Wọn ni bi awọn agbaagba kan ba wa ti wọn jẹ Agba Ṣakabula nitori ọrọ oṣelu, a jẹ pe Bakare funra rẹ, Pasitọ Ṣakabula ni, nitori lọdun to kọja ni Pasitọ yii ki Tinubu mọlẹ, to sọ fun gbogbo eeyan pe aṣiwaju ole ati akowojẹ ni, ati pe bo fẹ bo kọ, yoo pọ gbogbo owo to ji ko yii dandan. Yatọ si eyi, ọpọ igba lo ti pe Tinubu ni ole, akowojẹ, ati ẹni ti ko yẹ ko di ipo gidi kan mu nilẹ yii. Bakare ni awọn ti wọn n pariwo kiri pe Tinubu lawọ, o n fun awọn eeyan lowo, ko mọ pe Tinubu ko lawọ, owo wọn to ji ko lo n pada na fun wọn, yoo si jiya ẹṣẹ rẹ bo ba ya. Ohun to ya awẹn eeyan lẹnu ree, pe Pasitọ Bakare to ti fi gbogbo ọjọ aye rẹ bu Tinubu, to n pe e lole, oun naa lo wa n sọ pe ki awọn agba Yoruba to ba n pe Tinubu lole naa lọọ jale tiwọn. Ohun to jẹ ki ọgọọrọ awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye bẹre si i kan Pasitọ Bakare labuku ree, ti wọn si n pariwo pe ki ẹnikẹni ma pe e ni Pasito Bakare mọ o, Pasito Ṣakabula lorukọ rẹ tuntun.


Wọn fabuku kan Pasitọ Tunde Bakare, “Pastor Ṣakabula” ni wọn n pe e bayii o

Ohun to ya awẹn eeyan lẹnu ree, pe Pasitọ Bakare to ti fi gbogbo ọjọ aye rẹ bu Tinubu, to n pe e lole, oun naa lo wa n sọ pe ki awọn agba Yoruba to ba n pe Tinubu lole naa lọọ jale tiwọn. Ohun to jẹ ki ọgọọrọ awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye bẹre si i kan Pasitọ Bakare labuku ree, ti wọn si n pariwo pe ki ẹnikẹni ma pe e ni Pasito Bakare mọ o, Pasito Ṣakabula lorukọ rẹ tuntun.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Awọn ọmọ mi kan n yọ mi lẹnu, bẹẹ naa ni awọn ọrẹ mi kan ti a jọ jẹ ẹgbẹ, ati awọn mi-in ti wọn jẹ ẹgbọn fun wa. Gbogbo wọn ni wọn n daamu mi lori ọrọ to n lọ nilẹ Yoruba bayii. Ọrọ naa ni pe ‘Dandan Ni Ki Yoruba Ya Kuro Lara Naijiria!’ Ohun ti wọn ṣe n daamu mi ni pe wọn ni mi o da si i. Wọn ni n ko sọ si ọrọ naa, ati pe agbenimáfọhùn, a ko mọ ti ẹni to n ṣe. Wọn ni ṣe emi ko fara mọ ọn ki Yoruba kuro ni ara Naijiria ni, tabi n ko ri iya to n jẹ wa ni Naijiria yii. Nigba ti mo bẹrẹ ọrọ lati ṣalaye ohun ti awọn ọdọ le ṣe, ati bo ṣe jẹ ọwọ wọn ni ọjọọla Yoruba ati ti orilẹ-ede yii wa, ohun ti awọn kan tun tẹnu mọ fun mi ni pe Yoruba ko si lara Naijiria sẹẹ, pe gbogbo ọna ti a ba le tọ lati ri i pe Yoruba kuro lara Naijiria ni ka tọ, nitori ohun to n ṣẹlẹ yii to gẹẹ, awọn eeyan kan wa ti Yoruba ko le ba ṣe, afi ki kaluku ṣe tiẹ lọtọ. Adaba n pogede, o ṣe bi ẹyẹle ko gbọ, ẹyẹle gbọ, titiiri lo n tiiri ni.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Wọn ni ṣe emi ko fara mọ ọn ki Yoruba kuro ni ara Naijiria ni, tabi n ko ri iya to n jẹ wa ni Naijiria yii. Nigba ti mo bẹrẹ ọrọ lati ṣalaye ohun ti awọn ọdọ le ṣe, ati bo ṣe jẹ ọwọ wọn ni ọjọọla Yoruba ati ti orilẹ-ede yii wa, ohun ti awọn kan tun tẹnu mọ fun mi ni pe Yoruba ko si lara Naijiria sẹẹ, pe gbogbo ọna ti a ba le tọ lati ri i pe Yoruba kuro lara Naijiria ni ka tọ, nitori ohun to n ṣẹlẹ yii to gẹẹ, awọn eeyan kan wa ti Yoruba ko le ba ṣe, afi ki kaluku ṣe tiẹ lọtọ. Adaba n pogede, o ṣe bi ẹyẹle ko gbọ, ẹyẹle gbọ, titiiri lo n tiiri ni. Ṣe ma a sọ pe n ko gbọ ariwo to n lọ ni, tabi mo fẹẹ ni n ko mọ awọn ti wọn n gbe oriṣiiriṣii ẹgbẹ silẹ pe afi ki Yoruba ya lara Naijiria, tabi mo fẹẹ sọ pe wọn ko waa fi ọrọ naa to mi leti ni. Wọn waa fi to mi leti, wọn si sọ fun mi daadaa, bẹẹ ni mo si gbọ awuyewuye awọn mi-in ti n ko mọ, ohun ti wọn si n sọ ni pe ki Yoruba maa lọ lo dara. Ti mo ba ri ọgbọn rẹ da, tabi ti agbara nla kan ba wa lọwọ mi, Yoruba ko ni i sun oorun ọjọ kan si i mọ ni orilẹ-ede Naijiria, Yoruba yoo ya, awọn ti wọn ba si fẹẹ ṣe Naijiria yoo maa ṣe Naijiria wọn lọ.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Ṣe ma a sọ pe n ko gbọ ariwo to n lọ ni, tabi mo fẹẹ ni n ko mọ awọn ti wọn n gbe oriṣiiriṣii ẹgbẹ silẹ pe afi ki Yoruba ya lara Naijiria, tabi mo fẹẹ sọ pe wọn ko waa fi ọrọ naa to mi leti ni. Wọn waa fi to mi leti, wọn si sọ fun mi daadaa, bẹẹ ni mo si gbọ awuyewuye awọn mi-in ti n ko mọ, ohun ti wọn si n sọ ni pe ki Yoruba maa lọ lo dara. Ti mo ba ri ọgbọn rẹ da, tabi ti agbara nla kan ba wa lọwọ mi, Yoruba ko ni i sun oorun ọjọ kan si i mọ ni orilẹ-ede Naijiria, Yoruba yoo ya, awọn ti wọn ba si fẹẹ ṣe Naijiria yoo maa ṣe Naijiria wọn lọ. Ṣugbọn o, ọrọ yii ni awọn “ṣugbọn” kan ninu, afi ki eeyan si mọ awọn “ṣugbọn” to wa ninu ọro naa ko too bẹrẹ ija, bi bẹe kọ, tọhun yoo jẹbi, yoo si fi ọpọ ẹmi awọn ti wọn n jẹ Yoruba ṣofo. O da mi loju pe ki i ṣe ohun ti Yoruba fẹ niyẹn. Bi ọpọlọpọ yin ti fẹ ki Yoruba ya kuro lara Naijiria, bẹẹ lemi naa fẹ.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Ṣugbọn o, ọrọ yii ni awọn “ṣugbọn” kan ninu, afi ki eeyan si mọ awọn “ṣugbọn” to wa ninu ọro naa ko too bẹrẹ ija, bi bẹe kọ, tọhun yoo jẹbi, yoo si fi ọpọ ẹmi awọn ti wọn n jẹ Yoruba ṣofo. O da mi loju pe ki i ṣe ohun ti Yoruba fẹ niyẹn. Bi ọpọlọpọ yin ti fẹ ki Yoruba ya kuro lara Naijiria, bẹẹ lemi naa fẹ. Mo fẹ ka bọ loko ẹru awọn amunisin yii, ki a bọ ninu ajaga ti awọn oloṣelu wa to n ṣiṣẹ fun Fulani ki bọ wa lọrun, nitori ọrọ naa ti di iwọsi, o si mu ẹgbin pupọ dani. Ṣe ohun ti wọn n ṣe kiri ilu yii daa ni! Tabi ti Buhari to yiju si ẹgbẹ kan ti awọn ẹya tirẹ n jẹ awa to ku niya leeyan yoo ro ti ibinu ko ni i ru bo tọhun loju!


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Mo fẹ ka bọ loko ẹru awọn amunisin yii, ki a bọ ninu ajaga ti awọn oloṣelu wa to n ṣiṣẹ fun Fulani ki bọ wa lọrun, nitori ọrọ naa ti di iwọsi, o si mu ẹgbin pupọ dani. Ṣe ohun ti wọn n ṣe kiri ilu yii daa ni! Tabi ti Buhari to yiju si ẹgbẹ kan ti awọn ẹya tirẹ n jẹ awa to ku niya leeyan yoo ro ti ibinu ko ni i ru bo tọhun loju! Iru iyanjẹ ati ifiyajẹni to n lọ nilẹ yii, ko si ibi ti wọn ti n gba iru ẹ; ko si si ibi ti iru ẹ ko ni i di ija rẹpẹtẹ to ba ya. Ṣugbọn ni temi, ẹjọ la a kọ ka too kọ ija, awọn ‘’ṣugbọn’’ ti mo ni o wa ninu ọrọ yii, afi ka yọ wọn kuro na, bi a ba ti yọ wọn kuro, ibi yoowu ti a ba fẹe lọ, ati igba yoowu ti a ba fẹẹ lọ, ko le si wahala fun wa. Iyatọ to wa laarin emi atawọn ti wọn n pariwo pe ki Yoruba maa lọ kuro lara Naijiria lẹsẹkẹsẹ niyẹn.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Iru iyanjẹ ati ifiyajẹni to n lọ nilẹ yii, ko si ibi ti wọn ti n gba iru ẹ; ko si si ibi ti iru ẹ ko ni i di ija rẹpẹtẹ to ba ya. Ṣugbọn ni temi, ẹjọ la a kọ ka too kọ ija, awọn ‘’ṣugbọn’’ ti mo ni o wa ninu ọrọ yii, afi ka yọ wọn kuro na, bi a ba ti yọ wọn kuro, ibi yoowu ti a ba fẹe lọ, ati igba yoowu ti a ba fẹẹ lọ, ko le si wahala fun wa. Iyatọ to wa laarin emi atawọn ti wọn n pariwo pe ki Yoruba maa lọ kuro lara Naijiria lẹsẹkẹsẹ niyẹn. Bawo la ṣe fẹẹ lọ? Nibo la fẹẹ lọ? Awọn ibeere temi niyẹn.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Bawo la ṣe fẹẹ lọ? Nibo la fẹẹ lọ? Awọn ibeere temi niyẹn. Ni Naijiria ti a wa yii, ọna meji pere ni ẹya kan fi le kuro lara awọn to ku, ti wọn yoo ni awọn ko ṣe mọ, awọn fẹẹ maa ṣe tawọn lọtọ. Ọna akọkọ ni nipasẹ ofin. Idi eyi ni pe ajọṣe awọn ẹya to wa ni Naijiria yii ko deede bẹrẹ, ofin la fi bẹrẹ ẹ. Oriṣiiriṣii ipade apero lori ofin ti wọn yoo maa fi ṣejọba ni Naijiria lawọn baba wa ṣe ki ọrọ too de ibi to de duro yii, lara awọn ofin ti wọn si ṣe nigba kan ni pe ko si ẹya kan to le deede kuro lara Naijiria, lai jẹ pe awọn ẹya to ku fọwọ si i. Nidii eyi, bi Yoruba ba fẹẹ lọ, afi ki a jokoo si ile-igbimọ aṣofin, laarin awọn aṣofin wa wọnyi, nibi ti awọn APC ati PDP ti n jọba, ka si sọ pe a ko ṣe Naijiria mọ.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Ni Naijiria ti a wa yii, ọna meji pere ni ẹya kan fi le kuro lara awọn to ku, ti wọn yoo ni awọn ko ṣe mọ, awọn fẹẹ maa ṣe tawọn lọtọ. Ọna akọkọ ni nipasẹ ofin. Idi eyi ni pe ajọṣe awọn ẹya to wa ni Naijiria yii ko deede bẹrẹ, ofin la fi bẹrẹ ẹ. Oriṣiiriṣii ipade apero lori ofin ti wọn yoo maa fi ṣejọba ni Naijiria lawọn baba wa ṣe ki ọrọ too de ibi to de duro yii, lara awọn ofin ti wọn si ṣe nigba kan ni pe ko si ẹya kan to le deede kuro lara Naijiria, lai jẹ pe awọn ẹya to ku fọwọ si i. Nidii eyi, bi Yoruba ba fẹẹ lọ, afi ki a jokoo si ile-igbimọ aṣofin, laarin awọn aṣofin wa wọnyi, nibi ti awọn APC ati PDP ti n jọba, ka si sọ pe a ko ṣe Naijiria mọ. Awọn aṣofin ni yoo waa yi ofin pada, ti wọn aa sọ pe ẹya yoowu ti ajọṣepọ Naijiria ko ba tẹ lọrun mọ le maa lọ to ba fẹẹ lọ. Nidii eyi, ko si ẹni kan ti yoo da wa duro, tabi ti yoo di wa lọwọ mu, ti a ba ti ni a fẹẹ maa lọ. Ni ọna keji ẹwẹ, ti a ko ba fẹẹ gba ibi ti awọn olofin de yii, ti a ba ni a ko fẹ ofin, ọrọ naa ti su wa, a ko si fẹ ajokoo-sọ kankan, a fẹẹ maa lọ ni.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Awọn aṣofin ni yoo waa yi ofin pada, ti wọn aa sọ pe ẹya yoowu ti ajọṣepọ Naijiria ko ba tẹ lọrun mọ le maa lọ to ba fẹẹ lọ. Nidii eyi, ko si ẹni kan ti yoo da wa duro, tabi ti yoo di wa lọwọ mu, ti a ba ti ni a fẹẹ maa lọ. Ni ọna keji ẹwẹ, ti a ko ba fẹẹ gba ibi ti awọn olofin de yii, ti a ba ni a ko fẹ ofin, ọrọ naa ti su wa, a ko si fẹ ajokoo-sọ kankan, a fẹẹ maa lọ ni. Eyi tumọ si pe a ti mura lati jagun ree, nitori ija la fẹẹ fi lọ yẹn. Ija la fẹẹ fi lọ nitori awọn to ku ko fọwọ si i pe ka lọ, ijọba apapọ si le lo awọn ọlọpaa ati awọn ọmọ ogun wọn lati da wa duro. Bi wọn ba ko awọn ọlọpaa tabi ṣọja jade, ti a ba ni a ko gba, ọrọ naa yoo di ogun ni, wọn yoo si ba wa ja titi ti a oo fi ṣẹgun wọn, tabi ki wọn ṣẹgun wa.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Eyi tumọ si pe a ti mura lati jagun ree, nitori ija la fẹẹ fi lọ yẹn. Ija la fẹẹ fi lọ nitori awọn to ku ko fọwọ si i pe ka lọ, ijọba apapọ si le lo awọn ọlọpaa ati awọn ọmọ ogun wọn lati da wa duro. Bi wọn ba ko awọn ọlọpaa tabi ṣọja jade, ti a ba ni a ko gba, ọrọ naa yoo di ogun ni, wọn yoo si ba wa ja titi ti a oo fi ṣẹgun wọn, tabi ki wọn ṣẹgun wa. Iru ohun to ṣẹlẹ ni ọdun 1967 si 1970 niyẹn, nigba ti awọn ọmọ Ibo ni awọn fẹẹ maa lọ, awọn fẹẹ kuro lara Naijiria, awọn ko jẹ Naijiria mọ, Biafra lorukọ awọn tuntun. Awọn to ku: Hausa, Yoruba, Ijọ ati lara awọn ọmọ Ibo mi-in paapaa funra wọn ni awọn o gba, ko si ẹya kan ti aa kuro lara Naijiria; Naijiria ni gbogbo wa gbọdọ jọ maa jẹ. N lọrọ ba dogun.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Iru ohun to ṣẹlẹ ni ọdun 1967 si 1970 niyẹn, nigba ti awọn ọmọ Ibo ni awọn fẹẹ maa lọ, awọn fẹẹ kuro lara Naijiria, awọn ko jẹ Naijiria mọ, Biafra lorukọ awọn tuntun. Awọn to ku: Hausa, Yoruba, Ijọ ati lara awọn ọmọ Ibo mi-in paapaa funra wọn ni awọn o gba, ko si ẹya kan ti aa kuro lara Naijiria; Naijiria ni gbogbo wa gbọdọ jọ maa jẹ. N lọrọ ba dogun. Lapapọ, awọn bii miliọnu meji ọmọ Ibo ni wọn ku, bi wọn si ṣe ku naa to, wọn ko ri orilẹ-ede Biafra ti wọn fẹẹ gba yii gba, wọn kan fi ẹmi awọn eeyan ṣofo lasan ni. Bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ Ibo mura ogun, awọn jagunjagun wọn ti wọn jẹ ṣọja ni Naijiria tẹlẹ para pọ lati ri i pe awọn ṣẹgun, ti wọn si mura gan-an si ija naa, titi ti wọn fi fọdun mẹta ja a, sibẹ, awọn ọmọ ogun Naijiria pọ ju wọn, wọn lowo lọwọ ju wọn, wọn ni ọmọ ogun ju wọn, wọn si lo gbogbo ẹ lati ri i pe wọn ko jẹ ki wọn lọ. Nibi yii ni eeyan yoo ti mọ bi ọrọ ẹya kan to ba fẹẹ lọ lorilẹ-ede yii ni tipatipa ti le yọri si, ati ohun to le ṣẹlẹ si wọn.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Lapapọ, awọn bii miliọnu meji ọmọ Ibo ni wọn ku, bi wọn si ṣe ku naa to, wọn ko ri orilẹ-ede Biafra ti wọn fẹẹ gba yii gba, wọn kan fi ẹmi awọn eeyan ṣofo lasan ni. Bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ Ibo mura ogun, awọn jagunjagun wọn ti wọn jẹ ṣọja ni Naijiria tẹlẹ para pọ lati ri i pe awọn ṣẹgun, ti wọn si mura gan-an si ija naa, titi ti wọn fi fọdun mẹta ja a, sibẹ, awọn ọmọ ogun Naijiria pọ ju wọn, wọn lowo lọwọ ju wọn, wọn ni ọmọ ogun ju wọn, wọn si lo gbogbo ẹ lati ri i pe wọn ko jẹ ki wọn lọ. Nibi yii ni eeyan yoo ti mọ bi ọrọ ẹya kan to ba fẹẹ lọ lorilẹ-ede yii ni tipatipa ti le yọri si, ati ohun to le ṣẹlẹ si wọn. Bi ki i baa ṣe pe ẹya to ba fẹẹ kuro ni Naijiria ni ọmọ ogun to to, to si ni owo rẹpẹtẹ ati irinṣẹ ijagun to pọ, iṣoro ni yoo koju rẹ, nitori wọn aa kan sọ gbogbo agbegbe wọn di oju ogun ni, ti wọn aa maa pa tọmọde tagba, tọkunrin tobinrin. Mo waa fẹ ki awa naa jokoo ka wo o, ka ronu wa lori ọna mejeeji ti mo la kalẹ pe a fi le kuro loriẹ-ede yii. Bẹẹ ki i ṣe emi ni mo la ọna mejeeji kalẹ, bi ofin ti wi ni, bi ọrọ si ti ri ni.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Bi ki i baa ṣe pe ẹya to ba fẹẹ kuro ni Naijiria ni ọmọ ogun to to, to si ni owo rẹpẹtẹ ati irinṣẹ ijagun to pọ, iṣoro ni yoo koju rẹ, nitori wọn aa kan sọ gbogbo agbegbe wọn di oju ogun ni, ti wọn aa maa pa tọmọde tagba, tọkunrin tobinrin. Mo waa fẹ ki awa naa jokoo ka wo o, ka ronu wa lori ọna mejeeji ti mo la kalẹ pe a fi le kuro loriẹ-ede yii. Bẹẹ ki i ṣe emi ni mo la ọna mejeeji kalẹ, bi ofin ti wi ni, bi ọrọ si ti ri ni. Njẹ awọn Yoruba ni awọn aṣofin ti wọn le ja fun wa, awọn aṣofin ti wọn aa duro niwaju ile-igbimọ apapọ, ti wọn aa ni a ko ṣe Naijiria mọ, ti ẹnu wọn yoo ko, ti wọn aa fi ohun kan sọrọ bẹẹ laarin awọn ẹlẹgbẹ wọn to ku. Ṣe awọn aṣofin APC ti wọn jẹ ọmọ Yoruba ni wọn aa ṣe bẹẹ fun wa ni tabi awọn ti PDP! Ṣe awọn oloṣelu ilẹ Yoruba yii yoo dide lọjọ kan ṣaa, ti wọn aa lọ sile-igbimọ aṣofin pe Yoruba fẹẹ lọ!


