Nnmadi Azikiwe, aarẹ Naijiria nigba kan loun, oloṣelu atijọ ti orukọ rẹ si ti milẹ kaakiri Naijiria tẹlẹ ni, oun lawọn NPP fa kalẹ, wọn ni ko du ipo aarẹ lorukọ wọn. Aminu Kano naa wa ninu awọn oloṣelu atijọ, bo tilẹ jẹ gbogbo igbokegbodo rẹ laarin awọn oloṣelu ati mẹkunnu ilu Kano lo mọ. Sibẹ naa, eeyan nla kan ni ni gbogbo agbegbe naa, oun lo si da ẹgbẹ PRP silẹ, oun naa ni wọn si ni ko dupo aarẹ lorukọ gbogbo wọn. Ni ti ẹgbẹ UPN, Ọbafẹmi Awolọwọ lawọn mu, ki i ṣe nitori pe oun naa lo da ẹgbẹ UPN silẹ nikan, ṣugbọn nitori pe ko tun si olorukọ mi-in to to o laarin awọn ti wọn jọ wa ninu ẹgbẹ naa, bẹẹ ni ninu awọn ti wọn wa ninu ẹgbẹ oṣelu mi-in, ti a ba ti yọwọ Azikiwe kuro, ko tun sẹni to sun mọ Awolọwọ ninu orukọ. Lati ilẹ yii wọ oke-okun, ko si ibi ti wọn ko ti mọ ọn, ohun kan ti wọn si mọ ọn fun to yatọ si tawọn to ku naa ni pe ko si ẹni to le ṣejọba daadaa ju u lọ ninu gbogbo awọn ti wọn fa ara wọn sita pe ki wọn dibo fawọn yii, awọn eeyan mọ pe Awolọwọ nikan lo le ṣe ohun ti awọn n fẹ fawọn. Nitori eyi lo ṣe jẹ pe ko si ẹni ti ariwo tabi okiki rẹ pọ to ti Awolọwọ yii ninu gbogbo awọn to ku, ibi yoowu to ba gbe kampeeni rẹ lọ, ero yoo maa wọ bii omi tọ ọ lẹyin ni.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979

Ni ti ẹgbẹ UPN, Ọbafẹmi Awolọwọ lawọn mu, ki i ṣe nitori pe oun naa lo da ẹgbẹ UPN silẹ nikan, ṣugbọn nitori pe ko tun si olorukọ mi-in to to o laarin awọn ti wọn jọ wa ninu ẹgbẹ naa, bẹẹ ni ninu awọn ti wọn wa ninu ẹgbẹ oṣelu mi-in, ti a ba ti yọwọ Azikiwe kuro, ko tun sẹni to sun mọ Awolọwọ ninu orukọ. Lati ilẹ yii wọ oke-okun, ko si ibi ti wọn ko ti mọ ọn, ohun kan ti wọn si mọ ọn fun to yatọ si tawọn to ku naa ni pe ko si ẹni to le ṣejọba daadaa ju u lọ ninu gbogbo awọn ti wọn fa ara wọn sita pe ki wọn dibo fawọn yii, awọn eeyan mọ pe Awolọwọ nikan lo le ṣe ohun ti awọn n fẹ fawọn. Nitori eyi lo ṣe jẹ pe ko si ẹni ti ariwo tabi okiki rẹ pọ to ti Awolọwọ yii ninu gbogbo awọn to ku, ibi yoowu to ba gbe kampeeni rẹ lọ, ero yoo maa wọ bii omi tọ ọ lẹyin ni. Ṣugbọn awọn alagbara ko fẹ eyi rara. Loootọ ni awọn ṣọja fẹẹ gbejọba silẹ, ṣugbọn wọn ko fẹ ẹni ti yoo pada fun awọn ni wahala kankan, ẹni ti yoo yẹ iṣẹ ti awọn ti ṣe sẹyin wo, ẹni ti yoo maa beere awọn owo kan to sọnu ati ọna to gba sọnu ati ẹni to sọnu mọ lọwọ. Lọrọ kan, awọn ko fẹ ẹni ti yoo tu idi awọn wo rara.


Ṣugbọn awọn alagbara ko fẹ eyi rara. Loootọ ni awọn ṣọja fẹẹ gbejọba silẹ, ṣugbọn wọn ko fẹ ẹni ti yoo pada fun awọn ni wahala kankan, ẹni ti yoo yẹ iṣẹ ti awọn ti ṣe sẹyin wo, ẹni ti yoo maa beere awọn owo kan to sọnu ati ọna to gba sọnu ati ẹni to sọnu mọ lọwọ. Lọrọ kan, awọn ko fẹ ẹni ti yoo tu idi awọn wo rara. Wọn mọ pe to ba jẹ Great Nigeria People’s Party (GNPP), lo wọle, Alaaji Waziri Ibrahim ti i ṣe olori ẹgbẹ naa ko ni i wadii ẹnikan wo, nitori ọdọ awọn ologun loun naa ti ri owo to n na bayii, kọntirakitọ wọn ni, bo ba si fẹẹ tu idi ṣọja wo, bii ẹni to n tu idi ara rẹ sita ni. Ni ti NPN, National Party of Nigeria, ẹgbẹ awọn alagbara gidi ni, ko si si ikowojẹ tabi iwa ibajẹ kan to lọ ni Naijiria to ṣẹyin ọpọlọpọ awọn ti wọn da ẹgbẹ yii silẹ, nitori bẹẹ, ko sẹni ti yoo wadii ẹnikan ninu wọn, ọkan kaluku ni yoo si balẹ pe, ni ti Alaaji Shehu Shagari, ko ni i si ewu lẹgbẹrin ẹkọ. Ki i ṣe oni, ki i ṣe ana, ti awọn oloṣelu ati awọn ologun Naijiria ti mọ Oloye Nnamdi Azikiwe pe ko ni i di ẹnikan lọwọ, bo ba wọle ibo labẹ asia ẹgbẹ Nigeria People’s Party, ibi ti aye ba tẹ si ni yoo tẹ si, ohun tawọn ti wọn lagbara ninu ijọba ologun ati ijọba to ba ti wa tẹlẹ ba ni ko ṣe naa ni yoo ṣe.


Wọn mọ pe to ba jẹ Great Nigeria People’s Party (GNPP), lo wọle, Alaaji Waziri Ibrahim ti i ṣe olori ẹgbẹ naa ko ni i wadii ẹnikan wo, nitori ọdọ awọn ologun loun naa ti ri owo to n na bayii, kọntirakitọ wọn ni, bo ba si fẹẹ tu idi ṣọja wo, bii ẹni to n tu idi ara rẹ sita ni. Ni ti NPN, National Party of Nigeria, ẹgbẹ awọn alagbara gidi ni, ko si si ikowojẹ tabi iwa ibajẹ kan to lọ ni Naijiria to ṣẹyin ọpọlọpọ awọn ti wọn da ẹgbẹ yii silẹ, nitori bẹẹ, ko sẹni ti yoo wadii ẹnikan ninu wọn, ọkan kaluku ni yoo si balẹ pe, ni ti Alaaji Shehu Shagari, ko ni i si ewu lẹgbẹrin ẹkọ. Ki i ṣe oni, ki i ṣe ana, ti awọn oloṣelu ati awọn ologun Naijiria ti mọ Oloye Nnamdi Azikiwe pe ko ni i di ẹnikan lọwọ, bo ba wọle ibo labẹ asia ẹgbẹ Nigeria People’s Party, ibi ti aye ba tẹ si ni yoo tẹ si, ohun tawọn ti wọn lagbara ninu ijọba ologun ati ijọba to ba ti wa tẹlẹ ba ni ko ṣe naa ni yoo ṣe. Wọn mọ pe ariwo ti Azikiwe yoo maa pa ni pe ki ilu ṣaa ti ma bajẹ lori oun, ko si ni i fọwọ kan awọn yoowu ti wọn ba kowo jẹ tabi ti wọn huwa ibajẹ kankan. Ẹni kan tawọn eeyan naa tun bẹru diẹ ni Alaaji Aminu Kano, ti ẹgbẹ People’s Redemption Party (PRP), wọn mọ pe alakatakiti ni, wọn mọ pe awọn talaka lo maa n pariwo pe oun n ja fun, bi ọwọ rẹ ba si ba ijọba loootọ, o le foju awọn ọlọla ati olowo ri mabo. Ṣugbọn ọkan awọn eeyan naa balẹ fun kinni kan, iyẹn ni pe ko si ọna ti Aminu Kano yoo fi wọle ibo naa, koda ki wọn di i lẹẹmẹjọ.


Wọn mọ pe ariwo ti Azikiwe yoo maa pa ni pe ki ilu ṣaa ti ma bajẹ lori oun, ko si ni i fọwọ kan awọn yoowu ti wọn ba kowo jẹ tabi ti wọn huwa ibajẹ kankan. Ẹni kan tawọn eeyan naa tun bẹru diẹ ni Alaaji Aminu Kano, ti ẹgbẹ People’s Redemption Party (PRP), wọn mọ pe alakatakiti ni, wọn mọ pe awọn talaka lo maa n pariwo pe oun n ja fun, bi ọwọ rẹ ba si ba ijọba loootọ, o le foju awọn ọlọla ati olowo ri mabo. Ṣugbọn ọkan awọn eeyan naa balẹ fun kinni kan, iyẹn ni pe ko si ọna ti Aminu Kano yoo fi wọle ibo naa, koda ki wọn di i lẹẹmẹjọ. Ẹni kan ṣoṣo ni wọn mọ pe ọrọ rẹ lẹwu pupọ ninu awọn ti wọn fẹẹ du ipo aarẹ yii, iyẹn naa ni Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ. Wọn mọ pe Awolọwọ nikan lo daju ju lọ pe o le bori ninu ibo ti wọn fẹẹ di naa, nitori oun lawọn eeyan fẹran ju lọ, o lero lẹyin pupọ ju, gbogbo awọn mẹkunnu lo si jọ pe wọn fẹ ko waa ṣejọba awọn. Ohun to tun da wọn loju tadaa ni pe wọn mọ pe bi Awolọwọ ba wọle, ko si ẹni to le sọ ọ ti ko ni i tudii awọn ti wọn ba kowo jẹ, ko sẹni to le sọ ọ ti ko ni i yẹ awọn ijọba to ti re kọja lọ wo, ko si wo awọn ibajẹ ti wọn ṣe lati fi mu wọn.


Ẹni kan ṣoṣo ni wọn mọ pe ọrọ rẹ lẹwu pupọ ninu awọn ti wọn fẹẹ du ipo aarẹ yii, iyẹn naa ni Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ. Wọn mọ pe Awolọwọ nikan lo daju ju lọ pe o le bori ninu ibo ti wọn fẹẹ di naa, nitori oun lawọn eeyan fẹran ju lọ, o lero lẹyin pupọ ju, gbogbo awọn mẹkunnu lo si jọ pe wọn fẹ ko waa ṣejọba awọn. Ohun to tun da wọn loju tadaa ni pe wọn mọ pe bi Awolọwọ ba wọle, ko si ẹni to le sọ ọ ti ko ni i tudii awọn ti wọn ba kowo jẹ, ko sẹni to le sọ ọ ti ko ni i yẹ awọn ijọba to ti re kọja lọ wo, ko si wo awọn ibajẹ ti wọn ṣe lati fi mu wọn. Nigba ti wọn yoo pari ọrọ naa, wọn ni Awolọwọ ki i dari jiiyan: to ba wọle, ki gbogbo awọn ti wọn ti ṣe e ni aburu ri ma ṣafara ni o, gbogbo wọn ni yoo jiya ẹṣẹ wọn. Nidii eyi ni gbogbo wọn ṣe panu pọ, pe bi awọn ko ba fẹẹ tẹ, ti awọn ko si fẹẹ kan abuku, ti awọn ko si fẹ ki aṣiri awọn tu, gbogbo awọn lawọn gbọdọ ri i pe Awolọwọ ko gbajọba Naijiria losu kẹwaa, 1979. Bi awo ṣe n lu, bẹẹ naa ni awo n gbọ; awọn ti wọn mọ Awolọwọ daadaa, ti wọn si tun mọ lara awọn alatako ti wọn wa nidii erokero yii pada waa sọ fun un pe ko maa sọ nibi to ba ti n kampeeni, pe oun ko ni i wadii ẹnikan wo, oun ko si ni i tudii wọn, ohun to re kọja ti re kọja lọ.


Nigba ti wọn yoo pari ọrọ naa, wọn ni Awolọwọ ki i dari jiiyan: to ba wọle, ki gbogbo awọn ti wọn ti ṣe e ni aburu ri ma ṣafara ni o, gbogbo wọn ni yoo jiya ẹṣẹ wọn. Nidii eyi ni gbogbo wọn ṣe panu pọ, pe bi awọn ko ba fẹẹ tẹ, ti awọn ko si fẹẹ kan abuku, ti awọn ko si fẹ ki aṣiri awọn tu, gbogbo awọn lawọn gbọdọ ri i pe Awolọwọ ko gbajọba Naijiria losu kẹwaa, 1979. Bi awo ṣe n lu, bẹẹ naa ni awo n gbọ; awọn ti wọn mọ Awolọwọ daadaa, ti wọn si tun mọ lara awọn alatako ti wọn wa nidii erokero yii pada waa sọ fun un pe ko maa sọ nibi to ba ti n kampeeni, pe oun ko ni i wadii ẹnikan wo, oun ko si ni i tudii wọn, ohun to re kọja ti re kọja lọ. Awolọwọ gbiyanju lati sọrọ naa, ṣugbọn awọn oloṣelu yii ko gba a gbọ, paripari rẹ si ni pe ko jọ pe oun alara gba ara rẹ gbọ pe oun ko ni i beere owo ti awọn eeyan yii ji ko lọwọ wọn. Nibi ti ikunsinu si ti wa laarin awọn alagbara wọnyi si Awolọwọ niyẹn, ni wọn ba bẹrẹ si i wa gbogbo ọna lati ta abuku rẹ, ati lati sọ fawọn eeyan pe o n tan wọn ni, ko ni i ṣe ohun to ba loun yoo ṣe fun wọn fun wọn. Nigba naa, awọn agbalagba oloṣelu ti wọn ti mọ Awolọwọ lati ọjọ to pẹ ko le jade lati bu u tabi lati tabuku rẹ, awọn ọmọde olowo nikan ni wọn n jade.


Awolọwọ gbiyanju lati sọrọ naa, ṣugbọn awọn oloṣelu yii ko gba a gbọ, paripari rẹ si ni pe ko jọ pe oun alara gba ara rẹ gbọ pe oun ko ni i beere owo ti awọn eeyan yii ji ko lọwọ wọn. Nibi ti ikunsinu si ti wa laarin awọn alagbara wọnyi si Awolọwọ niyẹn, ni wọn ba bẹrẹ si i wa gbogbo ọna lati ta abuku rẹ, ati lati sọ fawọn eeyan pe o n tan wọn ni, ko ni i ṣe ohun to ba loun yoo ṣe fun wọn fun wọn. Nigba naa, awọn agbalagba oloṣelu ti wọn ti mọ Awolọwọ lati ọjọ to pẹ ko le jade lati bu u tabi lati tabuku rẹ, awọn ọmọde olowo nikan ni wọn n jade. Lara awọn ọdọ ti owo wa lọwọ wọn nigba naa ni Moshood Kashimaawo Abiọla, nitori pe oun ni alaga ẹgbẹ NPN ni ipinlẹ Ogun, to si jẹ ipinlẹ Ogun yii naa ni Awolọwọ ti wa, oun ni wọn ti ṣaaju lati maa ta ko Awolọwọ nibikibi, tabi boya oun lo si ti ara rẹ ṣaaju lati maa fi han awọn eeyan pe oun ko bẹru, ati pe ko si kinni kan ti yoo ṣẹlẹ, oun yoo ri i pe ẹgbẹ oun, NPN, gba ipinlẹ Ogun lọwọ Awolọwọ lasiko ti wọn ba dibo naa tan. Ṣugbọn lẹẹkan naa lọrọ yii pada kuro ni ọrọ ija NPN ati UPN, o kuku yi si ọrọ ija Abiọla atawọn eeyan tirẹ pẹlu Awolọwọ atawọn ọmọlẹyin rẹ gbogbo. Abiọla naa lo si da a silẹ o. Awolọwọ lo n ṣe ipolongo ibo bi oṣu kẹta ọdun ti n pari lọ, lo ni bi ẹgbẹ UPN ba fi le wọle ti awọn si gbajọba lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, 1979, ijọba naa yoo bẹrẹ si i san Igba, iyẹn ọgọrun-un meji, Naira fun oṣiṣẹ ti owo rẹ kere ju lọ lẹnu iṣẹ ọba.


Lara awọn ọdọ ti owo wa lọwọ wọn nigba naa ni Moshood Kashimaawo Abiọla, nitori pe oun ni alaga ẹgbẹ NPN ni ipinlẹ Ogun, to si jẹ ipinlẹ Ogun yii naa ni Awolọwọ ti wa, oun ni wọn ti ṣaaju lati maa ta ko Awolọwọ nibikibi, tabi boya oun lo si ti ara rẹ ṣaaju lati maa fi han awọn eeyan pe oun ko bẹru, ati pe ko si kinni kan ti yoo ṣẹlẹ, oun yoo ri i pe ẹgbẹ oun, NPN, gba ipinlẹ Ogun lọwọ Awolọwọ lasiko ti wọn ba dibo naa tan. Ṣugbọn lẹẹkan naa lọrọ yii pada kuro ni ọrọ ija NPN ati UPN, o kuku yi si ọrọ ija Abiọla atawọn eeyan tirẹ pẹlu Awolọwọ atawọn ọmọlẹyin rẹ gbogbo. Abiọla naa lo si da a silẹ o. Awolọwọ lo n ṣe ipolongo ibo bi oṣu kẹta ọdun ti n pari lọ, lo ni bi ẹgbẹ UPN ba fi le wọle ti awọn si gbajọba lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, 1979, ijọba naa yoo bẹrẹ si i san Igba, iyẹn ọgọrun-un meji, Naira fun oṣiṣẹ ti owo rẹ kere ju lọ lẹnu iṣẹ ọba. O ni awọn oṣiṣe yoo bọ saye bawọn ba gbajọba, N200 lowo-oṣu wọn. Ọro yii lo jo Abiọla ati awọn NPN to ku lara, ni Abiọla ba sare pe awọn oniroyin jọ, o ni ki wọn waa gbọ o, irọ buruku l’Awolọwọ n pa. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


O ni awọn oṣiṣe yoo bọ saye bawọn ba gbajọba, N200 lowo-oṣu wọn. Ọro yii lo jo Abiọla ati awọn NPN to ku lara, ni Abiọla ba sare pe awọn oniroyin jọ, o ni ki wọn waa gbọ o, irọ buruku l’Awolọwọ n pa. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ẹja panla miliọnu mẹta aabọ naira ti Ode atọrẹ ẹ ji sọ wọn dero kootu

Faith Adebọla, Eko Arokan ni wọn lo n mu ẹkun asun-un-da wa, arokan ọhun lo ṣẹlẹ si Ọgbẹni Okechukwu Ode lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, nigba to bara ẹ nile-ẹjọ Majisreeti ipinlẹ Eko, nibi ti wọn ti fẹsun kan an pe oun ati ọrẹ rẹ jale, ẹja panla gbigbẹ miliọnu mẹta ataabọ Naira (N3.6 million) ni wọn ji gbe. Ode, ẹni ọgbọn ọdun ati Ọgbẹni Chukwudi Ojukwu toun jẹ ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn ni wọn fẹsun mẹta ọtọọtọ kan ni kootu ọhun. Wọn ni wọn gbimọ-pọ lati huwa buruku, wọn si tun gbabọde fun ole. Abilekọ Joy Odoh to fẹsun kan wọn ni ọmọọṣẹ oun tẹlẹ ni Chukwudi ni tiẹ, o lo pẹ to ti n ba oun taja ni ṣọọbu oun to wa ni Opopona Market, l’Ebute-Mẹta, koun too le e danu lọdun to kọja (2019) nigba ti awo ya pe afurasi ọdaran naa n fẹwọ. O ni ibi toun ti kọkọ fura ni pe ojoojumọ lowo ọja to n ba oun ta ki i pe, niṣe lowo maa n din tawọn ba ti n ṣiro owo lalẹ, ọrọ kantan-kantan lo si maa n sọ, ki i ri alaye gidi kan ṣe. Igbẹyin-gbẹyin laṣiiri ẹ waa tu soun lọwọ pe o ti lọọ ṣe ẹda awọn kọkọrọ ṣọọbu oun sọwọ, to jẹ pe aago meji oru lẹyin tawọn ba ti lọ sile lo maa n waa ji panla oun ko.


