Baba Moshood ni "mi o ti Oodua nation lẹyin tori awọn to n ja fun un, janduku ni wọn, afipamuni ati ọdaran". Olawuyi Abdul Akeem ni, "mi o gbagbọ ninu Oodua Nation. Mo fura si i, o ni ọwọ ẹgbẹ okunkun ati ẹsin Kristẹni ninu". Sanusi Ibrahim ni wọn ko ni faaye gba ẹtọ oun lati ṣe ẹsin oun, o ni wọn ti n dena awọn ọmọbinrin Musulumi lati lo Hijaabu lawọn ileewe ijọba, wọn o tun gba awọn obinrin to fẹ tẹle ofin Quaran laye. Adeniyi Liadi Oyedele sọ pe "Afojusun awọn ajijagbara naa ni lati tẹ ksin Islam ati awọn Musulumi ri mọlẹ ni iha Guusu - Ila Oorun ki wọn ba le gbe eto ikọkọ wọn jade" o si ni Musulumi ododo kankan o gbọdọ ti wọn lẹyin. Ẹwẹ, agbẹnusọ fun olori ajijagbara Yoruba Nations, Sunday Igboho iyẹn Olayemi Koiki ti fi esi sita pe irọ nla ni awọn to gbe igbesẹ yii n pa. O wa gba imọran pe ki wọn ma gba "awọn eeyan perete kan to n ri jẹ nidi ibajẹ ati iwa ajẹbanu orilẹede ti wọn n pe ni Naijiria lati sọ fun wa pe ko ni si aabo fun awọn Musulumi ni orilẹede tuntun naa".


Yoruba Nations Vs Islamic petetioners: Àwọn Mùsùlùmí kan bẹ̀rẹ̀ ìpẹ̀jọ́ lòdì sí Oodua Republic, Igboho fèsì

Sanusi Ibrahim ni wọn ko ni faaye gba ẹtọ oun lati ṣe ẹsin oun, o ni wọn ti n dena awọn ọmọbinrin Musulumi lati lo Hijaabu lawọn ileewe ijọba, wọn o tun gba awọn obinrin to fẹ tẹle ofin Quaran laye. Adeniyi Liadi Oyedele sọ pe "Afojusun awọn ajijagbara naa ni lati tẹ ksin Islam ati awọn Musulumi ri mọlẹ ni iha Guusu - Ila Oorun ki wọn ba le gbe eto ikọkọ wọn jade" o si ni Musulumi ododo kankan o gbọdọ ti wọn lẹyin. Ẹwẹ, agbẹnusọ fun olori ajijagbara Yoruba Nations, Sunday Igboho iyẹn Olayemi Koiki ti fi esi sita pe irọ nla ni awọn to gbe igbesẹ yii n pa. O wa gba imọran pe ki wọn ma gba "awọn eeyan perete kan to n ri jẹ nidi ibajẹ ati iwa ajẹbanu orilẹede ti wọn n pe ni Naijiria lati sọ fun wa pe ko ni si aabo fun awọn Musulumi ni orilẹede tuntun naa".


Security in Nigeria: Alaafin Oyo sọ̀rọ̀ lórí ìṣèjọba tó leè yọ Nàìjíríà kúrò nínú ọ̀fìn tó wà

Kabiyesi Alaafin ti ilu Ọyọ, Ikubaba yeye, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta ti sọrọ sita pe ibi ti ọrọ ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsinmẹsin de duro bayii lorilẹede Naijiria, ko fẹẹ si iru rẹ ri ninu itan orilẹede Naijiria. Alaafin Adeyẹmi sọ eyi di mimọ ninu atẹjade kan eyi to fi ranṣẹ sawọn akọroyin l'Ọjọru. Ikubaba yeye niibi ọrọ gbe de duro lorilẹede Naijiria bayii ti di ayefẹlẹ tobẹ gẹẹ ti  ko si ẹni to lee ni igbagbs ms ninu awọn ileeṣẹ agbofinro gbogbo titi kan ileeṣẹ aṣọbode laiṣegbe. Amọṣa Kabiyesi Alaafin Ọyọ wa pe fun agbekalẹ ijọba ipin o jupin ti oyinbo n pe ni True Federalism. O ni irufẹ ijọba bẹẹ yoo fun awọn ipinlẹ lagbara sii. Bakan naa lo pe fun eto ibi ko ju ibi lori yiyan awọn eeyan sipo apapọ titi kan awọn ileeṣẹ abo gbogbo.


Amọṣa Kabiyesi Alaafin Ọyọ wa pe fun agbekalẹ ijọba ipin o jupin ti oyinbo n pe ni True Federalism. O ni irufẹ ijọba bẹẹ yoo fun awọn ipinlẹ lagbara sii. Bakan naa lo pe fun eto ibi ko ju ibi lori yiyan awọn eeyan sipo apapọ titi kan awọn ileeṣẹ abo gbogbo. Kabiyesi laafin ni oun ko lee kawọgbera ti orilẹede Naijiria da wo lulẹ. Alaafin Adeyẹmi III ṣalaye pe  eto iṣejọba ibi ko ju ibi Federalism ni ipilẹ ti wọn gbe orilẹede Naijiria . O ni nibi ipade apero fun iwe ofin lọdun 1959, aba ti Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ da, leyin ti olori ẹkun ariwa nigba naa, Sadauna Ahmadu Bello fọwọ si ni gbigbe awọn ẹka bii eto ọgbin, ijọba ibilẹ ati oye jijẹ gbọdọ sọwọ awọn ijọba ẹkun gbogbo leyin to mu ki awọn idagbasoke manigbagbe lee waye nigba naa.


Kabiyesi laafin ni oun ko lee kawọgbera ti orilẹede Naijiria da wo lulẹ. Alaafin Adeyẹmi III ṣalaye pe  eto iṣejọba ibi ko ju ibi Federalism ni ipilẹ ti wọn gbe orilẹede Naijiria . O ni nibi ipade apero fun iwe ofin lọdun 1959, aba ti Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ da, leyin ti olori ẹkun ariwa nigba naa, Sadauna Ahmadu Bello fọwọ si ni gbigbe awọn ẹka bii eto ọgbin, ijọba ibilẹ ati oye jijẹ gbọdọ sọwọ awọn ijọba ẹkun gbogbo leyin to mu ki awọn idagbasoke manigbagbe lee waye nigba naa.


Oro festival in Ikorodu: Idí tí obìrin kò gbọdọ̀ ṣe fi ojú rí Orò rèé

Ọjọ kinni, oṣu Kẹfa, ọdun 2021 ni oro jade niluu Ikorodu, ni ipinlẹ Eko. Gẹgẹ bii iwadii ti akọrọyin BBC to wa nibi ajọdun naa ṣe, oriṣi Oro meji lo wa nilu Ikorodu, oro kinni ni wọn n pe ni Magbo, eyii to jade lọjọ kinni, oṣu Kẹfa yii. Oro keji ni wọn n pe Liwe ti yoo jade ni nnkan bii ọsẹ meji si mẹta lẹyin eyii to ṣẹṣẹ jade yii. Irufẹ eeyan wo lo le foju gan ni Oro? Gẹgẹ bii ohun ti awọn to wa nidii iṣẹṣe ọhun sọ, gbogbo eeyan lo le foju ganni Oro, ko si yọ onile silẹ tabi alejo, koda ko yọ oyinbo alawọ funfun silẹ pẹlu. Amọ ṣa o, obinrin kii ri Oro!


Irufẹ eeyan wo lo le foju gan ni Oro? Gẹgẹ bii ohun ti awọn to wa nidii iṣẹṣe ọhun sọ, gbogbo eeyan lo le foju ganni Oro, ko si yọ onile silẹ tabi alejo, koda ko yọ oyinbo alawọ funfun silẹ pẹlu. Amọ ṣa o, obinrin kii ri Oro! Ko si obinrin kankan to gbọdọ jade ni gbogbo asiko ti Oro ba n jade nitori ọkunrin nikan lo le ri oro. Idi re ti awọn agba ṣe sọ pe, ti obinrin ba foju ri oro, oro a gbe. Gẹgẹ bii nnkan ti Oloye Ganiyu Taole sọ, ti obinrin alaboyun  ba ṣeeṣi foju ganni Oro, ọmọ irufẹ obinrin bẹẹ le papoda lọjọ ikunlẹ.


Ko si obinrin kankan to gbọdọ jade ni gbogbo asiko ti Oro ba n jade nitori ọkunrin nikan lo le ri oro. Idi re ti awọn agba ṣe sọ pe, ti obinrin ba foju ri oro, oro a gbe. Gẹgẹ bii nnkan ti Oloye Ganiyu Taole sọ, ti obinrin alaboyun  ba ṣeeṣi foju ganni Oro, ọmọ irufẹ obinrin bẹẹ le papoda lọjọ ikunlẹ. Ṣugbọn to ba jẹ obinrin ti ko loyun ni tabi ti ko tii bi ọmọ kankan ri, irufẹ obinrin bẹẹ ko ni ṣe abiyamọ titi ti yoo fi jade laye. Idi ree ti wọn sẹ maa n ṣe ipolongo pupọ ki asiko ọdun Oro to de ati ki Oro to jade. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


Ṣugbọn to ba jẹ obinrin ti ko loyun ni tabi ti ko tii bi ọmọ kankan ri, irufẹ obinrin bẹẹ ko ni ṣe abiyamọ titi ti yoo fi jade laye. Idi ree ti wọn sẹ maa n ṣe ipolongo pupọ ki asiko ọdun Oro to de ati ki Oro to jade. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Okunkun birimu, iloro asemọra, ferese atipa, olukuluku ninu iyẹwu. Eyi lohun tawọn obinrin yoo dojukọ lọjọ Iṣẹgun ọjọ kini oṣu kẹfa ọdun 2021 ni ilu Ikorodu. Idi ni wipe, lọjọ iṣẹgun ni ajọdun oro Magbo yoo waye ni ilu Ikorodu.


Okunkun birimu, iloro asemọra, ferese atipa, olukuluku ninu iyẹwu. Eyi lohun tawọn obinrin yoo dojukọ lọjọ Iṣẹgun ọjọ kini oṣu kẹfa ọdun 2021 ni ilu Ikorodu. Idi ni wipe, lọjọ iṣẹgun ni ajọdun oro Magbo yoo waye ni ilu Ikorodu. Ajọdun Oro jẹ ọkan pataki lra awọn ajọdun iṣẹmbaye ni ilu Ikorodu awọn ọmọ onilẹ to jẹ ọkunrin. Awsn obinrin, ọmọde ati ajeji ko gbọdọ ysju sita ni gbogbo asiko oro naa. Gẹgẹ bi iṣẹṣe, lasiko ọdun Oro yii obinrin kankan ko gbọdọ jade kuro ni ile rẹ,bẹẹni wọn ko gbọdọ ṣi oju wo awọn ọkunrin awọn ọkunrin to n ṣe atọkun fun Oro naa bi wọn ṣe n lọ lati agbegbe si agbegbe nibẹ.


Ajọdun Oro jẹ ọkan pataki lra awọn ajọdun iṣẹmbaye ni ilu Ikorodu awọn ọmọ onilẹ to jẹ ọkunrin. Awsn obinrin, ọmọde ati ajeji ko gbọdọ ysju sita ni gbogbo asiko oro naa. Gẹgẹ bi iṣẹṣe, lasiko ọdun Oro yii obinrin kankan ko gbọdọ jade kuro ni ile rẹ,bẹẹni wọn ko gbọdọ ṣi oju wo awọn ọkunrin awọn ọkunrin to n ṣe atọkun fun Oro naa bi wọn ṣe n lọ lati agbegbe si agbegbe nibẹ. Igbagbọ awọn eeyan agbegbe naa ni pe obinrin yoowu to ba fi oju ri awọn oloro naa yoo ku ni, tabi ki ohun buruku kan o ṣẹlẹ sii. Ọdun Oro kii ṣe ajeji si iran Yoruba; ọpọlọpọ awọn ilu lo n ṣe ọdun Oro ni ilẹ Yoruba, olukuluku wọn lo si ni ọna ti wọn gba fi n ṣe e. Oloye Kazeem Adeniyi Roga to jẹ ọkan lara awọn adari ilu ni Ikorodu ṣalaye pe adura ni wọn n fi Oro ṣe lati le aburu lọ kuro ni ilu ati lati mu ki ire o maa wọ tọ awọn eeyan agbegbe naa wa. Amọṣa arabinrin kan to ti figbakanri gbe  nilu ti wọn ti gbe Oro ri ṣalaye pe eyi ko ri bẹẹ rara.


Igbagbọ awọn eeyan agbegbe naa ni pe obinrin yoowu to ba fi oju ri awọn oloro naa yoo ku ni, tabi ki ohun buruku kan o ṣẹlẹ sii. Ọdun Oro kii ṣe ajeji si iran Yoruba; ọpọlọpọ awọn ilu lo n ṣe ọdun Oro ni ilẹ Yoruba, olukuluku wọn lo si ni ọna ti wọn gba fi n ṣe e. Oloye Kazeem Adeniyi Roga to jẹ ọkan lara awọn adari ilu ni Ikorodu ṣalaye pe adura ni wọn n fi Oro ṣe lati le aburu lọ kuro ni ilu ati lati mu ki ire o maa wọ tọ awọn eeyan agbegbe naa wa. Amọṣa arabinrin kan to ti figbakanri gbe  nilu ti wọn ti gbe Oro ri ṣalaye pe eyi ko ri bẹẹ rara. Arabinrin Taiwo Yusuf ṣalaye pe to ba jẹ pe bẹẹ lo ṣe ri ni, ki lo de ti awọn ilu to n gbe Oro ṣi n foju wina aburu bii ajakalẹ arun iba eyi to n pa ọmọde ati gbogbo awọn ipaniyan loniranran to n waye. O ni nṣe ni wọn n fi ọdun Oro naa tẹ ẹtọ awọn obinrin nitoripe awọn obinrin gan an lo n fara gba julọ lasiko ọdun Oro eleyi to lee waye fun bi ọsẹ meji lawọn ilu kan. "Mo ms obinrin kan to ku sinu ile nitoripe ọkọ rẹ ko lee gbe lọ si ile iwosan nigba ti wahala ṣẹlẹ lori oyun to ni


Arabinrin Taiwo Yusuf ṣalaye pe to ba jẹ pe bẹẹ lo ṣe ri ni, ki lo de ti awọn ilu to n gbe Oro ṣi n foju wina aburu bii ajakalẹ arun iba eyi to n pa ọmọde ati gbogbo awọn ipaniyan loniranran to n waye. O ni nṣe ni wọn n fi ọdun Oro naa tẹ ẹtọ awọn obinrin nitoripe awọn obinrin gan an lo n fara gba julọ lasiko ọdun Oro eleyi to lee waye fun bi ọsẹ meji lawọn ilu kan. "Mo ms obinrin kan to ku sinu ile nitoripe ọkọ rẹ ko lee gbe lọ si ile iwosan nigba ti wahala ṣẹlẹ lori oyun to ni


Oba Gbolahan Timson Shomolu Bariga ní 'Restructuring' ti bọ́ aṣọ kò bá Omọyẹ mọ́!

Èpè Lisabi ló ja Awolowo, Abiola tó tun ń ja ìran Yorùbá báyìí- Oba Shomolu Oba Gbolahan Timson, Jagunmolu 11 ti ilu Shomolu Bariga ni ipinle Eko sọrọ ilẹ kun lori ohun to n ṣẹlẹ bayii ni Naijiria. Kabiesi ni oun ati idile rẹ faramọ Sunday Igboho ati gbogbo awọn ajijangbara to fẹ ki iran Yoruba gba ominira lasiko yii. O ni: O ti pẹ ti a ti n pariwo pe ki ẹya kọọkan maa mojuto ọrọ aje wọn ṣugbọn ti ijọba apapọ ko gbọ́. Oba Shomolu ni pe ko buru ti onikaluku ba pin gaari ti koowa n ṣe ọrọ aje rẹ bi o ṣe wu u to si n mojuto iṣoro eeyan rẹ. O ni: 'Restructuring'ti 'late', aṣọ ko ba Omoye mọ, Omọyẹ ti rin ihoho wọ ọja. Bakan naa ni Kabiesi sọrọ lori itan Lisabi Agbongbo Akala ati epe to n ja iran Yoruba.


Oba Shomolu ni pe ko buru ti onikaluku ba pin gaari ti koowa n ṣe ọrọ aje rẹ bi o ṣe wu u to si n mojuto iṣoro eeyan rẹ. O ni: 'Restructuring'ti 'late', aṣọ ko ba Omoye mọ, Omọyẹ ti rin ihoho wọ ọja. Bakan naa ni Kabiesi sọrọ lori itan Lisabi Agbongbo Akala ati epe to n ja iran Yoruba. O mẹnuba ẹkọ to yẹ ki itan ogun Egba kọ gbogbo iran Yoruba ati ọna abayọ lasiko yii nitori pe ẹni to kan lo mọ ni iṣoro eto aabo ja si bayii. Ni ipari Oba Gbolahan Timson ni ki iran Yoruba dide giri lasiko yii ki.


O mẹnuba ẹkọ to yẹ ki itan ogun Egba kọ gbogbo iran Yoruba ati ọna abayọ lasiko yii nitori pe ẹni to kan lo mọ ni iṣoro eto aabo ja si bayii. Ni ipari Oba Gbolahan Timson ni ki iran Yoruba dide giri lasiko yii ki.


Jeleosinmi Art Centre: Ibùdó yìí ló ń tọ́ ọ̀dọ́ sọ́nà nípa iṣẹ́ ọnà àti àṣà dípò ìwà àìda

Oniruuru awọn ibudo ikẹkọ lo wa paapaa fun awọn ogo wẹẹrẹ, lara rẹ ni ibudo Jeleosinmi tawọn ọmọde ti maa n kọkọ ẹkọ iwe. Amọ ibudo ikẹkọ Jẹleosinmi ti Abolore Sobayo da silẹ yatọ nitori o n kọ awọn ọdọ ni ede Yoruba ati isẹ ọna lapapọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ lori idi to fi da ibudo naa silẹ, Sobayo ni ọpọ ọdọ lo n fi ẹsẹ gbalẹ kiri, ti esu si n bẹ wọn nisẹ, lo mu ki oun da ibudo ti wọn yoo ti kọ nipa isẹ ọna ati asa wa silẹ. O fikun pe ọna lati fi pada fun awujọ ti oun ti jade wa, eyiun Oshodi, lo mu ki oun gbe ibudo jẹleosinmi naa kalẹ sibẹ. Ni ibudo yii si ni awọn ọdọ ti n kọ nipa oniruuru ara ti wsn le fi isẹ ọna da ati ọpọ ohun to jẹ mọ asa wa nilẹ Yoruba. Sobayo wa rọ awọn obi lati maa kọkọ fi ede abinibi kọ awọn ọmọ wọn nitori ko si anfaani ninu ki ọmọ wa ma gbọ ede wa.