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Njẹ awọn Yoruba ni awọn aṣofin ti wọn le ja fun wa, awọn aṣofin ti wọn aa duro niwaju ile-igbimọ apapọ, ti wọn aa ni a ko ṣe Naijiria mọ, ti ẹnu wọn yoo ko, ti wọn aa fi ohun kan sọrọ bẹẹ laarin awọn ẹlẹgbẹ wọn to ku. Ṣe awọn aṣofin APC ti wọn jẹ ọmọ Yoruba ni wọn aa ṣe bẹẹ fun wa ni tabi awọn ti PDP! Ṣe awọn oloṣelu ilẹ Yoruba yii yoo dide lọjọ kan ṣaa, ti wọn aa lọ sile-igbimọ aṣofin pe Yoruba fẹẹ lọ! Bẹẹ awọn nikan ni wọn le lọ sibẹ ti ẹni kan yoo gbohun wọn, nitori awọn ni aṣoju Yoruba nibẹ, bi ẹlomiran lọ sibẹ to n pariwo, aja lasan lo n gbo ni o. Awa naa mọ pe awọn aṣofin wa yii o ni i lọ. Bi wọn si debẹ, wọn o ni wi nnkan kan. Tabi ti ọrọ ba waa yi biri, to dogun, ti Yoruba ba ni awọn fẹẹ lọ lojiji, awọn jagunjagun wo la ni nilẹ yii o! Awọn jagunjagun wo la ni ti wọn jẹ Yoruba ti wọn le ṣaaju ogun lati ko Yoruba kuro lara Naijiria!


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Bẹẹ awọn nikan ni wọn le lọ sibẹ ti ẹni kan yoo gbohun wọn, nitori awọn ni aṣoju Yoruba nibẹ, bi ẹlomiran lọ sibẹ to n pariwo, aja lasan lo n gbo ni o. Awa naa mọ pe awọn aṣofin wa yii o ni i lọ. Bi wọn si debẹ, wọn o ni wi nnkan kan. Tabi ti ọrọ ba waa yi biri, to dogun, ti Yoruba ba ni awọn fẹẹ lọ lojiji, awọn jagunjagun wo la ni nilẹ yii o! Awọn jagunjagun wo la ni ti wọn jẹ Yoruba ti wọn le ṣaaju ogun lati ko Yoruba kuro lara Naijiria! Nibo la ni irinṣẹ ijagun wa si, ṣe ibọn la ni to jẹ tiwa ni abi ọta ibon, maṣingan-an-nu la ni ni abi ẹronpileeni adigbolulja! Bẹe bi Yoruba ba fẹẹ fi ija kuro ni Naijiria, afi ka ni gbogbo eleyii, ka le koju awọn alatako wa nigba ti wọn ba ni ka ma lọ. Ninu yin, ẹyin naa aa ri i pe eleyii ko ṣee ṣe lasiko ti a wa yii.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Nibo la ni irinṣẹ ijagun wa si, ṣe ibọn la ni to jẹ tiwa ni abi ọta ibon, maṣingan-an-nu la ni ni abi ẹronpileeni adigbolulja! Bẹe bi Yoruba ba fẹẹ fi ija kuro ni Naijiria, afi ka ni gbogbo eleyii, ka le koju awọn alatako wa nigba ti wọn ba ni ka ma lọ. Ninu yin, ẹyin naa aa ri i pe eleyii ko ṣee ṣe lasiko ti a wa yii. Ki eleyii too ṣee ṣe, iṣẹ wa lọwọ Yoruba lati ṣe. Bi a ko ba ri iṣẹ eyi ṣe yanju, ẹni to ba n dabaa pe Yoruba fẹẹ kuro ni Naijiria n tan awọn eeyan jẹ lasan ni, tabi ko jẹ o kan fẹẹ maa fi ọrọ naa ko owo jọ lati ọdọ awọn kan. Ṣugbọn iyẹn ko sọ pe kinni naa o ṣee ṣe to ba ya: eto ati ipalẹmọ gidi ni. Nibi to si ti kan awọn ọdọ wa niyi, awọn yii ni wọn yoo gba wa, awọn ọdọ ti a ni ni yoo tun ilẹ Yoruba to.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Ki eleyii too ṣee ṣe, iṣẹ wa lọwọ Yoruba lati ṣe. Bi a ko ba ri iṣẹ eyi ṣe yanju, ẹni to ba n dabaa pe Yoruba fẹẹ kuro ni Naijiria n tan awọn eeyan jẹ lasan ni, tabi ko jẹ o kan fẹẹ maa fi ọrọ naa ko owo jọ lati ọdọ awọn kan. Ṣugbọn iyẹn ko sọ pe kinni naa o ṣee ṣe to ba ya: eto ati ipalẹmọ gidi ni. Nibi to si ti kan awọn ọdọ wa niyi, awọn yii ni wọn yoo gba wa, awọn ọdọ ti a ni ni yoo tun ilẹ Yoruba to. Bi Naijiria ba ṣee tun to, deede; ṣugbọn awọn ni wọn le tun Yoruba to, ti wọn ba tẹle awọn ọna ti n oo la kalẹ fun wọn, tabi eyi ti awọn ti wọn ba tun ju iru awa lọ – ni ọgbọn, imọ ati ọjọ ori – ba la kalẹ. Awọn ọna ti mo fẹẹ ṣalaye ree o, ki wọn too fi ọrọ pe ka kuro ni Naijiria dandan fa mi pada diẹ, ṣugbọn a oo maa ba ọrọ wa bọ lọsẹ to n bọ. Ẹ ṣaa jẹ ka ni suuru, ẹpọn agbo n mi ni, ko ni i ja, Ọlorun yoo ṣe ọna abayọ fun wa.


Lẹta pataki si awon ọdo ọmo Yoruba (3)

Bi Naijiria ba ṣee tun to, deede; ṣugbọn awọn ni wọn le tun Yoruba to, ti wọn ba tẹle awọn ọna ti n oo la kalẹ fun wọn, tabi eyi ti awọn ti wọn ba tun ju iru awa lọ – ni ọgbọn, imọ ati ọjọ ori – ba la kalẹ. Awọn ọna ti mo fẹẹ ṣalaye ree o, ki wọn too fi ọrọ pe ka kuro ni Naijiria dandan fa mi pada diẹ, ṣugbọn a oo maa ba ọrọ wa bọ lọsẹ to n bọ. Ẹ ṣaa jẹ ka ni suuru, ẹpọn agbo n mi ni, ko ni i ja, Ọlorun yoo ṣe ọna abayọ fun wa.


Lasiko ọdun Keresi, Buhari ṣeleri igba daadaa fawọn ọmọ Naijiria

Faith Adebọla Aarẹ orileede yii, Muhammadu Buhari ti bẹ gbogbo ọmọ orileede yii lati ma ṣe sọreti nu ninu agbara iṣakoso oun lati mu igba ọtun ti wọn n reti wa. Ninu iṣẹ ikini ọdun Keresimesi ti Aarẹ Buhari ran si awọn ọmọ Naijiria lo ti sọrọ yii l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. O ni oun mọ bi nnkan ṣe ri lasiko yii fun gbogbo ọmọ orileede yii. O ni asiko ayọ, alaafia, ireti, ifẹ ati inuure lasiko Keresi maa n jẹ, paapaa fawọn ọmọlẹyin Kristi, ṣugbọn awọn iṣoro ijinigbe, janduku, ọrọ-aje to n ṣojojo, arun Korona atawọn nnkan mi-in ko jẹ ki pọpọṣinṣin naa ri bo ṣe yẹ ko ri. Buhari ni tori eyi loun ṣe n fi asiko yii rawọ ẹbẹ sawọn ọmọ orileede yii lati ma ṣe sọreti nu, o ni iṣoro aabo torileede yii n koju kọja awọn erongba ati aba tawọn eeyan n sọ kaakiri, ati pe lẹnu aisun, aiwo, lawọn ileeṣẹ ologun ilẹ wa atawọn agbofinro mi-in wa lati koju ipenija aabo to mẹhẹ naa. O bẹ awọn araalu lati rọju si i, ki wọn si tubọ fun awọn agbofinro ati ileeṣẹ ologun laaye ati atilẹyin, ki wọn le koju iṣoro ohun titi ti wọn yoo fi ṣaṣeyọri.


O ni asiko ayọ, alaafia, ireti, ifẹ ati inuure lasiko Keresi maa n jẹ, paapaa fawọn ọmọlẹyin Kristi, ṣugbọn awọn iṣoro ijinigbe, janduku, ọrọ-aje to n ṣojojo, arun Korona atawọn nnkan mi-in ko jẹ ki pọpọṣinṣin naa ri bo ṣe yẹ ko ri. Buhari ni tori eyi loun ṣe n fi asiko yii rawọ ẹbẹ sawọn ọmọ orileede yii lati ma ṣe sọreti nu, o ni iṣoro aabo torileede yii n koju kọja awọn erongba ati aba tawọn eeyan n sọ kaakiri, ati pe lẹnu aisun, aiwo, lawọn ileeṣẹ ologun ilẹ wa atawọn agbofinro mi-in wa lati koju ipenija aabo to mẹhẹ naa. O bẹ awọn araalu lati rọju si i, ki wọn si tubọ fun awọn agbofinro ati ileeṣẹ ologun laaye ati atilẹyin, ki wọn le koju iṣoro ohun titi ti wọn yoo fi ṣaṣeyọri. Buhari ni afi toun ba fẹẹ purọ lo ku, oun gba pe ọkan lara olori ojuṣe oun gẹgẹ bii Aarẹ ni lati jẹ ki eto aabo fun gbogbo araalu fẹsẹ rinlẹ, oun o si ni i sinmi titi ti eyi yoo fi ri bẹẹ.


Buhari ni afi toun ba fẹẹ purọ lo ku, oun gba pe ọkan lara olori ojuṣe oun gẹgẹ bii Aarẹ ni lati jẹ ki eto aabo fun gbogbo araalu fẹsẹ rinlẹ, oun o si ni i sinmi titi ti eyi yoo fi ri bẹẹ.


Isin aisun ọdun tuntun ko gbọdọ kọja aago mẹwaa alẹ l’Ekoo- Sanwo-Olu

Faith Adebọla, Eko Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu ti sọ pe loootọ nijọba ipinlẹ Eko ko wọgi le ayẹyẹ aisun ọdun tuntun ku ọla to maa n waye lawọn ileejọsin lalẹ ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejila, sibẹ, gbogbo ileejọsin gbọdọ pari eto isin wọn lalẹ ọjọ naa, ko gbọdọ kọja aago mẹwaa. Ọrọ yii wa lara ohun ti Gomina Sanwo-Olu sọ nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ nile ijọba to wa ni Marina, l’Ekoo, l’Ọjọbọ, Tọsidee yii. O ni dandan ni kawọn ileejọsin bọwọ fun aṣẹ ifidimọle tijọba apapọ ṣẹṣẹ ṣe, pe ko gbọdọ si lilọ bibọ ọkọ tabi eeyan kan laarin aago mejila oru si aago mẹrin owurọ kaakiri gbogbo ipinlẹ lorileede yii. Gomina ni gbogbo awọn aṣaaju ẹsin kaakiri ipinlẹ yii gbọdọ jẹ ki ọrọ naa ye awọn ọmọ ijọ wọn daadaa, tori ipinlẹ Eko ko ni i gba gbẹrẹ lori ofin naa, ati pe fun anfaani araalu ni ofin yii wa fun, lati mu adinku ba itankalẹ arun Korona to tun ti n gberi lẹẹkeji nipinlẹ Eko, ati ni Naijiria. O ni oun mọ pe nnkan idunnu ni lati la ọdun kan ja si ekeji, ṣugbọn bo ba ṣe gba lasiko yii ni konikalu ṣe e, nitori aabo ati alaafia wa ni. Eyi ni igba akọkọ ti Gomina Babajide Sanwo-Olu yoo jade sita lati ba awọn oniroyin sọrọ latigba to ti wa ni iyasọtọ nitori arun Korona to lugbadi rẹ, ṣugbọn ti Akọwe iroyin rẹ, Gbenga Akosile, kede lonii pe o ti gbadun daadaa bayii.


Ọwọ tẹ awọn akẹkọọ ileewe Akọka, ọbẹ ni wọn fi n gba mọto lọwọ awọn eeyan

Faith Adebọla, Eko Ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn gende meji ti wọn pe ara wọn lọmọleewe Federal College of Education (Technical) to wa l’Akọka, nipinlẹ Eko, Dare Williams, ẹni ọdun mẹtalelogun, Bethel Chukwuocha, ẹni ọdun mejidinlogun, ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Corolla kan ni wọn fọbẹ gba lọwọ onimọto kọlọpaa too ri wọn mu. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu, to ṣafihan awọn mejeeji fawọn oniroyin lọfiisi rẹ n’Ikẹja sọ pe alẹ ọjọ Aje, Mọnde, to kọja yii lawọn afurasi ọdaran mejeeji ṣiṣẹ laabi naa. Odumosu ni wọn jẹwọ fawọn ọlọpaa pe ọbẹ aṣooro kan ati egboogi lẹbu kan ti wọn gbagbọ pe o le mu oorun kun ẹni ti wọn ba fẹ ẹ lu, lawọn lo fun Ọgbẹni Clement Aniegbe, onimọto ti wọn ja ọkọ rẹ gba ọhun. Wọn ni Williams jẹwọ pe owo toun maa fi ra awọn irinṣẹ orin kikọ loun n wa, tori oun gbagbọ pe ẹbun orin wa lara oun, oun naa si fẹẹ lokiki bii Davido tabi Runtown, igba toun si ti wa iranlọwọ kaakiri ti ko sẹni to fẹẹ ran oun lọwọ loun ṣe ronu ati lọọ digunjale. O loun fọrọ naa lọ ọrẹ oun, Chukwuocha, lawọn mejeeji ba bẹ sita. Ọmọkunrin yii ni ero awọn ni pe kawọn ta mọto tawọn gba naa, kawọn si fowo ẹ ra irinṣẹ ikọrin.


Wọn ni Williams jẹwọ pe owo toun maa fi ra awọn irinṣẹ orin kikọ loun n wa, tori oun gbagbọ pe ẹbun orin wa lara oun, oun naa si fẹẹ lokiki bii Davido tabi Runtown, igba toun si ti wa iranlọwọ kaakiri ti ko sẹni to fẹẹ ran oun lọwọ loun ṣe ronu ati lọọ digunjale. O loun fọrọ naa lọ ọrẹ oun, Chukwuocha, lawọn mejeeji ba bẹ sita. Ọmọkunrin yii ni ero awọn ni pe kawọn ta mọto tawọn gba naa, kawọn si fowo ẹ ra irinṣẹ ikọrin. Odumosu ni oru ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, lawọn ọlọpaa to n kaakiri lati teṣan Sabo mu awọn afurasi naa lagbegbe Yaba, nibi ti wọn ti n wa mọto ti wọn ji ọhun, wọn n wa ibi ti wọn ti maa ta a si. Igba tawọn ọlọpaa da wọn duro, wọn kọkọ fẹẹ sa lọ, eyi lo mu kawọn agbofinro fi mọto wọn le wọn ba. Igba ti wọn si beere iwe ọkọ ati ẹri lati fi ẹni to ni mọto han, kantankantan ni wọn n sọ lẹnu, lakara ba tu s’epo.


Odumosu ni oru ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, lawọn ọlọpaa to n kaakiri lati teṣan Sabo mu awọn afurasi naa lagbegbe Yaba, nibi ti wọn ti n wa mọto ti wọn ji ọhun, wọn n wa ibi ti wọn ti maa ta a si. Igba tawọn ọlọpaa da wọn duro, wọn kọkọ fẹẹ sa lọ, eyi lo mu kawọn agbofinro fi mọto wọn le wọn ba. Igba ti wọn si beere iwe ọkọ ati ẹri lati fi ẹni to ni mọto han, kantankantan ni wọn n sọ lẹnu, lakara ba tu s’epo. Ṣa, awọn mejeeji ti wa lakata awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, iwadii gidi si ti n lọ lori ọrọ wọn. Laipẹ ni wọn maa foju bale-ẹjọ gẹgẹ bi kọmiṣanna ṣe wi.


Ṣa, awọn mejeeji ti wa lakata awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, iwadii gidi si ti n lọ lori ọrọ wọn. Laipẹ ni wọn maa foju bale-ẹjọ gẹgẹ bi kọmiṣanna ṣe wi.


Ara gomina Eko ti ya patapata, wọn ni Koro ti kuro lara ẹ

Jide Alabi Lẹyin ọjọ mẹrinla to ti wa nibi ti wọn ti n tọju ẹ, nitori arun Koronafairọọsi to kọ lu u, ara Gomina Babajide Sanwo-Olu ti ya daadaa bayii, bẹẹ lo ti ba awọn oniroyin sọrọ paapaa. Lọsan an, Ọjọbọ, Tọsidee yii, ni wọn yọnda gomina nibi ti wọn ti n tọju ẹ, lẹyin aridaju pe arun Koronafairọọsi ọhun ti kuro lara ẹ patapata. Ninu ọrọ ti Akọwe gomina fun eto iroyin, Ọgbẹni Gboyega Akọsile, fi sori ikanni abẹyẹfo ẹ lo ti fidi ọrọ ọhun mulẹ. Ọjọ kejila, oṣu yii, ni Kọmiṣanna fun eto ilera, Akin Abayọmi, kede pe gomina ipinlẹ Eko ti ko arun Korona. Latigba naa ni wọn si ti fi Ọgbẹni Babajide Sanwo-Olu si ipamọ, nibi ti wọn ti n tọju ẹ, ki ara ẹ too ya bayii.


‘Diẹ lo ku ki awọn Amọtẹkun fibọn fọ mi lori n’Ibadan’

Ọlawale Ajao, Ibadan Bi ọrọ ti ayaworan kan n’Ibadan atawọn eeyan kan nigboro ilu naa sọ ba jẹ oootọ, afaimọ nijọba ati gbogbo araalu ko ni i pada kabaamọ lori ọrọ Amọtẹkun, ikọ eleto aabo ti awọn ijọba iha Iwọ-Oorun Guusu orileede yii da silẹ lati fopin si ijinigbe, idigunjale ati ipenija eto aabo gbogbo nilẹ nilẹ Yoruba. Gbajugbaja ayaworan to filu Ibadan ṣebugbe sọ pe diẹ lo ku ki awọn ikọ eleto aabo naa fi ibọn fọ oun lori lai ṣẹ, lai ro, nigboro ilu naa l’ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Ọkunrin to pera ẹ ni @hifee_nonii lori ikanni abẹyẹfo (twitter) rẹ, ṣalaye pe nigba ti oun n bọ lati ṣọọṣi ni nnkan bii ago mejila ọjọ Tusidee loun ri awọn eeyan ti wọn n sa gilagila lai mọ ohun to n le wọn. O ni oun ko ti i pẹ rara nibi ti oun wa ninu ọkọ ayọkẹlẹ oun ti oun fi mọ pe awọn ikọ Amọtẹkun ni wọn n sa fun, ati pe ka sọ toootọ, niṣe loju awọn eeyan naa le koko lagbari wọn bii jagunjagun to n lọ soju ogun. Baba ayaworan yii sọ siwaju pe loju oun bayii lawọn Amọtẹkun fi yinbọn mọ ọkunrin kan to n jade bọ lati ibi to ti lọọ ṣegbọsẹ ninu igbo. Ṣugbọn Ọlọrun yọ ọkunrin naa, ibọn ko ba a. Niwọn igba ti oun ko ti lẹbọ lẹru, ti oun ko si huwa ọdaran kankan, ọkunrin ti awọn ololufẹ ẹ lori ẹrọ ayelujara mọ si @hifee_nonii yii sọ pe oun mọ-ọn-mọ din ere to yẹ ki oun fi ọkọ sa ku ki oun le ribi woran ohun to n ṣẹlẹ daadaa.


