Oluwo: Ọba Yorùbá tó bá ń bọ òrìṣà, kò sí ìsinmi fun

Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrashed Adewale Akanbi, Telu kinni ti kede pe ẹkun ariwa ni ipo agbara yoo ma duro si ayafi ti iran Yoruba ba yi iwa wọn pada. Oluwo ni awọn ọba ẹkun ariwa Naijiria lo maa n sin Ọlọrun kan soso, tawọn ọba ilẹ Yoruba si maa n sin orisa. O wa gba wọn nimọran pe ti ilẹ Yoruba ba fẹ maa wa nipo giga, asiko ti to, ki wọn tun ero wọn pa, ki wọn si pa orisa sinsin ti. Oluwo gbe imọran yii kalẹ nibi isọji itusilẹ kan to waye nilu naa nibi ti ọba naa ti sọrọ fun awọn olujọsin. Ọba Akanbi ni gbogbo awọn to n bọ orisa ni yoo maa jo ajorẹyin nigba ti awọn to n sin Ọlọrun Ọba yoo maa lọ siwaju ati siwaju. O mẹnuba iwe Saamu ori kẹrindinlogun ẹsẹ ikẹrin (psalm 16:4) to si gba awọn ojisẹ Ọlọrun niyanju lati saayan bi iwa ibọrisa yoo se di ọrọ itan.


Oluwo gbe imọran yii kalẹ nibi isọji itusilẹ kan to waye nilu naa nibi ti ọba naa ti sọrọ fun awọn olujọsin. Ọba Akanbi ni gbogbo awọn to n bọ orisa ni yoo maa jo ajorẹyin nigba ti awọn to n sin Ọlọrun Ọba yoo maa lọ siwaju ati siwaju. O mẹnuba iwe Saamu ori kẹrindinlogun ẹsẹ ikẹrin (psalm 16:4) to si gba awọn ojisẹ Ọlọrun niyanju lati saayan bi iwa ibọrisa yoo se di ọrọ itan. "Ta ni Sango, Ogun, Ọya, Ogun, Osun atawọn orisa alagbara miran tawọn eeyan nbọ? Mo fẹ lu gbogbo ẹyin ọba nilẹ Yoruba, awọn pasitọ, wolii ati ẹni ọwọ lọgọ ẹnu, isẹ nla lẹ n se. Ohun Ọlọrun si ti wa silẹ Yoruba pe ọba ti ko ba kọ orisa silẹ, ko ni nisinmi, gbogbo isoro tẹ si n koju lonii, isẹ ọba awọn ọba alaye ni.


"Ta ni Sango, Ogun, Ọya, Ogun, Osun atawọn orisa alagbara miran tawọn eeyan nbọ? Mo fẹ lu gbogbo ẹyin ọba nilẹ Yoruba, awọn pasitọ, wolii ati ẹni ọwọ lọgọ ẹnu, isẹ nla lẹ n se. Ohun Ọlọrun si ti wa silẹ Yoruba pe ọba ti ko ba kọ orisa silẹ, ko ni nisinmi, gbogbo isoro tẹ si n koju lonii, isẹ ọba awọn ọba alaye ni. Awọn ọba yii lo n gba abọde orisa sinu aafin wọn, eyi to yẹ ko jẹ ti Oluwa, ki wa ni yoo gbẹyin rẹ, se wọn ko wa ni maa ja bi? Ki lẹ ro pe yoo jẹ ipa rẹ lori awọn araalu nigba ti ibi asẹ ba ti daru? Ẹyin gan ti wọ wahala nitori naa, ẹ ma ja mi niytan amọ ẹ gba imọran mi."


Awọn ọba yii lo n gba abọde orisa sinu aafin wọn, eyi to yẹ ko jẹ ti Oluwa, ki wa ni yoo gbẹyin rẹ, se wọn ko wa ni maa ja bi? Ki lẹ ro pe yoo jẹ ipa rẹ lori awọn araalu nigba ti ibi asẹ ba ti daru? Ẹyin gan ti wọ wahala nitori naa, ẹ ma ja mi niytan amọ ẹ gba imọran mi." Oluwo wa gba awọn olujọsin naa nimọran lati lọ sọ fawọn ọba wọn pe ko gbọdọ si ibọrisa ninu aafin nitori wọn ko le maa sin Ọlọrun ati orisa papọ, ki wọn si ni ki ibukun maa pọ si, rara o. "Orisa bibọ ni isoro ilẹ Yoruba, ki agbara si to le wa silẹ Kaarọ Oojire, a gbọdọ dẹkun orisa bibọ. Agbara wa lẹkun ariwa nitori wọn korira orisa bibọ, ẹ ko si le ri orisa kankan ni sakani wọn.