O fikun pe ọna lati fi pada fun awujọ ti oun ti jade wa, eyiun Oshodi, lo mu ki oun gbe ibudo jẹleosinmi naa kalẹ sibẹ. Ni ibudo yii si ni awọn ọdọ ti n kọ nipa oniruuru ara ti wsn le fi isẹ ọna da ati ọpọ ohun to jẹ mọ asa wa nilẹ Yoruba. Sobayo wa rọ awọn obi lati maa kọkọ fi ede abinibi kọ awọn ọmọ wọn nitori ko si anfaani ninu ki ọmọ wa ma gbọ ede wa. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Peter Fatomilola: Àsìkò ti tó kí ìpinyà wa, kí kaluku mójútó ọ̀rọ̀ ajé rẹ̀- Peter Fatomilola

Owó táwọn Òyìnbó jẹ Babańlá Yorùbá ní àwọn ọmọ Yahoo-yahoo ń gbà padà- Peter Fatomilola 'Robbery' burú ju Yahoo lọ, iṣẹ́ ọpọlọ lọmọ Yahoo fi ń gba owó ìran baba wọn padà lọ́wọ́ Oyinbo amúnisìn Oyinbo ko iran baba nla Yoruba lẹru fun ọdun 500 pélu ọpọlọpọ iya- Peter Fatomilola Agbaọjẹ oṣere ati olukọ Yoruba, Alagba Peter Fatomilola lo sọrọ nipa awọn ọmọ Yahoo ati ọrọ ki Yoruba da duro. O ni iṣẹ ọpọlọ lawọn ọmọ Yahoo n ṣe lati gba owo ti iran oyinbo jẹ baba nla iran Yoruba ti wọn ko lẹru. O ni ọmọ Yoruba ko ṣa a deede maa ṣe yahoo. airise se lo n fa a. Fatomilola ni Obi. alagbatọ ati Ijọba lo fa ohun to n sun awọn ọdọ si iṣẹ yahoo. Peter Fatomilola ni gbogbo ọna loun fi faramọ 'Yoruba Nation' O ni ko si ohun to buru ninu ti iran Yoruba, Igbo ati Hausa ba ni ki onikaluku lọ da ọmọ iya ẹ gbe.


airise se lo n fa a. Fatomilola ni Obi. alagbatọ ati Ijọba lo fa ohun to n sun awọn ọdọ si iṣẹ yahoo. Peter Fatomilola ni gbogbo ọna loun fi faramọ 'Yoruba Nation' O ni ko si ohun to buru ninu ti iran Yoruba, Igbo ati Hausa ba ni ki onikaluku lọ da ọmọ iya ẹ gbe. O ni ti onikaluku ba pin lọtọọtọ, ẹnu a ka awọn adari wa, a maa le fẹnuko ba wọn wi. Lori ọrọ Sunday Igboho: Sunday Igboho kii ṣọmọ ale rara ni Peter Fatomilọla fi bẹrẹ ọrọ lori ọrọ Sunday Igboho ti apeja rẹ n jẹ Oloye Sunday Adeyemọ. Peter Fatomilola ni gbogbo ara ni oun fi faramọ ijijangbara awọn akoni ọdọ Yoruba bii Sunday Igboho.


O ni ti onikaluku ba pin lọtọọtọ, ẹnu a ka awọn adari wa, a maa le fẹnuko ba wọn wi. Lori ọrọ Sunday Igboho: Sunday Igboho kii ṣọmọ ale rara ni Peter Fatomilọla fi bẹrẹ ọrọ lori ọrọ Sunday Igboho ti apeja rẹ n jẹ Oloye Sunday Adeyemọ. Peter Fatomilola ni gbogbo ara ni oun fi faramọ ijijangbara awọn akoni ọdọ Yoruba bii Sunday Igboho. Peter Fatomilola ni igba gbogbo ni oun maa n gbadura fun Sunday Igboho nitori pe Yoruba Nation se koko bayii. O ni ki a kọkọ ja fun orilẹ-ede ti wa ki a to maa yanju ọrọ tani yoo ṣe olori orilẹ-ede Yoruba Nation.


Peter Fatomilola ni igba gbogbo ni oun maa n gbadura fun Sunday Igboho nitori pe Yoruba Nation se koko bayii. O ni ki a kọkọ ja fun orilẹ-ede ti wa ki a to maa yanju ọrọ tani yoo ṣe olori orilẹ-ede Yoruba Nation.


Yoruba Nation: Ẹ̀yin òṣìṣẹ́ ìjọba, ìyà ń bọ̀ fúń yín bí Nàìjíríà bá túká pẹ́rẹ́ - Oluwo

"Owo oṣu oṣiṣẹ, ipinlẹ Eko nikan lo lẹmi ẹ lai duro de ijọba". Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrosheed Akanbi ti kilọ pe awọn oṣiṣẹ ijọba ẹkun Guusu - Ila Oorun ni yoo fara gba bi ipinya ba de ba orilẹede Naijiria. Ọba Abdulrosheed wa rọ awọn ọdọ ilẹ Yoruba to n ja fun idasilẹ Yoruba Nation pe ki wọn na suuru si i. Oluwo tu ọrọ yii sita nibi eto ti gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola ti ṣe agbekalẹ iwe ilana aato fun awọn ọdọ eyi to waye ni Oṣogbo, olu ilu ipinlẹ Osun. Ọba Oluwo latilẹ ko figba kankan ti ija fun Yoruba Nation lẹyin ti ko si fi bo ninu awọn atẹjade rẹ. Nibi eto naa, Oluwo ti Iwo kan sara si ijọba gomina Oyetola pe o ni eto rere fun awọn ọdọ ni ipinlẹ naa o si rọ awọn ọdọ lati pawọpọ pẹlu ijọba ki wọn lee ṣe iṣẹ daadaa fun wọn ju ki wọn maa jijagbara fun ituka kiri. Oba Abdulrosheed sọ ninu ọrọ rẹ pe ipinlẹ kan ṣoṣo to lee da san owo oṣu awọn oṣiṣẹ rẹ lai duro de ijọba apapọ ni ipinlẹ Eko.


Ọba Oluwo latilẹ ko figba kankan ti ija fun Yoruba Nation lẹyin ti ko si fi bo ninu awọn atẹjade rẹ. Nibi eto naa, Oluwo ti Iwo kan sara si ijọba gomina Oyetola pe o ni eto rere fun awọn ọdọ ni ipinlẹ naa o si rọ awọn ọdọ lati pawọpọ pẹlu ijọba ki wọn lee ṣe iṣẹ daadaa fun wọn ju ki wọn maa jijagbara fun ituka kiri. Oba Abdulrosheed sọ ninu ọrọ rẹ pe ipinlẹ kan ṣoṣo to lee da san owo oṣu awọn oṣiṣẹ rẹ lai duro de ijọba apapọ ni ipinlẹ Eko. "Awọn ipinlẹ ẹkun Guusu - Ila Oorun to ku o lee san owo awọn oṣiṣẹ wọn bẹ si ni awọn to wọpọ nibẹ, oṣiṣẹ ijọba ni wọn".


"Awọn ipinlẹ ẹkun Guusu - Ila Oorun to ku o lee san owo awọn oṣiṣẹ wọn bẹ si ni awọn to wọpọ nibẹ, oṣiṣẹ ijọba ni wọn".


Igisekele: Àwọn àgbà ọ̀jẹ̀ akọrin Fuji ń ṣèdárò Amoo Igisekele tó jáde láyé

Eekan akọrin Fuji lorilẹede Naijiria, Alhaji Taofeek Adewale Amọo Igiṣekele ti jade laye. Igiṣekele ju gbohungbohun silẹ fun igba ikẹyin lorilẹede Amẹrika, lọjọ Satide ni awọn iroyin to jẹyọ lori iku akọrin Fuji naa sọ pe o jade laye. Awọn iroyin abẹle kan sọ pe aisan iba lo ṣekupa olorin naa. Alhaji Igiṣekele jẹ ọkan lara awọn gbajugbaja olorin ti ọpọ mọ, koda ọpọ lo mọ ọ gẹgẹ bi ara awọn olorin to wa ni sawawu King Wasiu Ayinde Marshall, KWAM1. Nigba aye rẹ, oniruuru ipenija lo dojukọ Alhaji Igiṣekele nile ati loke okun. Iroyin kan tilẹ gbe pe laarin ọdun 2012 si 2013, wọn fi ofin de e pe ko gbọdọ wọ ilẹ Gẹẹsi.


Alhaji Igiṣekele jẹ ọkan lara awọn gbajugbaja olorin ti ọpọ mọ, koda ọpọ lo mọ ọ gẹgẹ bi ara awọn olorin to wa ni sawawu King Wasiu Ayinde Marshall, KWAM1. Nigba aye rẹ, oniruuru ipenija lo dojukọ Alhaji Igiṣekele nile ati loke okun. Iroyin kan tilẹ gbe pe laarin ọdun 2012 si 2013, wọn fi ofin de e pe ko gbọdọ wọ ilẹ Gẹẹsi. Amọṣa iroyin naa sọ pe o tẹ oju ofin mọlẹ nigba naa. Iwe igbelu rẹ nigba naa kii ṣe ọlọjọ gbọọrọ, eleyi to nilo ontẹ igbelu tuntun loorekoore ni, eleyi ti ko si fun un laaye lati pẹ lẹyin odi orilẹede naa ju bo ti ṣe yẹ lọ. Orilẹede Amẹrika ni Alhaji Igiṣekele tẹdo si, ilu Newark lorilẹ̀ede Amẹrika lo si n gbe titi di ọjọ iku rẹ.


Amọṣa iroyin naa sọ pe o tẹ oju ofin mọlẹ nigba naa. Iwe igbelu rẹ nigba naa kii ṣe ọlọjọ gbọọrọ, eleyi to nilo ontẹ igbelu tuntun loorekoore ni, eleyi ti ko si fun un laaye lati pẹ lẹyin odi orilẹede naa ju bo ti ṣe yẹ lọ. Orilẹede Amẹrika ni Alhaji Igiṣekele tẹdo si, ilu Newark lorilẹ̀ede Amẹrika lo si n gbe titi di ọjọ iku rẹ. Ọmọ agbole Alagolo lagbegbe Ọjaaba nilu Ibadan ni akọrin Fuji naa. Ni bayii, ọpọ awọn ololufẹ orin Fuji ni wọn ti n ba awọn olorin naa daro. Agba olorin miran, Taye Currency lo tufọ iku rẹ loju opo Facebook rẹ.


Ọmọ agbole Alagolo lagbegbe Ọjaaba nilu Ibadan ni akọrin Fuji naa. Ni bayii, ọpọ awọn ololufẹ orin Fuji ni wọn ti n ba awọn olorin naa daro. Agba olorin miran, Taye Currency lo tufọ iku rẹ loju opo Facebook rẹ. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ohun to ba ni ninu jẹ pupọ ni iku olorin naa. Lara awọn eekan olorin mii ti wọn ti bọ sita sedaro Igiṣekele ni Saheed Oṣupa wa. Ninu atẹjade ti Oṣupa fi soju opo rẹ lo ti ni, "iku ni opin ohun abẹmi gbogbo, amọ inu Ọlọrun ni itunu wa lori iku arakunrin wa Taofeeq Adewale Amọo Igiṣekele"


Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ohun to ba ni ninu jẹ pupọ ni iku olorin naa. Lara awọn eekan olorin mii ti wọn ti bọ sita sedaro Igiṣekele ni Saheed Oṣupa wa. Ninu atẹjade ti Oṣupa fi soju opo rẹ lo ti ni, "iku ni opin ohun abẹmi gbogbo, amọ inu Ọlọrun ni itunu wa lori iku arakunrin wa Taofeeq Adewale Amọo Igiṣekele"


Ibadan Masquerade Festival: Iléeṣẹ́ Ọlọ́pàá ní ọ̀rọ̀ kò rí bẹ́ẹ̀

Aarẹ ẹgbẹ awọn ọlọdẹ asọludẹrọ, Alhaji Nureni Ajijọla Anabi ti sọ pe awọn janduku lagbegbe Ọja igbo nilu Ibadan, ti ja ọdun eegun to n lọ lọwọ gba lagbegbe naa. O ni awọn janduku naa ti sọ ọdun eegun di eyi ti wọn fi n pa eniyan bi ẹni n pẹran, ti wọn si tun n ṣe ọpọlọpọ eeyan leṣe. AJijola Anabi sọ eyi ninu ifọrọwerọ pẹlu awọn oniroyin kan nilu Ibadan. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ọdun egungun to n lọ lọwọ jakejado ilu Ibadan ti di ọdun wahala lagbegbe Ọja Igbo ati Ita Ẹgẹ. Gẹgẹ bi ohun to sọ fun awọn ileeṣẹ iroyin abẹle kan, Alhaji Nureni Ajijọla Anọbi ni awọn janduku lẹyin eegun naa pa eeyan kan, ti wọn si tun da ina sun ile rẹ. Amọ ṣa, ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ ti sọ pe ko si ohun to jọ eyi ati pe, nirọwọ rọsẹ ni ọdun egungun ti ọdun yii n lọ nilu Ibadan.


Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ọdun egungun to n lọ lọwọ jakejado ilu Ibadan ti di ọdun wahala lagbegbe Ọja Igbo ati Ita Ẹgẹ. Gẹgẹ bi ohun to sọ fun awọn ileeṣẹ iroyin abẹle kan, Alhaji Nureni Ajijọla Anọbi ni awọn janduku lẹyin eegun naa pa eeyan kan, ti wọn si tun da ina sun ile rẹ. Amọ ṣa, ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ ti sọ pe ko si ohun to jọ eyi ati pe, nirọwọ rọsẹ ni ọdun egungun ti ọdun yii n lọ nilu Ibadan. Ninu atẹjade kan to fi ranṣẹ si BBC Yoruba, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ọyọ, Adewale Osifeso ni awọn gbe eto ojulalakan fi n ṣọri ati ọtẹlẹmuyẹ kalẹ, O ni awọn eto naa lo wa lati rii daju pe gbogbo ibi ti wahala lee ti fẹ suyọ ni wọn pa ina rẹ ko to ru. O fi kun un pe, "gbogbo eleegun ni a ti ṣe ilanilọyẹ fun ṣaaju ọdun egungun naa, ti wọn si tun tọwọ bọwe adehun alaafia lati rii pe ko ni si rukerudo lasiko ọdun naa" Ileeṣẹ ọlọpaa ni gbogbo igbesẹ ojulalakan fii ṣọri to yẹ ni awọn ti gbe, ki awọn janduku ma baa sọ ọdun egungun naa di ọdun idana ogun silẹ.


Ninu atẹjade kan to fi ranṣẹ si BBC Yoruba, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ọyọ, Adewale Osifeso ni awọn gbe eto ojulalakan fi n ṣọri ati ọtẹlẹmuyẹ kalẹ, O ni awọn eto naa lo wa lati rii daju pe gbogbo ibi ti wahala lee ti fẹ suyọ ni wọn pa ina rẹ ko to ru. O fi kun un pe, "gbogbo eleegun ni a ti ṣe ilanilọyẹ fun ṣaaju ọdun egungun naa, ti wọn si tun tọwọ bọwe adehun alaafia lati rii pe ko ni si rukerudo lasiko ọdun naa" Ileeṣẹ ọlọpaa ni gbogbo igbesẹ ojulalakan fii ṣọri to yẹ ni awọn ti gbe, ki awọn janduku ma baa sọ ọdun egungun naa di ọdun idana ogun silẹ.


Children's Day 2021: Wo àwọn ọmọdé tó gbọ́ èdè abínibí rẹ jù ẹ lọ

Ara ọtọ ni BBC Yoruba gbe ayẹyẹ ayajọ ọjọ awọn ewe ti ọdun 2021. Awọn alejo nla nla to ko eyin wa sita la gba fun ọjọ toni gẹg bi awọn ọmọ naa ṣe n fi ede Yoruba dara lọna ti wọn mọ ọ de. Laarin ọdun mẹrin si mẹfa pere ni ọjọ ori awọn ọmọde yii torinaa wọn ko tilẹ tii de ileewe girama rara. Ọmọ ti ko tii to ọdun mẹta naa wa lara wọn. Bawo ni awọn ọ́mọ́ yin ṣe mọ nipa yin to? Ki ni o ti kọ wọn nipa ara wọn?


Ọmọ ti ko tii to ọdun mẹta naa wa lara wọn. Bawo ni awọn ọ́mọ́ yin ṣe mọ nipa yin to? Ki ni o ti kọ wọn nipa ara wọn? Wo àwọn ọmọdé mẹ́ta tó ń fi èdè Yorùbá dá bírà ní Finland! Ṣe ẹ ti gbọ́ ri? Ọmọ ọdún mẹ́rìnlá kàwé gboyè jáde ni Oxford Ọdún mẹ́ta gbáko ni mo fí ṣé ìgbáradì láti fi di "National Chess Master" -Tanitoluwa Ṣé o rántí eré òṣùpá?


Wo àwọn ọmọdé mẹ́ta tó ń fi èdè Yorùbá dá bírà ní Finland! Ṣe ẹ ti gbọ́ ri? Ọmọ ọdún mẹ́rìnlá kàwé gboyè jáde ni Oxford Ọdún mẹ́ta gbáko ni mo fí ṣé ìgbáradì láti fi di "National Chess Master" -Tanitoluwa Ṣé o rántí eré òṣùpá? Wo èré ìdárayá èyí tó yẹ fún àárọ̀ kùtù àti èyi tó wà fún òṣùpá Èpè elépè kò ní ràn ẹ́, aya Ajeyemi! Wo àwọn òṣèré tó ń fi àdúrà ré èpè ESABOD kúrò lóríi Toyin Abraham Ṣe wọn tilẹ mọ orukọ baba ati iya wọn tabi o ni orukọ ti wọn mọ yin si? Ṣe o kọ wọn nipa orilẹede ti wọn ti wa?


Wo èré ìdárayá èyí tó yẹ fún àárọ̀ kùtù àti èyi tó wà fún òṣùpá Èpè elépè kò ní ràn ẹ́, aya Ajeyemi! Wo àwọn òṣèré tó ń fi àdúrà ré èpè ESABOD kúrò lóríi Toyin Abraham Ṣe wọn tilẹ mọ orukọ baba ati iya wọn tabi o ni orukọ ti wọn mọ yin si? Ṣe o kọ wọn nipa orilẹede ti wọn ti wa? Orin ede Yoruba wo ni wọn mọ abi ti akata ni ni gbogbo igba? Bi iwọ o ba le ki oriki ara rk kori rẹ wu, ṣe o ṣaa jẹ ko wu awọn ọmọ lati fẹ́ran oriki ara wọn ati ti ilu wọn? ...BBC Yoruba n ṣe eyi lati kọ awọn ewe ni pataki mimọ nipa orirun wọn ati pataki aṣa ati iṣe ilẹ kaarọ o jiire.


Orin ede Yoruba wo ni wọn mọ abi ti akata ni ni gbogbo igba? Bi iwọ o ba le ki oriki ara rk kori rẹ wu, ṣe o ṣaa jẹ ko wu awọn ọmọ lati fẹ́ran oriki ara wọn ati ti ilu wọn? ...BBC Yoruba n ṣe eyi lati kọ awọn ewe ni pataki mimọ nipa orirun wọn ati pataki aṣa ati iṣe ilẹ kaarọ o jiire. Èpè elépè kò ní ràn ẹ́, aya Ajeyemi! Wo àwọn òṣèré tó ń fi àdúrà ré èpè ESABOD kúrò lóríi Toyin Abraham Ìdè ọjọ́ pípẹ́ ti já, Villareal fi Man United ṣe àtẹ̀gùn dé ilẹ̀ ìlérí ní àṣekágbá Europa League 'Mo fọ kọ́mú, pátá, ògiri ilé lórí N200,000 láì lè fọhùn lórílẹ̀èdè Oman' Lẹ́yìn ọdún méjì tí iná ìjà tí n jó láàrin wọn, Lizzy Anjorin sọ àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí Toyin Abraham ṣẹ̀ ẹ́ Kéèyàn fẹ́ pa ẹ̀fọn tàbí fẹ́ lé eṣinṣin lẹ́sẹ̀ kọ́wọ́ rẹ̀ má tó ó tàbí kó má lè dá dìde - Fatimah Aderounmu


Èpè elépè kò ní ràn ẹ́, aya Ajeyemi! Wo àwọn òṣèré tó ń fi àdúrà ré èpè ESABOD kúrò lóríi Toyin Abraham Ìdè ọjọ́ pípẹ́ ti já, Villareal fi Man United ṣe àtẹ̀gùn dé ilẹ̀ ìlérí ní àṣekágbá Europa League 'Mo fọ kọ́mú, pátá, ògiri ilé lórí N200,000 láì lè fọhùn lórílẹ̀èdè Oman' Lẹ́yìn ọdún méjì tí iná ìjà tí n jó láàrin wọn, Lizzy Anjorin sọ àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí Toyin Abraham ṣẹ̀ ẹ́ Kéèyàn fẹ́ pa ẹ̀fọn tàbí fẹ́ lé eṣinṣin lẹ́sẹ̀ kọ́wọ́ rẹ̀ má tó ó tàbí kó má lè dá dìde - Fatimah Aderounmu


Ayelala Idol: Onímọlẹ̀ ní olúwẹri obìnrin ni òrìṣà náà ló ṣe ń pọn omi sínú ẹlẹ́ṣẹ̀

Eeyan to ba ni awọn ara ijọun gọ, o ti bu baba nla rẹ mọ. Ni igba atijọ, oniruuru ọna ni Yoruba n gba se akoso ilu, lati jẹ ki iwa ọdaran dinku, ti wọn si n se idajọ ara wọn. Lara ilana fun afọmọ ilu naa ni amulo awọn orisa ilẹ Yoruba fun idajọ ẹlẹsẹ, inu wọn si ni orisa Ayelala wa. Orisa yii si lo maa n se idajọ oju ẹsẹ fun awọn eeyan to ba huwa ibajẹ lawujọ lai segbe si ẹyin ẹlẹsẹ kankan. Ọna lati mọ nipa orisa onidajọ oju ẹsẹ yii lo gbe BBC Yoruba lọ silu Okiti Pupa nibi ti ojubọ orisa Ayelala ti rinlẹ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Onimọlẹ Ayelala, Oloye Araye Holo salaye ọna ti Ayelala maa n gba mu ọdaran ati oniruuru iya to fi n jẹ wọn.