O ni oun ko ti i pẹ rara nibi ti oun wa ninu ọkọ ayọkẹlẹ oun ti oun fi mọ pe awọn ikọ Amọtẹkun ni wọn n sa fun, ati pe ka sọ toootọ, niṣe loju awọn eeyan naa le koko lagbari wọn bii jagunjagun to n lọ soju ogun. Baba ayaworan yii sọ siwaju pe loju oun bayii lawọn Amọtẹkun fi yinbọn mọ ọkunrin kan to n jade bọ lati ibi to ti lọọ ṣegbọsẹ ninu igbo. Ṣugbọn Ọlọrun yọ ọkunrin naa, ibọn ko ba a. Niwọn igba ti oun ko ti lẹbọ lẹru, ti oun ko si huwa ọdaran kankan, ọkunrin ti awọn ololufẹ ẹ lori ẹrọ ayelujara mọ si @hifee_nonii yii sọ pe oun mọ-ọn-mọ din ere to yẹ ki oun fi ọkọ sa ku ki oun le ribi woran ohun to n ṣẹlẹ daadaa. Iran ti onifọto yii n wo ko tẹ awọn Amọtẹkun lọrun, n lọkan ninu wọn ba pariwo mọ ọn pe ko kọri sibi to n lọ kia. Iyẹn fesi pe nitori ọna ti ko daa ni ko jẹ ki oun sare, idahun yii lo si bi wọn ninu ti wọn ṣe fa ibinu yọ si i. Ọkunrin onifọto yii sọ siwaju pe lẹyin ti awọn Amọtẹkun beere iru iṣẹ ti oun n ṣe, ti oun si fun wọn lesi pe ayaworan loun, ni wọn yẹ inu mọto oun wo finnifinni. Toun ti bi wọn ko si ṣe ba ẹru to lodi sofin tabi mu ifura dani kankan nibẹ to, niṣe lọkan ninu wọn tun jagbe mọ oun lati tete maa sare lọ bi oun ko ba fẹ ki oun fibọn fọ ori oun danu.


Iran ti onifọto yii n wo ko tẹ awọn Amọtẹkun lọrun, n lọkan ninu wọn ba pariwo mọ ọn pe ko kọri sibi to n lọ kia. Iyẹn fesi pe nitori ọna ti ko daa ni ko jẹ ki oun sare, idahun yii lo si bi wọn ninu ti wọn ṣe fa ibinu yọ si i. Ọkunrin onifọto yii sọ siwaju pe lẹyin ti awọn Amọtẹkun beere iru iṣẹ ti oun n ṣe, ti oun si fun wọn lesi pe ayaworan loun, ni wọn yẹ inu mọto oun wo finnifinni. Toun ti bi wọn ko si ṣe ba ẹru to lodi sofin tabi mu ifura dani kankan nibẹ to, niṣe lọkan ninu wọn tun jagbe mọ oun lati tete maa sare lọ bi oun ko ba fẹ ki oun fibọn fọ ori oun danu. Eyi lo mu ki ọkunrin yii fẹjọ awọn Amọtẹkun sun ijọba ipinlẹ Ọyọ, o ni pẹlu iwa ti wọn n hu yii, afaimọ ni iwa ọdaju ati ijanba ti awọn paapaa yoo maa hu sawọn araalu gan-an ko ni i buru kọja eyi ti diẹ ninu awọn ọlọpaa SARS hu ti awọn ọmọ Naijiria fi fẹnu le wọn lọ. Ṣaaju lawọn olugbe adugbo Isalẹ-Osi, n’Ibadan, ti ṣalaye iwa ọdaju tawọn Amọtẹkun n hu lagbegbe wọn fakọroyin wa, wọn ni ọrọ ti ko to nnkan ni wọn maa n fiya jẹ awọn si, wọn si fẹ́ẹ̀ le mu eeyan to ṣeeṣi fẹgbẹ gba wọn tabi tẹ wọn mọlẹ loju titi lasan ni ìmú ọdaran. Wọn waa rọ Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde lati ba awọn Amọtẹkun sọrọ, ki afojusun ijọba lori idasilẹ wọn ma baa ja sasan.


Eyi lo mu ki ọkunrin yii fẹjọ awọn Amọtẹkun sun ijọba ipinlẹ Ọyọ, o ni pẹlu iwa ti wọn n hu yii, afaimọ ni iwa ọdaju ati ijanba ti awọn paapaa yoo maa hu sawọn araalu gan-an ko ni i buru kọja eyi ti diẹ ninu awọn ọlọpaa SARS hu ti awọn ọmọ Naijiria fi fẹnu le wọn lọ. Ṣaaju lawọn olugbe adugbo Isalẹ-Osi, n’Ibadan, ti ṣalaye iwa ọdaju tawọn Amọtẹkun n hu lagbegbe wọn fakọroyin wa, wọn ni ọrọ ti ko to nnkan ni wọn maa n fiya jẹ awọn si, wọn si fẹ́ẹ̀ le mu eeyan to ṣeeṣi fẹgbẹ gba wọn tabi tẹ wọn mọlẹ loju titi lasan ni ìmú ọdaran. Wọn waa rọ Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde lati ba awọn Amọtẹkun sọrọ, ki afojusun ijọba lori idasilẹ wọn ma baa ja sasan.


Ọgba ẹwọn ni Ahmed yoo ti sọdun tuntun o, ọmọ lanlọọdu ẹ lo ba lo pọ n’ Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilọrin Olukọ ileewe ijọba kan, Ahmed Yusuf, tọwọ tẹ laipẹ yii pe o n ba ọmọ ọdun mejila kan laṣepọ, to si n fi iku halẹ mọ ọn pe to ba sọ fun ẹnikan, oun yoo pa a, ti dero ọgba ẹwọn bayii. Adajọ Shade Lawal tile-ẹjọ Magisreeti kan niluu Ilọrin lo paṣẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, pe ki wọn gbe e sahaamọ l’Oke-Kura, titi di ogunjọ, oṣu kin-in-ni, ọdun 2021. Ahmed ni wọn fẹsun kan pe o n ba ọmọde to jẹ ọmọ lanlọọdu rẹ sun, eyi to lodi sofin. Iwadii ileeṣẹ ọlọpaa fi han pe lati bii oṣu mẹfa sẹyin ni Ahmed ti n ki ọmọ naa mọlẹ, to n ba a laṣepọ. Agbẹjọro ijọba, Akinjide Adisa, ni ki ile-ẹjọ ma gba beeli rẹ, ko wa lahaamọ nitori pe ẹṣẹ to ṣẹ buru jai. Ọwọ palaba ọmọkunrin to n gbe ni Gaa-Odota yii ṣẹgi laipẹ yii, ti wọn si wọ ọ lọ si aagọ ọlọpaa to wa ni Adewọle, niluu Ilọrin.


Iwadii ileeṣẹ ọlọpaa fi han pe lati bii oṣu mẹfa sẹyin ni Ahmed ti n ki ọmọ naa mọlẹ, to n ba a laṣepọ. Agbẹjọro ijọba, Akinjide Adisa, ni ki ile-ẹjọ ma gba beeli rẹ, ko wa lahaamọ nitori pe ẹṣẹ to ṣẹ buru jai. Ọwọ palaba ọmọkunrin to n gbe ni Gaa-Odota yii ṣẹgi laipẹ yii, ti wọn si wọ ọ lọ si aagọ ọlọpaa to wa ni Adewọle, niluu Ilọrin. ALAROYE tiẹ gbọ pe awọn obi olujẹjọ naa sa gbogbo akitiyan lati jẹ kawọn obi ọmọ naa jawọ lori ẹjọ ọhun, ṣugbọn awọn yẹn ta ku pe o gbọdọ jẹ iya to ba tọ si i.


ALAROYE tiẹ gbọ pe awọn obi olujẹjọ naa sa gbogbo akitiyan lati jẹ kawọn obi ọmọ naa jawọ lori ẹjọ ọhun, ṣugbọn awọn yẹn ta ku pe o gbọdọ jẹ iya to ba tọ si i.


Miliọnu lọna ogun naira lawọn ajinigbe to ji aburo aṣofin ipinlẹ Ọyọ gbe n beere fun

Ọlawale Ajao, Ibadan Ipenija eto aabo ti ipinlẹ Ọyọ n koju lọwọlọwọ yii tun ti gbọna mi-in yọ bayii pẹlu bi wọn ṣe ji aburo ọkan ninu awọn aṣofin ipinlẹ Ọyọ, Tẹjumade Babalọla, gbe. Obinrin naa ni aburo Ọnarebu Sunkanmi Babalọla ti i ṣe igbakeji awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu to pọ ju lọ nileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ. Adugbo Mọnatan, nigboro n’Ibadan ni wọn ti ji gbe. Lati ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii lawọn ẹbi ti n wa obinrin naa nigba ti wọn ko ri i ko dari wale lati ibi to dagbere fun wọn pe oun n lọ. Nirọlẹ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni wọn too gba ipe abami kan, pe akata awọn ajinigbe lẹni ti wọn n wa wa. Awọn ajinigbe wọnyi ko fi ọrọ sabẹ ahọn sọ, wọn ni bi idile Babalọla ba ni ẹmi ọkan ninu wọn yii i lo, miliọnu lọna ogun Naira (N20m) ni ki wọn yara lọọ tọju kiakia, bi bẹẹ kọ, pipa lawọn yoo pa ọmọbinrin naa danu sinu igbo.


Lati ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii lawọn ẹbi ti n wa obinrin naa nigba ti wọn ko ri i ko dari wale lati ibi to dagbere fun wọn pe oun n lọ. Nirọlẹ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni wọn too gba ipe abami kan, pe akata awọn ajinigbe lẹni ti wọn n wa wa. Awọn ajinigbe wọnyi ko fi ọrọ sabẹ ahọn sọ, wọn ni bi idile Babalọla ba ni ẹmi ọkan ninu wọn yii i lo, miliọnu lọna ogun Naira (N20m) ni ki wọn yara lọọ tọju kiakia, bi bẹẹ kọ, pipa lawọn yoo pa ọmọbinrin naa danu sinu igbo. Mọlẹbi Tẹjumade kan to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe akitiyan awọn lati bẹ awọn ajinigbe naa lati ana ọhun ko seso rere nitori ipe awọn ko wọle sori nọmba ti wọn fi pe awọn rara. Akitiyan ALAROYE lati gbọ tẹnu awọn agbofinro lori iṣẹlẹ yii ko seso rere pẹlu bi akọroyin wa ṣe gbiyanju lati ba SP Olugbenga Fadeyi ti i ṣe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ sọrọ lori foonu, ṣugbọn ti eyikeyii ninu awọn ipe rẹ ko seso rere titi ta a fi pari akojọ iroyin yii.


Mọlẹbi Tẹjumade kan to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe akitiyan awọn lati bẹ awọn ajinigbe naa lati ana ọhun ko seso rere nitori ipe awọn ko wọle sori nọmba ti wọn fi pe awọn rara. Akitiyan ALAROYE lati gbọ tẹnu awọn agbofinro lori iṣẹlẹ yii ko seso rere pẹlu bi akọroyin wa ṣe gbiyanju lati ba SP Olugbenga Fadeyi ti i ṣe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ sọrọ lori foonu, ṣugbọn ti eyikeyii ninu awọn ipe rẹ ko seso rere titi ta a fi pari akojọ iroyin yii.


Wọn sọ opopona kan lorukọ Anthony Joshua ni Ṣagamu

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Bi ọmọ ẹni ba daa ka wi, ki i ṣe ka le baa fi i ṣaya. Nitori amuyangan ti abẹṣẹku-bii-ojo agbaye nni, Anthony Joshua, ọmọ bibi ilu Ṣagamu, jẹ ni alaga ijọba ibilẹ Ṣagamu, Ọgbẹni Gbenga Banjọ, ṣe sọ opopona kan lorukọ ọdọmọde ẹlẹṣẹẹ naa bayii, to ni Anthony Joshua ni ọna naa yoo maa jẹ lae ati laelae. Opopona tawọn eeyan mọ si Cinema Road tẹlẹ lo pada waa di Anthony Joshua bayii. Nigba to n ṣalaye idi to fi sọ ona naa lorukọ ọkunrin ẹlẹṣẹẹ yii, Alaga Kansu Ṣagamu sọ pe lati mọ riri Joshua to jẹ ọmọ bibi Rẹmọ ni, nigba to jẹ awọn ami-ẹyẹ nla nla bii WBA, IBF, WBO, IBO lo ti gba. Iwuri ati idnuu lo ni o jẹ fun ilẹ Ṣagamu ti oloriire ọmọ naa ti jade wa. O rọ awọn ọmọ bibi Ṣagamu lapapọ lati kọ iṣe Anthony Joshua, ki wọn jẹ ọmọ to ṣee fi yangan kari aye, ki wọn maa si dawọle ohunkohun to le takubu orukọ ilu nla naa.


Ọpẹyẹmi, ọmọ Alabi Pasuma, gbaṣẹ ologun  l’Amẹrika, ṣinkin ninu Paso n dun

Jide Alabi Ninu idunnu nla ni gbajumọ olorin fuji nni, Alaaji Wasiu Alabi Pasuma, wa bayii lori bi ọkan lara awọn ọmọ ẹ, Ọpẹyẹmi, ṣe di ọmọ ogun oju omi lorilẹ-ede Amerika. Lori ikanni Instagram Wasiu Alabi Pasuma ni ọkunrin olorin fuji yii gbe iroyin oriire ọhun si, nibi to ti sọ pe ọmọ oun naa ti di ọkan lara awọn ologun niluu oyinbo. O ni, “Mo ki ara mi ku oriire lori bi ọmọ mi ṣe di ọmọ ogun oju omi l’Amerika. Ọmọ mi daadaa, Ọpẹyẹmi l’Amẹrika, ku oriire o, ni gbogbo igba lo maa n mu inu emi ati iya ẹ dun daadaa, mo bẹ Ọlọrun ko ba mi bukun ẹ ninu ọna ti o yan yii.” Ninu awọn olorin fuji ti wọn n ṣe daadaa ni Naijiria loni-in ni Alabi Pasuma wa, bẹẹ lo ni awọn ọmọ ti wọn n ṣe daadaa pẹlu. Bo ti ṣe ni agbabọọlu ninu awọn ọmọ ẹ, bẹẹ lo tun ti ni ologun bayii, ti awọn mi-in paapaa si tun kawe jade yunifasiti.


Iya mi ti kọ mi pe gbogbo bo ṣe wu ko ri, mi o gbọdọ kọ ọkọ mi silẹ – Abilekọ Ẹniitan

Ọdun kẹrindinlọgọta (56) ree ti Oloye Abiọdun Dominic Ẹniitan ti fẹ iyawo wọn, Abilekọ Cecilia Abikẹ Ẹniitan. Ọdun 1964 ni wọn ti ṣegbeyawo niluu Eko, awọn mejeeji ti di arugbo kujẹkujẹ bayii, ṣugbọn bi igbin ba fa, ikarahun rẹ yoo tẹle e ni wọn jọ n ṣe. Akọroyin ALAROYE nipinlẹ Ogun, ADEFUNKẸ ADEBIYI, ṣabẹwo sile awọn tọkọ-taya ọlọdun gbọọrọ naa n’Ilewo-Orile, nijọba ibilẹ Ariwa Abẹokuta, eyi lohun ti wọn sọ pe o gbe igbeyawo awọn duro titi di asiko yii. BABA: Emi ni Oloye Abiọdun Ayinde Dominic Ẹniitan, ẹni ọdun mejidinlaaadọrun(88) ni mi, emi ni Seriki Ilewo-Orile nibi, ilu yii naa ni wọn ti bi mi. Orukọ iyawo mi ni Cecilia Ọlabisi ọmọ Ogunfọlaji, aya Ẹniitan. Mo pade iyawo mi nipasẹ ọrẹ mi, Oloogbe Benjamin Fọla Akiyọde, to n fẹ ọmọ kan n’Igbeyin.


BABA: Emi ni Oloye Abiọdun Ayinde Dominic Ẹniitan, ẹni ọdun mejidinlaaadọrun(88) ni mi, emi ni Seriki Ilewo-Orile nibi, ilu yii naa ni wọn ti bi mi. Orukọ iyawo mi ni Cecilia Ọlabisi ọmọ Ogunfọlaji, aya Ẹniitan. Mo pade iyawo mi nipasẹ ọrẹ mi, Oloogbe Benjamin Fọla Akiyọde, to n fẹ ọmọ kan n’Igbeyin. Ọmọ ti ọrẹ mi n fẹ yẹn ni baba ẹ ku ti a lọọ ba wọn ṣe oku, nibẹ ni mo ti ri iyawo mi to dẹ wu mi. Aṣọ to wọ lọjọ yẹn ba a mu pupọ, niṣe lo ṣe rẹgi lara ẹ. Bo ṣe ri lọjọ yẹn lo ko si mi lọkan ti mo fi pinnu pe mo maa fẹ ẹ. Iru aṣọ to wọ lọjọ naa Aṣọ kekere bii bonfo bayii ni, ọpa meji ni wọn fi n ran an, wọn aa ṣẹṣẹ waa wọ omi-in le e lori, aṣọ yẹn fain pupọ lara Ọlabisi, bi mo ṣe sọ fun ẹgbọn ẹ obinrin niyẹn ti wọn ba mi sọ fun un. Ko gba o, ko kọkọ da mi lohun, a tun pinya nigba to ya paapaa, ṣugbọn nigba ti Ọlọrun sọ pe a maa fẹra wa, o wa si imuṣẹ.


Ọmọ ti ọrẹ mi n fẹ yẹn ni baba ẹ ku ti a lọọ ba wọn ṣe oku, nibẹ ni mo ti ri iyawo mi to dẹ wu mi. Aṣọ to wọ lọjọ yẹn ba a mu pupọ, niṣe lo ṣe rẹgi lara ẹ. Bo ṣe ri lọjọ yẹn lo ko si mi lọkan ti mo fi pinnu pe mo maa fẹ ẹ. Iru aṣọ to wọ lọjọ naa Aṣọ kekere bii bonfo bayii ni, ọpa meji ni wọn fi n ran an, wọn aa ṣẹṣẹ waa wọ omi-in le e lori, aṣọ yẹn fain pupọ lara Ọlabisi, bi mo ṣe sọ fun ẹgbọn ẹ obinrin niyẹn ti wọn ba mi sọ fun un. Ko gba o, ko kọkọ da mi lohun, a tun pinya nigba to ya paapaa, ṣugbọn nigba ti Ọlọrun sọ pe a maa fẹra wa, o wa si imuṣẹ. Nigba ti a pinya 1958 la kọkọ pade ti mo ni ki wọn ba mi ba a sọrọ. Nigba ti ọrọ wa ti n wọ daadaa, mo wa a lọ sile wọn lọjọ kan, aṣe baba wọn wa nile. Bi baba ṣe yọju latoke ti wọn ri mi ni wọn fi ede Ẹgba beere pe, ‘‘Lee wa o, lee o n bebi ( Ta niyẹn o, ta lo n beere).


Nigba ti a pinya 1958 la kọkọ pade ti mo ni ki wọn ba mi ba a sọrọ. Nigba ti ọrọ wa ti n wọ daadaa, mo wa a lọ sile wọn lọjọ kan, aṣe baba wọn wa nile. Bi baba ṣe yọju latoke ti wọn ri mi ni wọn fi ede Ẹgba beere pe, ‘‘Lee wa o, lee o n bebi ( Ta niyẹn o, ta lo n beere). Ọlọrun dẹ fun mi nigboya, mo dahun pe emi ni o, Labisi ni mo n beere. Baba tun ni ki lo de, mo ni ọrẹ mi ni, a jọ n ṣọrọ ni. Labisi funra ẹ ti fẹrẹ gan sinu ile, ibẹru ko jẹ ko le jade bo ṣe n gbọ ohun ti emi ati baba n sọ.