Oluwo wa gba awọn olujọsin naa nimọran lati lọ sọ fawọn ọba wọn pe ko gbọdọ si ibọrisa ninu aafin nitori wọn ko le maa sin Ọlọrun ati orisa papọ, ki wọn si ni ki ibukun maa pọ si, rara o. "Orisa bibọ ni isoro ilẹ Yoruba, ki agbara si to le wa silẹ Kaarọ Oojire, a gbọdọ dẹkun orisa bibọ. Agbara wa lẹkun ariwa nitori wọn korira orisa bibọ, ẹ ko si le ri orisa kankan ni sakani wọn. Orisa bibọ jẹ ajeji nilẹ Yoruba, ko si ni dara fun awọn orisa naa, aye wọn ti bajẹ nitori naa, ẹ ye lọ si ojubọ wọn mọ."


Orisa bibọ jẹ ajeji nilẹ Yoruba, ko si ni dara fun awọn orisa naa, aye wọn ti bajẹ nitori naa, ẹ ye lọ si ojubọ wọn mọ."


Princess Mako: Ẹ wo ọmọbabinrin ilẹ̀ Japan to sọ ipò iyebíye ti owó rẹ̀ tó $1.3m nù nítorí olólùfẹ́

111Ọmọbabinrin ilẹ Japan, Mako ti ṣetan lati ṣe igbeyawo pẹlu ololufẹ rẹ to jẹ araalu ni Oṣu Kẹwaa, ọdun 2021. Ọmọbabinrin Mako lo gbe igbesẹ yii lẹyin ọpọlọpọ ọdun ti wọn ti wa lori ọrọ naa laaarin ẹbi rẹ Ki o to le fẹ araalu naa yoo fi ipo rẹ silẹ, ti igbeyawo yoo si waye ni Ọjọ Kẹrindinlọgbọn, Oṣu Kẹwaa yii. Ọdun 2018 ni ọmọbabinrin Mako ati ololufẹ rẹ ti fẹ ṣe igbeyawo, amọ awọn ẹbi Arakunrin Komuro wa ninu gbese,ni wọn ko ṣe le ṣe igbeyawo naa ni ọdun meji sẹyin. Awọn ololufẹ mejeeji ni yoo pada si orilẹede Amerika lati lo ma a gbe nibi ti ọkọ ti n ṣiṣẹ agbẹjọrọ. Ọpọlọpọ iroyin nipa ọmọbabinrin naa ti baba rẹ jẹ ọba Fumihito ati ẹbi afẹsọna rẹ, Komulo fa aisan irẹwẹsi ọkan fun ọmọbabinrin naa. Bakan naa ni auntie rẹ, Masako naa ni ipenija aisan irọnu ọkan lẹyin ti ọpọ eniyan fi oju si lara pe ki o bi arẹmọ ọkunrin.


Awọn ololufẹ mejeeji ni yoo pada si orilẹede Amerika lati lo ma a gbe nibi ti ọkọ ti n ṣiṣẹ agbẹjọrọ. Ọpọlọpọ iroyin nipa ọmọbabinrin naa ti baba rẹ jẹ ọba Fumihito ati ẹbi afẹsọna rẹ, Komulo fa aisan irẹwẹsi ọkan fun ọmọbabinrin naa. Bakan naa ni auntie rẹ, Masako naa ni ipenija aisan irọnu ọkan lẹyin ti ọpọ eniyan fi oju si lara pe ki o bi arẹmọ ọkunrin. Ọdun 2012 ni ọmọbabinrin ati ololufẹ rẹ pada lasiko ti wọn jẹ akẹkọọ ni ileẹkọ fasti imọ ẹsin Kristẹni ni Tokyo. Awọn mejeeji ṣe mọmi n-mọ ọ ni ọdun 2017, ti wọn si fẹ ṣe igbeyawo ni ọdun 2018, ki iwadii to fihan pe iya Komuro jẹ ọkọ afẹsọna rẹ tẹlẹri ni gbese. Leyin naa ni ile ọba fi iroyin lede pe awọn lo lọwọ si ifasẹyin igbeyawo wọn nitori wọn gbọdọ san gbese ti iya rẹ jẹ ki o to le fẹ ọmọ wọn.


