan. Lẹyin naa lo yi ọrọ rẹ si ede Igbo lati le fi salaye fawọn alatilẹyinrẹ pe : ''Idi ti mo fi n sọ ọrọ yi ni ede mi ni pe mi o fẹ ki wọn di mi lọwọ.Mi o fẹ ki wọn gbegi dina oju opo mi yi'' David Ajikobi, olootu ileesẹ to n sayẹwo ọrọ to ba jẹ ootọ taa mọ si Africa Check sọ pe aisi ọna lati maa mojuto ọrọ inunibini lawọn ede abinibi kii se ipenija to n koju Naijiria nikan loju opo ayelujara. "A ti ri iru rẹ ni India,ni Ethiopia awọn ibi ti wahala ti n sẹlẹ,awọn eeyan a maa lo ede abinibi wọn nitori wọn mọ pe ti wọn ba lo ede Gẹẹsi, Facebook yoo wọ ojuopo wọn danu ti yoo si gba wọn yọ kuro'' Toun ti bi ọrọ inunibini se pọ to loju opo ayelujara, fifi ofin de wọn ko duro deede. Apẹrẹ kan ree: Ni ibamu pẹlu ilana Facebook lori awọn ọrọ inunibi, a fẹjọ Efe Uwanogho ati Nneka Igwenagu sun lori awọn ipolongo ti o ni ọrọ inunibini ninu.


Okenna Okechukwu, taa tun mọ si Biafran Child,bẹrẹ ọrọ rẹ ni ede Igbo nibi to ti n pe fun ibẹlori alatako kan. Lẹyin naa lo yi ọrọ rẹ si ede Igbo lati le fi salaye fawọn alatilẹyinrẹ pe : ''Idi ti mo fi n sọ ọrọ yi ni ede mi ni pe mi o fẹ ki wọn di mi lọwọ.Mi o fẹ ki wọn gbegi dina oju opo mi yi'' David Ajikobi, olootu ileesẹ to n sayẹwo ọrọ to ba jẹ ootọ taa mọ si Africa Check sọ pe aisi ọna lati maa mojuto ọrọ inunibini lawọn ede abinibi kii se ipenija to n koju Naijiria nikan loju opo ayelujara. "A ti ri iru rẹ ni India,ni Ethiopia awọn ibi ti wahala ti n sẹlẹ,awọn eeyan a maa lo ede abinibi wọn nitori wọn mọ pe ti wọn ba lo ede Gẹẹsi, Facebook yoo wọ ojuopo wọn danu ti yoo si gba wọn yọ kuro'' Toun ti bi ọrọ inunibini se pọ to loju opo ayelujara, fifi ofin de wọn ko duro deede. Apẹrẹ kan ree: Ni ibamu pẹlu ilana Facebook lori awọn ọrọ inunibi, a fẹjọ Efe Uwanogho ati Nneka Igwenagu sun lori awọn ipolongo ti o ni ọrọ inunibini ninu. Facebook kọkọ fi esi ransẹ poe awọn ti ri ẹsun taa fi kan awọn wọnyi ti wọn si lawọn pinu pati ma se yọ fidio wọn kuro loju opo naa. Asẹyinwa asẹyinbọ ni wọn to yọ wọn kuro nigba taa fi oju opo ibi ti wọn ti n sọ ọrọ yi ransẹ si Facebook. Amọ awọn ọrọ mii to jọ iru eleyi taa fẹjọ rẹ sun si wa loju opo Facebook titi di akoko ta fi gbe apilẹkọ yi sita.


Facebook kọkọ fi esi ransẹ poe awọn ti ri ẹsun taa fi kan awọn wọnyi ti wọn si lawọn pinu pati ma se yọ fidio wọn kuro loju opo naa. Asẹyinwa asẹyinbọ ni wọn to yọ wọn kuro nigba taa fi oju opo ibi ti wọn ti n sọ ọrọ yi ransẹ si Facebook. Amọ awọn ọrọ mii to jọ iru eleyi taa fẹjọ rẹ sun si wa loju opo Facebook titi di akoko ta fi gbe apilẹkọ yi sita. Dida wahala silẹ: Olu ileesẹ Facebook,iyẹn Meta sọ fun wa ninu atẹjade kan pe loju opo Facebook,awọn lodi si ipe eyikeyi lati se ikọlu sawọn eeyan. O ni awọn gba osisẹ lede orisi to le ni ẹgbẹrun mẹẹdogun lati maa se ayẹwo ọrọ loju opo wọn. Ede Igbo si wa ninu ede wọnyi.


Dida wahala silẹ: Olu ileesẹ Facebook,iyẹn Meta sọ fun wa ninu atẹjade kan pe loju opo Facebook,awọn lodi si ipe eyikeyi lati se ikọlu sawọn eeyan. O ni awọn gba osisẹ lede orisi to le ni ẹgbẹrun mẹẹdogun lati maa se ayẹwo ọrọ loju opo wọn. Ede Igbo si wa ninu ede wọnyi. Iwadii wa fi han pe awọn alatilẹyin Ipob kan naa n bawọn runa si dida wahala silẹ laarin awọn ẹya Naijiria. Awọn ọ́mọ ogun oju opo ayelujara yi a maa da wahala silẹ laarin  ẹya Kristẹni to wa ni Guusu Naijiria ati awọn Fulani to jẹ musulumi ti wọn si wa lati ariwa Naijiria. Ninu ọrọ miran loju opo Facebook,arabinrin Igwenagu n kilọ fawọn alatilẹyin rẹ pe ''awọn darandaran Fulani ati awọn eeyan ariwa mii ti sigun wa si ilẹ Igbo lati wa pa wa,  ki wọn si pa awọn ẹya Igbo rẹ''  Se wọn  n san owo fun wọn lori iru ọrọ inunibini yi ni?


Iwadii wa fi han pe awọn alatilẹyin Ipob kan naa n bawọn runa si dida wahala silẹ laarin awọn ẹya Naijiria. Awọn ọ́mọ ogun oju opo ayelujara yi a maa da wahala silẹ laarin  ẹya Kristẹni to wa ni Guusu Naijiria ati awọn Fulani to jẹ musulumi ti wọn si wa lati ariwa Naijiria. Ninu ọrọ miran loju opo Facebook,arabinrin Igwenagu n kilọ fawọn alatilẹyin rẹ pe ''awọn darandaran Fulani ati awọn eeyan ariwa mii ti sigun wa si ilẹ Igbo lati wa pa wa,  ki wọn si pa awọn ẹya Igbo rẹ''  Se wọn  n san owo fun wọn lori iru ọrọ inunibini yi ni? Bo ti lẹ jẹ wi pe ikọlu ti n waye laarin awọn Fulani darandaran ati awọn ẹya Igbo ko si ẹri aridaju pe lootọ ni ọrọ ti arabinrin Igwenagu n sọ. Iru ọrọ to le da ija silẹ yi le jẹ pe nitori idasilẹ Biafra ni o se n waye sugbọn iwadii wa naa fi han pe o le ni anfaani owo kan ti wọn n ri nibẹ. A sawari awọn fidio kan nibi tawọn ọmọ ogun oju ayelujara Biafra yi ti n sọ pe wọn san owo fawọn yala lati ọdọ Ipob tabi awọn alatilẹyin wọn lori isẹ ti wọn  n se yi.


Bo ti lẹ jẹ wi pe ikọlu ti n waye laarin awọn Fulani darandaran ati awọn ẹya Igbo ko si ẹri aridaju pe lootọ ni ọrọ ti arabinrin Igwenagu n sọ. Iru ọrọ to le da ija silẹ yi le jẹ pe nitori idasilẹ Biafra ni o se n waye sugbọn iwadii wa naa fi han pe o le ni anfaani owo kan ti wọn n ri nibẹ. A sawari awọn fidio kan nibi tawọn ọmọ ogun oju ayelujara Biafra yi ti n sọ pe wọn san owo fawọn yala lati ọdọ Ipob tabi awọn alatilẹyin wọn lori isẹ ti wọn  n se yi. Bẹẹ la ri awọn fidio miran nibi ti wọn ti ni kawọn eeyan maa san owo si akoto owo Biafra lati se atilẹyin fun wọn. Akọroyin  Nicholas Ibekwe wa lara awọn akọroyin to n bẹnu atẹ lu awọn ileesẹ oju opo ayelujara lori ai gbiyanju to lati koju lilooju opo wọn fawọn ipolongo aburu yi. O dabi ẹni pe gbogbo awọn to wa ni Facebook ti sun asunpara.Wọn ko tiẹ se ise pe awọn ọrọ inunibini to wa loju opo wọn yi n da wahala silẹ rara'' Ẹwẹ ikọlu sawọn eeyan ko dawọ duro.


Bẹẹ la ri awọn fidio miran nibi ti wọn ti ni kawọn eeyan maa san owo si akoto owo Biafra lati se atilẹyin fun wọn. Akọroyin  Nicholas Ibekwe wa lara awọn akọroyin to n bẹnu atẹ lu awọn ileesẹ oju opo ayelujara lori ai gbiyanju to lati koju lilooju opo wọn fawọn ipolongo aburu yi. O dabi ẹni pe gbogbo awọn to wa ni Facebook ti sun asunpara.Wọn ko tiẹ se ise pe awọn ọrọ inunibini to wa loju opo wọn yi n da wahala silẹ rara'' Ẹwẹ ikọlu sawọn eeyan ko dawọ duro. Lọgbọn ọjọ osu Kẹrin ọdun 2022, Audu Linus ati Gloria Matthew ti wọn jijọ jẹ ọmọ ogun Naijiria n dari lọ si ilu wọn lati lọ se eto igbeyawo wọn ni ipinlẹ Imo nigba tawọn kan ji wọn gbe, ti wọn fi iya jẹ wọn ti wọn si tun pa awọn mejeeji. Fidio taa ri  to safihan bi wọn se pa awọn mejeeji yi eleyi ti ijọba Naijiria dẹbi rẹ ru ikọ Ipob. Lẹyin igba naa lawọn alatilẹyin Ipob bẹrẹ si ni fi ahesọ ọrọ sita pe wọn ko pa awọn mejeeji ni tootọ ati pe wọn da bi ọgbọn ni.


Lọgbọn ọjọ osu Kẹrin ọdun 2022, Audu Linus ati Gloria Matthew ti wọn jijọ jẹ ọmọ ogun Naijiria n dari lọ si ilu wọn lati lọ se eto igbeyawo wọn ni ipinlẹ Imo nigba tawọn kan ji wọn gbe, ti wọn fi iya jẹ wọn ti wọn si tun pa awọn mejeeji. Fidio taa ri  to safihan bi wọn se pa awọn mejeeji yi eleyi ti ijọba Naijiria dẹbi rẹ ru ikọ Ipob. Lẹyin igba naa lawọn alatilẹyin Ipob bẹrẹ si ni fi ahesọ ọrọ sita pe wọn ko pa awọn mejeeji ni tootọ ati pe wọn da bi ọgbọn ni. BBC ti tẹsiwaju lati kan si mọlẹbi awọn ọmọ ogun mejeeji yi ti wọn si fidi ọrọ mulẹ pe lootọ ni wọn seku pa wọn. Ipob lawọn ko lọwọ ninu isekupani awọn wọnyi. A kan si awọn olori ikọ Ipob pẹlu abajade iwadii wa .


BBC ti tẹsiwaju lati kan si mọlẹbi awọn ọmọ ogun mejeeji yi ti wọn si fidi ọrọ mulẹ pe lootọ ni wọn seku pa wọn. Ipob lawọn ko lọwọ ninu isekupani awọn wọnyi. A kan si awọn olori ikọ Ipob pẹlu abajade iwadii wa . Wọn da wa lohun sugbọn wọn ko sọ nkankan nipa isẹlẹ yi. Bẹẹ naa la kan si gbogbo awọn ọmọ ogun ayelujara ti a sọrọ nipa wọn ninu apilẹkọ yi ki awọn naa fesi si nkan to sẹlẹ. Wọn ko sọ nkankan lori rẹ.


Wọn da wa lohun sugbọn wọn ko sọ nkankan nipa isẹlẹ yi. Bẹẹ naa la kan si gbogbo awọn ọmọ ogun ayelujara ti a sọrọ nipa wọn ninu apilẹkọ yi ki awọn naa fesi si nkan to sẹlẹ. Wọn ko sọ nkankan lori rẹ.


Deborah Samuel: Gani Adams tutọ́ sókè fojú gbàá lórí ìtàjẹ̀sílẹ̀ arábìnrin Deborah ní Sokoto, ohun tó sọ rèé

Aarẹ Ọna Kakanfo Ilẹ Yoruba patapata Iba Gani Adams ti dasi ọrọ iṣekupani arabinrin Deborah Samuel toi waye ni ipinlẹ Sokoto. Gani Adams sọ pe awọn to ṣeku pa arabinrin naa n gbero lati da ogun ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsinmẹsin silẹ ni ilẹ Yoruba ni. O fi ọrọ yi sita gba tọwọ agbẹnusọ rẹ Kehinde Aderemi lọjọ Aiku to kọja yi. Adájọ́ 34 táa tán nílé ẹjọ́, bí wọ́n ṣe sọ àwọn afurasí tó lọ́wọ́ nínú ikú Deborah Samuel sẹ́wọ̀n rèé Ninu atẹjade naa, Iba Adams ni ''ọrọ ti doju rẹ bayi ni Naijiria ati pe ti wọn ko ba wa nkan ṣe si, o le di wahala ti ipa ko ni le ka'' O kilọ pe agbegbe awọn ti gburo pe awọn alaburu kan ti n wọle si ilẹ Yoruba pẹlu erongba ki wọn dana sun ilẹ Yoruba. O ni awọn ko ni faaye gba ipete peero wọn nitori o ṣeeṣe ki o da wahala ẹlẹsin ati ẹlẹyamẹya silẹ laarin awọn eeyan. ''Awọn alakatakiti ẹsin yi ni ibi ti wọn fọkan si.Ireti wọn si ni pe ki wọn da wahala silẹ ni apa iwọ oorun Guusu wa, ṣugbọn a ko ni faaye gba wọn'' O bẹnu atẹ lu isọwọ bi wọn ṣe pa arabinrin Deborah Samuel ni ipakupa to si ni awọn agbofinro tete mu awọn to wa nidi iku rẹ ki wọn si foju wina ofin ni kiakia.