Ọlọrun dẹ fun mi nigboya, mo dahun pe emi ni o, Labisi ni mo n beere. Baba tun ni ki lo de, mo ni ọrẹ mi ni, a jọ n ṣọrọ ni. Labisi funra ẹ ti fẹrẹ gan sinu ile, ibẹru ko jẹ ko le jade bo ṣe n gbọ ohun ti emi ati baba n sọ. A rira lalẹ ọjọ yẹn o, ṣugbọn arimọ niyẹn lọdun naa. Niṣe ni baba mu un lọ s’Ekoo nitori temi, Eko ni baba n gbe, ṣugbọn wọn nile l’Abẹokuta naa. Bi wọn ṣe mu iyawo mi lọ niyẹn, mi o dẹ ri i mọ lati ọdun naa titi di ọdun 1963 ti iṣẹ tiṣa ti mo n ṣe gbe mi lọ s’Ekoo.


A rira lalẹ ọjọ yẹn o, ṣugbọn arimọ niyẹn lọdun naa. Niṣe ni baba mu un lọ s’Ekoo nitori temi, Eko ni baba n gbe, ṣugbọn wọn nile l’Abẹokuta naa. Bi wọn ṣe mu iyawo mi lọ niyẹn, mi o dẹ ri i mọ lati ọdun naa titi di ọdun 1963 ti iṣẹ tiṣa ti mo n ṣe gbe mi lọ s’Ekoo. Wọn tiẹ ti gbe mi kiri titi ki wọn too gbe mi lọ s’Ekoo yẹn, ibinu ni ọga to gbe mi lọ s’Ekoo fi gbe mi, ko mọ pe Ọlọrun fẹẹ lo oun lati mu mi ri iyawo mi pada ni. Ita ile wọn bayii ni mo maa n gba kọja ni Yaba ti iṣẹ gbe mi lọ, ṣugbọn mi o mọ pe ile wọn ni. Nigba ti asiko to ṣaa, a rira wa pada, baba rẹ naa tun ri mi, wọn o binu mọ, iyẹn lọdun 1963, niṣe ni wọn ni ki n lọọ pe baba mi wa, wọn dẹ sọ fun Labisi naa pe awọn ko fẹẹ ri ẹlomi-in pẹlu ẹ ju emi lọ.


Wọn tiẹ ti gbe mi kiri titi ki wọn too gbe mi lọ s’Ekoo yẹn, ibinu ni ọga to gbe mi lọ s’Ekoo fi gbe mi, ko mọ pe Ọlọrun fẹẹ lo oun lati mu mi ri iyawo mi pada ni. Ita ile wọn bayii ni mo maa n gba kọja ni Yaba ti iṣẹ gbe mi lọ, ṣugbọn mi o mọ pe ile wọn ni. Nigba ti asiko to ṣaa, a rira wa pada, baba rẹ naa tun ri mi, wọn o binu mọ, iyẹn lọdun 1963, niṣe ni wọn ni ki n lọọ pe baba mi wa, wọn dẹ sọ fun Labisi naa pe awọn ko fẹẹ ri ẹlomi-in pẹlu ẹ ju emi lọ. Ba a ṣe to gbogbo ẹ bo ṣe yẹ niyẹn, ta a ṣegbeyawo ninu oṣu kẹsan-an, ọdun 1964. Mo gbadun iyawo mi daadaa nitori idaṣẹsilẹ wa kaakiri Naijiria nigba yẹn, awọn oṣiṣẹ ijọba daṣẹ silẹ loṣu ti mo ṣegbeyawo yẹn, o dẹ to oṣu kan ko too pari, bi a ṣe n ṣe faaji wa lọ niyẹn. Owo ti mo n gba loṣu nigba ta a ṣegbeyawo ko ju ọgbọn naira lọ Oṣu kin-in-ni, ọdun 1960, ni mo bẹrẹ iṣẹ tiṣa, naira mejidinlogun ati aadọta kọbọ (18,50k) ni mo n gba loṣu.


Ba a ṣe to gbogbo ẹ bo ṣe yẹ niyẹn, ta a ṣegbeyawo ninu oṣu kẹsan-an, ọdun 1964. Mo gbadun iyawo mi daadaa nitori idaṣẹsilẹ wa kaakiri Naijiria nigba yẹn, awọn oṣiṣẹ ijọba daṣẹ silẹ loṣu ti mo ṣegbeyawo yẹn, o dẹ to oṣu kan ko too pari, bi a ṣe n ṣe faaji wa lọ niyẹn. Owo ti mo n gba loṣu nigba ta a ṣegbeyawo ko ju ọgbọn naira lọ Oṣu kin-in-ni, ọdun 1960, ni mo bẹrẹ iṣẹ tiṣa, naira mejidinlogun ati aadọta kọbọ (18,50k) ni mo n gba loṣu. Nigba ti mo ṣegbeyawo, mo n gba ọgbọn naira, a n maneeji ara wa pẹlu ẹ. Iyawo mi naa n ta awọn nnkan eelo telọ, o dẹ n cvranṣọ, ba a ṣe n fọwọ wẹwọ niyẹn titi ta a fi tọ gbogbo awọn ọmọ wa. Ọkunrin marun-un, obinrin mẹta la bi. Ba a ṣe n nawo yẹn Ti mo ba ti gba salari, mo maa ra awọn nnkan ta a niidi nile, ounjẹ ọmọ ta a ba n tọ lọwọ, agolo bii mẹrin ẹ ni ma a ra silẹ.


Nigba ti mo ṣegbeyawo, mo n gba ọgbọn naira, a n maneeji ara wa pẹlu ẹ. Iyawo mi naa n ta awọn nnkan eelo telọ, o dẹ n cvranṣọ, ba a ṣe n fọwọ wẹwọ niyẹn titi ta a fi tọ gbogbo awọn ọmọ wa. Ọkunrin marun-un, obinrin mẹta la bi. Ba a ṣe n nawo yẹn Ti mo ba ti gba salari, mo maa ra awọn nnkan ta a niidi nile, ounjẹ ọmọ ta a ba n tọ lọwọ, agolo bii mẹrin ẹ ni ma a ra silẹ. A maa ra miliiki ọlọpẹ atawọn ounjẹ ti awa yooku naa maa jẹ. Nigba ti yoo ba fi tan, owo oṣu mi-in aa ti de. Ba a ṣe yi i mọra wọn titi ti Ọlọrun dẹ ṣaanu wa niyẹn.


A maa ra miliiki ọlọpẹ atawọn ounjẹ ti awa yooku naa maa jẹ. Nigba ti yoo ba fi tan, owo oṣu mi-in aa ti de. Ba a ṣe yi i mọra wọn titi ti Ọlọrun dẹ ṣaanu wa niyẹn. Mo kọle s’Owode, mo tun kọ s’Ilewo nibi. Mo si fi ọdun marundinlogoji ṣiṣẹ tiṣa ki n too fẹyinti. A maa n ja, ṣugbọn funra wa la n pari ẹ Ahọn atẹnu n ja, wọn n pari ẹ naa ni.


Mo kọle s’Owode, mo tun kọ s’Ilewo nibi. Mo si fi ọdun marundinlogoji ṣiṣẹ tiṣa ki n too fẹyinti. A maa n ja, ṣugbọn funra wa la n pari ẹ Ahọn atẹnu n ja, wọn n pari ẹ naa ni. Bi ọrọ ba dẹ fẹẹ le ju, mo maa mẹwu ni, mo n jade lọ niyẹn. Nigba ti mo ba maa fi de, inu kaluku maa ti yọ. Awọn nnkan to maa n faja Awọn nnkan keekeeke lo maa n faja, bii ki n lọ sibi iṣẹ kounjẹ ma ti i delẹ.


Bi ọrọ ba dẹ fẹẹ le ju, mo maa mẹwu ni, mo n jade lọ niyẹn. Nigba ti mo ba maa fi de, inu kaluku maa ti yọ. Awọn nnkan to maa n faja Awọn nnkan keekeeke lo maa n faja, bii ki n lọ sibi iṣẹ kounjẹ ma ti i delẹ. Bii ki n ni ki wọn ma ṣe nnkan ki wọn ṣe e, ohun to maa n faja naa niyẹn. Ṣugbọn suuru la fi n ṣọkọ obinrin, teeyan ba ti ni suuru, to dẹ n gbadura, Ọlọrun maa ba a mu igbeyawo ẹ duro. Idi to fi jẹ iyawo kan ni mo fẹ Mo ti pe ẹni ọgbọn ọdun ki n too ṣegbeyawo, mi o tiẹ ki n le ba obinrin sọrọ, niṣẹ lawọn eeyan maa n sọ pe ṣe kawọn ba mi ba obinrin sọrọ, bi mo ṣe ri niyẹn.


Bii ki n ni ki wọn ma ṣe nnkan ki wọn ṣe e, ohun to maa n faja naa niyẹn. Ṣugbọn suuru la fi n ṣọkọ obinrin, teeyan ba ti ni suuru, to dẹ n gbadura, Ọlọrun maa ba a mu igbeyawo ẹ duro. Idi to fi jẹ iyawo kan ni mo fẹ Mo ti pe ẹni ọgbọn ọdun ki n too ṣegbeyawo, mi o tiẹ ki n le ba obinrin sọrọ, niṣẹ lawọn eeyan maa n sọ pe ṣe kawọn ba mi ba obinrin sọrọ, bi mo ṣe ri niyẹn. Idi keji ni pe mo kẹkọọ lati ara baba mi. Obinrin mẹta lo bimọ fun baba mi, mo mọ ohun ti wọn fi mi ṣe. Wọn o fẹ ki n kawe, bẹẹ, mo mọ irawọ ti Ọlọrun fun mi, mo si mọ ibi ti aye ba ara wọn de.


Idi keji ni pe mo kẹkọọ lati ara baba mi. Obinrin mẹta lo bimọ fun baba mi, mo mọ ohun ti wọn fi mi ṣe. Wọn o fẹ ki n kawe, bẹẹ, mo mọ irawọ ti Ọlọrun fun mi, mo si mọ ibi ti aye ba ara wọn de. Asiko to ba yẹ ki n lọ sileewe, abẹ igi ọdan ti eegun ti n jo ni mo maa lọọ jokoo si, ibẹ ni mo maa wa titi tawọn to lọ sileewe yoo fi de. Ṣugbọn igba ti Ọlọrun sọ pe ma a kawe, mo ka a. Mo lọ si Ikereku United, mo ka sitandaadi tiri ( Standarad 3) nibẹ, mo lọ si St.Augustine, l’Abẹokuta, ibẹ ni mo ti ka a de Standard 6. Mo lọ si St Leo’s Teachers’ College.


Asiko to ba yẹ ki n lọ sileewe, abẹ igi ọdan ti eegun ti n jo ni mo maa lọọ jokoo si, ibẹ ni mo maa wa titi tawọn to lọ sileewe yoo fi de. Ṣugbọn igba ti Ọlọrun sọ pe ma a kawe, mo ka a. Mo lọ si Ikereku United, mo ka sitandaadi tiri ( Standarad 3) nibẹ, mo lọ si St.Augustine, l’Abẹokuta, ibẹ ni mo ti ka a de Standard 6. Mo lọ si St Leo’s Teachers’ College. 1995 ni mo fẹyinti ti mo ko wa sile. Ṣiṣẹ lọkọ-laya Ko si iyẹn mọ bayii o, ko si agbara biba obinrin lo pọ mọ nitori agba ti de. Ṣugbọn ifẹ aiṣẹtan ta a fi bẹrẹ ṣi wa nibẹ, iyawo igba ewe mi naa la ṣi jọ wa, a o si jọ wa pẹ si i lagbara Oluwa.


1995 ni mo fẹyinti ti mo ko wa sile. Ṣiṣẹ lọkọ-laya Ko si iyẹn mọ bayii o, ko si agbara biba obinrin lo pọ mọ nitori agba ti de. Ṣugbọn ifẹ aiṣẹtan ta a fi bẹrẹ ṣi wa nibẹ, iyawo igba ewe mi naa la ṣi jọ wa, a o si jọ wa pẹ si i lagbara Oluwa. Mama Orukọ mi ni Cecilia Ọlabisi Abikẹ Ẹniitan, ọmọ Ogunfọlaji. Ẹni ọdun mejidinlọgọrin(78) ni mi bayii. Ọmọ Igbeyin ni mi, l’Abẹokuta.


Mama Orukọ mi ni Cecilia Ọlabisi Abikẹ Ẹniitan, ọmọ Ogunfọlaji. Ẹni ọdun mejidinlọgọrin(78) ni mi bayii. Ọmọ Igbeyin ni mi, l’Abẹokuta. Mo lọ sileewe St Peters, l’Ake. Mo tun lọ si St John Primary School, ni Kutọ. Mo lọ si Imo Methodist Girls High School.


Mo lọ sileewe St Peters, l’Ake. Mo tun lọ si St John Primary School, ni Kutọ. Mo lọ si Imo Methodist Girls High School. Mi o fi bẹẹ da ọkọ mi laamu ki n too gba lati fẹ wọn Loootọ ni ki i ṣe pe ọjọ ti wọn lawọn maa fẹ mi naa ni mo gba fun wọn, ṣugbọn mi o da wọn laamu pupọ. Irun kan ti wọn da si ni gbogbo ẹnu nikan ni mo ni emi o fẹ o. Mo sọ fun aunti mi ti wọn ran si mi pe emi o le fẹ ẹ pẹlu gbogbo irun to da si yii o. Ti irun tun kun gbogbo ori ẹ, mo ni to ba le lọọ ge irun yẹn kuro, ka maa wo o na boya yoo ṣe e ṣe. Nigba to dẹ maa fi pada wa loootọ, o ti gẹ gbogbo irun yẹn kuro, ba a ṣe bẹrẹ si i sọrọ niyẹn.


Mi o fi bẹẹ da ọkọ mi laamu ki n too gba lati fẹ wọn Loootọ ni ki i ṣe pe ọjọ ti wọn lawọn maa fẹ mi naa ni mo gba fun wọn, ṣugbọn mi o da wọn laamu pupọ. Irun kan ti wọn da si ni gbogbo ẹnu nikan ni mo ni emi o fẹ o. Mo sọ fun aunti mi ti wọn ran si mi pe emi o le fẹ ẹ pẹlu gbogbo irun to da si yii o. Ti irun tun kun gbogbo ori ẹ, mo ni to ba le lọọ ge irun yẹn kuro, ka maa wo o na boya yoo ṣe e ṣe. Nigba to dẹ maa fi pada wa loootọ, o ti gẹ gbogbo irun yẹn kuro, ba a ṣe bẹrẹ si i sọrọ niyẹn. Latigba naa lo ti wa bayii, ti ko da irun kankan si mọ. Lọjọ to wa mi wa ti ibẹru baba ko jẹ ki n le sọrọ Mo ti pari nileewe nigba yẹn o, ṣugbọn ibẹru baba mi wa lọkan mi. Wọn ti mọ pe o fẹẹ fẹ mi ni.


Latigba naa lo ti wa bayii, ti ko da irun kankan si mọ. Lọjọ to wa mi wa ti ibẹru baba ko jẹ ki n le sọrọ Mo ti pari nileewe nigba yẹn o, ṣugbọn ibẹru baba mi wa lọkan mi. Wọn ti mọ pe o fẹẹ fẹ mi ni. Nigba ti wọn waa n bi mi pe ki lo n wa lọdọ mi, mi o le sọ nnkan kan fun wọn nitori ẹru n ba mi. Nigba ti baba waa mu mi lọ s’Ekoo, ta a tun pada rira, wọn fọwọ si i, inu wọn tiẹ dun nigba ti wọn gbọ pe Katoliiki loun naa. Ṣọọṣi Regina Mundi la ti ṣegbeyawo Muṣin, l’Ekoo, ni ṣọọṣi Regina Mundi, la ti ṣegbeyawo, ṣọọṣi Katoliiki ni.


Nigba ti wọn waa n bi mi pe ki lo n wa lọdọ mi, mi o le sọ nnkan kan fun wọn nitori ẹru n ba mi. Nigba ti baba waa mu mi lọ s’Ekoo, ta a tun pada rira, wọn fọwọ si i, inu wọn tiẹ dun nigba ti wọn gbọ pe Katoliiki loun naa. Ṣọọṣi Regina Mundi la ti ṣegbeyawo Muṣin, l’Ekoo, ni ṣọọṣi Regina Mundi, la ti ṣegbeyawo, ṣọọṣi Katoliiki ni. Katoliiki ni mi, oun naa dẹ lokọ mi. Oṣu kẹsan-an, ọdun 1964 la ṣe e, ṣugbọn mi o ranti ọjọ to jẹ gan-an mọ. Ọkunrin ko le ṣe ko ma ṣe iṣẹ ọkunrin, suuru la fi n gbe Aimọye nnkan lo maa n fa ija, nitori ọkunrin ko le ma ṣe iṣe ọkunrin.


Katoliiki ni mi, oun naa dẹ lokọ mi. Oṣu kẹsan-an, ọdun 1964 la ṣe e, ṣugbọn mi o ranti ọjọ to jẹ gan-an mọ. Ọkunrin ko le ṣe ko ma ṣe iṣẹ ọkunrin, suuru la fi n gbe Aimọye nnkan lo maa n fa ija, nitori ọkunrin ko le ma ṣe iṣe ọkunrin. Ba a ṣe dagba to yii naa, a si maa n ja. Ṣugbọn gẹgẹ bii Katoliiki, ti mo ba ti ranti pe oorun ko gbọdọ wọ ba ibinu wa, mo maa bẹ wọn, mo maa ri i pe o pari. Funra wa naa la n pari ija wa.


Ba a ṣe dagba to yii naa, a si maa n ja. Ṣugbọn gẹgẹ bii Katoliiki, ti mo ba ti ranti pe oorun ko gbọdọ wọ ba ibinu wa, mo maa bẹ wọn, mo maa ri i pe o pari. Funra wa naa la n pari ija wa. Suuru la fi n gbe ọpọlọpo ninu ẹ, suuru gidi paapaa. A ki i ni ibalopọ mọ, ara ko tiẹ beere fun un mọ Bẹ ẹ ṣe ri wa ta a duro deede yii, nitori a ki i ba ara wa sun mọ tipẹtipẹ ni. Ọdun 1985 ni mo ti bi abigbẹyin, Fada lọmọ naa paapaa, o ti n sin Oluwa, ko ni i fẹyawo, ko dẹ ni i bimọ.


Suuru la fi n gbe ọpọlọpo ninu ẹ, suuru gidi paapaa. A ki i ni ibalopọ mọ, ara ko tiẹ beere fun un mọ Bẹ ẹ ṣe ri wa ta a duro deede yii, nitori a ki i ba ara wa sun mọ tipẹtipẹ ni. Ọdun 1985 ni mo ti bi abigbẹyin, Fada lọmọ naa paapaa, o ti n sin Oluwa, ko ni i fẹyawo, ko dẹ ni i bimọ. Ki waa ni iru awa ta a ti di arugbo bayii aa maa ṣe iru ẹ fun. To ba jẹ pe a n ṣe e ni, ara maa ṣe dẹgẹdẹgẹ ni, a o ni i ṣara giri bayii. Ọkọ mi ni yara tiẹ, emi naa ni temi, ifẹ wa laarin wa daadaa, ṣugbọn ko si aaye a n ba ara ẹni sun mọ.


Ki waa ni iru awa ta a ti di arugbo bayii aa maa ṣe iru ẹ fun. To ba jẹ pe a n ṣe e ni, ara maa ṣe dẹgẹdẹgẹ ni, a o ni i ṣara giri bayii. Ọkọ mi ni yara tiẹ, emi naa ni temi, ifẹ wa laarin wa daadaa, ṣugbọn ko si aaye a n ba ara ẹni sun mọ. Ohun to gbe ile wa duro di bayii Iya mi maa n sọ pe ti wọn ba ni mo gọ, ki n sọ fun wọn pe loootọ ni, mo fẹnu họra paapaa, ṣugbon ki n ṣaa jokoo ti ọkọ mi, mi o gbọdọ kọ ọ. Wọn ni gbogbo bo ba ṣe ri, mi o gbọdọ kọ ọkọ mi silẹ, ki n ṣaa maa ba a fọwọ wẹwọ ni gbogbo ọna, ki n dẹ maa ni suuru. Ohun ti mo n ṣe naa niyẹn titi dasiko yii. Ọmọ wa to jẹ Fada dun mọ wa pupọ, adura iya ọkọ mi lo gba Ki iya ọkọ mi too ku rara lo ti maa n sọ pe oun fẹ Fada ninu awọn ọmọ mi, o maa maa fi si adura pẹlu aawẹ ni.


