Ijọba sọ ninu atẹjade kan ti akọwe ijọba ipinlẹ, Ọgbẹni Tokunbo Talabi fi sita lọjọ Aiku pe igbesẹ ijọba yii yoo wa sibẹ titi di asiko ti iwadii lori ọrọ naa yoo fi pari. Barakat Melojuekun to jẹ ọmọ ọdun mẹrindinlogun ni wọn fẹsun kan Abudu-Balogun pe o n yọ lẹnu fun ibalopọ. Kọmiṣọnna naa fun ra ti kọkọ fi atẹjade kan sita pe oun ko mọwọ mẹsẹ lori ẹsun ti wọn fi kan oun. Ṣugbọn ijọba ṣalaye pe oun ko ni ṣegbe lẹyin ẹnikan lo jẹ ki oun sọ fun kọmiṣọnna tọrọ kan lati dawọ iṣẹ duro naa fun igba. Ijọba Ogun sọ ninu atẹjade to fi sita pe ohun yoo ri wi pe ohun fidi ododo mulẹ lori ọrọ naa. Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Ogun ti paṣẹ fun kọmiṣọnna ọrọ ayika lati jọwọ gbogbo ohun to wa lọwọ rẹ fun akọwe agba ẹka ijọba to n ri si ọrọ ayika.


Alleged Sexual harassment: Ẹ̀gbọ́n baba Barakat ṣàlàyé bó ti gbé e lọ sílé kọmísọ́nà Ogun tí wọ́n ní kó lọ rọ́kún ńlé

Ṣugbọn ijọba ṣalaye pe oun ko ni ṣegbe lẹyin ẹnikan lo jẹ ki oun sọ fun kọmiṣọnna tọrọ kan lati dawọ iṣẹ duro naa fun igba. Ijọba Ogun sọ ninu atẹjade to fi sita pe ohun yoo ri wi pe ohun fidi ododo mulẹ lori ọrọ naa. Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Ogun ti paṣẹ fun kọmiṣọnna ọrọ ayika lati jọwọ gbogbo ohun to wa lọwọ rẹ fun akọwe agba ẹka ijọba to n ri si ọrọ ayika.


Ọkùnrin kan, Enoch Adamu gún olólùfẹ́ rẹ̀, Ashini Hosea lọ́bẹ lórí N85,000 lẹ́yìn tó kọ̀ láti ṣèyàwó pẹ̀lú rẹ̀

Aawọ to wa laarin ọkunrin kan, Enoch Adamu  ati ololufẹ rẹ tẹlẹ ri, Ashini Hosea bẹyin yọ lẹyin ti ọkunrin yii fa ọbẹ yọ nile ẹjọ ti o si bẹrẹ si ni gun obinrin naa. Igbesẹ ileẹjọ to n ri si ẹsun ọdaran niluu Yola, ipinlẹ Adamawa to yi adehun to wa laarin ọkunrin naa ati ololufẹ rẹ pe obinrin naa gbọdọ san ẹgbẹrun marunlelọgọrin fun un lẹyin to sọ pe oun ko fẹ ẹ mọ. Adamu gbe Ashini lọ sile ẹjọ lori adehun owo to wa laarin wọn pe yoo san fun un. O fẹ gba gbogbo owo to ni oun ti na lori Ashini lati igba ti wọn ti n ba ọrọ ifẹ wọn bọ ki Ashini to sọ pe oun ko ṣe mọ. Owo ori gan an wa lara owo ti Adamu fẹ gba pada lọwọ Ashini. Ṣugbọn ileẹjọ wọgile adehun lati san owo naa pada fun Adamu.


O fẹ gba gbogbo owo to ni oun ti na lori Ashini lati igba ti wọn ti n ba ọrọ ifẹ wọn bọ ki Ashini to sọ pe oun ko ṣe mọ. Owo ori gan an wa lara owo ti Adamu fẹ gba pada lọwọ Ashini. Ṣugbọn ileẹjọ wọgile adehun lati san owo naa pada fun Adamu. Wọn gbe Ashini digba digba lọ si ile iwosan fun itọju nigba ti wọn ju Adamu si atimọle. Ẹni ti ọrọ naa ṣoju rẹ ṣalaye pe ileẹjọ ti kọkọ sun igbẹjọ ọhun si Ọjọbọ ọjọ kejidinlogun oṣu keji ọdun 2021 lati jiroro lori owo ti Adamu n beere. Ṣugbọn o ni ọrọ naa bẹyin yọ lẹyin ti agbẹjọro Ashini rọ ileẹjọ lati wọgile owo ti Adamu n beere fun nitori koro oju si ohun ti Adamu n beere fun.


Wọn gbe Ashini digba digba lọ si ile iwosan fun itọju nigba ti wọn ju Adamu si atimọle. Ẹni ti ọrọ naa ṣoju rẹ ṣalaye pe ileẹjọ ti kọkọ sun igbẹjọ ọhun si Ọjọbọ ọjọ kejidinlogun oṣu keji ọdun 2021 lati jiroro lori owo ti Adamu n beere. Ṣugbọn o ni ọrọ naa bẹyin yọ lẹyin ti agbẹjọro Ashini rọ ileẹjọ lati wọgile owo ti Adamu n beere fun nitori koro oju si ohun ti Adamu n beere fun. Ẹni ti ọrọ ṣoju rẹ ni eyi gan an lo fa sababi iṣẹlẹ igunnilọbẹ nile ẹjọ. Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Yobe, DSP Sulieman Nguroje fidi rẹ mulẹ pe Adamu ti wa ni akolo awọn ọlọpaa. Bakan naa ni Nguroje sọ pe Ashini si wa laaye, koda o fikun un pe Adamu tun gun awọn mẹrin miran lọbẹ ti wọn si farapa.


Ẹni ti ọrọ ṣoju rẹ ni eyi gan an lo fa sababi iṣẹlẹ igunnilọbẹ nile ẹjọ. Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Yobe, DSP Sulieman Nguroje fidi rẹ mulẹ pe Adamu ti wa ni akolo awọn ọlọpaa. Bakan naa ni Nguroje sọ pe Ashini si wa laaye, koda o fikun un pe Adamu tun gun awọn mẹrin miran lọbẹ ti wọn si farapa.


Breast milk sale: Orí kó obìnrin 115 yọ lọ́wọ́ àwọn tó ń gba omi ọyàn wọn l'Abuja

Awọn alaṣẹ tọrọ kan ti da si ọrọ awọn iyalọmọ marunlelaadọfa nilu Abuja ti awọn kan n gba omi ọmu wọn lojoojumọ ti wọn si n fi ṣe oniruuru nkan afi omi ọmu ṣe bii wara, bọta ati miliiki mimu. Ọpọlọpọ awọn iyalọmọ ti wọn n lo fun iṣẹ laabi yii lo jẹ ọdọbinrin bii ọmọ ọdun mẹrindinlogun ti eyi to dagba ju ninu wọn si jẹ ẹni ọdun mejilelogun ti iroyin si kan pe poora lawujọ ibi ti wọn n gbe. Awọn ọlọpaa lo fura pe awọn ajinigbe to ko wọn pamọ n ka fidio gbogbo nkan ti wọn n ṣe fun wọn lati ọdun mẹta sẹyin ti wọ́n si n gbe sori ayelujara awọn onibara wọn. Iroyin sọ pe awọn alaburu to n kore nibi ti wọn o gbin si yii maa n fipa ba awọn ọmọbinrin naa lopọ, wọn a fun wọn lóyún ni gbangba lori ayelujara idakọnkọ ti wọn ṣi pẹlu awọn onibara wọn. Bi wọn ba wa bimọ tan, wọn a bẹrẹ si ni fun omi mu wọn lojoojumọ pẹlu awọn irinṣẹ ti awọn ileeṣẹ nla nla n lo lati fi fun waraa maalu. Lori irọ ni wọn fi gbe maalu Mẹta ti iya n jẹ siwaju ọfiisi wọn nitorii bi ọlọpaa ba fẹ yọju wo nkan to n lọ nibẹ.


Iroyin sọ pe awọn alaburu to n kore nibi ti wọn o gbin si yii maa n fipa ba awọn ọmọbinrin naa lopọ, wọn a fun wọn lóyún ni gbangba lori ayelujara idakọnkọ ti wọn ṣi pẹlu awọn onibara wọn. Bi wọn ba wa bimọ tan, wọn a bẹrẹ si ni fun omi mu wọn lojoojumọ pẹlu awọn irinṣẹ ti awọn ileeṣẹ nla nla n lo lati fi fun waraa maalu. Lori irọ ni wọn fi gbe maalu Mẹta ti iya n jẹ siwaju ọfiisi wọn nitorii bi ọlọpaa ba fẹ yọju wo nkan to n lọ nibẹ. Ọpọlọpọ ọja ti wọn maa n ko jade latinu ile iṣiṣẹ wọn ni wọn maa n ko lọ oke okun pẹlu fidio ilana ti wọn n gba fun omi ọmu lara wọn ati bi wọn ṣe n sọ ọ di odidi. Ninu ẹrọ kọmputa atawọn iwe ti wọn gba lọwọ wn ni aṣiri ti tu pe lara awọn ololufẹ wọn to maa n wo wọn lo da iléeṣẹ́ fífún omi ọyàn silẹ fun wọn. Awọn oludasilẹ wọn yii lo n san owo fun wọn pẹlu cryptocurrency.


Ọpọlọpọ ọja ti wọn maa n ko jade latinu ile iṣiṣẹ wọn ni wọn maa n ko lọ oke okun pẹlu fidio ilana ti wọn n gba fun omi ọmu lara wọn ati bi wọn ṣe n sọ ọ di odidi. Ninu ẹrọ kọmputa atawọn iwe ti wọn gba lọwọ wn ni aṣiri ti tu pe lara awọn ololufẹ wọn to maa n wo wọn lo da iléeṣẹ́ fífún omi ọyàn silẹ fun wọn. Awọn oludasilẹ wọn yii lo n san owo fun wọn pẹlu cryptocurrency. Wọn maa n san owo lati ni fidio ti wọn yoo da fi ranṣẹ si eeyan kan ṣoṣo lati wo ati bi wọn ṣe n fun omi ọmu awọn ọmọbinrin. Iroyin sọ pe nigba mii awọn eeeyan kan a diidi bere fun pe ki wọn fun ọmọbinrin kan lara wọn ni irufẹ ounjẹ kan pato jẹ looto ki wọn to fun omi ọmu rẹ bi ẹni to f ra a ṣe fẹ ati pe ninu fidio, ki ọmọbinrin naa sọ pe "omi ọmu yio, tirẹ Mr A tabi Mrs B ni".


Wọn maa n san owo lati ni fidio ti wọn yoo da fi ranṣẹ si eeyan kan ṣoṣo lati wo ati bi wọn ṣe n fun omi ọmu awọn ọmọbinrin. Iroyin sọ pe nigba mii awọn eeeyan kan a diidi bere fun pe ki wọn fun ọmọbinrin kan lara wọn ni irufẹ ounjẹ kan pato jẹ looto ki wọn to fun omi ọmu rẹ bi ẹni to f ra a ṣe fẹ ati pe ninu fidio, ki ọmọbinrin naa sọ pe "omi ọmu yio, tirẹ Mr A tabi Mrs B ni".


Sexual assaul Katsina: Èèyan gidi ni ọ̀rẹ́ mi, èṣù ló mú kó fún ọmọ ọdún mẹ́jìlá lóyún - Ọ̀rẹ́ afurasí

Igbakeji ọga ile iwe girama kan ti dero agọ ọlọpaa lẹyin ti wọn feṣun kan pe o ba akẹkọọ kan to jẹ ọmọ ọdun mejila lajọṣepọ. Jamilu Shuaibu to jẹ ọrẹ Ibrahim Tukur, to jẹ  igbakeji adari ile iwe girama Kadandani ti awọn ọlọpaa fẹsun ọhun kan ti sọ pe eeyan daadaa ni Ibrahim ọrẹ oun. Awọn ọlọpaa fẹsun kan Ibrahim Tukur to jẹ igbakeji ọga agba ile iwe naa to wa ni ijọba ibile Rimi, nipinlẹ Katsina pe o fi ipa ba akẹkọọ ọhun to jẹ ẹni ọdun mejila lopọ, to si tun fun loyun. Nigba to n ba BBC sọrọ lori iṣẹlẹ naa, Jamilu ni o ti le lọdun mẹwaa ti ibadọrẹ oun ati afurasi naa ti n bọ, eeyan gidi si ni, ṣugbọn ẹmi eṣu lo jẹ ko fun ọmọ naa loyun. O sọ pe "ọdun mẹwaa ree ti a ti n ba ọrẹ wa bọ, o si damiloju pe eeyan gidi ni ọrẹ mi ṣugbọn mo gbagbọ pe ẹṣu lo ti i to fi ba ọmọ naa laṣepọ." "Iyawo mẹta lo ni, o si ni awọn ọmọ pẹlu, nitori naa kii ṣe iru eeyan bẹẹ, iṣẹ eṣu ni."


Nigba to n ba BBC sọrọ lori iṣẹlẹ naa, Jamilu ni o ti le lọdun mẹwaa ti ibadọrẹ oun ati afurasi naa ti n bọ, eeyan gidi si ni, ṣugbọn ẹmi eṣu lo jẹ ko fun ọmọ naa loyun. O sọ pe "ọdun mẹwaa ree ti a ti n ba ọrẹ wa bọ, o si damiloju pe eeyan gidi ni ọrẹ mi ṣugbọn mo gbagbọ pe ẹṣu lo ti i to fi ba ọmọ naa laṣepọ." "Iyawo mẹta lo ni, o si ni awọn ọmọ pẹlu, nitori naa kii ṣe iru eeyan bẹẹ, iṣẹ eṣu ni." Jamuli ṣalaye pe oun ko fi igba  kan ri ọmọ ọdun mejila naa pẹlu afurasi ọhun ri, ati pe ko sọrọ ọmọ naa leti oun ri. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Katsina ti fi oju afurasi ọhun lede lẹyin ti wọn fi ṣikun ofin mu tan, wọn sọ pe ọwọ tẹẹ lẹyin ti arakunrin kan, Ibrahim Sale ta ileeṣẹ wọn lolobo. Awọn ọlọpaa sọ pe afurasi naa ti jẹwọ pe lootọ ni oun n ba ọmọ ọdun mejila naa lajọṣepọ, ati pe ibaṣepọ wọn bẹrẹ ni nnkan bii oṣu mẹjọ sẹyin.


Jamuli ṣalaye pe oun ko fi igba  kan ri ọmọ ọdun mejila naa pẹlu afurasi ọhun ri, ati pe ko sọrọ ọmọ naa leti oun ri. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Katsina ti fi oju afurasi ọhun lede lẹyin ti wọn fi ṣikun ofin mu tan, wọn sọ pe ọwọ tẹẹ lẹyin ti arakunrin kan, Ibrahim Sale ta ileeṣẹ wọn lolobo. Awọn ọlọpaa sọ pe afurasi naa ti jẹwọ pe lootọ ni oun n ba ọmọ ọdun mejila naa lajọṣepọ, ati pe ibaṣepọ wọn bẹrẹ ni nnkan bii oṣu mẹjọ sẹyin. O fi kun oun maa n fun ni igba naira si ọọdunrun naira ni gbogbo igba ti wọn ba ti ṣere ifẹ tan. Awọn ọlọpaa ni afurasi naa yoo foju bale ẹjọ laipẹ.


O fi kun oun maa n fun ni igba naira si ọọdunrun naira ni gbogbo igba ti wọn ba ti ṣere ifẹ tan. Awọn ọlọpaa ni afurasi naa yoo foju bale ẹjọ laipẹ.


UNSUB App: Ṣé ó mọ́ ẹni tí wọ́n ti fipá bá lòpọ̀ rí tó ń fẹ́ ìdájọ́ òdodo?-Olajide Abiose

Koda, o le fi ẹjọ ifipabanilopọ rẹ lai jẹ ki a mọ iwọ gangan- UNSUB UNSUB ni ẹro igbalode ti wọn ṣe lati din isọro obinrin ku lori ifipabanilopọ ati iwa ipa ninu ididle. Ajọ The CANS lo ṣagbekalẹ rẹ pe ki ọkan awọn obinrin tun le balẹ sii ni awujọ wa. Olajide Abiose ni oludari ajọ naa to gbe eto iranlọwọ iwa ipa ninu idile yii kalẹ. Ajọ NHRC naa ba wọn fọwọsọwọpọ ki awọn ẹtọ obinrin le maa jade. Oju awọn eeyan ti n ṣi si ọna abayọ lati fẹsun kan sibi to yẹ nigba ti iwa ipa ba ṣẹlẹ nibikibi ni Naijiria. Wo diẹ lara ohun ti imọ ẹrọ UNSUB le ṣe fun ẹ lori foonu re: Irọ́ ni o, mí o fẹ̀ Lateef Adedemeji- Oyin Elebuibọn pẹ̀lú omijé ojú Ìgbìmọ̀ ìwádìí ìfìyajẹni ọlọ́pàá Ìpínlẹ̀ Eko fún ẹbí méjì ní ₦10m ẹnì kọ̀ọ̀kan Wo ìgbà mẹ́rin táwọn agbébọn ti jí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gbé nílé ẹ̀kọ́ wọn ní Nàìjíríà Ẹ̀yin ọmọ Yoruba, ẹ dáàbò bo ara yín lọ́wọ́ àwọn jàǹdùkú tó ń kọlù yín - Sunday Igboho Àwọn obìnrin mánigbàgbé tó ti kópa nínú sáà ìjọba tiwantiwa láti ọdún 1999


World Cancer Day: Mo pàdánù ọkọ àti ọ̀rẹ́ bí mo ṣe ni 'Cancer'- Iwalade Adebimpe Adetunji

Ayé kò parẹ́  nítorí pé ó ni 'Cancer'- Iwalade Lati kekere ni ọyan ti n kan mi ṣugbọn a ko kaa si rara nigba naa. E ma binu Madam, a maa ge ọyan yin ni ọrọ ti dokita sọ si mi nigba naa. Nigba ti Cancer de, O ku emi ati ọmọ, koda, igbeyawo mi to ti n ni wahala tẹlẹ sọnu- Iwalade Adebimpe Adetunji Iwalade sọrọ lori iriri rẹ to fi bori arun jẹjẹrẹ ati gbogbo ohun to ṣẹlẹ sii. O ni nigba ti o ya ni oun rii pe omi maa n deede yọ lori ọyan oun ki oun to di ero ile iwosan ni eyi ti wọn ti fi bẹrẹ itọju arun jẹjẹrẹ fun oun. O ni koko bii ori biro ni wọn kọkọ ri ti wọn si fi iṣẹ abẹ yọ ko to pada wa ni ilọpo mẹrin ki wọn to wa kuku ge ọyan naa kuro. Iwalade ṣalaye pe bi o tilẹ jẹ pe Baba, Iya ati ẹgbọn oun jẹ dokita sibẹ arun jẹjẹrẹ ọyan fi oju oun ri to ki oun to jajabọ lọwọ arun jẹjẹrẹ ọyan.


O ni nigba ti o ya ni oun rii pe omi maa n deede yọ lori ọyan oun ki oun to di ero ile iwosan ni eyi ti wọn ti fi bẹrẹ itọju arun jẹjẹrẹ fun oun. O ni koko bii ori biro ni wọn kọkọ ri ti wọn si fi iṣẹ abẹ yọ ko to pada wa ni ilọpo mẹrin ki wọn to wa kuku ge ọyan naa kuro. Iwalade ṣalaye pe bi o tilẹ jẹ pe Baba, Iya ati ẹgbọn oun jẹ dokita sibẹ arun jẹjẹrẹ ọyan fi oju oun ri to ki oun to jajabọ lọwọ arun jẹjẹrẹ ọyan. Adebimpe gba awọn eeyan nimọran pe: Too ba ti tete mọ pe o ni cancer ki o tete bẹrẹ si ni gab itọju ni. O ni ki eeyan ma ṣe daadaa nitori o ko mọ ẹni to maa duro ti ẹ nigba iṣoro bii ti oun . Inu mi dun pe dokita ko sọ pe Madam ẹ ma binu, oṣu kan lo ku fun un yin laye- Iwalade O ni nitooto adura n gba, ṣugbọn ki agbe igbesẹ to yẹ fun itọju lai duro ti ororo adura nikan.