Adájọ́ 34 táa tán nílé ẹjọ́, bí wọ́n ṣe sọ àwọn afurasí tó lọ́wọ́ nínú ikú Deborah Samuel sẹ́wọ̀n rèé Ninu atẹjade naa, Iba Adams ni ''ọrọ ti doju rẹ bayi ni Naijiria ati pe ti wọn ko ba wa nkan ṣe si, o le di wahala ti ipa ko ni le ka'' O kilọ pe agbegbe awọn ti gburo pe awọn alaburu kan ti n wọle si ilẹ Yoruba pẹlu erongba ki wọn dana sun ilẹ Yoruba. O ni awọn ko ni faaye gba ipete peero wọn nitori o ṣeeṣe ki o da wahala ẹlẹsin ati ẹlẹyamẹya silẹ laarin awọn eeyan. ''Awọn alakatakiti ẹsin yi ni ibi ti wọn fọkan si.Ireti wọn si ni pe ki wọn da wahala silẹ ni apa iwọ oorun Guusu wa, ṣugbọn a ko ni faaye gba wọn'' O bẹnu atẹ lu isọwọ bi wọn ṣe pa arabinrin Deborah Samuel ni ipakupa to si ni awọn agbofinro tete mu awọn to wa nidi iku rẹ ki wọn si foju wina ofin ni kiakia. Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba sọ pe ko pẹ yi  lawọn agbarijọpọ eleto aabo ni Ilẹ Yoruba lọgun sita lori bi awọn ajoji ti kii ṣe ọmọ Naijiria ṣe yawọ ilẹ Yoruba. O ni awọn ke gbajare nitori pupọ awọn wọnyi lo maa n gbe ọbẹ ati nkan ija oloro mii rin kaakiri ati pe wọn ṣetan lati ṣaburu fawọn eeyan. O tẹnu mọ pe iṣẹlẹ iṣekupani Deborah yi ṣafihan aibikita awọn alakatakiti yi.


Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba sọ pe ko pẹ yi  lawọn agbarijọpọ eleto aabo ni Ilẹ Yoruba lọgun sita lori bi awọn ajoji ti kii ṣe ọmọ Naijiria ṣe yawọ ilẹ Yoruba. O ni awọn ke gbajare nitori pupọ awọn wọnyi lo maa n gbe ọbẹ ati nkan ija oloro mii rin kaakiri ati pe wọn ṣetan lati ṣaburu fawọn eeyan. O tẹnu mọ pe iṣẹlẹ iṣekupani Deborah yi ṣafihan aibikita awọn alakatakiti yi. ''Wọn dawọ jọ na, wọn ṣe leṣe,wọn lu debi iku wọn si dana sun lalae kaanu rẹ''Iba Adams wa parọwa si Gomina ipinlẹ Sokoto Aminu Waziri Tambuwal lati daabo bo gbogbo araalu. O ni ko ṣa gbogbo ipa rẹ lati ri pe ọwọ tẹ awọn to wa nidi iṣẹlẹ yi to fi mọ awọn alatilẹyin wọn. ''Ofin wa nilẹ yi to fidi idaabo araalu kọọkan mulẹ a si gbọdọ bọwọ fun iru ofin yi.Ẹnikẹni to ba tako ofin yi gbọdọ foju wina ofin ni''


''Wọn dawọ jọ na, wọn ṣe leṣe,wọn lu debi iku wọn si dana sun lalae kaanu rẹ''Iba Adams wa parọwa si Gomina ipinlẹ Sokoto Aminu Waziri Tambuwal lati daabo bo gbogbo araalu. O ni ko ṣa gbogbo ipa rẹ lati ri pe ọwọ tẹ awọn to wa nidi iṣẹlẹ yi to fi mọ awọn alatilẹyin wọn. ''Ofin wa nilẹ yi to fidi idaabo araalu kọọkan mulẹ a si gbọdọ bọwọ fun iru ofin yi.Ẹnikẹni to ba tako ofin yi gbọdọ foju wina ofin ni''


Murder in Anambra: Àjọ CAN ní ̀ìṣekúpani aláboyún Harira àti ọmọ mẹ́rin ti kọjá àlà

Ajọ ọmọlẹyin Kristi ni Naijiria ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ ibi to ṣe ni ipinlẹ Anambra nibi ti wọn ti pa alaboyun ati awọn ọmọ rẹ mẹrin lẹẹkan naa. Arabinrin Harira Jibril to jẹ ọmọ ilu Adamawa ni awọn agbebọn ṣekupa pẹlu oyun inu rẹ ni ipinlẹ Anambra. Iroyin ni o ṣeeṣe ko jẹ awọn afurasi agbebon to jẹ ọmọ ẹgbẹ IPOB to n pe fun idasilẹ Biafra lo ṣe iṣẹ laabi naa. Olè, ọ̀lẹ, ẹranko to kan n dunkoko lasan ni awọn agbebọn ni Naijiria - CAN Ninu atẹjade ti Ajọ Ọmọlẹyin Kristi nipinlẹ Kaduna fi lede ni wọn ti ni iṣekupani naa ti kọja ala, ti ko si ye ẹnikẹni mọ. Ajọ CAN ṣapejuwe awọn apaniyan yii gẹgẹ bi ole ati ọlẹ ti kii ṣe eniyan amọ ẹranko ni wọn. CAN ni awọn aṣekupani naa kan n halẹ, ti wọn si n dunkoko mọ awọn araalu, to fi mọ awọn ọmọde ti ko mọ nkankan.


Olè, ọ̀lẹ, ẹranko to kan n dunkoko lasan ni awọn agbebọn ni Naijiria - CAN Ninu atẹjade ti Ajọ Ọmọlẹyin Kristi nipinlẹ Kaduna fi lede ni wọn ti ni iṣekupani naa ti kọja ala, ti ko si ye ẹnikẹni mọ. Ajọ CAN ṣapejuwe awọn apaniyan yii gẹgẹ bi ole ati ọlẹ ti kii ṣe eniyan amọ ẹranko ni wọn. CAN ni awọn aṣekupani naa kan n halẹ, ti wọn si n dunkoko mọ awọn araalu, to fi mọ awọn ọmọde ti ko mọ nkankan. Bakan naa ni wọn kesi ijọba apapọ lati koju oro si awọn agbebọn afurasi  ikọ IPOB bi wọn ṣe se ikọ agbẹsunmọmi Boko Haram. Iṣẹlẹ iṣekupani yii ti to gẹ! - AREWA Ninu ọrọ ti wọn, ̣egbẹ ọdọ Ajọ Arẹwa ti iha Ariwa orilẹede Naijiria ni o ti to gẹ lori iṣekupani ojoojumọ kaakiri orilẹede Naijiria.


Bakan naa ni wọn kesi ijọba apapọ lati koju oro si awọn agbebọn afurasi  ikọ IPOB bi wọn ṣe se ikọ agbẹsunmọmi Boko Haram. Iṣẹlẹ iṣekupani yii ti to gẹ! - AREWA Ninu ọrọ ti wọn, ̣egbẹ ọdọ Ajọ Arẹwa ti iha Ariwa orilẹede Naijiria ni o ti to gẹ lori iṣekupani ojoojumọ kaakiri orilẹede Naijiria. Bakan naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu bi awọn agbaagba lati agbegbe Guusu ila oorun Naijiria ko ṣe fọhun si iṣẹlẹ naa. Wọn ni eleyii ko le e mu idagbasoke ba Naijiria, ti wọn si kesi ijọba lati gbe igbesẹ ni kiakia. Bẹẹ si ni wọn kesi awọn gomina ni Guusu ariwa Naijiria lati gbe igbesẹ ki opin de ba ipaniyan awọn ara Ariwa Niajiria ti ko lẹṣẹ lọrun.


Bakan naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu bi awọn agbaagba lati agbegbe Guusu ila oorun Naijiria ko ṣe fọhun si iṣẹlẹ naa. Wọn ni eleyii ko le e mu idagbasoke ba Naijiria, ti wọn si kesi ijọba lati gbe igbesẹ ni kiakia. Bẹẹ si ni wọn kesi awọn gomina ni Guusu ariwa Naijiria lati gbe igbesẹ ki opin de ba ipaniyan awọn ara Ariwa Niajiria ti ko lẹṣẹ lọrun. Awọn to ṣekupa oloyun ati awọn ọmọ rẹ ko ni lo lai jiya - Gomina ipinlẹ Anambra. Gomina Ipinlẹ Anambra, Ọjọgbọn Chukwuma CharLes Soludo ti ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣelẹ iṣekupani Harira ati awọn ọmọ mẹrin ni ilu Anambra. O ni bio tilẹ jepe wọn ko tii le sọ awọn to wa ni idi iṣẹlẹ naa amọ o fi da awọn eniyan loju pe idajọ otitọ yoo jọba lori iṣẹlẹ naa.


Awọn to ṣekupa oloyun ati awọn ọmọ rẹ ko ni lo lai jiya - Gomina ipinlẹ Anambra. Gomina Ipinlẹ Anambra, Ọjọgbọn Chukwuma CharLes Soludo ti ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣelẹ iṣekupani Harira ati awọn ọmọ mẹrin ni ilu Anambra. O ni bio tilẹ jepe wọn ko tii le sọ awọn to wa ni idi iṣẹlẹ naa amọ o fi da awọn eniyan loju pe idajọ otitọ yoo jọba lori iṣẹlẹ naa. Gomina naa fikun un pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iṣẹlẹ naa ni awọn yoo fi jofin. Bakan naa lo ni gbogbo ọmọ Naijiria lo laṣẹ lati gbe ibi to wu wọn lai fi iti ẹya, ẹsin tabi ẹlẹyamẹya ṣe. Gomina ipinlẹ Anambra naa fi da awọn ọmọ Naijiria to n ṣe karakata ni ipinlẹ Anambra loju pe ijọba ti n gbe igbesẹ lati ripe aabo to daju wa fun gbogbo awọn olugbe agbegbe naa.


Gomina naa fikun un pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iṣẹlẹ naa ni awọn yoo fi jofin. Bakan naa lo ni gbogbo ọmọ Naijiria lo laṣẹ lati gbe ibi to wu wọn lai fi iti ẹya, ẹsin tabi ẹlẹyamẹya ṣe. Gomina ipinlẹ Anambra naa fi da awọn ọmọ Naijiria to n ṣe karakata ni ipinlẹ Anambra loju pe ijọba ti n gbe igbesẹ lati ripe aabo to daju wa fun gbogbo awọn olugbe agbegbe naa. Gomina ipinlẹ Anambra Chukwuma Soludo ti fi ẹmi ifarajin ijọba rẹ han lati koju ipenija aabo to deba ipinlẹ rẹ. Kò sí ààyè fawọn ọdaràn tó ń ṣiṣẹ́ ibi mọ́ ní ìpínlẹ̀ Anambra- Gómìnà Soludo O fi ọrọ yi lede lasiko ipade kan pẹlu awọn oludije ipo labẹ asia ẹgbẹ oselu All Progressives Grand Alliance (APGA) eyi to waye ni ile ijọba ni Amawbia, lọjọ Aje. Soludo tẹpẹlẹ mọ pe awọn ọdaran kan lo wa nidi iwa ijinigbe, ipaniyan ati awọn iwa ọdaran orisirisi eleyi to yapa kuro lọna awọn to ni erongba oselu lọkan.Inú Nnamdi Kanu kò dùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣekúpani tó ń wáyé ní Anambra-  Agbẹjọ́rò Kanu O sọ pe ''Wọn ti ṣe doju rẹ bayi...ko si ibi ti yoo gba awọn ọdaran ni Anambra lati ṣe iṣẹ aburu wọn nitori ijọba n gbe gbogbo igbesẹ lati koju ipenija aabo yi ati dida alaafia pada sipinlẹ wa''.


Gomina ipinlẹ Anambra Chukwuma Soludo ti fi ẹmi ifarajin ijọba rẹ han lati koju ipenija aabo to deba ipinlẹ rẹ. Kò sí ààyè fawọn ọdaràn tó ń ṣiṣẹ́ ibi mọ́ ní ìpínlẹ̀ Anambra- Gómìnà Soludo O fi ọrọ yi lede lasiko ipade kan pẹlu awọn oludije ipo labẹ asia ẹgbẹ oselu All Progressives Grand Alliance (APGA) eyi to waye ni ile ijọba ni Amawbia, lọjọ Aje. Soludo tẹpẹlẹ mọ pe awọn ọdaran kan lo wa nidi iwa ijinigbe, ipaniyan ati awọn iwa ọdaran orisirisi eleyi to yapa kuro lọna awọn to ni erongba oselu lọkan.Inú Nnamdi Kanu kò dùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣekúpani tó ń wáyé ní Anambra-  Agbẹjọ́rò Kanu O sọ pe ''Wọn ti ṣe doju rẹ bayi...ko si ibi ti yoo gba awọn ọdaran ni Anambra lati ṣe iṣẹ aburu wọn nitori ijọba n gbe gbogbo igbesẹ lati koju ipenija aabo yi ati dida alaafia pada sipinlẹ wa''. Kini awọn ọdọ guusu ila oorun n sọ bayii? Ẹwẹ, awọn agbarijọpọ ẹgbẹ ọdọ kan ni ilẹ Igbo ti ke gbajare lori ọwọja ipaniyan to n waye ni ipinlẹ Anambra. Wọn ni iwa jijẹ eeyan bi ẹran lati ọwọ awọn alaburu yi ti wa gbalẹ kaakiri ilẹ Igbo.