Orisa yii si lo maa n se idajọ oju ẹsẹ fun awọn eeyan to ba huwa ibajẹ lawujọ lai segbe si ẹyin ẹlẹsẹ kankan. Ọna lati mọ nipa orisa onidajọ oju ẹsẹ yii lo gbe BBC Yoruba lọ silu Okiti Pupa nibi ti ojubọ orisa Ayelala ti rinlẹ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Onimọlẹ Ayelala, Oloye Araye Holo salaye ọna ti Ayelala maa n gba mu ọdaran ati oniruuru iya to fi n jẹ wọn. Holo ni Oluwẹri obinrin ni orisa Ayelala, idi si ree to se maa n pọn omi sinu ẹlẹsẹ. O fikun pe awọn ẹlẹsin maa n tako orisa naa loju aye amọ wọn maa n gba ẹyin wa sọdọ rẹ fun iranlọwọ. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Bakan naa ni awọn eeyan kan tun jẹri si bi agbara orisa Ayelala ti pọ to atawọn sna to maa n gba se idajọ ẹlẹsẹ laisegbe sibikan.


Holo ni Oluwẹri obinrin ni orisa Ayelala, idi si ree to se maa n pọn omi sinu ẹlẹsẹ. O fikun pe awọn ẹlẹsin maa n tako orisa naa loju aye amọ wọn maa n gba ẹyin wa sọdọ rẹ fun iranlọwọ. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Bakan naa ni awọn eeyan kan tun jẹri si bi agbara orisa Ayelala ti pọ to atawọn sna to maa n gba se idajọ ẹlẹsẹ laisegbe sibikan.


Baba Ijesha:Ẹ Ọmọ ajá pọ̀ nínú àwọn èèyàn tẹ́ẹ jọ ń gbé ilé ayé - Ifayemi Elebuibon

Gẹgẹ bi gbajugbaja oṣere fiimu Baba Ijesha ṣe bẹ akẹgbẹ rẹ, Princess pe Ogun lo n ja oun toun fi ṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọ to n tọ, BBC Yoruba kan si agba onimọ iṣẹṣe ati aṣa, o si jẹ ko di mimọ pe "Ọmọ igi, ajá, wà nínú 'awọn èèyàn tẹ́ẹ rí tó ń rìn kiri". Ẹni tó bá ń fipá bá ọmọdé lòpọ̀ o ni iru n kan ti wọn pe e ninu aṣa Yoruba gẹgẹ bo ṣe sọ. Eyi n jẹ jade latari ariwo to kọkọ gba ẹnu awọn eeyan nigba ti ọwọ tẹ gbajugbaja oṣere, Baba Ijesha pe o gbiyanju lati fipa ba ọmọdebinrin kan lopọ. Oloye Elebuibon ni awọn ọkunrin ati obinrin mii wa to jẹ pe abuda aja ni wọn fi da wọn, iru wọn kii lojuti, wọn o ki n kọ lati baayan ṣere ifẹ ni gbangba, "ohun ni wọn fi maa n sọ pe ọmọ aja ma leleyii" O ni ninu awọn ẹda eeyan ti ẹ ri nile aye, ọmọ aja wa nibẹ, ọmọ igi ni kii gbọrọ, ko si bẹẹ́ ṣe ba wọn wi to". Iná sọọ! Àwọn ọmọdé tó ń kọ́ ìjà ààbò ara ẹni "Kongfu jó ráúráú Iyabo Ojo, mẹ́nu kúrò lórí ọ̀rọ̀ Baba Ijesha ní báyìí tí ọ̀rọ̀ ti dé iwájú mi - Adájọ́ Toyin Taiwo Àwọn adigunjalè kọ lẹ́tà sí adúgbò, wọ́n ni kí ara àdúgbò dá 20m tàbí kí wọ́n ó jàwọ́n lólè Ọ̀rọ̀ wo ni Sheikh Gumi sọ tí iléeṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ DSS ní kó wá ṣàlàyé ara rẹ̀?


Oloye Elebuibon ni awọn ọkunrin ati obinrin mii wa to jẹ pe abuda aja ni wọn fi da wọn, iru wọn kii lojuti, wọn o ki n kọ lati baayan ṣere ifẹ ni gbangba, "ohun ni wọn fi maa n sọ pe ọmọ aja ma leleyii" O ni ninu awọn ẹda eeyan ti ẹ ri nile aye, ọmọ aja wa nibẹ, ọmọ igi ni kii gbọrọ, ko si bẹẹ́ ṣe ba wọn wi to". Iná sọọ! Àwọn ọmọdé tó ń kọ́ ìjà ààbò ara ẹni "Kongfu jó ráúráú Iyabo Ojo, mẹ́nu kúrò lórí ọ̀rọ̀ Baba Ijesha ní báyìí tí ọ̀rọ̀ ti dé iwájú mi - Adájọ́ Toyin Taiwo Àwọn adigunjalè kọ lẹ́tà sí adúgbò, wọ́n ni kí ara àdúgbò dá 20m tàbí kí wọ́n ó jàwọ́n lólè Ọ̀rọ̀ wo ni Sheikh Gumi sọ tí iléeṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ DSS ní kó wá ṣàlàyé ara rẹ̀? Ẹ gbà wa o! Ìwé ìrìnà àti ìwé ìgbélùú wa ní Oman ti "expire", wọ́n tún ní Nàìjíríà ti di ibi àìwọ̀ Nigba ti oṣerebinrin akẹgbẹ rẹ ti wọn tun jọ jẹ ọrẹ to jẹ alagbatọ ọmọ naa, Princess pariwo sita pe Baba Ijesha ti fipa ba ọmọ naa lopọ ri amọ awọn ko ni ẹri ti wọn le fihan fun agbofinro. O ni idi eyi ni wọn ṣe duro de asiko yii ti o si ta Kamẹra CCTV mọle lati maa ṣọ .


Ẹ gbà wa o! Ìwé ìrìnà àti ìwé ìgbélùú wa ní Oman ti "expire", wọ́n tún ní Nàìjíríà ti di ibi àìwọ̀ Nigba ti oṣerebinrin akẹgbẹ rẹ ti wọn tun jọ jẹ ọrẹ to jẹ alagbatọ ọmọ naa, Princess pariwo sita pe Baba Ijesha ti fipa ba ọmọ naa lopọ ri amọ awọn ko ni ẹri ti wọn le fihan fun agbofinro. O ni idi eyi ni wọn ṣe duro de asiko yii ti o si ta Kamẹra CCTV mọle lati maa ṣọ . Ko pẹ naa lawọn eeyan ba tan an kalẹ pe "haaa, 'Paedophine ni iruu wọn, haa kini abẹ wọn o ki n duroo... ko mọ ọmọ ọdun kan tabi mẹfaa... Ẹwẹ nigba taa kan si agba oniṣẹṣe ati aṣa nilẹ Yoruba, Oloye Ifayemi Elebuibon ti ko tilẹ lọdii ọrọ rẹ mọ ti ariwo to gbode nipa Baba Ijesha, o sọrọ ilẹ kun. Baba sọ pe labẹ aṣa ilẹ Yoruba, ti iru nkan to ṣe Baba Ijesha ti a n sọ yii ba waye, o tumọ si pe afọwọfa ni ti yoo si wa maa ni aye lo n ṣe oun ti yoo tun maa rawọ ẹbẹ. "Ẹlomii yoo tun maa sọ pe egun lo n ja oun, epe lo n ja oun bẹẹ oun lo si n ṣe ara rẹ".


Ko pẹ naa lawọn eeyan ba tan an kalẹ pe "haaa, 'Paedophine ni iruu wọn, haa kini abẹ wọn o ki n duroo... ko mọ ọmọ ọdun kan tabi mẹfaa... Ẹwẹ nigba taa kan si agba oniṣẹṣe ati aṣa nilẹ Yoruba, Oloye Ifayemi Elebuibon ti ko tilẹ lọdii ọrọ rẹ mọ ti ariwo to gbode nipa Baba Ijesha, o sọrọ ilẹ kun. Baba sọ pe labẹ aṣa ilẹ Yoruba, ti iru nkan to ṣe Baba Ijesha ti a n sọ yii ba waye, o tumọ si pe afọwọfa ni ti yoo si wa maa ni aye lo n ṣe oun ti yoo tun maa rawọ ẹbẹ. "Ẹlomii yoo tun maa sọ pe egun lo n ja oun, epe lo n ja oun bẹẹ oun lo si n ṣe ara rẹ". Baba Ẹlẹbuibọn ni nilẹ Yoruba, lootọ inunibini maa n wa, awọn eeyan maa n binu eeyan to si maa n mu ki wọn sa asasi si eeyan. Amọ Baba ni tori rẹ naa ni aajo ṣe wa ti eeyan ma fi n kapa gbogbo nkan bẹẹ. "Awọn baba wa maa n sọ wipe eegun nii ṣe mi o ṣee wi, ajẹ lo n ṣe ni o ṣee ba ni daro, emi nii mọ n ṣe ara mi o".


Baba Ẹlẹbuibọn ni nilẹ Yoruba, lootọ inunibini maa n wa, awọn eeyan maa n binu eeyan to si maa n mu ki wọn sa asasi si eeyan. Amọ Baba ni tori rẹ naa ni aajo ṣe wa ti eeyan ma fi n kapa gbogbo nkan bẹẹ. "Awọn baba wa maa n sọ wipe eegun nii ṣe mi o ṣee wi, ajẹ lo n ṣe ni o ṣee ba ni daro, emi nii mọ n ṣe ara mi o". Ọmọ ọdún méje ni mo ti ń digunjalè, ogun ìdílé ló fàá, afurasí ṣàlàyé l'Ondo Wo iléẹ̀kọ́ tí wọ́n kò ti fààyè gba akẹ́kọ̀ọ́ láti padà sọ́dọ̀ Òbí tàbí ìlú rẹ̀ lẹ́yìn tó bá parí O ni nkan to n jẹ ogun idile, afọwọfa, edi, asasi wa daadaa amọ "to ba jẹ pe ogun idile ni, ṣe oun nikan lo wa ninu idile ọhun, awọn eeyan rẹ melo lo ti ṣe iru rẹ, ṣe baba rẹ ti ṣe iru rẹ ri? Elebuibon ni to ba jẹ egun tabi ogun idile ni, o yẹ ki wọn ti re egun yẹn kuro, torinaa afọwọfa ni tirẹ. Koda o tun le pe Eṣu ni, aa mọ nkan ti Eṣu ni ko mu wa".


Ọmọ ọdún méje ni mo ti ń digunjalè, ogun ìdílé ló fàá, afurasí ṣàlàyé l'Ondo Wo iléẹ̀kọ́ tí wọ́n kò ti fààyè gba akẹ́kọ̀ọ́ láti padà sọ́dọ̀ Òbí tàbí ìlú rẹ̀ lẹ́yìn tó bá parí O ni nkan to n jẹ ogun idile, afọwọfa, edi, asasi wa daadaa amọ "to ba jẹ pe ogun idile ni, ṣe oun nikan lo wa ninu idile ọhun, awọn eeyan rẹ melo lo ti ṣe iru rẹ, ṣe baba rẹ ti ṣe iru rẹ ri? Elebuibon ni to ba jẹ egun tabi ogun idile ni, o yẹ ki wọn ti re egun yẹn kuro, torinaa afọwọfa ni tirẹ. Koda o tun le pe Eṣu ni, aa mọ nkan ti Eṣu ni ko mu wa". Tori eyi, Oloye Elebuibon ni Baba Ijesha funra rẹ ni ko  ronu piwada, "ko pe aro inu, ko pe odofin ko yiwa rẹ pada". O ni ti Olanrewaju Omiyinka, o dabi igba ti wọn dẹ panpẹ ọran silẹ fun eeyan ti oun naa si nifẹ iru rẹ tẹlẹ lo fi jọ to fi di afọwọfa ati aibikita. Agba onimọ iṣẹṣe ati aṣa, to gbọn ṣaṣa ninu Ifa, Oloye Yemi Elebuibọn ṣalaye iyatọ ati ijọra to wa ninu eedi, asasi ati afowofa.


Tori eyi, Oloye Elebuibon ni Baba Ijesha funra rẹ ni ko  ronu piwada, "ko pe aro inu, ko pe odofin ko yiwa rẹ pada". O ni ti Olanrewaju Omiyinka, o dabi igba ti wọn dẹ panpẹ ọran silẹ fun eeyan ti oun naa si nifẹ iru rẹ tẹlẹ lo fi jọ to fi di afọwọfa ati aibikita. Agba onimọ iṣẹṣe ati aṣa, to gbọn ṣaṣa ninu Ifa, Oloye Yemi Elebuibọn ṣalaye iyatọ ati ijọra to wa ninu eedi, asasi ati afowofa. Baba elebuibọn si jẹ ko di mimọ pe wọn yatọ si ara wọn ati pe ti nkan ba yiwọ tan fun eeyan ni yoo ma ni wọn n sa si oun. Baba Ifayemi Elebuibon ni ti wọn ba fi edi mu eeyan. yoo maa hu iwakiwa, "lo maa n mu ki awọn sọ pe eedi ha mu ọ ni abi wọn n di ọ ni".


Baba elebuibọn si jẹ ko di mimọ pe wọn yatọ si ara wọn ati pe ti nkan ba yiwọ tan fun eeyan ni yoo ma ni wọn n sa si oun. Baba Ifayemi Elebuibon ni ti wọn ba fi edi mu eeyan. yoo maa hu iwakiwa, "lo maa n mu ki awọn sọ pe eedi ha mu ọ ni abi wọn n di ọ ni". Baba nitori rẹ naa leeyan ṣe maa n ṣe aajo ki ẹfu o ma mu mi ki edi o ma di mi". 'Nígbá tí a rí Baba Ijesha lónìí ní Panti, ohun tójú wa rí, ẹnu kò lè sọ o!' Ṣé ǹkan oṣù rẹ ń dà hìì hìì lẹ́yìn tóó gba abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19?


Baba nitori rẹ naa leeyan ṣe maa n ṣe aajo ki ẹfu o ma mu mi ki edi o ma di mi". 'Nígbá tí a rí Baba Ijesha lónìí ní Panti, ohun tójú wa rí, ẹnu kò lè sọ o!' Ṣé ǹkan oṣù rẹ ń dà hìì hìì lẹ́yìn tóó gba abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19? Ẹ gbọ́ tuntun lẹ́nu àwọn Dókítà Baba Ijesha yóò ṣì wà látìmọ́lé títí ilé ẹjọ́ yóò fi parí ìyanṣẹ́lódì- Kọmisọ́nà Ọlọ́pàá Kí ló mú Yomi Fabiyi àti Iyabo Ojo máa sá aṣọ ìdọ̀tí ara wọn síta? Baba ni ọkunrin mii to n ṣe iru ẹ le jẹ pe o jogun rẹ ni tabi ko jẹ adamọ. O ṣe apẹrẹ ọkunrin to n ba ọkunrin lo tabi obinrin to jẹ onibalopọ abosabo, bi Eleduwa ṣe da awọn mii ni bi wọn o ba tete ṣe atunṣe nigba ti Obi ba kiyesi iwa ọmọ latilẹ, ki wọn ti ṣe aajo lati fi tọju rẹ.


Ẹ gbọ́ tuntun lẹ́nu àwọn Dókítà Baba Ijesha yóò ṣì wà látìmọ́lé títí ilé ẹjọ́ yóò fi parí ìyanṣẹ́lódì- Kọmisọ́nà Ọlọ́pàá Kí ló mú Yomi Fabiyi àti Iyabo Ojo máa sá aṣọ ìdọ̀tí ara wọn síta? Baba ni ọkunrin mii to n ṣe iru ẹ le jẹ pe o jogun rẹ ni tabi ko jẹ adamọ. O ṣe apẹrẹ ọkunrin to n ba ọkunrin lo tabi obinrin to jẹ onibalopọ abosabo, bi Eleduwa ṣe da awọn mii ni bi wọn o ba tete ṣe atunṣe nigba ti Obi ba kiyesi iwa ọmọ latilẹ, ki wọn ti ṣe aajo lati fi tọju rẹ.


Ekiti Monarch Kidnapping: Àwọn agbébọn gbé orí adé míì lọ l'Ekiti

Awọn agbebọn kan ti ji Ọba Benjamin Oso, to jẹ ori ade ilu Eda Ile, ni ijọba ibilẹ Ila Oorun ipinlẹ Ekiti gbe lọ. Iroyin sọ pe wọn ji ọba Eleda ọhun gbe lasiko to n bọ lati ọna oko rẹ, ṣugbọn wọn fi iyawo rẹ silẹ. Iṣẹlẹ yii ti mu ki Eleda di ori ade kẹta ti awọn ajinigbe yoo na ọwọ gan laarin oṣu mẹta sira wọn. Ọga agba fun ikọ Amotekun nipinlẹ Ekiti, ọgagun Joe Komolafe lo fidi iroyin naa mulẹ fun awọn akọroyin. O ni gbogbo ẹṣọ alaabo ni ipinlẹ Ekiti to fi mọ awọn ọlọpaa, awọn ọmọ ogun, ikọ Amotekun atawọn ọdẹ ilu ti kan lugbẹ bayii lọna ati ṣawari ọba ọhun. Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, ASP Sunday Abutu sọ pe awọn ṣi n fi oju ṣunukun wo iṣẹlẹ ọhun, awọn yoo si sọrọ nipa rẹ ti akoko ba to.


Ọga agba fun ikọ Amotekun nipinlẹ Ekiti, ọgagun Joe Komolafe lo fidi iroyin naa mulẹ fun awọn akọroyin. O ni gbogbo ẹṣọ alaabo ni ipinlẹ Ekiti to fi mọ awọn ọlọpaa, awọn ọmọ ogun, ikọ Amotekun atawọn ọdẹ ilu ti kan lugbẹ bayii lọna ati ṣawari ọba ọhun. Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, ASP Sunday Abutu sọ pe awọn ṣi n fi oju ṣunukun wo iṣẹlẹ ọhun, awọn yoo si sọrọ nipa rẹ ti akoko ba to. Abutu sọ pe ileeṣẹ awọn ti ṣetan lati fọ ipinlẹ Ekiti mọ lọwọ gbogbo awọn kọlọransi ati ajinigbe pawo. Ileeṣẹ iroyin News Agency of Nigeria jabo pe oju iyawo ọba naa ni awọn ajinigbe naa ṣe gbe lọ lọna oko wọn niluu Eda Ile. Ẹnikan to sun mọ ẹbi naa ṣalaye fun awọn akọroyin pe erongba awọn ajinigbe naa ni lati gbe tọkọ-taya naa lọ, ṣugbọn wọn jọwọ olori rẹ leyin ti ori ade ọhun bẹ wọn.


Abutu sọ pe ileeṣẹ awọn ti ṣetan lati fọ ipinlẹ Ekiti mọ lọwọ gbogbo awọn kọlọransi ati ajinigbe pawo. Ileeṣẹ iroyin News Agency of Nigeria jabo pe oju iyawo ọba naa ni awọn ajinigbe naa ṣe gbe lọ lọna oko wọn niluu Eda Ile. Ẹnikan to sun mọ ẹbi naa ṣalaye fun awọn akọroyin pe erongba awọn ajinigbe naa ni lati gbe tọkọ-taya naa lọ, ṣugbọn wọn jọwọ olori rẹ leyin ti ori ade ọhun bẹ wọn. Ẹni naa sọ pe "Ọba ati olori ni awọn ajinigbe naa dena de." "Awọn mejeji ni wọn ko ba ji gbe lọ, ṣugbọn wọn jọwọ olori lẹyin ti ọba bẹ wọn, wọn si gba lati gbe oun nikan lọ."