Ọdun 2012 ni ọmọbabinrin ati ololufẹ rẹ pada lasiko ti wọn jẹ akẹkọọ ni ileẹkọ fasti imọ ẹsin Kristẹni ni Tokyo. Awọn mejeeji ṣe mọmi n-mọ ọ ni ọdun 2017, ti wọn si fẹ ṣe igbeyawo ni ọdun 2018, ki iwadii to fihan pe iya Komuro jẹ ọkọ afẹsọna rẹ tẹlẹri ni gbese. Leyin naa ni ile ọba fi iroyin lede pe awọn lo lọwọ si ifasẹyin igbeyawo wọn nitori wọn gbọdọ san gbese ti iya rẹ jẹ ki o to le fẹ ọmọ wọn. Iroyin ni Ọmọbabinrin Mako yoo padanu iye owo to to 150 million yen ($1.3m; £0.97m) to yẹ ko gba to ba n fẹ ọkọ gẹgẹ bi idile ọba. Bakan naa ni ko ni le e ṣe ayẹyẹ igbeyawo naa gẹgẹ bi ọmọọba laafin amọ bii ti awọn araalu. Eyi jẹ ki ọmọbabinrin naa jẹ ẹni akọkọ ti yoo kuro ni idile ọba bẹẹ lai si ayẹyẹ igbeyawo to rọmọ Labẹ ofin orilẹede Japan, ọmọbabinrin yoo sọ ipo rẹ nu to ba fẹ araalu ti ko wa lati idile ọba, amọ ofin yii ko de ọmọbakunrin ilẹ Japan rara.


Iroyin ni Ọmọbabinrin Mako yoo padanu iye owo to to 150 million yen ($1.3m; £0.97m) to yẹ ko gba to ba n fẹ ọkọ gẹgẹ bi idile ọba. Bakan naa ni ko ni le e ṣe ayẹyẹ igbeyawo naa gẹgẹ bi ọmọọba laafin amọ bii ti awọn araalu. Eyi jẹ ki ọmọbabinrin naa jẹ ẹni akọkọ ti yoo kuro ni idile ọba bẹẹ lai si ayẹyẹ igbeyawo to rọmọ Labẹ ofin orilẹede Japan, ọmọbabinrin yoo sọ ipo rẹ nu to ba fẹ araalu ti ko wa lati idile ọba, amọ ofin yii ko de ọmọbakunrin ilẹ Japan rara.


Eniola Badmus wọ pátá lọ sí ààfin Oba Elegushi, kí ló burú níbẹ̀? Wo bí wọ́n ṣe ń wa itọ́ ọ̀rọ̀ lée lórí

Loju awọn eeyan kan, gbajugbaja oṣere fiimu Yoruba, Eniola Badmus ti ṣe nkan eewọ bi wọn ṣe ri awọn aworan rẹ ninu aafin Kabiyesi Ọba Elegushi. Ki ni Eniola Badmus ṣe to to bẹẹ ti ọrọ ati eebu yii pọ bayii? Eyi tun ni ibeere awọn mii to n gbe lẹyin rẹ. Gbajumọ oṣere fiimu Yoruba ni Eniola Badmus, lọjọ bii melo kan syin si ni awọn eeyan n wa eguna ọrọ lee lori pe o wọ ẹwu ati ṣokoto pempe ti wọn n pe ni "Bum short" lọ si aafin Ọba. Baba Ijesha yóò farahàn nílé ẹjọ́ lónìí, àwọn ohun tí wọ́n fẹ́ ṣe níbẹ̀ nìyí Jíjẹ́ obìnrin ti ṣí ọ̀pọ̀lọ̀pọ̀ ọ̀nà fún mi, ẹ̀yin obìnrin ẹlẹgbẹ́ mi ẹ wá kọ́ bẹ́ẹ ṣe lè lo kíní yín - Bobrisky Fá irungbọ̀n rẹ, kòó forí kó ìyà lọ́wọ́ ìjọba Afghnistan - Taliban 'Bola Tinubu ńbọ̀ ní Nàìjíríà láìpẹ́, àmọ́ kò tíì dé' Agbẹjọ́rò méjì yọ ẹ̀sẹ́ síra wọn níwájú adájọ ó ku ẹni tí yóò yanjú ọ̀rọ̀ Wo ìdí tí CAN fi fún Imaamu kan l'ami ẹyẹ níbi ayẹyẹ ńlá ọdún 45 ti CAN pé Bí o bá ń fẹnukonu ju iye ìṣẹ́jú ààyá yìí lọ, wo adúrú kòkòrò tí wàá tí ibi ẹnu kò Ọmọ ẹgbẹ́ PDP Oyo tí inú bá ń bí, ẹ kó "mo kó - mo rò" yín wá ká yanjú ẹ̀ - Makinde Wo ìdí tí àwọn tọkọ-taya kan ṣe ń ṣe ìgbéyàwó nínú pósí Eniola fi awọn aworan ibẹwo rẹ si aafin Ọba naa sita, kete to fi sita lawọn eeyan ti bẹrẹ si nii bu pe ki lo wọ. Awọn mii ni eewọ ni iru nkan bẹẹ ati pe ariofin ni ki eeyan mura bẹyẹn lọ si aafin Ọba Yoruba.