Kini awọn ọdọ guusu ila oorun n sọ bayii? Ẹwẹ, awọn agbarijọpọ ẹgbẹ ọdọ kan ni ilẹ Igbo ti ke gbajare lori ọwọja ipaniyan to n waye ni ipinlẹ Anambra. Wọn ni iwa jijẹ eeyan bi ẹran lati ọwọ awọn alaburu yi ti wa gbalẹ kaakiri ilẹ Igbo. Wọn rọ Gomina Soludo lati se agbekalẹ ikọ alaabo ti yoo da alaafia pada si ipinlẹ ọhun. Lasiko ti wọn n fẹdun ọkan han lori ipaniyan awọn eeyan meje kan ati asofin ilẹ naa to fi mọ pipa abiyamọ kan ati awọn ọmọ rẹ mẹrin, wọn  ni awọn alaburu yi ti sọ ilẹ igbo di aayẹ ipaniyan ni ipakupa. Bakan naa ni Kọmisọnna ọlọpaa Anambra ti fajuro lori bawọn abule ati ileto se n fa tikọ lati ta awọn alasẹ lolobo nipa igbesẹ awọn ọdaran lagbegbe wọn.


Wọn rọ Gomina Soludo lati se agbekalẹ ikọ alaabo ti yoo da alaafia pada si ipinlẹ ọhun. Lasiko ti wọn n fẹdun ọkan han lori ipaniyan awọn eeyan meje kan ati asofin ilẹ naa to fi mọ pipa abiyamọ kan ati awọn ọmọ rẹ mẹrin, wọn  ni awọn alaburu yi ti sọ ilẹ igbo di aayẹ ipaniyan ni ipakupa. Bakan naa ni Kọmisọnna ọlọpaa Anambra ti fajuro lori bawọn abule ati ileto se n fa tikọ lati ta awọn alasẹ lolobo nipa igbesẹ awọn ọdaran lagbegbe wọn. Kọmisọnna Echeng Echeng, sọ eyi di mimọ lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ to si ni awọn agbofinro ti mọ awọn ọdaran yi ati pe awọn ko ni pe mu wọn. Echeng ni irọ lasan ni ọrọ pe ko si ẹni to mọ awọn agbebọn yi tawọn eeyan fi n pe wọn ni ''unknown gunmen.''. O ni orukọ to yẹ wọn kọ niyi bi kii se pe ki wọn pe wọn ni ọdaran ti wọn jẹ.


Kọmisọnna Echeng Echeng, sọ eyi di mimọ lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ to si ni awọn agbofinro ti mọ awọn ọdaran yi ati pe awọn ko ni pe mu wọn. Echeng ni irọ lasan ni ọrọ pe ko si ẹni to mọ awọn agbebọn yi tawọn eeyan fi n pe wọn ni ''unknown gunmen.''. O ni orukọ to yẹ wọn kọ niyi bi kii se pe ki wọn pe wọn ni ọdaran ti wọn jẹ. Inú Nnamdi Kanu kò dùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣekúpani tó ń wáyé ní Anambra-  Agbẹjọ́rò Kanu Nnamdi Kanu fajúro lẹ́yìn tí wọ́n gé orí aṣòfin ní Anambra Ọkan  lara awọn agbẹjọro, Nnamdi Kanu, Ifenayi Ejiofor, ti sọ pe inu ajijagbara naa ko dun si awọn iṣẹlẹ iṣekupani to n waye ni ipinlẹ Anambra. Ejiofor sọ ninu atẹjade kan pe o jẹ ohun iyalẹnu fun Kanu funra rẹ pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ n waye ni ipinlẹ ọhun. Ọrọ yii lo n jade lẹyin iku ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa, Okechukwu Okoye, ti wọn ge ori rẹ lẹyin ti wọn kọkọ ji gbe tan.


Inú Nnamdi Kanu kò dùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣekúpani tó ń wáyé ní Anambra-  Agbẹjọ́rò Kanu Nnamdi Kanu fajúro lẹ́yìn tí wọ́n gé orí aṣòfin ní Anambra Ọkan  lara awọn agbẹjọro, Nnamdi Kanu, Ifenayi Ejiofor, ti sọ pe inu ajijagbara naa ko dun si awọn iṣẹlẹ iṣekupani to n waye ni ipinlẹ Anambra. Ejiofor sọ ninu atẹjade kan pe o jẹ ohun iyalẹnu fun Kanu funra rẹ pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ n waye ni ipinlẹ ọhun. Ọrọ yii lo n jade lẹyin iku ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa, Okechukwu Okoye, ti wọn ge ori rẹ lẹyin ti wọn kọkọ ji gbe tan. Ṣaaju ni awọn agbebọn kan ti kọkọ ji Okoye ati alabaṣiṣẹ rẹ, Cyril Chiegboka gbe niluu Aguluzigbo Umiona, to wa ni ijọba ibilẹ Aguata, ni ipinlẹ naa. Ejiofor ni "Ko ṣeeṣe ki inu adari ẹgbẹ ajigbara Biafra dun si bi wọn ṣe pa Okechukwu Okoye ni ipakupa." "Ẹyin ọmọ Igbo, awọn ẹlẹmi mujẹ-mujẹ ti wọ ilẹ wa."


Ṣaaju ni awọn agbebọn kan ti kọkọ ji Okoye ati alabaṣiṣẹ rẹ, Cyril Chiegboka gbe niluu Aguluzigbo Umiona, to wa ni ijọba ibilẹ Aguata, ni ipinlẹ naa. Ejiofor ni "Ko ṣeeṣe ki inu adari ẹgbẹ ajigbara Biafra dun si bi wọn ṣe pa Okechukwu Okoye ni ipakupa." "Ẹyin ọmọ Igbo, awọn ẹlẹmi mujẹ-mujẹ ti wọ ilẹ wa." "Kii ṣe iroyin tuntun mọ pe idarudapọ ti de ba eto abo iha Guusu ila oorun Naijiria, o si ti kọja ojuẹ." "Amọ mo fẹ ko ye yin ni wakati yii pe onibara mi, Nnamdi Kanu funra rẹ gan yoo banujẹ lori irufẹ ifẹmiṣofo to n waye nilẹ wa." Ọlọpaa bẹrẹ iwadii: Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ti sọ pe awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi awọn kan ṣe bẹ ori amofin to jẹ ọmọ ipinlẹ Anambra.


"Kii ṣe iroyin tuntun mọ pe idarudapọ ti de ba eto abo iha Guusu ila oorun Naijiria, o si ti kọja ojuẹ." "Amọ mo fẹ ko ye yin ni wakati yii pe onibara mi, Nnamdi Kanu funra rẹ gan yoo banujẹ lori irufẹ ifẹmiṣofo to n waye nilẹ wa." Ọlọpaa bẹrẹ iwadii: Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ti sọ pe awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi awọn kan ṣe bẹ ori amofin to jẹ ọmọ ipinlẹ Anambra. Ọlọpaa ni awọn ṣawari oku Okechukwu Okoye lẹyin nnkan bii ọsẹ kan ti awọn ti n wa okunrin naa. Ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti bu ẹnu atẹ lu bi wọn ṣe pa amofin naa ni ipakupa. Gomina ipinlẹ, Anambra Charles Soludo, ti juwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bii eyii ti ko bojumu, to si buru jai.


Ọlọpaa ni awọn ṣawari oku Okechukwu Okoye lẹyin nnkan bii ọsẹ kan ti awọn ti n wa okunrin naa. Ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti bu ẹnu atẹ lu bi wọn ṣe pa amofin naa ni ipakupa. Gomina ipinlẹ, Anambra Charles Soludo, ti juwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bii eyii ti ko bojumu, to si buru jai. Soludo ti wa kede ẹbun owo fun ẹnikẹni to ba le ṣamọna bi ọwọ yoo ṣe tẹ awọn to wa nidi iṣẹlẹ naa. Amọ titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, a ko tii le sọ awọn to wa nidi iṣekupani ọhun Soludo kéde ẹ̀bùn N10m fún ẹni tó bá mú agbébọn tó gé orí aṣòfin Anambra, Okechukwu Èyí ni bí àwọn agbébọn ṣe pa Họ́nọ́rébù Okechukwu Okoye tí wọ́n sì gé orí rẹ̀ sọnù ní ìpínlẹ̀ Anambra Gomina ipinlẹ Anambra, Ojogbon Chukwuma Suludo tí oun setan lati fun ẹnikẹni ti o ba ran ìjọba lọwọ lati mu awọn agbebon to se iku pa ọmọ ilẹ asofin Okechukwu Okoye ni milionu mewa naira. Gomina ni iṣẹlẹ naa jẹ oun ibanuje fun ara ipinlẹ Anambra, tí àwọn sí setan lati fi ida ofin mu awọn ọmọ agbebon naa lai fi asiko sofo.


Soludo ti wa kede ẹbun owo fun ẹnikẹni to ba le ṣamọna bi ọwọ yoo ṣe tẹ awọn to wa nidi iṣẹlẹ naa. Amọ titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, a ko tii le sọ awọn to wa nidi iṣekupani ọhun Soludo kéde ẹ̀bùn N10m fún ẹni tó bá mú agbébọn tó gé orí aṣòfin Anambra, Okechukwu Èyí ni bí àwọn agbébọn ṣe pa Họ́nọ́rébù Okechukwu Okoye tí wọ́n sì gé orí rẹ̀ sọnù ní ìpínlẹ̀ Anambra Gomina ipinlẹ Anambra, Ojogbon Chukwuma Suludo tí oun setan lati fun ẹnikẹni ti o ba ran ìjọba lọwọ lati mu awọn agbebon to se iku pa ọmọ ilẹ asofin Okechukwu Okoye ni milionu mewa naira. Gomina ni iṣẹlẹ naa jẹ oun ibanuje fun ara ipinlẹ Anambra, tí àwọn sí setan lati fi ida ofin mu awọn ọmọ agbebon naa lai fi asiko sofo. Okoye ẹni ti o soju apa Aguata kejì ni ile asofin ipinlẹ pẹlu amugbalegbe rẹ ni awọn ọmọ agbebon jigbe ni ojo keedogun ni apopana. Soludo ninu atesita kan tí agbenuso, Christian Aburime buwolu lati ba awọn molebi kẹdun sọpe pẹlu ibanuje ọkan ni oun fi gbo iroyin nípa iku asofin naa. "Awọn ọmọ agbebon yii ni o sẹku pa awọn olopaa mẹta níbi ọdun meji sẹyin, a mọ ìjọba ipinlẹ Anambra ti setan lati fowosopo pẹlu awọn ara ilu ati pe ìjọba ipinlẹ Anambra yio fun ẹnikẹni ti o ran ìjọba lọwọ lati mu awọn ọmọ agbebon yìí ni milionu mewaa naira.


Okoye ẹni ti o soju apa Aguata kejì ni ile asofin ipinlẹ pẹlu amugbalegbe rẹ ni awọn ọmọ agbebon jigbe ni ojo keedogun ni apopana. Soludo ninu atesita kan tí agbenuso, Christian Aburime buwolu lati ba awọn molebi kẹdun sọpe pẹlu ibanuje ọkan ni oun fi gbo iroyin nípa iku asofin naa. "Awọn ọmọ agbebon yii ni o sẹku pa awọn olopaa mẹta níbi ọdun meji sẹyin, a mọ ìjọba ipinlẹ Anambra ti setan lati fowosopo pẹlu awọn ara ilu ati pe ìjọba ipinlẹ Anambra yio fun ẹnikẹni ti o ran ìjọba lọwọ lati mu awọn ọmọ agbebon yìí ni milionu mewaa naira. Gomina Soludo wa fi ọkan awọn ara ilu balẹ pe ìjọba ipinlẹ labe oun pẹlu ajosepo awọn eleto abo yio dẹkun awọn iwa ajinigbe ti o ti gba ilu Kini o ti kọkọ ṣẹlẹ? Awọn agbebọn kan ti ẹnikẹni ko mọ nipa wọn ti pa ọmọ ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Anambra kan, Okechukwu Okoye. Wo bí àwọn agbébọn ṣe pa Okechukwu Okoye, aṣòfin kan ní ìpínlẹ̀ Anambra tí wọ́n sì gé orí rẹ̀ sọnù Awọn agbebọn naa ti ọpọ mọ si "Unknown gunmen" ji aṣofin Okoye to n ṣoju ẹkun idibo Aguata II nileegbimọ aṣofin ipinlẹ Anambra ati amugbalẹgbẹ rẹ, Cyril Chiegboka gbe ni ọjọ karundinlogun, oṣu karun un, ọdun 2022 lasiko ti wọn fi n rinrinajo kan. Aṣofin Okechukwu Okoye lo n ṣoju ẹkun idibo ilu ti gomina ipinlẹ Anambra, Charles Soludo, ti wa.


Gomina Soludo wa fi ọkan awọn ara ilu balẹ pe ìjọba ipinlẹ labe oun pẹlu ajosepo awọn eleto abo yio dẹkun awọn iwa ajinigbe ti o ti gba ilu Kini o ti kọkọ ṣẹlẹ? Awọn agbebọn kan ti ẹnikẹni ko mọ nipa wọn ti pa ọmọ ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Anambra kan, Okechukwu Okoye. Wo bí àwọn agbébọn ṣe pa Okechukwu Okoye, aṣòfin kan ní ìpínlẹ̀ Anambra tí wọ́n sì gé orí rẹ̀ sọnù Awọn agbebọn naa ti ọpọ mọ si "Unknown gunmen" ji aṣofin Okoye to n ṣoju ẹkun idibo Aguata II nileegbimọ aṣofin ipinlẹ Anambra ati amugbalẹgbẹ rẹ, Cyril Chiegboka gbe ni ọjọ karundinlogun, oṣu karun un, ọdun 2022 lasiko ti wọn fi n rinrinajo kan. Aṣofin Okechukwu Okoye lo n ṣoju ẹkun idibo ilu ti gomina ipinlẹ Anambra, Charles Soludo, ti wa. Ni agbegbe Aguluzigbo Umiona, ni wọn ti ji aṣofin Okechukwu Okoye gbe gẹgẹbi ọlọpaa ṣe sọ ki wọn to wa ri oku rẹ lọjọ Abamẹta. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Anambra, DSP Ikenga Tochukwu, ṣalaye ninu atẹjade kan pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati tu u silẹ ni kete ti iroyin tẹ wọn lọwọ pe wọn ti ji aṣofin naa gbe. Ati wi pe igbesẹ naa ṣi n lọ lọwọ lasiko ti awọn kan ri oku kan ti wọn ti ge ori rẹ kuro ni opopona Nnobi si Ideani ni nnkan bii agogo mẹrin irọlẹ.