Adebimpe gba awọn eeyan nimọran pe: Too ba ti tete mọ pe o ni cancer ki o tete bẹrẹ si ni gab itọju ni. O ni ki eeyan ma ṣe daadaa nitori o ko mọ ẹni to maa duro ti ẹ nigba iṣoro bii ti oun . Inu mi dun pe dokita ko sọ pe Madam ẹ ma binu, oṣu kan lo ku fun un yin laye- Iwalade O ni nitooto adura n gba, ṣugbọn ki agbe igbesẹ to yẹ fun itọju lai duro ti ororo adura nikan.


Alaafin Oyo: Bá wo ni òrékelẹ́wà Adedoja tó gbàmì ẹ̀yẹ ''Miss Oyo 2020'' ṣe jẹ́ sí Alaafin?

Ọpọ lo mọ oniruuru arẹwa mọ Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi, Alaafin Oyo. Amọ, bi awọn arẹwa Olori ṣe rọgba yi Iku Baba ka naa ni Eleduwa fi awọn ọmọ to rẹwa ta baba lọrẹ. Laipẹ yii ni Ọmọbabinrin Adedoja Adeyemi gba ami ẹyẹ arinrin oge gẹgẹ bi ọdọbinrin to rẹwa julọ nipinlẹ Oyo. Adedoja, ẹni ọdun mẹrinlelogun gba la awọn oludije mii ti wa lati ẹkun mẹrinla ipinlẹ mọlẹ lati gba ami ẹyẹ naa. Ọmọbabinrin Adedoja gba ẹbun ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Camry lọ ile atawọn ẹbun miiran. Adedoja to kẹkọọ gboye nipa itan nile iwe fsaiti ipinlẹ Oṣun, UNIOSUN ti lọ si aafin Oyo fun adura lati ẹnu baba lẹyin to pegede tan nibi idije to ti kopa.


Adedoja, ẹni ọdun mẹrinlelogun gba la awọn oludije mii ti wa lati ẹkun mẹrinla ipinlẹ mọlẹ lati gba ami ẹyẹ naa. Ọmọbabinrin Adedoja gba ẹbun ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Camry lọ ile atawọn ẹbun miiran. Adedoja to kẹkọọ gboye nipa itan nile iwe fsaiti ipinlẹ Oṣun, UNIOSUN ti lọ si aafin Oyo fun adura lati ẹnu baba lẹyin to pegede tan nibi idije to ti kopa. Ọmọbabinrin Adedoja n kẹkọọ lọwọ bayii lati gboye ẹkeji ni fasiti ilu Eko, UNILAG lori ilẹ Afirika. Oun ni oludari ẹgbẹ kan to n ṣeranwọ fawọn ọmọ to ba ni arun foni ku fọla n de tawọn oloyinbo maa n pe ni SS.


Ọmọbabinrin Adedoja n kẹkọọ lọwọ bayii lati gboye ẹkeji ni fasiti ilu Eko, UNILAG lori ilẹ Afirika. Oun ni oludari ẹgbẹ kan to n ṣeranwọ fawọn ọmọ to ba ni arun foni ku fọla n de tawọn oloyinbo maa n pe ni SS.


Ọkùnrin ẹni ọdún 73 sá kúrò nílé lẹ́yìn tí ìyàwó rẹ̀ lóyín ìbẹta

Obinrin ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn yii ko lero pe oju oun yoo ri iru nnkan bayii nigba to gba lati ṣe iyawo Pili Shaban ni nnkan bii ọdun mẹrindilogun sẹyin. Igbesi aye Zawadi Mussa Ntaliligwa bẹrẹ si n dori kodo lẹyin ti ọkọ rẹ sa kuro nile ni kete to gbọ pe ọmọ mẹta lo wa ninu oyun inu rẹ. Ṣaaju ni obiunrin naa ti kọkọ bi ọmọ marun un tẹlẹ ki oyun ibẹta ọhun to de. Gẹgẹ bii nnkan to sọ fun awọn akọroyin, ọkọ rẹ naa sa kuro nile laarin oṣu Karun un ọdun 2020, iyẹn lasiko ti ọwọja ajakalẹ arun Covid-19 kọkọ fi gbogbo agbaye logbologbo, ti ọpọ orilẹ-ede si wa ni igbele. O ni "ibẹta ni mo bi loṣu kinni ọdun yii, awọn meji jẹ ọkunrin, ti eyii to kẹyin si jẹ obinrin." Obinrin naa to n gbe lagbegbe ila oorun Tanzania ni inu oṣi ati iṣẹ ni oun n gbe lati igba ti ọkọ oun to jẹ ẹni ọdun mẹtalelaadọrin ti fi oun silẹ pẹlu ọmọ mẹjọ lati maa tọju.


Gẹgẹ bii nnkan to sọ fun awọn akọroyin, ọkọ rẹ naa sa kuro nile laarin oṣu Karun un ọdun 2020, iyẹn lasiko ti ọwọja ajakalẹ arun Covid-19 kọkọ fi gbogbo agbaye logbologbo, ti ọpọ orilẹ-ede si wa ni igbele. O ni "ibẹta ni mo bi loṣu kinni ọdun yii, awọn meji jẹ ọkunrin, ti eyii to kẹyin si jẹ obinrin." Obinrin naa to n gbe lagbegbe ila oorun Tanzania ni inu oṣi ati iṣẹ ni oun n gbe lati igba ti ọkọ oun to jẹ ẹni ọdun mẹtalelaadọrin ti fi oun silẹ pẹlu ọmọ mẹjọ lati maa tọju. Ni bayii, o ni awọn alabagbe lo n da owo jọ nigba miran ti oun atawọn ọmọ naa fi n jẹun, koda, o ni oṣi naa pọ to bẹẹ ti oun padanu ọkan lara awọn ibẹta ọhun ninu oṣu Kẹji ọdun yii. Nigba to n ṣalaye lori ohun pato to mu ọkọ kẹru ara rẹ jade kuro nile, o ni "mo gbagbọ o ko kuro nile nitori o ti mọ pe oyun naa maa na wa ni owo to pọ." "A ko ni ija kankan lati nnkanbii ọdun mẹrindinlogun ti fẹ ara wa titi di igba ti mo ni oyun ọhun ko to kuro nile, to si ko gbogbo dukia wa, ati awọn aṣọ mi gan pẹlu."


Ni bayii, o ni awọn alabagbe lo n da owo jọ nigba miran ti oun atawọn ọmọ naa fi n jẹun, koda, o ni oṣi naa pọ to bẹẹ ti oun padanu ọkan lara awọn ibẹta ọhun ninu oṣu Kẹji ọdun yii. Nigba to n ṣalaye lori ohun pato to mu ọkọ kẹru ara rẹ jade kuro nile, o ni "mo gbagbọ o ko kuro nile nitori o ti mọ pe oyun naa maa na wa ni owo to pọ." "A ko ni ija kankan lati nnkanbii ọdun mẹrindinlogun ti fẹ ara wa titi di igba ti mo ni oyun ọhun ko to kuro nile, to si ko gbogbo dukia wa, ati awọn aṣọ mi gan pẹlu." O ṣalaye pe lati igba ti ọkọ naa ti salọ, iṣẹ agbaṣẹ pẹlu iṣẹ ọmọ ọdọ ni oun n ṣe ki awọn naa to le jẹun lọpọ igba. Zawadi pari ọrọ rẹ pe oun ko binu si ọkunrin naa bo tilẹ jẹ pe o fi oun silẹ lọ, bakan naa lo sọ pe oun ṣetan lati dariji to ba pinnu lati pada wa sile. Lẹyin naa lo rọ awọn ọkunri lati maṣẹ kọ ojuṣẹ wọn ninu ile gẹgẹ baale lai ro bi nnkan ṣe le to lawujọ.


O ṣalaye pe lati igba ti ọkọ naa ti salọ, iṣẹ agbaṣẹ pẹlu iṣẹ ọmọ ọdọ ni oun n ṣe ki awọn naa to le jẹun lọpọ igba. Zawadi pari ọrọ rẹ pe oun ko binu si ọkunrin naa bo tilẹ jẹ pe o fi oun silẹ lọ, bakan naa lo sọ pe oun ṣetan lati dariji to ba pinnu lati pada wa sile. Lẹyin naa lo rọ awọn ọkunri lati maṣẹ kọ ojuṣẹ wọn ninu ile gẹgẹ baale lai ro bi nnkan ṣe le to lawujọ.


Women waist beads: Wo ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa oríṣìíríṣìí ìlẹ̀kẹ̀ ìlẹ̀kẹ̀ ìdí

Otitọ ni pe wiwọ ilẹkẹ si ibadi fun oge ṣiṣe wọpọ laye igba kan. Ṣugbọn iru aṣa yii ko ṣaaba wọpọ mọ laye ode oni. Awọn ọdọmọbìnrin lo maa n ṣaaba wọ oriṣiiriṣii ilẹkẹ lati fi ṣe oge laye igba naa. Ilẹkẹ ṣe pataki dé bi pe iru ilẹkẹ ti obinrin ba wọ ni yoo ṣọ bí yóò ṣe maa da awọn ọkunrin lọrun si. Wọnyii ni iwulo ilẹkẹ ibadi ni wiwọ fawọn obinrin: -Ami wi pe obinrin ni wọn ní ọpọ fi maa wọ ilẹkẹ si ibadi. Ọkọ tabi ololufẹ obinrin to ba wọ ilẹkẹ ni yoo riri ilẹkẹ wiwọ julọ. - Ilẹkẹ wiwọ tun maa n ṣe afihan pe ọdọmọbìnrin ti to ile ọkọ lọ.


Wọnyii ni iwulo ilẹkẹ ibadi ni wiwọ fawọn obinrin: -Ami wi pe obinrin ni wọn ní ọpọ fi maa wọ ilẹkẹ si ibadi. Ọkọ tabi ololufẹ obinrin to ba wọ ilẹkẹ ni yoo riri ilẹkẹ wiwọ julọ. - Ilẹkẹ wiwọ tun maa n ṣe afihan pe ọdọmọbìnrin ti to ile ọkọ lọ. Ilẹkẹ wiwọ tumọ si pe ọdọmọbìnrin le ni afẹsọna. -abilekọ to ba wọ ilẹkẹ oni woroworo tumọ si pe ko ti mọ to fi ṣe igbeyawo. -Wọn maa n wọ ilẹkẹ fun ọmọ ikoko lọjọ suna Eyi wa lati jẹ ki ibadi ati itan ọmọ naa dagba daadaa.


Ilẹkẹ wiwọ tumọ si pe ọdọmọbìnrin le ni afẹsọna. -abilekọ to ba wọ ilẹkẹ oni woroworo tumọ si pe ko ti mọ to fi ṣe igbeyawo. -Wọn maa n wọ ilẹkẹ fun ọmọ ikoko lọjọ suna Eyi wa lati jẹ ki ibadi ati itan ọmọ naa dagba daadaa. - O le jẹ iyalẹnu fún ọpọ eeyan pe ilẹkẹ wiwọ si ibadi maa n wo aisan papaa julọ awọn ilẹkẹ to ba mi okuta iyebiye nidi. Laye ode oni, eeyan perete ló maa n wọ ilẹkẹ si ibadi ṣugbọn maa n wọ ilẹkẹ si ọrun ti wọn ba n ṣe ayẹyẹ kan tabi omiran. Orisun ilẹkẹ wiwọ Ọjọ ti pẹ ti awọn eeyan ti n lo ilẹkẹ.


- O le jẹ iyalẹnu fún ọpọ eeyan pe ilẹkẹ wiwọ si ibadi maa n wo aisan papaa julọ awọn ilẹkẹ to ba mi okuta iyebiye nidi. Laye ode oni, eeyan perete ló maa n wọ ilẹkẹ si ibadi ṣugbọn maa n wọ ilẹkẹ si ọrun ti wọn ba n ṣe ayẹyẹ kan tabi omiran. Orisun ilẹkẹ wiwọ Ọjọ ti pẹ ti awọn eeyan ti n lo ilẹkẹ. Koda ilẹkẹ ti wa lati ọdun 15th sẹntiuri. Ọpọ awọn onimọ gbagbọ pe ilẹkẹ wiwọ lati orilẹ-ede Egypt laye ọjọ-un Wọn ní awọn obinrin to rẹwa lo maa n wọ ilẹkẹ nigba naa fún oge. Lapa iwọ oorun ilẹ Afrika,  awọn onkọtan ni awọn Yoruba lo sọ ilẹkẹ wiwọ di gbajugbaja.


Koda ilẹkẹ ti wa lati ọdun 15th sẹntiuri. Ọpọ awọn onimọ gbagbọ pe ilẹkẹ wiwọ lati orilẹ-ede Egypt laye ọjọ-un Wọn ní awọn obinrin to rẹwa lo maa n wọ ilẹkẹ nigba naa fún oge. Lapa iwọ oorun ilẹ Afrika,  awọn onkọtan ni awọn Yoruba lo sọ ilẹkẹ wiwọ di gbajugbaja.


Big breast: Oluwaremilekun Fatolu: Mo máa ń wọ kọ́mú “size 50H", ẹyọkan leè tó N15,000, Okrika N9,000

"Ti wọn ba ti debẹ tan. a wa di pe ẹyin lẹ ma maa wa wọn kiri to dẹ jẹ pe awọn lo n lee yin kiri nigba ti wọn o tii debẹ". Auntie Remmie Ọlọyan nla sọ iriri rẹ gẹgẹ bi ẹni ti ọyan tobi gan ati ohun toju rẹ maa n ri pẹlu awọn ọkunrin. Oṣere ni Oluwaremilekun Faith Fatolu ṣugbọn ti awọn ololufẹ rẹ maa n pe ni Auntie Remi. Gbogbo ile itaja kọmu lorilẹede Naijiria lo ti kan si ti wọn o ni iwọn ọmu rẹ lori igba ti wọn a si ṣeleri fun un pe awn a kan si ti awọn ba ti ni. Ṣugbọn Remilekun ni ko si eyi to kan pada si oun ri.


Oṣere ni Oluwaremilekun Faith Fatolu ṣugbọn ti awọn ololufẹ rẹ maa n pe ni Auntie Remi. Gbogbo ile itaja kọmu lorilẹede Naijiria lo ti kan si ti wọn o ni iwọn ọmu rẹ lori igba ti wọn a si ṣeleri fun un pe awn a kan si ti awọn ba ti ni. Ṣugbọn Remilekun ni ko si eyi to kan pada si oun ri. Tori naa afi ko ra a lati ilu Oyinbo nipasẹ awọn ọrẹ rẹ. Produced By Yemisi Oyedepo & Damilola Oduolowu


Tori naa afi ko ra a lati ilu Oyinbo nipasẹ awọn ọrẹ rẹ. Produced By Yemisi Oyedepo & Damilola Oduolowu


Marriage breakup: Iléẹjọ́ tú ìgbéyàwó ọdún méje ká lórí ẹ̀sùn ìfiraẹni-sílẹ̀

Ileẹjọ agbegbe kan ni Kubwa niluu Abuja ti tu igbeyawo ọdun meje ka lori ẹsun ifiraẹni silẹ. Igbayawo laarin Abubakar ati iyawo rẹ Zainab Ozigi  fori sanpọn lẹyin Zainab sọ fun ileẹjọ pe ki wọn tu awọn kan nitori ọkọ oun ti pa oun ti fun ọdun mẹta. Ninu idajọ rẹ, Adajọ Muhammad Adamu tu igbeyawo ọhun ka amọ o kilọ fun Zainab pe ki o duro fun oṣu mẹta ki o to fẹ ọkọ miiran. Zainab sọ fun ileẹjọ pe labẹ ofin eṣin musulumi loun ti fẹ Abubakar eyi ti Eledua fi ọmọ kan jinki awọn papọ. Abubakar naa gba pe ki ileẹjọ tu igbeyawo awọn ka. Ṣugbọn o ṣalaye pe oun ko fi Zainab silẹ fun ọdun mẹta gẹgẹ bi o ṣe sọ fun ileẹjọ.


Zainab sọ fun ileẹjọ pe labẹ ofin eṣin musulumi loun ti fẹ Abubakar eyi ti Eledua fi ọmọ kan jinki awọn papọ. Abubakar naa gba pe ki ileẹjọ tu igbeyawo awọn ka. Ṣugbọn o ṣalaye pe oun ko fi Zainab silẹ fun ọdun mẹta gẹgẹ bi o ṣe sọ fun ileẹjọ. ''Mo sọ fun iyawo mi pe ki o fi Abuja silẹ wa ba mi nipinlẹ Ogun, ṣugbọn o kọ jalẹ,'' Abubakar ṣalaye. O ni oun naa ko fẹ ni ajọṣepọ pẹlu Zainab mọ nitori ifẹ oun ti yọ lọkan rẹ.


''Mo sọ fun iyawo mi pe ki o fi Abuja silẹ wa ba mi nipinlẹ Ogun, ṣugbọn o kọ jalẹ,'' Abubakar ṣalaye. O ni oun naa ko fẹ ni ajọṣepọ pẹlu Zainab mọ nitori ifẹ oun ti yọ lọkan rẹ.


Nigeria Inheritance way: Àwọn ẹ̀gbọ́n mi ọkùnrin dá pín ogun bàbá wa, wan ní obìnrin ni mí- Onyinye

Kini iyatọ laarin ọmọ ọkunrin ati ọmọ obinrin? Se o yẹ ki a pin ogun ọtọọtọ fun wọn nigba ti a ba re ibi agba n re ni? Tohun ti idajọ ile ẹjọ to gaju lọ ni Naijiria nise lawọn eeyan yọwọ awọn obinrin lawo ninu ogun pinpin, paapa lagbegbe Ila oorun guusu Naijiria. Ki a sọ nipa arabinrin kan ti iru nkan bayi ti sẹlẹ si ni eyi ti a le fi mọ bi nkan ti se ri ni agbegbe kọọkan bẹẹ. Onyinye Igwe padanu baba rẹ ni nkan bi ọdun meji sẹyin sugbọn lati igba naa ni nkan ko ti rọgbọ fun un. Baba rẹ ti a n sọ yi fi ọpọ dukia silẹ bii owo ni banki ati ile pupọ.


Ki a sọ nipa arabinrin kan ti iru nkan bayi ti sẹlẹ si ni eyi ti a le fi mọ bi nkan ti se ri ni agbegbe kọọkan bẹẹ. Onyinye Igwe padanu baba rẹ ni nkan bi ọdun meji sẹyin sugbọn lati igba naa ni nkan ko ti rọgbọ fun un. Baba rẹ ti a n sọ yi fi ọpọ dukia silẹ bii owo ni banki ati ile pupọ. Kii se talaka rara nigba ti yoo fi faye silẹ. Ọmọ ọkunrin nikan lo ni ogun ninu aṣa agbegbe wa: Baba Onyinye Igwe se ise ti ọpọ awọn baba maa n se lagbegbe wa yi. Ko fi akọsilẹ ogun kalẹ ki ọlọjọ to de nitori naa awọn ọmọ naa ni wọn seto ogun pinpin funra wọn lẹyin iku rẹ.


Kii se talaka rara nigba ti yoo fi faye silẹ. Ọmọ ọkunrin nikan lo ni ogun ninu aṣa agbegbe wa: Baba Onyinye Igwe se ise ti ọpọ awọn baba maa n se lagbegbe wa yi. Ko fi akọsilẹ ogun kalẹ ki ọlọjọ to de nitori naa awọn ọmọ naa ni wọn seto ogun pinpin funra wọn lẹyin iku rẹ. Kayeefi ibẹ ni pe arabinrin Igwe to jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ati awọn aburo rẹ obinrin marun un ko ri sisi gba ninu ogun baba wọn. Awọn ọmọ ọkunrin mẹta gẹgẹ bi asa ilẹ Igbo, lo gba gbogbo ogun baba wọn ti wọn si pin in laarin ara wọn. Asa to fẹsẹ mulẹ laarin awọn Igbo ni pe obinrin ko lẹtọ lati jogun ilẹ nitori wọn ko ni wa laarin awọn eeyan wọn bi wọn ba ti lọkọ tan.


Kayeefi ibẹ ni pe arabinrin Igwe to jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ati awọn aburo rẹ obinrin marun un ko ri sisi gba ninu ogun baba wọn. Awọn ọmọ ọkunrin mẹta gẹgẹ bi asa ilẹ Igbo, lo gba gbogbo ogun baba wọn ti wọn si pin in laarin ara wọn. Asa to fẹsẹ mulẹ laarin awọn Igbo ni pe obinrin ko lẹtọ lati jogun ilẹ nitori wọn ko ni wa laarin awọn eeyan wọn bi wọn ba ti lọkọ tan. Awọn ọkunrin ti yoo si maa gbe orukọ mọlẹbi ga gẹgẹ bi ero wọn nikan lo lẹtọ lati jẹ ogun. Bakan naa ni wọn lero pe ọkọ ọmọ obinrin ni yoo jẹ anfaani ilẹ yi tabi ko gba gbogbo ogun awọn ti o ba fi le bọ si ọwọ iyawo rẹ. Lati igba iwasẹ lawọn Igbo ti gbagbọ pe awọn ọmọkunrin lo lẹtọ si ile mọlẹbi ti a n pe ni ''Family House''.