Gbajumọ oṣere fiimu Yoruba ni Eniola Badmus, lọjọ bii melo kan syin si ni awọn eeyan n wa eguna ọrọ lee lori pe o wọ ẹwu ati ṣokoto pempe ti wọn n pe ni "Bum short" lọ si aafin Ọba. Baba Ijesha yóò farahàn nílé ẹjọ́ lónìí, àwọn ohun tí wọ́n fẹ́ ṣe níbẹ̀ nìyí Jíjẹ́ obìnrin ti ṣí ọ̀pọ̀lọ̀pọ̀ ọ̀nà fún mi, ẹ̀yin obìnrin ẹlẹgbẹ́ mi ẹ wá kọ́ bẹ́ẹ ṣe lè lo kíní yín - Bobrisky Fá irungbọ̀n rẹ, kòó forí kó ìyà lọ́wọ́ ìjọba Afghnistan - Taliban 'Bola Tinubu ńbọ̀ ní Nàìjíríà láìpẹ́, àmọ́ kò tíì dé' Agbẹjọ́rò méjì yọ ẹ̀sẹ́ síra wọn níwájú adájọ ó ku ẹni tí yóò yanjú ọ̀rọ̀ Wo ìdí tí CAN fi fún Imaamu kan l'ami ẹyẹ níbi ayẹyẹ ńlá ọdún 45 ti CAN pé Bí o bá ń fẹnukonu ju iye ìṣẹ́jú ààyá yìí lọ, wo adúrú kòkòrò tí wàá tí ibi ẹnu kò Ọmọ ẹgbẹ́ PDP Oyo tí inú bá ń bí, ẹ kó "mo kó - mo rò" yín wá ká yanjú ẹ̀ - Makinde Wo ìdí tí àwọn tọkọ-taya kan ṣe ń ṣe ìgbéyàwó nínú pósí Eniola fi awọn aworan ibẹwo rẹ si aafin Ọba naa sita, kete to fi sita lawọn eeyan ti bẹrẹ si nii bu pe ki lo wọ. Awọn mii ni eewọ ni iru nkan bẹẹ ati pe ariofin ni ki eeyan mura bẹyẹn lọ si aafin Ọba Yoruba. "Lootọ, ko sohun to buru ninu wiwọ ṣokoto pempe am a gbagbe pe a ni lati mura ni ibamu pẹlu ibi ti a ba n lọ ni bii "a n lọ eti okun, ibi apeja, ipeni si iṣẹ... Ṣugbọn a lati ronu, bi awọn eeyan ba ni idi lati lọ ọdọ Ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi tabi Ọba orilẹede mii, oo wọ aṣọ gidi oo si tẹle ilana. Amọ ni Afirika yii, o yẹ ki a tubọ ni ibọwọ fun aṣa wa, kilode too wa fi mura bii pe inu ile ara rẹ lo wa tabi leti okun lati lọ ki Ọba l'aafin. O yẹ ka ronu o..." - MNkem Ojei-Adibe Ṣe ni awọn eeyan n sọrọ pe ko wo bi awọn ọkunrin to wa ninu aafin ṣe n wo idi Eniola.


"Lootọ, ko sohun to buru ninu wiwọ ṣokoto pempe am a gbagbe pe a ni lati mura ni ibamu pẹlu ibi ti a ba n lọ ni bii "a n lọ eti okun, ibi apeja, ipeni si iṣẹ... Ṣugbọn a lati ronu, bi awọn eeyan ba ni idi lati lọ ọdọ Ọbabinrin ilẹ Gẹẹsi tabi Ọba orilẹede mii, oo wọ aṣọ gidi oo si tẹle ilana. Amọ ni Afirika yii, o yẹ ki a tubọ ni ibọwọ fun aṣa wa, kilode too wa fi mura bii pe inu ile ara rẹ lo wa tabi leti okun lati lọ ki Ọba l'aafin. O yẹ ka ronu o..." - MNkem Ojei-Adibe Ṣe ni awọn eeyan n sọrọ pe ko wo bi awọn ọkunrin to wa ninu aafin ṣe n wo idi Eniola. Awọn mii ni boya o fẹ fa oju ọba mọra ni lo ṣe mura bẹẹ. Ẹwẹ, Olanite Nosimot Motunrayo ni tirẹ woye pe to ba ṣe pe kii ṣe eeyan to sanra ni, ko sẹni ti yoo woo debi pe wn yoo maa pariwo. Udysammy Akwaowo naa gbe lẹyin r pe awn olofofo adugbo lo kan n fi eebu ara bu u. Loju opo Instagram Eniola Badmus funrarẹ to fi awọn fọto naa si, awọn akẹgbẹ rẹ n kan sara sii.