Ni agbegbe Aguluzigbo Umiona, ni wọn ti ji aṣofin Okechukwu Okoye gbe gẹgẹbi ọlọpaa ṣe sọ ki wọn to wa ri oku rẹ lọjọ Abamẹta. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Anambra, DSP Ikenga Tochukwu, ṣalaye ninu atẹjade kan pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati tu u silẹ ni kete ti iroyin tẹ wọn lọwọ pe wọn ti ji aṣofin naa gbe. Ati wi pe igbesẹ naa ṣi n lọ lọwọ lasiko ti awọn kan ri oku kan ti wọn ti ge ori rẹ kuro ni opopona Nnobi si Ideani ni nnkan bii agogo mẹrin irọlẹ. "Ayẹwo nipa ara naa fihan pe ara aṣofin Okechukwu Okoye ni. A si ti gbe e si ile igbokupamọsi" Lẹyin eyi ni wọn ri ori rẹ ti wọn ge kuro lọjọ kan naa lagbegbe ijọba ibilẹ Gusu Nnewi ni bi ti wọn fi kọ si. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Anambra ti ṣapejuwe iku Họnọ̀rebu Okoye gẹgẹ bi iwa ika to buru jai.


"Ayẹwo nipa ara naa fihan pe ara aṣofin Okechukwu Okoye ni. A si ti gbe e si ile igbokupamọsi" Lẹyin eyi ni wọn ri ori rẹ ti wọn ge kuro lọjọ kan naa lagbegbe ijọba ibilẹ Gusu Nnewi ni bi ti wọn fi kọ si. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Anambra ti ṣapejuwe iku Họnọ̀rebu Okoye gẹgẹ bi iwa ika to buru jai. Kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ naa, Echeng Echeng ni awọn ko ni ṣalai mu awọn to pa aṣofin naa bi o ti wulẹ o mọ Gomina ipinlẹ Anambra, Ọjọgbọn Charles Chukwuma Soludo ti bu ẹnu atẹ lu iku aṣofin Okechukwu Okoye ti ọpọ mọ si "Okey Di Okay." O tun ṣeleri miliọnu mẹwa Naira gẹgẹ bi ẹbun owo fun ẹnikẹni to ba lee mu iroyin ti yoo ran awọn agbofinro lọwọ lati ṣawari awọn amokunṣika ẹda to ṣe iṣẹ laabi naa. "Pẹlu ẹdun ọkan ati ibanujẹ nlanla ni Ọjọgbọn Chukwuma Charles Soludo gbọ iroyin bi wọn ṣe pa Họnọrebu Okechukwu Okoye, aṣofin to n ṣoju ẹkun idibo Aguata II nileegbimọ aṣofin ipinlẹ yii ati amugbalẹgbẹ rẹ Cyril Chiegboka.


Kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ naa, Echeng Echeng ni awọn ko ni ṣalai mu awọn to pa aṣofin naa bi o ti wulẹ o mọ Gomina ipinlẹ Anambra, Ọjọgbọn Charles Chukwuma Soludo ti bu ẹnu atẹ lu iku aṣofin Okechukwu Okoye ti ọpọ mọ si "Okey Di Okay." O tun ṣeleri miliọnu mẹwa Naira gẹgẹ bi ẹbun owo fun ẹnikẹni to ba lee mu iroyin ti yoo ran awọn agbofinro lọwọ lati ṣawari awọn amokunṣika ẹda to ṣe iṣẹ laabi naa. "Pẹlu ẹdun ọkan ati ibanujẹ nlanla ni Ọjọgbọn Chukwuma Charles Soludo gbọ iroyin bi wọn ṣe pa Họnọrebu Okechukwu Okoye, aṣofin to n ṣoju ẹkun idibo Aguata II nileegbimọ aṣofin ipinlẹ yii ati amugbalẹgbẹ rẹ Cyril Chiegboka. "Ni jọ karundinlogun oṣu karun un lawọn apaniyan wọnyii ji Họnọrebu Okoye ati Cyril Chiegboka gbe loju ọna." Gomina Soludo ba awọn mọlẹbi aṣofin naa nilu Isuofia kẹdun. O ni o ṣeeṣe ki awọn to pa honọrebu Okoye jẹ ẹgbẹ ọdaran kan naa to kọlu  oun  lọdun meji sẹyin ti wọn si pa ọlọpaa mẹta.


"Ni jọ karundinlogun oṣu karun un lawọn apaniyan wọnyii ji Họnọrebu Okoye ati Cyril Chiegboka gbe loju ọna." Gomina Soludo ba awọn mọlẹbi aṣofin naa nilu Isuofia kẹdun. O ni o ṣeeṣe ki awọn to pa honọrebu Okoye jẹ ẹgbẹ ọdaran kan naa to kọlu  oun  lọdun meji sẹyin ti wọn si pa ọlọpaa mẹta. O ni awọn ọdaran yii ko lee gba ijọba lẹkun Usofia tabi ni ipinlẹ Anambra. O wa ṣeleri lati mu awọn ọdaran to ṣiṣẹ laabi naa ati gbogbo awọn to n da ipinlẹ naa laamu.


O ni awọn ọdaran yii ko lee gba ijọba lẹkun Usofia tabi ni ipinlẹ Anambra. O wa ṣeleri lati mu awọn ọdaran to ṣiṣẹ laabi naa ati gbogbo awọn to n da ipinlẹ naa laamu.


Alaba Rago Market: Ìjọba Eko fún àwọn ọlọ́jà Alaba Rago ní gbèdéke láti fi ibẹ̀ sílẹ̀ fún àtúnṣe, wọ́n ní ó ti di ibùba àwọn ọ̀daràn

Nnkan n yan lọja Alaba Rago nipinlẹ Eko bẹẹni ọkan awọn ọlọja nibẹ ko balẹ lẹyin ti ijọba ipinlẹ Eko gbe gbedeke ọjọ mẹrinla le wọn lọwọ lati fi fi ọja naa silẹ. Ijọba ipinlẹ Eko ni igbesẹ naa wa lati fi ṣe atunṣe ọja naa ki o le ba igba mu. Ikọ amuṣẹya ti ijọba ipinlẹ Eko gbe kalẹ lori ọrọ abo, 'Lagos State task force' lo fi gbedeke naa to wọn leti lasiko to bẹ ọja naa wo pẹlu ajọ ọrọ ayika nipinlẹ Eko. Ikọ naa ni lẹyin ifikuluku pẹlu igbimọ iṣejọ ipinlẹ Eko atawọn aṣoju ọja ọhun ni gomina fi fọwọ si gbedeke naa. Bakan naa naa ni ikọnaa tun jẹ ko di mimọ pe lara awọn ohun to n kọ ijọba ipinlẹ Eko lominu nipa ọja naa ni bi awọn iṣẹlẹ kan lọja naa ṣe n ṣe akoba fun ọrọ abo ni ipinlẹ Eko. Wọn ni laipẹ yii lawọn ileeṣẹ agbofinro kẹẹfin pe pupọ awọn kọlọransi ọdaran to ṣọṣẹ kaakiri tibu toro ipinlẹ lo ti sọ ọja naa di ibuba wọn.


Ikọ naa ni lẹyin ifikuluku pẹlu igbimọ iṣejọ ipinlẹ Eko atawọn aṣoju ọja ọhun ni gomina fi fọwọ si gbedeke naa. Bakan naa naa ni ikọnaa tun jẹ ko di mimọ pe lara awọn ohun to n kọ ijọba ipinlẹ Eko lominu nipa ọja naa ni bi awọn iṣẹlẹ kan lọja naa ṣe n ṣe akoba fun ọrọ abo ni ipinlẹ Eko. Wọn ni laipẹ yii lawọn ileeṣẹ agbofinro kẹẹfin pe pupọ awọn kọlọransi ọdaran to ṣọṣẹ kaakiri tibu toro ipinlẹ lo ti sọ ọja naa di ibuba wọn. Amọṣa awọn ọlọja lọja Alaba Rago ko ṣai fi aidunu wọn han si igbesẹ naa eyi ti wọn ni ko ṣẹlẹ ri lati bi aadọta ọdun ti awọn ti wa ninu ọja naa. Alaga awọn ọlọja lọja naa, Umaru Nagogo ṣalaye fun BBC pe iyalẹnu ni ikede naa jẹ fun awọn. Oniruuru iroyin lo ti n waye nipa ọja yii fun igba pipẹ lori ọrọ abo ti ọpọ si n kan sara si ijọba Eko lori igbesẹ naa pe eyi to ti tọjọ ni.


Amọṣa awọn ọlọja lọja Alaba Rago ko ṣai fi aidunu wọn han si igbesẹ naa eyi ti wọn ni ko ṣẹlẹ ri lati bi aadọta ọdun ti awọn ti wa ninu ọja naa. Alaga awọn ọlọja lọja naa, Umaru Nagogo ṣalaye fun BBC pe iyalẹnu ni ikede naa jẹ fun awọn. Oniruuru iroyin lo ti n waye nipa ọja yii fun igba pipẹ lori ọrọ abo ti ọpọ si n kan sara si ijọba Eko lori igbesẹ naa pe eyi to ti tọjọ ni. Awọn ọlọpaa ni gbedeke naa waye lẹyin ọpọlọpọ ijiroro laarin igun gbogbo ti ọrọ kan. Laipẹ yii lawọn agbofinro ti fi panpẹ ofin mu ọpọlọpọ awọn ọdọ lagbegbe naa pẹlu ibọn atawọn ohun ija oloro loniran-an-ran lọja naa. Awọn alaṣẹ si ti sọ pe lọja naa ni wọn n fi ṣe ibuba lati maa hu iwa ọdaran kiri. Ọkan lara awọn aṣiwaju lọja naa, Alaaji Adamu Katagum ṣalaye pe akoba diẹ kọ ni igbesẹ naa yoo mu ba owo wọn, paapaajulọ karakata wọn pẹlu awọn onibara lati awọn orilẹede miran bii Benin, Togo, Ghana ati bẹẹbẹẹ lọ.


Awọn ọlọpaa ni gbedeke naa waye lẹyin ọpọlọpọ ijiroro laarin igun gbogbo ti ọrọ kan. Laipẹ yii lawọn agbofinro ti fi panpẹ ofin mu ọpọlọpọ awọn ọdọ lagbegbe naa pẹlu ibọn atawọn ohun ija oloro loniran-an-ran lọja naa. Awọn alaṣẹ si ti sọ pe lọja naa ni wọn n fi ṣe ibuba lati maa hu iwa ọdaran kiri. Ọkan lara awọn aṣiwaju lọja naa, Alaaji Adamu Katagum ṣalaye pe akoba diẹ kọ ni igbesẹ naa yoo mu ba owo wọn, paapaajulọ karakata wọn pẹlu awọn onibara lati awọn orilẹede miran bii Benin, Togo, Ghana ati bẹẹbẹẹ lọ. O ni awọn ko tako igbesẹ lati ṣe atunṣe ati atunto ọja naa ṣugbọn o de ba awọn lojiji.


O ni awọn ko tako igbesẹ lati ṣe atunṣe ati atunto ọja naa ṣugbọn o de ba awọn lojiji.


APC Oyo Primaries: Shina Peller àti Teslim Folarin ń sọ̀kò ọ̀rọ̀ síra wọn lórí ẹ̀sùn ìpànìyàn

Gbas gbos ti n waye laarin oludije sipo gomina ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Oyo, Sẹnetọ Teslim Folarin ati ẹni to n ṣoju ẹkun Iseyin/Itesiwaju/Kajola/Iwajowa nile igbimọ aṣofin l'Abuja, Sẹnetọ Shina Peller. Iroyin ni Shina Peller fẹsun kan Teslim Folarin pe o ran awọn janduku ati agbanipa kan lati gbẹmi oun amọ oun moribọ. Ṣugbọn Folarin fesi ninu atẹjade kan pe irọ nla gbaa ni ọrọ naa ati pe oun kii ṣe apaniyan, bẹẹ si ni oun ko ni awọn apaniyan kankan ni ikawọ tabi ran ẹnikẹni lati gbẹmi Peller. Ṣaaju ni fidio kan ti kọkọ n tan kalẹ lori ayelujara, nibi ti awọn agbofinro ti mu awọn janduku kan loju ọna Iseyin. Fidio ọhun ṣafihan awọn ọkunrin bii mẹrinla ti ọwọ awọn agbofinro tẹ, ti awọn afurasi naa si ni awọn ohun elo ipolongo ti wọn kọ orukọ Sẹnetọ Teslim Folarin si lara. Lara awọn ohun elo ipolongo ibo naa ni ọkọ ayọkẹle, awọn fila, atawọn nnkan mii.


Ṣaaju ni fidio kan ti kọkọ n tan kalẹ lori ayelujara, nibi ti awọn agbofinro ti mu awọn janduku kan loju ọna Iseyin. Fidio ọhun ṣafihan awọn ọkunrin bii mẹrinla ti ọwọ awọn agbofinro tẹ, ti awọn afurasi naa si ni awọn ohun elo ipolongo ti wọn kọ orukọ Sẹnetọ Teslim Folarin si lara. Lara awọn ohun elo ipolongo ibo naa ni ọkọ ayọkẹle, awọn fila, atawọn nnkan mii. Oṣojumikoro kan sọ fun awọn akọroyin pe Teslim Folarin gan funra rẹ lo ṣaaju awọn afurasi janduku naa lati wa da ilu Iseyin ru nitori ọrọ ibo. Ẹwẹ, Sẹnetọ Teslim Folari ti fesi si awọn ẹsun idunkokomọni ti Shina Peller fi kan an . Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin lọjọ Aiku, o ni iroyin ẹlẹjẹ ni iroyin to ni oun ran awọn janduku lati ṣekupa Shina Peller.