Awọn ọkunrin ti yoo si maa gbe orukọ mọlẹbi ga gẹgẹ bi ero wọn nikan lo lẹtọ lati jẹ ogun. Bakan naa ni wọn lero pe ọkọ ọmọ obinrin ni yoo jẹ anfaani ilẹ yi tabi ko gba gbogbo ogun awọn ti o ba fi le bọ si ọwọ iyawo rẹ. Lati igba iwasẹ lawọn Igbo ti gbagbọ pe awọn ọmọkunrin lo lẹtọ si ile mọlẹbi ti a n pe ni ''Family House''. Asa yi kosẹyin bi awọn baba ti se maa n da gbe lọtọ laaye ti wọn n pe ni ''obi'' ninu agboole wọn. Bi baba ba ku tan, awọn nkan manigbagbe tabi nkan agbara to ba ni to si wa ninu obi yi, wọn yoo faa le ọmọ ọkunrin akọbi lọwọ. Nibi ti ko ba ti si ọmọkunrin ni mọlẹbi naa wọn yoo gbe fawọn ibatan arakunrin to ku sugbọn wọn ko nigbe fun iyawo rẹ tabi awọn ọmọ rẹ lobinrin.


Asa yi kosẹyin bi awọn baba ti se maa n da gbe lọtọ laaye ti wọn n pe ni ''obi'' ninu agboole wọn. Bi baba ba ku tan, awọn nkan manigbagbe tabi nkan agbara to ba ni to si wa ninu obi yi, wọn yoo faa le ọmọ ọkunrin akọbi lọwọ. Nibi ti ko ba ti si ọmọkunrin ni mọlẹbi naa wọn yoo gbe fawọn ibatan arakunrin to ku sugbọn wọn ko nigbe fun iyawo rẹ tabi awọn ọmọ rẹ lobinrin. Asa yi ti pẹ sugbọn kii se gbogbo awọn obinrin lo faramọ  mọ lode oni. Ninu ẹjọ kan to lamilaka ti wọn fa fun ogun ọdun, arabinrin kan wọ awọn mọlẹbi rẹ lọ siwaju adajọ. Nigba ti wọn yoo fi pari ẹjọ naa ni 2014, ile ẹjọ giga julọ pasẹ pe ko lẹtọ lati yọwọ awọn ọmọ obinrin kuro ninu ogun pinpin bo ti le wu ki  o jẹ ati pe asa ilẹ Igbo yi ti kii pin ogun fawọn obinrin tako ofin.


Asa yi ti pẹ sugbọn kii se gbogbo awọn obinrin lo faramọ  mọ lode oni. Ninu ẹjọ kan to lamilaka ti wọn fa fun ogun ọdun, arabinrin kan wọ awọn mọlẹbi rẹ lọ siwaju adajọ. Nigba ti wọn yoo fi pari ẹjọ naa ni 2014, ile ẹjọ giga julọ pasẹ pe ko lẹtọ lati yọwọ awọn ọmọ obinrin kuro ninu ogun pinpin bo ti le wu ki  o jẹ ati pe asa ilẹ Igbo yi ti kii pin ogun fawọn obinrin tako ofin. Pẹlu idajọ to wa nilẹ yi, ko fẹ ẹ siyatọ pẹlu bawọn eeyan ko ti se sinmi lati maa yọ awọn obinrin kuro ninu ogun pinpin. Egodi Igwe ti ko tan mọ Onyinye Igwe ti a darukọ ni ibẹrẹ itan yi, jẹ ẹni to da ajọ ẹlẹyinju aanu silẹ (Women Aid Collective,Wacol), lati maa pese eto iranwọ ọfẹ fawọn obinrin to ba fẹ sẹjọ lori  bi wọn ko se pin ogun kan wọn. Aimọye ẹjọ ni wọn maa n gbe wa si ọdọ wọn lọdọọdun Egodi ni "Awọn asa ati isẹse to n ko ipalara bawa si wa lawujọ wa daadaa'' "Bi o ba n sọ fun ọmọ obinrin pe ko lẹtọ lati jẹ ninu ogun baba rẹ, a jẹ pe n sọfun pe ko lẹtọ lati wa laye ''Awọn obinrin ni lati gbe igbesẹ'' Awọn obinrin ti wọn ko jẹ ki wọn jẹ ogun ni anfaani lati gbaile ẹjọ lọ sugbọn nitori wahala ati asiko ti ẹjọ naa yoo lo, pupọ a maa tọ awọn ọkunrin to jẹ agbagba ile lọ lati yanju ọrọ naa nitubi n nu bi eyi ti kii so eso rere.


Pẹlu idajọ to wa nilẹ yi, ko fẹ ẹ siyatọ pẹlu bawọn eeyan ko ti se sinmi lati maa yọ awọn obinrin kuro ninu ogun pinpin. Egodi Igwe ti ko tan mọ Onyinye Igwe ti a darukọ ni ibẹrẹ itan yi, jẹ ẹni to da ajọ ẹlẹyinju aanu silẹ (Women Aid Collective,Wacol), lati maa pese eto iranwọ ọfẹ fawọn obinrin to ba fẹ sẹjọ lori  bi wọn ko se pin ogun kan wọn. Aimọye ẹjọ ni wọn maa n gbe wa si ọdọ wọn lọdọọdun Egodi ni "Awọn asa ati isẹse to n ko ipalara bawa si wa lawujọ wa daadaa'' "Bi o ba n sọ fun ọmọ obinrin pe ko lẹtọ lati jẹ ninu ogun baba rẹ, a jẹ pe n sọfun pe ko lẹtọ lati wa laye ''Awọn obinrin ni lati gbe igbesẹ'' Awọn obinrin ti wọn ko jẹ ki wọn jẹ ogun ni anfaani lati gbaile ẹjọ lọ sugbọn nitori wahala ati asiko ti ẹjọ naa yoo lo, pupọ a maa tọ awọn ọkunrin to jẹ agbagba ile lọ lati yanju ọrọ naa nitubi n nu bi eyi ti kii so eso rere. "O soro ki ayipada waye lagbegbe yi lopin igba to ba se pe awọn ọkunrin naa lo n jọba lori idajọ'' Egodi Igwe tẹsiwaju pe "ki iyipada to le waye, awọn obinrin gbọdọ wa lara awọn ti yoo maa joko jiroro lori ọrọ ogun pinpin taa n sọ yi.'' Ki asa yi to le dopin, ayafi kawọn lọbalọba  ilẹ Igbo pa ọkan pọ lati kasẹ rẹ nilẹ. O seni laanu pe ọpọ wọn sọ pe asa yi  kii se ohun to se yi pada.


"O soro ki ayipada waye lagbegbe yi lopin igba to ba se pe awọn ọkunrin naa lo n jọba lori idajọ'' Egodi Igwe tẹsiwaju pe "ki iyipada to le waye, awọn obinrin gbọdọ wa lara awọn ti yoo maa joko jiroro lori ọrọ ogun pinpin taa n sọ yi.'' Ki asa yi to le dopin, ayafi kawọn lọbalọba  ilẹ Igbo pa ọkan pọ lati kasẹ rẹ nilẹ. O seni laanu pe ọpọ wọn sọ pe asa yi  kii se ohun to se yi pada. Igwe Chiwendu Onuoha, oriade ilu Eke ni ipinlẹ Enugu loun ko ro pe asa yi n dẹyẹsi awọn obinrin rara. lati ma  se jogun lẹyin iku baba wọn. "Awọn ọkunrin lopo to mu asa ati ise wa ro" lọrọ to n sọ.


Igwe Chiwendu Onuoha, oriade ilu Eke ni ipinlẹ Enugu loun ko ro pe asa yi n dẹyẹsi awọn obinrin rara. lati ma  se jogun lẹyin iku baba wọn. "Awọn ọkunrin lopo to mu asa ati ise wa ro" lọrọ to n sọ. O fikun pe awọn a maa pin  ilẹ ajumọni ilu  fawọn ọkunrin nikan. ''Awọn ọkunrin wọn yi lo n tọju ilu.Nigba ti ija ba bẹ silẹ, awọn ni wọn maa n kopa.Bi ede aiyede kankan to ni se pẹlu asa wa ba waye, awọn ọkunrin lo maa n da si ọrọ yi.'' Lakotan o ni :  "Ninu asa wa, kii se idẹyẹsi,  Asa awujọ wa ni, mi o ri nkankan to jọ mọ pe a n da ori apa kan si,  Bakan la se da awọn ọkunrin ati obinrin''.


O fikun pe awọn a maa pin  ilẹ ajumọni ilu  fawọn ọkunrin nikan. ''Awọn ọkunrin wọn yi lo n tọju ilu.Nigba ti ija ba bẹ silẹ, awọn ni wọn maa n kopa.Bi ede aiyede kankan to ni se pẹlu asa wa ba waye, awọn ọkunrin lo maa n da si ọrọ yi.'' Lakotan o ni :  "Ninu asa wa, kii se idẹyẹsi,  Asa awujọ wa ni, mi o ri nkankan to jọ mọ pe a n da ori apa kan si,  Bakan la se da awọn ọkunrin ati obinrin''. Bo tilẹ jẹ pe asa yi gbilẹ lawọn awujọ kọọkan, awọn miran ti wọgile. Igwe Godwin Ecko jẹ ọkan lara awọn oriade to ti wọgile asa yi ni ilu tiẹ tii se ilu Ihe to wa ni Enugugu yi kan naa. "A ni igbagbọ pe bakan  laa se sẹda ọkunrin ati obinrin.Ki eeyan wa sọ pe oun ko ni fun awọn obinrin lẹtọ wọn ko bojumu.''


Bo tilẹ jẹ pe asa yi gbilẹ lawọn awujọ kọọkan, awọn miran ti wọgile. Igwe Godwin Ecko jẹ ọkan lara awọn oriade to ti wọgile asa yi ni ilu tiẹ tii se ilu Ihe to wa ni Enugugu yi kan naa. "A ni igbagbọ pe bakan  laa se sẹda ọkunrin ati obinrin.Ki eeyan wa sọ pe oun ko ni fun awọn obinrin lẹtọ wọn ko bojumu.'' Ọba yi sọ pe" Ni ilu temi, awọn obinrin a maa jẹ ogun koda wọn a maa jẹ ọgbọn pẹlu.A kii fayegba ki mọlẹbi gbẹsẹle ogun awọn obinrin ti wọn ko ba bimọ ọkunrin'' Sugbọn saaju ki o to di ọba lọdun 1993, ọrọ ko ri bẹ.Nigba to de ori oye lo ni boun yoo ti se se toun ni yẹn ti ọrọ yi si jẹ iyalẹnu fun ọpọ araalu. ''Awọn eeyan sọ pe wahala ni mo n wa pẹlu bi mo ti se n yi asa wa pada, sugbọn ko si ohun to tẹyin rẹ bọ'' 'Mi o le maa ba awọn ọmọ iya mi lọkunrin  fa wahala'. Awọn ajafẹtọmoniyan sọ pe aijẹki obinrin jẹ ninu ogun jẹ ọna kan gbogi ti wọn fi n dẹyẹsi wọn to fi mọ ki wọn ni ki wọn fa ori opo, kikọla idi fun awọn obinrin ati aijẹki wọn bawọn nipin ninu ilẹ ilu.


Ọba yi sọ pe" Ni ilu temi, awọn obinrin a maa jẹ ogun koda wọn a maa jẹ ọgbọn pẹlu.A kii fayegba ki mọlẹbi gbẹsẹle ogun awọn obinrin ti wọn ko ba bimọ ọkunrin'' Sugbọn saaju ki o to di ọba lọdun 1993, ọrọ ko ri bẹ.Nigba to de ori oye lo ni boun yoo ti se se toun ni yẹn ti ọrọ yi si jẹ iyalẹnu fun ọpọ araalu. ''Awọn eeyan sọ pe wahala ni mo n wa pẹlu bi mo ti se n yi asa wa pada, sugbọn ko si ohun to tẹyin rẹ bọ'' 'Mi o le maa ba awọn ọmọ iya mi lọkunrin  fa wahala'. Awọn ajafẹtọmoniyan sọ pe aijẹki obinrin jẹ ninu ogun jẹ ọna kan gbogi ti wọn fi n dẹyẹsi wọn to fi mọ ki wọn ni ki wọn fa ori opo, kikọla idi fun awọn obinrin ati aijẹki wọn bawọn nipin ninu ilẹ ilu. Ile ati ilẹ jẹ nkan ọrọ ti wọn ko jẹ kawọn obinrin ni ipin ninu rẹ eyi to n ko ipalara ba wọn nipa ọrọ aje. Yatọ si ofin, awọn onimọ gbagbọ pe awọn ọkunrin ni ipa ribiribi lati ko lati u ayipada ba asa yi. Egodi Igwe sọ pe''pẹlu gbogbo nkan to n waye lori aijogun awọn ọmọ obinrin, mo lerope o yẹ kawọn ọkunrin bẹrẹ si maa wa ọna ki awọn mọlẹbi wọn ma farakasa iru nkan bayi ti wọn ba ku tan'' O ni oun gbagbọ pe nibi ki awọn obi maa kọ akọsilẹ nipa ogun pinpin lọna abayọ wa.


Ile ati ilẹ jẹ nkan ọrọ ti wọn ko jẹ kawọn obinrin ni ipin ninu rẹ eyi to n ko ipalara ba wọn nipa ọrọ aje. Yatọ si ofin, awọn onimọ gbagbọ pe awọn ọkunrin ni ipa ribiribi lati ko lati u ayipada ba asa yi. Egodi Igwe sọ pe''pẹlu gbogbo nkan to n waye lori aijogun awọn ọmọ obinrin, mo lerope o yẹ kawọn ọkunrin bẹrẹ si maa wa ọna ki awọn mọlẹbi wọn ma farakasa iru nkan bayi ti wọn ba ku tan'' O ni oun gbagbọ pe nibi ki awọn obi maa kọ akọsilẹ nipa ogun pinpin lọna abayọ wa. Tabi ki awọn baba si maa fi to awọn mọlẹbi wọn leti bi wọn yoo ti se pin ogun wọn ti iku ba de. Tọkantọkan ni Onyinye Igwe fi faramọ aba yi. O ni oun ko binu sawọn ọmọ iya rẹ lọkunrin bẹẹ si ni oun ko lero lati pe wọn lẹjọ lori ọrọ ogun yi.


Tabi ki awọn baba si maa fi to awọn mọlẹbi wọn leti bi wọn yoo ti se pin ogun wọn ti iku ba de. Tọkantọkan ni Onyinye Igwe fi faramọ aba yi. O ni oun ko binu sawọn ọmọ iya rẹ lọkunrin bẹẹ si ni oun ko lero lati pe wọn lẹjọ lori ọrọ ogun yi. "Ti baba mi ba pin ogun rẹ kalẹ ni, nkan ki ba maa ri bayi'' "Mi o le maa ba awọn ọmọ iya mi ja nitori ogun, ẹjẹ mi si ni wọn n se''


"Ti baba mi ba pin ogun rẹ kalẹ ni, nkan ki ba maa ri bayi'' "Mi o le maa ba awọn ọmọ iya mi ja nitori ogun, ẹjẹ mi si ni wọn n se''


Awolowo: Àwọn èèkàn ìlú péjú s'Ibadan níbi ìsìnkú màmá Omotola àkọ́bí obìnrin Awolowo tó wọ káà ilẹ̀ lọ

Iku pa abiri, abiri lọ, iku pa abiri, abiri rọrun. Mama Omotola Oyediran tii ṣe akọbi lobinrin Oloye Obafemi Awolowo ti wọ kaa ilẹ lọ. Awọn eekan lagbo oṣelu bii igbakeji aarẹ orilẹede Naijiria, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo, Asiwaju Bola Tinubu, Gomina ipinlẹ Osun tẹlẹ ri, Bisi Akande lo peju pesẹ si ilu Ibadan lati ṣe ẹyẹ ikẹyin fun mama. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, Kayode Fayemi ti ipinlẹ Ekiti, Gomina Rotimi Akeredolu ipinlẹ Ondo, Aminu Tanbuwal atawọn ọtọkulu miiran lo wa nibi eto isinku ọhun ni Ibadan. Ninu iwaasu rẹ, Alufaa Archbishop ijọ Methodist to ti fẹyin bayii, the Most Reverend Ayo Ladigbolu sọ pe mama Omotola fiwa jọ Oloye ati mama H.I.D. Awolowo nipa ṣiṣe aanu fawọn eeyan.


Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, Kayode Fayemi ti ipinlẹ Ekiti, Gomina Rotimi Akeredolu ipinlẹ Ondo, Aminu Tanbuwal atawọn ọtọkulu miiran lo wa nibi eto isinku ọhun ni Ibadan. Ninu iwaasu rẹ, Alufaa Archbishop ijọ Methodist to ti fẹyin bayii, the Most Reverend Ayo Ladigbolu sọ pe mama Omotola fiwa jọ Oloye ati mama H.I.D. Awolowo nipa ṣiṣe aanu fawọn eeyan. Alufaa Ladigbolu sọ pe Mama Omotola gbe igbe aye rẹ ni ibamu pẹlu ilana ti Oloye Awolowo la kalẹ ki o to papoda. O fikun ọrọ rẹ pe olotitọ ati olododo eeyan to ṣe fi ọkan tan ni mama Omotola. ''Iwa to dara ti mama hu titi ti o fi jẹ Ọlọrun nipe, lọwọ awọn obi rẹ lo ti kọ gbogbo rẹ,'' alufaa Ladigbolu lo sọ bẹẹ.


Alufaa Ladigbolu sọ pe Mama Omotola gbe igbe aye rẹ ni ibamu pẹlu ilana ti Oloye Awolowo la kalẹ ki o to papoda. O fikun ọrọ rẹ pe olotitọ ati olododo eeyan to ṣe fi ọkan tan ni mama Omotola. ''Iwa to dara ti mama hu titi ti o fi jẹ Ọlọrun nipe, lọwọ awọn obi rẹ lo ti kọ gbogbo rẹ,'' alufaa Ladigbolu lo sọ bẹẹ. Alufaa naa ko ṣai sọ iṣepataki awọn obinrin lawujọ, o ni iru awọn obinrin bii mama Omotola lo le mu idagbasoke ba Naijiria. O rọ awọn alaṣẹ ni Naijiria lati fun awọn obinrin lanfani lati di ipo olori mu ki wọn le lo ẹbun ti Eleduwa fun wọn fun anfaani gbogbo araalu. ''Ajijagbara ati ajafẹtọ ọmọniyan ni mama Omotola titi ọjọ aye rẹ ti o fi jade laye,'' alufaa Ladigbolu lo sọ bẹẹ.


Alufaa naa ko ṣai sọ iṣepataki awọn obinrin lawujọ, o ni iru awọn obinrin bii mama Omotola lo le mu idagbasoke ba Naijiria. O rọ awọn alaṣẹ ni Naijiria lati fun awọn obinrin lanfani lati di ipo olori mu ki wọn le lo ẹbun ti Eleduwa fun wọn fun anfaani gbogbo araalu. ''Ajijagbara ati ajafẹtọ ọmọniyan ni mama Omotola titi ọjọ aye rẹ ti o fi jade laye,'' alufaa Ladigbolu lo sọ bẹẹ. Mama Omotola ṣe igbeyawo pẹlu ọjọgbọn A.B.O.O. Oyediran to jẹ ọga agba ile ẹkọ fasiti ilu Ibadan, U.I. nigba kan ri.


Mama Omotola ṣe igbeyawo pẹlu ọjọgbọn A.B.O.O. Oyediran to jẹ ọga agba ile ẹkọ fasiti ilu Ibadan, U.I. nigba kan ri. Tola Oyediran ọmọ Obafemi Awolowo ti jáde láyé Ọjọ kẹrindinlogun oṣu kẹwaa ọdun 2020 yii ni mama Oyediran fi aye silẹ. Mama Omotola to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ olootu ijọ iwọ oorun guusu Naijiria nigba kan ri, Oloye Obafemi Awolowo ko ba ṣe ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun laye. Oun ni omọ Awowlọwọ to dagba ju ki iku to mu un lọ.