Awọn mii ni boya o fẹ fa oju ọba mọra ni lo ṣe mura bẹẹ. Ẹwẹ, Olanite Nosimot Motunrayo ni tirẹ woye pe to ba ṣe pe kii ṣe eeyan to sanra ni, ko sẹni ti yoo woo debi pe wn yoo maa pariwo. Udysammy Akwaowo naa gbe lẹyin r pe awn olofofo adugbo lo kan n fi eebu ara bu u. Loju opo Instagram Eniola Badmus funrarẹ to fi awọn fọto naa si, awọn akẹgbẹ rẹ n kan sara sii. Amọ lara awọn ololufẹ rẹ mii ni ibi ti fifi ibalopọ lọ ni ti n bẹrẹ ree o. Eniola ni oun ni anfani nibẹ lati fọrọ jomi toro ọrọ pẹlu Ọba nipa ayẹyẹ ogun ọdun lori itage ti oun fẹ ṣe. Koda o ti n fi tọ awn ololuf rẹ lẹnu wo pe Ọba Orin Wasiu Ayinde Marshal yoo krin lọjọ naa. niola Badmus ni ọjọ nla ni ọjọ ti oun n reti yii toun si fẹ gbalejo gbogbo eeyan to fi m awọn to pade ni irinajo ogun ọdun to ti lo ninu iṣẹ tiata.


Amọ lara awọn ololufẹ rẹ mii ni ibi ti fifi ibalopọ lọ ni ti n bẹrẹ ree o. Eniola ni oun ni anfani nibẹ lati fọrọ jomi toro ọrọ pẹlu Ọba nipa ayẹyẹ ogun ọdun lori itage ti oun fẹ ṣe. Koda o ti n fi tọ awn ololuf rẹ lẹnu wo pe Ọba Orin Wasiu Ayinde Marshal yoo krin lọjọ naa. niola Badmus ni ọjọ nla ni ọjọ ti oun n reti yii toun si fẹ gbalejo gbogbo eeyan to fi m awọn to pade ni irinajo ogun ọdun to ti lo ninu iṣẹ tiata.


Oluwo: Telu 1 ní apani ní Olorì òun àná, àmọ́ obìnrin náà ní oríadé ń ṣìṣe ọmọdé

O ti le ni ọdun meji ti Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu kinni ati aya rẹ, olori Chanel Chin ti juwọ si ara wọn pe o digba. Amọ ni bii ọsẹ kan sẹyin ni eruku ija miran tun sọ laarin ara wọn, ti oriade naa ati Olori rẹ ana si n ta sira wọn pẹlu ẹfẹ to buru lori ayelujara. Oba AbdulRasheed lo kọkọ bẹrẹ si ni sọ oko ọrọ si Chanel lasiko ti Oluwo fi atẹjade sita nibi to ti pe Channel ni ọta rẹ, to sun si ibusun kan naa pẹlu oun, to si bi ọmọ fun oun. Ninu atẹjade ti Oluwo fi lede lo ti sọ wi pe ọta oun pofo, inu oun si dun pupo. ''Oju ọba to bori awọn ọta ree, pẹlu awọn ọta eleyii to n sun pẹlu mi lori ibusun kan naa, to bimọ fun ni, to fun ni ni majele jẹ, to tun gba omo ẹmi lọwọ awọn ọta mi lati pami.'' ''Ọna ẹburu lo gba di aya mi, to si n beere owo ituka lẹyin ti imọ rẹ ko ṣẹ, eleyii ti mi o fun un rara.''