Ẹni naa sọ pe "Ọba ati olori ni awọn ajinigbe naa dena de." "Awọn mejeji ni wọn ko ba ji gbe lọ, ṣugbọn wọn jọwọ olori lẹyin ti ọba bẹ wọn, wọn si gba lati gbe oun nikan lọ."


Gelede festival: Mọ̀ si i nípa ìtàn eégún Gelede àti pàtàkì eégún náà sí àwọn abiyamọ

Ọpọ awọn ọmọ ilẹ Yoruba aye ode oni lo maa n gbọ ti wọn maa n sọ pe eeyan n jo Gelede, ṣugbọn ọpọ ni ko mọ ohun ti Gelede tumọ si. Ninu itan ati iṣedalẹ Yoruba, eegun kan lo n jẹ Gelede. Bo tilẹ jẹ pe Gelede yii ko pin si Naijiria nikan, o tan de awọn orilẹ-ede mii bi Benin ati Togo ti ọpọ ọmọ Yoruba tẹdo si. Gelede jẹ eegun, wọn a si ma lo eegun naa layajọ ọdun Gelede lati da awọn eeyan laraya, lati kọ wọn lẹkọọ, ati lati mu ki aṣa ilẹ Yoruba gbilẹ sii. Wọn maa n fi Gelede ṣe ayẹsi awọn obinrin ati iya nilẹ Yoruba, lai yọ awọn oriṣa to jẹ obinri silẹ. O tun maa n ṣapẹre irufẹ agbara ti awọn obinrin ni nilẹ Yoruba.


Gelede jẹ eegun, wọn a si ma lo eegun naa layajọ ọdun Gelede lati da awọn eeyan laraya, lati kọ wọn lẹkọọ, ati lati mu ki aṣa ilẹ Yoruba gbilẹ sii. Wọn maa n fi Gelede ṣe ayẹsi awọn obinrin ati iya nilẹ Yoruba, lai yọ awọn oriṣa to jẹ obinri silẹ. O tun maa n ṣapẹre irufẹ agbara ti awọn obinrin ni nilẹ Yoruba. Gẹgẹ bii awọn to mọ nipa itan aṣa ilẹ Yoruba ṣe sọ, orisun Gelede so mọ ilu Oyo, Ketu ati Ilobi. Ninu itan naa, eegun Gelede bẹrẹ pẹlu ọba kan to ti n mura lati waja, ti awọn ọmọkunrin rẹ si n lakaka lati gori itẹ rẹ. Ọkan lara awọn ọmọkunrin naa, nigba to ti ri pe o ṣeṣe ki oye naa bọ lọwọ oun, lo ba daa bi ọgbọn lati gbẹmi arakunrin rẹ.


Gẹgẹ bii awọn to mọ nipa itan aṣa ilẹ Yoruba ṣe sọ, orisun Gelede so mọ ilu Oyo, Ketu ati Ilobi. Ninu itan naa, eegun Gelede bẹrẹ pẹlu ọba kan to ti n mura lati waja, ti awọn ọmọkunrin rẹ si n lakaka lati gori itẹ rẹ. Ọkan lara awọn ọmọkunrin naa, nigba to ti ri pe o ṣeṣe ki oye naa bọ lọwọ oun, lo ba daa bi ọgbọn lati gbẹmi arakunrin rẹ. Ṣugbọn nigba ti arakunrin rẹ naa gbọ pe ibatan oun  n gbimọ lati gbẹmi oun lo ba da bi ọgbọn to si ṣe iboju kan lati parada ki arakunrin rẹ naa ma baa da mọ. Gẹgẹ bi itan ọhun ṣe sọ, iboju naa ni wọn n lo fun eegun Gelede laye ode oni. Ẹsẹ ifa kan tun tan imọlẹ si orisun Gelede, iyẹn bo ṣe tan mọ yemoja.


Ṣugbọn nigba ti arakunrin rẹ naa gbọ pe ibatan oun  n gbimọ lati gbẹmi oun lo ba da bi ọgbọn to si ṣe iboju kan lati parada ki arakunrin rẹ naa ma baa da mọ. Gẹgẹ bi itan ọhun ṣe sọ, iboju naa ni wọn n lo fun eegun Gelede laye ode oni. Ẹsẹ ifa kan tun tan imọlẹ si orisun Gelede, iyẹn bo ṣe tan mọ yemoja. Lasiko kan ti Yemoja ko tete ri ọmọ bi, o gba ile alawo lọ, alawo naa sọ fun pe ko gbe ẹbọ lọ si orita, ko si maa jo pẹlu ere kekere kan lori rẹ ati ẹgba ni ẹsẹ rẹ. Lẹyin to pari irubọ naa tan ni ọmọ ba de, o bi akọbi to jẹ ọkunrin to pe ni Efe, o si tun bi obinrin pẹlu, ti orukẹ rẹ n jẹ Gelede. Ṣugbọn o ṣeni laanu pe, obinri ti Yemoja bi yii naa ko tete ri ọmọ bi lẹyin igbeyawo rẹ, loun naa ba tun gba ile alawo lọ, alawo naa si sọ fun pe ko gbe ẹbọ, irufẹ eyii ti iya rẹ kọkọ gbe ṣaaju.


Lasiko kan ti Yemoja ko tete ri ọmọ bi, o gba ile alawo lọ, alawo naa sọ fun pe ko gbe ẹbọ lọ si orita, ko si maa jo pẹlu ere kekere kan lori rẹ ati ẹgba ni ẹsẹ rẹ. Lẹyin to pari irubọ naa tan ni ọmọ ba de, o bi akọbi to jẹ ọkunrin to pe ni Efe, o si tun bi obinrin pẹlu, ti orukẹ rẹ n jẹ Gelede. Ṣugbọn o ṣeni laanu pe, obinri ti Yemoja bi yii naa ko tete ri ọmọ bi lẹyin igbeyawo rẹ, loun naa ba tun gba ile alawo lọ, alawo naa si sọ fun pe ko gbe ẹbọ, irufẹ eyii ti iya rẹ kọkọ gbe ṣaaju. Lẹyin to gbe ẹbọ naa tan, iyẹn pẹlu ere kekere kan lori rẹ ati ẹgba ni ẹsẹ rẹ to si n jo ni oun naa to bi ọmọ. Etutu ti Gelede ṣe yii lo bi ijo Gelede. Ẹwẹ, onimọ nipa Gelede kan, to tun jẹ olori Gelede  niluu Eko, oloye Adio Erinfolami sọ fun awọn akọrọyin nigba ọdun Gelede lọdun 2017 pe, ẹmi to wa nidii gelede ni "iya nla."


Lẹyin to gbe ẹbọ naa tan, iyẹn pẹlu ere kekere kan lori rẹ ati ẹgba ni ẹsẹ rẹ to si n jo ni oun naa to bi ọmọ. Etutu ti Gelede ṣe yii lo bi ijo Gelede. Ẹwẹ, onimọ nipa Gelede kan, to tun jẹ olori Gelede  niluu Eko, oloye Adio Erinfolami sọ fun awọn akọrọyin nigba ọdun Gelede lọdun 2017 pe, ẹmi to wa nidii gelede ni "iya nla." O ṣalaye pe oriṣa naa jẹ onisuuru, o si maa n sọ awọn agan di abiyamọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ "Idi ree ti awọn obinrin ti ko ba bimọ ṣe maa n fori balẹ fun Gelede ki wọn le ri ọmọ gbe jo. Ọkunri ati obinrin lo n ṣe awo Gelede bo tilẹ jẹ pe ọkunrin lo maa n wa labẹ ẹku, ṣugbọn awọn obinrin lo ṣaba maa n pọ ju ninu ẹgbẹ naa.


O ṣalaye pe oriṣa naa jẹ onisuuru, o si maa n sọ awọn agan di abiyamọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ "Idi ree ti awọn obinrin ti ko ba bimọ ṣe maa n fori balẹ fun Gelede ki wọn le ri ọmọ gbe jo. Ọkunri ati obinrin lo n ṣe awo Gelede bo tilẹ jẹ pe ọkunrin lo maa n wa labẹ ẹku, ṣugbọn awọn obinrin lo ṣaba maa n pọ ju ninu ẹgbẹ naa. Awọn kan gbagbọ pe obinrin pọ ninu ẹgbẹ naa nitori ki wọn le tete ri ọmọ bi. Olori awo gelede ni wọn n pe "Iyalaṣẹ," oun si lo maa n jẹ alarena laarin oriṣa naa ati awọn eeyan ilu. Iyalase yii nikan lo ni aṣẹ lati wọ inu ile ti wọn ti n ṣe oro Gelede.


Awọn kan gbagbọ pe obinrin pọ ninu ẹgbẹ naa nitori ki wọn le tete ri ọmọ bi. Olori awo gelede ni wọn n pe "Iyalaṣẹ," oun si lo maa n jẹ alarena laarin oriṣa naa ati awọn eeyan ilu. Iyalase yii nikan lo ni aṣẹ lati wọ inu ile ti wọn ti n ṣe oro Gelede. Babalaṣẹ, to jẹ ekeji Iyalaṣẹ ni o maa n ṣakoso gbogbo nnkan atawọn oun elo ti wọn fi n gbe eegun Gelede ọhun. Abọrẹ lo wa nidii gbogbo ohun to jọ mọ irubọ ati etutu ninu awo Gelede. Elefe lo n mojuto iboju ti wọn fi n gbeegun Gelede ọhun.


Babalaṣẹ, to jẹ ekeji Iyalaṣẹ ni o maa n ṣakoso gbogbo nnkan atawọn oun elo ti wọn fi n gbe eegun Gelede ọhun. Abọrẹ lo wa nidii gbogbo ohun to jọ mọ irubọ ati etutu ninu awo Gelede. Elefe lo n mojuto iboju ti wọn fi n gbeegun Gelede ọhun. Arugi ati Onilu naa wa lara awọn to wa ninu awo Gelede pẹlu, gbogbo awọn eeyan wọnyii lo ni ojusẹ ti wọn n ṣe. Ọdọdun ni wọn ma n ṣe ọdun Gelede nilẹ Yoruba, ṣugbvọn kii ṣe gbogbo awọn ipinlẹ ti wọn ti  sọ Yoruba ni wọn ti n ṣe ọdun naa. Eredi ti wọn fi  ṣe ọdun naa ni ki ki ilu le tuba, ko si tuṣẹ, ki ojo rọ lasiko to yẹ ki awọn awọn agbgẹ le ri ti aje ṣe ki iyan ma baa ja laarin ilu.


Arugi ati Onilu naa wa lara awọn to wa ninu awo Gelede pẹlu, gbogbo awọn eeyan wọnyii lo ni ojusẹ ti wọn n ṣe. Ọdọdun ni wọn ma n ṣe ọdun Gelede nilẹ Yoruba, ṣugbvọn kii ṣe gbogbo awọn ipinlẹ ti wọn ti  sọ Yoruba ni wọn ti n ṣe ọdun naa. Eredi ti wọn fi  ṣe ọdun naa ni ki ki ilu le tuba, ko si tuṣẹ, ki ojo rọ lasiko to yẹ ki awọn awọn agbgẹ le ri ti aje ṣe ki iyan ma baa ja laarin ilu. Wọn maan n lo oriṣiriṣi awọn iboju, pẹlu orin ati ilu ni wọn si maa n ṣe ọdun naa. Lara awọn ẹku ti wọn fi n gbe egun Gelede ni ti iya to n fun ọmọ lọmu, eyii to n tumọ si ibaṣepọ laarin iya ati ọmọ ikoko. Ohun kan gboogi to ṣe pataki ninu odun naa ni lati ṣe ayẹsi awọn obinrin, paapaa julọ awọn abiyamọ.


Wọn maan n lo oriṣiriṣi awọn iboju, pẹlu orin ati ilu ni wọn si maa n ṣe ọdun naa. Lara awọn ẹku ti wọn fi n gbe egun Gelede ni ti iya to n fun ọmọ lọmu, eyii to n tumọ si ibaṣepọ laarin iya ati ọmọ ikoko. Ohun kan gboogi to ṣe pataki ninu odun naa ni lati ṣe ayẹsi awọn obinrin, paapaa julọ awọn abiyamọ.


Deji Akure and Ondo Government: Irọ́ ni pé ìjọba fòfin dè mí láti yan àwọn Baálẹ̀ nílùú Akure- Ọba Aladetoyinbo Aladelusi

Deji ti ilu Akure, Ọba Aladetoyinbo Ogunlade Aladelusi ti sọ pe oun ni aṣẹ lati maa yan awọn Olu ati Baalẹ ni ariwa ati guusu Akure tako ọrọ ti ijọba ipinlẹ naa sọ pe ko ni irufẹ agbara bẹẹ. Akọwe oriade naa, Adeyeye Michael, lo sọ ọrọ na ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin. Atẹjade naa ni "Deji ti ilu Akure ti ri awọn iroyin kan to n lọ ninu awọn iwe iroyin pe ijọba ipinlẹ Ondo ti fofin de e lati yan awọn oloye ati Baalẹ." "A fẹ ki o ye gbogbo eeyan pe irọ pata ni awọn iroyin naa ati pe awọn to kọ irufẹ iroyin bẹẹ gbe igbesẹ ọhun lọna ati ṣi awọn araalu lọna ni." Wọn ni bo tilẹ jẹ pe awọn gba lẹta kan lati ọọfisi ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ondo to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ lori ọrọ naa to ti wa nile ẹjọ tẹlẹ, ile ẹjọ ti da ẹjọ naa nu. Atẹjade ọhun ni lati igba iwasẹ ni Deji ti jẹ alaṣẹ lori ilẹ Akure ati awọn ilu kereje to wa ni agbegbe rẹ, Deji si ni ẹni to maa n yan awọn oloye ati Baalẹ lori awọn ilu naa.


"A fẹ ki o ye gbogbo eeyan pe irọ pata ni awọn iroyin naa ati pe awọn to kọ irufẹ iroyin bẹẹ gbe igbesẹ ọhun lọna ati ṣi awọn araalu lọna ni." Wọn ni bo tilẹ jẹ pe awọn gba lẹta kan lati ọọfisi ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ondo to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ lori ọrọ naa to ti wa nile ẹjọ tẹlẹ, ile ẹjọ ti da ẹjọ naa nu. Atẹjade ọhun ni lati igba iwasẹ ni Deji ti jẹ alaṣẹ lori ilẹ Akure ati awọn ilu kereje to wa ni agbegbe rẹ, Deji si ni ẹni to maa n yan awọn oloye ati Baalẹ lori awọn ilu naa. Bo tilẹ pe awọn Baalẹ kan ti kọkọ gbe Deji lọ ile ẹjọ lori iṣẹlẹ to jọ mọ ọrọ oye jijẹ naa ṣaaju, atẹjade ọhun ni ile ẹjọ ti da ẹjọ naa nu, Deji si ni alaṣẹ lori gbogbo ilẹ Akure. Ọjọ kẹtala, oṣu Karun un, ọdun yii ni iroyin kan gbode pe ijọba ipinlẹ Ondo ti paṣẹ fun Deji ti ilu Akure lati jawọ kuro ninu yiyan awọn Baalẹ. Lara awọn ilu ti iroyin naa sọ pe Deji ko laṣẹ lati yan Baalẹ rẹ ni Ago Sonibare ni Ala/Ajagbusi, Eleyewo, Ago-Ajapada ni igbo Ofosu, Ago Tedibomi ni Ala/Ajagbusi, Agunla to wa ni Ayede-Ogbese, Ilado/Elemo ati ilu Isinigbo.


Bo tilẹ pe awọn Baalẹ kan ti kọkọ gbe Deji lọ ile ẹjọ lori iṣẹlẹ to jọ mọ ọrọ oye jijẹ naa ṣaaju, atẹjade ọhun ni ile ẹjọ ti da ẹjọ naa nu, Deji si ni alaṣẹ lori gbogbo ilẹ Akure. Ọjọ kẹtala, oṣu Karun un, ọdun yii ni iroyin kan gbode pe ijọba ipinlẹ Ondo ti paṣẹ fun Deji ti ilu Akure lati jawọ kuro ninu yiyan awọn Baalẹ. Lara awọn ilu ti iroyin naa sọ pe Deji ko laṣẹ lati yan Baalẹ rẹ ni Ago Sonibare ni Ala/Ajagbusi, Eleyewo, Ago-Ajapada ni igbo Ofosu, Ago Tedibomi ni Ala/Ajagbusi, Agunla to wa ni Ayede-Ogbese, Ilado/Elemo ati ilu Isinigbo.


Shebaby: Àwọn Eléégún ní òṣèré yóò kú láàrin ọjọ́ méje

Yoruba ni ẹnikan kii gbọ ọjọ iku rẹ ko dakẹ, eeyan ko si le mọ ọjọ to maa ku, ki inu rẹ dun. Idi ree ti gbajumọ osere tiata lobinrin kan, Seyi Ariyo, ti ọpọ eeyan mọ si Shebaby se bu sẹkun, to si n figbe ta. Ariyo, ẹni to bu sẹkun ninu fidio kan to gbe soju opo ayelujara Instagram rẹ salaye pe fiimu kan ni oun ya, eyi to fẹ fa iku ojiji ba oun bayii. Ariyo ẹni to n ke si gbogbo ọmọ Naijiria pe ki wọn gba oun, salaye pe fiimu kan to pe akori rẹ ni Asiri Pẹpẹ ni oun ya lọsẹ to kọja. "Mo dẹ lo eegun ninu sinima naa, eegun ba osere kan sun ninu ere naa, eeyan kan wa lo foonu rẹ lati ya aworan ọwọ ibi ti egungun ti ba obinrin naa sun. Ẹni to ya aworan naa wa gbe fidio ibi ti eegun ti n ba onitọun sun sori ayelujara ni awọn eleegun ba ri, wọn ti bẹrẹ si ba mi fa wahala lati ọsẹ to kọja.


Ariyo ẹni to n ke si gbogbo ọmọ Naijiria pe ki wọn gba oun, salaye pe fiimu kan to pe akori rẹ ni Asiri Pẹpẹ ni oun ya lọsẹ to kọja. "Mo dẹ lo eegun ninu sinima naa, eegun ba osere kan sun ninu ere naa, eeyan kan wa lo foonu rẹ lati ya aworan ọwọ ibi ti egungun ti ba obinrin naa sun. Ẹni to ya aworan naa wa gbe fidio ibi ti eegun ti n ba onitọun sun sori ayelujara ni awọn eleegun ba ri, wọn ti bẹrẹ si ba mi fa wahala lati ọsẹ to kọja. Awọn Eleegun ti wa n dunkooko mọ mi pe maa ku laarin ọjọ meje, ẹ jọọ, ẹ gba mi, ẹ ma jẹ ki n ku, mo ti ran gbogbo awọn eeyan si wọn, wọn gbọ ni o." Shebaby wa n rawọ ẹbẹ pe ki awọn Eleegun dari jin oun nitori oun ko tapa si isẹse, amọ ki wọn fori jin oun, oun ko ni se bẹẹ mọ. "N ko ni foju tẹmbẹlu asa ajogunba wa laelae, mo se sinima Asiri Pepe lati la awọn eeyan lọyẹ lori ohun to n sẹlẹ ninu ẹsin, eyi to kọja ohun to n waye lori pẹpẹ.


Awọn Eleegun ti wa n dunkooko mọ mi pe maa ku laarin ọjọ meje, ẹ jọọ, ẹ gba mi, ẹ ma jẹ ki n ku, mo ti ran gbogbo awọn eeyan si wọn, wọn gbọ ni o." Shebaby wa n rawọ ẹbẹ pe ki awọn Eleegun dari jin oun nitori oun ko tapa si isẹse, amọ ki wọn fori jin oun, oun ko ni se bẹẹ mọ. "N ko ni foju tẹmbẹlu asa ajogunba wa laelae, mo se sinima Asiri Pepe lati la awọn eeyan lọyẹ lori ohun to n sẹlẹ ninu ẹsin, eyi to kọja ohun to n waye lori pẹpẹ. Paapaa julọ, mo tun salaye ewu to wa ninu bi awọn eeyan kan se maa n foju tabuku ẹsin isẹse wa nilẹ Afirika. Shebaby wa fi ọwọ sọya pe bi sinima naa ba jade, awọn eeyan gan yoo ri funra wọn pe  oun ko se sinima naa lati ta ẹrẹ si asa ajogunba wa.