Tola Oyediran ọmọ Obafemi Awolowo ti jáde láyé Ọjọ kẹrindinlogun oṣu kẹwaa ọdun 2020 yii ni mama Oyediran fi aye silẹ. Mama Omotola to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ olootu ijọ iwọ oorun guusu Naijiria nigba kan ri, Oloye Obafemi Awolowo ko ba ṣe ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun laye. Oun ni omọ Awowlọwọ to dagba ju ki iku to mu un lọ. Tola si ni alaga igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune titi ti o fi faye silẹ.


Tola si ni alaga igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune titi ti o fi faye silẹ.


Oyinkan Abayomi: Ajàfẹ́tọ̀ọ́ ẹni tó dá ẹgbẹ́ òṣèlú obìnrin àkọ́kọ́ sílẹ̀, tó tún jà fún ètò ẹ̀kọ́, ìṣèlú àti òmìnira obìnrin

Lati igba laelae ni awọn akọni obìnrin ti wa, awọn akinkanju obinrin bii ọkùnrin. Ọkan lara awọn manigbagbe akọni obìnrin naa ni Oyinkansola Ajasa aya Abayomi, ti ọpọ eeyan mọ si Lady Oyinkan Abayomi. Gẹgẹ ba ṣe ka a loju opo itakun agbaye Wikipedia atawọn oju opo miran, iṣẹ takuntakun ni Oyinkan Abayomi ṣe lati ro awọn obinrin lagbara, to si jijagbara fun ominira wọn pẹlu. Itan sọ fun wa pe idile ọla ati ọmọwe ni Oyinkan ti wa, oun naa kawe, o si tun gbajumọ lobinrin amọ ko jẹ ki ipilẹ ọla to ni ko si oun lórí, lati maṣe naani obinrin ẹgbẹ rẹ. Bi igbe aye Oyinkansola Ajasa Abayomi si ṣe lọ ree, eyi to yẹ kawọn obinrin iwoyi fi kọgbon ati awokọse rere. Ibẹrẹ igbe aye Oyinkan Abayomi: Ọjọ Kẹfa, osu Kẹta ọdun 1897 ni wọn bi Oyinkansola de si idile Ọlọla Kitoye Ajasa, to si ni aburo ọkùnrin kan ṣoṣo.


Itan sọ fun wa pe idile ọla ati ọmọwe ni Oyinkan ti wa, oun naa kawe, o si tun gbajumọ lobinrin amọ ko jẹ ki ipilẹ ọla to ni ko si oun lórí, lati maṣe naani obinrin ẹgbẹ rẹ. Bi igbe aye Oyinkansola Ajasa Abayomi si ṣe lọ ree, eyi to yẹ kawọn obinrin iwoyi fi kọgbon ati awokọse rere. Ibẹrẹ igbe aye Oyinkan Abayomi: Ọjọ Kẹfa, osu Kẹta ọdun 1897 ni wọn bi Oyinkansola de si idile Ọlọla Kitoye Ajasa, to si ni aburo ọkùnrin kan ṣoṣo. Awọn obi Oyinkansola, Ọlọla Kitoye ati Lucretia Olayinka Moore, ni tọkọtaya akọkọ ni Naijiria ti ilẹ Gẹẹsi yoo kọkọ fi oye 'Knight' da lọla. Laarin ọdun 1903 si 1909 ni Oyinkan pari ẹkọ rẹ nile ẹkọ girama Anglican Girls, ko to morile ilu ọba lati tẹsiwaju. Oyinkan dara pọ mọ ẹgbẹ Girls Guildes nigba to wa nilu oyinbo, oun si ni obinrin akọkọ ọmọ Naijiria ti yoo jẹ Alakoso ẹgbẹ naa.


Awọn obi Oyinkansola, Ọlọla Kitoye ati Lucretia Olayinka Moore, ni tọkọtaya akọkọ ni Naijiria ti ilẹ Gẹẹsi yoo kọkọ fi oye 'Knight' da lọla. Laarin ọdun 1903 si 1909 ni Oyinkan pari ẹkọ rẹ nile ẹkọ girama Anglican Girls, ko to morile ilu ọba lati tẹsiwaju. Oyinkan dara pọ mọ ẹgbẹ Girls Guildes nigba to wa nilu oyinbo, oun si ni obinrin akọkọ ọmọ Naijiria ti yoo jẹ Alakoso ẹgbẹ naa. Oyinkan pada sile lati ilu ọba lọdun 1920 lẹyin to kawe tan nile ẹkọ orin nilẹ Gẹẹsi, to si n ṣíṣẹ olukọ nile ẹkọ girama Anglican Girls, to ti kẹkọọ jade. Nigba to pada dele, Oyinkan dara pọ mọ ẹgbẹ Girls Guides nilu Eko, to si n ṣiṣẹ kara lori eto ẹkọ ọmọbinrin, oun si tun ni obinrin akọkọ ti yoo wa ọkọ ayọkẹlẹ nilu Eko. Bakan naa ni akọni obinrin yii tun jẹ ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo jẹ alakoso fun ẹgbẹ Girls Guides lọdun 1931.


Oyinkan pada sile lati ilu ọba lọdun 1920 lẹyin to kawe tan nile ẹkọ orin nilẹ Gẹẹsi, to si n ṣíṣẹ olukọ nile ẹkọ girama Anglican Girls, to ti kẹkọọ jade. Nigba to pada dele, Oyinkan dara pọ mọ ẹgbẹ Girls Guides nilu Eko, to si n ṣiṣẹ kara lori eto ẹkọ ọmọbinrin, oun si tun ni obinrin akọkọ ti yoo wa ọkọ ayọkẹlẹ nilu Eko. Bakan naa ni akọni obinrin yii tun jẹ ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo jẹ alakoso fun ẹgbẹ Girls Guides lọdun 1931. Igbeyawo ati ọsan aye Oyinkan Abayomi: Yoruba maa n ni ilẹ obìnrin kii pẹ su, igba ara si la n bura, Oyinkan ṣe igbeyawo pẹlu agbẹjọro kan, Morohunfolu Abayomi lọjọ Kẹwaa, osu Karun un, ọdun 1923. Amọ o ṣe ni laanu pe, kokoro iku ko jẹ ki awọn tọkọtaya tuntun naa gbadun ara wọn, nitori osu meji lẹyin igbeyawo ni Morohunfolu jade laye. Akọsilẹ sọ fun wa pe iwaju ile ẹjọ ti Morohunfolu ti lọ gba ẹjọ ro, ni wọn ti yin ìbọn fun, ti Oyinkan si di opo ọsan gangan.


Igbeyawo ati ọsan aye Oyinkan Abayomi: Yoruba maa n ni ilẹ obìnrin kii pẹ su, igba ara si la n bura, Oyinkan ṣe igbeyawo pẹlu agbẹjọro kan, Morohunfolu Abayomi lọjọ Kẹwaa, osu Karun un, ọdun 1923. Amọ o ṣe ni laanu pe, kokoro iku ko jẹ ki awọn tọkọtaya tuntun naa gbadun ara wọn, nitori osu meji lẹyin igbeyawo ni Morohunfolu jade laye. Akọsilẹ sọ fun wa pe iwaju ile ẹjọ ti Morohunfolu ti lọ gba ẹjọ ro, ni wọn ti yin ìbọn fun, ti Oyinkan si di opo ọsan gangan. Oyinkan pinnu pe oun ko ni fẹ ọkọ miran mọ nitori iku ọkọ rẹ aarọ ba a lojiji, to si dun wọnu egungun. Lẹyin ọdun meje ti Morohunfolu dara ilẹ, Oyinkan tun ba ifẹ pade, to si di aya Dokita kan, Kofoworola, ti wọn ni orúkọ baba tiẹ naa jẹ orúkọ baba ọkọ aarọ Oyinkan, eyiun Abayomi. Oyinkan Abayomi ko nilo lati paarọ orúkọ mọ nitori orúkọ ọkọ aarọ rẹ, naa ni orúkọ ọkọ rẹ keji.


Oyinkan pinnu pe oun ko ni fẹ ọkọ miran mọ nitori iku ọkọ rẹ aarọ ba a lojiji, to si dun wọnu egungun. Lẹyin ọdun meje ti Morohunfolu dara ilẹ, Oyinkan tun ba ifẹ pade, to si di aya Dokita kan, Kofoworola, ti wọn ni orúkọ baba tiẹ naa jẹ orúkọ baba ọkọ aarọ Oyinkan, eyiun Abayomi. Oyinkan Abayomi ko nilo lati paarọ orúkọ mọ nitori orúkọ ọkọ aarọ rẹ, naa ni orúkọ ọkọ rẹ keji. Amọ itan miran sọ pe, Kofoworola John ni orúkọ ọkọ kejì to fẹ Oyinkan. A gbọ pe Oyinkan lo pọn ni dandan fun Dokita naa pe ti yoo ba fẹ oun, o gbọdọ paarọ orukọ rẹ si Abayomi, tii ṣe orúkọ ọkọ rẹ aarọ. Nitori ifẹ nla to ni si Oyinkan, a ka a pe Kofoworola naa ṣe bẹẹ, idi ti eyi fi ri bẹẹ, ko si ẹni to ye.


Amọ itan miran sọ pe, Kofoworola John ni orúkọ ọkọ kejì to fẹ Oyinkan. A gbọ pe Oyinkan lo pọn ni dandan fun Dokita naa pe ti yoo ba fẹ oun, o gbọdọ paarọ orukọ rẹ si Abayomi, tii ṣe orúkọ ọkọ rẹ aarọ. Nitori ifẹ nla to ni si Oyinkan, a ka a pe Kofoworola naa ṣe bẹẹ, idi ti eyi fi ri bẹẹ, ko si ẹni to ye. Iṣẹ takuntakun ti Oyinkan Abayomi ṣe fun agbega obinrin ati iran ọmọniyan: Oyinkan jẹ agbẹnusọ fun ifẹsẹmulẹ ẹtọ awọn obinrin nigba aye rẹ ati eto ẹkọ wọn, to si tun n ja fun ibaradọgba ati ipo kan naa fun takọtabo. O ṣe agbekalẹ ẹgbẹ kan to wa fun awọn obinrin to kawe, eyiun British West Africa Educated Girls Club, amọ orukọ ẹgbẹ naa ti parada si Ladies Progressive Club. Ẹgbẹ ọhun si ni Oyinkan lo lati kan sawọn eekanlu lawujọ fun ikowojọ, eyi to fi da ile ẹkọ girama Queen's College silẹ lọdun 1927 nilu Eko.


Iṣẹ takuntakun ti Oyinkan Abayomi ṣe fun agbega obinrin ati iran ọmọniyan: Oyinkan jẹ agbẹnusọ fun ifẹsẹmulẹ ẹtọ awọn obinrin nigba aye rẹ ati eto ẹkọ wọn, to si tun n ja fun ibaradọgba ati ipo kan naa fun takọtabo. O ṣe agbekalẹ ẹgbẹ kan to wa fun awọn obinrin to kawe, eyiun British West Africa Educated Girls Club, amọ orukọ ẹgbẹ naa ti parada si Ladies Progressive Club. Ẹgbẹ ọhun si ni Oyinkan lo lati kan sawọn eekanlu lawujọ fun ikowojọ, eyi to fi da ile ẹkọ girama Queen's College silẹ lọdun 1927 nilu Eko. Ile ẹkọ girama yii ni akọkọ ladugbo Yaba nigba naa, to si ni ilegbe fun takọtabo akẹkọọ, Oyinkan si ni ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo ṣiṣẹ olukọ nibẹ. Akọni obìnrin yii tun ko awọn Iyalọja jọ sinu oniruuru ẹlẹgbẹjẹgbẹ, to si tun da ẹgbẹ Young Women Christian Association, YMCA silẹ. Oyinkansola Abayomi ko tun gbẹyin ninu oselu, to si n rọ awọn araalu lati maa kopa ninu eto iselu labẹle, ki wọn si jija gbara fun ominira Naijiria.


Ile ẹkọ girama yii ni akọkọ ladugbo Yaba nigba naa, to si ni ilegbe fun takọtabo akẹkọọ, Oyinkan si ni ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo ṣiṣẹ olukọ nibẹ. Akọni obìnrin yii tun ko awọn Iyalọja jọ sinu oniruuru ẹlẹgbẹjẹgbẹ, to si tun da ẹgbẹ Young Women Christian Association, YMCA silẹ. Oyinkansola Abayomi ko tun gbẹyin ninu oselu, to si n rọ awọn araalu lati maa kopa ninu eto iselu labẹle, ki wọn si jija gbara fun ominira Naijiria. Ni ọjọ Kẹwaa, osu karun un, ọdun 1944, ni Oyinkan tun da ẹgbẹ oselu akọkọ to wa fun obinrin nikan silẹ ti orukọ rẹ n jẹ Nigerian Women Party, NWP pẹlu obinrin mejila mii. Ọdun 1954 ni  ọbabinrin ilẹ Gẹ̀ẹ́sì fi oye ọlọla, Sir and Lady, da Oyinkan ati ọkọ rẹ, Kofoworola Abayomi lọla. Oyinkan tun ṣiṣẹ bii Kanselọ to n soju awọn obinrin ni ijọba ibilẹ Eko fun odindi ọdun meje gbako, to si lọ soju fun ẹtọ awọn obinrin nile asofin lẹkun Iwọ oorun Naijiria.


Ni ọjọ Kẹwaa, osu karun un, ọdun 1944, ni Oyinkan tun da ẹgbẹ oselu akọkọ to wa fun obinrin nikan silẹ ti orukọ rẹ n jẹ Nigerian Women Party, NWP pẹlu obinrin mejila mii. Ọdun 1954 ni  ọbabinrin ilẹ Gẹ̀ẹ́sì fi oye ọlọla, Sir and Lady, da Oyinkan ati ọkọ rẹ, Kofoworola Abayomi lọla. Oyinkan tun ṣiṣẹ bii Kanselọ to n soju awọn obinrin ni ijọba ibilẹ Eko fun odindi ọdun meje gbako, to si lọ soju fun ẹtọ awọn obinrin nile asofin lẹkun Iwọ oorun Naijiria. Ko tan sibẹ, Oyinkan tun jẹ aarẹ ẹgbẹ apapọ fawọn obinrin, National Council Of Women Societies ati aarẹ ayeraye fun ẹgbẹ Girls Guides lọdun 1982. Awọn oye ati ami ẹyẹ ti wọn fi da Oyinkan Abayomi lọla: Oyinkansola Abayomi ni awujọ mọ riri rẹ, ti wọn si fi oniruuru oye ati ami ẹyẹ da lọla. Lara awọn oye ti Oyinkan jẹ nigba aye rẹ ni Moroye tilu Eko ati iya Abiye tilẹ Ẹ̀gbá.


Ko tan sibẹ, Oyinkan tun jẹ aarẹ ẹgbẹ apapọ fawọn obinrin, National Council Of Women Societies ati aarẹ ayeraye fun ẹgbẹ Girls Guides lọdun 1982. Awọn oye ati ami ẹyẹ ti wọn fi da Oyinkan Abayomi lọla: Oyinkansola Abayomi ni awujọ mọ riri rẹ, ti wọn si fi oniruuru oye ati ami ẹyẹ da lọla. Lara awọn oye ti Oyinkan jẹ nigba aye rẹ ni Moroye tilu Eko ati iya Abiye tilẹ Ẹ̀gbá. Ijọba apapọ tun fi oye Order of the Federal Republic of Nigeria, OFR da Oyinkan lọla, Nigba ti ijọba Gẹẹsì tun fi oye Member of the order of the British Empire MBE da lọla. Lakotan, ijọba Eko fi opopona kan ladugbo Ikoyi sọri Oyinkan Abayomi lati fi bu ọla fun akọni obinrin naa, eyi to gbajumọ nilu Eko Iku Oyinkan Abayomi ati ẹkọ ti igbe aye rẹ kọ wa: Ọjọ Kọkandinlogun, osu Kẹta, ọdun 1990 ni akọni obinrin, ololufẹ mẹkuunu ati asaaju obinrin naa, Ọlọla Oyinkansola Abayomi jade laye lẹni ọdun mẹtalelaadọrun. Ṣugbọn bi onirese onirese Oyinkan ko ba fingba mọ, eyi to ti fin silẹ ko le parun.


Ijọba apapọ tun fi oye Order of the Federal Republic of Nigeria, OFR da Oyinkan lọla, Nigba ti ijọba Gẹẹsì tun fi oye Member of the order of the British Empire MBE da lọla. Lakotan, ijọba Eko fi opopona kan ladugbo Ikoyi sọri Oyinkan Abayomi lati fi bu ọla fun akọni obinrin naa, eyi to gbajumọ nilu Eko Iku Oyinkan Abayomi ati ẹkọ ti igbe aye rẹ kọ wa: Ọjọ Kọkandinlogun, osu Kẹta, ọdun 1990 ni akọni obinrin, ololufẹ mẹkuunu ati asaaju obinrin naa, Ọlọla Oyinkansola Abayomi jade laye lẹni ọdun mẹtalelaadọrun. Ṣugbọn bi onirese onirese Oyinkan ko ba fingba mọ, eyi to ti fin silẹ ko le parun. Igbe aye akínkanjú obìnrin yii si lo n kọ wa pe obìnrin kii ṣe ohun elo alailagbara, ti ko wulo. Itan aye obìnrin yii tun n kọ wa lati jẹ akínkanjú, olufẹ mẹkuunu ati ajafetọọ ọmọniyan ni ipokipo ti a ba wa, boya a jẹ ọkùnrin abi obìnrin. A wa n gbadura pe ki ọba oke tẹ ọlọla Oyinkansola Ajasa aya Abayomi si afẹfẹ rere.


Igbe aye akínkanjú obìnrin yii si lo n kọ wa pe obìnrin kii ṣe ohun elo alailagbara, ti ko wulo. Itan aye obìnrin yii tun n kọ wa lati jẹ akínkanjú, olufẹ mẹkuunu ati ajafetọọ ọmọniyan ni ipokipo ti a ba wa, boya a jẹ ọkùnrin abi obìnrin. A wa n gbadura pe ki ọba oke tẹ ọlọla Oyinkansola Ajasa aya Abayomi si afẹfẹ rere.


Queen Ereba Psoriasis: Níṣe ló dàbíi pé mo wà nínú àhámọ́ tí mi ò ṣẹ̀dá fúnra mi

Ṣe lo kan dede bẹrẹ si ni ri nkan kurukuru lara rẹ. Amọ ko si bi wọn ṣe lo gbogbo ipara ati ogun apakokoro ara to wa ni Naijiria to, ko ran an. Igba yẹn gaan lo ṣẹṣẹ wa mọ pe o ju agbara oun lọ. Àfi ṣuuuu ti gbogbo ẹ bo ara rẹ latori de ọmọ ika ẹsẹ. Aarun ipẹpẹ gbigbẹ lara eyi ti awọn dokita pe ni Psoriasis lo kọlu Queen Ereba. Eyi si fa irẹwẹsi si aye rẹ tori ko si agọ ara rẹ kankan ti aarun yii ko lẹ mọ.


Àfi ṣuuuu ti gbogbo ẹ bo ara rẹ latori de ọmọ ika ẹsẹ. Aarun ipẹpẹ gbigbẹ lara eyi ti awọn dokita pe ni Psoriasis lo kọlu Queen Ereba. Eyi si fa irẹwẹsi si aye rẹ tori ko si agọ ara rẹ kankan ti aarun yii ko lẹ mọ. Bíbéèrè ìbálòpọ̀ láti ṣe ìwé ìrìnà sọ òṣìṣẹ́ iléèṣẹ́ ọmọ Nàìjíríà dèrò ilé O ro pe o ti tan fun oun laye koda wipe ala oun ko lee laye di mimuṣẹ. Ko lee ṣe ohun gbogbo bo ṣe wu u, ko lee wọ iru aṣọ to ba yan laayo lati wọ. Koda o ni lati pa ileewe ti nigba kan nitori aisan yii.