Ninu atẹjade ti Oluwo fi lede lo ti sọ wi pe ọta oun pofo, inu oun si dun pupo. ''Oju ọba to bori awọn ọta ree, pẹlu awọn ọta eleyii to n sun pẹlu mi lori ibusun kan naa, to bimọ fun ni, to fun ni ni majele jẹ, to tun gba omo ẹmi lọwọ awọn ọta mi lati pami.'' ''Ọna ẹburu lo gba di aya mi, to si n beere owo ituka lẹyin ti imọ rẹ ko ṣẹ, eleyii ti mi o fun un rara.'' ''Agbara ti mo ni ti awọn ọta mi ko mọ ni agbara Olodumare, awọn eniyan dide si mi gẹgẹ bi ọta mi, lati gbẹmi mi amọ Olodumare gbe ija mi ja, o si doju ti awọn ọta mi.'' Oluwo ti ilu Iwo naa ni ọwọ ọta kankan ko le e ran oun nitori agbara Olodumare wa sibẹ fun oun, to si n tọ oun sọna ni gbogbo igba. Ẹ wo ọba alaye ni ilẹ Yoruba to n ṣiṣe ọmọde - Chanel Chin Lẹyin ti Oluwo fi oko ọrọ ranṣẹ si Chanel Chin lori ayelujara, ni oun naa da pada fun Oluwo, to si bẹrẹ si ṣe afiwe ọba naa pẹlu awọn nkan ke kee ke to pa ni lẹrin.


''Agbara ti mo ni ti awọn ọta mi ko mọ ni agbara Olodumare, awọn eniyan dide si mi gẹgẹ bi ọta mi, lati gbẹmi mi amọ Olodumare gbe ija mi ja, o si doju ti awọn ọta mi.'' Oluwo ti ilu Iwo naa ni ọwọ ọta kankan ko le e ran oun nitori agbara Olodumare wa sibẹ fun oun, to si n tọ oun sọna ni gbogbo igba. Ẹ wo ọba alaye ni ilẹ Yoruba to n ṣiṣe ọmọde - Chanel Chin Lẹyin ti Oluwo fi oko ọrọ ranṣẹ si Chanel Chin lori ayelujara, ni oun naa da pada fun Oluwo, to si bẹrẹ si ṣe afiwe ọba naa pẹlu awọn nkan ke kee ke to pa ni lẹrin. Lori oju opo Instagram rẹ ni Chanel ti bẹrẹ si ni fun Oluwo lesi pelu awọn ọrọ ati aworan to le ni ogun, nitori Oluwo sọ ọrọ kubakugbe si. Chanel Chin pe Oluwo ni okunrin ẹni ọdun marundinlọgọta to n ṣe bi ọmọde. O tun lo fi foto lede nibi ti aayan ti n tiraka lati wọ inu ọkọ, to si fi akọle sori rẹ pe '' ẹ wo Emir Ilẹ Yoruba to n wọ inu ọkọ lati ya ara rẹ ni were''.


Lori oju opo Instagram rẹ ni Chanel ti bẹrẹ si ni fun Oluwo lesi pelu awọn ọrọ ati aworan to le ni ogun, nitori Oluwo sọ ọrọ kubakugbe si. Chanel Chin pe Oluwo ni okunrin ẹni ọdun marundinlọgọta to n ṣe bi ọmọde. O tun lo fi foto lede nibi ti aayan ti n tiraka lati wọ inu ọkọ, to si fi akọle sori rẹ pe '' ẹ wo Emir Ilẹ Yoruba to n wọ inu ọkọ lati ya ara rẹ ni were''. Bakan naa lo fi fọtọ iyawo Oluwo tẹlẹ ko to fẹ Chanel lede, eleyi ti o fihan pe Oluwo parọ fun oun pe oun ko ni iyawo ri. Ko tan si bẹ o, Chanel fi aworan olori tuntun ni aafin Oluwo han, eleyii ti ko i ti han si gbogbo eniyan nitori Oluwo ko i tii kede rẹ. Ni oju opo Chanel kan naa lo ti fi sọọbu itaja kan lede, ti ko si nkankan ninu rẹ yatọ si milo kan ati peak milk kan pẹlu akọle wi pe '' Ile itaja ti mo si re e fun emi ati Oduduwa pẹlu owo ti Emir Ilẹ Yoruba fun wa.


Bakan naa lo fi fọtọ iyawo Oluwo tẹlẹ ko to fẹ Chanel lede, eleyi ti o fihan pe Oluwo parọ fun oun pe oun ko ni iyawo ri. Ko tan si bẹ o, Chanel fi aworan olori tuntun ni aafin Oluwo han, eleyii ti ko i ti han si gbogbo eniyan nitori Oluwo ko i tii kede rẹ. Ni oju opo Chanel kan naa lo ti fi sọọbu itaja kan lede, ti ko si nkankan ninu rẹ yatọ si milo kan ati peak milk kan pẹlu akọle wi pe '' Ile itaja ti mo si re e fun emi ati Oduduwa pẹlu owo ti Emir Ilẹ Yoruba fun wa. Bakan naa lo parọwa si awọn ololufẹ rẹ paapaa awọn abilekọ wi pe, ki wọn kọ ọmọ lati ni ifarada, amọ kii ṣe lati gba ki ọkunrin kan ma a na wọn tabi fi iya jẹ wọn. Ọdun 2019 ni Oluwo ti Iwo ati iyawo re Chanel Chin fi ara wọn silẹ gẹgẹ bi ọkọ ati iyawo lori ẹsun pe oun fi iya jẹ aya rẹ.