Abilekọ Joy Odoh to fẹsun kan wọn ni ọmọọṣẹ oun tẹlẹ ni Chukwudi ni tiẹ, o lo pẹ to ti n ba oun taja ni ṣọọbu oun to wa ni Opopona Market, l’Ebute-Mẹta, koun too le e danu lọdun to kọja (2019) nigba ti awo ya pe afurasi ọdaran naa n fẹwọ. O ni ibi toun ti kọkọ fura ni pe ojoojumọ lowo ọja to n ba oun ta ki i pe, niṣe lowo maa n din tawọn ba ti n ṣiro owo lalẹ, ọrọ kantan-kantan lo si maa n sọ, ki i ri alaye gidi kan ṣe. Igbẹyin-gbẹyin laṣiiri ẹ waa tu soun lọwọ pe o ti lọọ ṣe ẹda awọn kọkọrọ ṣọọbu oun sọwọ, to jẹ pe aago meji oru lẹyin tawọn ba ti lọ sile lo maa n waa ji panla oun ko. Obinrin naa lawọn sikiọriti ti wọn n ṣọ agbegbe ti ṣọọbu naa wa ko fura si i rara, tori wọn ti mọ ọn daadaa, wọn lo maa n sọ pe oun gbagbe ẹru kọsitọma si ṣọọbu ni. Ṣugbọn lẹyin toun ti le e danu ni Chukwudi ati Ode tun lọọ lẹdi apo pọ, ti wọn si fọ ṣọọbu naa loru ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹfa, to kọja yii, iyẹn ọjọ Aje to lọ lọhun-un, gẹgẹ bo ṣe wi. Agbefọba, Inspẹkitọ Kẹhinde Ọlatunde, ni iwadii awọn fihan pe niṣe lawọn afurasi tọwọ ba naa, atawọn kan tawọn ọlọpaa ṣi n wa lọwọ, diidi mu mọto lọọ fọ ṣọọbu ọga Chukwudi ni nnkan bii aago meji aabọ oru ọjọ Aje ọhun, ti wọn si ko awọn apo repẹtẹ ti ẹja panla kun inu rẹ ti iye wọn jẹ miliọnu mẹta aabọ Naira.


Obinrin naa lawọn sikiọriti ti wọn n ṣọ agbegbe ti ṣọọbu naa wa ko fura si i rara, tori wọn ti mọ ọn daadaa, wọn lo maa n sọ pe oun gbagbe ẹru kọsitọma si ṣọọbu ni. Ṣugbọn lẹyin toun ti le e danu ni Chukwudi ati Ode tun lọọ lẹdi apo pọ, ti wọn si fọ ṣọọbu naa loru ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹfa, to kọja yii, iyẹn ọjọ Aje to lọ lọhun-un, gẹgẹ bo ṣe wi. Agbefọba, Inspẹkitọ Kẹhinde Ọlatunde, ni iwadii awọn fihan pe niṣe lawọn afurasi tọwọ ba naa, atawọn kan tawọn ọlọpaa ṣi n wa lọwọ, diidi mu mọto lọọ fọ ṣọọbu ọga Chukwudi ni nnkan bii aago meji aabọ oru ọjọ Aje ọhun, ti wọn si ko awọn apo repẹtẹ ti ẹja panla kun inu rẹ ti iye wọn jẹ miliọnu mẹta aabọ Naira. Wọn ni panla ẹlẹgbẹrun mẹrinlelogun Naira (N24,000) pere ni Okechukwu Ode jẹwọ pe oun ra ninu ọja ti wọn ji gbe naa, o loun ko tiẹ mọ pe ẹru ole ni wọn waa ta foun. Ẹsun ti wọn fi kan wọn ọhun ni wọn lo ta ko isọri okoolenirinwo o din mẹsan-an (411), okoodinlọọọdunrun ati meje (287), ati okoolelọọọdunrun ati mẹjọ (328) iwe ofin iwa ọdaran tọdun 2015 tipinlẹ Eko n lo. Bi Okechukwu ṣe bọọlẹ ninu ọkọ ẹlẹwọn ti wọn fi gbe wọn wa to ri i pe kootu lawọn balẹ si lo bu sẹkun gbaragada, to si n yira mọlẹ.


Wọn ni panla ẹlẹgbẹrun mẹrinlelogun Naira (N24,000) pere ni Okechukwu Ode jẹwọ pe oun ra ninu ọja ti wọn ji gbe naa, o loun ko tiẹ mọ pe ẹru ole ni wọn waa ta foun. Ẹsun ti wọn fi kan wọn ọhun ni wọn lo ta ko isọri okoolenirinwo o din mẹsan-an (411), okoodinlọọọdunrun ati meje (287), ati okoolelọọọdunrun ati mẹjọ (328) iwe ofin iwa ọdaran tọdun 2015 tipinlẹ Eko n lo. Bi Okechukwu ṣe bọọlẹ ninu ọkọ ẹlẹwọn ti wọn fi gbe wọn wa to ri i pe kootu lawọn balẹ si lo bu sẹkun gbaragada, to si n yira mọlẹ. Ninu ọrọ abamọ to n sọ pẹlu omije, o loun ko mọ mọwọ- mẹsẹ nipa ọrọ jiji panla, ati pe alailara loun, latọjọ tawọn agbofinro ti gbe oun sọ sahaamọ, ko sẹni to beere oun, ti wọn ba si ṣe bayii ran oun lẹwọn, aye oun ti bajẹ niyẹn. Agbẹjọro Tunde Idris to gba lati duro fawọn olujẹjọ naa bẹbẹ pe kile-ẹjọ faaye beeli silẹ fun wọn. Adajọ Abilekọ A. O. Kusanu faaye beeli ẹgbẹrun lọna igba Naira silẹ fẹnikọọkan pẹlu oniduuro meji meji, ti wọn gbọdọ ni iwe-ẹri owo-ori ọdun mẹta ti wọn ti san sapo ijọba ipinlẹ Eko, ki wọn si ni awọn dukia ti ko jinna si agbegbe kootu ọhun.


Ninu ọrọ abamọ to n sọ pẹlu omije, o loun ko mọ mọwọ- mẹsẹ nipa ọrọ jiji panla, ati pe alailara loun, latọjọ tawọn agbofinro ti gbe oun sọ sahaamọ, ko sẹni to beere oun, ti wọn ba si ṣe bayii ran oun lẹwọn, aye oun ti bajẹ niyẹn. Agbẹjọro Tunde Idris to gba lati duro fawọn olujẹjọ naa bẹbẹ pe kile-ẹjọ faaye beeli silẹ fun wọn. Adajọ Abilekọ A. O. Kusanu faaye beeli ẹgbẹrun lọna igba Naira silẹ fẹnikọọkan pẹlu oniduuro meji meji, ti wọn gbọdọ ni iwe-ẹri owo-ori ọdun mẹta ti wọn ti san sapo ijọba ipinlẹ Eko, ki wọn si ni awọn dukia ti ko jinna si agbegbe kootu ọhun. O ni titi di ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ, ọdun yii, ti igbẹjọ mi-in maa waye, ki wọn ṣi lọọ fi awọn afurasi aji-panla ọhun pamọ sọgba ẹwọn Kirikiri.


O ni titi di ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ, ọdun yii, ti igbẹjọ mi-in maa waye, ki wọn ṣi lọọ fi awọn afurasi aji-panla ọhun pamọ sọgba ẹwọn Kirikiri.


Baba fi ibalopọ fa idi ọmọ bibi inu ẹ ya l’Akinyẹle, n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Awọn iṣẹlẹ gbankọgbi to n waye lojoojumọ nijọba ibilẹ Akinyẹle, nigboro Ibadan, la n wi lati ọjọ yii ti a ko ti i sọ ọ tan, n ni baba ẹni ọdun mejilelogoji (42) kan, Effiom Etowa, to jẹ olugbe Akinyẹle yii kan naa ba tun ki ọmọ bibi inu ẹ mọlẹ, o si fipa ba a laṣepọ titi ti idi ọmọ naa fi faya. Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020 yii, ni baba to n gbe adugbo Tinuoye Estate, laduugbo Ọjọọ, n’Ibadan yii, wo ọmọ ẹ ṣunṣun, to si ko ibasun fun un lasiko ti ko si iyawo ẹ ti i ṣe iya ọmọ naa nile. Ohun to tubọ mu ki ọrọ naa buru jai ni pe ọmọ ọhun ko ti i dagba rara, ọmọọdun mẹta pere ni. ALAROYE gbọ pe nigba ti iya ọmọ de, ori ẹkun lo ba a, to si ṣakiyesi pe ẹjẹ n jade loju ara ẹ, ati pe ko le rin daadaa mọ. Esi to gbọ lẹnu ọmọ yii ya a lẹnu nigba to bi i leere ohun to ṣe e. Ọrọ yii di ariwo tọkọ-tiyawo, debi ti awọn ara adugbo pe le wọn lori, ko too di pe wọn fi iṣẹlẹ naa to ajọ ẹṣọ alaabo ilu ta a mọ si sifu difẹnsi leti lọfiisi wọn to wa l’Ọjọọ, n’Ibadan. Oṣiṣẹ ajọ NSCD, iyẹn awọn sifu difẹnsi ni wọn gbe Etowa lọ si kootu Majisireeti to wa laduugbo Iwo Road, n’Ibadan, fun ẹsun ibalopọ lọna aitọ lọjọ Ẹti, Furaide, to kọja.


ALAROYE gbọ pe nigba ti iya ọmọ de, ori ẹkun lo ba a, to si ṣakiyesi pe ẹjẹ n jade loju ara ẹ, ati pe ko le rin daadaa mọ. Esi to gbọ lẹnu ọmọ yii ya a lẹnu nigba to bi i leere ohun to ṣe e. Ọrọ yii di ariwo tọkọ-tiyawo, debi ti awọn ara adugbo pe le wọn lori, ko too di pe wọn fi iṣẹlẹ naa to ajọ ẹṣọ alaabo ilu ta a mọ si sifu difẹnsi leti lọfiisi wọn to wa l’Ọjọọ, n’Ibadan. Oṣiṣẹ ajọ NSCD, iyẹn awọn sifu difẹnsi ni wọn gbe Etowa lọ si kootu Majisireeti to wa laduugbo Iwo Road, n’Ibadan, fun ẹsun ibalopọ lọna aitọ lọjọ Ẹti, Furaide, to kọja. Ẹjọ naa run Onidaajọ Taiwo Ọladiran ninu to bẹẹ ti ko fi faaye silẹ fun Etowa lati wi awijare kankan, niṣe lo paṣẹ pe ki wọn fi olujẹjọ naa sinu ahamọ awọn sifu difẹnsi titi dọjọ ti igbẹjọ naa yoo tun waye. Nigba to n sun igbẹjọ ọhun siwaju di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keje, ọdun yii, Onidaajọ Ọladiran sọ pe inu ahamọ ọgba ẹwọn loun iba sọ olujẹjọ naa si bi ko ṣe nitori ajakalẹ arun Korona to gbaye kan, ko ma di pe wọn yoo tibẹ ko arun buruku naa ran an, tabi ki oun paapaa ko o ran awọn ero ọgba ẹwọn, iyẹn bi ẹni to larun naa lara ba wa nibẹ.


Ẹjọ naa run Onidaajọ Taiwo Ọladiran ninu to bẹẹ ti ko fi faaye silẹ fun Etowa lati wi awijare kankan, niṣe lo paṣẹ pe ki wọn fi olujẹjọ naa sinu ahamọ awọn sifu difẹnsi titi dọjọ ti igbẹjọ naa yoo tun waye. Nigba to n sun igbẹjọ ọhun siwaju di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu keje, ọdun yii, Onidaajọ Ọladiran sọ pe inu ahamọ ọgba ẹwọn loun iba sọ olujẹjọ naa si bi ko ṣe nitori ajakalẹ arun Korona to gbaye kan, ko ma di pe wọn yoo tibẹ ko arun buruku naa ran an, tabi ki oun paapaa ko o ran awọn ero ọgba ẹwọn, iyẹn bi ẹni to larun naa lara ba wa nibẹ.


Ile-ẹjọ sọ awọn mẹrin to paayan sẹwọn l’Ogbomọṣọ, iya meji lo bi awọn mẹrẹẹrin

Ọlawale Ajao, Ibadan Fun bi wọn ṣe pa ọkunrin kan lai ṣẹ, lai ro, awọn ọmọ iya kan naa, Azeez Kareem ati Usman Kareem pẹlu Oyeleke Amọle ati Tunde Amọle, ti awọn naa tun jẹ tẹgbọn taburo ti dero ahamọ ọgba ẹwọn bayii. Awọn mẹrẹẹrin yii la gbọ pe wọn lọọ ṣa eeyan ladaa pa nitori ọrọ ilẹ, bẹẹ ija naa ko kan wọn, wọn kan da bii agbowo ita lori ilẹ ọhun lasan ni. Lọjọ kẹta, oṣu karun-un, ọdun 2020 yii, niṣẹlẹ ọhun waye nigba tawọn ẹruuku yii lọọ ka baba kan ti wọn n pe ni Debọ Thomas Oluṣọla pẹlu awọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ ninu oko ẹ to wa laba Oke-Igba, niluu Ogbomọṣọ, mọ inu oko naa, ti wọn si ṣe Ọgbẹni Aminu Moruf, awakọ katakata to n kọ ebe ninu oko naa leṣe. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, o pẹ diẹ ti Ọgbẹni Oluṣọla ati ẹnikan ti n ja si ilẹ yii. Lọjọ kẹrin, oṣu kẹfa, ọdun yii, lọrọ naa di yanpọnyanrin nigba ti ẹni ti wọn jọ n ja silẹ ko awọn tọọgi lọọ kọlu wọn lori ilẹ naa. Awakọ katakata ti wọn fi n ṣiṣẹ ninu oko ọhun, Ọgbẹni Moruf, lo fori fa a pẹlu bo ṣe jẹ pe oun lawọn ẹruuku yinbọn mọ.


Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, o pẹ diẹ ti Ọgbẹni Oluṣọla ati ẹnikan ti n ja si ilẹ yii. Lọjọ kẹrin, oṣu kẹfa, ọdun yii, lọrọ naa di yanpọnyanrin nigba ti ẹni ti wọn jọ n ja silẹ ko awọn tọọgi lọọ kọlu wọn lori ilẹ naa. Awakọ katakata ti wọn fi n ṣiṣẹ ninu oko ọhun, Ọgbẹni Moruf, lo fori fa a pẹlu bo ṣe jẹ pe oun lawọn ẹruuku yinbọn mọ. ṣugbọn kinni ọhun ko la ẹmi ẹ lọ nitori itan nibọn ti ba a. Ṣugbọn nibi ti wọn ti n gbe awakọ yii lọ sileewosan lọjọ keji lawọn janduku yii ti tun da wọn lọna, ti wọn si ṣa awakọ naa ladaa lagbari ati lorikeerikee ara titi to fi dagbere faye. Lẹyin ti baba onilẹ, Ọgbẹni Oluṣọla, atawọn eeyan ẹ ti sa asala fẹmi-in ara wọn ni wọn lọọ fiṣẹlẹ ọhun to awọn agbofinro leti ni teṣan ọlọpaa to wa laduugbo Owode, niluu Ogbomọṣọ. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja lawọn ọlọpaa gbe awọn mẹrẹẹrin lọ si kootu, ẹsun marun-un ọtọọtọ to ni i ṣe pẹlu ipaniyan ati lilo ohun ija oloro lọna ti ko bofin mu ni wọn fi kan wọn ni kootu Majisireeti to wa niluu Ogbomọṣọ.


ṣugbọn kinni ọhun ko la ẹmi ẹ lọ nitori itan nibọn ti ba a. Ṣugbọn nibi ti wọn ti n gbe awakọ yii lọ sileewosan lọjọ keji lawọn janduku yii ti tun da wọn lọna, ti wọn si ṣa awakọ naa ladaa lagbari ati lorikeerikee ara titi to fi dagbere faye. Lẹyin ti baba onilẹ, Ọgbẹni Oluṣọla, atawọn eeyan ẹ ti sa asala fẹmi-in ara wọn ni wọn lọọ fiṣẹlẹ ọhun to awọn agbofinro leti ni teṣan ọlọpaa to wa laduugbo Owode, niluu Ogbomọṣọ. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja lawọn ọlọpaa gbe awọn mẹrẹẹrin lọ si kootu, ẹsun marun-un ọtọọtọ to ni i ṣe pẹlu ipaniyan ati lilo ohun ija oloro lọna ti ko bofin mu ni wọn fi kan wọn ni kootu Majisireeti to wa niluu Ogbomọṣọ. Agbẹjọro awọn ọlọpaa, Amofin Olajide James Famuyini, to gbẹjọ lọ si kootu naa lo tun sọ pe awọn ni lati gbe ẹjọ naa lọ si ileeṣẹ eto ofin ijọba Ọyọ fun imọran lori bi wọn ṣe maa tun ẹjọ naa pe sile-ẹjọ giga nitori pe ile-ẹjọ Majisireeti ko lagbara lati gbọ ẹjọ naa. Amọ ṣa, Onidaajọ Muideen Salami, ti sun ẹjọ naa si ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii. O waa paṣẹ pe ki wọn fi awọn olujẹjọ naa si ahamọ ọgba ẹwọn titi dọjọ naa.


Agbẹjọro awọn ọlọpaa, Amofin Olajide James Famuyini, to gbẹjọ lọ si kootu naa lo tun sọ pe awọn ni lati gbe ẹjọ naa lọ si ileeṣẹ eto ofin ijọba Ọyọ fun imọran lori bi wọn ṣe maa tun ẹjọ naa pe sile-ẹjọ giga nitori pe ile-ẹjọ Majisireeti ko lagbara lati gbọ ẹjọ naa. Amọ ṣa, Onidaajọ Muideen Salami, ti sun ẹjọ naa si ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii. O waa paṣẹ pe ki wọn fi awọn olujẹjọ naa si ahamọ ọgba ẹwọn titi dọjọ naa.


Ọba di meji n’Ikire: Ile-ẹjọ yọ Ọba Falabi nipo

*N lawọn idile to kan ba jawe oye le Ọlanrewaju lori *Idi ti a ko fi le kede yiyọ Akire tiluu Ikire – Ijọba Ọṣun Florence Babaṣọla Gbogbo oju lo wa lara ijọba ipinlẹ Ọṣun bayii lati mọ igbesẹ ti Gomina Gboyega Oyetọla fẹẹ gbe lori ọrọ ipo ọba ilu Ikire tile-ẹjọ giga ṣedajọ le lori lọsẹ to kọja. Bi idile to da bii ẹni pe idajọ naa da lare ṣe sọ pe dandan kijọba ṣe nnkan ti ile-ẹjọ to ga ju lọ lorileede yii sọ lọdun 2014, eleyii tile-ẹjọ giga ilu Ikire tun kin lẹyin lọsẹ to lọja, naa ni Ọba Ọlatunde Falabi sọ pe ko si nnkan ti oun ṣe to fi yẹ kijọba yọ oun loye. Bawo lọrọ ṣe jẹ gan an? Idile marun-un la gbọ pe o wa ninu akọsilẹ ilana to jade lọdun 1958 lori bi wọn yoo ṣe maa jẹ Akire, awọn idile naa ni Akẹtula, Ladekan, Lambẹloye, Desamu ati Oniṣọkan, nitori awọn maraarun-un ni wọn jẹ ọmọ Kuje ni ṣisẹ-n-tẹle. Loootọ, wahala kan waye nigba kan laarin wọn, eleyii to mu kijọba igba naa gbe igbimọ oluwadii kan ti wọn pe ni Ọbasa Commission of Enquiry kalẹ lori ọrọ awọn to lẹtọọ si ipo Akire. Lara aba ti igbimọ naa funjọba ni pe idile Akẹtula ko yẹ ko wa lara awọn ti wọn aa maa jẹ Akire, ṣugbọn fun idi ti ẹnikẹni ko mọ, ijọba igba yẹn ko sọ aba naa di aṣẹ.