Paapaa julọ, mo tun salaye ewu to wa ninu bi awọn eeyan kan se maa n foju tabuku ẹsin isẹse wa nilẹ Afirika. Shebaby wa fi ọwọ sọya pe bi sinima naa ba jade, awọn eeyan gan yoo ri funra wọn pe  oun ko se sinima naa lati ta ẹrẹ si asa ajogunba wa.


Famous Street in Lagos: Lára àwọn àdúgbò tó gbajúmọ̀ l‘Eko ní Bourdillion wa

Awọn adugbo nla nla ati opopona wa ni ilu Eko, eyi to jẹ ko jẹ ilumọọka kaakiri orilẹede Naijiria, to fi mọ awọn alejo lati oke okun. Awọn adugbo yii ti wa fun ọpọlọpọ ọdun, ti awọn eniyan si mọ wọn fun agbegbe igbafẹ, iṣẹ ati ibi ti ọrọ aje wa. Awọn agbegbe yii wuyi to jẹ wi pe yoo mu ki eniyan fẹ lọ sibẹ lati wọ bi o ṣe ri. Ti o ko ba tii de ilu Eko ri, wo awọn adugbo mẹwaa ti o yẹ  ki o mọ nipa awọn ibi to gbajumọ julọ nipinlẹ Eko. Agbegbe erekusu Eko, ti ọpọ eeyan mọ si Lagos Island ni adugbo Broad street wa, to si jẹ ọkan ninu awọn adugbo to ti wa fun ọpọlọpọ ọdun lorilẹede Naijiria. Ohun ti o wọpọ ni agbegbe yii ni awọn ileeṣẹ nla nla, ile ifowopamọsi, awọn ile alaja nla nla ati awọn ile awoṣifila lo wọpọ ni adugbo yii.


Ti o ko ba tii de ilu Eko ri, wo awọn adugbo mẹwaa ti o yẹ  ki o mọ nipa awọn ibi to gbajumọ julọ nipinlẹ Eko. Agbegbe erekusu Eko, ti ọpọ eeyan mọ si Lagos Island ni adugbo Broad street wa, to si jẹ ọkan ninu awọn adugbo to ti wa fun ọpọlọpọ ọdun lorilẹede Naijiria. Ohun ti o wọpọ ni agbegbe yii ni awọn ileeṣẹ nla nla, ile ifowopamọsi, awọn ile alaja nla nla ati awọn ile awoṣifila lo wọpọ ni adugbo yii. Awọn eniyan ti wọn wa ni agbegbe yii ni awọn oniṣowo, oṣiṣẹ banki ati awọn ti wọn n jẹun ni awọn ile ounjẹ igbalode to wa ni bẹ. Agbegbe Broad Street yoo jẹ ki o ri awọn aworan ati iriri to pọ nipa Lagos Island. Adugbo Allen Avenue jẹ adugbo to gbajugbaja ni agbegbe Ikeja ni ipinlẹ Eko.


Awọn eniyan ti wọn wa ni agbegbe yii ni awọn oniṣowo, oṣiṣẹ banki ati awọn ti wọn n jẹun ni awọn ile ounjẹ igbalode to wa ni bẹ. Agbegbe Broad Street yoo jẹ ki o ri awọn aworan ati iriri to pọ nipa Lagos Island. Adugbo Allen Avenue jẹ adugbo to gbajugbaja ni agbegbe Ikeja ni ipinlẹ Eko. Adugbo ti awọn ọlọla n gbe ni, ti ọpọlọpọ ofisi si wa nibẹ to fi mọ awọn ile itaja nla nla. Adugbo Allen Avenue yii jasi awọn opopona to gbajumọ bi Opebi Road ati Adeniyi Jones. Ti o ba si fẹran ounjẹ awọn Chinese, ti o ba ti de Allen Avenue, ọpọlọpọ ibi ti wọn ti n ta ounjẹ igbalode yii ni o ma a ri.


Adugbo ti awọn ọlọla n gbe ni, ti ọpọlọpọ ofisi si wa nibẹ to fi mọ awọn ile itaja nla nla. Adugbo Allen Avenue yii jasi awọn opopona to gbajumọ bi Opebi Road ati Adeniyi Jones. Ti o ba si fẹran ounjẹ awọn Chinese, ti o ba ti de Allen Avenue, ọpọlọpọ ibi ti wọn ti n ta ounjẹ igbalode yii ni o ma a ri. Lara awọn adugbo to gbajumọ julọ ni Ikoyi  nilu Eko ni opopona Bourdillon wa. Ti wọn ba si darukọ Ikoyi nilu Eko, ohun ti yoo kọkọ wa si ọkan ọpọ eeyan, paapaa awọn oloselu ni Bourdillion. Idi ni pe agbegbe yii ni agba oloselu nni, Asiwaju Bola Tinubu n gbe, ti ọpọ awọn oloselu yika Naijiria si maa n ya lọ sibẹ fun ipade wọn.


Lara awọn adugbo to gbajumọ julọ ni Ikoyi  nilu Eko ni opopona Bourdillon wa. Ti wọn ba si darukọ Ikoyi nilu Eko, ohun ti yoo kọkọ wa si ọkan ọpọ eeyan, paapaa awọn oloselu ni Bourdillion. Idi ni pe agbegbe yii ni agba oloselu nni, Asiwaju Bola Tinubu n gbe, ti ọpọ awọn oloselu yika Naijiria si maa n ya lọ sibẹ fun ipade wọn. Bakan naa ni awọn eeyan to nilo iranlọwọ kan tabi omiran kii fi Bourdillion sere nitori o da wọn loju pe oke isoro wọn yoo di pẹtẹlẹ nibẹ. Iwọ to ba si wa silu Eko, to ba tii de Bourdillion, tete yara lọ mọ ibẹ. Adugbo miran to tun gbajugbaja ni ipinlẹ Eko ni Toyin Street, ti ko jina si agbegbe Allen Avenue ni opopona Opebi Road.


Bakan naa ni awọn eeyan to nilo iranlọwọ kan tabi omiran kii fi Bourdillion sere nitori o da wọn loju pe oke isoro wọn yoo di pẹtẹlẹ nibẹ. Iwọ to ba si wa silu Eko, to ba tii de Bourdillion, tete yara lọ mọ ibẹ. Adugbo miran to tun gbajugbaja ni ipinlẹ Eko ni Toyin Street, ti ko jina si agbegbe Allen Avenue ni opopona Opebi Road. Ohun to dara nipa adugbo yii ni wi pe ile itura igba lode lorisirisi lo wa ni ibẹ, awọn ile igbafẹ pẹlu orin aladun ko gbẹyin nibẹ. Adugbo yii wọpọ fun igbafẹ ni alẹ nitori orisirisi ounjẹ, oti ati orin aladun ni yoo ma a da eniyan laraya. Bẹẹ si ni awọn eniyan ma n wa si adugbo yii lati wa jẹ Pizza, ibẹ si awọn alẹjọ lati ilẹ okeere ti ma n lọ lati lọ gbadun.


Ohun to dara nipa adugbo yii ni wi pe ile itura igba lode lorisirisi lo wa ni ibẹ, awọn ile igbafẹ pẹlu orin aladun ko gbẹyin nibẹ. Adugbo yii wọpọ fun igbafẹ ni alẹ nitori orisirisi ounjẹ, oti ati orin aladun ni yoo ma a da eniyan laraya. Bẹẹ si ni awọn eniyan ma n wa si adugbo yii lati wa jẹ Pizza, ibẹ si awọn alẹjọ lati ilẹ okeere ti ma n lọ lati lọ gbadun. Arakunrin Sir Adetokunbo Adegboyega Ademola ni wọn fi orukọ adugbo yii sọ ori rẹ. Oun si ni ọmọ Adajọ Agba patapata lorilẹede Naijiria tẹlẹri ri, Ọmọọba Alake ti ilu Ẹgba, Ladapọ Ademola Keji. Ti o ba rin ni adugbo yii, o ma rin awọn ile alaja lorisirisi ti awọn eniyan lo fun ileeṣẹ, ile itaja ati ile ifowopamọsi.


Arakunrin Sir Adetokunbo Adegboyega Ademola ni wọn fi orukọ adugbo yii sọ ori rẹ. Oun si ni ọmọ Adajọ Agba patapata lorilẹede Naijiria tẹlẹri ri, Ọmọọba Alake ti ilu Ẹgba, Ladapọ Ademola Keji. Ti o ba rin ni adugbo yii, o ma rin awọn ile alaja lorisirisi ti awọn eniyan lo fun ileeṣẹ, ile itaja ati ile ifowopamọsi. Bakan naa ni awọn eniyan ma n dara lorisirisi ni adugbo naa. Agbegbe Victoria Island ni Ozumba Mbadiwe Avenue wa ni ipinlẹ Eko, ti o si jẹ agbegbe awọn olowo. Awọn ile igbafẹ nla nla, ile itura ati adugbo to gbamuṣe lo wa ni Ozumba Mbadiwe Avenue.


Bakan naa ni awọn eniyan ma n dara lorisirisi ni adugbo naa. Agbegbe Victoria Island ni Ozumba Mbadiwe Avenue wa ni ipinlẹ Eko, ti o si jẹ agbegbe awọn olowo. Awọn ile igbafẹ nla nla, ile itura ati adugbo to gbamuṣe lo wa ni Ozumba Mbadiwe Avenue. Ohun ti ọpọlọpọ eniyan mọ agbegbe yii fun ni ile igbe oni ẹgbẹrun mẹrin ''4000 Flats'' ti awọn eniyan n gbe. Ẹni to ba wa si ilu Eko fun igba akọkọ yoo fẹran adugbo Adeola Odeku Street fun bi o ṣe gbayi pẹlu ọpọlọpọ eniyan. Adeola Odeku Street to wa ni agbegbe Victoria Island jẹ agbegbe ti o wuyi fun awọn eniyan gbogbo.


Ohun ti ọpọlọpọ eniyan mọ agbegbe yii fun ni ile igbe oni ẹgbẹrun mẹrin ''4000 Flats'' ti awọn eniyan n gbe. Ẹni to ba wa si ilu Eko fun igba akọkọ yoo fẹran adugbo Adeola Odeku Street fun bi o ṣe gbayi pẹlu ọpọlọpọ eniyan. Adeola Odeku Street to wa ni agbegbe Victoria Island jẹ agbegbe ti o wuyi fun awọn eniyan gbogbo. Ati awọn oṣiṣẹ ofisi to fi mọ awọn oniṣowo nla nla, awọn to n ta iwe iroyin pẹlu awọn to n ta esọ. Bakan naa ni awọn ileeṣẹ nla nla, banki ati awọn ile itaja ko gbẹyin nibẹ. Agbegbe Ogunlana Drive jẹ ọkan lara awọn adugbo ilumọọka ni  Surulere ni ipinlẹ Eko.


Ati awọn oṣiṣẹ ofisi to fi mọ awọn oniṣowo nla nla, awọn to n ta iwe iroyin pẹlu awọn to n ta esọ. Bakan naa ni awọn ileeṣẹ nla nla, banki ati awọn ile itaja ko gbẹyin nibẹ. Agbegbe Ogunlana Drive jẹ ọkan lara awọn adugbo ilumọọka ni  Surulere ni ipinlẹ Eko. Ibẹ ni awọn ileeṣẹ nla nla wa, pẹlu awọn ofisi, ile ounjẹ loriṣiriṣi wa nibẹ. Awọn ile aye atijọ pẹlu ti igbalode lo wa ni ibẹ. Adugbo Adeniran Ogunsanya Street jẹ ọkan lara awọn adugbo to wọpọ ni agbegbe Surulere, ti awọn eniyan si ma n lọ sibẹ nitori ọja igbalode nla nla to wa nibẹ.


Ibẹ ni awọn ileeṣẹ nla nla wa, pẹlu awọn ofisi, ile ounjẹ loriṣiriṣi wa nibẹ. Awọn ile aye atijọ pẹlu ti igbalode lo wa ni ibẹ. Adugbo Adeniran Ogunsanya Street jẹ ọkan lara awọn adugbo to wọpọ ni agbegbe Surulere, ti awọn eniyan si ma n lọ sibẹ nitori ọja igbalode nla nla to wa nibẹ. Awọn ọlọla ati awọn to ku diẹ ka to ni wọn n pejọ sibẹ lati ra ọja. Bakan naa ni awọn ile itaja, ile ounjẹ lorisirisi wa nibẹ. Adugbo Bode Thomas Street jẹ ọkan lara awọn adugbo ti o gbajumọ julọ ni agbegbe Iponri ni Surulere.


Awọn ọlọla ati awọn to ku diẹ ka to ni wọn n pejọ sibẹ lati ra ọja. Bakan naa ni awọn ile itaja, ile ounjẹ lorisirisi wa nibẹ. Adugbo Bode Thomas Street jẹ ọkan lara awọn adugbo ti o gbajumọ julọ ni agbegbe Iponri ni Surulere. Orukọ oloṣelu to gbajugbaja ni orilẹede Naijiria,Bode Thomas ni wọn fi sọ ori rẹ. Ọpọ̀lọpọ ohun igbalode ati awọn ile to buyi lo wa ni agbegbe naa. Adugbo Isaac John Street wa ni agbegbe ijọba ti wọn n pe ni GRA ni agbegbe Ikẹja ni ilu Eko.


Orukọ oloṣelu to gbajugbaja ni orilẹede Naijiria,Bode Thomas ni wọn fi sọ ori rẹ. Ọpọ̀lọpọ ohun igbalode ati awọn ile to buyi lo wa ni agbegbe naa. Adugbo Isaac John Street wa ni agbegbe ijọba ti wọn n pe ni GRA ni agbegbe Ikẹja ni ilu Eko. Adugbo yii ọpọlọpọ nkan to rẹwa fun oju ati awọn eniyan lati ri  fun alejo ati onile. Bakan naa ni awọn ile igbafẹ ati ile itura lorisirisi wa nibẹ.


Adugbo yii ọpọlọpọ nkan to rẹwa fun oju ati awọn eniyan lati ri  fun alejo ati onile. Bakan naa ni awọn ile igbafẹ ati ile itura lorisirisi wa nibẹ.


Akomolede àti Asa: Kí ni Ìjálá láàrin àwọn ewì alohùn àti bí wọ́n ṣe ń sun-ún?

Ki ni Yoruba n pe ni Ijala, irufẹ awọn eeyan wo lo n sun, asiko wo ni wọn n sun ati pe bawo ni wọn se n sun Ijala? Lọsẹ yii lori eto Akomolede ati Asa lori BBC Yoruba, Arabinrin Modupe aya Azzez, tii se olukọ ile ẹkọ girama Akure kọ wa nipa Ijala sisun. Ninu alaye rẹ, aya Azeez ni Ijala jẹ ere awọn ọdẹ , to si sọ nipa iyatọ to wa laarin Ijala ati Iremoje, eyi tawọn ọdẹ maa n sun lasiko ti ọkan ninu wọn ba ku. Bakan naa la tun kọ nipa ọna tawọn ọdẹ maa n gba lo Ijala lati fi ki ara wọn, se abẹwo sira wọn ati awọn itan nipa Ijala to ti waye ri. Bakan naa ni olukọ ede Yoruba naa tun kọ wa nipa awọn aseyọri awọn ọdẹ to ti waye sẹyin lati ipasẹ Ijala ati oriki awọn ẹranko nla nla tawọn ọdẹ ti pa ninu igbo. Ẹ fara balẹ lati kọ ẹkọ toni lori eto yii nipa Ijala sisun.


Nana Agradaa: Ìyá aláwo sogún-dogójì tó di oníwàásù ọ̀sàn gangan

Ere ni, awada ni, ko jẹ ri bẹẹ ni ọpọlọpọ eeyan n sọ lẹyin ti gbajugbaja Iya alawo kan to gbojugboya, kede pe oun ko ṣoogun mọ, ti oun si ti gbe agogo igbala bayii. Mama Alawo naa, to jẹ gbajugbaja lorilẹ-ede Ghana, Nana Agradaa lo kede ayipada naa, lẹyin ti awọn ọlọpaa gba beeli rẹ ni ọsẹ to kọja. Ẹsun ti wọn fi kan Agradaa ni pe o ni ileeṣẹ amohunmaworan meji ti ko ni iwe aṣẹ ijọba. Amọ, itusilẹ rẹ kii ṣe ọfẹ, nitori pe ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta GHc, tii se owo orilẹ-ede Ghana lo san gẹgẹ bi owo itanran. Ṣugbọn tako ẹsun ti ileeṣẹ ọlọpaa fi kan-an, ọpọ eeyan lo gbagbọ pe awọn ọlọpaa mu iya alawo naa nitori pe o n polowo oogun abẹnu-gọngọ "sika gari", to n sogun di ogoji. Ori amohunmaworan Thunder TV ati Ice TV to da silẹ lo ti maa n ṣe afihan bo ṣe n ṣe etutu ati irubọ, to si ma n sọ pe awọn oriṣa oun le sọ owo di ilọpo meji.


Amọ, itusilẹ rẹ kii ṣe ọfẹ, nitori pe ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta GHc, tii se owo orilẹ-ede Ghana lo san gẹgẹ bi owo itanran. Ṣugbọn tako ẹsun ti ileeṣẹ ọlọpaa fi kan-an, ọpọ eeyan lo gbagbọ pe awọn ọlọpaa mu iya alawo naa nitori pe o n polowo oogun abẹnu-gọngọ "sika gari", to n sogun di ogoji. Ori amohunmaworan Thunder TV ati Ice TV to da silẹ lo ti maa n ṣe afihan bo ṣe n ṣe etutu ati irubọ, to si ma n sọ pe awọn oriṣa oun le sọ owo di ilọpo meji. Eyi gan-an lo mu ki o jẹ iyalẹnu fun ọpọlọpọ eniyan nigba ti Mama Alawo naa deedee pẹyinda lẹyin awọn oriṣa rẹ, lẹyin to bọ lọwọ ọlọpaa, to si n sọ pe oun ti di atunbi. Ṣugbọn, awọn eeyan kan lori ayelujara gbagbọ pe, ikede to ṣe le jẹ ọgbọn ẹwẹ lati fi ẹsin Kristiẹni boju, ko si tẹsiwaju pẹlu oogun sogun di ogoji to n ṣe. Bakan naa ni Mama Alawo naa tun tọrọ aforiji lọwọ awọn eeyan ti igbesẹ rẹ gẹgẹ bi alawo ba ni ipa ti ko dara ninu igbe aye wọn.


Eyi gan-an lo mu ki o jẹ iyalẹnu fun ọpọlọpọ eniyan nigba ti Mama Alawo naa deedee pẹyinda lẹyin awọn oriṣa rẹ, lẹyin to bọ lọwọ ọlọpaa, to si n sọ pe oun ti di atunbi. Ṣugbọn, awọn eeyan kan lori ayelujara gbagbọ pe, ikede to ṣe le jẹ ọgbọn ẹwẹ lati fi ẹsin Kristiẹni boju, ko si tẹsiwaju pẹlu oogun sogun di ogoji to n ṣe. Bakan naa ni Mama Alawo naa tun tọrọ aforiji lọwọ awọn eeyan ti igbesẹ rẹ gẹgẹ bi alawo ba ni ipa ti ko dara ninu igbe aye wọn. Nana Agradaa sọ pe Ajihinrere Patricia Oduro Koranteng ni orukọ oun tuntun Yatọ si pe o yẹyẹ awọn oriṣa rẹ ni gbangba, Agradaa tun sọ pe oun yoo ranṣẹ pe awọn pasitọ lati pa awọn osiṣa to wa ni ojubọ rẹ run.


Nana Agradaa sọ pe Ajihinrere Patricia Oduro Koranteng ni orukọ oun tuntun Yatọ si pe o yẹyẹ awọn oriṣa rẹ ni gbangba, Agradaa tun sọ pe oun yoo ranṣẹ pe awọn pasitọ lati pa awọn osiṣa to wa ni ojubọ rẹ run.