Bíbéèrè ìbálòpọ̀ láti ṣe ìwé ìrìnà sọ òṣìṣẹ́ iléèṣẹ́ ọmọ Nàìjíríà dèrò ilé O ro pe o ti tan fun oun laye koda wipe ala oun ko lee laye di mimuṣẹ. Ko lee ṣe ohun gbogbo bo ṣe wu u, ko lee wọ iru aṣọ to ba yan laayo lati wọ. Koda o ni lati pa ileewe ti nigba kan nitori aisan yii. Queen Ereba pada di onkọwe ati ololufẹ ohun meremere. Nibi ti aarun yii ba a finra de, o ti ṣe iwe jade ti akọle rẹ n jẹ "Psoriasi, finding your light". Wo ìdí tí akẹ́kọ̀ọ́jáde 96 kò fi ní leè ṣe àgùnbánirọ̀ wọn l'Ogun Àwọn oniròyìn ló tú àṣírí ààbò Prof Peller, tí wọn fi ri pa - Lady Peller


Queen Ereba pada di onkọwe ati ololufẹ ohun meremere. Nibi ti aarun yii ba a finra de, o ti ṣe iwe jade ti akọle rẹ n jẹ "Psoriasi, finding your light". Wo ìdí tí akẹ́kọ̀ọ́jáde 96 kò fi ní leè ṣe àgùnbánirọ̀ wọn l'Ogun Àwọn oniròyìn ló tú àṣírí ààbò Prof Peller, tí wọn fi ri pa - Lady Peller


Sickle Cell In Nigeria: Makinde ní ìgbàgbọ́ ninú ìdílé òun ṣèdíwọ́ láti ṣàyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀

Ẹkọ ko pin si ibi kan, ojoojumọ si ni eeyan yoo maa kọ ẹkọ si nile aye. Titilayo Makinde jẹ alarun foniku fọlande, ti oloyinbo n pe ni sickle cell laimọ titi to fi pe ẹni ọdun mejidinlogun. Makinde ni ẹsin igbagbọ tawọn n sin nile awọn mu ko nira lati tete maa lọ sile iwosan, eyi si lo sediwọ fun awọn obi oun lati mọ nigba toun wa ni ọmọ ọwọ. Titilayo wa sọ nipa idẹyẹsi, abuku ati ijakulẹ ifẹ tawọn alarun naa maa n koju lawujọ ati iriri rẹ pẹlu. Bakan naa ni ọkọ afẹsọna rẹ, Bamidele Toluwalase naa salaye fun BBC Yoruba nipa isoro to la kọja ki awọn obi rẹ to fi ọwọ pe ko fẹ Titilayo, tii se alarun sickle cell.


Florence Onwuasoanya: Mo jẹ́ àsejẹ, mo mu àgbo tí kò ṣe e fẹnu sọ kí ń lè gbé ọmọ jó ṣùgbọn...

Florence sọrọ nipa gbigbe lagboole ti ero pọ si ati iṣoro rẹ fun ẹni to n woju Oluwa Florence Onwuasoanya ni abiyamọ to sọ ohun ti oju rẹ ri to lọwọ ẹjẹ ti oloyinbo n pe ni " Rhesus Negative" ni eyi to fi n sunkun asunrin. Agboole nibi ti awọn obinrin bii meje si mẹjọ ti jọ n loyun lasiko kan naa ni Florence n gbe. Pẹlu omije kikoro ati si ọpẹ Florence sọ nipa irinajo aye rẹ ati igbiyanju gbogbo to ṣe lati ri ọmọ gbejo gẹgẹ bii alaaye. O ni: Gbogbo èèyàn lo n gbe ọmọ wale lẹ́yìn ibimọ ṣugbọn irinajo tèmi ko ri bẹ́ẹ̀. Ilé mi túká, àyọ mi sọnù, ìdúnnú dàwátì, ọkọ pè mi ní àgbàná, ará ilé pè mi ní emere, Ogbanje nítorí ọmọ bíbí Arabinrin Olufunlayo Banire to jẹ oludasilẹ ajọ to n pese iranlọwọ nipa Rhesus naa ba BBC sọrọ lori koko yii ati ipenija rẹ fun obinrin, O gba ijọba Naijiria ni imọran lati pese abẹrẹ to yẹ lọfẹẹ fawọn obinrin. Florence fi orin ọpẹ si Oluwa pari rẹ pe lẹyin igbesẹ to yẹ oun pada bi ọmọkunrin lantilanti to ti pe ọdun mẹwaa bayii ki eledumare baa woo ni awoye.


O ni: Gbogbo èèyàn lo n gbe ọmọ wale lẹ́yìn ibimọ ṣugbọn irinajo tèmi ko ri bẹ́ẹ̀. Ilé mi túká, àyọ mi sọnù, ìdúnnú dàwátì, ọkọ pè mi ní àgbàná, ará ilé pè mi ní emere, Ogbanje nítorí ọmọ bíbí Arabinrin Olufunlayo Banire to jẹ oludasilẹ ajọ to n pese iranlọwọ nipa Rhesus naa ba BBC sọrọ lori koko yii ati ipenija rẹ fun obinrin, O gba ijọba Naijiria ni imọran lati pese abẹrẹ to yẹ lọfẹẹ fawọn obinrin. Florence fi orin ọpẹ si Oluwa pari rẹ pe lẹyin igbesẹ to yẹ oun pada bi ọmọkunrin lantilanti to ti pe ọdun mẹwaa bayii ki eledumare baa woo ni awoye. Ma ṣe ro ara rẹ pin ṣugbọn wa imọ kun imọ lori ohun to ba n yọ ẹ lẹnu gẹgẹ bii obinrin.


Ma ṣe ro ara rẹ pin ṣugbọn wa imọ kun imọ lori ohun to ba n yọ ẹ lẹnu gẹgẹ bii obinrin.


Violence against women: Ọkọ mi bẹ̀rẹ̀ sí ní lù mí lẹ́yìn tí mo lòdì sí ibálọ̀pọ̀ láti ihò ìdí lẹ́yìn

Sabira Haliu(kii ṣe orukọ rẹ gan an gan an) to jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlogoji ti n gbe ile ti wọn si n kọ lọwọ pẹlu ọmọ rẹ mẹrin niluu Kaduna lẹyin sa kuro mile ọkọ rẹ. Sabira ṣalaye pe oun fi ile ọkọ oun silẹ lẹyin ti ọkunrin naa bẹrẹ si ni lu oun lalubami nitori oun lodi si ibalopọ lati iho idi lẹyin. ''Lati ọmọ ọdun mẹẹdogun ni awọn obi mi ti sin mi lọ si ile ọkọ, o si ti pe ọdun mẹwaa ti mo ti wa nile ọkọ bayii nibi ti mo ti bimọ mẹrin,'' Sabira lo sọ bẹẹ. Sabira sọ pe wahala bẹrẹ ni ile ọkọ oun ni bi ọdun meji sẹyin nigba ti ọkọ oun to jẹ awakọ beere fun ibalopọ iho idi lati ẹyin eyi ti oun kọ jalẹ. Sabira ni ''lati igba naa ni o ti bẹrẹ si ni lu mi bi bara, nigba kuu gba to ba ti sọ pe ibalopọ lati iho idi ya, mo maa kọ jalẹ.'' O ni oun gbẹjọ ọkọ oun lọ si agọ ọlọpaa, awọn ọlọpaa si ranṣẹ pe ọkọ oun.


Sabira sọ pe wahala bẹrẹ ni ile ọkọ oun ni bi ọdun meji sẹyin nigba ti ọkọ oun to jẹ awakọ beere fun ibalopọ iho idi lati ẹyin eyi ti oun kọ jalẹ. Sabira ni ''lati igba naa ni o ti bẹrẹ si ni lu mi bi bara, nigba kuu gba to ba ti sọ pe ibalopọ lati iho idi ya, mo maa kọ jalẹ.'' O ni oun gbẹjọ ọkọ oun lọ si agọ ọlọpaa, awọn ọlọpaa si ranṣẹ pe ọkọ oun. Sabira ni: ''Ṣugbọn ohun ti ọkọ mi sọ fawọn ọlọpaa ni pe oun n beere fun ibalopọ lati ẹyin nitori oun ko fẹ ki n bimọ mọ ni,'' Sabira lo sọ bẹẹ. O ni awọn ọlọpaa bii leere pe kilode ti ko fi ṣe ifito sọmọ bibi ti ko ko ba fẹ ki oun bimọ mọ, lẹyin naa ni wọn kilọ fun un lati maa dan iru rẹ wo mọ. Amọ kaka ki ewe agbọn dẹ, niṣe lo n le koko sii, ọkọ Sabira ko dẹkun bibeere fun ibalopọ lati iho idi, bẹẹ ni ko si dẹkun lilu iyawo rẹ.


Sabira ni: ''Ṣugbọn ohun ti ọkọ mi sọ fawọn ọlọpaa ni pe oun n beere fun ibalopọ lati ẹyin nitori oun ko fẹ ki n bimọ mọ ni,'' Sabira lo sọ bẹẹ. O ni awọn ọlọpaa bii leere pe kilode ti ko fi ṣe ifito sọmọ bibi ti ko ko ba fẹ ki oun bimọ mọ, lẹyin naa ni wọn kilọ fun un lati maa dan iru rẹ wo mọ. Amọ kaka ki ewe agbọn dẹ, niṣe lo n le koko sii, ọkọ Sabira ko dẹkun bibeere fun ibalopọ lati iho idi, bẹẹ ni ko si dẹkun lilu iyawo rẹ. Mo tun lọ fi ẹjọ rẹ sun awọn ọlọpaa lẹẹkeji lẹyin ti mo ri pe ọkọ mi ko ṣetan lati yipada. ''Ṣugbọn ohun tawọn ọlọpaa sọ fun mi ni pe ki n fi ọrọ naa silẹ fun Ọlọrun, lẹyin igba naa ni mo palẹ ẹru mi mọ ti mo si kuro nile ọkọ mi pẹlu awọn ọmọ mẹrin. Obinrin yii to n tọrọ owo loju popo ni Kaduna ṣalaye pe ọkọ oun ti ko kuro nibi tawọn jọ n gbe, nọmba foonu ko tiẹ lọ mọ bi oun ba pe e. Sabira ni oun ti oun sọ fun ọkọ oun ki awọn to pinya ni pe oun yoo fẹ ọkọ mii, o si sọ pe o tẹ oun lọrun.


Mo tun lọ fi ẹjọ rẹ sun awọn ọlọpaa lẹẹkeji lẹyin ti mo ri pe ọkọ mi ko ṣetan lati yipada. ''Ṣugbọn ohun tawọn ọlọpaa sọ fun mi ni pe ki n fi ọrọ naa silẹ fun Ọlọrun, lẹyin igba naa ni mo palẹ ẹru mi mọ ti mo si kuro nile ọkọ mi pẹlu awọn ọmọ mẹrin. Obinrin yii to n tọrọ owo loju popo ni Kaduna ṣalaye pe ọkọ oun ti ko kuro nibi tawọn jọ n gbe, nọmba foonu ko tiẹ lọ mọ bi oun ba pe e. Sabira ni oun ti oun sọ fun ọkọ oun ki awọn to pinya ni pe oun yoo fẹ ọkọ mii, o si sọ pe o tẹ oun lọrun.


Adebola Ademilua: Àìrísẹ́ ṣè lẹ́yìn ìwé kíkà ló sọ mi dí ìyá onírú, mo dúpẹ́ tèmi

Àwọn ọ̀rẹ́ mi kọ́kọ́ sá fún mi nígbà ti mo bẹ̀rẹ̀ irú títà ṣùgbọ́n mo ti di ààyò ọ̀rẹ́ báyìí- Adebola Mo gba iwe ẹri America ati UK yatọ si ti Naijiria ṣugbọn idi iru ṣiṣe ni mo pari ẹ si nitori pe ko si iṣẹ ni igboro. Adebola Ademilua ni akẹkọgboye imọ ijinlẹ sayẹnsi to sọ iru ṣiṣe di iṣẹ oojọ rẹ to fi n pa owo wọle. O ni oun lọ kọ iṣẹ iru ṣiṣe ni Ekiti nigba ti ko si iṣẹ lẹyin ti oun jade ile ẹkọ ni. Lọdun 2016 ni Adebola, iya Adigun oniru bẹrẹ iṣẹ yii ṣugbọn o dupẹ pe oun ti di ẹni to n ko iru ranṣẹ si awọn ilu oyinbo bayii. Koda, o ni oṣiṣẹ to to mejila to n ba oun ṣiṣẹ iru bayii. Iṣẹ idọti ni Adebola pe iṣẹ iru ṣise ati pe o tun mu wahala pupọ dani ti eeyan ba fẹ ṣe iru naa daadaa.


Lọdun 2016 ni Adebola, iya Adigun oniru bẹrẹ iṣẹ yii ṣugbọn o dupẹ pe oun ti di ẹni to n ko iru ranṣẹ si awọn ilu oyinbo bayii. Koda, o ni oṣiṣẹ to to mejila to n ba oun ṣiṣẹ iru bayii. Iṣẹ idọti ni Adebola pe iṣẹ iru ṣise ati pe o tun mu wahala pupọ dani ti eeyan ba fẹ ṣe iru naa daadaa. O sọ nipa ipenija omi, ati awọn nkan miran ti oju rẹ ri lẹnu iṣẹ naa. O ni ọjọ mẹrin gbako ni iṣẹ naa maa n gba wọn ko to di odindin. Adebola Ademilua gba awọn ọdọ nimọran lati wa iṣẹ ara wọn ṣe .


O sọ nipa ipenija omi, ati awọn nkan miran ti oju rẹ ri lẹnu iṣẹ naa. O ni ọjọ mẹrin gbako ni iṣẹ naa maa n gba wọn ko to di odindin. Adebola Ademilua gba awọn ọdọ nimọran lati wa iṣẹ ara wọn ṣe . O ni: Ẹ ma duro de ijọba Naijiria ki o to dawọle nkan lati maa ṣe. O tun gba wọn niyanju pe pẹlu adura ati iforiti, ohun gbogbo ni ṣiṣẹ fun ẹda.


O ni: Ẹ ma duro de ijọba Naijiria ki o to dawọle nkan lati maa ṣe. O tun gba wọn niyanju pe pẹlu adura ati iforiti, ohun gbogbo ni ṣiṣẹ fun ẹda.


Lady Peller: Ọjọ́ ni ọjọ́ tí idán yíwọ́ fún ọkọ mi lẹ́yìn tó gé mi sí méjì, mo kú tán

Alhaji Silifat Peller jẹ ọ̀kan lára àwọn ìyàwó ìlúmọọka Alhaji Moshood Abiola Peller, ti gbogbo ènìyàn mọ̀ sí prof Peller. Gẹ́gẹ́ bi ìṣe ọkọ rẹ̀ tó ti di olóògbé, Lady Peller, gẹgẹ bi àwọn èniyàn ṣe máa n pé, náà gbówọ́ nínú ká pidán, pàápàá jùlọ láàrìn ọdún 1980 si 1990. Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tó ṣe láìpẹ́ yìí ló sàlaàyé bi ó ṣe rin ìrìnàjò ayé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ìyàwò Prof Peller. Lady Peller to ti di ẹni ọdún mẹ́tàléláàdọ́rin báyìí dúpẹ́ lọ́wọ́ elédùà tó fún ni okun àti àwọn ọmọ ti Ọlọrun fi jíìkí rẹ̀. Lásìkò tí Lady Peller ń sọ̀rọ̀ níbí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwo náà ló ní òun pàdé ọkọ oun ní ǹkan bi ààdọ́ta ọdún ṣẹ́yìn. "Láìkò tí mó wà ni Iseyin District Grammar School, Wọ́n wá ṣere nílé ìwé wa, ibẹ̀ ni a ti di ọ̀rẹ́, nígbà tí ó yá, ni a jọ ṣe ìgbéyàwó ti mo sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ràn lọ́wọ́ bi ìgbákejì pídánpidán."


Lady Peller to ti di ẹni ọdún mẹ́tàléláàdọ́rin báyìí dúpẹ́ lọ́wọ́ elédùà tó fún ni okun àti àwọn ọmọ ti Ọlọrun fi jíìkí rẹ̀. Lásìkò tí Lady Peller ń sọ̀rọ̀ níbí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwo náà ló ní òun pàdé ọkọ oun ní ǹkan bi ààdọ́ta ọdún ṣẹ́yìn. "Láìkò tí mó wà ni Iseyin District Grammar School, Wọ́n wá ṣere nílé ìwé wa, ibẹ̀ ni a ti di ọ̀rẹ́, nígbà tí ó yá, ni a jọ ṣe ìgbéyàwó ti mo sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ràn lọ́wọ́ bi ìgbákejì pídánpidán." Alhaja Silifat ni bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun àti professor jẹ́ músulumi, iṣẹ́ ajé àwọn kò dí ẹsìn lọ́wọ́ nítori ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni wọ́n. Lady Peller fi kun pé, nínú àwọn ìdá ti àwọn máa n ṣe nígbà míran tí ọkọ́ òun yóò gé òun sí méjì nínú pòsí, kò sí èyí tí òun siyè méjì níbẹ̀ rí, nítorí pé òun mọ pé kò ni ṣe aburu fún òun. " A máa n kó ara wa ni ìjánu gidi, nítori pé ǹkan ti à n ṣe amóhùmáwòrán lásán ni."


Alhaja Silifat ni bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun àti professor jẹ́ músulumi, iṣẹ́ ajé àwọn kò dí ẹsìn lọ́wọ́ nítori ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni wọ́n. Lady Peller fi kun pé, nínú àwọn ìdá ti àwọn máa n ṣe nígbà míran tí ọkọ́ òun yóò gé òun sí méjì nínú pòsí, kò sí èyí tí òun siyè méjì níbẹ̀ rí, nítorí pé òun mọ pé kò ni ṣe aburu fún òun. " A máa n kó ara wa ni ìjánu gidi, nítori pé ǹkan ti à n ṣe amóhùmáwòrán lásán ni." Ọjọ tí ǹkan fẹ́ yíwọ́ lórí ìtàgé " Sùgbọ́n ní ọjọ́ kan, ǹkan ṣẹlẹ̀ ní Cultural Centre, mo nígbàgbọ́ pé àwọn ènìyàn yóò ṣì rántí." Gígé tí a ń gé ní ọjọ́ náà kìí ṣe fún amóhùmáwòrán, o gbóná gan ni lọ́jọ́ náà, mó lọ mi o le pada lọ́jọ́ ti a ń wí yìí, títí ti ètò náà fi pari. "Àwọn kan ni àwọn ò fẹ́ rí ǹkan kan míràn mọ́, wọ́n sì bínú lọ, lọ́jọ́ kejì, àwọn ènìyàn Lady Peller sa ni àwọn fẹ́ rí.


Ọjọ tí ǹkan fẹ́ yíwọ́ lórí ìtàgé " Sùgbọ́n ní ọjọ́ kan, ǹkan ṣẹlẹ̀ ní Cultural Centre, mo nígbàgbọ́ pé àwọn ènìyàn yóò ṣì rántí." Gígé tí a ń gé ní ọjọ́ náà kìí ṣe fún amóhùmáwòrán, o gbóná gan ni lọ́jọ́ náà, mó lọ mi o le pada lọ́jọ́ ti a ń wí yìí, títí ti ètò náà fi pari. "Àwọn kan ni àwọn ò fẹ́ rí ǹkan kan míràn mọ́, wọ́n sì bínú lọ, lọ́jọ́ kejì, àwọn ènìyàn Lady Peller sa ni àwọn fẹ́ rí. Kódà, àwọn kan tún ń gbé ìròyìn òfégè kiri pé ọkọ̀ tó pọ̀, ti wọ́n ń gbé òkú lọ sí ìlú Iseyin. "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, Professor Peller ku', idán ò kú o, Prof Peller ni ọmọ kan tó ń jẹ́ Zeeto Peller, agbẹjọrò ni, sùgbọ́n òun náà gbówọ́ nínú idán pípa. Kò sí ẹni ti wọ́n fi dandan mú láti ṣe ohunkóhun, sùgbọ́n gbogbo ọmọ ti Peller fi sílẹ̀ ló ṣe dáadáa.


Kódà, àwọn kan tún ń gbé ìròyìn òfégè kiri pé ọkọ̀ tó pọ̀, ti wọ́n ń gbé òkú lọ sí ìlú Iseyin. "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, Professor Peller ku', idán ò kú o, Prof Peller ni ọmọ kan tó ń jẹ́ Zeeto Peller, agbẹjọrò ni, sùgbọ́n òun náà gbówọ́ nínú idán pípa. Kò sí ẹni ti wọ́n fi dandan mú láti ṣe ohunkóhun, sùgbọ́n gbogbo ọmọ ti Peller fi sílẹ̀ ló ṣe dáadáa. Báwo ni Professor Peller se kú gan? Àwọn oníròyìn náà ló ta professor Peller, lásìkò ìfọ̀rọ̀wánillnuwo ló ti sọ̀rọ̀ jù, tí ọ̀pọ̀ awọn aṣírí si hàn síta. Ó ní "lásìkò tí òun bá ń kírun, kò ni sí ǹkankan lára òun bí ààbò, pé sùgbọ́n tí òun bá ti kírun tán, tí òun wọ agbáda òun padà, bí wọ́n bá kòjú òun kò sí ǹkan ti wọ́n le ṣe si, ǹkan kan ko le ràn òun.