Idile marun-un la gbọ pe o wa ninu akọsilẹ ilana to jade lọdun 1958 lori bi wọn yoo ṣe maa jẹ Akire, awọn idile naa ni Akẹtula, Ladekan, Lambẹloye, Desamu ati Oniṣọkan, nitori awọn maraarun-un ni wọn jẹ ọmọ Kuje ni ṣisẹ-n-tẹle. Loootọ, wahala kan waye nigba kan laarin wọn, eleyii to mu kijọba igba naa gbe igbimọ oluwadii kan ti wọn pe ni Ọbasa Commission of Enquiry kalẹ lori ọrọ awọn to lẹtọọ si ipo Akire. Lara aba ti igbimọ naa funjọba ni pe idile Akẹtula ko yẹ ko wa lara awọn ti wọn aa maa jẹ Akire, ṣugbọn fun idi ti ẹnikẹni ko mọ, ijọba igba yẹn ko sọ aba naa di aṣẹ. Nigba ti Akire ana to wa lati idile Onisọkan, Ọba Oseni Oyegunlẹ, waja lọdun 1987, awọn afọbajẹ bẹrẹ igbesẹ jijẹ Akire tuntun, gbogbo idile si fi ọmọ oye silẹ. Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju ni idile Akẹtula fi silẹ nigba naa gẹgẹ bii idile ti ipo naa kan. Ṣugbọn awọn kan tun lọ si kootu lori abọ iwadii Ọbasa Commission of Enquiry, eleyii ni wọn n ṣe lọwọ tijọba fi gbe ọpa-aṣẹ fun Ọba Ọlatunde Falabi lati idile Lambẹloye. Bayii ni ẹjọ bẹrẹ ni pẹrẹu, Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju atawọn idile rẹ ṣe ẹjọ yii titi de ile-ẹjọ to ga ju lọ lorileede Naijiria, adajọ si dajọ lọjọ kọkanla, oṣu kẹrin, ọdun 2014, pe idile Akẹtula lẹtọọ sipo Akire, koda, ibẹ ni oye kan, nitori oun lo wa nipele akọkọ ninu ilana ọdun 1958.


Nigba ti Akire ana to wa lati idile Onisọkan, Ọba Oseni Oyegunlẹ, waja lọdun 1987, awọn afọbajẹ bẹrẹ igbesẹ jijẹ Akire tuntun, gbogbo idile si fi ọmọ oye silẹ. Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju ni idile Akẹtula fi silẹ nigba naa gẹgẹ bii idile ti ipo naa kan. Ṣugbọn awọn kan tun lọ si kootu lori abọ iwadii Ọbasa Commission of Enquiry, eleyii ni wọn n ṣe lọwọ tijọba fi gbe ọpa-aṣẹ fun Ọba Ọlatunde Falabi lati idile Lambẹloye. Bayii ni ẹjọ bẹrẹ ni pẹrẹu, Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju atawọn idile rẹ ṣe ẹjọ yii titi de ile-ẹjọ to ga ju lọ lorileede Naijiria, adajọ si dajọ lọjọ kọkanla, oṣu kẹrin, ọdun 2014, pe idile Akẹtula lẹtọọ sipo Akire, koda, ibẹ ni oye kan, nitori oun lo wa nipele akọkọ ninu ilana ọdun 1958. Wọn mu idajọ lọ sọdọ ijọba ipinlẹ Ọṣun nigba naa, ṣugbọn lasiko tijọba n yẹ idajọ naa wo lọwọ ni Ọba Ọlatunde lọ si ile-ẹjọ giga ilu Ikire lati lọọ ka ijọba lọwọ ko lori idajọ naa. Eleyii ni Adajọ kootu naa, Abdulrasaq Kareem, ṣedajọ le lori lọsẹ to kọja, to si da gbogbo ẹbẹ ti Ọba Falabi gbe lọ nu lẹyọkọọkan. Ọba Falabi sọ pe ki ile-ẹjọ ka ijọba ipinlẹ Ọṣun, kọmisanna feto-idajọ ati kọmisanna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ lọwọ ko, ki wọn ma ṣe yọ oun nipo niwọn igba ti oun ko ṣe nnkan tiru igbesẹ bẹẹ fi tọ si oun.


Wọn mu idajọ lọ sọdọ ijọba ipinlẹ Ọṣun nigba naa, ṣugbọn lasiko tijọba n yẹ idajọ naa wo lọwọ ni Ọba Ọlatunde lọ si ile-ẹjọ giga ilu Ikire lati lọọ ka ijọba lọwọ ko lori idajọ naa. Eleyii ni Adajọ kootu naa, Abdulrasaq Kareem, ṣedajọ le lori lọsẹ to kọja, to si da gbogbo ẹbẹ ti Ọba Falabi gbe lọ nu lẹyọkọọkan. Ọba Falabi sọ pe ki ile-ẹjọ ka ijọba ipinlẹ Ọṣun, kọmisanna feto-idajọ ati kọmisanna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ lọwọ ko, ki wọn ma ṣe yọ oun nipo niwọn igba ti oun ko ṣe nnkan tiru igbesẹ bẹẹ fi tọ si oun. Bakan naa ni Ọba Falabi sọ pe kile-ẹjọ da ijọba duro lori igbesẹ yiyan Akire tuntun fun ilu Ikire tori a ki i fọba mi-in jẹ ti ọba kan ko ba gbesẹ Ṣugbọn Onidaajọ Karem sọ pe oun ko lagbara lati di ẹka ijọba mi-in lọwọ lori ohun to ba tọna lati ṣe nilana ofin. O ni idajọ ile-ẹjọ to ga ju lọ lorileede yii ti ọdun 2014 ti fidi rẹ mulẹ pe ile marun-un lo lẹtọọ si ori aga Akire. O ni loootọ ni igbimọ Ọbasa Commission of Enquiry dabaa pe kijọba yọ orukọ idile Akẹtula, ko si ṣẹku idile Ladekan, Lambẹloye, Desamu ati Oniṣọkan, ṣugbọn ijọba ko sọ aba naa di ofin nigba yẹn.


Bakan naa ni Ọba Falabi sọ pe kile-ẹjọ da ijọba duro lori igbesẹ yiyan Akire tuntun fun ilu Ikire tori a ki i fọba mi-in jẹ ti ọba kan ko ba gbesẹ Ṣugbọn Onidaajọ Karem sọ pe oun ko lagbara lati di ẹka ijọba mi-in lọwọ lori ohun to ba tọna lati ṣe nilana ofin. O ni idajọ ile-ẹjọ to ga ju lọ lorileede yii ti ọdun 2014 ti fidi rẹ mulẹ pe ile marun-un lo lẹtọọ si ori aga Akire. O ni loootọ ni igbimọ Ọbasa Commission of Enquiry dabaa pe kijọba yọ orukọ idile Akẹtula, ko si ṣẹku idile Ladekan, Lambẹloye, Desamu ati Oniṣọkan, ṣugbọn ijọba ko sọ aba naa di ofin nigba yẹn. Adajọ fi kun idajọ rẹ pe idajọ ọdun 2014 ti fagi le iyansipo Ọba Falabi, nitori pe ki i ṣe idile Akẹtula ti oye kan lo ti wa. Pẹlu idajọ yii, agbẹjọro fun awọn afọbajẹ ilu Ikire, Adeboye Shobanjọ sọ fawọn oniroyin pe ile-ẹjọ ko sọ taara pe ki wọn yọ Ọba Falabi loye, ṣugbọn agbẹjọro fun Ọmọọba Ọlanrewaju sọ ni tiẹ pe kedere lo han ninu idajọ pe Ọba Falabi ko le duro lori ipo yẹn. Bi kootu ṣe pari lọjọ naa lawọn kan ti ja ewe akoko le Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju lori gẹgẹ bii Akire ti ilu Ikire tuntun, to si yọ ori jade ninu mọto titi to fi wọnu ilu.


Adajọ fi kun idajọ rẹ pe idajọ ọdun 2014 ti fagi le iyansipo Ọba Falabi, nitori pe ki i ṣe idile Akẹtula ti oye kan lo ti wa. Pẹlu idajọ yii, agbẹjọro fun awọn afọbajẹ ilu Ikire, Adeboye Shobanjọ sọ fawọn oniroyin pe ile-ẹjọ ko sọ taara pe ki wọn yọ Ọba Falabi loye, ṣugbọn agbẹjọro fun Ọmọọba Ọlanrewaju sọ ni tiẹ pe kedere lo han ninu idajọ pe Ọba Falabi ko le duro lori ipo yẹn. Bi kootu ṣe pari lọjọ naa lawọn kan ti ja ewe akoko le Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju lori gẹgẹ bii Akire ti ilu Ikire tuntun, to si yọ ori jade ninu mọto titi to fi wọnu ilu. Nigba to n sọrọ lori idajọ naa, akọwe agba fun ileeṣẹ eto idajọ nipinlẹ Ọṣun (Solicitor-General and Permanent Secretary) Barista Dapọ Adeniji, ṣalaye pe loootọ nidajọ kan wa tẹlẹ pe kijọba yọ Ọba Falabi, ṣugbọn ko si ẹnikankan to ṣiṣẹ tọ ọ lẹsẹ. Adeniji ṣalaye pe nigba ti Ọba Falabi lọ si kootu lati da idajọ naa duro lawọn olupẹjọ akọkọ naa too ji giri nipa idajọ ti wọn ni lọwọ. Amọ ṣa, Adeniji sọ pe lori idajọ ti ọsẹ to kọja yii, ijọba iba ti gbe igbesẹ, ṣugbọn Ọba Falabi ti fun ijọba ni iwe pe oun ti gbe ẹjọ naa lọ sile-ẹjọ ko–tẹ–mi–lọrun, niwọn igba ti ofin si gba a laaye lati ṣe bẹẹ, ohun gbogbo yoo duro daari na lori ẹ. Ni ti Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju, o sọ fun ALAROYE lopin ọsẹ to kọja pe, “Lẹyin ti ile-ẹjọ ti dajọ lọjọ Mọnde, ọjọ kọkanlelogun, a n reti ki a gba atẹjade (copies) idajọ yẹn, ki a le lọọ mu un ba ijọba ipinlẹ Ọṣun lati fi ọwọ si i pe Ọba Ọlatunde ko lẹtọọ sibi to wa.


Nigba to n sọrọ lori idajọ naa, akọwe agba fun ileeṣẹ eto idajọ nipinlẹ Ọṣun (Solicitor-General and Permanent Secretary) Barista Dapọ Adeniji, ṣalaye pe loootọ nidajọ kan wa tẹlẹ pe kijọba yọ Ọba Falabi, ṣugbọn ko si ẹnikankan to ṣiṣẹ tọ ọ lẹsẹ. Adeniji ṣalaye pe nigba ti Ọba Falabi lọ si kootu lati da idajọ naa duro lawọn olupẹjọ akọkọ naa too ji giri nipa idajọ ti wọn ni lọwọ. Amọ ṣa, Adeniji sọ pe lori idajọ ti ọsẹ to kọja yii, ijọba iba ti gbe igbesẹ, ṣugbọn Ọba Falabi ti fun ijọba ni iwe pe oun ti gbe ẹjọ naa lọ sile-ẹjọ ko–tẹ–mi–lọrun, niwọn igba ti ofin si gba a laaye lati ṣe bẹẹ, ohun gbogbo yoo duro daari na lori ẹ. Ni ti Ọmọọba Tajudeen Ọlanrewaju, o sọ fun ALAROYE lopin ọsẹ to kọja pe, “Lẹyin ti ile-ẹjọ ti dajọ lọjọ Mọnde, ọjọ kọkanlelogun, a n reti ki a gba atẹjade (copies) idajọ yẹn, ki a le lọọ mu un ba ijọba ipinlẹ Ọṣun lati fi ọwọ si i pe Ọba Ọlatunde ko lẹtọọ sibi to wa. “Iwe idajọ yẹn lo n da wa duro, o yẹ kijọba ti gbe igbesẹ lori ẹ, nitori ohun ti ile-ẹjọ giga ju lọ lorileede yii sọ sẹyin lọdun 2014 nidajọ yẹn tun kin lẹyin, kijọba sọrọ jade lo ku. Ṣugbọn a ko mọ nnkan to de ti wọn fi n da igbesẹ wọn duro, ṣe ẹ mọ pe ko sibi ti oṣelu ki i wọ, ṣugbọn awa ni i lọkan pe iwe idajọ ti a ko ti i fun wọn lo fa idaduro” ALAROYE beere boya ẹnikẹni ti ranṣẹ si baba ẹni ọdun mẹtalelọgọta naa lẹyin idajọ, o ni, ‘ẹnikẹni o pe mi o, ki ni wọn fẹẹ bẹ mi fun? Latidile Akẹtula ni mo ti wa, latilẹ la ti wa lara idile to n jọba niluu Ikire, nọmba kẹta ni idile Lambẹloye ti Baba Falabi ti wá wà, nigba ti Akẹtula wa ni nọmba kin-in-ni, idile Akẹtula ni oye yẹn dẹ kan nigba yẹn.


“Iwe idajọ yẹn lo n da wa duro, o yẹ kijọba ti gbe igbesẹ lori ẹ, nitori ohun ti ile-ẹjọ giga ju lọ lorileede yii sọ sẹyin lọdun 2014 nidajọ yẹn tun kin lẹyin, kijọba sọrọ jade lo ku. Ṣugbọn a ko mọ nnkan to de ti wọn fi n da igbesẹ wọn duro, ṣe ẹ mọ pe ko sibi ti oṣelu ki i wọ, ṣugbọn awa ni i lọkan pe iwe idajọ ti a ko ti i fun wọn lo fa idaduro” ALAROYE beere boya ẹnikẹni ti ranṣẹ si baba ẹni ọdun mẹtalelọgọta naa lẹyin idajọ, o ni, ‘ẹnikẹni o pe mi o, ki ni wọn fẹẹ bẹ mi fun? Latidile Akẹtula ni mo ti wa, latilẹ la ti wa lara idile to n jọba niluu Ikire, nọmba kẹta ni idile Lambẹloye ti Baba Falabi ti wá wà, nigba ti Akẹtula wa ni nọmba kin-in-ni, idile Akẹtula ni oye yẹn dẹ kan nigba yẹn.


O ṣoju mi koro

Ki lawọn naa fi yatọ si Hushpuppi, onijibiti agbaye Bi eeyan ba wo awọn ti wọn n ṣe ijọba yii daadaa, yoo ri i pe iyatọ diẹ lo wa laarin awọn ati Hushpuppi, iyẹn Ramọni Ọlọrunwa Abas, onjibiti agbaye ti wọn n pariwo. Jibiti ni Hushpuppi n lu, awọn ti wọn si n ṣejọba wa yii, onijibiti pọ ninu wọn. Ariwo ti awọn ti wọn n ṣejọba yii n pa bayii ni pe awọn fẹẹ fun awọn ọdọ ti ko niṣẹ ni iṣẹ gidi, awọn yoo si fun ẹgbẹrun kọọkan (1000) ọdọ niṣẹ ni ijọba ibilẹ kọọkan. Bi eeyan ba ranti pe ijọba ibilẹ ọrinlelẹẹẹdẹgbẹrin-din-mẹfa (774) nijọba ibilẹ to wa ni Naijiria, ohun to tumọ si ni pe, ẹgbẹrun lọna ọrinlelẹẹẹdẹgbẹrin-din-mẹfa yii ni ijọba fẹẹ fun niṣẹ. Ko si ẹni ti yoo gbọ iru eleyii ti ko ni i kan saara si ijọba to ba ṣe bẹẹ, nitori iye awọn eeyan ti wọn ni awọn fẹẹ fun niṣẹ yii pọ rẹpẹtẹ. Ṣugbọn ki i ṣe iṣẹ gidi nijọba yii n sọ, nibi ti jibiti wọn si ti foju han gedegbe niyi.


O ṣoju mi koro

Bi eeyan ba ranti pe ijọba ibilẹ ọrinlelẹẹẹdẹgbẹrin-din-mẹfa (774) nijọba ibilẹ to wa ni Naijiria, ohun to tumọ si ni pe, ẹgbẹrun lọna ọrinlelẹẹẹdẹgbẹrin-din-mẹfa yii ni ijọba fẹẹ fun niṣẹ. Ko si ẹni ti yoo gbọ iru eleyii ti ko ni i kan saara si ijọba to ba ṣe bẹẹ, nitori iye awọn eeyan ti wọn ni awọn fẹẹ fun niṣẹ yii pọ rẹpẹtẹ. Ṣugbọn ki i ṣe iṣẹ gidi nijọba yii n sọ, nibi ti jibiti wọn si ti foju han gedegbe niyi. Wọn ni awọn fẹẹ fun awọn ọdọ yii ni iṣẹ ki wọn la gọta, ki wọn mojuto oju popo nipa didari mọto loju ọna lati ri i pe ko si goosilo nibi kankan, ki wọn si palẹ awọn idọti mọ lati ri i pe gbogbo agbegbe lo mọ toni toni. Oṣu mẹta ni wọn yoo fi gba wọn siṣẹ naa, ogun ẹgbẹrun Naira ni wọn yoo san fun wọn loṣu kọọkan, bi oṣu mẹta ba si ti pe, kaluku yoo pada sile ẹ, iṣẹ tan naa niyẹn. Iṣẹ oṣu mẹta!


O ṣoju mi koro

Wọn ni awọn fẹẹ fun awọn ọdọ yii ni iṣẹ ki wọn la gọta, ki wọn mojuto oju popo nipa didari mọto loju ọna lati ri i pe ko si goosilo nibi kankan, ki wọn si palẹ awọn idọti mọ lati ri i pe gbogbo agbegbe lo mọ toni toni. Oṣu mẹta ni wọn yoo fi gba wọn siṣẹ naa, ogun ẹgbẹrun Naira ni wọn yoo san fun wọn loṣu kọọkan, bi oṣu mẹta ba si ti pe, kaluku yoo pada sile ẹ, iṣẹ tan naa niyẹn. Iṣẹ oṣu mẹta! Jibiti wo lo ju bẹẹ lọ. Bẹẹ wọn ko sọ sita pe oṣu mẹta lawọn fẹẹ fi fun awọn eeyan yii niṣẹ, wọn kan n pariwo pe awọn fẹẹ gba awọn ọdọ siṣẹ ni. Nigba ti eeyan ba fi oṣu mẹta ṣiṣẹ, to tun pada di ẹni ti ko niṣẹ lọwọ mọ, tawọn araalu ko si ni i tete mọ pe iṣẹ ti bọ lọwọ wọn.


O ṣoju mi koro

Jibiti wo lo ju bẹẹ lọ. Bẹẹ wọn ko sọ sita pe oṣu mẹta lawọn fẹẹ fi fun awọn eeyan yii niṣẹ, wọn kan n pariwo pe awọn fẹẹ gba awọn ọdọ siṣẹ ni. Nigba ti eeyan ba fi oṣu mẹta ṣiṣẹ, to tun pada di ẹni ti ko niṣẹ lọwọ mọ, tawọn araalu ko si ni i tete mọ pe iṣẹ ti bọ lọwọ wọn. Paripari rẹ ni pe biliọnu mejilelaaadọta Naira ni wọn ni eto naa yoo na wọn. Itumọ iru iṣẹ ati ifowoṣofo bayii ko yeeyan, o si jọ pe awọn kan wa nibi kan ti wọn kan fẹẹ ko owo yii mi ni. Ijọba ibilẹ meloo lo wa ni ilẹ Hausa ti goosiloo wa nibẹ, tabi ti mọto to wa ni gbogbo ibẹ to aadọta, awọn wo ni wọn fẹẹ gba siṣẹ nibẹ yẹn.


O ṣoju mi koro

Paripari rẹ ni pe biliọnu mejilelaaadọta Naira ni wọn ni eto naa yoo na wọn. Itumọ iru iṣẹ ati ifowoṣofo bayii ko yeeyan, o si jọ pe awọn kan wa nibi kan ti wọn kan fẹẹ ko owo yii mi ni. Ijọba ibilẹ meloo lo wa ni ilẹ Hausa ti goosiloo wa nibẹ, tabi ti mọto to wa ni gbogbo ibẹ to aadọta, awọn wo ni wọn fẹẹ gba siṣẹ nibẹ yẹn. Tabi idọti wo ni wọn fẹẹ ko nibẹ, tabi oju ọgbara wo ni wọn fẹẹ tun ṣe nigba ti ko si gọta nibẹ, ti ko tilẹ si titi paapaa. Ijọba yii kan fẹẹ lu araalu ni jibiti ni, wọn yoo sọ pe awọn ti fawọn eeyan niṣẹ, bẹẹ, wọn kan fẹẹ da kun iṣoro wọn lasan ni. Ki lo de ti ijọba ko fowo yii da awọn ileeṣẹ keekeeke silẹ, ki wọn si gba awọn ọdọ yii si i. Ewo ni inakunaa bayii paapaa!


O ṣoju mi koro

Tabi idọti wo ni wọn fẹẹ ko nibẹ, tabi oju ọgbara wo ni wọn fẹẹ tun ṣe nigba ti ko si gọta nibẹ, ti ko tilẹ si titi paapaa. Ijọba yii kan fẹẹ lu araalu ni jibiti ni, wọn yoo sọ pe awọn ti fawọn eeyan niṣẹ, bẹẹ, wọn kan fẹẹ da kun iṣoro wọn lasan ni. Ki lo de ti ijọba ko fowo yii da awọn ileeṣẹ keekeeke silẹ, ki wọn si gba awọn ọdọ yii si i. Ewo ni inakunaa bayii paapaa! Jibiti lasan ni, awọn Hushpuppi! Ẹ fi iyawo Ajimọbi silẹ, yoo ye e nigba to ba ya Wọn ni wọn tun dina mọ igbakeji gomina Ọyọ ko ma debi ti wọn ti n ṣadura ọjọ mẹjọ Ajimọbi. Ko si ohun to buru ninu iyẹn naa, ohun daadaa ni.