Alaafin: Ọba Adeyemi kọ̀ ilé alárinrin méjì fún Ayaba Folashade ati Omowunmi

O ti foju han gbangba pe kii se olori kansoso ni Alaafin tilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta fun ni ẹbun ile alarinrin. Ọjọ Aiku la mu iroyin wa fun yin pe Kabiyesi naa fun Olori Memunat Omowunmi ni ẹbun ile alarinrin kan nilu Ibadan. Amọ olori keji, Aishat Folasade toun naa gba ẹbun ile alarinrin mii naa ti kede sita loju opo ibanidọrẹpọ rẹ pe oriire naa kan oun. Nigba to n sọrọ loju opo Instagram rẹ, Olori Folasade n dupẹ lọwọ Ọlọrun fun ẹbun naa, to si n ki ara rẹ ku oriire ati ibukun to ri gba. "Lotitọ, aafin suuru ni ile yii. Ọlọrun dara si mi, mo si n dupẹ lọwọ Kabiyesi pe o jẹ ọkọ daradara.


Nigba to n sọrọ loju opo Instagram rẹ, Olori Folasade n dupẹ lọwọ Ọlọrun fun ẹbun naa, to si n ki ara rẹ ku oriire ati ibukun to ri gba. "Lotitọ, aafin suuru ni ile yii. Ọlọrun dara si mi, mo si n dupẹ lọwọ Kabiyesi pe o jẹ ọkọ daradara. Mo ki ara mi ku oriire, mo si gba adura pe ki Ọlọrun tubọ maa bukun fun mi siwaju si. Emi ni iya onile tuntun lọwọlọwọ laarin igboro." Iroyin ohun to n lọ fi ye ni pe kori-kosun ni Olori Folashade ati Olori Omowunmi, ti ajọsepọ to dan mọran si wa ni aarin awọn mejeeji.


Mo ki ara mi ku oriire, mo si gba adura pe ki Ọlọrun tubọ maa bukun fun mi siwaju si. Emi ni iya onile tuntun lọwọlọwọ laarin igboro." Iroyin ohun to n lọ fi ye ni pe kori-kosun ni Olori Folashade ati Olori Omowunmi, ti ajọsepọ to dan mọran si wa ni aarin awọn mejeeji. Ankoo asọ ni wọn maa n wọ lọ sode nigba gbogbo, ti wọn si maa n dijọ ya aworan papọ lori ayelujara lati fi han araye pe ọrẹ gidi ni awọn laafin Oyo. Bakan naa ni Olori Omowunmi fidi rẹ mulẹ pe kii se oun nikan ni oun gba ẹbun ile alarinrin yii, nitori ọrọ to sẹsẹ kọ soju opo Instagram rẹ lo sisọ loju eyi. Olori Omowunmi mi oun ati Olori Folashade ko sẹsẹ maa pe ara awọn ni oloriire julọ laarin awọn obinrin.


Ankoo asọ ni wọn maa n wọ lọ sode nigba gbogbo, ti wọn si maa n dijọ ya aworan papọ lori ayelujara lati fi han araye pe ọrẹ gidi ni awọn laafin Oyo. Bakan naa ni Olori Omowunmi fidi rẹ mulẹ pe kii se oun nikan ni oun gba ẹbun ile alarinrin yii, nitori ọrọ to sẹsẹ kọ soju opo Instagram rẹ lo sisọ loju eyi. Olori Omowunmi mi oun ati Olori Folashade ko sẹsẹ maa pe ara awọn ni oloriire julọ laarin awọn obinrin. "A ko mọ pe yoo sẹ nibẹrẹ amọ agbara to wa ninu ahọn ta fi n sọrọ, ti jẹ ki ọrọ naa wa si imusẹ. Emi ati olori oloriire keji, Ayaba Folashade wa n dupẹ pupọ lọwọ baba ati ọkọ wa, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta fun ẹbun naa. Kii se pe ẹbun naa yẹ fun wa, a kan ri aanu gba ni.


"A ko mọ pe yoo sẹ nibẹrẹ amọ agbara to wa ninu ahọn ta fi n sọrọ, ti jẹ ki ọrọ naa wa si imusẹ. Emi ati olori oloriire keji, Ayaba Folashade wa n dupẹ pupọ lọwọ baba ati ọkọ wa, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta fun ẹbun naa. Kii se pe ẹbun naa yẹ fun wa, a kan ri aanu gba ni. Ọkan imoore wa ko si to lai jẹ pe a dupẹ lọwọ awọn Ayaba yoku  pe wọn ko ni ri ibanujẹ laye wọn." Ile mejeeji ti Alaafin kọ yii fun awọn olori mejeeji lo wa ni ẹgbẹ ara wọn, to si jẹ aworan ati ọda kannaa. Koda, ọjọ Satide ni wọn si ile mejeeji, tawsn Olori Omowunmi ati Ayaba Folasade si wọn asọ ankoo lati si ile wọn.


Ọkan imoore wa ko si to lai jẹ pe a dupẹ lọwọ awọn Ayaba yoku  pe wọn ko ni ri ibanujẹ laye wọn." Ile mejeeji ti Alaafin kọ yii fun awọn olori mejeeji lo wa ni ẹgbẹ ara wọn, to si jẹ aworan ati ọda kannaa. Koda, ọjọ Satide ni wọn si ile mejeeji, tawsn Olori Omowunmi ati Ayaba Folasade si wọn asọ ankoo lati si ile wọn. Idunnu ti subu lu ayọ ni aafin Oyo bayii nitori bi Alaafin tilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta se kọ ile fun ọkan lara awọn olori rẹ, Ayaba Memunat Omowunmi Adeyemi. Ayẹyẹ isile naa si lo waye ni ọjọ Satide, ọjọ Kẹwa osu Kẹrin ọdun 2021. Gẹgẹ bi ayaba oloriire naa ti kọ soju opo Instagram rẹ, o foju han pe ilu Ibadan ni ile alaja kan , to jẹ ọna meji naa wa.


Idunnu ti subu lu ayọ ni aafin Oyo bayii nitori bi Alaafin tilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta se kọ ile fun ọkan lara awọn olori rẹ, Ayaba Memunat Omowunmi Adeyemi. Ayẹyẹ isile naa si lo waye ni ọjọ Satide, ọjọ Kẹwa osu Kẹrin ọdun 2021. Gẹgẹ bi ayaba oloriire naa ti kọ soju opo Instagram rẹ, o foju han pe ilu Ibadan ni ile alaja kan , to jẹ ọna meji naa wa. Aworan ti Olori Omowunmi fi sita fihan pe ile alaja kan wa niwaju, omiran tun wa lẹyin, ti wọn si kọ wọn ni irufẹ aworan kan naa. Ile alarinrin naa lo pe ni 'Palace of Patience' eyi to tumọ si Aafin Suuru. Koda, ọda kan naa ni wọn fi kun awọn ile naa, to si ni aburada fun aaye igbọkọsi lọna igbalode niwaju ile, bẹẹ ni wọn mọ ogiri yi ile ọhun ka.


Aworan ti Olori Omowunmi fi sita fihan pe ile alaja kan wa niwaju, omiran tun wa lẹyin, ti wọn si kọ wọn ni irufẹ aworan kan naa. Ile alarinrin naa lo pe ni 'Palace of Patience' eyi to tumọ si Aafin Suuru. Koda, ọda kan naa ni wọn fi kun awọn ile naa, to si ni aburada fun aaye igbọkọsi lọna igbalode niwaju ile, bẹẹ ni wọn mọ ogiri yi ile ọhun ka. Bakan naa ni aworan ile yii fihan pe adugbo to jẹ oju ni gbese nilu Ibadan ni ile naa wa, koda, o dabi ẹnipe adugbo Bodija nilu Ibadan ni. Koda, Alaafin funra rẹ, ati awọn eeyan jankan jankan ti wọn fi iwe pe, lo wa si ile ọhun. Yoruba ni Yinni Yinni, kẹni le se omii ni, eyi si lo mu ki Olori Omowunmi maa ki ọkọ rẹ, Alaafin ni mẹsan mẹsan mẹwa fun inawo rẹ lori ile naa.


Bakan naa ni aworan ile yii fihan pe adugbo to jẹ oju ni gbese nilu Ibadan ni ile naa wa, koda, o dabi ẹnipe adugbo Bodija nilu Ibadan ni. Koda, Alaafin funra rẹ, ati awọn eeyan jankan jankan ti wọn fi iwe pe, lo wa si ile ọhun. Yoruba ni Yinni Yinni, kẹni le se omii ni, eyi si lo mu ki Olori Omowunmi maa ki ọkọ rẹ, Alaafin ni mẹsan mẹsan mẹwa fun inawo rẹ lori ile naa. Olori Memunat Omowunmi salaye loju opo Instagram naa, wa ki ara rẹ ku oriire fun ẹbun ile alarinrin ti ọkọ oun, fun oun bii ẹbun. "Mo gba ẹbun ile lọwọ ọba, tii se ọkọ mi, oni yii, (ọjọ Satide) si ni ayẹyẹ isile naa. Mo dupẹ lọwọ gbogbo awọn to wa ba mi yọ.


Olori Memunat Omowunmi salaye loju opo Instagram naa, wa ki ara rẹ ku oriire fun ẹbun ile alarinrin ti ọkọ oun, fun oun bii ẹbun. "Mo gba ẹbun ile lọwọ ọba, tii se ọkọ mi, oni yii, (ọjọ Satide) si ni ayẹyẹ isile naa. Mo dupẹ lọwọ gbogbo awọn to wa ba mi yọ. Pẹlu ẹmi irẹlẹ ati ọwọ, ni mo fi n mọ riri ọkọ mi, baba awọn ọmọ mi fun ohun gbogbo to ti n se fun mi. N ko le dupẹ lọwọ rẹ tan, nitori atilẹyin rẹ nigba gbogbo ko lonka, ,o si gbadura pe ki Ọlọrun fun wọn ni ilera pipe, ki wọn tun le se fun mi ju bẹẹ lọ." Bakan naa ni Olori iya onile tuntun yii, tun mọ riri awọn eeyan to wa ba yọ ayọ ile tuntun naa.


Pẹlu ẹmi irẹlẹ ati ọwọ, ni mo fi n mọ riri ọkọ mi, baba awọn ọmọ mi fun ohun gbogbo to ti n se fun mi. N ko le dupẹ lọwọ rẹ tan, nitori atilẹyin rẹ nigba gbogbo ko lonka, ,o si gbadura pe ki Ọlọrun fun wọn ni ilera pipe, ki wọn tun le se fun mi ju bẹẹ lọ." Bakan naa ni Olori iya onile tuntun yii, tun mọ riri awọn eeyan to wa ba yọ ayọ ile tuntun naa. Ohun rere ko ni wọn ninu ile gbogbo wa, mo si gba adura pe  ayọ laa maa ba ara wa yọ." Nibi ayẹyẹ awẹjẹwẹmu naa si ni ọpọ eeyan ti jẹ ajẹyo, ti wọn si tun fi ijo sara. Gbogbo awọn ololufẹ Olori Memunat Omowunmi Adeyemi si lo ti wa n ki ku oriire ẹbun ile tuntun naa, ti wọn si n gbadura pe ẹmi rẹ yoo lo.


Ohun rere ko ni wọn ninu ile gbogbo wa, mo si gba adura pe  ayọ laa maa ba ara wa yọ." Nibi ayẹyẹ awẹjẹwẹmu naa si ni ọpọ eeyan ti jẹ ajẹyo, ti wọn si tun fi ijo sara. Gbogbo awọn ololufẹ Olori Memunat Omowunmi Adeyemi si lo ti wa n ki ku oriire ẹbun ile tuntun naa, ti wọn si n gbadura pe ẹmi rẹ yoo lo.


Ansoogun jagunjagun Iresa Adu Ogbomoso tó máa ń bínú gba ẹbọ- Oloye James Olawale

Ansoogun ati awọn ẹru ati ẹṣọ rẹ ti wọn jọ m bọ lati oju ogun lo di okuta oriṣiiriṣi lori apata yii- Baba Iresa Bi ọmọ ko ba ba itan ni ọrọ akọni Oodua, Ansoogun.... Ansoogun jẹ jagunjagun to gbona nigba aye rẹ. Ansoogun lọ jagun lójó kan ni o gba iroyin ibanujẹ nigba to n pada bọ wa sile lo ba binu wọlẹ to si di okuta ni agbegbe Iresa Adu nijọba ibilẹ Suurulere ni Ogbomoso ni ipinlẹ Oyo ni guusu iwọ oorun Naijiria. Koda, kii ṣe Ansoogun nikan lo di Apata nla o, gbogbo ẹru ati ẹṣọ to wa pẹlu rẹ lasiko naa lo sọ di apata yika ara rẹ ni agbegbe naa. Oloye James Olawale to jẹ Baba Irasa ni Irẹsa Adu lo farabalẹ ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fun BBC Yoruba nigba ti a kan sibẹ. BBC Yoruba n jade lọ kọ sii nipa awọn akọni Oodua ki yoruba ma baa parun ni. Oloye Olawale salaye pe gbogbo nkan ti wọn fi n bọ oriṣa Ogun naa ni wọn fi n bọ Apata Ansoogun bii aja, Epo, ẹmu, obi ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Oloye James Olawale to jẹ Baba Irasa ni Irẹsa Adu lo farabalẹ ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fun BBC Yoruba nigba ti a kan sibẹ. BBC Yoruba n jade lọ kọ sii nipa awọn akọni Oodua ki yoruba ma baa parun ni. Oloye Olawale salaye pe gbogbo nkan ti wọn fi n bọ oriṣa Ogun naa ni wọn fi n bọ Apata Ansoogun bii aja, Epo, ẹmu, obi ati bẹẹ bẹẹ lọ. Koda, Oloye ni Baba Ansoogun to di apata yii a maa ranṣẹ beere fun ẹbọ nigab miran tabi fun etutu. O ni Baba Ansoogun a maa gbọ adura loju ẹsẹ ni pe ko si ohun ti eeyan wa beere lọwọ rẹ ti kii ṣe fun ni. Eewọ ti ojubọ apata yii ni ni pe Ọba kankan ko gbodọ foju kan apata Ansoogun.


Koda, Oloye ni Baba Ansoogun to di apata yii a maa ranṣẹ beere fun ẹbọ nigab miran tabi fun etutu. O ni Baba Ansoogun a maa gbọ adura loju ẹsẹ ni pe ko si ohun ti eeyan wa beere lọwọ rẹ ti kii ṣe fun ni. Eewọ ti ojubọ apata yii ni ni pe Ọba kankan ko gbodọ foju kan apata Ansoogun. Oloye ni iru Oba bẹẹ kọ lo maa pada sile lọjọ to ba dẹjaa Idi niyi ti wọn fi maa n mu gbogbo Oba ni Ogbomoso wa si iloro ọna apata yii fun etutu ṣugbọn wọn ko ni jẹ ki Oba rin sori apata naa tabi ko sunmọ ọ ju lati fi oju kan apata naa. Baba Irẹsa sọ awọn ẹkọ to yẹ ki iwa akóni Ansoogun yii kọ wa.


Oloye ni iru Oba bẹẹ kọ lo maa pada sile lọjọ to ba dẹjaa Idi niyi ti wọn fi maa n mu gbogbo Oba ni Ogbomoso wa si iloro ọna apata yii fun etutu ṣugbọn wọn ko ni jẹ ki Oba rin sori apata naa tabi ko sunmọ ọ ju lati fi oju kan apata naa. Baba Irẹsa sọ awọn ẹkọ to yẹ ki iwa akóni Ansoogun yii kọ wa.


African Idols: Kí ló lè mú kí àlùfáà ìjọ Aguda máa kó ère ìṣẹ̀nbáyé pamọ́?

Eewọ! A kii ri aja ni mọṣalaaṣi. Ẹ gbọ na, ki lo kan alufaa ijọ Aguda pẹlu awọn ere iṣẹnbaye? Bẹẹ laa bi ni o. Ilumọọka alufaa ijọ Aguda kan nilẹ awọn Ibo, Rev Fr Paul Obayi lo n ko awọn ere iṣẹnbaye pamọ o. Kini idi abajọ ti Rev Fr Obayi fi n ko ere pamọ nigba ti ki i ṣe olooṣa? Rev Fr Obayi ni oun n ko awọn ere iṣẹnbaye yii pamọ si ile ikonkan iṣẹnbaye oamọ si kawọn ọmọde to m bọ lẹyin wa ọla le lanfaani lati ri wọn. Alufaa Obayi ni tawọn iran to n bọ lẹyin wa ọla ko ba ri awọn ere yii, wọn ko ni mọ itan iran ẹya Ibo.


Bẹẹ laa bi ni o. Ilumọọka alufaa ijọ Aguda kan nilẹ awọn Ibo, Rev Fr Paul Obayi lo n ko awọn ere iṣẹnbaye pamọ o. Kini idi abajọ ti Rev Fr Obayi fi n ko ere pamọ nigba ti ki i ṣe olooṣa? Rev Fr Obayi ni oun n ko awọn ere iṣẹnbaye yii pamọ si ile ikonkan iṣẹnbaye oamọ si kawọn ọmọde to m bọ lẹyin wa ọla le lanfaani lati ri wọn. Alufaa Obayi ni tawọn iran to n bọ lẹyin wa ọla ko ba ri awọn ere yii, wọn ko ni mọ itan iran ẹya Ibo. ''Mi o mọ idi tawọn alufaa atawọn ile ijọsin fi n dan sun awọn ere atawọn oriṣa ilẹ Ibo?'' Ibeere ti alufaa Obayi beere niyii nigba to ba awọn akọroyin sọrọ. ''Ọpọ ere iṣẹmbaye Igboukwu lawọn oloe ti jigbe lọ.


''Mi o mọ idi tawọn alufaa atawọn ile ijọsin fi n dan sun awọn ere atawọn oriṣa ilẹ Ibo?'' Ibeere ti alufaa Obayi beere niyii nigba to ba awọn akọroyin sọrọ. ''Ọpọ ere iṣẹmbaye Igboukwu lawọn oloe ti jigbe lọ. Ki lo n ṣẹlẹ bayii nipa ooṣa to wa nilẹ Ozalla?'' Ara awọn ibeere ti Rev Fr Obayi n beere niyii. Ọpọ ere ati ooṣa iṣẹnbaye ni awọn to fi ẹsin abalaye silẹ di ọmọ lẹyin Kristi ti dana sun lẹyin ti wọn di onigbagbọ tan.


Ki lo n ṣẹlẹ bayii nipa ooṣa to wa nilẹ Ozalla?'' Ara awọn ibeere ti Rev Fr Obayi n beere niyii. Ọpọ ere ati ooṣa iṣẹnbaye ni awọn to fi ẹsin abalaye silẹ di ọmọ lẹyin Kristi ti dana sun lẹyin ti wọn di onigbagbọ tan. Amọ, Rev Fr Obayi n kaakiri ilẹ Ibo lati ko awọn ere iṣẹnbaye to ba ti gbọ pe wọn fẹ dan sun pamọ. Koda, o mu awọn akọroyin lọ si awọn ojubọ to ti ko ọpọ ere ati ooṣa iṣẹnbaye to ti ko pamọ bayii.


Amọ, Rev Fr Obayi n kaakiri ilẹ Ibo lati ko awọn ere iṣẹnbaye to ba ti gbọ pe wọn fẹ dan sun pamọ. Koda, o mu awọn akọroyin lọ si awọn ojubọ to ti ko ọpọ ere ati ooṣa iṣẹnbaye to ti ko pamọ bayii.


Yoruba gods: Wo àwọn òrìṣà méje ìṣẹ̀mbáyé tó di ilẹ̀ gbogbo àgbáyé mú

Awọn oriṣa ni ilẹ Yoruba jẹ igbagbọ awọn ẹlẹsin ibilẹ paapaa ni orilẹede Naijiria, Benin ati Togo. Ọpọlọpọ awọn onigbagbọ ninu oriṣa iṣẹmbaye ni wọn ri awọn orisa yii gẹgẹ bi ọlọrun wọn. Wọn gbagbọ wi pe awọn orisa yii ṣiṣ̣ẹ pọ fun ara wọn ni, amọ wọn ki n ṣe nkankan naa lati ọdọ Olodumare to ran wọn wa si ile aye. Ohun tí ìyàwó Adeboye ṣe ní ìgbà akọkọ tó fojú hàn lẹ́yìn ikú ọmọ wọn Dare Pasítọ̀ Dare, ọmọ́ Pásítọ̀ Adeboye ti dágbére fáyé Ìyá àláwo tó di àjíhìnrere òjijì fi àwọn òrìṣà rẹ̀ ṣe ẹlẹ́yà Paapaa wọn ni igbagbọ wi pe awọn orisa yii dabi angẹli tabi iranṣẹ olodumare ti awọn eniyan ma n pe ni igba iṣoro. Lara awọn orisa naa ni Esu, Ogun, Ọbatala, Yemọja, Osun, Sango ati Ọya, ti wọn pe ni Ọrumila. In ilẹ Yoruba, awọn ̣elẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe esu jẹ oriṣa to lagbara pupọ, to si jẹ iranṣẹ laarin aye ati ọrun, to fi mọ agbede meji.