Ohun to gbe ile wa duro di bayii Iya mi maa n sọ pe ti wọn ba ni mo gọ, ki n sọ fun wọn pe loootọ ni, mo fẹnu họra paapaa, ṣugbon ki n ṣaa jokoo ti ọkọ mi, mi o gbọdọ kọ ọ. Wọn ni gbogbo bo ba ṣe ri, mi o gbọdọ kọ ọkọ mi silẹ, ki n ṣaa maa ba a fọwọ wẹwọ ni gbogbo ọna, ki n dẹ maa ni suuru. Ohun ti mo n ṣe naa niyẹn titi dasiko yii. Ọmọ wa to jẹ Fada dun mọ wa pupọ, adura iya ọkọ mi lo gba Ki iya ọkọ mi too ku rara lo ti maa n sọ pe oun fẹ Fada ninu awọn ọmọ mi, o maa maa fi si adura pẹlu aawẹ ni. Mi o tiẹ ti i loyun ẹ rara ti mama ti maa n sọ ọ pe oun fẹ ki n bi Fada. Nigba ti mo dẹ bi abigbeyin mi yii torukọ ẹ n jẹ Fada Rapheal Abayọmi Ẹniitan, kekere lo ti maa n sọ fun mi pe Fada loun maa ṣe o, a dẹ ni a ti gbọ. Ọjọ to lọọ gba iwe agunbanirọ ni wọn pe e ni ṣọọṣi pe ko maa bọ ni sẹminari, wọn ti mu un fun Fada to fẹẹ ṣe.


Mi o tiẹ ti i loyun ẹ rara ti mama ti maa n sọ ọ pe oun fẹ ki n bi Fada. Nigba ti mo dẹ bi abigbeyin mi yii torukọ ẹ n jẹ Fada Rapheal Abayọmi Ẹniitan, kekere lo ti maa n sọ fun mi pe Fada loun maa ṣe o, a dẹ ni a ti gbọ. Ọjọ to lọọ gba iwe agunbanirọ ni wọn pe e ni ṣọọṣi pe ko maa bọ ni sẹminari, wọn ti mu un fun Fada to fẹẹ ṣe. Nnkan ayọ ni, mo dupẹ pe Fada wa ninu awọn ọmọ mi. Ọkọ mi gan-an fẹẹ ṣe Fada, Ọlọrun ko pe e ni. Imọran mi fawọn ọmọ isinyii Suuru ni ki wọn ni, ẹni to ba ni suuru lo n gbele ọkọ.


Nnkan ayọ ni, mo dupẹ pe Fada wa ninu awọn ọmọ mi. Ọkọ mi gan-an fẹẹ ṣe Fada, Ọlọrun ko pe e ni. Imọran mi fawọn ọmọ isinyii Suuru ni ki wọn ni, ẹni to ba ni suuru lo n gbele ọkọ. Ọkunrin to ba ni suuru niyawo ki i kọ, ki wọn si maa gbadura pẹlu.


Ọkunrin to ba ni suuru niyawo ki i kọ, ki wọn si maa gbadura pẹlu.


Asiko wahala awọn oloṣelu West ni 1965 ni Adeyinka Oyekan di “Ọba of Lagos” (2)

Ile-ẹjọ ko-tẹmi-lọrun agba lawọn Adeyinka Oyekan gba lọ taara ki wọn le le Musẹndiku Adeniji Adele kuro lori oye ti wọn fi i jẹ gẹgẹ bii Ọba Eko. Wọn ni awọn oloṣelu ti wọn fara mọ ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa ti fi i joye o, ṣugbọn ko ni i de Iga Idunganran ti i ṣe aafin ọba lati maa paṣẹ, nitori Iga Idunganran ti gbogbo Ọba Eko maa n duro si yii, ti awọn ọmọ Dosunmu ni, bẹẹ Adele ti wọn fi jọba ki i ṣe ọmọ Dosunmu, ki ile-ẹjọ le e danu lọna aafin. Ki wọn too roju raaye pe ẹjọ yii ẹwẹ, Adeniji Adele ti ja ilẹkun aafin wọle, oun si ti wa nibẹ gẹgẹ bii ọba, wọn ti le gbogbo awọn janduku ti wọn fẹẹ dena de e danu, oun si ti wa ni Iga to n paṣẹ bi ọba. Ohun ti Adeyinka Oyekan waa fẹ fun Adele ni ki ile-ẹjọ ba oun le e, bi ile-ẹjọ ba ti le le e, eyi to ku, iregbe ni, awọn yoo mọ bi awọn yoo ṣe le oun naa kuro laafin to ko si. Ọrọ yii ni wọn bẹrẹ si i fa ni tọsan-toru, ti Eko si n rọ gilagila, ti ariwo Adeyinka Oyekan si gba igboro kankan, pe oun lo gbe Ọba Eko lọ sile-ẹjọ. Ọrọ naa daa titi digba ti awọn oloṣelu ko ti i bẹrẹ, ṣugbọn nigba ti eto oṣelu bẹrẹ pẹrẹu ni 1952, ti agbara si bọ si ọwọ awọn Action Group ati Ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa, nigba to si jẹ lara wọn ni Musẹndiku Adeniji Adele i ṣe, gbogbo atilẹyin to yẹ ni wọn ṣe foun, ti wọn si duro ti i titi de ipari.


Ohun ti Adeyinka Oyekan waa fẹ fun Adele ni ki ile-ẹjọ ba oun le e, bi ile-ẹjọ ba ti le le e, eyi to ku, iregbe ni, awọn yoo mọ bi awọn yoo ṣe le oun naa kuro laafin to ko si. Ọrọ yii ni wọn bẹrẹ si i fa ni tọsan-toru, ti Eko si n rọ gilagila, ti ariwo Adeyinka Oyekan si gba igboro kankan, pe oun lo gbe Ọba Eko lọ sile-ẹjọ. Ọrọ naa daa titi digba ti awọn oloṣelu ko ti i bẹrẹ, ṣugbọn nigba ti eto oṣelu bẹrẹ pẹrẹu ni 1952, ti agbara si bọ si ọwọ awọn Action Group ati Ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa, nigba to si jẹ lara wọn ni Musẹndiku Adeniji Adele i ṣe, gbogbo atilẹyin to yẹ ni wọn ṣe foun, ti wọn si duro ti i titi de ipari. Nigba ti wọn dajọ naa ni Naijiria ti ko tẹ Oyekan lọrun, nitori wọn da Adele lare, o tun gbe ẹjọ naa lọ si ile-ẹjọ to ga ju lọ nigba naa to wa ni London, o ni ki wọn da ẹjọ ti wọn da ni Naijiria nu, pe ipo Ọba Eko ko tọ si Adele, bẹẹ ni ile to wa yẹn ki i ṣe ile to yẹ ko wa ko ti maa paṣẹ. Ni 1953 lo lọ si ile-ẹjọ ti London yii o, ṣugbọn nigba naa, awọn alagbara oṣelu ni West wa lẹyin Adele gbagbaagba. Nigbẹyin, ninu oṣu kẹfa, ọdun 1957, ni ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu naa gan-an, wọn dajọ ni London, wọn si da Adeniji Adele lare.


Nigba ti wọn dajọ naa ni Naijiria ti ko tẹ Oyekan lọrun, nitori wọn da Adele lare, o tun gbe ẹjọ naa lọ si ile-ẹjọ to ga ju lọ nigba naa to wa ni London, o ni ki wọn da ẹjọ ti wọn da ni Naijiria nu, pe ipo Ọba Eko ko tọ si Adele, bẹẹ ni ile to wa yẹn ki i ṣe ile to yẹ ko wa ko ti maa paṣẹ. Ni 1953 lo lọ si ile-ẹjọ ti London yii o, ṣugbọn nigba naa, awọn alagbara oṣelu ni West wa lẹyin Adele gbagbaagba. Nigbẹyin, ninu oṣu kẹfa, ọdun 1957, ni ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu naa gan-an, wọn dajọ ni London, wọn si da Adeniji Adele lare. Wọn ni niwọn igba to ti le jẹ lẹyin iku Falolu to jọba l’Ekoo, oun Musẹndiku Adeniji Adele ni awọn afọbajẹ mu, ti wọn si fi i jọba gẹgẹ bii ilana ati aṣa Eko, ko si ibi meji ti yoo gbe ju Iga Idunganran lọ, nigba to ṣe pe ibẹ ni awọn ti wọn ti n jọba lati ọjọ yii n gbe, lati ori Dosumu, titi de Falolu to waja, ko si ohun to le fa a ti Adeniji Adele ko fi ni i gbe inu aafin. Awọn ara ilu oyinbo yii ni niwọn igba ti awọn ọba loriṣiiriṣii ti jẹ lẹyin Dosunmu, ti kaluku si n tun aafin yii ṣe bo ba ti de, ile naa ko ṣee pe ni ile Dosunmu tabi ti awọn ọmọ rẹ nikan mọ, o ti di ile awọn Ọba Eko, ẹni yoowu to ba si ti jọba l’Ekoo, ile ti yoo maa gbe niyẹn, Iga Idunganran ni ile Ọba, ki i ṣe ile awọn ọmọ Dosunmu mọ. Bẹẹ ni ẹjọ naa pari, ẹjọ to ka Adeyinka Oyekan lọwọ ko, to na an ni wahala, to si sọ ọ lẹnu gidi.


Wọn ni niwọn igba to ti le jẹ lẹyin iku Falolu to jọba l’Ekoo, oun Musẹndiku Adeniji Adele ni awọn afọbajẹ mu, ti wọn si fi i jọba gẹgẹ bii ilana ati aṣa Eko, ko si ibi meji ti yoo gbe ju Iga Idunganran lọ, nigba to ṣe pe ibẹ ni awọn ti wọn ti n jọba lati ọjọ yii n gbe, lati ori Dosumu, titi de Falolu to waja, ko si ohun to le fa a ti Adeniji Adele ko fi ni i gbe inu aafin. Awọn ara ilu oyinbo yii ni niwọn igba ti awọn ọba loriṣiiriṣii ti jẹ lẹyin Dosunmu, ti kaluku si n tun aafin yii ṣe bo ba ti de, ile naa ko ṣee pe ni ile Dosunmu tabi ti awọn ọmọ rẹ nikan mọ, o ti di ile awọn Ọba Eko, ẹni yoowu to ba si ti jọba l’Ekoo, ile ti yoo maa gbe niyẹn, Iga Idunganran ni ile Ọba, ki i ṣe ile awọn ọmọ Dosunmu mọ. Bẹẹ ni ẹjọ naa pari, ẹjọ to ka Adeyinka Oyekan lọwọ ko, to na an ni wahala, to si sọ ọ lẹnu gidi. Isọnu naa pọ debii pe awọn eeyan ko fẹẹ gbọ orukọ rẹ nidii ọrọ Ọba Eko mọ, wọn ni ọbayejẹ to mura lati ba nnkan jẹ nitori ko le fi tipatipa joye ni. Ohun to si fa a ti ọrọ oye rẹ ṣe le koko diẹ ree lẹyin ti Adeniji Adele waja ni 1964. Gbogbo awọn ti wọn le dide si ọrọ naa ni wọn dide si i, wọn n sọ pe Ọba Eko yii ko tọ si Oyekan, nitori ki i ṣeeyan daadaa.


Isọnu naa pọ debii pe awọn eeyan ko fẹẹ gbọ orukọ rẹ nidii ọrọ Ọba Eko mọ, wọn ni ọbayejẹ to mura lati ba nnkan jẹ nitori ko le fi tipatipa joye ni. Ohun to si fa a ti ọrọ oye rẹ ṣe le koko diẹ ree lẹyin ti Adeniji Adele waja ni 1964. Gbogbo awọn ti wọn le dide si ọrọ naa ni wọn dide si i, wọn n sọ pe Ọba Eko yii ko tọ si Oyekan, nitori ki i ṣeeyan daadaa. Wọn ko sọ pe nitori ọrọ to ti wa nilẹ ni o, wọn kan n sọ pe ki i ṣe eeyan daadaa ni. Bẹẹ nitori ọrọ to ti wa nilẹ tẹlẹ ni, ọrọ naa lo fa a ti awọn ọta fi pọ fun un lasiko ti oun naa fẹẹ jọba, ti wọn ni oun naa ti ṣe bẹẹ fẹni kan ri. Bi ọrọ naa iba ti ṣe le to ṣaa, ija to wa ninu ẹgbẹ Action Group igba naa ko jẹ ko le to bẹẹ rara.


Wọn ko sọ pe nitori ọrọ to ti wa nilẹ ni o, wọn kan n sọ pe ki i ṣe eeyan daadaa ni. Bẹẹ nitori ọrọ to ti wa nilẹ tẹlẹ ni, ọrọ naa lo fa a ti awọn ọta fi pọ fun un lasiko ti oun naa fẹẹ jọba, ti wọn ni oun naa ti ṣe bẹẹ fẹni kan ri. Bi ọrọ naa iba ti ṣe le to ṣaa, ija to wa ninu ẹgbẹ Action Group igba naa ko jẹ ko le to bẹẹ rara. Egbẹ Action Group ti daru, wọn ti fọ ẹgbẹ si meji, tabi si mẹta. Awọn kan wa ti wọn ti ya lọ si ẹyin Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region, wọn si ti da ẹgbẹ Dẹmọ silẹ ni tiwọn, ẹgbẹ Dẹmọ yii lo ku to n paṣẹ ni Western Region, bo si tilẹ jẹ pe Eko jẹ ti ijọba apapọ nigba naa, awọn ijọba West naa ni agbara tiwọn. Eyi fun Oyekan ni agbara diẹ, nigba to jẹ ọrẹ rẹ, Nnamdi Azikiwe, ni aarẹ Naijiria, to si tun jẹ ọrẹ rẹ naa ni olori ijọba, iyẹn Tafawa Balewa, deede ni ohun gbogbo n lọ fun un lai ni wahala kankan.


Egbẹ Action Group ti daru, wọn ti fọ ẹgbẹ si meji, tabi si mẹta. Awọn kan wa ti wọn ti ya lọ si ẹyin Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region, wọn si ti da ẹgbẹ Dẹmọ silẹ ni tiwọn, ẹgbẹ Dẹmọ yii lo ku to n paṣẹ ni Western Region, bo si tilẹ jẹ pe Eko jẹ ti ijọba apapọ nigba naa, awọn ijọba West naa ni agbara tiwọn. Eyi fun Oyekan ni agbara diẹ, nigba to jẹ ọrẹ rẹ, Nnamdi Azikiwe, ni aarẹ Naijiria, to si tun jẹ ọrẹ rẹ naa ni olori ijọba, iyẹn Tafawa Balewa, deede ni ohun gbogbo n lọ fun un lai ni wahala kankan. Nidii eyi, bi wọn ti fa ọrọ naa si ọtun ti wọn fa a sosi to, nigba to di ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu keji, ọdun 1965, wọn kede Adeyinka Oyekan bii Ọba Eko, wọn si gbe lẹta iyanni-sipo rẹ le e lọwo, n loun naa ba sọko ọrọ ranṣẹ si awọn ti ko fẹ ko dọba, o ni oju ti wọn wayi, ohun ti wọn ro pe ko ṣee ṣe ti ṣee ṣe, oun di ọba Eko loju wọn. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹtalelogun, oṣu keji, 1965 yii, ni Oyekan funra ẹ ti kede pe oun yoo gbade oun, bi ko ba ti si idiwọ kankan mọ. Ṣe ara ti n ha ọba naa, o si ti fẹẹ maa paṣẹ laafin.


Nidii eyi, bi wọn ti fa ọrọ naa si ọtun ti wọn fa a sosi to, nigba to di ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu keji, ọdun 1965, wọn kede Adeyinka Oyekan bii Ọba Eko, wọn si gbe lẹta iyanni-sipo rẹ le e lọwo, n loun naa ba sọko ọrọ ranṣẹ si awọn ti ko fẹ ko dọba, o ni oju ti wọn wayi, ohun ti wọn ro pe ko ṣee ṣe ti ṣee ṣe, oun di ọba Eko loju wọn. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹtalelogun, oṣu keji, 1965 yii, ni Oyekan funra ẹ ti kede pe oun yoo gbade oun, bi ko ba ti si idiwọ kankan mọ. Ṣe ara ti n ha ọba naa, o si ti fẹẹ maa paṣẹ laafin. Ṣugbọn igba ti awọn Oloye Bajulaye, Eletu-Odibo Eko nigba naa, ṣepade wọn, wọn ni awọn etutu ati oro ile kan wa ti wọn yoo ṣe ki ọba too le gbade, ati pe ko si bi awọn etutu naa yoo ṣe pari laarin ọjọ mẹjọ pere. Nidii eyi, wọn dajọ pe to ba di Ọjoruu, Wẹsidee, ọjọ kẹta, oṣu kẹta, ọdun 1965, wọn yoo gbe ade kari Adeyinkan Oyekan. Ṣugbọn ko too di igba naa, awọn ẹbi ati ọrẹ ti ba Adeyinka wọ Iga Idunganran, ni ile rẹ tuntun ti yoo maa gbe gẹgẹ bii Ọba Eko.


Ṣugbọn igba ti awọn Oloye Bajulaye, Eletu-Odibo Eko nigba naa, ṣepade wọn, wọn ni awọn etutu ati oro ile kan wa ti wọn yoo ṣe ki ọba too le gbade, ati pe ko si bi awọn etutu naa yoo ṣe pari laarin ọjọ mẹjọ pere. Nidii eyi, wọn dajọ pe to ba di Ọjoruu, Wẹsidee, ọjọ kẹta, oṣu kẹta, ọdun 1965, wọn yoo gbe ade kari Adeyinkan Oyekan. Ṣugbọn ko too di igba naa, awọn ẹbi ati ọrẹ ti ba Adeyinka wọ Iga Idunganran, ni ile rẹ tuntun ti yoo maa gbe gẹgẹ bii Ọba Eko. Ọjọ Satide ni wọn ṣe eleyii, ni ogunjọ, oṣu keji, ọdun naa. Lọjọ naa ni awọn ọrẹ wa kaakiri, ti wọn si fi torin tilu gbe Oyekan wọ aafin naa, lẹyin ti wọn ti fi ọpọlọpọ ọjọ tun ibẹ ṣe. Lọjọ ti wọn n mu Oyekan wọ aafin yii, nigba ti eeyan ba ti ri awọn ti wọn tẹle e de inu Iga, yoo ti mọ awọn ti wọn jẹ ki ọrọ ọba rẹ ṣee ṣe.


Ọjọ Satide ni wọn ṣe eleyii, ni ogunjọ, oṣu keji, ọdun naa. Lọjọ naa ni awọn ọrẹ wa kaakiri, ti wọn si fi torin tilu gbe Oyekan wọ aafin naa, lẹyin ti wọn ti fi ọpọlọpọ ọjọ tun ibẹ ṣe. Lọjọ ti wọn n mu Oyekan wọ aafin yii, nigba ti eeyan ba ti ri awọn ti wọn tẹle e de inu Iga, yoo ti mọ awọn ti wọn jẹ ki ọrọ ọba rẹ ṣee ṣe. Awọn bi Abiọla Akerele, Abiọla Oṣodi ati awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọfin mi-in ni wọn tẹle e. Ẹgbẹ Ọlọfin yii si ree, ẹgbẹ ti wọn mura lati fi rọpo Ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa ni. Ẹgbẹ to fara mọ ti awọn aṣaaju Ẹgbẹ Dẹmọ ni, ẹgbẹ to koriira Awolọwọ ati iṣe rẹ ni, wọn ko si faaye gba ọmọ Action Group kankan laarin wọn, afi awọn ti wọn ba ti ba Awolọwọ ja nikan. Nidii eyi, awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni wọn ja ija fun Oyekan, ti wọn si ri i pe oun ni wọn yan bii ọba.