O ṣoju mi koro

Jibiti lasan ni, awọn Hushpuppi! Ẹ fi iyawo Ajimọbi silẹ, yoo ye e nigba to ba ya Wọn ni wọn tun dina mọ igbakeji gomina Ọyọ ko ma debi ti wọn ti n ṣadura ọjọ mẹjọ Ajimọbi. Ko si ohun to buru ninu iyẹn naa, ohun daadaa ni. Eyi to si dara ju naa ni pe gbogbo aye yoo ri i pe ijọba ti ṣe ojuṣe ti wọn gbọdọ ṣe fun iku gomina tẹlẹ fun ipinlẹ wọn. Ohun to fa gbogbo eleyii ko yeeyan. Ọrọ oṣelu Najiiria, obinrin to ba n gbeja ọkọ rẹ nidii ẹ ko nikan i ṣe.


O ṣoju mi koro

Eyi to si dara ju naa ni pe gbogbo aye yoo ri i pe ijọba ti ṣe ojuṣe ti wọn gbọdọ ṣe fun iku gomina tẹlẹ fun ipinlẹ wọn. Ohun to fa gbogbo eleyii ko yeeyan. Ọrọ oṣelu Najiiria, obinrin to ba n gbeja ọkọ rẹ nidii ẹ ko nikan i ṣe. Loju iyawo Ajimọbi, oun n gbeja ọkọ rẹ niyi o. Awọn ti wọn n ba ara wọn ja, ti wọn mọ ohun to n fa ija laarin ara wọn. Bi ko ba jẹ iku Ajimọbi, bawo ni ilu yoo ṣe mọ pe ọrọ ija ilẹ to tobi to bẹe yẹn wa laarin oun ati ijọba tuntun. Awọn araalu ti wọn ki i ro arojinlẹ, nigba ti wọn ba ri awọn oloṣelu yii ti wọn n fapaa janu pe ẹni kan lawọn fẹẹ gbejọba fun, wọn yoo ro pe nitori tiwọn ni.


O ṣoju mi koro

Loju iyawo Ajimọbi, oun n gbeja ọkọ rẹ niyi o. Awọn ti wọn n ba ara wọn ja, ti wọn mọ ohun to n fa ija laarin ara wọn. Bi ko ba jẹ iku Ajimọbi, bawo ni ilu yoo ṣe mọ pe ọrọ ija ilẹ to tobi to bẹe yẹn wa laarin oun ati ijọba tuntun. Awọn araalu ti wọn ki i ro arojinlẹ, nigba ti wọn ba ri awọn oloṣelu yii ti wọn n fapaa janu pe ẹni kan lawọn fẹẹ gbejọba fun, wọn yoo ro pe nitori tiwọn ni. Ajimọbi n ja pe ki Adelabu wọle, ṣe nitori awọn ara ipinlẹ Ọyọ ni abi nitori lati bo gbogbo ohun ti wọn ṣe yii mọlẹ. Ṣe iyawo Ajimọbi mọ gbogbo eyi, to ba si mọ ọn, ṣe ohun to dara lawọn ọkọ rẹ n ṣe yẹn. Eeyan to ti ṣe gomina ipinlẹ kan ri waa n ṣe aisan to le to bẹẹ, ko jẹ ki gomina to wa lori oye mọ, wọn pe sọtun-un, wọn pe sosi, ẹ ko da wọn lohun, ṣe ija oṣelu yii naa ni.


O ṣoju mi koro

Ajimọbi n ja pe ki Adelabu wọle, ṣe nitori awọn ara ipinlẹ Ọyọ ni abi nitori lati bo gbogbo ohun ti wọn ṣe yii mọlẹ. Ṣe iyawo Ajimọbi mọ gbogbo eyi, to ba si mọ ọn, ṣe ohun to dara lawọn ọkọ rẹ n ṣe yẹn. Eeyan to ti ṣe gomina ipinlẹ kan ri waa n ṣe aisan to le to bẹẹ, ko jẹ ki gomina to wa lori oye mọ, wọn pe sọtun-un, wọn pe sosi, ẹ ko da wọn lohun, ṣe ija oṣelu yii naa ni. Ki obinrin yii too mọ pe oun nilo ijọba yii ju gbogbo awọn ti wọn n pariwo lẹyin oun yii lọ, Ọlọrun ko ni i jẹ ki ọrọ naa ti bọ sori fun un. Ko le pẹ, ko le jinna, ti gbogbo awọn ti o n ri lẹyin rẹ yii yoo fi yẹra, boya obinrin naa ko si ranti pe gbogbo dukia wọn n’Ibadan yii, ọwọ ijọba lo wa. Ati pe obinrin Yoruba kan ki i ṣe bẹẹ yẹn sọrọ si agbalagba ọkunrin gẹgẹ bi iyawo Ajimọbi ti ṣe si igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ lọjọ ti wọn lọọ ki i. Ọrọ naa yoo lẹyin to ba ya, o si daju pe awọn abani-da-a to n ti i yii ko ni i ba a debẹ to ba ya.


O ṣoju mi koro

Ki obinrin yii too mọ pe oun nilo ijọba yii ju gbogbo awọn ti wọn n pariwo lẹyin oun yii lọ, Ọlọrun ko ni i jẹ ki ọrọ naa ti bọ sori fun un. Ko le pẹ, ko le jinna, ti gbogbo awọn ti o n ri lẹyin rẹ yii yoo fi yẹra, boya obinrin naa ko si ranti pe gbogbo dukia wọn n’Ibadan yii, ọwọ ijọba lo wa. Ati pe obinrin Yoruba kan ki i ṣe bẹẹ yẹn sọrọ si agbalagba ọkunrin gẹgẹ bi iyawo Ajimọbi ti ṣe si igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ lọjọ ti wọn lọọ ki i. Ọrọ naa yoo lẹyin to ba ya, o si daju pe awọn abani-da-a to n ti i yii ko ni i ba a debẹ to ba ya. Akederodu pẹlu iyawo rẹ Iroyin jade pe gomina Akeredolu ko Korona, oun ati iyawo rẹ, ati awọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ. Aworan fidio to jade fi han pe Akeredolu ko mojuto kinni naa to bo ṣe yẹ, gbogbo ofin ti wọn ni ki awọn eeyan maa tẹle ki wọn ma baa ko Korona yii, gbogbo ẹ ni Akeredolu n ru, o si daju pe ko le ru ofin bayii ki ọrọ ma kan iyawo rẹ atawọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ. Bi Akeredolu ba si ti n da gbele, iyawo rẹ naa gbọdọ tẹle e. Iyẹn lo ṣe yaayan lẹnu nigba ti iyawo rẹ waa fa ibinu yọ pe oun yoo gbe awọn iwe iroyin to kọ ọ jade pe oun ni Korona lọ sile-ẹjọ.


O ṣoju mi koro

Akederodu pẹlu iyawo rẹ Iroyin jade pe gomina Akeredolu ko Korona, oun ati iyawo rẹ, ati awọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ. Aworan fidio to jade fi han pe Akeredolu ko mojuto kinni naa to bo ṣe yẹ, gbogbo ofin ti wọn ni ki awọn eeyan maa tẹle ki wọn ma baa ko Korona yii, gbogbo ẹ ni Akeredolu n ru, o si daju pe ko le ru ofin bayii ki ọrọ ma kan iyawo rẹ atawọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ. Bi Akeredolu ba si ti n da gbele, iyawo rẹ naa gbọdọ tẹle e. Iyẹn lo ṣe yaayan lẹnu nigba ti iyawo rẹ waa fa ibinu yọ pe oun yoo gbe awọn iwe iroyin to kọ ọ jade pe oun ni Korona lọ sile-ẹjọ. O ni bi oun tilẹ ni arun naa, oun ki i ṣe oṣiṣẹ ijọba, nipa bẹẹ, ko si ẹni to lẹtọọ lati maa tu aṣiri ilera oun faye gbọ. Ẹ ti gbọ ọ ri! Ki iyawo Akeredolu loun ki i ṣe oṣiṣẹ ijọba!


O ṣoju mi koro

O ni bi oun tilẹ ni arun naa, oun ki i ṣe oṣiṣẹ ijọba, nipa bẹẹ, ko si ẹni to lẹtọọ lati maa tu aṣiri ilera oun faye gbọ. Ẹ ti gbọ ọ ri! Ki iyawo Akeredolu loun ki i ṣe oṣiṣẹ ijọba! Ṣugbọn inu rẹ n dun ti wọn ba pe e ni First Lady, inu ẹ n dun ti wọn ba ko awọn ọlọpaa fun un, ti wọn ni ki wọn maa rin lẹyin ẹ kaakiri ibi to ba n lọ; inu rẹ dun pe wọn ko awọn oṣiṣẹ ijọba rẹpẹtẹ si abẹ rẹ, wọn si fun un ni ọọfiisi ti yoo maa lo gẹgẹ bii obinrin akọkọ ni ipinlẹ Ondo, bẹẹ ni wọn si n ya oriṣiiriṣii owo sọtọ fun un. Gbogbo ẹni to ba ti n gba iru awọn owo bayii ko ni aṣiri kankan mọ, oṣiṣẹ ijọba taara ni. Ki lo de ti Iyawo Akeredolu ko kọ owo ti wọn n fun un, ki lo de ti ko le awọn ọlọpaa ijọba ti wọn n ṣọ ọ kuro lọdọ rẹ, ki lo de to n lọọ jokoo si ọọfiisi ijọba, tabi ko mọ pe owo awọn ara Ondo ni gbogbo owo ti oun n na yii ni.


O ṣoju mi koro

Ṣugbọn inu rẹ n dun ti wọn ba pe e ni First Lady, inu ẹ n dun ti wọn ba ko awọn ọlọpaa fun un, ti wọn ni ki wọn maa rin lẹyin ẹ kaakiri ibi to ba n lọ; inu rẹ dun pe wọn ko awọn oṣiṣẹ ijọba rẹpẹtẹ si abẹ rẹ, wọn si fun un ni ọọfiisi ti yoo maa lo gẹgẹ bii obinrin akọkọ ni ipinlẹ Ondo, bẹẹ ni wọn si n ya oriṣiiriṣii owo sọtọ fun un. Gbogbo ẹni to ba ti n gba iru awọn owo bayii ko ni aṣiri kankan mọ, oṣiṣẹ ijọba taara ni. Ki lo de ti Iyawo Akeredolu ko kọ owo ti wọn n fun un, ki lo de ti ko le awọn ọlọpaa ijọba ti wọn n ṣọ ọ kuro lọdọ rẹ, ki lo de to n lọọ jokoo si ọọfiisi ijọba, tabi ko mọ pe owo awọn ara Ondo ni gbogbo owo ti oun n na yii ni. Ki waa ni aṣiri ti yoo sọ pe o wa ninu eto ilera oun, tabi ki awọn eeyan laju silẹ ko ko kinni naa ran awọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ ni. Ko niṣo nile-ẹjọ, ṣebi awọn lọọya yoo kan fi i jẹun lasan ni. Yẹyẹ!


O ṣoju mi koro

Ki waa ni aṣiri ti yoo sọ pe o wa ninu eto ilera oun, tabi ki awọn eeyan laju silẹ ko ko kinni naa ran awọn ti wọn n ba a ṣiṣẹ ni. Ko niṣo nile-ẹjọ, ṣebi awọn lọọya yoo kan fi i jẹun lasan ni. Yẹyẹ! Ṣugbọn Josẹẹfu Alalaa ni Igbakeji gomina Ondo Ọgbẹni Agbọọla Ajayi ko yatọ si Josẹẹfu alalaa inu bibeli ati kuraani, iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ala ti oun n la ni pe yoo di gomina Ondo. Bẹẹ ni ki i ṣe ibo ti wọn fẹẹ di lo n duro de, ala to la, ala ti yoo sọ ọ di gomina nitori Korona to mu Akeredolu to n ṣe gomina lọwọ lọwọ bayii ni. Bi ọrọ awọn oloṣelu ti ri lẹ ri yii, ko si ohun ti wọn ko le fi ṣe oṣelu, bẹẹ ni wọn ki i ro tẹlomi-in mọ tiwọn bi ọrọ ba ti di ọrọ oṣelu bayii.


O ṣoju mi koro

Ṣugbọn Josẹẹfu Alalaa ni Igbakeji gomina Ondo Ọgbẹni Agbọọla Ajayi ko yatọ si Josẹẹfu alalaa inu bibeli ati kuraani, iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ala ti oun n la ni pe yoo di gomina Ondo. Bẹẹ ni ki i ṣe ibo ti wọn fẹẹ di lo n duro de, ala to la, ala ti yoo sọ ọ di gomina nitori Korona to mu Akeredolu to n ṣe gomina lọwọ lọwọ bayii ni. Bi ọrọ awọn oloṣelu ti ri lẹ ri yii, ko si ohun ti wọn ko le fi ṣe oṣelu, bẹẹ ni wọn ki i ro tẹlomi-in mọ tiwọn bi ọrọ ba ti di ọrọ oṣelu bayii. Agboọla gbọdọ kun fun adura gidigidi, nitori bi Koro to mu Akeredolu ba fi le ju bayii lọ, to fi waa di pe wọn n pe oun Agboọla ko waa ṣe gomina, wahala ti awọn APC, ati awọn araalu ti wọn fẹran Akeredolu yoo ko balẹ fun un, yoo ṣoro ki apa rẹ too ka a. Eeyan ki i ro iku ro ẹni keji ẹni, tabi pe ki aiyaara rẹ le debi ti a o fi gba ipo to wa, ohun ti ko dara gbaa ni. Agboọla mọ pe yoo ṣoro ki Akeredolu too gbejọba foun. Ti Akeredolu ba gbejọba fun un bayii, eto ẹgbẹ oṣelu wo ni yoo maa ṣe ninu ijọba rẹ, ṣe ti PDP to wa bayii ni yoo maa ṣe ni abi ti APC to ti kuro.


O ṣoju mi koro

Agboọla gbọdọ kun fun adura gidigidi, nitori bi Koro to mu Akeredolu ba fi le ju bayii lọ, to fi waa di pe wọn n pe oun Agboọla ko waa ṣe gomina, wahala ti awọn APC, ati awọn araalu ti wọn fẹran Akeredolu yoo ko balẹ fun un, yoo ṣoro ki apa rẹ too ka a. Eeyan ki i ro iku ro ẹni keji ẹni, tabi pe ki aiyaara rẹ le debi ti a o fi gba ipo to wa, ohun ti ko dara gbaa ni. Agboọla mọ pe yoo ṣoro ki Akeredolu too gbejọba foun. Ti Akeredolu ba gbejọba fun un bayii, eto ẹgbẹ oṣelu wo ni yoo maa ṣe ninu ijọba rẹ, ṣe ti PDP to wa bayii ni yoo maa ṣe ni abi ti APC to ti kuro. Iyawo to kọọyan silẹ, to lọ sile ọkọ mi-in, to waa gbọ pe ara ẹni ko ya, to ni oun n bọ waa ṣetọju, ta ni ko mọ pe yoo pa alaaarẹ ọkọ rẹ atijọ yii ni. Bi nnkan ṣe wa bayii, bi ijọba ipinlẹ Ondo ba bọ sọwọ Agboọla ọmọ PDP, yoo ba ijọba naa jẹ kọja atunṣe, debii pe nigba ti Akeredolu ba gbadun to ba pada sile ijọba, ko si kinni kan ti yoo ye e mọ. Ewo lo n kan ọkunrin Agboọla yii loju to n soyinbo, ṣebi ibo ti n bọ, oun naa si ti wa ninu PDP, bi wọn ba fa a kalẹ, ko lo gbogbo agbara rẹ lati wọle di gomina, gbogbo araalu ni yoo pọn ọn le bi iyẹn ba ti ṣẹlẹ.


O ṣoju mi koro

Iyawo to kọọyan silẹ, to lọ sile ọkọ mi-in, to waa gbọ pe ara ẹni ko ya, to ni oun n bọ waa ṣetọju, ta ni ko mọ pe yoo pa alaaarẹ ọkọ rẹ atijọ yii ni. Bi nnkan ṣe wa bayii, bi ijọba ipinlẹ Ondo ba bọ sọwọ Agboọla ọmọ PDP, yoo ba ijọba naa jẹ kọja atunṣe, debii pe nigba ti Akeredolu ba gbadun to ba pada sile ijọba, ko si kinni kan ti yoo ye e mọ. Ewo lo n kan ọkunrin Agboọla yii loju to n soyinbo, ṣebi ibo ti n bọ, oun naa si ti wa ninu PDP, bi wọn ba fa a kalẹ, ko lo gbogbo agbara rẹ lati wọle di gomina, gbogbo araalu ni yoo pọn ọn le bi iyẹn ba ti ṣẹlẹ. Ṣugbọn to ba jẹ o n reti lati gba ọna ẹburu di gomina lẹyin ti aiyaara ba da Akeredolu jokoo ni, ọrọ rẹ yoo da bii ti ẹni to n wo iṣẹju akan ni o, yoo pẹ leti omi gan-an ni. Awọn oloṣelu Ekiti yii, nnkan lọrọ wọn o Fayẹmi, Ojudu, Adeyẹye, ọmọọya kan naa lawọn mẹtẹẹta, ija lo de lorin dowe ni. Fayọṣe nikan ni ki i ṣe ọmọoya wọn, nitori ẹgbẹ oṣelu ọtọ loun wa.


O ṣoju mi koro

Ṣugbọn to ba jẹ o n reti lati gba ọna ẹburu di gomina lẹyin ti aiyaara ba da Akeredolu jokoo ni, ọrọ rẹ yoo da bii ti ẹni to n wo iṣẹju akan ni o, yoo pẹ leti omi gan-an ni. Awọn oloṣelu Ekiti yii, nnkan lọrọ wọn o Fayẹmi, Ojudu, Adeyẹye, ọmọọya kan naa lawọn mẹtẹẹta, ija lo de lorin dowe ni. Fayọṣe nikan ni ki i ṣe ọmọoya wọn, nitori ẹgbẹ oṣelu ọtọ loun wa. Eyi to waa fẹẹ faja bayii ni pe awọn kan fẹẹ fi ile iya ati baba wọn silẹ, wọn fẹẹ lọọ ba Fayoṣe ninu ile baba tirẹ, n loun ba ti ibinu bọlẹ, o loun ko fẹ alejo ninu ile baba oun. Ojudu lo sọ pe Fayẹmi to n ṣe gomina n lọ si PDP. N lawọn ọmọ ti Fayẹmi naa ba ni Ojudu lo n lọ sibẹ.


O ṣoju mi koro

Eyi to waa fẹẹ faja bayii ni pe awọn kan fẹẹ fi ile iya ati baba wọn silẹ, wọn fẹẹ lọọ ba Fayoṣe ninu ile baba tirẹ, n loun ba ti ibinu bọlẹ, o loun ko fẹ alejo ninu ile baba oun. Ojudu lo sọ pe Fayẹmi to n ṣe gomina n lọ si PDP. N lawọn ọmọ ti Fayẹmi naa ba ni Ojudu lo n lọ sibẹ. Loootọ ni Ojudu ni bi oun ba ti ku, ti wọn ba gbe asia PDP wa si ibi saare oun, oun yoo ji dide. Ṣugbọn awọn eeyan ni o n janbula ẹnu lasan ni, wọn ni Dayọ Adeyẹye to ri yẹn ti sọ ju bẹẹ lọ. PDP ni Adeyẹye tọkan-tara tẹlẹ, oun naa si maa n leri kiri pe ko si ohun ti yoo gbe oun de isọ awọn APC, afi bi ọrọ ibo ṣe sun mọle ti wọn fa a kalẹ ninu APC, kinni ọhun si tobi loju rẹ ti ko fi le sọ pe oun ko ṣe.


O ṣoju mi koro

Loootọ ni Ojudu ni bi oun ba ti ku, ti wọn ba gbe asia PDP wa si ibi saare oun, oun yoo ji dide. Ṣugbọn awọn eeyan ni o n janbula ẹnu lasan ni, wọn ni Dayọ Adeyẹye to ri yẹn ti sọ ju bẹẹ lọ. PDP ni Adeyẹye tọkan-tara tẹlẹ, oun naa si maa n leri kiri pe ko si ohun ti yoo gbe oun de isọ awọn APC, afi bi ọrọ ibo ṣe sun mọle ti wọn fa a kalẹ ninu APC, kinni ọhun si tobi loju rẹ ti ko fi le sọ pe oun ko ṣe. Fayoṣe to si n halẹ naa, ki i kuku ṣe pe PDP yii naa toro l’Ekiti, ojoojumọ ija ni, ija to si wa laarin awọn paapaa ju ija orogun lọ. Omọ APC to ba waa lọọ ru ara rẹ ba wọn ni PDP, yatọ si pe ko ni i ri ohun to ro pe oun yoo ri gba gba, ẹtẹ lasan ni yoo kangun ọrọ rẹ. O digba ti a ba fi kọra ni Naijiria yii, pe inu ẹgbẹ oṣelu kan leeyan n duro si to ba jẹ tootọ lo fẹran awọn eeyan rẹ, ti ki i ṣe pe yoo maa fo kiri nitori ijẹkujẹ: ko le di minisita, ko le di sẹnetọ, tabi ko di gomina, to si jẹ gbogbo ẹ naa, aajo aje ni, nitori atijẹ lasan ni.