Ohun tí ìyàwó Adeboye ṣe ní ìgbà akọkọ tó fojú hàn lẹ́yìn ikú ọmọ wọn Dare Pasítọ̀ Dare, ọmọ́ Pásítọ̀ Adeboye ti dágbére fáyé Ìyá àláwo tó di àjíhìnrere òjijì fi àwọn òrìṣà rẹ̀ ṣe ẹlẹ́yà Paapaa wọn ni igbagbọ wi pe awọn orisa yii dabi angẹli tabi iranṣẹ olodumare ti awọn eniyan ma n pe ni igba iṣoro. Lara awọn orisa naa ni Esu, Ogun, Ọbatala, Yemọja, Osun, Sango ati Ọya, ti wọn pe ni Ọrumila. In ilẹ Yoruba, awọn ̣elẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe esu jẹ oriṣa to lagbara pupọ, to si jẹ iranṣẹ laarin aye ati ọrun, to fi mọ agbede meji. Oun si ni ọkan lara awọn orisa ti o ma n tọ awọn oku sọna lẹyin ti wọn papoda. Wọn gbagbọ wipe esu ni a n ke pe ti ohun ba daru, ti eniyan si n wa ọna abayọ tabi ojutu si nkan to wọ. Bakan naa ni wọn ri ẹmi esu gẹgẹ bi orisa alarekereke, to ṣeeṣe ko tan eniyan jẹ.


Oun si ni ọkan lara awọn orisa ti o ma n tọ awọn oku sọna lẹyin ti wọn papoda. Wọn gbagbọ wipe esu ni a n ke pe ti ohun ba daru, ti eniyan si n wa ọna abayọ tabi ojutu si nkan to wọ. Bakan naa ni wọn ri ẹmi esu gẹgẹ bi orisa alarekereke, to ṣeeṣe ko tan eniyan jẹ. Awọn aṣọ pupa ati dudu ni o jọ mọ orisa yii, ti wọn si n lo ata wẹwẹ, taba mimu ati ounjẹ gbigbona lati fi bọ oriṣa yii. Ogun jẹ orisa akunlẹbọ ti wọn gbagbọ wi pe oun ni ẹni keji to lagbara julọ ninu awọn orisa meje to ku. Ogun ti gbogbo eniyan mọ pẹlu irin, ni o ma n ṣiṣẹ iwosan to si jọba lori gbogbo ohun ti a fi irin da.


Awọn aṣọ pupa ati dudu ni o jọ mọ orisa yii, ti wọn si n lo ata wẹwẹ, taba mimu ati ounjẹ gbigbona lati fi bọ oriṣa yii. Ogun jẹ orisa akunlẹbọ ti wọn gbagbọ wi pe oun ni ẹni keji to lagbara julọ ninu awọn orisa meje to ku. Ogun ti gbogbo eniyan mọ pẹlu irin, ni o ma n ṣiṣẹ iwosan to si jọba lori gbogbo ohun ti a fi irin da. Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wipe abiyamọ tootọ ni Ogun, ti o ma n ṣe atilẹyin fun ọmọde ati idile. Oun si ni wọn n pe lati bura tabi rin irinajo. Wọn gbagbọ wi pe oriṣa kan ti kii sinmi ni Ogun jẹ, to si ma n fi ẹjẹ wẹ bi omi.


Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wipe abiyamọ tootọ ni Ogun, ti o ma n ṣe atilẹyin fun ọmọde ati idile. Oun si ni wọn n pe lati bura tabi rin irinajo. Wọn gbagbọ wi pe oriṣa kan ti kii sinmi ni Ogun jẹ, to si ma n fi ẹjẹ wẹ bi omi. Amọ, ẹnikẹnị ti ẹjẹ ba n yọ ni ara rẹ ko gbọdọ sunmo idi oriṣa Ogun. Lati bọ Ogun, wọn ma n lo ewe ni ẹba titi, irin, ẹjẹ, awọn ohun ija, ẹran, ogogoro ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ọbatala jẹ ọkan lara awọn orisa meje ti o tutu pẹlu ẹbun itusilẹ ati alaafia.


Amọ, ẹnikẹnị ti ẹjẹ ba n yọ ni ara rẹ ko gbọdọ sunmo idi oriṣa Ogun. Lati bọ Ogun, wọn ma n lo ewe ni ẹba titi, irin, ẹjẹ, awọn ohun ija, ẹran, ogogoro ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ọbatala jẹ ọkan lara awọn orisa meje ti o tutu pẹlu ẹbun itusilẹ ati alaafia. Amọ, oun ni awọn oloriṣa gbagbọ wi pe o ma n da awọn eniyan ti ko pe, paapaa awọn akanda eniyan. Ọbatala ni o ni suuru julọ laarin awọn ẹmi meje yii, to si ma n ṣe idajọ ododo. Oriṣa yii fẹran awọn eniyan ti kii ṣe alara gbigbona, ti wọn si le e ko ara wọn ni ijanu.


Amọ, oun ni awọn oloriṣa gbagbọ wi pe o ma n da awọn eniyan ti ko pe, paapaa awọn akanda eniyan. Ọbatala ni o ni suuru julọ laarin awọn ẹmi meje yii, to si ma n ṣe idajọ ododo. Oriṣa yii fẹran awọn eniyan ti kii ṣe alara gbigbona, ti wọn si le e ko ara wọn ni ijanu. Aṣọ funfun ni a mọ pẹlu Ọbatala, ti o si ma n ṣiṣẹ iwosan fun awọn to ba ni ailera, paapaa awọn akanda ẹda. Bẹẹ si ni Ọbatala kii gba oṭi kikan rara, yatọ si omi, miliki, ṣuga, ọgẹdẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Yemọja jẹ obinrin lara awọn orisa meje to di ile aye mu, to n gbe ninu omi, to si n jọba lori gbogbo omi nla nla.


Aṣọ funfun ni a mọ pẹlu Ọbatala, ti o si ma n ṣiṣẹ iwosan fun awọn to ba ni ailera, paapaa awọn akanda ẹda. Bẹẹ si ni Ọbatala kii gba oṭi kikan rara, yatọ si omi, miliki, ṣuga, ọgẹdẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Yemọja jẹ obinrin lara awọn orisa meje to di ile aye mu, to n gbe ninu omi, to si n jọba lori gbogbo omi nla nla. Yemọja to jẹ ẹja nla ninu odo ni ibatan Osun to jọba lori awọn omi kekeke. Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe olupese ni Yemọja, to n pese ọmọ to si n fun awọn eniyan ni ohun meremere ninu omi, amọ o si le e fa ibinu yọ bi ẹkun omi tabi iji lile. Lailai, Ọya ati Yemọja kii ṣe ọrẹ nitori naa wọn kii gbe wọn si ibi kan naa.


Yemọja to jẹ ẹja nla ninu odo ni ibatan Osun to jọba lori awọn omi kekeke. Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe olupese ni Yemọja, to n pese ọmọ to si n fun awọn eniyan ni ohun meremere ninu omi, amọ o si le e fa ibinu yọ bi ẹkun omi tabi iji lile. Lailai, Ọya ati Yemọja kii ṣe ọrẹ nitori naa wọn kii gbe wọn si ibi kan naa. Awọn arinrinajo lori omi ma n bọ lẹba odo, ki wọn to bẹrẹ irinajo wọn, ki o le lo ni irọwọ-rọsẹ. Oriṣa akunlẹbọ yii ni awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe o jọba lori awọn omi kekeke, to si jẹ ibatan Yemọja. Ọsun ni wọn ma n bọ ti wọn ba n wa nkan ayọ, paapaa ọmọ tuntun jojolo.


Awọn arinrinajo lori omi ma n bọ lẹba odo, ki wọn to bẹrẹ irinajo wọn, ki o le lo ni irọwọ-rọsẹ. Oriṣa akunlẹbọ yii ni awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe o jọba lori awọn omi kekeke, to si jẹ ibatan Yemọja. Ọsun ni wọn ma n bọ ti wọn ba n wa nkan ayọ, paapaa ọmọ tuntun jojolo. Ọsun kii tete binu, amọ ibinu rẹ ko sunwọn rara. Awọn eroja ti wọn fi n sin Osun ni omi, miliki, oyin ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣango jẹ ọkan lara awọn oriṣa to gbona jainjain, ti si n rọjo ina ti irin ba koju irin.


Ọsun kii tete binu, amọ ibinu rẹ ko sunwọn rara. Awọn eroja ti wọn fi n sin Osun ni omi, miliki, oyin ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣango jẹ ọkan lara awọn oriṣa to gbona jainjain, ti si n rọjo ina ti irin ba koju irin. Ṣango ni awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe o jẹ Ọya ati Ọsun. Ṣango ati Ogun kii ri ara wọn soju nitori wọn kii ṣe ọrẹ nitori ọta ara wọn ni wọn n ṣe. Ṣango ni o ma n ṣe idajọ nipa lilo mọnamọna, ti kii si jẹ ki ibi ṣẹlẹ si awọn ọlọlufẹ rẹ, to si fẹran obinrin, orin ati igbadun.


Ṣango ni awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe o jẹ Ọya ati Ọsun. Ṣango ati Ogun kii ri ara wọn soju nitori wọn kii ṣe ọrẹ nitori ọta ara wọn ni wọn n ṣe. Ṣango ni o ma n ṣe idajọ nipa lilo mọnamọna, ti kii si jẹ ki ibi ṣẹlẹ si awọn ọlọlufẹ rẹ, to si fẹran obinrin, orin ati igbadun. Ọya lo kẹyin ninu awọn oriṣa meje to lagbara julọ lagbaye, ti wọn si ma fi n rọpọ orunmila nigba miran. Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe obinrin to rẹwa ni ti o si wa ninu omi pẹlu agbara lati ṣiṣẹ iwosan ati ọmọ bibi. Eewọ ni lati pe oriṣa Ọya, Yemọja ati Ọsun papọ lẹẹkan naa, nitori ọta ni wọn, wọn kii ri Ọya soju, afi ti ẹ ba n pe awọn oriṣa mejeeje papọ ni igba kan naa.


Ọya lo kẹyin ninu awọn oriṣa meje to lagbara julọ lagbaye, ti wọn si ma fi n rọpọ orunmila nigba miran. Awọn ẹlẹsin ibilẹ gbagbọ wi pe obinrin to rẹwa ni ti o si wa ninu omi pẹlu agbara lati ṣiṣẹ iwosan ati ọmọ bibi. Eewọ ni lati pe oriṣa Ọya, Yemọja ati Ọsun papọ lẹẹkan naa, nitori ọta ni wọn, wọn kii ri Ọya soju, afi ti ẹ ba n pe awọn oriṣa mejeeje papọ ni igba kan naa.


Akomolede ati Aṣa lori BBC Yoruba: Wo díẹ̀ nípa àbùdá Olodumare- Iyabo Ayinde

Orukọ Olodumare sọ nipa awọn abuda adamọ Olodumare- Arabinrin Iyabo Ayinde. Ero ati Igbagbọ Yoruba ninu Olodumare ni a n gbeyẹwo loni lori eto Akomolede ati Aṣa lori BBC loni. Arabinrin Iyabo Ayinde lati ile ẹkọ Nigeria Navy Secondary School to wa ni Iresa- Apa ni Ogbomoso ni ipinlẹ Oyo ni oluko to yaranti to n kọ wa loni. Olukọ wa ṣalaye ni kikun lori igbagbọ awọn babanla Yoruba ninu ẹsin si Olodumare. O sọ nipa pataki ẹsin mẹtẹẹta ti Yoruba n gba fi sin Olorun. Esin Ibilẹ, ti Imale ati Igbagbọ ni awọn Yoruba gbagbọ ninu rẹ ti wọn si fi n sin Olodumare pẹlu awọn ohun eelo ti igbagbọ wọn rọ mọ


Suzzanne Wenger: Obìnrin òyìnbó tó mọ ojú òrìṣà Osun ju ọmọ Yorùbá lọ

Ni ilẹ kaarọ oojiire, ẹsin ibilẹ tabi iṣẹṣe rinlẹ lati atijọ, ohun si lo jẹ ẹsin abalaye tawọn baba nla wa tẹwọgba lati fi maa sin Olodumare. Amọ, nigba ti awọn oyinbo alawọ funfun de, ẹya Yoruba fi ẹsin abalaye silẹ, ti wọn si tẹwọgba ẹsin Kristiẹni ati ti Musulumi. Ẹtahoro ọmọ Yoruba lo ku to n gbe awọn orisa abalaye ga, ti wọn si n se ẹsin ibilẹ. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Idi si ree to se jẹ ohun iyalẹnu lati ri obinrin oyinbo to n kara mọ aasiki ẹsin ibilẹ ju awa alawọ dudu gan an lọ. Orukọ obinrin naa ni Suzzane Wenger, to wa lati ilu oyinbo, ti kii si fi ọkankan ninu awọn orisa ilẹ Yoruba sere. Gẹgẹ bi oju opo Wikipedia to wa lori itakun agbaye ti slaye, ipa kekere kọ ni Suzzane Wenger, ti ọpọ mọ si Adunni Olorisa ko, lati ri pe ẹsin abalaye wa ko parun nilẹ Yoruba.


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Idi si ree to se jẹ ohun iyalẹnu lati ri obinrin oyinbo to n kara mọ aasiki ẹsin ibilẹ ju awa alawọ dudu gan an lọ. Orukọ obinrin naa ni Suzzane Wenger, to wa lati ilu oyinbo, ti kii si fi ọkankan ninu awọn orisa ilẹ Yoruba sere. Gẹgẹ bi oju opo Wikipedia to wa lori itakun agbaye ti slaye, ipa kekere kọ ni Suzzane Wenger, ti ọpọ mọ si Adunni Olorisa ko, lati ri pe ẹsin abalaye wa ko parun nilẹ Yoruba. Adunni Olorisa jẹ agbẹgilere, to si maa n fi igi da ara to ba wu, eyi to mu ko rọrun fun lati gbẹ ere nipa oniruuru orisa to wa nilẹ Yoruba. Bi itan aye obinrin naa si se lọ ree ati ipa manigbagbe to ko nidi agbega asa ati orisa ilẹ Kaarọ Oojire Ọjọ Kẹrin, osu keje, ọdun 1915 ni wọn bi Suzzanne Wenger sile aye, lasiko ogun agbaye akọkọ. Ilu Graz, lorilẹ-ede Guusu Austria si ni wọn bi obinrin naa si, sinu idile ẹlẹsin Kristẹni, amọ, o nifẹ gbogbo ohun to ba jẹ ti isẹda tabi adayeba.


Adunni Olorisa jẹ agbẹgilere, to si maa n fi igi da ara to ba wu, eyi to mu ko rọrun fun lati gbẹ ere nipa oniruuru orisa to wa nilẹ Yoruba. Bi itan aye obinrin naa si se lọ ree ati ipa manigbagbe to ko nidi agbega asa ati orisa ilẹ Kaarọ Oojire Ọjọ Kẹrin, osu keje, ọdun 1915 ni wọn bi Suzzanne Wenger sile aye, lasiko ogun agbaye akọkọ. Ilu Graz, lorilẹ-ede Guusu Austria si ni wọn bi obinrin naa si, sinu idile ẹlẹsin Kristẹni, amọ, o nifẹ gbogbo ohun to ba jẹ ti isẹda tabi adayeba. Eyi lo mu ki Suzzanne lọ kọ nipa isẹ ọna, paapaa ba se n gbẹ igi ni ere, to si lọ yika awọn ilu nla nla lati mọ nipa isẹ naa, to si tun n ta awọn ọja to ba fi igi se. Nitori ifẹ si isẹ ọna to ni, lara awọn ilẹ to ti sisẹ ọna naa ni Vienna, Italy, Switzerland ati Paris, lorilẹ-ede Faranse. Ilu Paris si ni Suzzanne wa, to fi se alabapade ọkọ rẹ akọkọ, Ulli Beier ẹni to sẹsẹ ri isẹ olukọ lọgba fasiti Ibadan.


Eyi lo mu ki Suzzanne lọ kọ nipa isẹ ọna, paapaa ba se n gbẹ igi ni ere, to si lọ yika awọn ilu nla nla lati mọ nipa isẹ naa, to si tun n ta awọn ọja to ba fi igi se. Nitori ifẹ si isẹ ọna to ni, lara awọn ilẹ to ti sisẹ ọna naa ni Vienna, Italy, Switzerland ati Paris, lorilẹ-ede Faranse. Ilu Paris si ni Suzzanne wa, to fi se alabapade ọkọ rẹ akọkọ, Ulli Beier ẹni to sẹsẹ ri isẹ olukọ lọgba fasiti Ibadan. Ulli Bier ati Suzzanne Wenger se igbeyawo nilu London lọdun 1949, eyi to mu ko rọrun fun wọn lati dijọ wa silẹ Naijiria bii tọkọ taya. Nigba to di ọdun 1950, awọn tọkọ-taya yii lọ tẹdo silu Ede nitori wọn n wa ayika to kun fun ohun isẹda lati maa gbe. Bawo ni Suzzanne Wenger se gba ẹsin iṣẹṣe?


Ulli Bier ati Suzzanne Wenger se igbeyawo nilu London lọdun 1949, eyi to mu ko rọrun fun wọn lati dijọ wa silẹ Naijiria bii tọkọ taya. Nigba to di ọdun 1950, awọn tọkọ-taya yii lọ tẹdo silu Ede nitori wọn n wa ayika to kun fun ohun isẹda lati maa gbe. Bawo ni Suzzanne Wenger se gba ẹsin iṣẹṣe? Suzzanne Wenger ko saadede tẹwọ gba orisa ibilẹ amọ aisan nla kan lo deede gbe  e ṣanlẹ laarin ọdun kan ti oun ati ọkọ rẹ wọ Naijiria, ti wọn si tẹdo si ilu Ibadan. Lọ́dun 1950 yii ni arun ikọ ife da a wolẹ, bẹẹ ni ko si dokita oyinbo kankan larọwọto lati se itọju rẹ, to si n ku lọ bi ọjọ ti n gori ọjọ. Asiko yii ni awọn olorisa dide, ti wọn si n se itọju obinrin yii pẹlu agbo, egboogi, ewe ati egbo titi ti ara rẹ fi da, to si bọ lọwọ arun asekupani naa.


Suzzanne Wenger ko saadede tẹwọ gba orisa ibilẹ amọ aisan nla kan lo deede gbe  e ṣanlẹ laarin ọdun kan ti oun ati ọkọ rẹ wọ Naijiria, ti wọn si tẹdo si ilu Ibadan. Lọ́dun 1950 yii ni arun ikọ ife da a wolẹ, bẹẹ ni ko si dokita oyinbo kankan larọwọto lati se itọju rẹ, to si n ku lọ bi ọjọ ti n gori ọjọ. Asiko yii ni awọn olorisa dide, ti wọn si n se itọju obinrin yii pẹlu agbo, egboogi, ewe ati egbo titi ti ara rẹ fi da, to si bọ lọwọ arun asekupani naa. Lati igba naa, ni Suzzanne ti fi aye rẹ fun awọn orisa, ti ko si boju wẹyin mọ, bẹẹ lo si mu ẹsin bibọ orisa ni ọkunkundun, to si gba a gbọ titi di ọjọ iku rẹ. Asiko yii si lo salabapade orisa Obatala ati Alagemo, to si nifẹ pupọ si ọna ti wọn n gba bọ awọn orisa yii ati gbogbo ohun to jẹ mọ. Bi o tilẹ jẹ pe Suzzanne ko gbọ ede Yoruba, sibẹ eyi ko se idiwọ fun un lati maa kọ nipa ilana irubọ ati etutu awọn orisa yii, to si di ọrẹ awọn olorisa naa.