Oṣojumikoro kan sọ fun awọn akọroyin pe Teslim Folarin gan funra rẹ lo ṣaaju awọn afurasi janduku naa lati wa da ilu Iseyin ru nitori ọrọ ibo. Ẹwẹ, Sẹnetọ Teslim Folari ti fesi si awọn ẹsun idunkokomọni ti Shina Peller fi kan an . Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin lọjọ Aiku, o ni iroyin ẹlẹjẹ ni iroyin to ni oun ran awọn janduku lati ṣekupa Shina Peller. Gẹgẹ bii ohun to sọ, o ni oun ko ran apaniyan kankan lati gbẹmi Pelle tabi ẹlomiran. O ni "O jẹ ohun to buru jai pe Shina Peller sọ fun gbogbo aye pe mo ran awọn apaniyan si oun lai sọ eredi to ni mo fi ṣe bẹẹ." "Mo kọ lati faramọ ẹsun ti Shina Peller fi kan mi, mo si ke si awọn agbofinro lati yẹ idi ọrọ naa wo."


Gẹgẹ bii ohun to sọ, o ni oun ko ran apaniyan kankan lati gbẹmi Pelle tabi ẹlomiran. O ni "O jẹ ohun to buru jai pe Shina Peller sọ fun gbogbo aye pe mo ran awọn apaniyan si oun lai sọ eredi to ni mo fi ṣe bẹẹ." "Mo kọ lati faramọ ẹsun ti Shina Peller fi kan mi, mo si ke si awọn agbofinro lati yẹ idi ọrọ naa wo." "O ṣeni laanu pe gomina Makinde n lo Peller lati ṣakoba fun ipolongo ibo mi ati lati da ẹgbẹ oṣelu APC ipinlẹ oyo ru ṣaaji eto idbo gbogbogbo ọdun 2023." Folarin pari ọrọ rẹ pe oun ko ni faramọ ibalorukọjẹ kankan, ati pe oun ti ke si awọn agbẹjọro oun lati pe Shina Peller lẹjọ lori igbiyanju rẹ lati ba orukọ rere oun jẹ.


"O ṣeni laanu pe gomina Makinde n lo Peller lati ṣakoba fun ipolongo ibo mi ati lati da ẹgbẹ oṣelu APC ipinlẹ oyo ru ṣaaji eto idbo gbogbogbo ọdun 2023." Folarin pari ọrọ rẹ pe oun ko ni faramọ ibalorukọjẹ kankan, ati pe oun ti ke si awọn agbẹjọro oun lati pe Shina Peller lẹjọ lori igbiyanju rẹ lati ba orukọ rere oun jẹ.


Gomina ana ni Ipinlẹ Eko, Bola Ahmed Tinubu ati Igbakeji Aare Yemi Oshinbajo ti ṣabewo ibanikedun si ile ijọsin aguda St Francis ni ilu Owo. Abẹwo naa lo waye lẹyin ikọlu tí awọn agbebon se si ile ìjọsìn naa lọjọ Aiku, ti ọpọlọpọ ẹmi si ba iṣẹlẹ naa lọ. Bola Ahmed Tinubu, nigba ti o sabewo si ile ìjọsìn naa ni ohun ìbanuje ni iṣẹlẹ naa fun orile-ede Naijiria. Tí ẹ̀yin gómìnà bá fọwọ́ lẹ́rán, Yorùbá yóò já fún ara wọn - Ooni Òkú 22 àti èèyàn 57 mìí tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ni wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn - NEMA https://www.bbc.com/yoruba/articles/c99r981wye2o https://www.bbc.com/yoruba/articles/crg4g2exjjyo https://www.bbc.com/yoruba/articles/crg4gx35vj5o  Tinubu ni o fun awọn ti o farapa ati Molebi awọn ti wọn ba isele naa lọ ni aadọta milionu ati pẹlu milionu medogbon fun ile ìjọsìn St Francis Catholic Church. Ninu iforowero rẹ pẹlu BBC News Yoruba, Tinubu ni iṣẹlẹ naa ni o jẹ ohun ìbanuje ayeraye fun orile-ede Naijiria. Ninu iforowero rẹ pẹlu BBC News Yoruba, Tinubu ni iṣẹlẹ naa ni o jẹ ohun ìbanuje ayeraye fun orile-ede Naijiria.


Tí ẹ̀yin gómìnà bá fọwọ́ lẹ́rán, Yorùbá yóò já fún ara wọn - Ooni Òkú 22 àti èèyàn 57 mìí tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ni wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn - NEMA https://www.bbc.com/yoruba/articles/c99r981wye2o https://www.bbc.com/yoruba/articles/crg4g2exjjyo https://www.bbc.com/yoruba/articles/crg4gx35vj5o  Tinubu ni o fun awọn ti o farapa ati Molebi awọn ti wọn ba isele naa lọ ni aadọta milionu ati pẹlu milionu medogbon fun ile ìjọsìn St Francis Catholic Church. Ninu iforowero rẹ pẹlu BBC News Yoruba, Tinubu ni iṣẹlẹ naa ni o jẹ ohun ìbanuje ayeraye fun orile-ede Naijiria. Ninu iforowero rẹ pẹlu BBC News Yoruba, Tinubu ni iṣẹlẹ naa ni o jẹ ohun ìbanuje ayeraye fun orile-ede Naijiria. O si ro ẹnikẹ́ni to ba mọ iroyin nípa awọn onisebi naa lati mase bẹru lati tí fi to ile ise olopaa leti. "Oro Ọlọ́run nìkan la le ba awọn to farapa ati mọlẹbi awon ti o ba isele naa lọ sọ, kí Ọlọ́run duro tí awọn molebi naa. "Ẹnikẹni ti o ba ni ìròyìn nípa àwọn agbebon naa, kí wọn mase bẹru lati fi to Ile ise olopaa leti."


O si ro ẹnikẹ́ni to ba mọ iroyin nípa awọn onisebi naa lati mase bẹru lati tí fi to ile ise olopaa leti. "Oro Ọlọ́run nìkan la le ba awọn to farapa ati mọlẹbi awon ti o ba isele naa lọ sọ, kí Ọlọ́run duro tí awọn molebi naa. "Ẹnikẹni ti o ba ni ìròyìn nípa àwọn agbebon naa, kí wọn mase bẹru lati fi to Ile ise olopaa leti." Oludije aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC naa wa gbadura pe ki Ọlọ́run duro tí awọn ti o farapa ati Molebi awọn ti o ba isele naa lọ. Awọn agbebọn yoo ri ija ofin laipẹ - Yemi Osinbajo Igbakeji Aare Yemi Oshinbajo, ninu oro rẹ ní ìjọba orile-ede Naijiria ni ko sinmi lati dẹkun awọn iwa ibaje ati iwa agbebon ti o ti di tọrọ fọn kale ni ayika wa. Igbakeji Aare ni ijọba rí pe awọn agbebon ni o ri ija ofin laipe.


Oludije aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC naa wa gbadura pe ki Ọlọ́run duro tí awọn ti o farapa ati Molebi awọn ti o ba isele naa lọ. Awọn agbebọn yoo ri ija ofin laipẹ - Yemi Osinbajo Igbakeji Aare Yemi Oshinbajo, ninu oro rẹ ní ìjọba orile-ede Naijiria ni ko sinmi lati dẹkun awọn iwa ibaje ati iwa agbebon ti o ti di tọrọ fọn kale ni ayika wa. Igbakeji Aare ni ijọba rí pe awọn agbebon ni o ri ija ofin laipe. Tinubu ati Igbakeji Aare ni o gbera kuro ni Abuja nibi ti eto ìdibo abele ẹgbẹ oselu APC ti n waye. Wọn si wa darapo mo gomina ipinle Ondo, Rotimi Akeredolu ati Olowo ti ilu Owó, Oba Ajibade Gbadegesin Ogunoye, lati se ibanidaro lori isele naa. Ọjọ́ tí àwọn ènìyàn ìlú Owo, ìjọba ìbílẹ̀ Owo ìpínlẹ̀ Ondo kò ní gbàgbé ní ìgbé ayé wọn ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà ọdún 2022.


Tinubu ati Igbakeji Aare ni o gbera kuro ni Abuja nibi ti eto ìdibo abele ẹgbẹ oselu APC ti n waye. Wọn si wa darapo mo gomina ipinle Ondo, Rotimi Akeredolu ati Olowo ti ilu Owó, Oba Ajibade Gbadegesin Ogunoye, lati se ibanidaro lori isele naa. Ọjọ́ tí àwọn ènìyàn ìlú Owo, ìjọba ìbílẹ̀ Owo ìpínlẹ̀ Ondo kò ní gbàgbé ní ìgbé ayé wọn ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà ọdún 2022. Nítorí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ilé ìjọsìn St Francis tó wà ní Owaluwa níbi tí wọ́n ti gbẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tó fi mọ́ àwọn ọmọdé. Títí di àsìkò tí à ń kó ìròyìn yìí, kò ì tíì sí ìròyìn pé iye ènìyàn báyìí pàtó ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ ṣùgbọ́n iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ìwádìí ń lọ lọ́wọ́. Arákùnrin kan, Cletus Okafor tí àbúrò rẹ̀ àti ọmọ àbúrò rẹ̀ bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà ní òun gbá ìpè wí pé àwọn agbébọn ti pa àbúrò òun àti ọmọ rẹ̀.


Nítorí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ilé ìjọsìn St Francis tó wà ní Owaluwa níbi tí wọ́n ti gbẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tó fi mọ́ àwọn ọmọdé. Títí di àsìkò tí à ń kó ìròyìn yìí, kò ì tíì sí ìròyìn pé iye ènìyàn báyìí pàtó ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ ṣùgbọ́n iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ìwádìí ń lọ lọ́wọ́. Arákùnrin kan, Cletus Okafor tí àbúrò rẹ̀ àti ọmọ àbúrò rẹ̀ bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà ní òun gbá ìpè wí pé àwọn agbébọn ti pa àbúrò òun àti ọmọ rẹ̀. Ó ní nígbà tí òun yóò fi dé ilé ìjọsìn ọ̀hún òkú àwọn méjééjì ni òun bá pẹ̀lú ọta ìbọn lára. Ó ṣàlàyé pé òun bá ojú ọta ìbọn ní ẹsẹ̀ àti àyà àbúrò òun ṣùgbọ́n orí àti ẹsẹ̀ ni wọ́n ti yìbọn mọ́ ọmọ rẹ̀. “Nígbà tí mo dé ibẹ̀ ni mo pe ọkọ̀ láti bámi gbé òkú wọn lọ sí ilé ìgbókùúpamọ́sí.” Ẹlòmíràn tí òun náà farapa, Alex Micheal sọ fún BBC Yorùbá pé òun kò rí irú ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ rí láti ijọ́ tí òun ti ń lọ sí ilé ìjọsìn náà.


Ó ní nígbà tí òun yóò fi dé ilé ìjọsìn ọ̀hún òkú àwọn méjééjì ni òun bá pẹ̀lú ọta ìbọn lára. Ó ṣàlàyé pé òun bá ojú ọta ìbọn ní ẹsẹ̀ àti àyà àbúrò òun ṣùgbọ́n orí àti ẹsẹ̀ ni wọ́n ti yìbọn mọ́ ọmọ rẹ̀. “Nígbà tí mo dé ibẹ̀ ni mo pe ọkọ̀ láti bámi gbé òkú wọn lọ sí ilé ìgbókùúpamọ́sí.” Ẹlòmíràn tí òun náà farapa, Alex Micheal sọ fún BBC Yorùbá pé òun kò rí irú ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ rí láti ijọ́ tí òun ti ń lọ sí ilé ìjọsìn náà. Ó ṣàlàyé pé òun sáré fi ara pamọ́ nígbà tí àwọn agbébọn náà dé ṣùgbọ́n ẹsẹ̀ òun tó hàn ní ìta ní àwọn agbébọn náà yìbọn mọ́. “Gbogbo ènìyàn tí wọ́n rí ni wọ́n kàn ń yìbọn mọ́ àti ọmọdé àti àgbà, kòdá ọlá wí pé mo fi ara pamọ́ síbì kan ni mo fi ṣì wà láyé.” “Láti ijọ́ tí mo ti dé ilé ayé mi ò rí irú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí rí” Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ti pasẹ pe ki wọn fa asia Naijria de idaji nipinlẹ naa lawọn ileesẹ ijọba gbogbo. Ọjọ meje gbako ni wọn yoo fi fa asia naa de idaji lati se ọfọ awọn eeyan to fori sọta ikọlu awọn agbebọn to kọlu ile ijọsin nilu Owo.


Ó ṣàlàyé pé òun sáré fi ara pamọ́ nígbà tí àwọn agbébọn náà dé ṣùgbọ́n ẹsẹ̀ òun tó hàn ní ìta ní àwọn agbébọn náà yìbọn mọ́. “Gbogbo ènìyàn tí wọ́n rí ni wọ́n kàn ń yìbọn mọ́ àti ọmọdé àti àgbà, kòdá ọlá wí pé mo fi ara pamọ́ síbì kan ni mo fi ṣì wà láyé.” “Láti ijọ́ tí mo ti dé ilé ayé mi ò rí irú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí rí” Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ti pasẹ pe ki wọn fa asia Naijria de idaji nipinlẹ naa lawọn ileesẹ ijọba gbogbo. Ọjọ meje gbako ni wọn yoo fi fa asia naa de idaji lati se ọfọ awọn eeyan to fori sọta ikọlu awọn agbebọn to kọlu ile ijọsin nilu Owo. Atẹjade kan ti ijọba ipinlẹ Ondo fisita lọjọ Aje lo sisọ loju ikede yii nilu Akure. "Òkú mẹ́fà àti èèyàn 46 tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ní wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn" Aáyan Akeredolu láti jẹ́ kí ipò ààrẹ wà sílẹ̀ Yorùbá ló fa ìkọlù agbébọn l‘Ondo - Afenifere Ẹ dákun ẹ wá fi ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀ fáwọn èèyàn tó forí ṣọta ìkọlù agbébọn ní ṣọ́ọ́ṣì Owo – Ilé ìwòsàn Atẹjade naa ni “Mo ti pasẹ pe ki wọn fa gbogbo asia de idaji fun ọjọ meje, bẹrẹ lati oni ọjọ Aje titi di ọjọ kejila osu Kẹfa ọdun yii. A gbe igbesẹ naa lati se ọfọ awọn eeyan to se agbako ikọlu awọn agbebọn nile ijọsin nitori gbogbo wa nipinlẹ yii ni adanu naa ba.” Ọpọ oku lo sun , ti aimọye eeyan si fara pa nigba ti awọn agbebọn kan kọlu ijọ Aguda St Francis nilu Owo nipinlẹ Ondo.