O ṣoju mi koro

Fayoṣe to si n halẹ naa, ki i kuku ṣe pe PDP yii naa toro l’Ekiti, ojoojumọ ija ni, ija to si wa laarin awọn paapaa ju ija orogun lọ. Omọ APC to ba waa lọọ ru ara rẹ ba wọn ni PDP, yatọ si pe ko ni i ri ohun to ro pe oun yoo ri gba gba, ẹtẹ lasan ni yoo kangun ọrọ rẹ. O digba ti a ba fi kọra ni Naijiria yii, pe inu ẹgbẹ oṣelu kan leeyan n duro si to ba jẹ tootọ lo fẹran awọn eeyan rẹ, ti ki i ṣe pe yoo maa fo kiri nitori ijẹkujẹ: ko le di minisita, ko le di sẹnetọ, tabi ko di gomina, to si jẹ gbogbo ẹ naa, aajo aje ni, nitori atijẹ lasan ni. Bawọn aṣaaju APC yii ba n ba rakatia bayii kiri, ti awọn PDP fi gbajọba lọwọ wọn, epe lawọn ọmọlẹyin wọn yoo maa gbe wọn ṣẹ, wọn ko si ni i lẹnu lati pe ara wọn ni oloṣelu gidi nibi kan. Ki kaluku so ewe agbejẹ mọwọ o.


O ṣoju mi koro

Bawọn aṣaaju APC yii ba n ba rakatia bayii kiri, ti awọn PDP fi gbajọba lọwọ wọn, epe lawọn ọmọlẹyin wọn yoo maa gbe wọn ṣẹ, wọn ko si ni i lẹnu lati pe ara wọn ni oloṣelu gidi nibi kan. Ki kaluku so ewe agbejẹ mọwọ o.


Ọbinrin ti Robbinson fipa ba lo pọ loṣu kẹrin ko ti i gbadun

*Wọn ni eegun ẹyin rẹ ti kan Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Igbobi, l’Ekoo, ni wọn ni ọmọ ti afipabanilopọ kan, Robbinson Goddey, ba lo pọ loṣu kẹrin, ọdun yii, ṣi wa titi di asiko ta a n kọ iroyin yii. Ibẹ lo ti n gbatọju nitori ẹyin rẹ to kan latara ibasun ọran naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun lo sọ eyi di mimọ nigba ti wọn ṣafihan Robbinson, ẹni ọdun mejidinlọgbọn, to pade ọmọge kan ti ko ju ogun ọdun lọ, lọjọ kejilelogun, oṣu kẹrin, ọdun yii, lagbegbe OPIC, Agbara, nipinlẹ Ogun. O lo agbara ọkunrin fọmọbinrin naa, o gbe e wọnu igbo, o ba a laṣepọ pẹlu tulaasi, o si tun waa fun un lọrun lẹyin eyi. Ko tan sibẹ, niṣe lo tun gbe ọmọ naa ju si koto tawọn ọlọpaa sọ pe o jin ni iwọn ẹsẹ bata mẹwaa, o si ba tiẹ lọ. Ọlọrun to ni ọmọbinrin naa ko ni i ku lo da ẹmi rẹ pada, to fi n pariwo lẹyin to ji ninu koto naa, to fi di pe awọn eeyan ṣaanu rẹ, ti wọn gbe e jade.


O lo agbara ọkunrin fọmọbinrin naa, o gbe e wọnu igbo, o ba a laṣepọ pẹlu tulaasi, o si tun waa fun un lọrun lẹyin eyi. Ko tan sibẹ, niṣe lo tun gbe ọmọ naa ju si koto tawọn ọlọpaa sọ pe o jin ni iwọn ẹsẹ bata mẹwaa, o si ba tiẹ lọ. Ọlọrun to ni ọmọbinrin naa ko ni i ku lo da ẹmi rẹ pada, to fi n pariwo lẹyin to ji ninu koto naa, to fi di pe awọn eeyan ṣaanu rẹ, ti wọn gbe e jade. Latọjọ naa lọmọbinrin yii ti wa ni ‘National Orthopaedic Hospital’, Igbobi, l’Ekoo. Kọmandi ọlọpaa fi to ALAROYE leti pe ayẹwo awọn dokita ti fidi ẹ mulẹ pe eegun ẹyin rẹ (spinal cord) ti kan. Wọn ni ati dide rin ọmọge naa di ọwọ Ọlọrun Ọba ni. Loootọ ni wọn ri Robbinson mu lọjọ kẹta iṣẹlẹ naa, to si ti wa lahaamọ latigba naa titi dasiko yii, ṣugbọn bi oju apa yoo ṣe jọ oju ara fọmọ to ba laye jẹ naa ni ko ye ẹnikan.


Latọjọ naa lọmọbinrin yii ti wa ni ‘National Orthopaedic Hospital’, Igbobi, l’Ekoo. Kọmandi ọlọpaa fi to ALAROYE leti pe ayẹwo awọn dokita ti fidi ẹ mulẹ pe eegun ẹyin rẹ (spinal cord) ti kan. Wọn ni ati dide rin ọmọge naa di ọwọ Ọlọrun Ọba ni. Loootọ ni wọn ri Robbinson mu lọjọ kẹta iṣẹlẹ naa, to si ti wa lahaamọ latigba naa titi dasiko yii, ṣugbọn bi oju apa yoo ṣe jọ oju ara fọmọ to ba laye jẹ naa ni ko ye ẹnikan. Ẹsun meji ni awọn ọlọpaa sọ pe awọn kọ silẹ fun un, ifipabanilopọ ati igbiyanju lati paayan, ti mejeeji jẹ ẹsun to lagbara gidi labẹ ofin.


Ẹsun meji ni awọn ọlọpaa sọ pe awọn kọ silẹ fun un, ifipabanilopọ ati igbiyanju lati paayan, ti mejeeji jẹ ẹsun to lagbara gidi labẹ ofin.


Arun Koronafairọọsi tun ti pa eeyan mẹfa mi-in ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Lẹyin iku olori oṣiṣẹ gomina, Aminu Logun, eeyan mẹfa mi-in ni arun Korona tun ti pa nipinlẹ Kwara. Atẹjade kan ti akọwe iroyin gomina, Rafiu Ajakaye, gbe sita lalẹ oni Ọjọru, Wẹsidee, ṣalaye pe ileewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin, UITH, lawọn eeyan ọhun ku si. O ni iye awọn to ti ku bayii ni Kwara jẹ mejila. O ṣalaye pe awọn alaṣẹ ileewosan naa lo fi to ijọba leti pe ayẹwo tawọn ṣe fawọn to ku naa fi han pe Korona lo pa wọn. Ajakaye ni lonii nikan, awọn mẹwaa lo tun ti ko arun naa, eyi si mu iye awọn to n gba itọju lọwọ jẹ ọgọrun-un kan le mẹrinlelọgbọn (134). O waa ni ijọba ti pese ibudo ayẹwo mi-in, eyi ti yoo mu un rọrun fun araalu lati le ṣe ayẹwo ni kiakia, laipẹ yii ni wọn yoo si ṣi i.


Ko si idanwo WAEC lọdun yii – Ijọba apapọ

Oluyinka Ṣoyẹmi Ijọba apapọ ti kede pe ko si idanwo aṣekagba ileewe girama tawọn eeyan mọ si WAEC lọdun yii pẹlu bo ṣe yẹ ko bẹrẹ lọjọ kẹrin, oṣu to n bọ. Bakan naa ni ikede waye pe awọn ileewe ijọba apapọ tijọba n gbero boya ki wọn wọle laipẹ ko ni i wọle mọ. Minisita fun eto ẹkọ, Adamu Adamu, lo kede ọrọ naa lẹyin ipade igbimọ alaṣẹ ti Aarẹ Muhammadu Buhari dari lonii, Ọjọru, Wẹsidee. Adamu ni ajọ to n ṣagbatẹru idanwo aṣekagba ko le paṣẹ ọjọ tawọn ileewe orilẹ-ede yii yoo wọle, bẹẹ lo ṣapejuwe iwọle lasiko yii bii igba teyan fẹẹ ṣe awọn ọmọleewe nijamba. O waa rọ awọn ijọba ipinlẹ ti wọn ti kede ọjọ iwọle awọn ọmọleewe lati yi ipinnu wọn pada ki gbogbo eeyan nilẹ yii le pawọpọ ba arun Koronafairọọsi to da gbogbo iṣoro yii silẹ ja. Tẹ o ba gbagbe, awọn ọmọleewe Naijiria, Ghana, Sierra Leone, Gambia ati Liberia lo n ṣe idanwo WAEC.


Igbanisiṣẹ fun ikọ Amọtẹkun bẹrẹ l’Ekiti

Oluyinka Ṣoyẹmi, Ado-Ekiti Ikọ Ekiti State Security Network ti gbogbo eeyan mọ si Amọtẹkun ti bẹrẹ igbanisiṣẹ lonii, Ọjọru, Wẹsidee. Ikede ọhun waye nipasẹ adari ikọ naa, Ọgagun-fẹyinti Joe Kọmọlafẹ. Awọn ti ọjọ ori wọn wa laarin ọdun mejidinlogun si ọgọta ti wọn si ni, o kere ju, iwe-ẹri ileewe alakọọbẹrẹ, ni wọn lanfaani lati forukọ silẹ fun iṣẹ naa. Ikanni intanẹẹti www.amotekun.ekitistate.gov.ng lawọn to ba nifẹẹ si iṣẹ Amọtẹkun yoo ti ṣakọsilẹ nipa ara wọn lọfẹẹ, bẹẹ ni wọn yoo ṣe ẹda fọọmu ti wọn fọwọ si lati ori ikanni naa gẹgẹ bii ẹri. Ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu yii, ni eto igbanisiṣẹ naa yoo wa sopin.


Olori oṣiṣẹ gomina Kwara wọ kaa ilẹ

Stephen Ajagbe, Ilọrin Oku olori oṣiṣẹ gomina Kwara, Oloogbe Aminu Adisa Logun, ti wọ kaa ilẹ nirọlẹ oni nile rẹ to wa lọna Ijumu, niluu Ilọrin. Imaamu to dari eto isinku naa, Dokita Abubakar Imam Aliagan, ṣapejuwe oloogbe naa gẹgẹ bii alaaanu ati ẹni to nifẹẹ si irẹpọ laarin ẹbi. “Latigba ta a ti mọ Alhaji Aminu Adisa Logun, eeyan jẹjẹ la mọ ọn si. Mo ranti igba to wa si mọṣalaṣi ẹbi wa, o funra rẹ ṣe atunṣe kan lara ileejọsin naa.” Aliagan gbadura pe ki Ọlọrun gba oloogbe naa gẹgẹ bii ọkan lara awọn iranṣẹ rẹ tootọ, ko si fi ọrun kẹ ẹ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ana ni Logun dagbere faye lẹyin to ko arun Koronafairọọsi. Lara awọn to wa nibi eto isinku naa ni igbakeji gomina, Kayọde Alabi, akọwe ijọba, Ọjọgbọn Mamman Saba Jubril, oludamọran pataki si gomina lori ọrọ oṣelu, Saadudeen Salaudeen, awọn akẹgbẹ rẹ to mojuto akanṣe iṣẹ, Yinka Aluko, ti ẹsin Musulumi, Zubair Dan Maigoro atawọn mi-in.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (8)

N ko koriira awọn Hausa-Fulani, nitori ko sohun ti mo fẹẹ fi ikoriira wọn ṣe. Ṣugbọn ni tootọ, mo koriira iwa awọn aṣaaju wọn, nitori arẹnijẹ ni wọn, ole ati ọlẹ pọ ninu wọn, awọn ti wọn fẹran lati maa rẹ mẹkunnu jẹ ki wọn le maa jaye ọlọba. Mo n sọ eleyii nitori awọn kan ti wọn n beere leyin ọrọ ti mo sọ nipa Ilọrin lọsẹ to kọja pe ṣe mo koriira awọn Fulani ni. Ọmọ ale ni yoo ri inu ti ko ni i bi. Bi ẹ ba wo ohun tawọn Fulani ṣe fun Yoruba n’Ilọrin, ati ohun ti wọn ṣi n mura lati ṣe lọwọlọwọ bayii, ko sẹni ti yoo ri iru awọn eeyan bẹẹ to maa fẹran wọn. Fulani ni yoo gba ilẹ onilẹ, ti wọn yoo gba ohun-ini ẹlomiiran, ti wọn yoo si fẹ ki awọn ọmọ awọn ti wọn ni nnkan naa maa waa ṣiṣẹ sin awọn.


Ọmọ ale ni yoo ri inu ti ko ni i bi. Bi ẹ ba wo ohun tawọn Fulani ṣe fun Yoruba n’Ilọrin, ati ohun ti wọn ṣi n mura lati ṣe lọwọlọwọ bayii, ko sẹni ti yoo ri iru awọn eeyan bẹẹ to maa fẹran wọn. Fulani ni yoo gba ilẹ onilẹ, ti wọn yoo gba ohun-ini ẹlomiiran, ti wọn yoo si fẹ ki awọn ọmọ awọn ti wọn ni nnkan naa maa waa ṣiṣẹ sin awọn. Awọn ki i ṣiṣẹ, alarinkiri ni wọn, ṣugbọn bi wọn ti n rin kiri yii ni wọn yoo maa jẹ nnkan tawọn ẹlomiiran fi aye wọn ṣiṣẹ fun, titi ti ti wọn yoo fi jẹ wọn pa. Ibi tawọn Hausa-Fulani ba Naijiria de, ibẹ la wa ti ohun gbogbo daru mọ wa lọwọ yii. Ẹ jẹ ki a maa ba itan wa bọ. Nibi ti mo sọ itan mi de ni ibi tawọn Hausa-Fulani ti wọn wa nibi ipade apapọ ti wọn kọkọ ṣe nilẹ yii lori ofin ti wọn yoo fi maa ṣejọba Naijiria lẹyin ta a ba gbominira ti ta ku pe awọn fẹ Eko, awọn si fẹ ki wọn fawọn ni idaji Naijiria nileegbimọ aṣofin.


Awọn ki i ṣiṣẹ, alarinkiri ni wọn, ṣugbọn bi wọn ti n rin kiri yii ni wọn yoo maa jẹ nnkan tawọn ẹlomiiran fi aye wọn ṣiṣẹ fun, titi ti ti wọn yoo fi jẹ wọn pa. Ibi tawọn Hausa-Fulani ba Naijiria de, ibẹ la wa ti ohun gbogbo daru mọ wa lọwọ yii. Ẹ jẹ ki a maa ba itan wa bọ. Nibi ti mo sọ itan mi de ni ibi tawọn Hausa-Fulani ti wọn wa nibi ipade apapọ ti wọn kọkọ ṣe nilẹ yii lori ofin ti wọn yoo fi maa ṣejọba Naijiria lẹyin ta a ba gbominira ti ta ku pe awọn fẹ Eko, awọn si fẹ ki wọn fawọn ni idaji Naijiria nileegbimọ aṣofin. Eto ti awọn ti wọn dabaa ofin ti wọn n ṣepade le lori yii lati ilẹ Yoruba ṣe ni lati ri i pe Eko bọ si abẹ Western Region, nigba to ṣe pe ilẹ Yoruba ni. Ṣugbọn awọn Hausa-Fulani ti wọn wa nipade naa ko fẹ. Wọn ni ti awọn yoo ba ṣe Naijiria, ti awọn aa si fi ilu Eko ṣe olu ilu fun Naijiria naa, afi ki Eko yii ma si labẹ ẹni kan, ko jẹ abẹ ijọba apapọ ni yoo wa, ki Eko danfo gedegbe.


Eto ti awọn ti wọn dabaa ofin ti wọn n ṣepade le lori yii lati ilẹ Yoruba ṣe ni lati ri i pe Eko bọ si abẹ Western Region, nigba to ṣe pe ilẹ Yoruba ni. Ṣugbọn awọn Hausa-Fulani ti wọn wa nipade naa ko fẹ. Wọn ni ti awọn yoo ba ṣe Naijiria, ti awọn aa si fi ilu Eko ṣe olu ilu fun Naijiria naa, afi ki Eko yii ma si labẹ ẹni kan, ko jẹ abẹ ijọba apapọ ni yoo wa, ki Eko danfo gedegbe. Ọrọ yii o ye awọn mi-in nipade ti wọn wa yii, awọn kọọkan lo ye. Ṣugbọn kinni naa ye awọn Hausa ati awọn oyinbo ti wọn n ti wọn lẹyin, wọn mọ pe ẹni to ba l’Eko lo lagbara. Ọmọ ina la a ran sina: ainiṣọkan, ilara ati ọtẹ to ti n ba Yoruba ja lati ọjọ yii, ati ailebara-ẹni-ṣe to wa laarin Yoruba ati Ibo fara han nibi ipade yii, nitori awon Hausa-Fulani wọnyi dẹ Yoruba si Yoruba, wọn tun dẹ awọn Ibo si Yoruba, ọgbọn ti wọn lo ti Eko fi bọ si wọn lọwọ niyen.


Ọrọ yii o ye awọn mi-in nipade ti wọn wa yii, awọn kọọkan lo ye. Ṣugbọn kinni naa ye awọn Hausa ati awọn oyinbo ti wọn n ti wọn lẹyin, wọn mọ pe ẹni to ba l’Eko lo lagbara. Ọmọ ina la a ran sina: ainiṣọkan, ilara ati ọtẹ to ti n ba Yoruba ja lati ọjọ yii, ati ailebara-ẹni-ṣe to wa laarin Yoruba ati Ibo fara han nibi ipade yii, nitori awon Hausa-Fulani wọnyi dẹ Yoruba si Yoruba, wọn tun dẹ awọn Ibo si Yoruba, ọgbọn ti wọn lo ti Eko fi bọ si wọn lọwọ niyen. Ọjọ Satide, ọjọ kẹrindinlogun (16), oṣu Kin-in-ni (1) 1950 ni wọn bẹrẹ ijiroro lori pe ṣe ki Eko bọ saarin ilẹ Yoruba tabi ko wa gedegbe, ko jẹ ti Naijiria pata labẹ ijọba apapọ. Ọjọ nla lọjọ naa, nitori niṣe lawọn Hausa-Fulani to wa nibi ipade yii ta kete ti wọn n woran bi Yoruba ti n fa ọrọ mọ Yoruba lẹnu, nitori ọrọ Eko, ati bi Ibo ti n ja ọrọ gba mọ Yoruba lẹnu nitori ọrọ Eko yii kan naa. Niṣe lo da bii pe wọn o mọ rara pe ohun ti yoo jẹ wa niya gidi lọjọ ọla lawọn n ṣe.


Ọjọ Satide, ọjọ kẹrindinlogun (16), oṣu Kin-in-ni (1) 1950 ni wọn bẹrẹ ijiroro lori pe ṣe ki Eko bọ saarin ilẹ Yoruba tabi ko wa gedegbe, ko jẹ ti Naijiria pata labẹ ijọba apapọ. Ọjọ nla lọjọ naa, nitori niṣe lawọn Hausa-Fulani to wa nibi ipade yii ta kete ti wọn n woran bi Yoruba ti n fa ọrọ mọ Yoruba lẹnu, nitori ọrọ Eko, ati bi Ibo ti n ja ọrọ gba mọ Yoruba lẹnu nitori ọrọ Eko yii kan naa. Niṣe lo da bii pe wọn o mọ rara pe ohun ti yoo jẹ wa niya gidi lọjọ ọla lawọn n ṣe. Kaka ki wọn fohun ṣọkan, ki wọn gba Eko silẹ Yoruba, ija ni wọn n ja ti kinni naa fi bọ lọwọ wọn. Bọde Thomas lo kọkọ sọrọ, o ni oun fara mọ abadofin ti awọn igbimọ to jiroro lori ofin tẹlẹ gbe kalẹ pe ki awọn da Eko pọ mọ ilẹ Yoruba, o lohun to daa ju lati ṣe niyẹn. Aṣoju Eko ni Bọde Thomas nipade yii, o si lẹnu lati sọ ohun to sọ.