Bakan naa lo parọwa si awọn ololufẹ rẹ paapaa awọn abilekọ wi pe, ki wọn kọ ọmọ lati ni ifarada, amọ kii ṣe lati gba ki ọkunrin kan ma a na wọn tabi fi iya jẹ wọn. Ọdun 2019 ni Oluwo ti Iwo ati iyawo re Chanel Chin fi ara wọn silẹ gẹgẹ bi ọkọ ati iyawo lori ẹsun pe oun fi iya jẹ aya rẹ.


Masquerade vs muslims: Atọ́kùn egúngún, ọmọ rẹ̀ àti èèyàn méjì dèrò àtìmọ́lè lórí ẹ̀sùn ìpànìyàn ní mọ́ṣálááṣí

Ile ẹjọ giga ilu Osogbo ti ju atọkun eegun, Oloye Kayode Esuleke, ọmọkunrin rẹ ati eeyan meji si atimọle lori ẹsun ni mọṣalaaṣi. Adajọ Ayo Oyebiyi paṣẹ pe ki wọn gbe wọn lọ si ọgba ẹwọn to wa niluu Ilesha lọjọ Iṣẹgun. Oloye Esuleke, Kola Adeosun, Akeem Idowu, ati Ifasola Esuleke lo n jẹjọ lori ẹsun ipaniyan onikoko mẹtala to da lori ibankanjẹ, dida alaafia ilu ru ati jagidijagan. Amọ gbogbo wọn lo sọ pe awọn ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. Adajọ sun igbẹjọ naa si ọjọ kọkanlelogun oṣun kẹsan ọdun 2021 yii. Ọjọ jọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan an yii ni awọn eleegun atawọn musulumi ni mọṣalaasi Kamorudeen Society to wa ni Oluode Aranyin, Osogbo kọlu ara wọn.


Amọ gbogbo wọn lo sọ pe awọn ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan awọn. Adajọ sun igbẹjọ naa si ọjọ kọkanlelogun oṣun kẹsan ọdun 2021 yii. Ọjọ jọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan an yii ni awọn eleegun atawọn musulumi ni mọṣalaasi Kamorudeen Society to wa ni Oluode Aranyin, Osogbo kọlu ara wọn. Nibẹ ni a gbọ pe ibọn ti ba Moshood Salawudeen ti o si gba ibẹ dero ọrun nigba ti ọpọ eeyan farapa nibi ikọlu naa. Iroyin sọ pe wọn tun ba mọṣalaaṣi ọhun jẹ nigba tawọn eleegun naa n kọja lọ.


Nibẹ ni a gbọ pe ibọn ti ba Moshood Salawudeen ti o si gba ibẹ dero ọrun nigba ti ọpọ eeyan farapa nibi ikọlu naa. Iroyin sọ pe wọn tun ba mọṣalaaṣi ọhun jẹ nigba tawọn eleegun naa n kọja lọ.


Myth of Witchcraft: Ṣé ìwọ mọ̀ pé Olodumare lè lo Aje láti gbé ẹ lọ síbi ire?- Abiodun Fatomilola

Mọ̀ síi nípa bí Babalawo ṣe ń rán Esu níṣẹ́ nítorí ìṣòro àwọn Ẹ̀dá láyé- Abiodun Fatomilola Kikọ ni mimọ ni ọrọ ile aye. O yẹ ki eeyan maa wa imọ kun imọ ni. Abiodun Fatomilola mẹnuba ipo ti Olodumare fi awọn alagbara aye si ati bi o ṣe n lo awọn ẹlẹyẹ lori awọn eeyan gẹgẹ bii paṣan ati gẹgẹ bii ọna lati ṣoriire lawujọ. Oloye Abiodun Fatomilola ogbontarigi olukọ ninu ere itage, Ifa ati aṣa Yoruba ba BBc sọrọ lori pataki nini imọ nipa Ifa ti ko nii ṣe pẹlu ẹsin. O sọ nipa ajọṣepọ to wa laarin awọn Eleye, Babalawo ati eeyan nile aye. Ati pe ibi gbogbo lati n ko adiyẹ alẹ ni ọrọ awọn ajẹ jẹ lai yọ awọn orilẹ-ede bii China ati Japan silẹ.