Báwo ni Professor Peller se kú gan? Àwọn oníròyìn náà ló ta professor Peller, lásìkò ìfọ̀rọ̀wánillnuwo ló ti sọ̀rọ̀ jù, tí ọ̀pọ̀ awọn aṣírí si hàn síta. Ó ní "lásìkò tí òun bá ń kírun, kò ni sí ǹkankan lára òun bí ààbò, pé sùgbọ́n tí òun bá ti kírun tán, tí òun wọ agbáda òun padà, bí wọ́n bá kòjú òun kò sí ǹkan ti wọ́n le ṣe si, ǹkan kan ko le ràn òun. Sùgbọ́ǹ gẹ́gẹ́ bi músùlùmí, a mọ̀ pé àmúwa Ọlọrun ni gbogbo ǹkan ti o bá ṣẹlẹ̀ si ẹdá, sùgbọ́n, ẹnìkan tàbi èsù ni yóò lò."


Sùgbọ́ǹ gẹ́gẹ́ bi músùlùmí, a mọ̀ pé àmúwa Ọlọrun ni gbogbo ǹkan ti o bá ṣẹlẹ̀ si ẹdá, sùgbọ́n, ẹnìkan tàbi èsù ni yóò lò."


Alaafin Oyo: Níbo ni Olorí Anu àti Dami wà?

Iroyin kan to n lọ lori ayelujara ni pe, olori meji tun ti kuro ni aafin Alaafin ilu Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi kẹta. A gbọ pe meji lara awọn 'ẹlẹ daddy' ọhun, Olori Damilola ati Olori Anu, lo sa kuro ni aafin Oyo. Ohun ti iroyin naa sọ ni pe Olori Damilola, to jẹ iyawo kekere, lo tapa si ọkan lara awọn ofin to de ihuwasi wọn ni aafin, eyi to mu ki wọn o ti i mọ yara ibawi to wa ninu aafin Oyo. Ko tan sibẹ o, iroyin naa sọ pe fun bi ọsẹ kan ni Olori Damilola, to bi ibeji fun alaafin, fi wa ninu ẹwọn naa, to si jẹ pe gbogbo dukia rẹ ni wọn gba lọwọ rẹ. Bakan naa ni iroyin sọ pe, lọgan ti wọn fun ni ominira, lo sa kuro ni aafin pẹlu akẹẹgbẹ rẹ, Olori anu, ti wọn si sa lọ si ipinlẹ Eko. Koda, iroyin sọ pe aarin oru ni wọn fi sa kuro nilu Oyo lọ si Eko.


Ko tan sibẹ o, iroyin naa sọ pe fun bi ọsẹ kan ni Olori Damilola, to bi ibeji fun alaafin, fi wa ninu ẹwọn naa, to si jẹ pe gbogbo dukia rẹ ni wọn gba lọwọ rẹ. Bakan naa ni iroyin sọ pe, lọgan ti wọn fun ni ominira, lo sa kuro ni aafin pẹlu akẹẹgbẹ rẹ, Olori anu, ti wọn si sa lọ si ipinlẹ Eko. Koda, iroyin sọ pe aarin oru ni wọn fi sa kuro nilu Oyo lọ si Eko. Lootọ ni BBC Yoruba ko ti i le sọ pato otitọ to wa ninu iroyin yii, amọ awọn akiyesi kan ti a ri lori ayelujara Instagram Olori Anu re e: Awọn arigbamu yii lo mu ki BBC Yoruba kan si Olori Anu lori ẹrọ ibanisọrọ rẹ, lati fi idi ootọ ọrọ nipa iroyin yii to n lọ lori ayelujara mulẹ, lati mọ boya o si wa ni aafin Oyo abi o ti kuro. Nigba to n dahun ibeere wa lori aago, Olori Anu sọ pe ọrọ igbesi aye oun ni, ati pe oun ko ni ohunkohun sọ nipa iroyin naa. O ni "ọrọ igbeyawo mi pẹlu Alaafin ni, ko kan ẹnikẹni, ọrọ ara mi ni."


Lootọ ni BBC Yoruba ko ti i le sọ pato otitọ to wa ninu iroyin yii, amọ awọn akiyesi kan ti a ri lori ayelujara Instagram Olori Anu re e: Awọn arigbamu yii lo mu ki BBC Yoruba kan si Olori Anu lori ẹrọ ibanisọrọ rẹ, lati fi idi ootọ ọrọ nipa iroyin yii to n lọ lori ayelujara mulẹ, lati mọ boya o si wa ni aafin Oyo abi o ti kuro. Nigba to n dahun ibeere wa lori aago, Olori Anu sọ pe ọrọ igbesi aye oun ni, ati pe oun ko ni ohunkohun sọ nipa iroyin naa. O ni "ọrọ igbeyawo mi pẹlu Alaafin ni, ko kan ẹnikẹni, ọrọ ara mi ni." Bẹẹ ba si gbagbe, BBC Yoruba ti se ifọrọwanilẹnuwo ri fun Olori Anu, ẹni to yonbo Ọba Adeyemi pupọ, to si ni o n kẹ oun loju-nimu, eyi ti ọdọkunrin miran ko le se. O ni ifẹ nla lo wa laarin oun ati Ọba naa, ti oun ko si kabamọ rara pe oun fẹ Alaafin, tii se ẹni ọdun mejilelọgọrin ni ọkọ. Ni ti Olori Dami, a ko ṣakiyesi ayipada kankan loju opo Instagram rẹ.


Bẹẹ ba si gbagbe, BBC Yoruba ti se ifọrọwanilẹnuwo ri fun Olori Anu, ẹni to yonbo Ọba Adeyemi pupọ, to si ni o n kẹ oun loju-nimu, eyi ti ọdọkunrin miran ko le se. O ni ifẹ nla lo wa laarin oun ati Ọba naa, ti oun ko si kabamọ rara pe oun fẹ Alaafin, tii se ẹni ọdun mejilelọgọrin ni ọkọ. Ni ti Olori Dami, a ko ṣakiyesi ayipada kankan loju opo Instagram rẹ. Oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni iroyin nipa igbeyawo rẹ pẹlu Alaafin jade sita, bo tilẹ jẹ pe o ti n gbe ni aafin tipẹ, to si ti bi ọmọkunrin kan fun baba. Ṣe ẹ o gbagbe pe ninu ọdun 2020 yii kan naa, ni iroyin sọ pe, wọn ti le ọkan lara awọn olori alaafin to gbajumọ julọ lori ayelujara, Olori Badirat, kuro ni aafin. Ẹsun ti iroyin sọ pe wọn fi kan nigba naa ni pe, o n ni ifẹ ikọkọ pẹlu gbaju-gbaja olorin Fuji, Wasiu Ayinde, K1.


Oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni iroyin nipa igbeyawo rẹ pẹlu Alaafin jade sita, bo tilẹ jẹ pe o ti n gbe ni aafin tipẹ, to si ti bi ọmọkunrin kan fun baba. Ṣe ẹ o gbagbe pe ninu ọdun 2020 yii kan naa, ni iroyin sọ pe, wọn ti le ọkan lara awọn olori alaafin to gbajumọ julọ lori ayelujara, Olori Badirat, kuro ni aafin. Ẹsun ti iroyin sọ pe wọn fi kan nigba naa ni pe, o n ni ifẹ ikọkọ pẹlu gbaju-gbaja olorin Fuji, Wasiu Ayinde, K1. Bo tilẹ jẹ pe Badirat tabi aafin ilu Ọyọ ko fi idi iroyin naa mulẹ titi di asiko yii, awọn akiyesi kan nipa nkan ti Badirat n fi sori ayelujara Instagram rẹ n fihan pe, o ṣe e ṣe ko jẹ ootọ ni iroyin naa. Bakan naa lo fi oju han pe ilu Eko ni Olori Badra n gbe bayii, to si ti si ile itaja nla kan si adugbo Ikeja nilu Eko eyi to si losu kẹwaa ọdun 2020. Ninu ile itaja naa lo ti n ta aṣọ, ati ohun ẹsọ iṣaraloge, to si tun sọ lọjọ ayẹyẹ ọjọ ibi rẹ to kọja pe, awọn nkan to ṣẹlẹ si oun lọdun 2020 ba oun lọkan jẹ, to si jẹ ki oun mọ pe ohun gbogbo to n dan kọ ni wura.


Bo tilẹ jẹ pe Badirat tabi aafin ilu Ọyọ ko fi idi iroyin naa mulẹ titi di asiko yii, awọn akiyesi kan nipa nkan ti Badirat n fi sori ayelujara Instagram rẹ n fihan pe, o ṣe e ṣe ko jẹ ootọ ni iroyin naa. Bakan naa lo fi oju han pe ilu Eko ni Olori Badra n gbe bayii, to si ti si ile itaja nla kan si adugbo Ikeja nilu Eko eyi to si losu kẹwaa ọdun 2020. Ninu ile itaja naa lo ti n ta aṣọ, ati ohun ẹsọ iṣaraloge, to si tun sọ lọjọ ayẹyẹ ọjọ ibi rẹ to kọja pe, awọn nkan to ṣẹlẹ si oun lọdun 2020 ba oun lọkan jẹ, to si jẹ ki oun mọ pe ohun gbogbo to n dan kọ ni wura.


Risikat Azeez: Kaosarat àti Hassanat gba ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ ₦1.5m ẹnì kọ̀ọ̀kan lọ́dún

Bi ori ba pẹ titi nilẹ, yoo pada di ire ni, ori ẹni si ni gbe alawore ko ni. Ojo iranlọwọ to n rọ fun tọkọ taya Risikat ati Abdulwasiu Dada, ti iyawo rẹ jẹ oloju buluu ko tii dawọ duro. Idi ni pe oore ọtun miran tun sẹsẹ wọle tọ idile naa ati awọn ọmọ wọn wa ni. Bẹẹ ba gbagbe, iroyin gbalẹ ni osu kẹjọ ọdun 2020 nipa arabinrin Risikat, ti ọkọ rẹ Abdulwasiu le jade pẹlu ọmọdebinrin meji nitori pe tiya tọmọ ni oju buluu. Ni kete ti iroyin naa jade sita, ni ọgọọrọ ọmọ Naijiria dide tako igbesẹ naa, ti aya gomina Kwara naa si da sọrọ wọn. Lẹyin osu diẹ ti ọrọ naa ja rain-rain wọn pada so yigi fun tọkọ taya naa, ti aya gomina si gba ile fun wọn pẹlu silu Ilorin lati maa gbe.


Bẹẹ ba gbagbe, iroyin gbalẹ ni osu kẹjọ ọdun 2020 nipa arabinrin Risikat, ti ọkọ rẹ Abdulwasiu le jade pẹlu ọmọdebinrin meji nitori pe tiya tọmọ ni oju buluu. Ni kete ti iroyin naa jade sita, ni ọgọọrọ ọmọ Naijiria dide tako igbesẹ naa, ti aya gomina Kwara naa si da sọrọ wọn. Lẹyin osu diẹ ti ọrọ naa ja rain-rain wọn pada so yigi fun tọkọ taya naa, ti aya gomina si gba ile fun wọn pẹlu silu Ilorin lati maa gbe. Bakan naa ni aya gomina Kwara fi awọn ọmọdebinrin mejeeji naa sile iwe to jẹ ọkan lara awọn ile ẹkọ to dara julẹ ni ipinlẹ Kwara. Orukọ awọn ọmọdebinrin oloju buluu  naa ni Kaosara ati Hassanat Abdulwasiu. Amọ akọtun oore to tun wọle tọ idile naa bayii ni ti ẹbun ẹkọ ọfẹ ti oludasilẹ ile iwe wọn fun awọn ọmọbinrin meji ti tọkọtaya Dada bi.


Bakan naa ni aya gomina Kwara fi awọn ọmọdebinrin mejeeji naa sile iwe to jẹ ọkan lara awọn ile ẹkọ to dara julẹ ni ipinlẹ Kwara. Orukọ awọn ọmọdebinrin oloju buluu  naa ni Kaosara ati Hassanat Abdulwasiu. Amọ akọtun oore to tun wọle tọ idile naa bayii ni ti ẹbun ẹkọ ọfẹ ti oludasilẹ ile iwe wọn fun awọn ọmọbinrin meji ti tọkọtaya Dada bi. Nigba to n fidi iroyin ayọ naa mulẹ fun BBC Yoruba, ọkọ iya Kaosara oloju buluu, Abdulwasiu ni lootọ ni oriire naa wọle ti idile oun. O ni iyawo gomina Kwara lo mu awọn ọmọdebinrin naa lọ sile ẹkọ aladani Roemichs International School nilu Ilorin to jẹ olowo nla, eyi ti arabinrin Jumoke Harb da silẹ. Gẹgẹ bi iroyin naa ti wi, Kaosara ati aburo rẹ wa lara awọn akẹkọọ mẹfa ti oludasilẹ ile ẹkọ naa, Harb fun ni ẹbun ẹkọ ọfẹ lọjọbọ lasiko ayẹyẹ opin ọdun.


Nigba to n fidi iroyin ayọ naa mulẹ fun BBC Yoruba, ọkọ iya Kaosara oloju buluu, Abdulwasiu ni lootọ ni oriire naa wọle ti idile oun. O ni iyawo gomina Kwara lo mu awọn ọmọdebinrin naa lọ sile ẹkọ aladani Roemichs International School nilu Ilorin to jẹ olowo nla, eyi ti arabinrin Jumoke Harb da silẹ. Gẹgẹ bi iroyin naa ti wi, Kaosara ati aburo rẹ wa lara awọn akẹkọọ mẹfa ti oludasilẹ ile ẹkọ naa, Harb fun ni ẹbun ẹkọ ọfẹ lọjọbọ lasiko ayẹyẹ opin ọdun. Awọn akẹkọọ ile ẹkọ Roemichs yii ni wọn se idanwo fun lati figa gbaga, ki wọn le mọ akẹkọọ to pegede fun ẹbun ẹkọ ọfẹ naa, ti o to miliọnu kan abọ naira niye fun akẹkọọ kọọkan. Lẹyin idanwo naa, akẹkọọ mẹrin lo yege lati janfaani eto ẹkọ ọfẹ naa nile ẹkọ girama ati ti alakọbẹrẹ to wa ninu ọgba ile ẹkọ naa Owo yii si ni yoo gbọ bukata owo ileewe akẹkọọ naa, owo ilegbe, asọ ileewe ati awọn iwe ti wọn yoo lo fun ọdun kan. Nibi ayẹyẹ fifunni lẹbun ẹkọ ọfẹ naa si ni Kọmisana feto ẹkọ nipinlẹ Kwara, Hajia Fatimah Ahmed bawọn peju si. Ninu ọrọ rẹ, Ahmed wa sapejuwe ileẹkọ Roemichs gẹgẹ bii ile ẹkọ to wa lara awọn ibudo ikẹkọọ to ni akọsilẹ eto ẹkọ to pegedejulọ.


Awọn akẹkọọ ile ẹkọ Roemichs yii ni wọn se idanwo fun lati figa gbaga, ki wọn le mọ akẹkọọ to pegede fun ẹbun ẹkọ ọfẹ naa, ti o to miliọnu kan abọ naira niye fun akẹkọọ kọọkan. Lẹyin idanwo naa, akẹkọọ mẹrin lo yege lati janfaani eto ẹkọ ọfẹ naa nile ẹkọ girama ati ti alakọbẹrẹ to wa ninu ọgba ile ẹkọ naa Owo yii si ni yoo gbọ bukata owo ileewe akẹkọọ naa, owo ilegbe, asọ ileewe ati awọn iwe ti wọn yoo lo fun ọdun kan. Nibi ayẹyẹ fifunni lẹbun ẹkọ ọfẹ naa si ni Kọmisana feto ẹkọ nipinlẹ Kwara, Hajia Fatimah Ahmed bawọn peju si. Ninu ọrọ rẹ, Ahmed wa sapejuwe ileẹkọ Roemichs gẹgẹ bii ile ẹkọ to wa lara awọn ibudo ikẹkọọ to ni akọsilẹ eto ẹkọ to pegedejulọ. Baba Kaosara, ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba lori isẹlẹ yii fi ẹmi imoore rẹ han pupọ fun awọn eeyan to se idile naa laanu. Abdulwasiu Dada wa se adura fun alaanu wọn, to fun awọn ọmọ rẹ mejeeji ni ẹbun ẹkọ ọfẹ naa pe Ọlọrun yoo tubọ maa mu ọwọ rẹ lọ siwaju. Bakan naa lo gbadura fun aya gomina ipinlẹ Kwara to se alatọna oore naa, pe Ọba Oke yoo fun ni ẹmi gigun ati alaafia, ti wsn yoo si se aseye ti alakan n sepo lori oye.


Baba Kaosara, ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba lori isẹlẹ yii fi ẹmi imoore rẹ han pupọ fun awọn eeyan to se idile naa laanu. Abdulwasiu Dada wa se adura fun alaanu wọn, to fun awọn ọmọ rẹ mejeeji ni ẹbun ẹkọ ọfẹ naa pe Ọlọrun yoo tubọ maa mu ọwọ rẹ lọ siwaju. Bakan naa lo gbadura fun aya gomina ipinlẹ Kwara to se alatọna oore naa, pe Ọba Oke yoo fun ni ẹmi gigun ati alaafia, ti wsn yoo si se aseye ti alakan n sepo lori oye.


Grandma Maruwa: Ó yẹ kí obìnrin sisẹ́ láì wojú ọkọ kó tó jẹun

Asamọ ọrọ kan lo ni, ‘isẹ ni isẹ n jẹ, ẹni to ba jale nikan lo ba ọmọ jẹ’. Bẹẹ ni ọrọ ri pẹlu mama agba kan, Ọlayinka Ọnabanjọ, ti wọn n pe ni ‘Grandma Maruwa’, ẹni to jẹ akinkanju obinrin to n wa Maruwa nilu Ibadan. Lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ, Grandma Maruwa ni, bo se n pẹ pupọ ki ijọba to san owo osu awọn olukọ, eyi to n mu ebi pa oun, lo ta oun ni idi kan lati dara pọ mọ ẹgbẹ awọn awakọ, ẹka ti Maruwa. O wa gba awọn obinrin nimọran lati mase maa woju ọkọ wọn, ki wọn to jẹun tori iwuri nla ni ti ọwọ meji ba n sisẹ. Bakan naa ni Grandma Maruwa tun rọ wọn lati wa isẹ se, ki wọn lee gbiyanju ipa tiwọn naa nidi eto ẹkọ awọn ọmọ wọn.


Suicide: Ẹ wo ọkùnrin tó dáná sún ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ nítorí kó gbà látí jẹ́ aya rẹ̀

Iwadii ti fihan pe arakunrin kan ti orukọ rẹ n jẹ, Nicodemus Nomyange ti dana sun ara rẹ ati ọrẹbinrin rẹ, Shininenge Pam nitori o kọ lati jẹ aya afẹsile rẹ. Iṣẹlẹ naa waye ni ile orẹbinrin rẹ naa to wa ni agbegbe Inikpi, ni Makurdi to jẹ olu ilu ipinlẹ Benue. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni arakunrin Nomyange naa lọ si ile afẹsọna rẹ pẹlu galọọnu epo bẹntiroo, to fi dana sun ile naa. Awọn ololufẹ mejeeji si ku si inu ile ọrẹbinrin naa. Awọn ara adugbo ni  o ti to igba diẹ ti awọn ololufẹ yii ti n fẹ ara wọn, amọ ija bẹrẹ nigba ti ọrẹbinrin naa kọ lati fẹ ẹ bi ọkọ nitori o ni o dagba ju oun lọ. Nomyange yii ni awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ wipe o ti ni iyawo pẹlu ọmọ, amọ o bẹrẹ si ni fẹ orẹbinrin rẹ yii, to si gba ile to n gbe fun un pẹlu dukia.


Awọn ololufẹ mejeeji si ku si inu ile ọrẹbinrin naa. Awọn ara adugbo ni  o ti to igba diẹ ti awọn ololufẹ yii ti n fẹ ara wọn, amọ ija bẹrẹ nigba ti ọrẹbinrin naa kọ lati fẹ ẹ bi ọkọ nitori o ni o dagba ju oun lọ. Nomyange yii ni awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ wipe o ti ni iyawo pẹlu ọmọ, amọ o bẹrẹ si ni fẹ orẹbinrin rẹ yii, to si gba ile to n gbe fun un pẹlu dukia. Amọ, awọn ti ọrọ naa ṣoju rẹ ni orẹbinrin Shininenge kọ lati fẹ ọkunrin naa gẹgẹ bi iyawo keji lẹyin ti awọn ọrẹ rẹ ni Nomyange ti dagba julọ, nitori ẹni ogoji ọdun o le ni. Awọn ara adugbo ni iṣẹlẹ naa ya awọn lẹnu nitori orẹkunrin naa kii ṣe oni jagidijagan, amọ ṣaadede lo wa si ile ọrẹbinrin naa pẹlu galọọnu bẹntiroo, ti awọn si ro wipe wọn fẹ lo o fun ẹrọ alupupu wọn ni. ''Lẹyin ti ọrẹkunrin naa wọle ti obinrin ọhun ni wọn ti ilẹkun mọ ara wọn'' '' Ohun ti awọn ara adugbọ kọkọ ri ni eefin to n jade lati inu yara naa, ti gbogbo igbiyanju wọn lati pa ina ọhun jasi pabo.''