Kaka ki wọn fohun ṣọkan, ki wọn gba Eko silẹ Yoruba, ija ni wọn n ja ti kinni naa fi bọ lọwọ wọn. Bọde Thomas lo kọkọ sọrọ, o ni oun fara mọ abadofin ti awọn igbimọ to jiroro lori ofin tẹlẹ gbe kalẹ pe ki awọn da Eko pọ mọ ilẹ Yoruba, o lohun to daa ju lati ṣe niyẹn. Aṣoju Eko ni Bọde Thomas nipade yii, o si lẹnu lati sọ ohun to sọ. Ṣugbọn bo ti sọrọ ni gbogbo awọn Ibo to wa nipade dide lohun kan, wọn ni ko sohun to jọ bẹẹ. Wọn ni ko sẹni ti yoo gba ki wọn so Eko mọ ijọba West lae, afi ti wọn o ba ni i fi i ṣe kapita fun Naijiria mọ lo ku. Bi Ibo ba dide bẹẹ, ti wọn ba sọ pe awọn ko gba, ọrọ naa gbọdọ yeeyan daadaa.


Ṣugbọn bo ti sọrọ ni gbogbo awọn Ibo to wa nipade dide lohun kan, wọn ni ko sohun to jọ bẹẹ. Wọn ni ko sẹni ti yoo gba ki wọn so Eko mọ ijọba West lae, afi ti wọn o ba ni i fi i ṣe kapita fun Naijiria mọ lo ku. Bi Ibo ba dide bẹẹ, ti wọn ba sọ pe awọn ko gba, ọrọ naa gbọdọ yeeyan daadaa. Orogun ni Ibo ati Yoruba, paapaa lori ọrọ idagbasoke ati ilu Eko yii gan-an. Iwọnba awọn ti wọn ti kawe nigba naa ti wọn jẹ ọmọ Ibo, Eko ni wọn pọ si ti wọn n ba awọn Yoruba ọmọwe to pọ ju wọn lọ ta kanngbọn. Bẹẹ si lawọn oniṣowo nla nla aarin wọn naa.


Orogun ni Ibo ati Yoruba, paapaa lori ọrọ idagbasoke ati ilu Eko yii gan-an. Iwọnba awọn ti wọn ti kawe nigba naa ti wọn jẹ ọmọ Ibo, Eko ni wọn pọ si ti wọn n ba awọn Yoruba ọmọwe to pọ ju wọn lọ ta kanngbọn. Bẹẹ si lawọn oniṣowo nla nla aarin wọn naa. Igbagbọ wọn ni pe bi Eko ba bọ si ọwọ Yoruba, Yoruba yoo fi iya jẹ awọn, wọn ko ni i jẹ ki Eko ṣee lo fun awọn bi awọn ti fẹ mọ. Ṣugbọn wọn mọ pe ti Eko ba jẹ ti ijọba apapọ, ko sẹni kan to ni in niyẹn, ara to ba si wu awọn lawọn le da nibẹ, ko sẹni ti yoo halẹ kan mọ awọn. Ohun ti awọn ṣe fẹ ki Eko wa gedegbe ree, paapaa nigba ti Azikiwe to jẹ ọmọ Ibo wa nile-igbimọ, to n sọju Eko lapapọ.


Igbagbọ wọn ni pe bi Eko ba bọ si ọwọ Yoruba, Yoruba yoo fi iya jẹ awọn, wọn ko ni i jẹ ki Eko ṣee lo fun awọn bi awọn ti fẹ mọ. Ṣugbọn wọn mọ pe ti Eko ba jẹ ti ijọba apapọ, ko sẹni kan to ni in niyẹn, ara to ba si wu awọn lawọn le da nibẹ, ko sẹni ti yoo halẹ kan mọ awọn. Ohun ti awọn ṣe fẹ ki Eko wa gedegbe ree, paapaa nigba ti Azikiwe to jẹ ọmọ Ibo wa nile-igbimọ, to n sọju Eko lapapọ. Nitori ẹ, bi awọn Ibo ba ṣe ohun ti wọn ṣe yii, iba leeyan yo bu wọn mọ. O yẹ ki awọn Yoruba ti wọn wa nibẹ mọ bi wọn yoo ṣe tu wọn, ti wọn yoo jẹ ki wọn mọ pe ti ọwọ Hausa ba tẹ Eko, adanu to maa ti ibẹ wa maa pọ ju oore ti wọn ro pe o wa nibẹ fun awọn lọ o. Awọn Yoruba tiwa ko ṣe bẹẹ o, awọn gan-an ni ija tiwọn buru ju. Ẹni to kọko fọ wahala yii loju ni Ọmọọba Adeleke Adedoyin, ọmọ Ọba Rẹmọ ni o, ṣugbọn ninu ẹgbẹ NCNC, ẹgbẹ Azikiwe, lo wa, koda, oun ati Azikiwe jọ lọ sileewe kan naa ni.


Nitori ẹ, bi awọn Ibo ba ṣe ohun ti wọn ṣe yii, iba leeyan yo bu wọn mọ. O yẹ ki awọn Yoruba ti wọn wa nibẹ mọ bi wọn yoo ṣe tu wọn, ti wọn yoo jẹ ki wọn mọ pe ti ọwọ Hausa ba tẹ Eko, adanu to maa ti ibẹ wa maa pọ ju oore ti wọn ro pe o wa nibẹ fun awọn lọ o. Awọn Yoruba tiwa ko ṣe bẹẹ o, awọn gan-an ni ija tiwọn buru ju. Ẹni to kọko fọ wahala yii loju ni Ọmọọba Adeleke Adedoyin, ọmọ Ọba Rẹmọ ni o, ṣugbọn ninu ẹgbẹ NCNC, ẹgbẹ Azikiwe, lo wa, koda, oun ati Azikiwe jọ lọ sileewe kan naa ni. Niṣe lo dide nipade to ni iru ọrọ wo lawọn ti wọn fẹẹ da Eko pọ mọ ilẹ Yoruba n sọ yẹn. O ni o ma dun oun o, o dun oun gidi pe Azikiwe ko wa sipade naa, ṣugbọn baba ko si, baba wa ni. O ni bi oun ṣe n sọrọ yii, gbogbo awọn oludibo Eko pata ni wọn wa lẹyin oun, wọn si ti fohun ṣọkan pe ki oun ṣoju wọn, ki oun si sọ fun ipade naa pe awọn Eko ko fẹẹ darapọ mọ Western Region o, wọn ko fẹẹ wa laarin awọn Yoruba to ku, wọn fẹẹ da duro ni.


Niṣe lo dide nipade to ni iru ọrọ wo lawọn ti wọn fẹẹ da Eko pọ mọ ilẹ Yoruba n sọ yẹn. O ni o ma dun oun o, o dun oun gidi pe Azikiwe ko wa sipade naa, ṣugbọn baba ko si, baba wa ni. O ni bi oun ṣe n sọrọ yii, gbogbo awọn oludibo Eko pata ni wọn wa lẹyin oun, wọn si ti fohun ṣọkan pe ki oun ṣoju wọn, ki oun si sọ fun ipade naa pe awọn Eko ko fẹẹ darapọ mọ Western Region o, wọn ko fẹẹ wa laarin awọn Yoruba to ku, wọn fẹẹ da duro ni. Ṣugbọn bi ẹgbẹ awọn ọmọ Eko ti gbọ ọrọ to sọ nipade yii, niṣe ni wọn gbe atẹjade kan jade lọjọ kan naa, wọn ni ko sẹni to ran Adedoyin niṣẹ to n jẹ yii, koda, ko dagbere fun oludibo Eko kan ko too lọ. Awọn gẹgẹ bii ọmọ Eko, awọn fẹẹ wa laarin awọn Yoruba to ku ni o. Lọjọ keji, ọrọ yii kan naa ni wọn tun n fa nipade yii. E. A Bankọle sọ pe oun ti gba aṣẹ lọdọ Ọba Eko, pe ki wọn da ilu Eko mọ ilẹ Yoruba to ku ni yoo ba wọn lara mu.


Ṣugbọn bi ẹgbẹ awọn ọmọ Eko ti gbọ ọrọ to sọ nipade yii, niṣe ni wọn gbe atẹjade kan jade lọjọ kan naa, wọn ni ko sẹni to ran Adedoyin niṣẹ to n jẹ yii, koda, ko dagbere fun oludibo Eko kan ko too lọ. Awọn gẹgẹ bii ọmọ Eko, awọn fẹẹ wa laarin awọn Yoruba to ku ni o. Lọjọ keji, ọrọ yii kan naa ni wọn tun n fa nipade yii. E. A Bankọle sọ pe oun ti gba aṣẹ lọdọ Ọba Eko, pe ki wọn da ilu Eko mọ ilẹ Yoruba to ku ni yoo ba wọn lara mu. Ṣugbọn Ibiyinka Ọlọrun-Nimbẹ, oloṣelu NCNC mi-in, ni laelae, Eko ko ni i si labẹ West. Ẹni kan ti ko si ninu ipade yii, ṣugbọn to lokiki gan-an ninu ọro ilu igba naa, H. O. Davies, kọwe gbọọrọ sinu Daily Times lọjọ keji, o ni ohun tawọn eeyan fi n fẹ ki Eko bọ si aarin ilẹ Yoruba ni pe ede kan naa ni wọn jọ n sọ, aṣa kan naa ni wọn ni, ṣugbọn ọrọ Naijiria tobi ju bẹẹ lọ, bi a ba fẹ ki Naijiria wa, afi ki Eko wa lominira ara ẹ, ko ma si labẹ Western Region. Awọn aṣaaju Eko mẹrin mi-in sọrọ, H.S.A Thomas, Oloye Masha, T. A. Doherty ati Ọgbẹni A. F. Masha, gbogbo wọn lo sọrọ si Adedoyin, pe ki lo n ṣe e ti ko ṣe ẹni kan ri, ara Yoruba l’Eko wa, Yoruba ni Eko, ẹni kan ko si gbọdo ya wọn kuro laarin ara wọn.


Ṣugbọn Ibiyinka Ọlọrun-Nimbẹ, oloṣelu NCNC mi-in, ni laelae, Eko ko ni i si labẹ West. Ẹni kan ti ko si ninu ipade yii, ṣugbọn to lokiki gan-an ninu ọro ilu igba naa, H. O. Davies, kọwe gbọọrọ sinu Daily Times lọjọ keji, o ni ohun tawọn eeyan fi n fẹ ki Eko bọ si aarin ilẹ Yoruba ni pe ede kan naa ni wọn jọ n sọ, aṣa kan naa ni wọn ni, ṣugbọn ọrọ Naijiria tobi ju bẹẹ lọ, bi a ba fẹ ki Naijiria wa, afi ki Eko wa lominira ara ẹ, ko ma si labẹ Western Region. Awọn aṣaaju Eko mẹrin mi-in sọrọ, H.S.A Thomas, Oloye Masha, T. A. Doherty ati Ọgbẹni A. F. Masha, gbogbo wọn lo sọrọ si Adedoyin, pe ki lo n ṣe e ti ko ṣe ẹni kan ri, ara Yoruba l’Eko wa, Yoruba ni Eko, ẹni kan ko si gbọdo ya wọn kuro laarin ara wọn. Aṣoju awọn ọlọja Ebute-Ero, Ọmọọba Aminu Kosọkọ, tilẹ sọrọ, o ni awọn onijẹkujẹ kan ni wọn n lẹdi pọ mọ awọn ọmọ Ibo lati ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba, ko sọmọ Eko ti ko fẹẹ ba ilẹ Yoruba to ku ṣe. Ṣugbọn nitori pe awọn ti wọn n sọ pe awọn ko fẹ Eko lara ilẹ Yoruba yii, oloṣelu NCNC ni wọn, ọmọwe taara – lọọya ni Adedoyin, lọọya ni H. O. Davies, dokita ni Nimbẹ, NCNC si ni gbogbo wọn – wọn jade lati ba awọn aṣoju lati ilẹ Ibo ati lọdọ awọn Hausa ti wọn ti n tan wọn sọrọ, nigba ti wọn si dibo lori ọrọ naa, awọn mọkandinlọgbọn ni wọn dibo pe ki wọn ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba, awọn mẹrinla pere ni wọn dibo pe ki wọn ma ṣe bẹẹ. Ọjọ kọkandinlogun, osu kin-in-ni, 1950 yii, ni wọn ṣe bẹẹ, ọjọ ti wọn ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba labẹ ofin niyẹn.


Aṣoju awọn ọlọja Ebute-Ero, Ọmọọba Aminu Kosọkọ, tilẹ sọrọ, o ni awọn onijẹkujẹ kan ni wọn n lẹdi pọ mọ awọn ọmọ Ibo lati ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba, ko sọmọ Eko ti ko fẹẹ ba ilẹ Yoruba to ku ṣe. Ṣugbọn nitori pe awọn ti wọn n sọ pe awọn ko fẹ Eko lara ilẹ Yoruba yii, oloṣelu NCNC ni wọn, ọmọwe taara – lọọya ni Adedoyin, lọọya ni H. O. Davies, dokita ni Nimbẹ, NCNC si ni gbogbo wọn – wọn jade lati ba awọn aṣoju lati ilẹ Ibo ati lọdọ awọn Hausa ti wọn ti n tan wọn sọrọ, nigba ti wọn si dibo lori ọrọ naa, awọn mọkandinlọgbọn ni wọn dibo pe ki wọn ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba, awọn mẹrinla pere ni wọn dibo pe ki wọn ma ṣe bẹẹ. Ọjọ kọkandinlogun, osu kin-in-ni, 1950 yii, ni wọn ṣe bẹẹ, ọjọ ti wọn ya Eko kuro lara ilẹ Yoruba labẹ ofin niyẹn. Bi ẹnu Yoruba ba ko nipade yii ni, Eko yoo wa lọwọ wa nigba naa, ṣugbọn nitori ainiṣọkan ati ọgbọn agbọnju, awọn Hausa-Fulani ti ko ni lọọya, ti wọn ko ni dokita gba Eko. Idi niyi to fi jẹ ni gbogbo aye awọn oloṣelu atijọ, awọn Hausa ni wọn n ṣe minisita ilu Eko: Muhammaadu Ribadu, Musa Yaradua, ati Shagari. Awọn ni wọn pin gbogbo ilẹ Ikoyi ati Victoria Island, ti wọn si ko awọn eeyan wọn wa si Ọbalende rẹpẹtẹ.


Bi ẹnu Yoruba ba ko nipade yii ni, Eko yoo wa lọwọ wa nigba naa, ṣugbọn nitori ainiṣọkan ati ọgbọn agbọnju, awọn Hausa-Fulani ti ko ni lọọya, ti wọn ko ni dokita gba Eko. Idi niyi to fi jẹ ni gbogbo aye awọn oloṣelu atijọ, awọn Hausa ni wọn n ṣe minisita ilu Eko: Muhammaadu Ribadu, Musa Yaradua, ati Shagari. Awọn ni wọn pin gbogbo ilẹ Ikoyi ati Victoria Island, ti wọn si ko awọn eeyan wọn wa si Ọbalende rẹpẹtẹ. A oo maa sọ bi wọn ṣe gba idaji Naijiria lọsẹ to n bọ.


A oo maa sọ bi wọn ṣe gba idaji Naijiria lọsẹ to n bọ.


Kwara: Wọn ti ọsibitu ile ijọba pa nitori iku Aminu Logun

Stephen Ajagbe, Ilọrin Nitori ẹru pe o ṣee ṣe ki olori oṣiṣẹ lọfiisi gomina, Oloogbe Aminu Logun, ti ko arun Koronafairọọsi ran awọn oṣiṣẹ to wa nileewosan ile ijọba, ijọba ti gbe ibẹ ti pa. ALAROYE hu u gbọ pe ileewosan naa ni wọn kọkọ gbe Logun lọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, nigba to n ṣaarẹ, lati ọfiisi rẹ gan-an ni wọn si ti ru u lọ sibẹ. Wọn ni lẹyin tawọn oṣiṣẹ ilera to wa lọsibitu naa ri i pe kinni ọhun n lagbara ju bo ṣe yẹ ni wọn ni ki wọn gbe e lọ sileewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin. Ọjọ keji, Tusidee, ni Logun jade laye. Latigba ti ayẹwo ti fi han pe arun Korona lọkunrin naa ni nidaamu ti de ba awọn oṣiṣẹ ilera to wa nile ijọba. Idi niyi tijọba fi tete gbe ileewosan naa ti pa lati ma jẹ ki arun naa tan kiri.


Ọran ma waa de bayii o! Pasitọ fun ọmọ ẹ loyun lẹẹmẹta l’Owode-Ẹgbado, o tun ṣẹ ẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Pasitọ Ṣọọṣi CAC, Ogo Oluwa Parish, nipinlẹ Ogun, ni baba tẹ ẹ n wo fọto rẹ yii. Oluwafẹmi Oyebọla lorukọ rẹ, ẹni ọdun mẹrinlelogojii(44) ni. Oun lo bẹrẹ si i ba ọmọ rẹ obinrin laṣepọ lati ọdun 2015, to si fun ọmọ naa loyun lẹẹmẹta ọtọọtọ, bẹẹ lo ba a ṣẹyun ọhun kaṣiiri ma baa tu. Iyawo Oyebọla lo ṣalaisi lọdun 2015, afi bii pe iyawo ẹnikan ko ku ri, n ni pasitọ yii ba n wa ẹni ti yoo maa ba sun lẹyin iku iyawo ẹ to bimọ obinrin yii fun un. Eyi ti ko ba si fi fẹyawo mi-in, ọmọ rẹ obinrin to wa lẹni ọdun mọkandinlogun nigba naa lo bẹrẹ si i ba a sun, o si ṣe kinni naa fọdun marun-un gbako. Lawọn asiko to n ba ọmọbinrin naa sun niyẹn loyun lẹẹmẹta, Oyebọla si mu ọmọ rẹ lọ sibi ti wọn yoo ti ṣẹyun ọhun bo ṣe n duro, wọn si ṣẹ wọn danu.


Iyawo Oyebọla lo ṣalaisi lọdun 2015, afi bii pe iyawo ẹnikan ko ku ri, n ni pasitọ yii ba n wa ẹni ti yoo maa ba sun lẹyin iku iyawo ẹ to bimọ obinrin yii fun un. Eyi ti ko ba si fi fẹyawo mi-in, ọmọ rẹ obinrin to wa lẹni ọdun mọkandinlogun nigba naa lo bẹrẹ si i ba a sun, o si ṣe kinni naa fọdun marun-un gbako. Lawọn asiko to n ba ọmọbinrin naa sun niyẹn loyun lẹẹmẹta, Oyebọla si mu ọmọ rẹ lọ sibi ti wọn yoo ti ṣẹyun ọhun bo ṣe n duro, wọn si ṣẹ wọn danu. Ko ma baa di pe ọmọ rẹ yoo tun loyun mi-in, niṣe ni pasitọ yii ṣeto ifetosọmọbibi fọmọ rẹ, o fẹẹ maa ba a lo pọ lai si ibẹru oyun nini, nigba naa lo si tẹra mọ iṣẹkuṣe naa gidi. Ọmọ rẹ to ti pe ọdun mẹrinlelogun bayii lo ṣẹṣẹ waa ronu wo pe baba oun fẹẹ sọ ere buruku naa di nnkan gbere ni, ko daju pe oun yoo bọ lọwọ rẹ laye yii pẹlu famili pilaani to tun ṣe soun lara naa. N lọmọ ba fi ọrọ ara ẹ lọ awọn ajafẹtọọ ọmọniyan ti wọn n pe ni ‘Advocacy For Children And Vulnerable Persons Network’.


Ko ma baa di pe ọmọ rẹ yoo tun loyun mi-in, niṣe ni pasitọ yii ṣeto ifetosọmọbibi fọmọ rẹ, o fẹẹ maa ba a lo pọ lai si ibẹru oyun nini, nigba naa lo si tẹra mọ iṣẹkuṣe naa gidi. Ọmọ rẹ to ti pe ọdun mẹrinlelogun bayii lo ṣẹṣẹ waa ronu wo pe baba oun fẹẹ sọ ere buruku naa di nnkan gbere ni, ko daju pe oun yoo bọ lọwọ rẹ laye yii pẹlu famili pilaani to tun ṣe soun lara naa. N lọmọ ba fi ọrọ ara ẹ lọ awọn ajafẹtọọ ọmọniyan ti wọn n pe ni ‘Advocacy For Children And Vulnerable Persons Network’. Awọn iyẹn lo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa teṣan Owode-Ẹgbado, nibi ti SP Ọlabsi Elebute ti jẹ DPO wọn. Wọn wa Pasitọ Oluwafẹmi Oyebọla dele rẹ, wọn mu un de teṣan ọlọpaa, o si jẹwọ pe ootọ pọnbele ni gbogbo ohun tọmọ oun sọ fun wọn naa. O ni boun ṣe jẹ baba ẹ naa loun tun n ba a sun latọdun karun-un, oun si ti ṣẹyun mẹta fun un loootọ, ifetosọmọbibi to si sọ pe oun ṣe naa ki i ṣe irọ rara.