Awọn bi Abiọla Akerele, Abiọla Oṣodi ati awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọfin mi-in ni wọn tẹle e. Ẹgbẹ Ọlọfin yii si ree, ẹgbẹ ti wọn mura lati fi rọpo Ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa ni. Ẹgbẹ to fara mọ ti awọn aṣaaju Ẹgbẹ Dẹmọ ni, ẹgbẹ to koriira Awolọwọ ati iṣe rẹ ni, wọn ko si faaye gba ọmọ Action Group kankan laarin wọn, afi awọn ti wọn ba ti ba Awolọwọ ja nikan. Nidii eyi, awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni wọn ja ija fun Oyekan, ti wọn si ri i pe oun ni wọn yan bii ọba. Nigba to si jẹ bi ọrọ oṣelu ati ti ijọba ti ri nigba naa ree, to si jẹ ohun to ṣẹlẹ si oun naa ni bii ọdun mẹẹẹdogun sẹyin ree, nigba tawọn oloṣelu ti ko fẹ tirẹ wa lẹyin Adeniji Adele, ko si ohun to buru bi awọn ọta ẹgbẹ to ba oun ja nijọsi ba wa lẹyin oun. Nibi ti inu ọba tuntun yii dun de, lati ọjọ to ti wọ inu Iga, lati ọjọ Satide yii, lo ti n jo si ilu gbẹdu ati gangan ti wọn n lu laafin. Idi naa si ni pe lojoojumọ lawọn ọrẹ rẹ lati origun mẹrẹẹrin Naijiria n rọ wa, ti wọn yoo si maa ki i ku oriire si ipo Ọba.


Nigba to si jẹ bi ọrọ oṣelu ati ti ijọba ti ri nigba naa ree, to si jẹ ohun to ṣẹlẹ si oun naa ni bii ọdun mẹẹẹdogun sẹyin ree, nigba tawọn oloṣelu ti ko fẹ tirẹ wa lẹyin Adeniji Adele, ko si ohun to buru bi awọn ọta ẹgbẹ to ba oun ja nijọsi ba wa lẹyin oun. Nibi ti inu ọba tuntun yii dun de, lati ọjọ to ti wọ inu Iga, lati ọjọ Satide yii, lo ti n jo si ilu gbẹdu ati gangan ti wọn n lu laafin. Idi naa si ni pe lojoojumọ lawọn ọrẹ rẹ lati origun mẹrẹẹrin Naijiria n rọ wa, ti wọn yoo si maa ki i ku oriire si ipo Ọba. Ijọba Western Region naa ti sare kọwe si i, Ọdẹlẹyẹ Fadahunsi to jẹ gomina fun West yii labẹ Ladoke Akintọla ni awọn ki i ku oriire. Akintọla naa ko jẹ ko pẹ to fi kọwe ẹ, bẹẹ ni gbogbo awọn ti wọn si wa ninu ijọba naa ki Kabiyesi tuntun yii ku oriire. Kia ni wọn ti tẹ itage nla si Ẹnu-Ọwa l’Aarin Gbungbun Eko, nitori nibẹ ni ayẹyẹ igbade naa yoo ti waye.


Ijọba Western Region naa ti sare kọwe si i, Ọdẹlẹyẹ Fadahunsi to jẹ gomina fun West yii labẹ Ladoke Akintọla ni awọn ki i ku oriire. Akintọla naa ko jẹ ko pẹ to fi kọwe ẹ, bẹẹ ni gbogbo awọn ti wọn si wa ninu ijọba naa ki Kabiyesi tuntun yii ku oriire. Kia ni wọn ti tẹ itage nla si Ẹnu-Ọwa l’Aarin Gbungbun Eko, nitori nibẹ ni ayẹyẹ igbade naa yoo ti waye. Bẹẹ lo jẹ ni ọjọ kẹta, oṣu kẹta, ọdun 1965, lasiko ti ija oṣelu buruku n lọ lọwọ ni West, wọn gbe ade ka ori Adeyinka Oyekan gẹgẹ bii Ọba Eko, wọn si ṣe ayẹyẹ nla rẹpẹtẹ lati fi ki ọba tuntun naa kaabọ, nitori pẹlu ijo loun naa pada sinu aafin rẹ lati Ẹnu-Ọwa. Bayii ni Adeyinka Oyekan de ade owo, to wọ bata ilẹkẹ, to tẹpa oje, ọjọ lọjọ naa laarin awọn ara Eko, ọjọ nla kan si lọjọ ọhun nilẹ Yoruba yikayika.


Bẹẹ lo jẹ ni ọjọ kẹta, oṣu kẹta, ọdun 1965, lasiko ti ija oṣelu buruku n lọ lọwọ ni West, wọn gbe ade ka ori Adeyinka Oyekan gẹgẹ bii Ọba Eko, wọn si ṣe ayẹyẹ nla rẹpẹtẹ lati fi ki ọba tuntun naa kaabọ, nitori pẹlu ijo loun naa pada sinu aafin rẹ lati Ẹnu-Ọwa. Bayii ni Adeyinka Oyekan de ade owo, to wọ bata ilẹkẹ, to tẹpa oje, ọjọ lọjọ naa laarin awọn ara Eko, ọjọ nla kan si lọjọ ọhun nilẹ Yoruba yikayika.


Mohammed Bagega rọpo Ẹgbẹtokun gẹgẹ bii kọmiṣanna ọlọpaa ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilọrin Mohammed Lawal Bagega ni ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ wa gbe wa si ipinlẹ Kwara lati rọpọ Kayọde Ẹgbẹtokun to jẹ kọmiṣanna wọn tẹlẹ. Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ṣalaye pe ileewe ọlọpaa to wa ni Wudil, nipinlẹ Kano, ni wọn ti gbe kọmiṣanna tuntun naa wa. Lawal ti figba kan ṣakoso ẹka ọlọpaa to wa ni papakọ Muritala Muhammed to wa ni Ikẹja, niluu Eko. Ọmọ bibi ilu Bagega, nijọba ibilẹ Anka, nipinlẹ Zamfara, ni ọkunrin naa. O kawe gboye ninu imọ oṣelu (Political Science), ni Fasiti Sokoto. Ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ọdun 1990, lo wọ iṣẹ ọlọpaa ni kete to pari isinlu rẹ nipinlẹ Plateau, gẹgẹ bii agunbanirọ.


Ọmọ bibi ilu Bagega, nijọba ibilẹ Anka, nipinlẹ Zamfara, ni ọkunrin naa. O kawe gboye ninu imọ oṣelu (Political Science), ni Fasiti Sokoto. Ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹta, ọdun 1990, lo wọ iṣẹ ọlọpaa ni kete to pari isinlu rẹ nipinlẹ Plateau, gẹgẹ bii agunbanirọ. O ti kopa lawọn ipo oriṣiiriṣii nileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Osun, Bauchi, Delta, Adamawa, Kebbi, Kano, Jigawa ati Imo.


O ti kopa lawọn ipo oriṣiiriṣii nileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Osun, Bauchi, Delta, Adamawa, Kebbi, Kano, Jigawa ati Imo.


NYSC banujẹ lori agunbanirọ tawọn janduku yinbọn pa

Dada Ajikanje Pẹlu ibanujẹ ni ajọ to n ṣamojuto eto isinlu awọn agunbanirọ, NYSC, fi kede pe ko si ootọ kankan ninu ọrọ tawọn kan n gbe kiri pe wọn ti ji agunbanirọ mẹtadinlogun gbe, ati pe loootọ lawọn janduku kọ lu wọn, ti ọkan ninu wọn, Bomoi Suleiman Yusuf, si ba iṣẹlẹ ọhun lọ. Lori ikanni abẹyẹfo ajọ naa ni wọn ti fidi ẹ mulẹ pe awọn agunbanirọ ti wọn waa sin orilẹ-ede yii nipinlẹ Ọṣun, lawọn adigunjale kan kọ lu nigba ti wọn n pada si ilu wọn l’Oke-Ọya. Ati pe nigba ti awọn janduku ọhun n rọjo ibọn ni ọkan ninu awọn agunbanirọ ọhun pade iku ojiji nibi ti wọn ti yinbọn lu wọn, to si ku loju-ẹsẹ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, to kọja yii, lawọn agunbanirọ ọhun gbera kuro nipinlẹ Ọṣun lẹyin ti wọn pari eto isinjọba ọlọdun kan wọn, ti wọn si mori le Oke Ọya ti wọn ti wa. A gbọ pe bi wọn ṣe de agbegbe kan ti wọn n pe ni Jere, lojuna Abuja, ni wọn ṣe kongẹ awọn janduku ti wọn bẹrẹ si i yinbọn yii, ti Bomoi Suleiman Yusuf si ba iṣẹlẹ naa lọ. Ajọ to n mojuto awọn aginbanirọ sọ pe awọn mẹrindinlogun yooku ko si lọwọ awọn ajinigbe rara, kaluku lo ti gba ile wọn lọ, bẹẹ lo jẹ ohun ibanujẹ lori bi ọkan ninu wọn ti wọn jọ kuro nipinlẹ Ọṣun ṣe ba iṣẹlẹ buruku yii lọ.


Ijọba apapọ kede isinmi ọjọ mẹta fun ayẹyẹ ọdun

Ni bayii, ọjọ mẹta gbako ni ijọba apapọ ti kede ki awọn ọmọ Naijiria fi sinmi ọdun Keresimesi ati ọdun tuntun. Minisita fun ọrọ Abẹle, Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla, lo sọrọ ọhun lorukọ ijọba apapọ pe ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu yii, ati ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kejidinlọgbọn, ati ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ ki-in-ni, oṣu kin-in-ni, ọdun 2021, ni isinmi yoo fi wa fawọn eeyan lati fi ṣọdun. Ninu ọrọ ẹ naa lo ti ki awọn Kristẹni ku ayẹyẹ ọdun, bẹẹ lo rọ wọn ki wọn lo ifẹ Olugbala lati fi wa iṣokan ni Naijiria. Bakan naa lo rọ wọn ki kaluku ma ṣe gbagbe ofin ati ilana to de itankalẹ arun Koronafairọọsi lasiko ti wọn ba n ṣayẹyẹ ọdun. Ṣiwaju si i, o ni igbesẹ ijọba apapọ ni lati wa bi aye yoo ṣe rọrun fun eeyan bii ọgọrun-un miliọnu ni Naijria, ti a ba maa fi ri ọdun mẹwaa si i. Bẹẹ lo tun ke sawọn eeyan orilẹ-ede yii lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lati gbogun ti awọn ajinigbe atawọn aṣẹmi-eeyan-lofo ti wọn n da nnkan ru ni Naijiria bayii. O ni o ṣe pataki ki awọn to ba ni aṣiri bi ọwọ ṣe le tẹ awọn eeyan ọhun maa ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn agbofinro, ki wahala awọn janduku le dopin.


Bakan naa lo rọ wọn ki kaluku ma ṣe gbagbe ofin ati ilana to de itankalẹ arun Koronafairọọsi lasiko ti wọn ba n ṣayẹyẹ ọdun. Ṣiwaju si i, o ni igbesẹ ijọba apapọ ni lati wa bi aye yoo ṣe rọrun fun eeyan bii ọgọrun-un miliọnu ni Naijria, ti a ba maa fi ri ọdun mẹwaa si i. Bẹẹ lo tun ke sawọn eeyan orilẹ-ede yii lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lati gbogun ti awọn ajinigbe atawọn aṣẹmi-eeyan-lofo ti wọn n da nnkan ru ni Naijiria bayii. O ni o ṣe pataki ki awọn to ba ni aṣiri bi ọwọ ṣe le tẹ awọn eeyan ọhun maa ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn agbofinro, ki wahala awọn janduku le dopin. Arẹgbẹṣọla ti waa fi awọn eeyan orilẹ-ede yii lọkan balẹ pe ọdun 2021 yoo dara ju 2020 yii lọ, bẹẹ lo rọ awọn Kristẹni lati lo akoko yii fi gbadura fun ọjọ iwaju rere fun Naijiria.


Arẹgbẹṣọla ti waa fi awọn eeyan orilẹ-ede yii lọkan balẹ pe ọdun 2021 yoo dara ju 2020 yii lọ, bẹẹ lo rọ awọn Kristẹni lati lo akoko yii fi gbadura fun ọjọ iwaju rere fun Naijiria.


Ijọba Buhari yari, o loun ko ni i din owo ọkọ reluwee lati Eko si Ibadan ku

Jide Alabi Bo tilẹ jẹ pe ariwo ti araalu n pa lori iye ti wọn yoo maa san lati wọ ọkọ oju irin lati Eko lọ si Ibadan ti wọn ju, sibẹ, ijọba apapọ ti sọ pe oun ko le dinwo ọhun ku rara. Lasiko ti ọga agba fun ileeṣẹ reluwee, Fidet Okhiria, n ba awọn oniroyin sọrọ lori aṣeyọri ti ileeṣẹ naa ti n ṣe bayii lori bi awọn eeyan ṣe n jade lati wọ ọkọ naa lo fidi ọrọ ọhun mulẹ. Okhiria sọ pe bo tilẹ jẹ pe eeyan kan ṣoṣo pere lo wọ reluwee ọhun lọjọ keje, oṣu kejila, nigba to bẹrẹ iṣẹ lati maa na Eko si Ibadan, ti eeyan mẹjọ si wọ ọ pada si Eko lọjọ naa, sibẹ ayipada rere ti n ṣẹlẹ bayii. O ni eeyan mẹtadinlaaadọwa (187) ni reluwee ọhun n ri gbe bayii lọ si Ibadan, ti yoo si tun ri ero rẹpẹtẹ ko pada si Eko. O ni eyi fi han pe aṣeyọri nla ti n ba eto irinna ọhun, yatọ si ariwo ti awọn araalu kọkọ mu bọ ẹnu tẹlẹ pe owo ti wọn fẹẹ maa gbero ti wọn ju. Tẹ o ba gbagbe, nigba ti ọkọ oju irin tuntun yii bẹrẹ iṣẹ, ẹgbẹrun meji abọ, iyẹn (N2,500) ni wọn sọ pe wọn yoo maa wọ ipele to kere ju, nigba ti eyi to tẹle e jẹ ẹgbẹrun marun-un naira, ti eyi ti ipo ẹ ga ju si jẹ egbẹrun mẹfa naira pẹlu.


O ni eeyan mẹtadinlaaadọwa (187) ni reluwee ọhun n ri gbe bayii lọ si Ibadan, ti yoo si tun ri ero rẹpẹtẹ ko pada si Eko. O ni eyi fi han pe aṣeyọri nla ti n ba eto irinna ọhun, yatọ si ariwo ti awọn araalu kọkọ mu bọ ẹnu tẹlẹ pe owo ti wọn fẹẹ maa gbero ti wọn ju. Tẹ o ba gbagbe, nigba ti ọkọ oju irin tuntun yii bẹrẹ iṣẹ, ẹgbẹrun meji abọ, iyẹn (N2,500) ni wọn sọ pe wọn yoo maa wọ ipele to kere ju, nigba ti eyi to tẹle e jẹ ẹgbẹrun marun-un naira, ti eyi ti ipo ẹ ga ju si jẹ egbẹrun mẹfa naira pẹlu. Okhiria sọ pe, “Ọna kan pataki ti a le gba fi ṣaṣeyọri ni ki araalu ba wa fara mọ iye ti a ni ki wọn maa wọ ọ, nitori a gb̀ọdọ maa sanwo fawọn oṣiṣẹ ti wọn maa n fi ara wọn silẹ lati ṣiṣẹ kun iṣe wọn yatọ si akoko ti a jọ ni adehun pẹlu wọn. Fun idi eyi, ijọba ko ṣetan lati ṣadinku owo ọhun, iye ta a pe e naa lawọn eeyan yoo maa wọ ọ, a si dupẹ pe awọn eeyan ti n wọ ọ daadaa bayii.”


Okhiria sọ pe, “Ọna kan pataki ti a le gba fi ṣaṣeyọri ni ki araalu ba wa fara mọ iye ti a ni ki wọn maa wọ ọ, nitori a gb̀ọdọ maa sanwo fawọn oṣiṣẹ ti wọn maa n fi ara wọn silẹ lati ṣiṣẹ kun iṣe wọn yatọ si akoko ti a jọ ni adehun pẹlu wọn. Fun idi eyi, ijọba ko ṣetan lati ṣadinku owo ọhun, iye ta a pe e naa lawọn eeyan yoo maa wọ ọ, a si dupẹ pe awọn eeyan ti n wọ ọ daadaa bayii.”


Awọn sọja yinbọn pa okan ninu awọn ajinigbe to n yọ awọn eeyan Akoko lẹnu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọrọ bẹyin yọ fawọn ikọ ajinigbe kan lọsẹ ta a wa yii pẹlu bawọn sọja bareke Ọwẹna, to wa l’Akurẹ, ṣe yinbọn pa ọkan ninu wọn, tawọn mi-in si tun fara gbọta nibi ti wọn ti n gbiyanju lati ji awọn arinrinajo kan gbe loju ọna Ibilo si Isua Akoko. Ọgagun Ọmọjokun to jẹ Alukoro awọn ologun bareke Ọwẹna fidi rẹ mulẹ ninu atẹjade kan to fi sọwọ sawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, pe lasiko tawọn ikọ ajinigbe ẹlẹni mẹfa naa n gbiyanju ati ji awọn arinrinajo kan gbe labule Igara, lawọn apapọ ẹsọ alaabo ya lu wọn lojiji. O ni bawọn janduku naa ṣe ri awọn ni wọn ti mura ija, bẹẹ lawọn agbebọn ọhun atawọn ẹsọ alaabo si bẹrẹ si i yinbọn sira wọn. Ninu ijakadi yii ni wọn ti yinbọn pa ọkan ninu awọn ajinigbe ọhun, ti pupọ lara wọn si tun fara gbọta ki wọn too sa wọnu igbo lọ. Mẹta ninu awọn ti wọn sẹsẹ ji gbe naa lo ni awọn ri gba pada pẹlu ọkọ jiipu Toyota Highlander kan ti nọmba rẹ jẹ, AKD 56 GS. Awọn nnkan mi-in ti wọn tun gba pada lọjọ naa ni, owo to to bii ẹgbẹrun lọna ọtalelọọdunrun-un din mẹwaa Naira (#350, 000), ada nla kan, oogun Tramadol loriṣiirisii ati foonu ilewọ Itel kan. Ọga sọja ọhun rọ araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn ẹsọ alaabo nipa titu asiiri ibuba awọn onisẹẹbi naa fun wọn.


Nitori bawọn tọọgi ṣe n pa wọn nipakupa, awọn ara Ijokodo ti n sa kuro nile n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Eeyan mẹrin lawọn ọmọ iṣọta ti pa danu lagbegbe Ìjokòdó, n’Ibadan, laarin ọsẹ meji sẹyin. Eyi lo fa a to fi jẹ pe inu ibẹrubojo lọpọ awọn olugbe adugbo naa wa lọwọlọwọ bayii, awọn kan ninu wọn paapaa ko si to ẹru ti i sun inu ile wọn mọ. Olugbe adugbo Ijokodo kan to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe lati bii ọsẹ meji sẹyin lawọn tọọgi ti gbakoso agbegbe naa, o si kere tan, eeyan mẹrin ni wọn ti pa nipasẹ ibọn ati ada. Gege bo ṣe sọ, “Ojoojumọ lawọn tọọgi n ṣọṣẹ laduugbo wa lẹnu ọjọ mẹta yii. Lọsẹ to kọja, ẹẹmẹta niyawo mi pe mi pe ki n ma wulẹ wale o, ki n sun si ṣọọbu nitori adugbo ti daru o.” Ọkunrin ti ko fẹ ka darukọ oun yii waa fi aidunnu ẹ han si bi ijọba ipinlẹ Ọyọ ko ṣe ri nnkan kan ṣe si ọrọ eto aabo to ti mẹhẹ yii. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni awọn ọlọpaa ti gbakoso eto aabo agbegbe naa, ati pe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ yii, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ti ṣe akanṣe eto lati jẹ ki eto aabo tubọ gbopọn si i jake-jado ipinlẹ naa.