Amọ, awọn ti ọrọ naa ṣoju rẹ ni orẹbinrin Shininenge kọ lati fẹ ọkunrin naa gẹgẹ bi iyawo keji lẹyin ti awọn ọrẹ rẹ ni Nomyange ti dagba julọ, nitori ẹni ogoji ọdun o le ni. Awọn ara adugbo ni iṣẹlẹ naa ya awọn lẹnu nitori orẹkunrin naa kii ṣe oni jagidijagan, amọ ṣaadede lo wa si ile ọrẹbinrin naa pẹlu galọọnu bẹntiroo, ti awọn si ro wipe wọn fẹ lo o fun ẹrọ alupupu wọn ni. ''Lẹyin ti ọrẹkunrin naa wọle ti obinrin ọhun ni wọn ti ilẹkun mọ ara wọn'' '' Ohun ti awọn ara adugbọ kọkọ ri ni eefin to n jade lati inu yara naa, ti gbogbo igbiyanju wọn lati pa ina ọhun jasi pabo.'' Ati wipe ki awọn panapana to pa ina naa, ẹmi ti bọ lara awọn ololufẹ mejeeji. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpa nipinlẹ naa, DSP Catherine Anene ni awọn ara adugbo naa ni awọn ri ọkunrin naa to gbe bẹntiroo wọle, ti awọn si rọ pe gẹnẹratọ ni wọn fẹ lo o fun. Anane fikun pe iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori iṣẹlẹ naa, ati ohun to fa iṣẹlẹ naa gangan.


Ati wipe ki awọn panapana to pa ina naa, ẹmi ti bọ lara awọn ololufẹ mejeeji. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpa nipinlẹ naa, DSP Catherine Anene ni awọn ara adugbo naa ni awọn ri ọkunrin naa to gbe bẹntiroo wọle, ti awọn si rọ pe gẹnẹratọ ni wọn fẹ lo o fun. Anane fikun pe iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori iṣẹlẹ naa, ati ohun to fa iṣẹlẹ naa gangan. Ara meriri, mo ri ori olongbo lori atẹ ni ọna ti iwa ifipabanilopọ pẹlu awọn majesin tun gba yọ bayii. Abi ki ni ka ti pe ti baba agba kan to n ba ọmọ ọmọ rẹ ni ajọsepọ, titi to fi di oyun. Ileesẹ ọlọpaa ipnnlẹ Ogun lo fi ọrọ naa sita pe ọwọ ti tẹ baba agba naa, Hunsu Sunday, ẹni aadọrin ọdun, to fun ọmọ ọmọ rẹ, ọmọ ọdun mẹẹdogun loyun.


Ara meriri, mo ri ori olongbo lori atẹ ni ọna ti iwa ifipabanilopọ pẹlu awọn majesin tun gba yọ bayii. Abi ki ni ka ti pe ti baba agba kan to n ba ọmọ ọmọ rẹ ni ajọsepọ, titi to fi di oyun. Ileesẹ ọlọpaa ipnnlẹ Ogun lo fi ọrọ naa sita pe ọwọ ti tẹ baba agba naa, Hunsu Sunday, ẹni aadọrin ọdun, to fun ọmọ ọmọ rẹ, ọmọ ọdun mẹẹdogun loyun. Ọjọ Isẹgun ni ọwọ sinkun ọlọpaa tẹ baba akumọmojudi naa, nigba ti ẹgbọn ọmọ ọhun mu ẹjọ tọ ileesẹ ọlapaa lọ. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni ẹkun ileesẹ ọlọpaa to wa nilu Ado Odo ni wọn mu ẹsun naa lọ. Ọmọdebinrin naa lo ti n gbe lọdọ baba agba ọhun lati igba ti iya rẹ ti jade laye, to si ti n fi ẹjọ sun anti rẹ pe baba agba maa n ba oun lopọ ni gbogbo igba, ti ooyi si n kọ oun.


Ọjọ Isẹgun ni ọwọ sinkun ọlọpaa tẹ baba akumọmojudi naa, nigba ti ẹgbọn ọmọ ọhun mu ẹjọ tọ ileesẹ ọlapaa lọ. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni ẹkun ileesẹ ọlọpaa to wa nilu Ado Odo ni wọn mu ẹsun naa lọ. Ọmọdebinrin naa lo ti n gbe lọdọ baba agba ọhun lati igba ti iya rẹ ti jade laye, to si ti n fi ẹjọ sun anti rẹ pe baba agba maa n ba oun lopọ ni gbogbo igba, ti ooyi si n kọ oun. Nigba ti wọn fi ọrọ wa baba agba naa lẹnu wo, se lo jẹwọ pe lootọ ni oun maa n jẹ dodo lara ọmọ ọmọ oun amọ oun ko tiẹ mọ pe o ti fẹraku. Ileesẹ ọlọpaa ni iwadi ti n tẹsiwaju lori isẹlẹ naa. Obinrin ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, ti fi eyin ge okó ọkunrin kan, to fi ipa ba a lopọ jabọ, lẹyin ti ọkunrin naa sọ pe ko fi ẹnu fa okó rẹ.


Nigba ti wọn fi ọrọ wa baba agba naa lẹnu wo, se lo jẹwọ pe lootọ ni oun maa n jẹ dodo lara ọmọ ọmọ oun amọ oun ko tiẹ mọ pe o ti fẹraku. Ileesẹ ọlọpaa ni iwadi ti n tẹsiwaju lori isẹlẹ naa. Obinrin ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, ti fi eyin ge okó ọkunrin kan, to fi ipa ba a lopọ jabọ, lẹyin ti ọkunrin naa sọ pe ko fi ẹnu fa okó rẹ. Agbegbe Obuasi, ni ẹkun Ashanti lorilẹede Ghana ni iṣẹlẹ naa ti waye ni ọjọ Satide. Iroyin sọ pe, ẹni ti wọn fi ẹsun ifipabanilopọ kan, deede wọ yaara Juanita laarin oru. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ni agbagbe naa, ASP Godwin Ahianyo si fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun BBC.


Agbegbe Obuasi, ni ẹkun Ashanti lorilẹede Ghana ni iṣẹlẹ naa ti waye ni ọjọ Satide. Iroyin sọ pe, ẹni ti wọn fi ẹsun ifipabanilopọ kan, deede wọ yaara Juanita laarin oru. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ni agbagbe naa, ASP Godwin Ahianyo si fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun BBC. Obinrin naa kọ silẹ ninu iwe akọsilẹ ileeṣẹ ọlọpaa pe "ọkunrin ọhun, lẹyin to fipa ba mi lopọ tan, tun ni ki n mu okó rẹ, ti mo si ge oko naa jabọ". Ọkunrin ọhun, Emmanuel Ankron, ẹni ọdun mẹtalelogun, wọ yara akẹkọọ obinrin naa pẹlu àdá lọwọ, ati ibọn agbelẹrọ pelebe, to si fi tipa ba lopọ. Lẹyin to ji owo rẹ tan, o tun gbe tẹlifisan, ati foonu, lo ba tun beere pe ko fi ẹnu fa nkan ọmọkunrin oun, irufẹ ere ibalopọ ti wọn n pe ni 'blow job'.


Obinrin naa kọ silẹ ninu iwe akọsilẹ ileeṣẹ ọlọpaa pe "ọkunrin ọhun, lẹyin to fipa ba mi lopọ tan, tun ni ki n mu okó rẹ, ti mo si ge oko naa jabọ". Ọkunrin ọhun, Emmanuel Ankron, ẹni ọdun mẹtalelogun, wọ yara akẹkọọ obinrin naa pẹlu àdá lọwọ, ati ibọn agbelẹrọ pelebe, to si fi tipa ba lopọ. Lẹyin to ji owo rẹ tan, o tun gbe tẹlifisan, ati foonu, lo ba tun beere pe ko fi ẹnu fa nkan ọmọkunrin oun, irufẹ ere ibalopọ ti wọn n pe ni 'blow job'. Bi ọmọbinrin naa ṣe ge okó rẹ jẹ niyẹn o, ti ẹjẹ si bẹrẹ si ni i tu jade, eyi lo si mu ki afurasi naa sa jade ninu yara naa. Ninu ibẹru ṣi ni Juanita wa, to fi lọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. Lẹyin naa lo lọ sileewosan Anglogold Ashanti, fun itọju.


Bi ọmọbinrin naa ṣe ge okó rẹ jẹ niyẹn o, ti ẹjẹ si bẹrẹ si ni i tu jade, eyi lo si mu ki afurasi naa sa jade ninu yara naa. Ninu ibẹru ṣi ni Juanita wa, to fi lọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. Lẹyin naa lo lọ sileewosan Anglogold Ashanti, fun itọju. Nibi to ti n gba itọju lo ba ri pe ileewosan ọhun ni afurasi to fi ipa balopọ naa wa fun itọju, lo ba bẹrẹ si ni pariwo pe ki wọn o ba oun mu u. Awọn ọlọpaa pada ri ageku okó naa to fi eyin ge jabọ, wọn si ti mu lọ sileewosan fun itọju. Iwadii ṣi n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ yii. Awọn alaṣẹ sọ pe obinrin naa ge e afurasi naa jẹ, lẹyin to ti kọkọ fi ipa ni ibalopọ pẹlu rẹ, to tun wa a sọ pe ti ko ba fun oun ni 'blow job', oun ko ni i kuro ni ile rẹ.


Nibi to ti n gba itọju lo ba ri pe ileewosan ọhun ni afurasi to fi ipa balopọ naa wa fun itọju, lo ba bẹrẹ si ni pariwo pe ki wọn o ba oun mu u. Awọn ọlọpaa pada ri ageku okó naa to fi eyin ge jabọ, wọn si ti mu lọ sileewosan fun itọju. Iwadii ṣi n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ yii. Awọn alaṣẹ sọ pe obinrin naa ge e afurasi naa jẹ, lẹyin to ti kọkọ fi ipa ni ibalopọ pẹlu rẹ, to tun wa a sọ pe ti ko ba fun oun ni 'blow job', oun ko ni i kuro ni ile rẹ.


BBC 100 Women 2020 list: Uyaiedu Ikpe-Etim, Aisha Yesufu wà lára àwọn obìnrin 100 tó pegedé jùlọ ní 2020

Orúkọ Aisha Yesufu náà wọ inú BBC 100 Women tí a fi ń sọri àwọn obìnrin tó pegedé ní 2020 BBC 100 Women 2020 list: Aisha Yesufu to sagbatẹru ifẹhọnuhan ENDSARS  wa lara awọn obinrin 100 to pegede julọ ni ọdun 2020 Awọn obinrin wọnyii ni wọn kopa to lamilaaka lasiko ti awọn nkan ko rọrun lagbaye. Orukọ arabinrin Aisha Yesufu to n ja fun ipadabọ awọn ọmọbinrin Chibok ti ikọ Boko Haram jigbe lọ naa wọ inu iwe akọsilẹ awọn obinrin to lamilaaka naa. Orukọ Aisha wa pẹlu awọn obinrin bii Olootu orilẹede Finland, Sanna Marin to gbe ẹgbẹ oṣelu ti awọn obinrin dari rẹ kalẹ. Bakan naa ni Michelle Yeoh to wa ninu fiimu tuntun, Avatar pẹlu Dokita Sarah Gibert to saaju igbogunti ajakalẹ arun Coronavirus, ti wọn si pese abẹrẹ ajẹsara lati ileewe giga Oxford. Aisha Yesufu to sagbatẹru ifẹhọnuhan ENDSARS Ileeṣẹ BBC ni Aisha Yesufu gbe oriyin fun ipa ribiribi to ko ninu ifẹhọnuhan ENDSARS to tako ifiyajẹni awọn ara ilu lati ọwọ awọn ọlọpaa. Ifẹhọnuhan ENDSARS yii jasi opin ikọ ọlọpaa SARS lorilẹede Naijiria ti wọn fi ẹsun ipaniyan, ifipabanilopọ ati ole jija kan. Awọn miran lati ile Afrika ti orukọ wọn wa ninu awọn obinrin 100 to lamilaaka ni ọdun 2020.


Bakan naa ni Michelle Yeoh to wa ninu fiimu tuntun, Avatar pẹlu Dokita Sarah Gibert to saaju igbogunti ajakalẹ arun Coronavirus, ti wọn si pese abẹrẹ ajẹsara lati ileewe giga Oxford. Aisha Yesufu to sagbatẹru ifẹhọnuhan ENDSARS Ileeṣẹ BBC ni Aisha Yesufu gbe oriyin fun ipa ribiribi to ko ninu ifẹhọnuhan ENDSARS to tako ifiyajẹni awọn ara ilu lati ọwọ awọn ọlọpaa. Ifẹhọnuhan ENDSARS yii jasi opin ikọ ọlọpaa SARS lorilẹede Naijiria ti wọn fi ẹsun ipaniyan, ifipabanilopọ ati ole jija kan. Awọn miran lati ile Afrika ti orukọ wọn wa ninu awọn obinrin 100 to lamilaaka ni ọdun 2020. Kii ṣe Yefusu nikan lo wa nibẹ, arabinrin  Uyaiedu Ikpe-Etim to jẹ ọmọ Naijiria wa lara wọn. O n ja fun idọgba laarin ọkunrin ati obinrin to si n ṣe ọpọlọpọ fiimu jade lati sagbatẹru fun awọn obinrin to n fẹ obinrin ẹgbẹ wọn (LGBTQ+ activist). Sierra- Leone - Yvonne Aki-Sawyerr gba Ami Ẹyẹ fun iṣẹ ribiribi to ṣe fun ọrọ ayika ati oju ọjọ, nibẹ lo ti ṣe agbatẹru gbingbin igi miliọnu kan laarin ọdun meji kaakiri orilẹede naa.


Kii ṣe Yefusu nikan lo wa nibẹ, arabinrin  Uyaiedu Ikpe-Etim to jẹ ọmọ Naijiria wa lara wọn. O n ja fun idọgba laarin ọkunrin ati obinrin to si n ṣe ọpọlọpọ fiimu jade lati sagbatẹru fun awọn obinrin to n fẹ obinrin ẹgbẹ wọn (LGBTQ+ activist). Sierra- Leone - Yvonne Aki-Sawyerr gba Ami Ẹyẹ fun iṣẹ ribiribi to ṣe fun ọrọ ayika ati oju ọjọ, nibẹ lo ti ṣe agbatẹru gbingbin igi miliọnu kan laarin ọdun meji kaakiri orilẹede naa. Somaliland - Ubah Ali na lo ṣe oludasilẹ 'Ajọ Somaliland Girls' to n tako abẹ dida  fun obinrin( Female Genital Mutilation) ni awọn igberiko lorilẹede naa, nipa idanilẹkọ ati ipese ohun amayedẹrun. Zimbabwe - Tsitsi Dangarembga to jẹ onkọwe ti kọ awọn iwe to si ti gba Ami Ẹyẹ lorisirisi fun ipa to n ko lawujọ lati gbogun ti iwa ajẹbanu ati ijọba ti ko naani araalu. O pẹlu awọn eniyan ti wọn timọle nitori o darapọ mọ awọn afẹhọnuhan tako ijoba.


Somaliland - Ubah Ali na lo ṣe oludasilẹ 'Ajọ Somaliland Girls' to n tako abẹ dida  fun obinrin( Female Genital Mutilation) ni awọn igberiko lorilẹede naa, nipa idanilẹkọ ati ipese ohun amayedẹrun. Zimbabwe - Tsitsi Dangarembga to jẹ onkọwe ti kọ awọn iwe to si ti gba Ami Ẹyẹ lorisirisi fun ipa to n ko lawujọ lati gbogun ti iwa ajẹbanu ati ijọba ti ko naani araalu. O pẹlu awọn eniyan ti wọn timọle nitori o darapọ mọ awọn afẹhọnuhan tako ijoba. Benin - Angélique Kidjo ti gba Ami Ẹyẹ Grammy fun igba kẹrin fun awọn orin rẹ to ti lamilaaka kaakiri agbaye. Angelique tun jẹ ẹni to n ṣe atilẹyin fun awọn ọmọ kekeke lawujọ paapaa eto ẹkọ fun awọn obinrin nilẹ Afrika. Somalia - Ilwad Elman jẹ adari awọn obinrin to n saaju ipe fun alaafia lorilẹede Somalia nitori ajijagbara fun alaafia ni.


Benin - Angélique Kidjo ti gba Ami Ẹyẹ Grammy fun igba kẹrin fun awọn orin rẹ to ti lamilaaka kaakiri agbaye. Angelique tun jẹ ẹni to n ṣe atilẹyin fun awọn ọmọ kekeke lawujọ paapaa eto ẹkọ fun awọn obinrin nilẹ Afrika. Somalia - Ilwad Elman jẹ adari awọn obinrin to n saaju ipe fun alaafia lorilẹede Somalia nitori ajijagbara fun alaafia ni. Tanzania - Rebeca Gyumi jẹ agbẹjọro to ja fun didọgba laarin akọ ati abo. Ọdun 2019 ni ajọ rẹ bori nile ẹjọ tako igbayawo awọn ọmọdebirin, ti ijọba si sọ di ofin pe ọdun mejidinlogun ni iye ọjọ ori to kereju lati gbeyawo fun awọn obinrin. Kenya: Jemimah Kariuki jẹ dokita to ṣe ipese ọkọ pajawiri fun awọn alaisan lẹyin to riwi pe ọpọlọpọ eniyan n ku nitori aisi ọkọ lati tete gbe wọn lọ si ileewosan.


Tanzania - Rebeca Gyumi jẹ agbẹjọro to ja fun didọgba laarin akọ ati abo. Ọdun 2019 ni ajọ rẹ bori nile ẹjọ tako igbayawo awọn ọmọdebirin, ti ijọba si sọ di ofin pe ọdun mejidinlogun ni iye ọjọ ori to kereju lati gbeyawo fun awọn obinrin. Kenya: Jemimah Kariuki jẹ dokita to ṣe ipese ọkọ pajawiri fun awọn alaisan lẹyin to riwi pe ọpọlọpọ eniyan n ku nitori aisi ọkọ lati tete gbe wọn lọ si ileewosan. Egypt - Nadeen Ashraf jẹ akẹkọọ imọ 'philosophy' to ṣi oju opo ikansiraẹni Instagram nibi ti awọn obinrin ti n sọ nipa ifiyajẹni ati ifipabanilopọ ti wọn n dojukọ lorilẹede Egypt. Ethiopia - Loza Abera Geinore jẹ gbajugbaja agbabọọlu ninu ikọ agbabọọlu  'Ethiopia national women team', to si ti gba ami ẹyẹ lọpọlọpọ. Egypt - Maggie Gobran ti ọpọ eniyan mọ si Mama Maggie Gobran ti fi gbogbo aye rẹ gbọ ti awọn ọmọ ti wọn ti pati lorilẹede Egypt.


Egypt - Nadeen Ashraf jẹ akẹkọọ imọ 'philosophy' to ṣi oju opo ikansiraẹni Instagram nibi ti awọn obinrin ti n sọ nipa ifiyajẹni ati ifipabanilopọ ti wọn n dojukọ lorilẹede Egypt. Ethiopia - Loza Abera Geinore jẹ gbajugbaja agbabọọlu ninu ikọ agbabọọlu  'Ethiopia national women team', to si ti gba ami ẹyẹ lọpọlọpọ. Egypt - Maggie Gobran ti ọpọ eniyan mọ si Mama Maggie Gobran ti fi gbogbo aye rẹ gbọ ti awọn ọmọ ti wọn ti pati lorilẹede Egypt. O n ṣe itọju wọn nipa fifun wọn ni ẹkọ ati riran wọn lọ si ileewe fun eto ẹkọ lati di eniyan pataki lawujọ. Zambia - Mulenga Kapwepwe wa ninu awon to ṣe idasilẹ ile ohun alumọni to jẹ ti obinrin si 'Zambian Women History Museum'. To si tun ṣe idasilẹ awọn ile ikawe fun awọn ọmọde si olu ilu orillẹede Zimbabwe, Lusaka.