Atẹjade kan ti ijọba ipinlẹ Ondo fisita lọjọ Aje lo sisọ loju ikede yii nilu Akure. "Òkú mẹ́fà àti èèyàn 46 tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ní wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn" Aáyan Akeredolu láti jẹ́ kí ipò ààrẹ wà sílẹ̀ Yorùbá ló fa ìkọlù agbébọn l‘Ondo - Afenifere Ẹ dákun ẹ wá fi ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀ fáwọn èèyàn tó forí ṣọta ìkọlù agbébọn ní ṣọ́ọ́ṣì Owo – Ilé ìwòsàn Atẹjade naa ni “Mo ti pasẹ pe ki wọn fa gbogbo asia de idaji fun ọjọ meje, bẹrẹ lati oni ọjọ Aje titi di ọjọ kejila osu Kẹfa ọdun yii. A gbe igbesẹ naa lati se ọfọ awọn eeyan to se agbako ikọlu awọn agbebọn nile ijọsin nitori gbogbo wa nipinlẹ yii ni adanu naa ba.” Ọpọ oku lo sun , ti aimọye eeyan si fara pa nigba ti awọn agbebọn kan kọlu ijọ Aguda St Francis nilu Owo nipinlẹ Ondo. Aarọ ọjọ Aiku lasiko ti isin ọjọ isinmi n lọ lọwọ ni isẹlẹ naa waye nigba ti awọn agbebọn dara pọ mọ awọn olujọsin. Awọn agbebọn yii si lo yin ado iku ati ibọn lati pa ọpọ eeyan lara nile ijọsin naa. Oku awọn eeyan to gbẹmi mi ati awọn eeyan to fara pa si ni wọn gbe lọ sawọn ile iwosan meji nla nla to wa nilu naa fun itọju.


Aarọ ọjọ Aiku lasiko ti isin ọjọ isinmi n lọ lọwọ ni isẹlẹ naa waye nigba ti awọn agbebọn dara pọ mọ awọn olujọsin. Awọn agbebọn yii si lo yin ado iku ati ibọn lati pa ọpọ eeyan lara nile ijọsin naa. Oku awọn eeyan to gbẹmi mi ati awọn eeyan to fara pa si ni wọn gbe lọ sawọn ile iwosan meji nla nla to wa nilu naa fun itọju. "Òkú mẹ́fà àti èèyàn 46 tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ní wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn Àwọn agbébọn pa ènìyàn méjì ní ìpínlẹ̀ Kwara, jí ọ̀pọ̀ gbé lọ Owo Church Attack:Okú mẹ́fà, ogún aláyè tó farapá ni wọ́n kó wá sí iléèwòsàn FMC Owo - Ọ̀gá àgbà FMC Nigba ti BBC Yoruba kan sawọn ibudo itọju alaisan mejeeji ti wọn gbe awọn eeyan naa lọ, a ba awọn olutọju alaisan to wa nibẹ sọrọ. Awọn osisẹ adoola ẹmi nile iwosan ijọba apapọ FMC Owo ati ile iwosan St Luis, niluu Owo naa ni wa n bẹbẹ pe ki awọn araalu wa fun awọn eeyan to farapa ni ẹjẹ lọna ati doola ẹmi wọn. Ọga agba fun ile iwosan FMC Owo, Dokita Ahmed Adeagbo sọ fun BBC Yoruba pe, eeyan mẹfa lo ti jade laye ni nnkan bii aago kan ọsan.


"Òkú mẹ́fà àti èèyàn 46 tó farapa níbi ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo ní wọ́n gbé wá sílé ìwòsàn Àwọn agbébọn pa ènìyàn méjì ní ìpínlẹ̀ Kwara, jí ọ̀pọ̀ gbé lọ Owo Church Attack:Okú mẹ́fà, ogún aláyè tó farapá ni wọ́n kó wá sí iléèwòsàn FMC Owo - Ọ̀gá àgbà FMC Nigba ti BBC Yoruba kan sawọn ibudo itọju alaisan mejeeji ti wọn gbe awọn eeyan naa lọ, a ba awọn olutọju alaisan to wa nibẹ sọrọ. Awọn osisẹ adoola ẹmi nile iwosan ijọba apapọ FMC Owo ati ile iwosan St Luis, niluu Owo naa ni wa n bẹbẹ pe ki awọn araalu wa fun awọn eeyan to farapa ni ẹjẹ lọna ati doola ẹmi wọn. Ọga agba fun ile iwosan FMC Owo, Dokita Ahmed Adeagbo sọ fun BBC Yoruba pe, eeyan mẹfa lo ti jade laye ni nnkan bii aago kan ọsan. O fikun pe awọn eeyan to to ogun n gba itọju lọwọ nile iwosan naa, yatọ si awọn to wa nile iwosan miran. Ẹ dákun, ẹ mase kọlu ẹya Hausa to wa lagbegbe yin – Akeredolu rawọ ẹbẹ Ni kete ti isẹlẹ naa waye ni gomina ipinlẹ Ondo, tii tun se ọmọ bibi ilu Owo nibi ti ikọlu naa ti waye, yara kankan morile ile ijọsin ti ijamba naa se. Se ni gomina Akeredolu si n tara poro nigba to foju gan ni ẹjẹ awọn eeyan nilẹ ati ọsẹ tawọn agbebọn se nile ijọsin naa.


O fikun pe awọn eeyan to to ogun n gba itọju lọwọ nile iwosan naa, yatọ si awọn to wa nile iwosan miran. Ẹ dákun, ẹ mase kọlu ẹya Hausa to wa lagbegbe yin – Akeredolu rawọ ẹbẹ Ni kete ti isẹlẹ naa waye ni gomina ipinlẹ Ondo, tii tun se ọmọ bibi ilu Owo nibi ti ikọlu naa ti waye, yara kankan morile ile ijọsin ti ijamba naa se. Se ni gomina Akeredolu si n tara poro nigba to foju gan ni ẹjẹ awọn eeyan nilẹ ati ọsẹ tawọn agbebọn se nile ijọsin naa. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ lasiko abẹwo rẹ naa, Akeredolu ni Iṣẹlẹ yii ba oun ninu jẹ pupọ, to si da omi tutu si oun lọkan pẹlu. O fikun pe idi eredi ti oun ṣe kuro niluu Abuja wa si Owo bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni ipalẹmọ fun eto idibo abẹnu lati yan ọmọ oye fun ipo aarẹ ti doju ọgbagade niluu Abuja. Àjọ NAHCON kéde iye tí àwọn tó fẹ́ lọ fún Hajj 2022 yóò san Jìbìtì lu òṣeré tíátà, ó ní gbogbo owó òun ní báńkì ti pòórá lójijì láìmọ̀ Ìlànà tó wà ní àkọsílẹ̀ la ó tẹ̀lé láti yan Aláàfin tuntun – Makinde Amọ gomina Akeredolu salaye pe ki awọn to wa l’Abuja maa ṣe eto ti wọn n ṣe lọ, eyii to kan oun julọ ni oun waa mojuto yii.


Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ lasiko abẹwo rẹ naa, Akeredolu ni Iṣẹlẹ yii ba oun ninu jẹ pupọ, to si da omi tutu si oun lọkan pẹlu. O fikun pe idi eredi ti oun ṣe kuro niluu Abuja wa si Owo bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni ipalẹmọ fun eto idibo abẹnu lati yan ọmọ oye fun ipo aarẹ ti doju ọgbagade niluu Abuja. Àjọ NAHCON kéde iye tí àwọn tó fẹ́ lọ fún Hajj 2022 yóò san Jìbìtì lu òṣeré tíátà, ó ní gbogbo owó òun ní báńkì ti pòórá lójijì láìmọ̀ Ìlànà tó wà ní àkọsílẹ̀ la ó tẹ̀lé láti yan Aláàfin tuntun – Makinde Amọ gomina Akeredolu salaye pe ki awọn to wa l’Abuja maa ṣe eto ti wọn n ṣe lọ, eyii to kan oun julọ ni oun waa mojuto yii. Bakan naa ni gomina tun rawọ ẹbẹ sawọn araalu lati mase gbẹsan isẹlẹ naa lọwọ ara wọn nipa kikọlu awọn ẹya Hausa ati Fulani to wa ni agbegbe wọn. O wa n tara poro pe eremọde lasan ni awọn ohun to n sẹlẹ l’Amẹrika si ohun to ṣẹlẹ niluu Owo lọjọ Aiku yii. “Ẹyin ọmọ ilu Owo, ẹ jọwọ, ẹ ma gbẹsan o, ẹma ṣe kọlu awọn Hausa to yi yin ka, ẹ jẹ ki awọn agbofinro ṣe iṣẹ wọn.


Bakan naa ni gomina tun rawọ ẹbẹ sawọn araalu lati mase gbẹsan isẹlẹ naa lọwọ ara wọn nipa kikọlu awọn ẹya Hausa ati Fulani to wa ni agbegbe wọn. O wa n tara poro pe eremọde lasan ni awọn ohun to n sẹlẹ l’Amẹrika si ohun to ṣẹlẹ niluu Owo lọjọ Aiku yii. “Ẹyin ọmọ ilu Owo, ẹ jọwọ, ẹ ma gbẹsan o, ẹma ṣe kọlu awọn Hausa to yi yin ka, ẹ jẹ ki awọn agbofinro ṣe iṣẹ wọn. Ẹ ma jẹ ki a sọ ọrọ yii di ogun. Ti ogun ba maa bẹ silẹ, ogun yoo bẹ silẹ amọ ẹ ma jẹ ki a sọ ilu Owo di oju ogun.” A ti n tọpinpin awọn to ṣe iṣẹ ibi yii lọwọlọwọ:  Bakan naa ni gomina Akeredolu fikun pe awọn ti n tọpinpin awọn to ṣe iṣẹ ibi yii lọwọlọwọ “O jọ pe inu iho apata kan to wa loju ọna ilu Ute, ni awọn kọlọrọsi naa n fara pamọ si, amọ a oo wa wọn jade laipẹ, wọn yoo si foju wina ofin. Irufẹ iṣẹlẹ yii ko ni waye mọ nitori a ko le farada iru rẹ mọ.


Ẹ ma jẹ ki a sọ ọrọ yii di ogun. Ti ogun ba maa bẹ silẹ, ogun yoo bẹ silẹ amọ ẹ ma jẹ ki a sọ ilu Owo di oju ogun.” A ti n tọpinpin awọn to ṣe iṣẹ ibi yii lọwọlọwọ:  Bakan naa ni gomina Akeredolu fikun pe awọn ti n tọpinpin awọn to ṣe iṣẹ ibi yii lọwọlọwọ “O jọ pe inu iho apata kan to wa loju ọna ilu Ute, ni awọn kọlọrọsi naa n fara pamọ si, amọ a oo wa wọn jade laipẹ, wọn yoo si foju wina ofin. Irufẹ iṣẹlẹ yii ko ni waye mọ nitori a ko le farada iru rẹ mọ. Gẹgẹ bii ohun ti a ri, ‘dynamite’ ni wọn fi kọlu ṣọọṣi yii, a si foju ganni agbara ẹjẹ. Awọn to ku nibi iṣẹlẹ yii ju ogun lọ, to ba tilẹ jẹ ogun ni a jan gan, a ko le padanu iye eeyan to pọ to bayii.


Gẹgẹ bii ohun ti a ri, ‘dynamite’ ni wọn fi kọlu ṣọọṣi yii, a si foju ganni agbara ẹjẹ. Awọn to ku nibi iṣẹlẹ yii ju ogun lọ, to ba tilẹ jẹ ogun ni a jan gan, a ko le padanu iye eeyan to pọ to bayii.


Tí ẹ̀yin gómìnà bá fọwọ́ lẹ́rán, Yorùbá yóò já fún ara wọn  - Ooni

Ọọni Ile-Ife, Ọba Enitan Ogunwusi Ọjaja Kejì ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìkọlù tí àwọn agbébọn kan ṣe sí àwọn ènìyàn ní ilé ìjọsìn Aguda St Francis Church tó wà ní Owa-luwa, Owo, ìpínlẹ̀ Ondo. Ọba Ogunwusi tó ṣe ìrántí pé lánàá ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfa, ọdún 2022 ló pé ọdún kan géérégé ní àwọn agbébọn ṣe ìkọlù sí ìlú Igangan ní ìpínlẹ̀ Oyo. Ọọni wòye wí pé gbogbo àwọn ìkọlù yìí sí ilẹ̀ Yorùbá fẹ́ sọ ilẹ́ Yorùbá dí ilé ogún. Ọba aláyé náà ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àwọn ènìyàn ilẹ̀ Yorùbá fẹ́ràn láti máa gba àláfíà ní àyè ní ibikíbi tí wọ́n bá wà kò túmọ̀ sí wí pé wọn kò ní agbára àti ohun gbogbo tó yẹ láti fi kojú gbogbo àwọn oníṣẹ́ láabi yìí. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ Ọọni Ogunwusi, Otunba Moses Olafare ní kí àwọn ọ̀tá Ọlọ́run tó ń ṣekúpa àwọn mẹ̀kúnù tó ń fara káṣá ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tí wọ́n ń gbé kojú ilẹ̀ Yorùbá ṣọ́ra gidi tí wọn kò bá fẹ́ ri ìbínú àwọn Yorùbá. “Mo fẹ́ rán wa léti pé àná tí àwọn iníṣẹ́ láabi yìí ṣe ìkọlù sí ilé ìjọsìn ní Owo ló pé ọdún kan tí àwọn darandaran lọ pa awọn ènìyàn tó lé lógún ní ìlú Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa, ìpínlẹ̀ Oyo.” Ọọni fi kun pé bí àwọn agbébọn ṣe pa àwọn ènìyàn láìsí ìdíwọ́ kankan fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ́jú ṣàfihàn rẹ̀ wí pé ètò ààbò Nàìjíríà ti forí sọ́pọ́n pátápátá.