Gege bo ṣe sọ, “Ojoojumọ lawọn tọọgi n ṣọṣẹ laduugbo wa lẹnu ọjọ mẹta yii. Lọsẹ to kọja, ẹẹmẹta niyawo mi pe mi pe ki n ma wulẹ wale o, ki n sun si ṣọọbu nitori adugbo ti daru o.” Ọkunrin ti ko fẹ ka darukọ oun yii waa fi aidunnu ẹ han si bi ijọba ipinlẹ Ọyọ ko ṣe ri nnkan kan ṣe si ọrọ eto aabo to ti mẹhẹ yii. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni awọn ọlọpaa ti gbakoso eto aabo agbegbe naa, ati pe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ yii, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ti ṣe akanṣe eto lati jẹ ki eto aabo tubọ gbopọn si i jake-jado ipinlẹ naa. Gbogbo ikọ eleto aabo to wa ni ipinlẹ Ọyọ bii Operation Burst, OPC ati Amọtẹkun ni wọn duro si ikorita Ijokodo bayii lati ri i pe awọn janduku ko gbérí mọ lagbegbe naa.


Gbogbo ikọ eleto aabo to wa ni ipinlẹ Ọyọ bii Operation Burst, OPC ati Amọtẹkun ni wọn duro si ikorita Ijokodo bayii lati ri i pe awọn janduku ko gbérí mọ lagbegbe naa.


Nitori Korona, ijọba fofin de kanifa ati ipejọpọ rẹpẹtẹ l’ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Pẹlu bi Korona tawọn eeyan ro pe o ti lọ tẹlẹ ṣe tun ti n ṣọṣẹ lorilẹ-ede yii, ijọba ipinlẹ Ogun ti fofin de ayẹyẹ ipari ọdun bii kanifa ati pati ti wọn fi n wọ ọdun tuntun to le mu Korona pọ si i. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, sọ eyi di mimọ lati ọwọ akọwe iroyin rẹ, Ọgbẹni Kunle Ṣomọrin. Yatọ si kanifa, ofin ti de apejọpọ ileejọsin to ba kọja eeyan aadọta (50). Awọn ile ọti, ile faaji gbogbo gbọdọ wa ni titi pa titi digba tijọba yoo fi ri i pe wọn ti ṣee ṣi pada. Bakan naa ni awọn akẹkọọ gbọdọ wa nile titi di ọjọ kejidinlogun, oṣu kin-in-ni, ọdun to n bọ. Ni ti awọn oṣiṣẹ ijọba, ijọba ni ki wọn lọ fun isinmi ọdun, bẹrẹ lati Ọjọbọ, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kejila, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ ni Mọnde, ọjọ kẹrin, oṣu kin-in-ni ọdun 2021. Awọn ọlọja le ṣilẹkun lati aago mẹjọ aarọ, gomina ni ki wọn ri i pe wọn palẹmọ laago mẹrin irọlẹ.


Bakan naa ni awọn akẹkọọ gbọdọ wa nile titi di ọjọ kejidinlogun, oṣu kin-in-ni, ọdun to n bọ. Ni ti awọn oṣiṣẹ ijọba, ijọba ni ki wọn lọ fun isinmi ọdun, bẹrẹ lati Ọjọbọ, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kejila, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ ni Mọnde, ọjọ kẹrin, oṣu kin-in-ni ọdun 2021. Awọn ọlọja le ṣilẹkun lati aago mẹjọ aarọ, gomina ni ki wọn ri i pe wọn palẹmọ laago mẹrin irọlẹ. Lawọn asiko ti wọn ba si wa lọja naa, wọn gbọdọ tẹle ofin Korona bii lilo ibomu, pipese nnkan ifọwọ ati yiyago funra ẹni. Bakan naa ni wọn kilọ fawọn onimọto atawọn ọlọkada pe wọn ko gbọdọ gbe ero kọja alakalẹ ofin lasiko yii, eyi ti i ṣe idaji iye ero ti wọn n gbe tẹle. Awọn ero ọkọ atẹni to n wa mọto gbọdọ lo ibomu, gẹgẹ bi ọlọkada atero to ba gbe naa ṣẹ gbọdọ lo o. Lakootan, ijọba gba araalu nimọran lori irinajo lilọ lasiko ọdun yii, wọn lo daa ki kaluku ṣọdun nile ẹ ju ko lọọ ko Koro wale tabi ko lọọ ko tiẹ ba wọn nibi to ba gbe ọdun lọ.


Lawọn asiko ti wọn ba si wa lọja naa, wọn gbọdọ tẹle ofin Korona bii lilo ibomu, pipese nnkan ifọwọ ati yiyago funra ẹni. Bakan naa ni wọn kilọ fawọn onimọto atawọn ọlọkada pe wọn ko gbọdọ gbe ero kọja alakalẹ ofin lasiko yii, eyi ti i ṣe idaji iye ero ti wọn n gbe tẹle. Awọn ero ọkọ atẹni to n wa mọto gbọdọ lo ibomu, gẹgẹ bi ọlọkada atero to ba gbe naa ṣẹ gbọdọ lo o. Lakootan, ijọba gba araalu nimọran lori irinajo lilọ lasiko ọdun yii, wọn lo daa ki kaluku ṣọdun nile ẹ ju ko lọọ ko Koro wale tabi ko lọọ ko tiẹ ba wọn nibi to ba gbe ọdun lọ.


Eeyan mẹfa padanu ẹmi wọn nibi ijamba ọkọ epo bẹntiroolu to gbina niluu Jẹbba

Stephen Ajagbe, Ilọrin Eeyan mẹfa lo padanu ẹmi wọn, ti ọpọlọpọ dukia ṣofo laaarọ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, nibi ijamba ọkọ epo bẹntiroolu to ṣẹlẹ niluu Jẹbba, nijọba ibilẹ Moro, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ pe gbugburu lawọn eeyan jona nibi iṣẹlẹ ọhun, ti awọn ile ati ṣọọbu bii ọgbọn si ba a lọ pẹlu ọja inu ẹ. Lara awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe lasiko ti ọkọ epo naa n gba igboro ilu Jẹbba kọja lo lọọ ya wọ ile tawọn eeyan wa, to si fọn bẹntiroolu si gbogbo adugbo naa, ki awọn eeyan si too mọ ohun to n ṣẹlẹ, ina buruku ti ṣọ. Ẹwẹ, Gomina ipinlẹ Kwara, AbdulRahman AbdulRazaq, ti ba mọlẹbi awọn to padanu ẹmi ati dukia wọn nibi ijamba naa kẹdun, o ṣapejuwe iṣẹlẹ naa bii eyi to ba ni lọkan jẹ gidi. Atẹjade lati ọwọ akọwe iroyin rẹ, Rafiu Ajakaye, ni ijọba ti n gbe igbesẹ lati mọ bi adanu naa ṣe to ati ọna lati ran awọn to fara gba ijamba naa lọwọ. “Gomina ti ran ajọ to n mojuto iṣẹlẹ pajawiri nipinlẹ Kwara, State Emergency Management Agency (SEMA), lọ sibẹ lati ba ẹbi awọn to ku kẹdun, ati lati mọ ọna tijọba fi le ran awọn to padanu dukia wọn lọwọ.”


Latari eto aabo to mẹhẹ, Akeredolu fẹẹ gba awọn eeyan kun ikọ Amọtẹkun l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Latari ipenija eto aabo to n koju ipinlẹ naa lọwọ lọwọ, Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti ṣeleri lati gba awọn eeyan to kunju oṣuwọn kun awọn ẹsọ Amọtẹkun. Arakunrin sọrọ yii lasiko tawọn eeyan ilu Ifọn, nijọba ibilẹ Ọsẹ, waa ki i lọfiisi rẹ to wa ni Alagbaka, niluu Akurẹ, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ ta a wa yii. Isoro eto aabo tawọn eeyan ipinlẹ Ondo n koju lo ni o tubọ n buru si i latari awọn nnkan ija oloro tawọn janduku ji ko ninu rogbodiyan to suyọ lasiko iwọde SARS to waye losu bii meji sẹyin. O ni lati igba tawọn agbebọn tí da ẹmi Olufọn tilu Ifọn, Ọba Israel Adeusi, legbodo lawọn ẹsọ Amọtẹkun ko ti sinmi pẹlu bí wọn ṣe n fi igba gbogbo rìn kaakiri inu awọn aginju to wa lagbegbe ijọba ibilẹ Ọsẹ, ki wọn le foju awọn onisẹẹbi naa han. Gomina ọhun ni ijọba ti n gbe igbesẹ lati peṣe awọn nnkan ija to yẹ fawọn Amọtẹkun, ko baa le rọrun fun wọn lati doju ija kọ awọn ọdaran to n yọ awọn eeyan ipinlẹ Ondo lẹnu.


Ẹwọn n run nimu Atofarati, ile onile lo lọọ fọ n’Ilawẹ-Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti To ba ṣe pe loootọ ni ọkunrin ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, Bọla Atofarati, fọ ile onile niluu Ilawẹ-Ekiti, to si tun ja ẹni ẹlẹni lole, a jẹ pe orukọ ko ro afurasi naa rara. Atofarati lawọn ọlọpaa sọ pe ọwọ tẹ lori iṣẹlẹ kan to waye ni Aaye Quarters, n’Ilawẹ-Ekiti, lọjọ kẹta, oṣu to kọja, laarin aago mẹjọ aabọ si mẹrin irọle, eyi ti ẹni tọrọ kan fi to awọn leti. Agbẹnusọ ọlọpaa, Bankọle Ọlasunkanmi, sọ fun kootu Majisteeri-agba ilu Ado-Ekiti to wọ olujẹjọ naa lọ pe ile ọkunrin kan to n jẹ Adekayero Adeṣuyi ni Atofarati fọ lọjọ iṣẹlẹ ọhun, awọn nnkan to si ji le diẹ ni ẹgbẹrun lọna ọtalenigba naira (N263,000). O ṣalaye pe owo to jẹ ẹgbẹrun lọna igba (N200,000), idaji apo irẹsi, redio igbalode kan ati foonu Tecno L9 lọkunrin naa gbe kọwọ too tẹ ẹ, eyi lo jẹ kawọn fẹsun ile fifọ ati ole jija kan an nilana ofin to de iwa ọdaran l’Ekiti. O rọ kootu naa lati sun ẹjọ siwaju, bẹẹ lo ni awọn ẹlẹrii wa nilẹ ti yoo tan imọlẹ sọrọ naa ko le rọrun fun kootu ọhun. Nigba ti ile-ẹjọ beere ọrọ lọwọ Atofarati, o ni oun ko jẹbi, eyi lo jẹ ki Amofin Fọlayan Emmanuel bẹbẹ fun beeli rẹ pẹlu ileri pe ko ni i sa lọ.


O ṣalaye pe owo to jẹ ẹgbẹrun lọna igba (N200,000), idaji apo irẹsi, redio igbalode kan ati foonu Tecno L9 lọkunrin naa gbe kọwọ too tẹ ẹ, eyi lo jẹ kawọn fẹsun ile fifọ ati ole jija kan an nilana ofin to de iwa ọdaran l’Ekiti. O rọ kootu naa lati sun ẹjọ siwaju, bẹẹ lo ni awọn ẹlẹrii wa nilẹ ti yoo tan imọlẹ sọrọ naa ko le rọrun fun kootu ọhun. Nigba ti ile-ẹjọ beere ọrọ lọwọ Atofarati, o ni oun ko jẹbi, eyi lo jẹ ki Amofin Fọlayan Emmanuel bẹbẹ fun beeli rẹ pẹlu ileri pe ko ni i sa lọ. Majisreeti-agba Abdulhamid Lawal gba beeli afurasi naa pẹlu ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira (N100,000) ati oniduuro meji niye kan naa, bẹẹ lo sun igbẹjọ sọjọ kọkandinlogun, oṣu to n bọ.


Majisreeti-agba Abdulhamid Lawal gba beeli afurasi naa pẹlu ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira (N100,000) ati oniduuro meji niye kan naa, bẹẹ lo sun igbẹjọ sọjọ kọkandinlogun, oṣu to n bọ.


Ki ẹnikẹni tọwọ ba tẹ pe o ṣẹ sofin ijọba lori arun Korona maa mura ẹwọn oṣu mẹta- Ijọba Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ijọba ipinlẹ Ondo ti fofin de aisun tabi isọ-oru lasiko ayẹyẹ Keresimesi ati ọdun tuntun to n bọ lọna, gbogbo eto awọn ile ìjọsìn wọnyi ni wọn ni ko gbọdọ kọja aago mẹwaa alẹ titi tọrọ arun Korona to tun gbode bayii yoo fi kasẹ nilẹ. Bakan naa nijọba tun fi ọsẹ meji gbako kun ọjọ tawọn akẹkọọ ipinlẹ naa fẹẹ wọle fun saa eto ẹkọ tuntun. Iwọle awọn ọmọ ileewe ni wọn ti sun si ọjọ kejidinlogun, oṣu kin-in-ni, ọdun to n bọ, dipo ọjọ kẹrin ti wọn kọkọ fi si. Alaga igbimọ to n ri si didena itankalẹ arun Korona nipinlẹ Ondo, Ọjọgbọn Olusẹgun Fatusin, sọ fawọn araalu l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni ọkan-o-jọkan ipade loun ti ṣe pẹlu awọn ti ọrọ kan lori ọna ti wọn fi le tete dena ajakalẹ arun naa ko too tun tan kalẹ kọja bo ṣe yẹ. Ọga agba fasiti Imọ Iṣegun to wa niluu Ondo ọhun ni ki i ṣe awọn ile-ijosin nikan lofin tuntun naa ba wi, gbogbo awọn ile-ijo, ile-ọti ati ibi igbafẹ ni wọn gbọdọ ti pa ni kete ti aago mẹwaa alẹ ba ti lu. O ni ki ẹnikẹni tọwọ ba tẹ pe o ṣẹ sofin ati ilana tijọba fi lelẹ lori ọrọ arun Korona maa mura lati fẹwọn oṣu mẹta jura tabi ki iru ẹni bẹẹ san ẹgbẹrun lọna ogun Naira gẹgẹ bii owo itanran.


Nitori Korona, ijọba fofin de ile ijo, ayẹyẹ, ile-ijọsin, o ni kawọn oṣiṣẹ fidi mọle ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Lọna ati dẹkun itankalẹ arun Koronafairọọsi, ijọba ipinlẹ Kwara ti paṣẹ fawọn oṣiṣẹ rẹ lati jokoo sile wọn, bẹrẹ lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Awọn tiṣẹ wọn ṣe pataki ju bii oṣiṣẹ eto ilera ati bẹẹ lọ nikan lo gbọdọ lọ sibi iṣẹ. Bakan naa ni wọn tun fofin de ile-ijo, ayẹyẹ ilu ati awọn ile-ijọsin. Kọmiṣanna feto ilera, Dokita Raji Razak, to ṣoju Igbakeji Gomina Kwara, Kayọde Alabi, lo ka awọn ilana tuntun naa fawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. O ni lati akoko yii lọ, o ti di dandan fun gbogbo eeyan lati maa lo ibomu, ẹni to ba tapa sofin yii yoo rugi oyin. Bakan naa lo ni awọn ile-ijọsin gbọdọ din ero to n jọsin lẹẹkan ṣoṣo ku pẹlu ida aadọta lati faaye gba titakete sira wọn.


Kọmiṣanna feto ilera, Dokita Raji Razak, to ṣoju Igbakeji Gomina Kwara, Kayọde Alabi, lo ka awọn ilana tuntun naa fawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. O ni lati akoko yii lọ, o ti di dandan fun gbogbo eeyan lati maa lo ibomu, ẹni to ba tapa sofin yii yoo rugi oyin. Bakan naa lo ni awọn ile-ijọsin gbọdọ din ero to n jọsin lẹẹkan ṣoṣo ku pẹlu ida aadọta lati faaye gba titakete sira wọn. Ijọba tun ni gbogbo ipejọpọ yoowu, yala igbeyawo, ipade, apejẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ ko gbọdọ ju aadọta eeyan lọ. Lara ofin Covid-19 tuntun naa ni pe ko gbọdọ si irin laarin aago mejila alẹ titi wọ aago mẹrin aabọ owurọ, ki onikaluku gbele rẹ laarin awọn wakati naa. Ijọba tun ni awọn onimọto ero gbọdọ tẹle ofin gbigbe ero niwọnba, ki wọn si ri i pe awọn ero inu ọkọ lo ibomu.


Ijọba tun ni gbogbo ipejọpọ yoowu, yala igbeyawo, ipade, apejẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ ko gbọdọ ju aadọta eeyan lọ. Lara ofin Covid-19 tuntun naa ni pe ko gbọdọ si irin laarin aago mejila alẹ titi wọ aago mẹrin aabọ owurọ, ki onikaluku gbele rẹ laarin awọn wakati naa. Ijọba tun ni awọn onimọto ero gbọdọ tẹle ofin gbigbe ero niwọnba, ki wọn si ri i pe awọn ero inu ọkọ lo ibomu. Bakan naa, ijọba ti lawọn yoo kede ọjọ iwọle awọn ọmọleewe, ṣugbọn ni bayii na, ki wọn ṣi maa gbele, ki awọn ileewe ṣi wa ni titi.


Bakan naa, ijọba ti lawọn yoo kede ọjọ iwọle awọn ọmọleewe, ṣugbọn ni bayii na, ki wọn ṣi maa gbele, ki awọn ileewe ṣi wa ni titi.