Awọn iyẹn lo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa teṣan Owode-Ẹgbado, nibi ti SP Ọlabsi Elebute ti jẹ DPO wọn. Wọn wa Pasitọ Oluwafẹmi Oyebọla dele rẹ, wọn mu un de teṣan ọlọpaa, o si jẹwọ pe ootọ pọnbele ni gbogbo ohun tọmọ oun sọ fun wọn naa. O ni boun ṣe jẹ baba ẹ naa loun tun n ba a sun latọdun karun-un, oun si ti ṣẹyun mẹta fun un loootọ, ifetosọmọbibi to si sọ pe oun ṣe naa ki i ṣe irọ rara. CP Kenneth Ebrimson, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ko fi ọrọ rẹ falẹ to fi ni ki wọn gbe pasitọ naa lọ sẹka to n ri si ifiyajẹ ọmọde ati lilo wọn nilokulo. Ibẹ ni wọn yoo ti gbe pasitọ ti ko le ko ara ẹ nijanu ibasun naa lọ sile-ẹjọ.


CP Kenneth Ebrimson, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ko fi ọrọ rẹ falẹ to fi ni ki wọn gbe pasitọ naa lọ sẹka to n ri si ifiyajẹ ọmọde ati lilo wọn nilokulo. Ibẹ ni wọn yoo ti gbe pasitọ ti ko le ko ara ẹ nijanu ibasun naa lọ sile-ẹjọ.


Eyi ni bawọn aṣofin Ondo ṣe fẹẹ yọ igbakeji gomina

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lonii, ọjọ Iṣẹgun,lawọn ọmọ ile igbimọ aṣofin bẹrẹ igbesẹ yiyọ Ọnarebu Agboọla Ajayi nipo gege bii igbakeji gomina ipinle Ondo. Ki ilẹ ọjọ naa too mọ lawọn ọlọpaa atawọn ẹsọ alaabo mi-in ti duro wamuwamu si ẹnu ọna abawọle ọgba ile igbimọ ọhun ti wọn si n ṣayẹwo finnifinni fun ẹnikẹni to ba ti fẹẹ wọle. Ayẹwo ti wọn ṣe fawọn aṣofin ọhun funra wọn kọja sisọ nitori pe olukuluku ni wọn pasẹ fun lati ṣafihan esi ayẹwo to sọ nipa ilera wọn lori arun Korona ki wọn too le wọle si gbọngan ibi ti wọn ti fẹẹ ṣepade. Ki aago mọkanla ti wọn fi ijokoo si too lu lẹsẹ wọn ti pe wamuwamu ti wọn si n duro de asiko ti ipade yoo bẹrẹ ni pẹrẹwu. Akọwe ile igbimọ ọhun, Ọgbẹni Bọde Adeyẹlu, lo kọkọ ka awọn eto ti wọn fẹẹ ṣe lọjọ naa si etigbọ awọn aṣofin to wa ni ijokoo. Abẹnugan ile, Bamidele Ọlẹyẹlogun, naa kin ọrọ akọwe lẹyin, o ni oun ti gbọ nipa awọn ẹsun ti wọn fi kan igbakeji gomina ọhun tẹlẹ.


Ki aago mọkanla ti wọn fi ijokoo si too lu lẹsẹ wọn ti pe wamuwamu ti wọn si n duro de asiko ti ipade yoo bẹrẹ ni pẹrẹwu. Akọwe ile igbimọ ọhun, Ọgbẹni Bọde Adeyẹlu, lo kọkọ ka awọn eto ti wọn fẹẹ ṣe lọjọ naa si etigbọ awọn aṣofin to wa ni ijokoo. Abẹnugan ile, Bamidele Ọlẹyẹlogun, naa kin ọrọ akọwe lẹyin, o ni oun ti gbọ nipa awọn ẹsun ti wọn fi kan igbakeji gomina ọhun tẹlẹ. Ọlẹyẹlogun ni igbesẹ tawọn n gbe ba ofin mu nitori pe ofin ro awọn aṣofin lagbara lati ṣewadii ẹsun ti wọn ba fi kan igbakeji gomina, bakan naa lo ni awọn tun lẹtọọ lati yọ ọ nipo lẹyin to ba ti jẹbi. O ni niwọn igba ti wọn ti ri awọn asofin mẹrinla to bu ọwọ lu iwe iyọninipo naa, ohun to kan ni ki akọwe ile wa gbogbo ọna ti iwe yii yoo fi tete tẹ igbakeji gomina lọwọ. Ẹwẹ, Ọlẹyẹlogun ko fun eyikeyi awọn aṣofin to jẹ alatilẹyin Agboọla laaye lati sọrọ pẹlu bi wọn ṣe gbiyanju to.


Ọlẹyẹlogun ni igbesẹ tawọn n gbe ba ofin mu nitori pe ofin ro awọn aṣofin lagbara lati ṣewadii ẹsun ti wọn ba fi kan igbakeji gomina, bakan naa lo ni awọn tun lẹtọọ lati yọ ọ nipo lẹyin to ba ti jẹbi. O ni niwọn igba ti wọn ti ri awọn asofin mẹrinla to bu ọwọ lu iwe iyọninipo naa, ohun to kan ni ki akọwe ile wa gbogbo ọna ti iwe yii yoo fi tete tẹ igbakeji gomina lọwọ. Ẹwẹ, Ọlẹyẹlogun ko fun eyikeyi awọn aṣofin to jẹ alatilẹyin Agboọla laaye lati sọrọ pẹlu bi wọn ṣe gbiyanju to. Kiakia lo pasẹ fun Ọnarebu Jamiu Maito to jẹ olori awọn ọmọ ile to pọ ju lati dabaa sisun ipade siwaju di Ọjọru, Wẹsidee ti i ọla. Ninu awọn aṣofin mẹrindinlọgbọn, awọn mẹrinla ni wọn fọwọ si iwe iyọninipo naa, nigba tawọn mẹsan-an, ninu eyi ta a ti ri igbakeji abẹnugan, Irọju Ogundeji, olori ọmọ ile to pọ ju, Jamiu Maito ati olori awọn ọmọ ile to kere ju, Rasheed Ẹlẹgbẹlẹyẹ, ni wọn kọwọ bọwe tako o, nigba ti awọn mẹta yooku ko ti i sọ ibi ti wọn fi si ni tiwọn. Kete ti wọn ti pari ijokoo lawọn aṣofin to jẹ alatilẹyin Agboọla raaye fẹhonu wọn han ti wọn si n pariwo pe ko bofin mu ki awọn mẹrinla ninu awọn mẹrindinlọgbọn yọ igbakeji gomina nipo.


Kiakia lo pasẹ fun Ọnarebu Jamiu Maito to jẹ olori awọn ọmọ ile to pọ ju lati dabaa sisun ipade siwaju di Ọjọru, Wẹsidee ti i ọla. Ninu awọn aṣofin mẹrindinlọgbọn, awọn mẹrinla ni wọn fọwọ si iwe iyọninipo naa, nigba tawọn mẹsan-an, ninu eyi ta a ti ri igbakeji abẹnugan, Irọju Ogundeji, olori ọmọ ile to pọ ju, Jamiu Maito ati olori awọn ọmọ ile to kere ju, Rasheed Ẹlẹgbẹlẹyẹ, ni wọn kọwọ bọwe tako o, nigba ti awọn mẹta yooku ko ti i sọ ibi ti wọn fi si ni tiwọn. Kete ti wọn ti pari ijokoo lawọn aṣofin to jẹ alatilẹyin Agboọla raaye fẹhonu wọn han ti wọn si n pariwo pe ko bofin mu ki awọn mẹrinla ninu awọn mẹrindinlọgbọn yọ igbakeji gomina nipo. Ninu ọrọ ti aṣofin to n ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Idanre, Ọnarebu Festus Akingbasọ, ba awọn oniroyin sọ, o ni iwe ifitonileti saaju iyọninipo ti wọn fẹẹ fi sọwọ si igbakeji gomina ọhun jẹ ohun to lodi sofin nitori pe awọn to fọwọ si i ko to ida meji ninu ida mẹta ti ofin sọ. Ọnarebu Samuel Ẹdamisan to n ṣoju awọn eeyan Irele ni o da oun loju pe ofo ọjọ keji ọja ni gbogbo igbesẹ iyọninipo ti wọn n gbe naa yoo pada ja si. Aṣofin to n ṣoju awọn eeyan Iwọ-Oorun Ondo keji, Ọnarebu Adewale Williams, ni awọn kan lo n ti awọn aṣofin to fẹẹ yọ Agboọla ni itikuti.


Ninu ọrọ ti aṣofin to n ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Idanre, Ọnarebu Festus Akingbasọ, ba awọn oniroyin sọ, o ni iwe ifitonileti saaju iyọninipo ti wọn fẹẹ fi sọwọ si igbakeji gomina ọhun jẹ ohun to lodi sofin nitori pe awọn to fọwọ si i ko to ida meji ninu ida mẹta ti ofin sọ. Ọnarebu Samuel Ẹdamisan to n ṣoju awọn eeyan Irele ni o da oun loju pe ofo ọjọ keji ọja ni gbogbo igbesẹ iyọninipo ti wọn n gbe naa yoo pada ja si. Aṣofin to n ṣoju awọn eeyan Iwọ-Oorun Ondo keji, Ọnarebu Adewale Williams, ni awọn kan lo n ti awọn aṣofin to fẹẹ yọ Agboọla ni itikuti. Nigba to n sọ iha tirẹ lori isẹlẹ naa, Ọnarebu Olugbenga Ọmọle to jẹ agbẹnusọ ile ni ko sohun to lodi sofin rara ninu gbogbo eto tawọn ṣe lọjọ naa. O ni ko pọn dandan ki awọn ti yoo fọwọ si iwe ifitonileti ko ida meji ninu mẹta, ida kan ninu mẹta lo ni o wa ninu alakalẹ ofin. O ku ọla ti ijokoo awọn aṣofin naa fẹẹ waye ni Ọnarebu Agboọla ti mori le ile-ẹjọ giga kan l’Abuja, nibi to ti n rawọ ẹbẹ pe ki adajọ ka abẹnugan ile igbimọ aṣofin Ondo, Bamidele Ọlẹyẹlogun, lọwọ ko lori bi wọn ṣe fẹẹ yọ oun nipo.


Nigba to n sọ iha tirẹ lori isẹlẹ naa, Ọnarebu Olugbenga Ọmọle to jẹ agbẹnusọ ile ni ko sohun to lodi sofin rara ninu gbogbo eto tawọn ṣe lọjọ naa. O ni ko pọn dandan ki awọn ti yoo fọwọ si iwe ifitonileti ko ida meji ninu mẹta, ida kan ninu mẹta lo ni o wa ninu alakalẹ ofin. O ku ọla ti ijokoo awọn aṣofin naa fẹẹ waye ni Ọnarebu Agboọla ti mori le ile-ẹjọ giga kan l’Abuja, nibi to ti n rawọ ẹbẹ pe ki adajọ ka abẹnugan ile igbimọ aṣofin Ondo, Bamidele Ọlẹyẹlogun, lọwọ ko lori bi wọn ṣe fẹẹ yọ oun nipo.


Ileeṣẹ aṣọbode mu kẹkẹ maruwa atọkọ bọọsi awọn fayawọ

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ileeṣẹ aṣọbode ilẹ yii, ẹka tipinlẹ Kwara, ti ṣafihan awọn kẹkẹ maruwa kan pẹlu apo irẹsi mẹwaa tawọn onifayawọ ko sinu ẹ. Bakan naa ni wọn tun ṣafihan awọn ọkọ bọọsi mi-in ti wọn fi n ṣe iṣẹ fayawọ. Lara awọn ohun tileeṣẹ aṣọbode tun ṣafihan lonii, Ọjọru, Wẹsidee, niluu Ilọrin, ni awọn ọkọ bọọsi akero meje ti wọn kun fun apo irẹsi bamubamu, awọn ọkọ Toyota mẹfa ati ọkọ pikọọpu kan. Laarin oṣu karun-un si oṣu kẹfa, ọdun yii, tijọba fofin de irin-ajo lọwọ tẹ awọn ẹru ofin naa.


Awọn to ni ibaṣepọ pẹlu Logun ti wa ni iyasọtọ – Ijọba Kwara

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ijọba ipinlẹ Kwara ti kede pe gbogbo awọn to ni ibaṣepọ pẹlu Aminu Logun, olori oṣiṣẹ lọfiisi gomina to doloogbe, lati bii ọjọ mẹrinla sẹyin ti wa ni iyasọtọ bayii, wọn si ti ṣayẹwo fun arun Koronafairọọsi. Logun lo jade laye lanaa, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, lẹyin ti ayẹwo to ṣe fi han pe o ni arun Koronafairọọsi. Ṣaaju ni kọmiṣanna feto ilera nipinlẹ Kwara, Dokita Raji Razaq, ti kede pe oni, Ọjọru, Wẹsidee, ni wọn yoo sin olori oṣiṣẹ ọhun sile rẹ to wa ni GRA, niluu Ilọrin. Razaq ni ko ni i si aaye fun ero rẹpẹtẹ nibi eto isinku naa nilana ajọ to n gbogun ti arun nilẹ yii (NCDC), ikọ to n mojuto isinku awọn ti arun Korona ba pa ni yoo si sin oku ọhun. Awọn to lanfaani lati wa nibẹ ni Imaamu agba ilu Ilọrin, diẹ lara awọn ẹbi oloogbe naa, awọn aafaa perete ti Ọba Ilọrin ba yan, ati diẹ lara awọn alaṣẹ ijọba. Laaarọ oni ni kọmiṣanna feto iroyin, Henrietta Afọlabi-Ọshatimẹhin, kede pe awọn tọrọ kan ti lọ iyasọtọ.


Razaq ni ko ni i si aaye fun ero rẹpẹtẹ nibi eto isinku naa nilana ajọ to n gbogun ti arun nilẹ yii (NCDC), ikọ to n mojuto isinku awọn ti arun Korona ba pa ni yoo si sin oku ọhun. Awọn to lanfaani lati wa nibẹ ni Imaamu agba ilu Ilọrin, diẹ lara awọn ẹbi oloogbe naa, awọn aafaa perete ti Ọba Ilọrin ba yan, ati diẹ lara awọn alaṣẹ ijọba. Laaarọ oni ni kọmiṣanna feto iroyin, Henrietta Afọlabi-Ọshatimẹhin, kede pe awọn tọrọ kan ti lọ iyasọtọ. Awọn eeyan naa ni awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ, awọn oṣiṣẹ Oloogbe Logun atawọn eleto ilera kan. Afọlabi-Ọshatimẹhin ni ijọba Kwara tun ti da gbogbo ipade tabi apero duro lati gbe iru igbesẹ ti Gomina AbdulRahman AbdulRazaq, eyi ti yoo di kawọn eeyan maa sunmọ ara wọn ku. O waa sọ ọ di mimọ pe ọjọ kẹfa, oṣu kẹrin, ọdun yii, ni gomina ni ibaṣepọ pẹlu oloogbe Logun gbẹyin, iyẹn lasiko tijọba pin owo fun awọn arugbo.


Awọn eeyan naa ni awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ, awọn oṣiṣẹ Oloogbe Logun atawọn eleto ilera kan. Afọlabi-Ọshatimẹhin ni ijọba Kwara tun ti da gbogbo ipade tabi apero duro lati gbe iru igbesẹ ti Gomina AbdulRahman AbdulRazaq, eyi ti yoo di kawọn eeyan maa sunmọ ara wọn ku. O waa sọ ọ di mimọ pe ọjọ kẹfa, oṣu kẹrin, ọdun yii, ni gomina ni ibaṣepọ pẹlu oloogbe Logun gbẹyin, iyẹn lasiko tijọba pin owo fun awọn arugbo.


Kayeefi nla! Niluu Ifọn, ara san pa maaluu meje

Fun igba akọkọ niluu Ifọn Ọṣun, maaluu meje ni ara nla to san lasiko ojo nla kan to rọ loru mọjumọ oni pa. Abule kan ti wọn n pe ni Elepo Village, nijọba ibilẹ Orolu niṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ. Ibi ti awọn Fulani darandaran ko awọn maaluu ọhun pamọ si lẹyin ti wọn fi wọn jẹko tan ni ara ti san pa wọn. Nigba ti awọn oniroyin pe Olufọn tiluu Ifọn Orolu, Ọba Almaroof Magbagbeọla, lori foonu lati fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, kabiyesi sọ pe awọn yoo pe pada.


Koronafairairọọsi pa Aminu Logun, olori oṣiṣẹ lọfiisi gomina Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Ijọba ipinlẹ Kwara ti fidi ẹ mulẹ pe arun Koronafairọọsi lo pa Aminu Logun, olori awọn oṣiṣẹ to jade laye lonii, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, lẹni ọdun mẹtalelaaadọrin. Ninu atẹjade kan latọwọ akọwe iroyin Gomina Abdulrahman Abdulrazaq, Rafiu Ajakaye, o ni lẹyin wakati diẹ ti esi ayẹwo ti wọn ṣe fun un fi han pe arun Korona ni Logun ni lọkunrin naa jade laye. Gomina ti waa kede ọjọ meje lati fi daro oloogbe naa. O ba ẹbi atawọn araalu kẹdun iku ọkunrin naa, bẹẹ lo ni awọn ẹbi yoo kede eto isinku rẹ laipẹ. Ọjọ keje, oṣu kẹfa, ọdun 2019 ni gomina yan Logun sipo olori oṣiṣẹ lọfiisi rẹ. Ana ti i ṣe ọjọ Aje, Mọnde, ni wọn gbe oloogbe lọ sileewosan nigba ti àárẹ̀ ọhun ki i mọlẹ ko too di pe o dagbere faye nirọlẹ oni.


O maa ṣe o! Olori oṣiṣẹ lọfiisi gomina Kwara ti ku o

Stephen Ajagbe, Ilorin Iroyin kan to tẹ wa lọwọ sọ pe Alhaji Aminu Logun ti i ṣe olori awọn oṣiṣẹ lọfiisi gomina ipinlẹ Kwara ti jade laye. Ileewosan kan niluu Ilọrin ni wọn lọkunrin naa ku si lonii, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee. Ohun ta a gbọ ni pe o ṣee ṣe ko jẹ arun Korona lo pa a.


Lẹyin ti Wasiu tẹwọn de lo tun lọọ ja ọkada gba n’Ipokia

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi iṣẹ kan ba wa ti ọmọkunrin kan, Wasiu Raji, fẹran lati maa ṣe, iṣẹ ole jija ni. Idi niyẹn ti ikọ So-Safe to mu un nibi to ti n ja ọkada gba lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹfa, oṣu keje, ṣe pe e ni ọdaran gbogbo igba. Wọn lawọn mọ ọn bii ẹni mowo nidii iṣẹ ọhun, ati pe o ṣẹṣẹ tẹwọn de nitori ole jija ni. Ọ̀bẹ to tobi kan ati igi gbọọrọ kan bayi lawọn So-Safe to n gbogun ti iwa ọdaran nipinlẹ Ogun sọ pe awọn ka mọ Wasiu lọwọ to fi n dunkooko mọ ọlọkada kan, Ogundele Adeyẹmi. Niṣe ni wọn ni Wasiu di oju ọna lọwọ ara ẹ, eyi to lodi sofin. Ọna inu igbo tawọn eeyan n gba kọja loju ọna Ihunbọ si Ita-Ẹgbẹ, nijọba ibilẹ Ipokia, ni adigunjale yii gbe igi di lati maa ja awọn to ba n kọja lole.


Ọ̀bẹ to tobi kan ati igi gbọọrọ kan bayi lawọn So-Safe to n gbogun ti iwa ọdaran nipinlẹ Ogun sọ pe awọn ka mọ Wasiu lọwọ to fi n dunkooko mọ ọlọkada kan, Ogundele Adeyẹmi. Niṣe ni wọn ni Wasiu di oju ọna lọwọ ara ẹ, eyi to lodi sofin. Ọna inu igbo tawọn eeyan n gba kọja loju ọna Ihunbọ si Ita-Ẹgbẹ, nijọba ibilẹ Ipokia, ni adigunjale yii gbe igi di lati maa ja awọn to ba n kọja lole. Adeyẹmi to gbe Ọkada rẹ kọja lasiko ti Wasiu gbegi di oju ọna lo ko si wahala, nitori Alukoro So-Safe, Maruf Yusuf, ṣalaye pe ọbẹ ati igi nla ni Wasiu yọ si i, to si ṣe bẹẹ gba ọkada naa lọwọ ẹ. Ṣugbọn ọwọ palaba afurasi ole yii segi, awọn So-Safe rin sasiko, wọn si mu un. Nigba ti wọn woju rẹ daadaa ni wọn ri i pe Wasiu Raji tawọn ti mu ri fun ole jija naa tun ni. Alukoro sọ pe ile onile lo wọ nigba tawọn kọkọ mu un, foonu mẹrin lo si ji nibẹ, ohun to gbe e de ẹwọn niyẹn, to si lo oṣu mẹfa nibẹ.