O n ṣe itọju wọn nipa fifun wọn ni ẹkọ ati riran wọn lọ si ileewe fun eto ẹkọ lati di eniyan pataki lawujọ. Zambia - Mulenga Kapwepwe wa ninu awon to ṣe idasilẹ ile ohun alumọni to jẹ ti obinrin si 'Zambian Women History Museum'. To si tun ṣe idasilẹ awọn ile ikawe fun awọn ọmọde si olu ilu orillẹede Zimbabwe, Lusaka. Mozambique - Josina Machel naa jẹ obinrin to ja fun ẹtọ awọn obinrin to si n pese ile igbe fun awọn obinrin ti wọn n koju ifiyajẹni ninu igbeyawo wọn. South Africa - Bulelwa Mkutukana jẹ gbajugbaja olorin to n fi orin rẹ ja fun ẹtọ awọn obinrin ni awujọ. DR Congo - Douce Namwezi N'Ibamba jẹ akọroyin to n ṣe agbatẹru idagbasoke awọn obinrin ninu ajọ rẹ, Uwezo Afrika Initiative.


Mozambique - Josina Machel naa jẹ obinrin to ja fun ẹtọ awọn obinrin to si n pese ile igbe fun awọn obinrin ti wọn n koju ifiyajẹni ninu igbeyawo wọn. South Africa - Bulelwa Mkutukana jẹ gbajugbaja olorin to n fi orin rẹ ja fun ẹtọ awọn obinrin ni awujọ. DR Congo - Douce Namwezi N'Ibamba jẹ akọroyin to n ṣe agbatẹru idagbasoke awọn obinrin ninu ajọ rẹ, Uwezo Afrika Initiative. Kenya - Phyllis Omido ni oludasilẹ Justice Governance and Environmental Action (CJGEA), to n ja fun idagbasoke agbegbe ati awọn ilu ti awọn ileeṣẹ nla ti bajẹ lorilẹede Kenya. Uganda - Vanessa Nakate to jẹ ẹni ọdun mẹtalelogun naa n ja fun oju ọjọ nilẹ Afrika, to si ma n kaakiri ileto si ileto lati ṣe idanilọyẹ lori ipa ti oju ọjọ to n yipada ni lori ilẹ Afrika. Uganda - Ethelreda Nakimuli-Mpungu to jẹ akẹkọ imọ eto iwosan n ṣiṣẹ takuntakun lati pese eto alaafia fun awọn to ni arun kokoro HIV ati aisan ọkan to n rẹwẹsi.


Kenya - Phyllis Omido ni oludasilẹ Justice Governance and Environmental Action (CJGEA), to n ja fun idagbasoke agbegbe ati awọn ilu ti awọn ileeṣẹ nla ti bajẹ lorilẹede Kenya. Uganda - Vanessa Nakate to jẹ ẹni ọdun mẹtalelogun naa n ja fun oju ọjọ nilẹ Afrika, to si ma n kaakiri ileto si ileto lati ṣe idanilọyẹ lori ipa ti oju ọjọ to n yipada ni lori ilẹ Afrika. Uganda - Ethelreda Nakimuli-Mpungu to jẹ akẹkọ imọ eto iwosan n ṣiṣẹ takuntakun lati pese eto alaafia fun awọn to ni arun kokoro HIV ati aisan ọkan to n rẹwẹsi. South Africa - Ishtar Lakhani jẹ ajafẹtọ obinrin , to si n kopa ribiribi ninu eto 'Free di Vaccine campaign' lati ri wi pe abẹrẹ ajẹsara lati gbogun ti arun Coronavirus ko sọwọn fun awọn eniyan lati ra ni iye owo ti awọn mẹkunu le ra.


South Africa - Ishtar Lakhani jẹ ajafẹtọ obinrin , to si n kopa ribiribi ninu eto 'Free di Vaccine campaign' lati ri wi pe abẹrẹ ajẹsara lati gbogun ti arun Coronavirus ko sọwọn fun awọn eniyan lati ra ni iye owo ti awọn mẹkunu le ra.


Boko Haram: Oluwatobi Adeigba, Ọkọ mi ń lọ siṣẹ́ fún àjọ INEC ló kàgbákò ikú - Opó Adeigba

Pẹlu bi awayemalọ kan o ṣe si, ọna ti awọn mii gba lọ ṣi ń sọ ọpọlọpọ ẹbi ati ara sinu ibanujẹ ailopin. Ọmọ ipinlẹ Kogi ni Adeigba Oluwatobi to ti di oloogbe bayii latari igbesunmọmi Boko Haram ni ipinlẹ Yobe nibi to ti sinruulu lọdun 2011. Amọ lati igba naa di akoko yii, iyawo rẹ ṣi n wa ẹkun mu lojoojumọ nigbakuugba to ba n sọ itan bo ṣe ṣẹlẹ. Ìdí tí a fi pa àwọn àgbẹ̀ onírẹ̀sì ní Borno, Boko Haram ṣàlàyé nínú fídíò tuntun 'Boko Haram ti gbilẹ̀ kan nílẹ̀ Hausa, wọ́n ti ń ní "Check Point" láti gba owó lọ́wọ́ àwọn àgbẹ̀' Wọ́n ti rẹ ipò ọ̀gágun Olusegun Adeniyi sílẹ̀ lẹ́yìn tó jẹ̀bi títú àṣírí kùdiẹ-kudiẹ iléeṣẹ́ ológun lórí ayélujára Èèyàn 281 ló kó covid-19 lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun, 123 wá láti ìpínlẹ̀ Eko nìkan Kii kuku ṣe pe o n rinrin rederede kiri, iṣẹ ti wọn gbe fun un lati lọ ṣe gẹgẹ bi oṣiṣẹ agunbanirọ ajọ eleto idibo, INEC nigba naa ni ọkọ to wa ninu rẹ kan rekọja lori ọra dudu kan loju popo lai mọ pe iku iku ni wn gbe sinu ọra naa. "Dẹrẹba gan ri ọra "Poly Bag" ọhun, o n wo o niwaju ṣugbọn ko mọ pe ado oloro lo wa ninu rẹ. Wọn ti tẹ ẹ tan, o kan bugbamu ni".


Ìdí tí a fi pa àwọn àgbẹ̀ onírẹ̀sì ní Borno, Boko Haram ṣàlàyé nínú fídíò tuntun 'Boko Haram ti gbilẹ̀ kan nílẹ̀ Hausa, wọ́n ti ń ní "Check Point" láti gba owó lọ́wọ́ àwọn àgbẹ̀' Wọ́n ti rẹ ipò ọ̀gágun Olusegun Adeniyi sílẹ̀ lẹ́yìn tó jẹ̀bi títú àṣírí kùdiẹ-kudiẹ iléeṣẹ́ ológun lórí ayélujára Èèyàn 281 ló kó covid-19 lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun, 123 wá láti ìpínlẹ̀ Eko nìkan Kii kuku ṣe pe o n rinrin rederede kiri, iṣẹ ti wọn gbe fun un lati lọ ṣe gẹgẹ bi oṣiṣẹ agunbanirọ ajọ eleto idibo, INEC nigba naa ni ọkọ to wa ninu rẹ kan rekọja lori ọra dudu kan loju popo lai mọ pe iku iku ni wn gbe sinu ọra naa. "Dẹrẹba gan ri ọra "Poly Bag" ọhun, o n wo o niwaju ṣugbọn ko mọ pe ado oloro lo wa ninu rẹ. Wọn ti tẹ ẹ tan, o kan bugbamu ni". Iyawo oloogbe, Adefunke Adeigba to ni awọn kaakiri dọ awọn gomina ipinlẹ ti ọkọ rẹ ti wa ati ti ipinlẹ ti wọn n gbe titi titi, ṣi n rọ ijọba lati ran idile oun lọwọ ki iya ma baa jẹ awọn ọmọ ti Danjiel Oluwatobi fi silẹ lọ.


Iyawo oloogbe, Adefunke Adeigba to ni awọn kaakiri dọ awọn gomina ipinlẹ ti ọkọ rẹ ti wa ati ti ipinlẹ ti wọn n gbe titi titi, ṣi n rọ ijọba lati ran idile oun lọwọ ki iya ma baa jẹ awọn ọmọ ti Danjiel Oluwatobi fi silẹ lọ.


Divorce: Ilé ẹjọ́ tú ìgbéyàwó ọdún mọ́kànlá ká nítórí pé ìyàwó fí ìbálòpọ̀ dun ọkọ rẹ̀

Ìléẹjọ́ tú ìgbéyàwo'ọdún 11 ká nítórí ìyàwó fí ìbálòpọ̀ dun ọkọ rẹ̀ Ileejọ magisreti ni ilu Ibadan ti tu igbeyawo ọdun mọkanla ka laarin Nurudeen Mabinuori ati Zainab lori ẹsun pe iyawo n fi ibalopọ dun ọkọ rẹ. Aarẹ ileẹjọ, Henry Agbaje sọ wi pe ileẹjọ ti sa gbogbo ipa wọn lati jẹ ki igbeyawo naa duro, amọ igbeyawo naa ti daru patapata. Agbajẹ wa tu igbeyawo naa ka ki alaafia le jọba laarin wọn. Ileejọ si gba ki Zainab gbe ọmọ ẹyọkan ṣoṣo ti wọn jọ nipo si ọdọ rẹ. Ileẹjọ naa si paṣẹ ki Mabinuori san ẹgbẹrun marun un Naira ni oṣooṣu lati ma a fi tọju ọmọ rẹ. Mabinuori ni oun ko fẹ iyawo oun mọ nitori iwa ipa ati wi pe ọlọkan lile lo jẹ.


Ileejọ si gba ki Zainab gbe ọmọ ẹyọkan ṣoṣo ti wọn jọ nipo si ọdọ rẹ. Ileẹjọ naa si paṣẹ ki Mabinuori san ẹgbẹrun marun un Naira ni oṣooṣu lati ma a fi tọju ọmọ rẹ. Mabinuori ni oun ko fẹ iyawo oun mọ nitori iwa ipa ati wi pe ọlọkan lile lo jẹ. ''Ọkọ mi ti ko arun ibalopọ nitori alagbere ni, bi o ṣe n gbe dudu lo n gbe pupa.'' ''Mo kọ lati ni ibalopọ pẹlu rẹ mọ lẹyin ti mo ti ko arun naa lara rẹ, ti mi o si fẹ ko ṣẹlẹ mọ.'' ''Mo si rọ ọ ko lọ fun iwosan, amọ o kọ, mi o si fẹ ko ko arun ran mi.''


''Ọkọ mi ti ko arun ibalopọ nitori alagbere ni, bi o ṣe n gbe dudu lo n gbe pupa.'' ''Mo kọ lati ni ibalopọ pẹlu rẹ mọ lẹyin ti mo ti ko arun naa lara rẹ, ti mi o si fẹ ko ṣẹlẹ mọ.'' ''Mo si rọ ọ ko lọ fun iwosan, amọ o kọ, mi o si fẹ ko ko arun ran mi.'' Bakan naa, Zainab kọju si ọkọ rẹ lati sọ otitọ ninu ile ẹjọ lẹyin to ni awọn ana rẹ mọ idi ti oun fi n bere fun ki ileẹjọ tu igbeyawo awọn ka.


Bakan naa, Zainab kọju si ọkọ rẹ lati sọ otitọ ninu ile ẹjọ lẹyin to ni awọn ana rẹ mọ idi ti oun fi n bere fun ki ileẹjọ tu igbeyawo awọn ka.


Gómìnà ìpínlẹ̀ Benue, Samuel Ortom ti parí ìjà láàrin akọ̀ròyìn Channels TV, Pius Angbo àti Ifeyinwa Angbo, ìyàwó rẹ̀

Arabinrin Ifeyinwa Angbo, to fi ẹsun kan ọkọ rẹ to jẹ akọroyin Channels Television, Pius Angbo, pe o lu oun ni ilukulu, ti sọ pe ki awọn eeyan ma gbadura fun idile oun. O sọ ọrọ lẹyin ti gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom, ba wọn pari ija ni ile ijọba to wa ni Makurdi. Arabinrin Ifeyinwa sọ pe oun ti gba ẹbẹ ti ọkọ oun bẹ oun. Eyi waye lẹyin wakati diẹ ti Ifeyinwa fi fidio kan sori ayelujara, pe ọkọ oun fi iya jẹ oun. Ninu fidio naa lo ti ṣalaye pe dokita ni oun, amọ lati ọdun mẹfa ti oun ati Pius ti ṣegbeyawo,ni ko ti si alaafia ninu igbeyawo naa. O ni niṣe ni ọkọ oun n paarọ obinrin bi aṣọ.


Eyi waye lẹyin wakati diẹ ti Ifeyinwa fi fidio kan sori ayelujara, pe ọkọ oun fi iya jẹ oun. Ninu fidio naa lo ti ṣalaye pe dokita ni oun, amọ lati ọdun mẹfa ti oun ati Pius ti ṣegbeyawo,ni ko ti si alaafia ninu igbeyawo naa. O ni niṣe ni ọkọ oun n paarọ obinrin bi aṣọ. Iya ọlọmọ mẹrin ọhun sọ pe, ọsẹ mẹrin sẹyin ni oun fi iṣẹ abẹ bimọ tuntun. Ṣugbọn, Pius lu oun ni alubami nitori pe oun kilọ fun lati dẹkun nina owo wọn sori obinrin mii, ni inakuna. O ni niṣe lo joko le oun ni ikùn, to si tun gbiyanju lati fun oun ni ọrun pa. Lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ nile ijọba, Ifeyinwa sọ pe oun dupẹ lọwọ gomina Ortom to ba wọn da si ọrọ naa. "


Iya ọlọmọ mẹrin ọhun sọ pe, ọsẹ mẹrin sẹyin ni oun fi iṣẹ abẹ bimọ tuntun. Ṣugbọn, Pius lu oun ni alubami nitori pe oun kilọ fun lati dẹkun nina owo wọn sori obinrin mii, ni inakuna. O ni niṣe lo joko le oun ni ikùn, to si tun gbiyanju lati fun oun ni ọrun pa. Lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ nile ijọba, Ifeyinwa sọ pe oun dupẹ lọwọ gomina Ortom to ba wọn da si ọrọ naa. " Mo dupẹ lọwọ gomina, fun bo ṣe fi aaye silẹ lati ba wa pari wahala yii. O ni: "Mo mọ pe iṣẹlẹ yii dun awọn eeyan mi to wa nipinlẹ Benue, ṣugbọn mo bẹ yin pe ki ẹ dariji ọkọ mi." O ni oun ti ṣetan lati jẹ ki igbeyawo oun duro daadaa.


Mo dupẹ lọwọ gomina, fun bo ṣe fi aaye silẹ lati ba wa pari wahala yii. O ni: "Mo mọ pe iṣẹlẹ yii dun awọn eeyan mi to wa nipinlẹ Benue, ṣugbọn mo bẹ yin pe ki ẹ dariji ọkọ mi." O ni oun ti ṣetan lati jẹ ki igbeyawo oun duro daadaa. "Adura yin ni emi ati idile mi nilo lasiko yii." Ileeṣẹ Channels fi atẹjade sita lori iṣẹlẹẹ naa pe awọn ko fọwọ si tabi faramọ iwa ipa si awọn obinrin, tabi ẹnikẹni. Wọn ni iwadii ti n lọ lori ẹsun iwa ipa ti wọn fi ẹsun rẹ kan akọroyin wọn kan, ati pe igbesẹ to yẹ yoo waye lori ọrọ naa.


"Adura yin ni emi ati idile mi nilo lasiko yii." Ileeṣẹ Channels fi atẹjade sita lori iṣẹlẹẹ naa pe awọn ko fọwọ si tabi faramọ iwa ipa si awọn obinrin, tabi ẹnikẹni. Wọn ni iwadii ti n lọ lori ẹsun iwa ipa ti wọn fi ẹsun rẹ kan akọroyin wọn kan, ati pe igbesẹ to yẹ yoo waye lori ọrọ naa.


Alaafin Oyo: Olorì Anuoluwapo Adeyemi gba àmì ẹ̀yẹ lórí oge ṣíṣe

Aya Alaafin ilu Oyo tẹlẹ, Olori Anuoluwapo ti kede pe wọn ti fun oun ni ami ẹyẹ fun ipa ti oun ko nipa eto oge ṣiṣe. Olori Anuoluwapo lo kede bẹẹ loju opo Instagram rẹ lọsan ọjọ Aje. Nigba to n kede ami ẹyẹ naa, o ni "mo ki gbogbo wa ku oriire o, ami ẹyẹ yii wa fun gbogbo awọn ẹbi mi loju opo Instagram yii nitori mi o jẹ ohun kankan laisi Ọlọrun ati ẹyin ololufẹ mi." Ileeṣẹ iroyin City People lo fun Anuoluwapo ni ami ẹyẹ ọhun lọjọ Aiku, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kọkanla, ọdun 2020. Anuolouwapo jẹ ọkan lara awọn Olori Alaafin ilu Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi III, eyii ti awọn eeyan kan gbagbọ pe oun ni aayo Kabiesi. Ṣugbọn ni nnkan bi oṣu diẹ sẹyin ni iroyin gbode pe Olori naa ti ko kuro ni aafin Iku Baba Yeye.


Ileeṣẹ iroyin City People lo fun Anuoluwapo ni ami ẹyẹ ọhun lọjọ Aiku, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kọkanla, ọdun 2020. Anuolouwapo jẹ ọkan lara awọn Olori Alaafin ilu Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi III, eyii ti awọn eeyan kan gbagbọ pe oun ni aayo Kabiesi. Ṣugbọn ni nnkan bi oṣu diẹ sẹyin ni iroyin gbode pe Olori naa ti ko kuro ni aafin Iku Baba Yeye. Ṣaaju akoko naa ni iroyin ti kọkọ gbode pe họwuhọwu n waye laarin Kabiesi ati Olori yii lẹyin ti awọn kan fẹsun kan Olori ọhun pe o ni ibaṣepọ pẹlu gbajugbaja Olorin fuji kan. Ṣugbọn Olori Anuoluwapo ati olorin fuji naa ti sọ pe ahesọ lasan ni, nitori ko si ohun to jọ bẹẹ. Yoruba ni ba ba dakẹ, tara ẹni maa n bani dakẹ ni, igi gogoro ma gun mi loju, ati okeere si la tii lọ ọ. Eyi lo mu ki aayo Alaafin tilu Oyo tẹlẹ, Olori Anu fi n kigbe gbami-gbami fun araye nipa awọn ewu to ni oun n la kọja. Saaju la ti kọkọ mu iroyin wa fun yin nipa ikede ti Olori naa gbe soju opo Twitter rẹ, nibi to ti pariwo pe ẹmi oun si wa ninu ewu tori pe oun kọ Alaafin.


Ṣaaju akoko naa ni iroyin ti kọkọ gbode pe họwuhọwu n waye laarin Kabiesi ati Olori yii lẹyin ti awọn kan fẹsun kan Olori ọhun pe o ni ibaṣepọ pẹlu gbajugbaja Olorin fuji kan. Ṣugbọn Olori Anuoluwapo ati olorin fuji naa ti sọ pe ahesọ lasan ni, nitori ko si ohun to jọ bẹẹ. Yoruba ni ba ba dakẹ, tara ẹni maa n bani dakẹ ni, igi gogoro ma gun mi loju, ati okeere si la tii lọ ọ. Eyi lo mu ki aayo Alaafin tilu Oyo tẹlẹ, Olori Anu fi n kigbe gbami-gbami fun araye nipa awọn ewu to ni oun n la kọja. Saaju la ti kọkọ mu iroyin wa fun yin nipa ikede ti Olori naa gbe soju opo Twitter rẹ, nibi to ti pariwo pe ẹmi oun si wa ninu ewu tori pe oun kọ Alaafin. Olori Anu, ninu igbe to fi bọnu naa, tun tẹsiwaju pe a kii dakẹ ku, ẹnikan kii si wo sun daran, idi si ree ti oun ko fi ni panumọ nitori ewu to n rọ dẹdẹ lori oun. "Mo n pariwo sita lati daabo bo ẹmi mi ni nitori ko yẹ ki idunkooko mọ ẹmi mi wa tori pe mo ko kuro ninu Aafi N ko le di awọn ọmọ mi lọwọ lati mọ baba wọn laelae, amọ gẹgẹ bi iya, oun to tọ fun mi ni lati ko wọn sọdọ mi." Olori Anu wa kere pe ẹnu ya oun lati sawari rẹ pe wọn n yaju sawọn mọlẹbi oun nitori pe alaafin ko mọ ibi ti oun wa.