Ọba aláyé náà ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àwọn ènìyàn ilẹ̀ Yorùbá fẹ́ràn láti máa gba àláfíà ní àyè ní ibikíbi tí wọ́n bá wà kò túmọ̀ sí wí pé wọn kò ní agbára àti ohun gbogbo tó yẹ láti fi kojú gbogbo àwọn oníṣẹ́ láabi yìí. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ Ọọni Ogunwusi, Otunba Moses Olafare ní kí àwọn ọ̀tá Ọlọ́run tó ń ṣekúpa àwọn mẹ̀kúnù tó ń fara káṣá ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tí wọ́n ń gbé kojú ilẹ̀ Yorùbá ṣọ́ra gidi tí wọn kò bá fẹ́ ri ìbínú àwọn Yorùbá. “Mo fẹ́ rán wa léti pé àná tí àwọn iníṣẹ́ láabi yìí ṣe ìkọlù sí ilé ìjọsìn ní Owo ló pé ọdún kan tí àwọn darandaran lọ pa awọn ènìyàn tó lé lógún ní ìlú Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa, ìpínlẹ̀ Oyo.” Ọọni fi kun pé bí àwọn agbébọn ṣe pa àwọn ènìyàn láìsí ìdíwọ́ kankan fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ́jú ṣàfihàn rẹ̀ wí pé ètò ààbò Nàìjíríà ti forí sọ́pọ́n pátápátá. Ó wá pàrọwà sí gbogbo àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá àti Ààrẹ Muhammadu Buhari láti jí gìrì sí ojúṣe wọn nítorí tí wọ́n bá kọ̀ láti ṣe ojúṣe wọn, àwọn ènìyàn kò ní kọ̀ láti dìde gbèjà ara wọn. Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà tún ti ró àwọn ènìyàn lágbára láti mọ́ wí pé ojú ni alákàn fi ń ṣọ́rí ni ọ̀rọ̀ Nàìjíríà báyìí. Ọba Ogunwusi wá bá Ọlọwọ tí ìlú Owo, Ọba Ajibade Gbadegesin àti gbogbo ènìyàn ìlú Owo kẹdun lórí ìṣẹ̀lẹ̀ aburú náà.


Ó wá pàrọwà sí gbogbo àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá àti Ààrẹ Muhammadu Buhari láti jí gìrì sí ojúṣe wọn nítorí tí wọ́n bá kọ̀ láti ṣe ojúṣe wọn, àwọn ènìyàn kò ní kọ̀ láti dìde gbèjà ara wọn. Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà tún ti ró àwọn ènìyàn lágbára láti mọ́ wí pé ojú ni alákàn fi ń ṣọ́rí ni ọ̀rọ̀ Nàìjíríà báyìí. Ọba Ogunwusi wá bá Ọlọwọ tí ìlú Owo, Ọba Ajibade Gbadegesin àti gbogbo ènìyàn ìlú Owo kẹdun lórí ìṣẹ̀lẹ̀ aburú náà. Ẹgbẹ́ ajafẹtọ ọmọ ilẹ Yoruba Afẹnifẹre ti ṣapejuwe ikọlu awọn agbebọn si ilẹ ijọsin ni ilu Owo gẹgẹ bi ikọlu ogun awọn agbesunmọmi si ilẹ kaarọ ojiire. Ninu atẹjade ti alukoro ẹgbẹ naa Jare Ajayi fi sita ni orukọ olori ẹgbẹ naa alagba Ayo Adebanjo Afẹnifẹre ni kawọn ipinlẹ iwọ oorun Guusu Naijiira kede idaro ọlọjọ mẹta ni iranti awọn to ku. Afẹnifẹre sọ pe ikọlu yi tawọn agbebọn naa se pẹlu nkan ija oloro  lo buru julọ ni paapa bi ilẹ Yoruba ko se si ninu ogun pẹlu ẹnikẹni.


Ẹgbẹ́ ajafẹtọ ọmọ ilẹ Yoruba Afẹnifẹre ti ṣapejuwe ikọlu awọn agbebọn si ilẹ ijọsin ni ilu Owo gẹgẹ bi ikọlu ogun awọn agbesunmọmi si ilẹ kaarọ ojiire. Ninu atẹjade ti alukoro ẹgbẹ naa Jare Ajayi fi sita ni orukọ olori ẹgbẹ naa alagba Ayo Adebanjo Afẹnifẹre ni kawọn ipinlẹ iwọ oorun Guusu Naijiira kede idaro ọlọjọ mẹta ni iranti awọn to ku. Afẹnifẹre sọ pe ikọlu yi tawọn agbebọn naa se pẹlu nkan ija oloro  lo buru julọ ni paapa bi ilẹ Yoruba ko se si ninu ogun pẹlu ẹnikẹni. O ni ikọlu naa fihan pe awọn to hu iwa yi ti n ‘’gbaradi lọjọ pipẹ ki wọn to ṣe ikọlu naa’’ Atẹjade naa mẹnu ba ọrọ ti olori Afẹnifẹre Ayo Adebanjo sọ ni nkan bi osu meloo kan sẹyin pe awọn agbebọn ti n rọ yika ilẹ Yoruba. O ni Ayo Adebanjọ fi ikilọ si sita nigba naa lọhun ṣugbọn ijọba Naijiria kọ eti ikun si ikilọ rẹ. “Pẹlu ikọlu to waye ni Owo yi, o fi han pe awọn kan fẹ tọwọ bọ awọn Yoruba lẹnu ki wọn baa le lọ sogun ni nitori wọn mọ pe awọn agbebọn ti yi ilẹ Yoruba ka'' Adebanjo wa sọ pe gbogbo igbiyanju lati da wahala silẹ Yoruba lawọn yoo tako.


O ni ikọlu naa fihan pe awọn to hu iwa yi ti n ‘’gbaradi lọjọ pipẹ ki wọn to ṣe ikọlu naa’’ Atẹjade naa mẹnu ba ọrọ ti olori Afẹnifẹre Ayo Adebanjo sọ ni nkan bi osu meloo kan sẹyin pe awọn agbebọn ti n rọ yika ilẹ Yoruba. O ni Ayo Adebanjọ fi ikilọ si sita nigba naa lọhun ṣugbọn ijọba Naijiria kọ eti ikun si ikilọ rẹ. “Pẹlu ikọlu to waye ni Owo yi, o fi han pe awọn kan fẹ tọwọ bọ awọn Yoruba lẹnu ki wọn baa le lọ sogun ni nitori wọn mọ pe awọn agbebọn ti yi ilẹ Yoruba ka'' Adebanjo wa sọ pe gbogbo igbiyanju lati da wahala silẹ Yoruba lawọn yoo tako. ''Wọn ko le bori ilẹ Oodua.Ko ni waye nisinyi'' Adebanjo tun kilọ fawọn to ba ni iru ero yi lọkan lati gbagbe rẹ ki wọn si tọ oju ọna irẹpọ ati ibaraẹni gbe igbe alaafia. Bakan naa ni Afenifẹre sọ pe o jẹ ohun ibanujẹ pe ajọ isọkan agbaye ti n ko orileede Naijria ati awọn orileede mii ti nkan ko rọgbọ si abẹ isọri kan naa. Wọn ni ikọlu ati aifọkanbalẹ to n waye ni Naijiria ti buru debi pe ''wọn wa n sapejuwe Naijria,Ukraine ati Venezuela gẹgẹ bi awọn orileede ti ẹmi awọn eeyan wa ninu ewu to pọ'' Afẹnifẹre ni apejuwe yi ko jẹ nkan idunnu ni paapa bi Naijiria ko se si ninu ogun .


''Wọn ko le bori ilẹ Oodua.Ko ni waye nisinyi'' Adebanjo tun kilọ fawọn to ba ni iru ero yi lọkan lati gbagbe rẹ ki wọn si tọ oju ọna irẹpọ ati ibaraẹni gbe igbe alaafia. Bakan naa ni Afenifẹre sọ pe o jẹ ohun ibanujẹ pe ajọ isọkan agbaye ti n ko orileede Naijria ati awọn orileede mii ti nkan ko rọgbọ si abẹ isọri kan naa. Wọn ni ikọlu ati aifọkanbalẹ to n waye ni Naijiria ti buru debi pe ''wọn wa n sapejuwe Naijria,Ukraine ati Venezuela gẹgẹ bi awọn orileede ti ẹmi awọn eeyan wa ninu ewu to pọ'' Afẹnifẹre ni apejuwe yi ko jẹ nkan idunnu ni paapa bi Naijiria ko se si ninu ogun . Wọn wa rọ aarẹ Buhari lati tete wa wọrọkọ fi ṣada ki Naijria to tuka. Ikọlu yi ni eleyi to buru julọ ti yoo ṣẹlẹ ni ilẹ Yoruba ninu akọsilẹ. Ilu Ọwọ jẹ ilu ti Gomina keredolu ti wa bakan naa si ni Owo jẹ ilu ti awọn afurasi darandaran kan ti ṣeku pa arabinrin Olufunke to jẹ ọmọ olori ẹgbẹ Yoruba alagba Reuben Fasoranti lọdun 2019.


Wọn wa rọ aarẹ Buhari lati tete wa wọrọkọ fi ṣada ki Naijria to tuka. Ikọlu yi ni eleyi to buru julọ ti yoo ṣẹlẹ ni ilẹ Yoruba ninu akọsilẹ. Ilu Ọwọ jẹ ilu ti Gomina keredolu ti wa bakan naa si ni Owo jẹ ilu ti awọn afurasi darandaran kan ti ṣeku pa arabinrin Olufunke to jẹ ọmọ olori ẹgbẹ Yoruba alagba Reuben Fasoranti lọdun 2019. Lẹnu lọọlọ yi lawọn ikọlu kan ti n waye ni Ondo lati ọwọ awọn ọdaran agbebọn eleyi to mu ki Gomina Rotimi Akeredolu gbe awọn igbesẹ kan nipa ipese aabo fawọn eeyan ipinlẹ naa. Bakan naa ni Rotimi Akeredolu lewaju nipa jija fawọn ẹtọ kan ti o ni wọn fi n dun ilẹ Yoruba ninu akoso Naijiria. Ọba aláyé náà ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àwọn ènìyàn ilẹ̀ Yorùbá fẹ́ràn láti máa gba àláfíà ní àyè ní ibikíbi tí wọ́n bá wà kò túmọ̀ sí wí pé wọn kò ní agbára àti ohun gbogbo tó yẹ láti fi kojú gbogbo àwọn oníṣẹ́ láabi yìí.


Lẹnu lọọlọ yi lawọn ikọlu kan ti n waye ni Ondo lati ọwọ awọn ọdaran agbebọn eleyi to mu ki Gomina Rotimi Akeredolu gbe awọn igbesẹ kan nipa ipese aabo fawọn eeyan ipinlẹ naa. Bakan naa ni Rotimi Akeredolu lewaju nipa jija fawọn ẹtọ kan ti o ni wọn fi n dun ilẹ Yoruba ninu akoso Naijiria. Ọba aláyé náà ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àwọn ènìyàn ilẹ̀ Yorùbá fẹ́ràn láti máa gba àláfíà ní àyè ní ibikíbi tí wọ́n bá wà kò túmọ̀ sí wí pé wọn kò ní agbára àti ohun gbogbo tó yẹ láti fi kojú gbogbo àwọn oníṣẹ́ láabi yìí. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ Ọọni Ogunwusi, Otunba Moses Olafare ní kí àwọn ọ̀tá Ọlọ́run tó ń ṣekúpa àwọn mẹ̀kúnù tó ń fara káṣá ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tí wọ́n ń gbé kojú ilẹ̀ Yorùbá ṣọ́ra gidi tí wọn kò bá fẹ́ ri ìbínú àwọn Yorùbá. “Mo fẹ́ rán wa léti pé àná tí àwọn iníṣẹ́ láabi yìí ṣe ìkọlù sí ilé ìjọsìn ní Owo ló pé ọdún kan tí àwọn darandaran lọ pa awọn ènìyàn tó lé lógún ní ìlú Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa, ìpínlẹ̀ Oyo.” Ọọni fi kun pé bí àwọn agbébọn ṣe pa àwọn ènìyàn láìsí ìdíwọ́ kankan fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ́jú ṣàfihàn rẹ̀ wí pé ètò ààbò Nàìjíríà ti forí sọ́pọ́n pátápátá. Ó wá pàrọwà sí gbogbo àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá àti Ààrẹ Muhammadu Buhari láti jí gìrì sí ojúṣe wọn nítorí tí wọ́n bá kọ̀ láti ṣe ojúṣe wọn, àwọn ènìyàn kò ní kọ̀ láti dìde gbèjà ara wọn.


Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ Ọọni Ogunwusi, Otunba Moses Olafare ní kí àwọn ọ̀tá Ọlọ́run tó ń ṣekúpa àwọn mẹ̀kúnù tó ń fara káṣá ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tí wọ́n ń gbé kojú ilẹ̀ Yorùbá ṣọ́ra gidi tí wọn kò bá fẹ́ ri ìbínú àwọn Yorùbá. “Mo fẹ́ rán wa léti pé àná tí àwọn iníṣẹ́ láabi yìí ṣe ìkọlù sí ilé ìjọsìn ní Owo ló pé ọdún kan tí àwọn darandaran lọ pa awọn ènìyàn tó lé lógún ní ìlú Igangan, ìjọba ìbílẹ̀ Ibarapa, ìpínlẹ̀ Oyo.” Ọọni fi kun pé bí àwọn agbébọn ṣe pa àwọn ènìyàn láìsí ìdíwọ́ kankan fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ́jú ṣàfihàn rẹ̀ wí pé ètò ààbò Nàìjíríà ti forí sọ́pọ́n pátápátá. Ó wá pàrọwà sí gbogbo àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá àti Ààrẹ Muhammadu Buhari láti jí gìrì sí ojúṣe wọn nítorí tí wọ́n bá kọ̀ láti ṣe ojúṣe wọn, àwọn ènìyàn kò ní kọ̀ láti dìde gbèjà ara wọn. Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà tún ti ró àwọn ènìyàn lágbára láti mọ́ wí pé ojú ni alákàn fi ń ṣọ́rí ni ọ̀rọ̀ Nàìjíríà báyìí. Ọba Ogunwusi wá bá Ọlọwọ tí ìlú Owo, Ọba Ajibade Gbadegesin àti gbogbo ènìyàn ìlú Owo kẹdun lórí ìṣẹ̀lẹ̀ aburú náà.


Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà tún ti ró àwọn ènìyàn lágbára láti mọ́ wí pé ojú ni alákàn fi ń ṣọ́rí ni ọ̀rọ̀ Nàìjíríà báyìí. Ọba Ogunwusi wá bá Ọlọwọ tí ìlú Owo, Ọba Ajibade Gbadegesin àti gbogbo ènìyàn ìlú Owo kẹdun lórí ìṣẹ̀lẹ̀ aburú náà.


Obìnrin 19, ọkùnrin 12, ọmọdé 5, ọ̀dọ́ 2 ló kú nínú ìkọlù Owo - Bíṣọ́ọ́bù

Biṣọọbu ijọ Ajuda ti Diocese ipinlẹ Ondo, Ẹniọwọ Jude Arogundade ti kede pe eniyan mejidinlogoji lo ku ninu iṣẹlẹ ikọlu to waye ni Ọjọ Isinmi, ni ile ijọsin St Francis Catholic Church, Ọwọ, ni ipinlẹ Ondo. Ninu atẹjade ti ile ijọsin naa fi lede ni wọn ti ṣalaye bi iye awọn eniyan to ku ṣe ri. Biṣọọbu naa ni iye awọn to wa ni ile igbokusi lọwọlọwọ jẹ mejidinlogoji , ti o si ṣeeṣe ki awọn kan ti wa gbe oku awọn eniyan wọn. Amọ, gomina Akeredolu ti ipinlẹ Ondo kede pe eniyan mejilelogun lo ku ninu iṣẹlẹ naa lasiko to n ba awọn ara ipinlẹ Ondo sọrọ ni Ọjọ Keje, Oṣu Kẹfa, ọdun 2022. Gomina Akeredolu si fi iye awọn eniyan to farapa to si n gba itọju lọwọ si eniyan mẹrindinlọgọta. Arogundade ni awọn n ṣe iwadii, ti awọn si kesi awọn eniyan to gbe eniyan wọn lọ, ki wọn le ni aridaju lori iye eniyan to ba iṣẹlẹ naa lọ.


Amọ, gomina Akeredolu ti ipinlẹ Ondo kede pe eniyan mejilelogun lo ku ninu iṣẹlẹ naa lasiko to n ba awọn ara ipinlẹ Ondo sọrọ ni Ọjọ Keje, Oṣu Kẹfa, ọdun 2022. Gomina Akeredolu si fi iye awọn eniyan to farapa to si n gba itọju lọwọ si eniyan mẹrindinlọgọta. Arogundade ni awọn n ṣe iwadii, ti awọn si kesi awọn eniyan to gbe eniyan wọn lọ, ki wọn le ni aridaju lori iye eniyan to ba iṣẹlẹ naa lọ. Amọ awọn oku naa wa ni ile igbokusi Saint Louis Hospital, ni Ọwọ ati Ọwọ Medical Centre. ‘’Ninu awọn to ku naa ni ọmọkunrin mẹrin, ọmọbinrin kan, ọdọkunrin kan, ọdọbinrin kan, agbalagba ọkunrin mejila pẹlu agbalagba obinrin mọkandinlogun.’’ Bakan naa ni wọn ni ọpọlọpọ eniyan o ṣi wa ni ileewosan to fi mọ agba ati ọmọde. Biṣọọbu naa ni awọn yoo tun ṣe isin adura fun awọn oku ni Ọjọ meje bẹrẹ lati Ọjọ Keje, Osu kẹfa tii di Ọjọ Karundinlogun, Osu kẹfa, ọdun 2022.


Amọ awọn oku naa wa ni ile igbokusi Saint Louis Hospital, ni Ọwọ ati Ọwọ Medical Centre. ‘’Ninu awọn to ku naa ni ọmọkunrin mẹrin, ọmọbinrin kan, ọdọkunrin kan, ọdọbinrin kan, agbalagba ọkunrin mejila pẹlu agbalagba obinrin mọkandinlogun.’’ Bakan naa ni wọn ni ọpọlọpọ eniyan o ṣi wa ni ileewosan to fi mọ agba ati ọmọde. Biṣọọbu naa ni awọn yoo tun ṣe isin adura fun awọn oku ni Ọjọ meje bẹrẹ lati Ọjọ Keje, Osu kẹfa tii di Ọjọ Karundinlogun, Osu kẹfa, ọdun 2022. Wọn ni eleyii yoo tun fun wọn ni aaye lati ṣe isinku awọn eniyan awọn, ti awọn yoo si ṣe ni ọna ti yoo bu iyi kun ara awọn to ṣekọlu naa bajẹ. Bakan naa ni wọn dupẹ lọwọ gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu fun akitiyan rẹ ati iduroti rẹ lasiko ikọlu naa, to fi mọ gbogbo awọn eniyan ati ileeṣẹ nlanla to duro ti wọn. Wọn tun dupẹ lọwọ awọn to kọkọ de ibi iṣẹlẹ naa, awọn to fi ẹjẹ silẹ ni awọn ileewosan lati doola ẹmi awọn eniyan ati awọn dokita, nọọsi to gbiyanju takuntakun ni awọn ileewosan mejeeji ti wọn gbe awọn eniyan lọ.


Wọn ni eleyii yoo tun fun wọn ni aaye lati ṣe isinku awọn eniyan awọn, ti awọn yoo si ṣe ni ọna ti yoo bu iyi kun ara awọn to ṣekọlu naa bajẹ. Bakan naa ni wọn dupẹ lọwọ gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu fun akitiyan rẹ ati iduroti rẹ lasiko ikọlu naa, to fi mọ gbogbo awọn eniyan ati ileeṣẹ nlanla to duro ti wọn. Wọn tun dupẹ lọwọ awọn to kọkọ de ibi iṣẹlẹ naa, awọn to fi ẹjẹ silẹ ni awọn ileewosan lati doola ẹmi awọn eniyan ati awọn dokita, nọọsi to gbiyanju takuntakun ni awọn ileewosan mejeeji ti wọn gbe awọn eniyan lọ.


Lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tí wọ́n sin òkú n'Ibadan, àwọn afurasí olóogùn owó gé orí rẹ̀ lọ

Laarọ ọjọ Ẹti, lawọn afurasi ologun owo kan wu oku baba kan, ti wọn si bẹ ori oku naa lọ lagbegbe, Adegboro  to wa ni Idi Arere, niluu ibadan. Fidio kan to bọ si ori ayelujara lo ṣafihan pe orí pẹlu awọn eeya ara miran bíi irun ori baba agba naa ni awọn afurasi ologun owo naa mu lọ. Oloogbe ọhun, to jẹ ẹni ọdun mẹtalelọgọrin ki ọlọjọ to de ni ọmọ rẹ ni o jẹ ọlọpaa to ti fẹyinti lẹnu iṣẹ. Ọmọ oloogbe naa fi kun pe o jade laye lẹyin to ṣe agbako iku lẹyin iṣẹlẹ ijamba pẹlu kẹkẹ maruwa rẹ to fi n  ṣiṣẹ. Ọkan lara awọn aburo baba naa ni iyalẹnu lọ jẹ fun awọn mọlẹbi ati oun paapa nigba ti wọn ranṣẹ pe awọn pe baba ti awọn sin, wọn ti ge ori ati àwọn ẹya rẹ miran lọ. Lara awọn eekan ilu to ṣabẹwo si ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye ni Sheikh Taofeek Akeugbagold.


Ọmọ oloogbe naa fi kun pe o jade laye lẹyin to ṣe agbako iku lẹyin iṣẹlẹ ijamba pẹlu kẹkẹ maruwa rẹ to fi n  ṣiṣẹ. Ọkan lara awọn aburo baba naa ni iyalẹnu lọ jẹ fun awọn mọlẹbi ati oun paapa nigba ti wọn ranṣẹ pe awọn pe baba ti awọn sin, wọn ti ge ori ati àwọn ẹya rẹ miran lọ. Lara awọn eekan ilu to ṣabẹwo si ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye ni Sheikh Taofeek Akeugbagold. Akeugbagold fi ọkan awọn mọlẹbi oloogbe naa balẹ pe ọwọ awọn olopaa ipinlẹ Oyo yoo tẹ awọn to ìṣe ibi naa laipẹ. O ni "A wa ni adugbo Idi Arere niluu Ibadan, nile Adegboro niluu Ibadan." "Baba wa ti ẹ n wo ninu koto yii, wọn sin ni ana, nigba ti ilẹ yoo fi mọ lonii, wọn ti ge ori wọn, apa, wọn si ti yọ ifun rẹ lọ."


Akeugbagold fi ọkan awọn mọlẹbi oloogbe naa balẹ pe ọwọ awọn olopaa ipinlẹ Oyo yoo tẹ awọn to ìṣe ibi naa laipẹ. O ni "A wa ni adugbo Idi Arere niluu Ibadan, nile Adegboro niluu Ibadan." "Baba wa ti ẹ n wo ninu koto yii, wọn sin ni ana, nigba ti ilẹ yoo fi mọ lonii, wọn ti ge ori wọn, apa, wọn si ti yọ ifun rẹ lọ." Akeugbagold sọ pe oun gbagbọ pe awọ eeyan to n gbe adugbo naa lo ṣiṣẹ laabi naa amọ ọwọ ọlọpaa yoo tẹ wọn laipẹ." O ni "Nkan buruku ni eleyi ṣugbọn a mọ pe ọwọ Ọlọrun ati ọwọ awọn agbofinro yoo tẹ àwọn to ṣiṣẹ buruku naa." Nigba ti BBC Yoruba kan si agbẹnbusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Olawale Osifeso, lati sọ ohun ti oju ileeṣẹ naa to lori iṣẹlẹ ọhun ati ibi ti ohun ti wọn n ṣe nipa rẹ, agbẹnusọ naa ko fẹsi si ibere wa.


Akeugbagold sọ pe oun gbagbọ pe awọ eeyan to n gbe adugbo naa lo ṣiṣẹ laabi naa amọ ọwọ ọlọpaa yoo tẹ wọn laipẹ." O ni "Nkan buruku ni eleyi ṣugbọn a mọ pe ọwọ Ọlọrun ati ọwọ awọn agbofinro yoo tẹ àwọn to ṣiṣẹ buruku naa." Nigba ti BBC Yoruba kan si agbẹnbusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Olawale Osifeso, lati sọ ohun ti oju ileeṣẹ naa to lori iṣẹlẹ ọhun ati ibi ti ohun ti wọn n ṣe nipa rẹ, agbẹnusọ naa ko fẹsi si ibere wa.


Bandits attacks in Zamfara: Àwọn agbébọn pa èèyàn 48 ní Zamfara, ọlọ́pàá, òṣìṣẹ́ sífú dìfẹǹsì wà lara wọn

Ko din ni eeyan mejidinlaadọta ti awọn agbebọn tun ti yibon pa lawọn ileto mẹta ni ipinlẹ Zamfara. Awọn ileto naa ni ileto Sabon Gari Damri, ileto Damri gangan pẹlu ileto Kalahare. Alamojuto ijọba ibilẹ Bakura, Aminu Suleiman ṣalaye pe awọn agbebọn naa ya bo awọn ileto naa lpọ yanturu bẹrẹ pẹlu ileto Sabon Gari Damri ni nnkan bii agogo meji ọsan ọjọ Ẹti. Eeyan mẹsan la gbọ pe wọn pa nibẹ ki wọn to lọ si ileto Damri gangan funrarẹ nibi ti wọn ti pa eeyan mẹrin miran ninu eyi ti ọlọpaa kan pẹlu oṣẹ sifudifẹnsi kan wa. Bakan naa lawọn ti iṣẹlẹ ṣoju wọn tun sọ pe awọn agbebọn naa tun dana sun ọkọ ọlọpaa kan, ti wọn si tun pa eeyan mẹjọ ni ileto Kalahe. Ileto naa wa laarin Sabon Gari Damri ati Damri.


Eeyan mẹsan la gbọ pe wọn pa nibẹ ki wọn to lọ si ileto Damri gangan funrarẹ nibi ti wọn ti pa eeyan mẹrin miran ninu eyi ti ọlọpaa kan pẹlu oṣẹ sifudifẹnsi kan wa. Bakan naa lawọn ti iṣẹlẹ ṣoju wọn tun sọ pe awọn agbebọn naa tun dana sun ọkọ ọlọpaa kan, ti wọn si tun pa eeyan mẹjọ ni ileto Kalahe. Ileto naa wa laarin Sabon Gari Damri ati Damri. Alamojuto kansu Bakura naa ṣalaye pe awọn agbebọn naa tun kọlu ileewosan kan nileto Damri nibiti wọn ti pa awọn eeyan kan to n gba itọju nibẹ. Amọṣa o ni awọn ologun  Naijiria ya bo wọn nilu Damri lẹyin ipe pajawiri awọn ara ilu kan ti wọn si doju ija kọ awọn agbebọn ọhun. Eyi lo mu wọn sa asala lọ si Sabon Gari Damri nibi ti wọn pa eeyan mẹrindinlọgbọn.


Alamojuto kansu Bakura naa ṣalaye pe awọn agbebọn naa tun kọlu ileewosan kan nileto Damri nibiti wọn ti pa awọn eeyan kan to n gba itọju nibẹ. Amọṣa o ni awọn ologun  Naijiria ya bo wọn nilu Damri lẹyin ipe pajawiri awọn ara ilu kan ti wọn si doju ija kọ awọn agbebọn ọhun. Eyi lo mu wọn sa asala lọ si Sabon Gari Damri nibi ti wọn pa eeyan mẹrindinlọgbọn. Amọṣa o, awọn ọlọpaa ko tii sọ ohunkohun lori ikọlu naa.


Amọṣa o, awọn ọlọpaa ko tii sọ ohunkohun lori ikọlu naa.