Lati igba naa, ni Suzzanne ti fi aye rẹ fun awọn orisa, ti ko si boju wẹyin mọ, bẹẹ lo si mu ẹsin bibọ orisa ni ọkunkundun, to si gba a gbọ titi di ọjọ iku rẹ. Asiko yii si lo salabapade orisa Obatala ati Alagemo, to si nifẹ pupọ si ọna ti wọn n gba bọ awọn orisa yii ati gbogbo ohun to jẹ mọ. Bi o tilẹ jẹ pe Suzzanne ko gbọ ede Yoruba, sibẹ eyi ko se idiwọ fun un lati maa kọ nipa ilana irubọ ati etutu awọn orisa yii, to si di ọrẹ awọn olorisa naa. Suzzanne yi orukọ rẹ pada kuro ni ti oyinbo, awọn olorisa si sọ ọ ni orukọ abisọ nilana ẹsin abalaye. Orukọ rẹ tuntun ni Iwinfunmi Adunni Olorisa, Ọba Samuel Adeleye Adenle, Ataoja tilu Osogbo si lo fun un ni orukọ naa. Adunni ati ọkọ rẹ tun lọ silu Osogbo lati tẹdo si, ibẹ si ni wọn ti tuka gẹgẹ bi tọkọ-taya.


Suzzanne yi orukọ rẹ pada kuro ni ti oyinbo, awọn olorisa si sọ ọ ni orukọ abisọ nilana ẹsin abalaye. Orukọ rẹ tuntun ni Iwinfunmi Adunni Olorisa, Ọba Samuel Adeleye Adenle, Ataoja tilu Osogbo si lo fun un ni orukọ naa. Adunni ati ọkọ rẹ tun lọ silu Osogbo lati tẹdo si, ibẹ si ni wọn ti tuka gẹgẹ bi tọkọ-taya. Obinrin oyinbo naa n tẹsiwaju pẹlu orisa bibọ, to si n kọ ẹkọ lojoojumọ nipa ilana ẹsin abalaye. Adunni tun dan igbeyawo wo lẹẹkan si, to si tun se igbeyawo pẹlu ọkọ keji, tii se onilu ibilẹ lọdun 1959. Orukọ onilu naa ni Oloye Ayansola Oniru Alarape, toun naa ti di oloogbe bayii.


Obinrin oyinbo naa n tẹsiwaju pẹlu orisa bibọ, to si n kọ ẹkọ lojoojumọ nipa ilana ẹsin abalaye. Adunni tun dan igbeyawo wo lẹẹkan si, to si tun se igbeyawo pẹlu ọkọ keji, tii se onilu ibilẹ lọdun 1959. Orukọ onilu naa ni Oloye Ayansola Oniru Alarape, toun naa ti di oloogbe bayii. Amọ igbeyawo naa ko tun tọjọ, ti wọn fi tuka, ti Adunni si da wa titi opin aye rẹ lai sopo fẹ ọkọ kankan mọ, amọ to fi awọn orisa se ọkọ. Adunni ko tẹwọ gba orisa kan soso ni pato amọ o gba ilana ẹsin ibilẹ, gbogbo ọna si lo n gba gbe awọn ẹsin abalaye yii larugẹ. Oniruuru ere ni Adunni fi igi gbẹ lati safihan awọn orisa ilẹ Yoruba, to si n fi owo, ara ati isẹ ọwọ gbe oẹsin abalaye tilẹ Yoruba larugẹ.


Amọ igbeyawo naa ko tun tọjọ, ti wọn fi tuka, ti Adunni si da wa titi opin aye rẹ lai sopo fẹ ọkọ kankan mọ, amọ to fi awọn orisa se ọkọ. Adunni ko tẹwọ gba orisa kan soso ni pato amọ o gba ilana ẹsin ibilẹ, gbogbo ọna si lo n gba gbe awọn ẹsin abalaye yii larugẹ. Oniruuru ere ni Adunni fi igi gbẹ lati safihan awọn orisa ilẹ Yoruba, to si n fi owo, ara ati isẹ ọwọ gbe oẹsin abalaye tilẹ Yoruba larugẹ. Gbogbo awọn ẹlẹsin Kristiẹni ati ti Musulumi lo n se ariwisi si obinrin oyinbo yii pe se lo tun n se agbende ati agbega iwa ibọrisa, eyi to ti n lọ sokun igbagbe. Amọ, gbogbo ariwisi wọn ni ko tu irun kankan lara Adunni, to si n tẹsiwaju lati maa fọn rere pe ajọsepọ wa laarin awọn ẹsin mẹtẹẹta, ko si iyatọ. Awọn ohun meremere ti Adunni Olorisa se nidi agbega osiṣa nigba aye rẹ Kíni ìdí ti àwọn ọmọ ogun fi n ṣọ́ àwọn Imaam ni Mecca?


Gbogbo awọn ẹlẹsin Kristiẹni ati ti Musulumi lo n se ariwisi si obinrin oyinbo yii pe se lo tun n se agbende ati agbega iwa ibọrisa, eyi to ti n lọ sokun igbagbe. Amọ, gbogbo ariwisi wọn ni ko tu irun kankan lara Adunni, to si n tẹsiwaju lati maa fọn rere pe ajọsepọ wa laarin awọn ẹsin mẹtẹẹta, ko si iyatọ. Awọn ohun meremere ti Adunni Olorisa se nidi agbega osiṣa nigba aye rẹ Kíni ìdí ti àwọn ọmọ ogun fi n ṣọ́ àwọn Imaam ni Mecca? Mọ̀ sií i nípa Oba Yesufu Asanike , Olubadan tí kìí fi ọ̀rọ̀ sí abẹ́ ahọ́n sọ kódà níwájú sọ́jà Irú ẹ̀dá wo ni Lamidi Adeyemi? Aláàfin tó rí ìbẹ̀rẹ̀ àti opin sáà gómìnà mọ́kànlélógún l‘Oyo August Agboola Brownie, ọmọ Yorùbá tí wọ́n n wárí fún ní Poland Aadọta ọdun gbako ni Adunni Olorisa lo pẹlu iran Yoruba ko to filẹ bora. Ọjọ ni ọjọ Aje, ọjọ kejila, osu Kinni, ọdun 2009, ti Aduuni Olorisa dakẹ, to si ki aye pe o digbose se nile iwosan Aguda ti Fatimah to wa nilu Osogbo.


Mọ̀ sií i nípa Oba Yesufu Asanike , Olubadan tí kìí fi ọ̀rọ̀ sí abẹ́ ahọ́n sọ kódà níwájú sọ́jà Irú ẹ̀dá wo ni Lamidi Adeyemi? Aláàfin tó rí ìbẹ̀rẹ̀ àti opin sáà gómìnà mọ́kànlélógún l‘Oyo August Agboola Brownie, ọmọ Yorùbá tí wọ́n n wárí fún ní Poland Aadọta ọdun gbako ni Adunni Olorisa lo pẹlu iran Yoruba ko to filẹ bora. Ọjọ ni ọjọ Aje, ọjọ kejila, osu Kinni, ọdun 2009, ti Aduuni Olorisa dakẹ, to si ki aye pe o digbose se nile iwosan Aguda ti Fatimah to wa nilu Osogbo. Gbogbo ọmọ mẹẹdogun ti obinrin oyinbo tọ yii si gba tọ ọ lo wa ni ẹba ibusun rẹ lasiko to mi kanlẹ. Lara awọn ọmọ ti Adunni gba tọ ni Yinka Davies Okundaye ti ọpọ eeyan mọ si Nikky Afirikana, ẹni toun naa gbajumọ nidi isẹ ọna ati asọ Adire sise. Ọmọ ọdun mẹfa ni Yinka wa nigba to di ọmọ orukan, ti Adunni si gba lati ma a tọju rẹ gẹgẹ bii ọmọ bibi inu rẹ.


Gbogbo ọmọ mẹẹdogun ti obinrin oyinbo tọ yii si gba tọ ọ lo wa ni ẹba ibusun rẹ lasiko to mi kanlẹ. Lara awọn ọmọ ti Adunni gba tọ ni Yinka Davies Okundaye ti ọpọ eeyan mọ si Nikky Afirikana, ẹni toun naa gbajumọ nidi isẹ ọna ati asọ Adire sise. Ọmọ ọdun mẹfa ni Yinka wa nigba to di ọmọ orukan, ti Adunni si gba lati ma a tọju rẹ gẹgẹ bii ọmọ bibi inu rẹ. Ko si to jade laye ni Adunni ti fi ọrọ silẹ pe wọn ko gbọdọ gbe oku oun sinu yinyin ni ibudo igbokusi tabi se inawo alarinrin lati se oku oun. Ọpọ eeyan to si gbọ nipa iku akikanju obinrin iya olorisa yii lo ni kii se pe o ku, o sun ni lati di ọkan lara orisa ti iran Yoruba ko ni le gbagbe laelae. Bakan naa ni awọn ọmọ rẹ fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni wọn sin Adunni nilana ẹsin isẹse amọ ko si ẹni to ge ẹya ara rẹ kankan, lodi si ahesọ ọrọ tawọn kan n sọ kiri.


Ko si to jade laye ni Adunni ti fi ọrọ silẹ pe wọn ko gbọdọ gbe oku oun sinu yinyin ni ibudo igbokusi tabi se inawo alarinrin lati se oku oun. Ọpọ eeyan to si gbọ nipa iku akikanju obinrin iya olorisa yii lo ni kii se pe o ku, o sun ni lati di ọkan lara orisa ti iran Yoruba ko ni le gbagbe laelae. Bakan naa ni awọn ọmọ rẹ fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni wọn sin Adunni nilana ẹsin isẹse amọ ko si ẹni to ge ẹya ara rẹ kankan, lodi si ahesọ ọrọ tawọn kan n sọ kiri. Adunni Olorisa ti waye, o si ti lọ mọ ipa manigbagbe to ko nidi agbega asa ilẹ Yoruba ko le parẹ laelae. Lara awọn ẹkọ naa ni pe ko yẹ ka maa fi ọwọ rọ oun adayeba wa sẹyin nitori ọmọ ale nii fi ọwọ osi juwe ile baba rẹ. Bakan naa ni itan igbe aye Adunni kọ wa pe ka maa se anu nipa gbigbe ori awọn ọmọde sori soke boya ọba oke fun wa ni ọmọ abi bẹẹ kọ.


Adunni Olorisa ti waye, o si ti lọ mọ ipa manigbagbe to ko nidi agbega asa ilẹ Yoruba ko le parẹ laelae. Lara awọn ẹkọ naa ni pe ko yẹ ka maa fi ọwọ rọ oun adayeba wa sẹyin nitori ọmọ ale nii fi ọwọ osi juwe ile baba rẹ. Bakan naa ni itan igbe aye Adunni kọ wa pe ka maa se anu nipa gbigbe ori awọn ọmọde sori soke boya ọba oke fun wa ni ọmọ abi bẹẹ kọ. Itan yii tun kọ wa pe ka maa se amulo awọn ohun isẹse wa bii egboogi, agbo, ewe ati egbo nitori iwulo tiwọn naa wa, eyi to ti n lọ sokun igbagbe bayii.


Itan yii tun kọ wa pe ka maa se amulo awọn ohun isẹse wa bii egboogi, agbo, ewe ati egbo nitori iwulo tiwọn naa wa, eyi to ti n lọ sokun igbagbe bayii.


Olufon: Ọba Almaroof Adekunle Magbagbeola Olumoyero II, òsìṣẹ̀ àjọ NNPC tó di ọba Ifọn

Olufon ti ilu Ifon-Orolu ni ipinlẹ Osun, Ọba Almaroof Adekunle Magbagbeola Olumoyero II ti tẹri gbaṣọ. Ori ade naa waja lọjọ Iṣẹgun, ogunjọ, oṣu Kẹrin, ọdun 2021 ti a wa yii. Iroyin ti a gbọ sọ pe Kabiesi mi imi ikẹyin rẹ nile iwosan kan lẹyin aisan ranpẹ. Wọn bi Ọba Almoroof Adekunle Magbagbeola ni bi i ọdun 1950. Bo tilẹ jẹ pe ọmọ Yoruba ni, to si jẹ ọmọ Naijiria, orilẹ-ede Ghana ni wọn bii si, nitori pe ibẹ ni awọn obi rẹ fi ṣe ibugbe lasiko naa. Ọdun 1964 ni igba akọkọ to wa si orilẹ-ede Naijiria lẹyin ti iya agba rẹ sọ pe dandan ni fun un lati pada si Naijiria.


Wọn bi Ọba Almoroof Adekunle Magbagbeola ni bi i ọdun 1950. Bo tilẹ jẹ pe ọmọ Yoruba ni, to si jẹ ọmọ Naijiria, orilẹ-ede Ghana ni wọn bii si, nitori pe ibẹ ni awọn obi rẹ fi ṣe ibugbe lasiko naa. Ọdun 1964 ni igba akọkọ to wa si orilẹ-ede Naijiria lẹyin ti iya agba rẹ sọ pe dandan ni fun un lati pada si Naijiria. Nitori naa si lo ṣe fi Ghana silẹ, to wa si ilu Oṣogbo lati ma a gbe pẹlu iya agba naa. Ṣugbọn lẹyin to pari ileewe alakọbẹrẹ, Magbagbeọla sa pada si Ghana, nitori pe ko gbọ, bẹẹni ko le sọ ede Yoruba daadaa. Ede Ashanti ati Gẹẹsi lo mọ.


Nitori naa si lo ṣe fi Ghana silẹ, to wa si ilu Oṣogbo lati ma a gbe pẹlu iya agba naa. Ṣugbọn lẹyin to pari ileewe alakọbẹrẹ, Magbagbeọla sa pada si Ghana, nitori pe ko gbọ, bẹẹni ko le sọ ede Yoruba daadaa. Ede Ashanti ati Gẹẹsi lo mọ. Itan sọ pe awọn obi rẹ ni ile to pọ ni Ghana, ṣugbọn wọn fi gbogbo rẹ tọrẹ nigba ti wọn fẹ ẹ pada si Naijiria lọdun 1967 lasiko ti awọn alaṣẹ Ghana paṣẹ pe ki gbogbo ọmọ Naijiria to wa nibẹ pada si orilẹ-ede wọn. Idile marun-un lo maa n jẹ ọba ni ilu Ifon-Orolu, lara wọn ni Olumoyero ti Ọba Magbagbeọla ti wa. Ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Karun-un, ọdun 2007 ni wọn fi jọba ilu Ifon nipinlẹ Ọṣun.


Itan sọ pe awọn obi rẹ ni ile to pọ ni Ghana, ṣugbọn wọn fi gbogbo rẹ tọrẹ nigba ti wọn fẹ ẹ pada si Naijiria lọdun 1967 lasiko ti awọn alaṣẹ Ghana paṣẹ pe ki gbogbo ọmọ Naijiria to wa nibẹ pada si orilẹ-ede wọn. Idile marun-un lo maa n jẹ ọba ni ilu Ifon-Orolu, lara wọn ni Olumoyero ti Ọba Magbagbeọla ti wa. Ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Karun-un, ọdun 2007 ni wọn fi jọba ilu Ifon nipinlẹ Ọṣun. Ṣugbọn ṣaaju asiko naa, oṣiṣẹ ajọ to n mojuto epo rọbi ni Naijiria, NNPC ni. Ipo alamojuto (supervisor) lo wa ni ẹka iṣakoso ileeṣẹ NNPC nilu Warri, nipinlẹ Delta. Ọdun mẹẹdọọgbọn lo fi ṣiṣẹ pẹlu NNPC.


Ṣugbọn ṣaaju asiko naa, oṣiṣẹ ajọ to n mojuto epo rọbi ni Naijiria, NNPC ni. Ipo alamojuto (supervisor) lo wa ni ẹka iṣakoso ileeṣẹ NNPC nilu Warri, nipinlẹ Delta. Ọdun mẹẹdọọgbọn lo fi ṣiṣẹ pẹlu NNPC. Yatọ si pe o jẹ ọba ilu Ifọn nipinlẹ Ọṣun, oun naa tun ni ọba ilu Ilobu ati Erin-Osun. Ẹwẹ, awọn abanikẹdun, ti ọpọ ninu wọn jẹ ọmọ ilu ti kabiesi naa jọba le lori nigabaye rẹ ti n korajọ si aafin rẹ lati ṣedaro. Adura wa ni pe ki Ọlọrun tẹ baba si afẹfẹ rere, ẹyin ti wọn fi silẹ ko si ni bajẹ.


Yatọ si pe o jẹ ọba ilu Ifọn nipinlẹ Ọṣun, oun naa tun ni ọba ilu Ilobu ati Erin-Osun. Ẹwẹ, awọn abanikẹdun, ti ọpọ ninu wọn jẹ ọmọ ilu ti kabiesi naa jọba le lori nigabaye rẹ ti n korajọ si aafin rẹ lati ṣedaro. Adura wa ni pe ki Ọlọrun tẹ baba si afẹfẹ rere, ẹyin ti wọn fi silẹ ko si ni bajẹ.


Alaafin Oyo àti Ooni Ile Ife bu ẹnu ẹàtẹ́ lu ìjọba àpapọ̀ lórí ètò àbò tó mẹ́hẹ ní Naijiria

Alaafin ilu Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi ati Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Enitan Ogunwusi ti fi aidunu wọn lede lori eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. Awọn oriade mejeji lo sọ erongba wọn nibi ayẹyẹ ọjọ ibi ọdun kọkanlelaadọta Aarẹ Ọnakakanfo ilẹ Yoruba, Gani Adams. Alaafin ni o ṣeni laanu pupọ pe awọn ajinigbe atawọn janduku n ṣọṣẹ lai si idiwọ kankan. Kabiyesi wa ke si ijọba apapọ lati wa ojutu si ọrọ eto abo naa ki awọn olugbe guusu iwọ-oorun Naijiria le wa ni alaafia. O ni awọn ajinigbe atawọn janduku n jaye fa mi lẹsẹ ki n tutọ ti ijọba ko si ri nnkan ṣe sii. Ọba Aderemi tun ki Iba Gani Adams fun iṣẹ takuntakun to n ṣe ki ominira ilẹ Yoruba le ṣeeṣe, bẹẹ lo tun ni ki ijọba ji giri si eto abo.


Kabiyesi wa ke si ijọba apapọ lati wa ojutu si ọrọ eto abo naa ki awọn olugbe guusu iwọ-oorun Naijiria le wa ni alaafia. O ni awọn ajinigbe atawọn janduku n jaye fa mi lẹsẹ ki n tutọ ti ijọba ko si ri nnkan ṣe sii. Ọba Aderemi tun ki Iba Gani Adams fun iṣẹ takuntakun to n ṣe ki ominira ilẹ Yoruba le ṣeeṣe, bẹẹ lo tun ni ki ijọba ji giri si eto abo. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "Ọlọrun ati iṣẹ ọwọ rẹ lo yan Gani Adams si ipo to wa, o gba mi n nnkan bii ọdun marun ati ọpọ etutu pẹlu ifọwọsowọpọ awọn alalẹ ki wọn to yan si ipo to wa." "Ko du ipo naa, ori lo gbe de ipo ọhun, adura mi si ni pe yoo ko awọn iran Yoruba jẹ pẹ." Ẹwẹ, Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Ogunsi sọ pe awọn ori ade nilẹ Yoruba yoo maa ṣatilẹyin fun gbogbo akitiyan lati daabo bo awọn eeyan  ilẹ naa.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, "Ọlọrun ati iṣẹ ọwọ rẹ lo yan Gani Adams si ipo to wa, o gba mi n nnkan bii ọdun marun ati ọpọ etutu pẹlu ifọwọsowọpọ awọn alalẹ ki wọn to yan si ipo to wa." "Ko du ipo naa, ori lo gbe de ipo ọhun, adura mi si ni pe yoo ko awọn iran Yoruba jẹ pẹ." Ẹwẹ, Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Ogunsi sọ pe awọn ori ade nilẹ Yoruba yoo maa ṣatilẹyin fun gbogbo akitiyan lati daabo bo awọn eeyan  ilẹ naa. Nigba to n sọrọ, Gani Adams rọ ijọba apapọ lati ri daju pe abo to dantọ wa fun awọn eeyan ilẹ Yoruba lapapọ.


Nigba to n sọrọ, Gani Adams rọ ijọba apapọ lati ri daju pe abo to dantọ wa fun awọn eeyan ilẹ Yoruba lapapọ.