Ọlọpaa, Amọtẹkun n wa awọn to ji awakusa gbe n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Awọn agbofinro ijọba ipinlẹ Ọyọ, iyẹn Operatipon Burst ati ikọ Amọtẹkun, titi dori awọn ọlọpaa ti wọn jẹ oṣiṣẹ ijọba apapọ ni wọn ti n fọ inu igbo kaakiri ipinlẹ naa bayii lati tu awakusa ti wọn ji gbe lọ kuro ninu igbekun awọn ajinigbe. Lọsan-an ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, lawọn ajinigbe ọhun ya wọ ibi ti awọn ti n wa okuta laduugbo Mọniya, n’Ibadan, ti wọn si ji ọkan inu awọn oṣiṣẹ ọhun gbe. Oludari ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ọgagun-fẹyinti Ọlayinka Ọlayanju, ẹni to kọkọ fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn oniroyin n’Ibadan, sọ pe bi iṣẹlẹ ọhun ṣe waye ni wọn ti fi to awọn leti, lẹsẹkẹsẹ lawọn si ti ya lu gbogbo igbo to sun mọ Mọniya lati gba obinrin ti wọn ji gbe ọhun lọwọ awọn ajinigbe. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, lo pada tan imọlẹ si iṣẹlẹ ọhun laaarọ yii, to jẹ ki gbogbo aye mọ pe obinrin lẹni ti wọn ji gbe ọhun, ati pe Agboọla Damilọla lo n jẹ. Damilọla yii ni SP Fadeyi pe ni ọkan ninu awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ awakusa ti wọn n pe ni Delydad Quarry, loju ọna atijọ ti wọn n gba ti Ibadan lọ siluu Ọyọ. Awọn ọlọpaaa naa ti dara pọ mọ ikọ agbanila to n fọ inu igbo kiri bayii lati gba obinrin ti wọn ji gbe ọhun silẹ, o waa rọ ẹnikẹni to ba ni iroyin to le ran awọn agbofinro lọwọ lori akitiyan wọn naa lati fi to awọn ọlọpaa leti loju ọjọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ta lo ji awọn ọmọleewe Kakara gbe gan-an! Nigba ti ariwo sọ pe wọn ji awọn ọmọleewe ojilelọọọdunrun ati mẹta lọ ni Kankara, nipinlẹ Katsina, lọsẹ to lọ lọhun-un, awọn Boko Haram ni wọn kọkọ sare jade, wọn ni awọn lawọn ji awọn ọmọ naa gbe, ati pe idi ti awọn fi ji wọn gbe ni pe wọn n kọ wọn ni ẹkọ iwe ni ileewe ti wọn n lo yii, awọn ko si fẹ bẹẹ rara. Ko pẹ lẹyin ti awọn Boko Haram yii sọ eyi ni wọn tun gbe fidio mi-in jade, nibi ti awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii ti n sọrọ, ti wọn si fẹnu ara wọn sọ pe awọn Boko Haram lo ko awọn, awọn ko si fẹ ki ijọba ran awọn ṣọja wa, wọn fẹ ki wọn waa gba wọn silẹ ni, ki wọn fun wọn ni ohun ti wọn ba n fẹ. Ṣugbọn nigba ti wọn ri awọn ọmọ yii, Gomina ipinlẹ Katsina, Masari, lo kọkọ sọrọ, o ni ki i ṣe awọn Boko Haram ni wọn ji awọn ọmọ naa ko, pe awọn mi-in ni. Nigba ti awọn ọga ṣọja naa n sọrọ pẹlu, awọn naa ni ki i ṣe awọn Boko Haram lo ji wọn gbe, wọn ni awọn Boko Haram kan fẹẹ fi ọrọ naa gba iyi lasan ni. Bo ṣe n ṣe niyẹn ki i jẹ ki awọn eeyan mọ ọjọ iku abiku gan-an, nitori bo ba daku, awọn ti wọn ba wa nibẹ yoo ni bo ṣe maa n ṣe niyẹn, ko ni pẹẹ ji dide pada.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn nigba ti wọn ri awọn ọmọ yii, Gomina ipinlẹ Katsina, Masari, lo kọkọ sọrọ, o ni ki i ṣe awọn Boko Haram ni wọn ji awọn ọmọ naa ko, pe awọn mi-in ni. Nigba ti awọn ọga ṣọja naa n sọrọ pẹlu, awọn naa ni ki i ṣe awọn Boko Haram lo ji wọn gbe, wọn ni awọn Boko Haram kan fẹẹ fi ọrọ naa gba iyi lasan ni. Bo ṣe n ṣe niyẹn ki i jẹ ki awọn eeyan mọ ọjọ iku abiku gan-an, nitori bo ba daku, awọn ti wọn ba wa nibẹ yoo ni bo ṣe maa n ṣe niyẹn, ko ni pẹẹ ji dide pada. Ohun ti wọn yoo si maa sọ titi ti yoo fi kọja si odikeji aye niyẹn. Bẹẹ lọrọ awọn ọga ṣọja wọnyi ati awọn ti wọn n ṣejọba, irọ buruku kun ẹnu wọn, o si maa n ṣoro lati gba wọn gbọ nigba ti wọn ba n sọ tẹnu wọn yii. Ọrọ ti wọn sọ yii ko dun lẹnu, ko tiẹ dun lẹnu rara!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ohun ti wọn yoo si maa sọ titi ti yoo fi kọja si odikeji aye niyẹn. Bẹẹ lọrọ awọn ọga ṣọja wọnyi ati awọn ti wọn n ṣejọba, irọ buruku kun ẹnu wọn, o si maa n ṣoro lati gba wọn gbọ nigba ti wọn ba n sọ tẹnu wọn yii. Ọrọ ti wọn sọ yii ko dun lẹnu, ko tiẹ dun lẹnu rara! Bẹẹ ni ko ṣee gbọ, nitori ọrọ mejeeji lo buru! Bo ba jẹ Boko Haram lo ji wọn ko, iyẹn buru, nitori o fi han pe apa awọn ologun wa ti wọn n pariwo kiri lati ọjọ yii pe awọn ti kapa awọn Boko Haram yii ko ti i ka wọn, irọ buruku ni wọn n pa fun araalu, awọn Boko Haram yii lọga wọn. Bẹẹ lo takubu fun ijọba Buhari naa pe awọn Boko Haram ti wọn fi n yangan pe awọn ti yanju ko ri bẹẹ, opurọ ni wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bẹẹ ni ko ṣee gbọ, nitori ọrọ mejeeji lo buru! Bo ba jẹ Boko Haram lo ji wọn ko, iyẹn buru, nitori o fi han pe apa awọn ologun wa ti wọn n pariwo kiri lati ọjọ yii pe awọn ti kapa awọn Boko Haram yii ko ti i ka wọn, irọ buruku ni wọn n pa fun araalu, awọn Boko Haram yii lọga wọn. Bẹẹ lo takubu fun ijọba Buhari naa pe awọn Boko Haram ti wọn fi n yangan pe awọn ti yanju ko ri bẹẹ, opurọ ni wọn. Iyẹn bo ba jẹ Boko Haram lo ji wọn ko. Bo ba waa jẹ loootọ ni pe ki i ṣe Boko Haram lo ji wọn, iyẹn buru jai, nitori ewu buruku niyẹn. Idi ni pe bi awọn janduku kan ba fi lagbara, ti wọn si ni ọmọ ogun ati irinṣẹ to le mu wọn ji awọn ọmọ ti wọn le ni ọgọrun-un mẹta lẹẹkan naa, awọn yii fẹrẹ le ju Boko Haram gan-an lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Iyẹn bo ba jẹ Boko Haram lo ji wọn ko. Bo ba waa jẹ loootọ ni pe ki i ṣe Boko Haram lo ji wọn, iyẹn buru jai, nitori ewu buruku niyẹn. Idi ni pe bi awọn janduku kan ba fi lagbara, ti wọn si ni ọmọ ogun ati irinṣẹ to le mu wọn ji awọn ọmọ ti wọn le ni ọgọrun-un mẹta lẹẹkan naa, awọn yii fẹrẹ le ju Boko Haram gan-an lọ. Nibo ni wọn ti wa? Nigba wo ni wọn debẹ? Nibo ni wọn ti ri awọn irinṣẹ ti wọn n lo?


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nibo ni wọn ti wa? Nigba wo ni wọn debẹ? Nibo ni wọn ti ri awọn irinṣẹ ti wọn n lo? Bawo ni wọn ṣe ni awọn ọmọ-ogun ati owo to to lati fi ṣe ohun ti wọn ṣe yii? Ohun to yẹ ki awọn ọga ologun wa gbogbo ṣalaye fun araalu ree, to si yẹ ki wọn sọ orukọ iru ẹgbẹ afẹmiṣofo buruku to tun fẹẹ le ju Boko Haram lọ fawọn ọmọ Naijiria. Nitori pe awọn eeyan ko ridii awọn ọrọ wọnyi ni wọn ṣe n sọ pe ọrọ awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii, o ṣee ṣe ko jẹ ijọba Naijiria funra wọn ni wọn n dọgbọn eyi, tabi ko jẹ awọn eeyan wọn nilẹ Hausa ni wọn n ṣe eleyii lati fi ko owo kuro lapo ijọba, nitori owo buruku ni iru eleyii yoo na, bẹẹ lawọn kan sọ pe o le jẹ awọn ṣọja funra wọn ni wọn ṣe eyi, ki ọmọ Naijiria le sọ pe wọn ti n ṣe iṣẹ wọn bii iṣẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bawo ni wọn ṣe ni awọn ọmọ-ogun ati owo to to lati fi ṣe ohun ti wọn ṣe yii? Ohun to yẹ ki awọn ọga ologun wa gbogbo ṣalaye fun araalu ree, to si yẹ ki wọn sọ orukọ iru ẹgbẹ afẹmiṣofo buruku to tun fẹẹ le ju Boko Haram lọ fawọn ọmọ Naijiria. Nitori pe awọn eeyan ko ridii awọn ọrọ wọnyi ni wọn ṣe n sọ pe ọrọ awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii, o ṣee ṣe ko jẹ ijọba Naijiria funra wọn ni wọn n dọgbọn eyi, tabi ko jẹ awọn eeyan wọn nilẹ Hausa ni wọn n ṣe eleyii lati fi ko owo kuro lapo ijọba, nitori owo buruku ni iru eleyii yoo na, bẹẹ lawọn kan sọ pe o le jẹ awọn ṣọja funra wọn ni wọn ṣe eyi, ki ọmọ Naijiria le sọ pe wọn ti n ṣe iṣẹ wọn bii iṣẹ. Eyi o wu ko jẹ, ọrọ ohun to ṣẹlẹ ru awọn ọmọ Naijiria loju gan-an ni o, Buhari ati awọn ti wọn jọ n ṣẹjọba yii si gbọdọ sọ bi ọrọ ti ri gan-an. Ohun to le gbe ijọba wọn niyi ree, ootọ nikan ni! Bi wọn ba purọ bayii, ọrọ naa yoo lo diẹ, ṣugbọn ko ni i pẹ ti okun irọ naa yoo fi ja, orukọ wọn yoo si pada bajẹ ju bo ti wa bayii lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Eyi o wu ko jẹ, ọrọ ohun to ṣẹlẹ ru awọn ọmọ Naijiria loju gan-an ni o, Buhari ati awọn ti wọn jọ n ṣẹjọba yii si gbọdọ sọ bi ọrọ ti ri gan-an. Ohun to le gbe ijọba wọn niyi ree, ootọ nikan ni! Bi wọn ba purọ bayii, ọrọ naa yoo lo diẹ, ṣugbọn ko ni i pẹ ti okun irọ naa yoo fi ja, orukọ wọn yoo si pada bajẹ ju bo ti wa bayii lọ. Ta lo ji awọn ọmọ ileewe Kankara yii ko? Gbogbo awọn ọmọ Naijiria fẹẹ mọ o! Wọn ni awọn ajinigbe yii ko gbowo, irọ mi-in tun niyẹn o Purọ ki n niyi, ẹtẹ ni yoo kangun ẹ, bi yoo ti ri fun Gomina Masari ti ipinlẹ Katsina, ati awọn eeyan ijọba apapọ ree, nitori irọ mi-in ti wọn pa bayii yoo tun tuka bo ba ya, a oo si gbọ ohun to ṣẹlẹ gan-an.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ta lo ji awọn ọmọ ileewe Kankara yii ko? Gbogbo awọn ọmọ Naijiria fẹẹ mọ o! Wọn ni awọn ajinigbe yii ko gbowo, irọ mi-in tun niyẹn o Purọ ki n niyi, ẹtẹ ni yoo kangun ẹ, bi yoo ti ri fun Gomina Masari ti ipinlẹ Katsina, ati awọn eeyan ijọba apapọ ree, nitori irọ mi-in ti wọn pa bayii yoo tun tuka bo ba ya, a oo si gbọ ohun to ṣẹlẹ gan-an. Lakọọkọ, ko sẹni to beere lọwọ Gomina Katsina boya wọn gba owo lọwọ rẹ ki wọn too fi awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii silẹ, tabi wọn ko gbowo. Funra ẹ lo sọ pe wọn o gbowo lọwọ oun. Ṣugbọn gbogbo ọmọ Naijiria lo mọ pe irọ niyẹn, nitori awọn ti wọn waa ji awọn ọmọ yii ko ko wa lati ra aṣọ ọdun fun wọn, wọn wa lati gba owo, ki wọn le ri owo ra awọn ohun ija ati awọn nnkan mi-in ti wọn ba fẹẹ ṣe ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Lakọọkọ, ko sẹni to beere lọwọ Gomina Katsina boya wọn gba owo lọwọ rẹ ki wọn too fi awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii silẹ, tabi wọn ko gbowo. Funra ẹ lo sọ pe wọn o gbowo lọwọ oun. Ṣugbọn gbogbo ọmọ Naijiria lo mọ pe irọ niyẹn, nitori awọn ti wọn waa ji awọn ọmọ yii ko ko wa lati ra aṣọ ọdun fun wọn, wọn wa lati gba owo, ki wọn le ri owo ra awọn ohun ija ati awọn nnkan mi-in ti wọn ba fẹẹ ṣe ni. Tabi bawo ni ijọba ṣe gba awọn eeyan yii lai sanwo, ti ẹni kan bayii ko si ku ninu awọn ọmọ ti wọn ji ko naa. Ko si ibi ti iru rẹ ti n ṣẹlẹ. Bi ṣọja ba pa awọn eeyan yii bi wọn ti wi, funra wọn ni wọn yoo fi idunnu gbe oku awọn ajinigbe naa sita, ti wọn yoo si sọ pe awọn ree, bi awọn ṣe pa wọn ree, ki awọn too gba awọn ọmọ ti wọn ji ko.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Tabi bawo ni ijọba ṣe gba awọn eeyan yii lai sanwo, ti ẹni kan bayii ko si ku ninu awọn ọmọ ti wọn ji ko naa. Ko si ibi ti iru rẹ ti n ṣẹlẹ. Bi ṣọja ba pa awọn eeyan yii bi wọn ti wi, funra wọn ni wọn yoo fi idunnu gbe oku awọn ajinigbe naa sita, ti wọn yoo si sọ pe awọn ree, bi awọn ṣe pa wọn ree, ki awọn too gba awọn ọmọ ti wọn ji ko. O waa kere tan, ninu awọn ọgọrun-un mẹta o le ọmọ ti wọn ji ko yii, ẹyọ kan tabi meji yoo farapa bi wọn ko ba tilẹ ku. Ki gomina yii yee parọ fawọn araalu o, ko ṣẹni ti ko mọ pe owo ni wọn fi gba wọn, ohun ti wọn si n bẹru ti wọn fi n pariwo yii ni pe araalu yoo sọ pe ko daa. Loootọ ko daa, ohun buruku ni lati maa ko owo fun awọn janduku afẹmiṣofo, nitori iru iwa bẹẹ ko ni i jẹ ki ipaayan ati ijinigbe tan nilẹ wa.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O waa kere tan, ninu awọn ọgọrun-un mẹta o le ọmọ ti wọn ji ko yii, ẹyọ kan tabi meji yoo farapa bi wọn ko ba tilẹ ku. Ki gomina yii yee parọ fawọn araalu o, ko ṣẹni ti ko mọ pe owo ni wọn fi gba wọn, ohun ti wọn si n bẹru ti wọn fi n pariwo yii ni pe araalu yoo sọ pe ko daa. Loootọ ko daa, ohun buruku ni lati maa ko owo fun awọn janduku afẹmiṣofo, nitori iru iwa bẹẹ ko ni i jẹ ki ipaayan ati ijinigbe tan nilẹ wa. Sibẹ, a ko le ni ki awọn ọmọ ti wọn ji ko yii di ẹni anù, bo ba jẹ owo naa ni wọn yoo fi gba wọn silẹ, araalu ati awọn ti wọn bi wọn ko ni i lodi si i. Ṣugbọn ohun ti ijọba gbọdọ ṣe ni lati ri i pe iru rẹ ko tun ṣẹlẹ mọ, ki wọn jẹ ki eto aabo adugbo ati ti Naijiria lapapọ fẹsẹ mulẹ daadaa, ki ọkan araalu balẹ, ki gbogbo wahala yii si dopin. Ki wọn tiẹ kọkọ le awọn olori ologun yii kuro nipo wọn, ki wọn fi awọn mi-in si i fun iyipada eto aabo yii, ki araalu si le ri i pe ijọba yii n gbọrọ si wọn lẹnu. Ẹyin ti ẹ n ṣejọba yii, ẹ yee purọ faraalu mọ, aṣiri yin ko bo, gbogbo ohun ti ẹ n ṣe laraalu n ri o. Ṣugbọn ki lo kan Miyetti Allah, ẹgbẹ awọn onimaaluu, ninu ọrọ yii o Gomina Masari yii naa lo tun ja bọ, nitori ni gbogbo igba ti ọrọ yii n lọ, oun kan n ja bọ lọ ni tirẹ ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Sibẹ, a ko le ni ki awọn ọmọ ti wọn ji ko yii di ẹni anù, bo ba jẹ owo naa ni wọn yoo fi gba wọn silẹ, araalu ati awọn ti wọn bi wọn ko ni i lodi si i. Ṣugbọn ohun ti ijọba gbọdọ ṣe ni lati ri i pe iru rẹ ko tun ṣẹlẹ mọ, ki wọn jẹ ki eto aabo adugbo ati ti Naijiria lapapọ fẹsẹ mulẹ daadaa, ki ọkan araalu balẹ, ki gbogbo wahala yii si dopin. Ki wọn tiẹ kọkọ le awọn olori ologun yii kuro nipo wọn, ki wọn fi awọn mi-in si i fun iyipada eto aabo yii, ki araalu si le ri i pe ijọba yii n gbọrọ si wọn lẹnu. Ẹyin ti ẹ n ṣejọba yii, ẹ yee purọ faraalu mọ, aṣiri yin ko bo, gbogbo ohun ti ẹ n ṣe laraalu n ri o. Ṣugbọn ki lo kan Miyetti Allah, ẹgbẹ awọn onimaaluu, ninu ọrọ yii o Gomina Masari yii naa lo tun ja bọ, nitori ni gbogbo igba ti ọrọ yii n lọ, oun kan n ja bọ lọ ni tirẹ ni. Masari ni awọn Miyetti Allah lo n ba awọn ṣiṣẹ lati wa awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii, iyẹn ni pe awọn ẹgbẹ onimaaluu yii ni ijọba n lo lati ba awọn Boko Haram ati awọn janduku mi-in sọrọ. Itumọ eyi ni pe ijọba yii mọ pe awọn Fulani ni wọn n ṣe iṣẹ ibi wọnyi ni orilẹ-ede wa, wọn si mọ pe awọn onimaaluu darandaran ti wọn n kiri inu igbo wa yii naa ni ọdaran to n yọ araalu lẹnu. Ohun to n fa igberaga ati iwa ta-ni-yoo-mu-mi ti awọn Fulani n hu nilẹ yii niyẹn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Masari ni awọn Miyetti Allah lo n ba awọn ṣiṣẹ lati wa awọn ọmọ ti wọn ji gbe yii, iyẹn ni pe awọn ẹgbẹ onimaaluu yii ni ijọba n lo lati ba awọn Boko Haram ati awọn janduku mi-in sọrọ. Itumọ eyi ni pe ijọba yii mọ pe awọn Fulani ni wọn n ṣe iṣẹ ibi wọnyi ni orilẹ-ede wa, wọn si mọ pe awọn onimaaluu darandaran ti wọn n kiri inu igbo wa yii naa ni ọdaran to n yọ araalu lẹnu. Ohun to n fa igberaga ati iwa ta-ni-yoo-mu-mi ti awọn Fulani n hu nilẹ yii niyẹn. Iyẹn ni pe ẹgbẹ awọn Miyetti Allah wa lara awọn ti wọn mọ awọn Boko Haram ati janduku, ki lo waa de ti wọn ko le sọ fun ijọba ibi ti wọn wa, ki wọn ba awọn olori ologun wa sọrọ, ki wọn tu aṣiri awọn ẹni ibi yii, ki ijọba si lọọ ko wọn lọjọ kan. O han bayii pe iṣoro ti a ni nilẹ yii, iṣọrọ awọn Fulani ni. Fulani lo n ji awọn eeyan wa gbe, Fulani ni awọn afẹmiṣofo, Fulani naa la si n bẹ si wọn ki wọn tu awọn ti wọn ba ji gbe silẹ. Nidii eyi, ẹgbẹ Miyetti Allah ni yoo gba owo ti ijọba ba fẹẹ fun awọn Boko Haram, awọn ni wọn yoo si lọọ gbe e fun wọn laaye wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Iyẹn ni pe ẹgbẹ awọn Miyetti Allah wa lara awọn ti wọn mọ awọn Boko Haram ati janduku, ki lo waa de ti wọn ko le sọ fun ijọba ibi ti wọn wa, ki wọn ba awọn olori ologun wa sọrọ, ki wọn tu aṣiri awọn ẹni ibi yii, ki ijọba si lọọ ko wọn lọjọ kan. O han bayii pe iṣoro ti a ni nilẹ yii, iṣọrọ awọn Fulani ni. Fulani lo n ji awọn eeyan wa gbe, Fulani ni awọn afẹmiṣofo, Fulani naa la si n bẹ si wọn ki wọn tu awọn ti wọn ba ji gbe silẹ. Nidii eyi, ẹgbẹ Miyetti Allah ni yoo gba owo ti ijọba ba fẹẹ fun awọn Boko Haram, awọn ni wọn yoo si lọọ gbe e fun wọn laaye wọn. Bi owo ba ti waa tan lọwọ Miyetti Allah, bo si jẹ lọwọ awọn ajinigbe funra wọn, wọn yoo wa sigboro, wọn yoo ko awọn ọmọ wa, Miyetti Allah yoo si tun gbowo lọwọ ijọba ki wọn too ko awọn ọmọ silẹ. Iru ọran wo ni awọn ọmọ Naijiria kuku da lọwọ ijọba Buhari yii, ki la kuku ṣe ti nnkan fi ri bayii. Ṣe aṣiṣe ni awọn ọmọ Naijiria ṣe lati dibo fun Buhari ni, tabi ki lo de ti baba naa fi aaye gba awọn Fulani lati maa ni wa lara bayii!