Adeyẹmi to gbe Ọkada rẹ kọja lasiko ti Wasiu gbegi di oju ọna lo ko si wahala, nitori Alukoro So-Safe, Maruf Yusuf, ṣalaye pe ọbẹ ati igi nla ni Wasiu yọ si i, to si ṣe bẹẹ gba ọkada naa lọwọ ẹ. Ṣugbọn ọwọ palaba afurasi ole yii segi, awọn So-Safe rin sasiko, wọn si mu un. Nigba ti wọn woju rẹ daadaa ni wọn ri i pe Wasiu Raji tawọn ti mu ri fun ole jija naa tun ni. Alukoro sọ pe ile onile lo wọ nigba tawọn kọkọ mu un, foonu mẹrin lo si ji nibẹ, ohun to gbe e de ẹwọn niyẹn, to si lo oṣu mẹfa nibẹ. Bo ṣe tun jade lo tun bẹrẹ si i gbegidina fawọn eeyan yii. Wọn ti fa a le teṣan ọlọpaa Idiroko lọwọ pẹlu awọn nnkan ija ti wọn ba lọwọ ẹ, ati ọkada Adeyẹmi to fipa gba lọwọ iyẹn.


Bo ṣe tun jade lo tun bẹrẹ si i gbegidina fawọn eeyan yii. Wọn ti fa a le teṣan ọlọpaa Idiroko lọwọ pẹlu awọn nnkan ija ti wọn ba lọwọ ẹ, ati ọkada Adeyẹmi to fipa gba lọwọ iyẹn.


Baba mi lo nifẹẹ si iṣẹ ṣọja, nitori tiwọn ni mo ṣe wa nileewe naa bayii – Lọọya Kunle

Ọdọmọde ni, nitori ọjọ ori rẹ ko ju mẹẹẹdọgbọn(25), lọ. Ṣugbọn iṣẹ adẹrin-in-poṣonu to n ṣe a maa mu awọn agbalagba ti wọn ju u lọ daadaa rẹrin-in arintakiti, bẹẹ naa lo si jẹ aayo awọn ọdọ iwoyi naa lori awọn ikanni bii Fesibuuku, Instagraamu ati Tuita(Twitter). Eeyan to n tẹle e lẹyin gẹgẹ bii ololufẹ lori Instagraamu le ni miliọnu kan(1.1 million followers), bo si ṣe n ṣẹfẹ naa lo tun jẹ ṣọja to n kọṣẹ ologun lọwọ. Lọọya Kunle la n sọ nipa ẹ, oun naa ni wọn n pe ni ‘Ankara Gucci, awọn mi-in a si maa pe e ni ‘The Cute Abiola. Eyi ni ifọrọwerọ to waye laarin oun ati ADEFUNKẸ ADEBIYI lọsẹ to kọja, ẹ jẹ gbadun ẹ. AKEDE AGBAYE: Lọọya Kunle, Ankara Gucci ati The Cute Abiola lawọn eeyan n mọ yin si, ki lorukọ yin gan, ọmọ ilu wo si ni yin? LỌỌYA KUNLE: Orukọ mi ni Abdulgafar Ahmed Abiọla.


Lọọya Kunle la n sọ nipa ẹ, oun naa ni wọn n pe ni ‘Ankara Gucci, awọn mi-in a si maa pe e ni ‘The Cute Abiola. Eyi ni ifọrọwerọ to waye laarin oun ati ADEFUNKẸ ADEBIYI lọsẹ to kọja, ẹ jẹ gbadun ẹ. AKEDE AGBAYE: Lọọya Kunle, Ankara Gucci ati The Cute Abiola lawọn eeyan n mọ yin si, ki lorukọ yin gan, ọmọ ilu wo si ni yin? LỌỌYA KUNLE: Orukọ mi ni Abdulgafar Ahmed Abiọla. Ọmọ Ilọrin ni mi, nipinlẹ Kwara. AKEDE AGBAYE: Awọn ileewe wo lẹ lọ? LỌỌYA KUNLE: Mo lọ si Iqra Nursery and Primary School.


Ọmọ Ilọrin ni mi, nipinlẹ Kwara. AKEDE AGBAYE: Awọn ileewe wo lẹ lọ? LỌỌYA KUNLE: Mo lọ si Iqra Nursery and Primary School. Mo lọ si Iqra College, mo tun lọ si Model Secondary School naa. Mo lọ si Kwara Poli. Ilọrin ni gbogbo ileewe yii wa.


Mo lọ si Iqra College, mo tun lọ si Model Secondary School naa. Mo lọ si Kwara Poli. Ilọrin ni gbogbo ileewe yii wa. AKEDE AGBAYE:Ẹ wa lẹnu ẹkọṣẹ iṣẹ ṣọja lọwọ, ẹ tun n ṣe ẹfẹ lori ẹka ayelujara. Awọn ṣọja ko raye ẹfẹ, bawo lẹ ṣe n mu un pọ ti ko pa ara wọn lara? LỌỌYA KUNLE: Ọlọun naa lo n jẹ ko maa yiisi.


AKEDE AGBAYE:Ẹ wa lẹnu ẹkọṣẹ iṣẹ ṣọja lọwọ, ẹ tun n ṣe ẹfẹ lori ẹka ayelujara. Awọn ṣọja ko raye ẹfẹ, bawo lẹ ṣe n mu un pọ ti ko pa ara wọn lara? LỌỌYA KUNLE: Ọlọun naa lo n jẹ ko maa yiisi. Ninu gbogbo ohun teeyan ba n ṣe laye yii, ko maa fi eto si i.Mo n ṣe gbogbo ẹ mọra wọn naa ni, loootọ, o n pa ara wọn lara o,ṣugbọn ko han saye bi mo ṣe n ṣe e. AKEDE AGBAYE:Nigba tẹ ẹ ṣọjọọbi lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun yii, ẹ faṣọ ṣọja yin ya fọto, awọn ṣọja si binu, wọn gbe e yin lọ fun ibawi. Alaye wo lẹ le ṣe lori eyi? LỌỌYA KUNLE:Ma a fẹ kẹ ẹ jẹ ka fi idahun yẹn silẹ, mi o ti i le sọrọ nipa ẹ lasiko yii ti mo ṣi wa lẹnu ẹkọṣẹ naa lọwọ.


Ninu gbogbo ohun teeyan ba n ṣe laye yii, ko maa fi eto si i.Mo n ṣe gbogbo ẹ mọra wọn naa ni, loootọ, o n pa ara wọn lara o,ṣugbọn ko han saye bi mo ṣe n ṣe e. AKEDE AGBAYE:Nigba tẹ ẹ ṣọjọọbi lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹrin ọdun yii, ẹ faṣọ ṣọja yin ya fọto, awọn ṣọja si binu, wọn gbe e yin lọ fun ibawi. Alaye wo lẹ le ṣe lori eyi? LỌỌYA KUNLE:Ma a fẹ kẹ ẹ jẹ ka fi idahun yẹn silẹ, mi o ti i le sọrọ nipa ẹ lasiko yii ti mo ṣi wa lẹnu ẹkọṣẹ naa lọwọ. To ba di lọjọ iwaju ti mo ba pari, ti mo di ologun, ma a sọ ọ. AKEDE AGBAYE: Ẹ tiẹ sọ pe ẹkọṣẹ ologun yẹn ko rọrun nigba kan, ẹ ni ẹ fẹẹ kuro nibẹ, bawo ni bayii? LỌỌYA KUNLE: Ẹkọṣẹ ologun(Training) ki i ṣe nnkan to rọrun rara, loootọ ni mo kọ ọ sita nigba yẹn pe mo fẹẹ kuro, nitori ko rọrun ni. Ṣugbọn iṣẹ yẹn naa jẹ iṣẹ ti baba mi nifẹẹ si, eeyan ko dẹ mọ nnkan teeyan fi n ṣẹ obi ẹ, nitori tiwọn ni mo ṣe n ṣe e lọ.


To ba di lọjọ iwaju ti mo ba pari, ti mo di ologun, ma a sọ ọ. AKEDE AGBAYE: Ẹ tiẹ sọ pe ẹkọṣẹ ologun yẹn ko rọrun nigba kan, ẹ ni ẹ fẹẹ kuro nibẹ, bawo ni bayii? LỌỌYA KUNLE: Ẹkọṣẹ ologun(Training) ki i ṣe nnkan to rọrun rara, loootọ ni mo kọ ọ sita nigba yẹn pe mo fẹẹ kuro, nitori ko rọrun ni. Ṣugbọn iṣẹ yẹn naa jẹ iṣẹ ti baba mi nifẹẹ si, eeyan ko dẹ mọ nnkan teeyan fi n ṣẹ obi ẹ, nitori tiwọn ni mo ṣe n ṣe e lọ. Ati pe mo gba pe teeyan ba ti kara bọ nnkan kan, afi ko gba bo ba ṣe ri. Mo ṣi wa lẹnu ẹ, mi o kuro mọ. AKEDE AGBAYE: Ẹnikan fun yin ni mọto lọjọ ayẹyẹ ọjọọbi naa, ta ni tọhun?


Ati pe mo gba pe teeyan ba ti kara bọ nnkan kan, afi ko gba bo ba ṣe ri. Mo ṣi wa lẹnu ẹ, mi o kuro mọ. AKEDE AGBAYE: Ẹnikan fun yin ni mọto lọjọ ayẹyẹ ọjọọbi naa, ta ni tọhun? LỌỌYA KUNLE: Ootọ ni.Ẹni yẹn jẹ ẹnikan to maa n gba mi niyanju lati ma jẹ ko su mi nigba ti mo ṣẹṣẹ bẹrẹ kọmẹdi. Alatilẹyin mi ni latilẹ,ẹni yẹn n ta mọto niluu oyinbo ati ni Naijiria naa. Mi o tiẹ fọkan si i, asiko igbele ni,ile ni mo wa ti wọn fi gbe e wa, inu mi dun gan-an lọjọ naa.


LỌỌYA KUNLE: Ootọ ni.Ẹni yẹn jẹ ẹnikan to maa n gba mi niyanju lati ma jẹ ko su mi nigba ti mo ṣẹṣẹ bẹrẹ kọmẹdi. Alatilẹyin mi ni latilẹ,ẹni yẹn n ta mọto niluu oyinbo ati ni Naijiria naa. Mi o tiẹ fọkan si i, asiko igbele ni,ile ni mo wa ti wọn fi gbe e wa, inu mi dun gan-an lọjọ naa. AKEDE AGBAYE:Bawo lẹ sẹ bẹrẹ Kọmẹdi ọhun gan-an? LỌỌYA KUNLE: Kọmẹdi gan-an kọ ni mo fẹẹ ṣe tẹlẹ, iṣẹ lọọya lo wu dadi mi pe ki n ṣe. Igba ti mi o waa lanfaani lati wọ yunifasiti,mo lọ si poli.


AKEDE AGBAYE:Bawo lẹ sẹ bẹrẹ Kọmẹdi ọhun gan-an? LỌỌYA KUNLE: Kọmẹdi gan-an kọ ni mo fẹẹ ṣe tẹlẹ, iṣẹ lọọya lo wu dadi mi pe ki n ṣe. Igba ti mi o waa lanfaani lati wọ yunifasiti,mo lọ si poli. Ṣugbọn kọmẹdi yẹn ti wa lara mi tipẹ, lati ileewe girama ni mo ti nifẹẹ si ka maa ṣere tabi ẹfẹ. Bi mo ṣe kuku tẹra mọ ọn niyẹn. Ipari 2010 ni mo bẹrẹ si i ṣe adari eto lode inawo titi wọ 2011 ti mo tun mu skit ṣiṣe mọ ọn.


Ṣugbọn kọmẹdi yẹn ti wa lara mi tipẹ, lati ileewe girama ni mo ti nifẹẹ si ka maa ṣere tabi ẹfẹ. Bi mo ṣe kuku tẹra mọ ọn niyẹn. Ipari 2010 ni mo bẹrẹ si i ṣe adari eto lode inawo titi wọ 2011 ti mo tun mu skit ṣiṣe mọ ọn. Ko yiisi nigba yẹn, mo kan n fori ti i ni. 2017 ni Ọlọun gbadua. AKEDE AGBAYE:Awọn nnkan daadaa wo ni skit ṣiṣe yii ti mu ba yin bayii?


Ko yiisi nigba yẹn, mo kan n fori ti i ni. 2017 ni Ọlọun gbadua. AKEDE AGBAYE:Awọn nnkan daadaa wo ni skit ṣiṣe yii ti mu ba yin bayii? Skit ṣiṣe ti mu mi mọ ọpọlọpọ eeyan, mo mọ awọn olori ilu, mo mawọn eeyan pataki lawujọ. Ko sibi ti mo fẹẹ wọ ti wọn yoo fọwọ rọ mi da sẹyin, ọpọlọpọ ilẹkun anfaani lo ti ṣi fun mi. Mo fi n ran awọn obi mi lọwọ, mo fi n ṣaanu fawọn eeyan, emi naa dẹ n na an funra mi, nitori igbesi aye gbajumọ(celebrity) ko rọrun.


Skit ṣiṣe ti mu mi mọ ọpọlọpọ eeyan, mo mọ awọn olori ilu, mo mawọn eeyan pataki lawujọ. Ko sibi ti mo fẹẹ wọ ti wọn yoo fọwọ rọ mi da sẹyin, ọpọlọpọ ilẹkun anfaani lo ti ṣi fun mi. Mo fi n ran awọn obi mi lọwọ, mo fi n ṣaanu fawọn eeyan, emi naa dẹ n na an funra mi, nitori igbesi aye gbajumọ(celebrity) ko rọrun. AKEDE AGBAYE: Ẹyin ọmọde ẹlẹfẹ asiko yii ni aṣa kan, aṣọ kan ṣoṣo lẹ n wọ ṣiṣe lọpọ igba. A mọ LizzyJay(Ọmọọbadan) mọ lesi iro ati buba, agbada ati fila ni ti Mista Macaroni, ṣẹẹti kan bayii ni ti Lọọya Kunle, ṣe nitori idanimọ naa ni? LỌỌYA KUNLE: Nitori idanimọ, ati nitori pe awọn ẹfẹ wa yẹn maa n tẹsiwaju nigba mi-in.


AKEDE AGBAYE: Ẹyin ọmọde ẹlẹfẹ asiko yii ni aṣa kan, aṣọ kan ṣoṣo lẹ n wọ ṣiṣe lọpọ igba. A mọ LizzyJay(Ọmọọbadan) mọ lesi iro ati buba, agbada ati fila ni ti Mista Macaroni, ṣẹẹti kan bayii ni ti Lọọya Kunle, ṣe nitori idanimọ naa ni? LỌỌYA KUNLE: Nitori idanimọ, ati nitori pe awọn ẹfẹ wa yẹn maa n tẹsiwaju nigba mi-in. Pataki ibẹ waa ni pe bawọn eeyan ba ti ri aṣọ yẹn lọrun wa, awọn ẹlomi-in aa ti maa rẹrin-in silẹ ki wọn tiẹ too gbọ ohun ti skit naa da le lori. Nitori ẹ la ṣe n wọṣọ kan ṣoṣo, ki i ṣe pe ko daa keeyan paarọ aṣọ. AKEDE AGBAYE: Njẹ ẹ ranti ‘skit’ tẹ ẹ kọkọ ṣe mọ?


Pataki ibẹ waa ni pe bawọn eeyan ba ti ri aṣọ yẹn lọrun wa, awọn ẹlomi-in aa ti maa rẹrin-in silẹ ki wọn tiẹ too gbọ ohun ti skit naa da le lori. Nitori ẹ la ṣe n wọṣọ kan ṣoṣo, ki i ṣe pe ko daa keeyan paarọ aṣọ. AKEDE AGBAYE: Njẹ ẹ ranti ‘skit’ tẹ ẹ kọkọ ṣe mọ? LỌỌYA KUNLE: Bẹẹ ni, mo ranti.O yatọ si eyi to jẹ kawọn eeyan mọ mi. Oun ni eyi ti mo ti n bu awọn nẹtwọọki pe wọn ja kaadi mi, pe ki wọn da a pada abi ki n fun wọn lepe. Eyi tawọn eeyan fi waa mọ mi ni ‘Ankara Gucci’, nibi ti mo ti ni a fẹẹ ṣenawo, Ankara Gucci la dẹ maa mu.


LỌỌYA KUNLE: Bẹẹ ni, mo ranti.O yatọ si eyi to jẹ kawọn eeyan mọ mi. Oun ni eyi ti mo ti n bu awọn nẹtwọọki pe wọn ja kaadi mi, pe ki wọn da a pada abi ki n fun wọn lepe. Eyi tawọn eeyan fi waa mọ mi ni ‘Ankara Gucci’, nibi ti mo ti ni a fẹẹ ṣenawo, Ankara Gucci la dẹ maa mu. AKEDE AGBAYE: Awọn obinrin ọlọmu nla, oni bakasi rabata maa n wa ninu awọn skit yin,ṣe bẹẹ naa lẹ nifẹẹ wọn loju aye? LỌỌYA KUNLE: Mo kan n fiyẹn ṣere ni, emi o kundun awọn nnkan bẹẹ. Ẹni ti mo n fẹ gan-an ko ri bẹẹ yẹn.Ko dẹ ki i ṣe gbogbo igba naa la maa n ṣe awọn nnkan bẹẹ.Mo n lo awọn obinrin to sanra ki wọn le mọ pe ko si bawọn ṣe ri tawọn ko ni i ri ọkunrin to laiki awọn, ki wọn ma baa maa ro ara wọn pin ni.


AKEDE AGBAYE: Awọn obinrin ọlọmu nla, oni bakasi rabata maa n wa ninu awọn skit yin,ṣe bẹẹ naa lẹ nifẹẹ wọn loju aye? LỌỌYA KUNLE: Mo kan n fiyẹn ṣere ni, emi o kundun awọn nnkan bẹẹ. Ẹni ti mo n fẹ gan-an ko ri bẹẹ yẹn.Ko dẹ ki i ṣe gbogbo igba naa la maa n ṣe awọn nnkan bẹẹ.Mo n lo awọn obinrin to sanra ki wọn le mọ pe ko si bawọn ṣe ri tawọn ko ni i ri ọkunrin to laiki awọn, ki wọn ma baa maa ro ara wọn pin ni. AKEDE AGBAYE: Ṣe ẹ ti ṣegbeyawo, awọn ọmọ nkọ? LỌỌYA KUNLE:Mi o ti i gbeyawo, ṣugbọn mo ti ni afẹsọna, mi o ti i bimọ. AKEDE AGBAYE:Ounjẹ wo lẹ fẹran ju?


AKEDE AGBAYE: Ṣe ẹ ti ṣegbeyawo, awọn ọmọ nkọ? LỌỌYA KUNLE:Mi o ti i gbeyawo, ṣugbọn mo ti ni afẹsọna, mi o ti i bimọ. AKEDE AGBAYE:Ounjẹ wo lẹ fẹran ju? LỌỌYA KUNLE: Okele ni, ko ṣaa ti jẹ okele. Mo maa n jẹun daadaa. AKEDE AGBAYE: Ọna wo lẹ n gba ṣe faaji bi ẹ ko ba si lẹnu iṣẹ?


LỌỌYA KUNLE: Okele ni, ko ṣaa ti jẹ okele. Mo maa n jẹun daadaa. AKEDE AGBAYE: Ọna wo lẹ n gba ṣe faaji bi ẹ ko ba si lẹnu iṣẹ? LỌỌYA KUNLE: Mo maa n nifẹẹ lati ṣe faaji pẹlu awọn alaini, ki n fun wọn ni nnkan. Ki i ṣe gbogbo nnkan leeyan n gbe si Fesibuuku. Emi o ki i muti, mi o dẹ ki n lọ si kilọọbu.


LỌỌYA KUNLE: Mo maa n nifẹẹ lati ṣe faaji pẹlu awọn alaini, ki n fun wọn ni nnkan. Ki i ṣe gbogbo nnkan leeyan n gbe si Fesibuuku. Emi o ki i muti, mi o dẹ ki n lọ si kilọọbu. O tẹ mi lọrun ki n ba awọn ti ko to mi ṣe, inu mi dẹ maa n dun ti wọn ba ṣadua fun mi.


O tẹ mi lọrun ki n ba awọn ti ko to mi ṣe, inu mi dẹ maa n dun ti wọn ba ṣadua fun mi.