Oloye Abiodun Fatomilola ogbontarigi olukọ ninu ere itage, Ifa ati aṣa Yoruba ba BBc sọrọ lori pataki nini imọ nipa Ifa ti ko nii ṣe pẹlu ẹsin. O sọ nipa ajọṣepọ to wa laarin awọn Eleye, Babalawo ati eeyan nile aye. Ati pe ibi gbogbo lati n ko adiyẹ alẹ ni ọrọ awọn ajẹ jẹ lai yọ awọn orilẹ-ede bii China ati Japan silẹ. Abiodun Fatomilola tun sọ ipo ti Ifa wa gẹgẹ bi imọ fun ẹda. O ni Ifa ni ilana imọ kii ṣe ẹsin rara. Ati pe iyatọ wa laarin Adahunse, Babalawo, Onisegun ati Onifa.


Abiodun Fatomilola tun sọ ipo ti Ifa wa gẹgẹ bi imọ fun ẹda. O ni Ifa ni ilana imọ kii ṣe ẹsin rara. Ati pe iyatọ wa laarin Adahunse, Babalawo, Onisegun ati Onifa. Bakan na  lo sọ nipa bi wọn ṣe wọ inu ara wọn. O ni gbogbo Oriṣa kọ ni ibọ ṣugbọn gbogbo ibọ ni Oriṣa. Fatomilola ni Orunmila nikan ni ko ni iboji oku ninu awọn oriṣa nitori pẹ ẹyẹ Asa idi lo gbe Orunmila pada si ọrun to kọ awọn eeyan ni Ifa lati ni imọ lori ọna abayọ si iṣoro wọn.


Bakan na  lo sọ nipa bi wọn ṣe wọ inu ara wọn. O ni gbogbo Oriṣa kọ ni ibọ ṣugbọn gbogbo ibọ ni Oriṣa. Fatomilola ni Orunmila nikan ni ko ni iboji oku ninu awọn oriṣa nitori pẹ ẹyẹ Asa idi lo gbe Orunmila pada si ọrun to kọ awọn eeyan ni Ifa lati ni imọ lori ọna abayọ si iṣoro wọn.


Adejoke Ewaede: Ìfẹ́ àṣà Yorùbá ló mú kí ń pinnu láti máa wọ aṣọ àdìrẹ̀ nìkan

Yoruba ni ọmọ to sọ ile nu, o so apo iya kọ, bẹẹ si ni ẹnikan kii fi ọwọ osi juwe ile baba rẹ. Obinrin kan ree, Adejoke Somoye, ti ọpọ eeyan mọ si Adejoke Ewaede lori ayelujara to yan itọju ede ati asa laayo. Adejoke tii se sọrọ-sọrọ lori redio ni ohun to n ba oun lọkan jẹ ni bi awọn ọdọ se n pa asa ati ede abinibi wa ti, ti wọn si n yan awọn asa ajeji laayo. Ninu ifọ̀rọ̀werọ̀ rẹ́ pẹ́lu BBC Yoruba, o fikun pe ifẹ si asa ati ede ilẹ Yoruba lo mu ki oun pinnu lati mase fi asọ miran kan ọrun oun mọ yatọ si asọ ti wọn fi aro se ta n pe ni adirẹ. Onimọ nipa asa Yoruba naa ni nnkan ti bajẹ jinna lori ede ati asa wa, to si n rọ awọn oriade nilẹ Yoruba lati dide daabo bo asa ati ede wa ko ma ba parun. Adejoke ni o se ni laanu pe wọn kii sọ ede Yoruba ninu aafin, to si n gba awọn ọba alade nimọran lati pọn sisọ ede Yoruba ninu aafin ni dandan fun gbogbo eeyan.


Ninu ifọ̀rọ̀werọ̀ rẹ́ pẹ́lu BBC Yoruba, o fikun pe ifẹ si asa ati ede ilẹ Yoruba lo mu ki oun pinnu lati mase fi asọ miran kan ọrun oun mọ yatọ si asọ ti wọn fi aro se ta n pe ni adirẹ. Onimọ nipa asa Yoruba naa ni nnkan ti bajẹ jinna lori ede ati asa wa, to si n rọ awọn oriade nilẹ Yoruba lati dide daabo bo asa ati ede wa ko ma ba parun. Adejoke ni o se ni laanu pe wọn kii sọ ede Yoruba ninu aafin, to si n gba awọn ọba alade nimọran lati pọn sisọ ede Yoruba ninu aafin ni dandan fun gbogbo eeyan. Obinrin agbasaga naa wa da laba pe ki awọn eeyan maa tabuku ọmọ Yoruba ti ko ba le kọ tabi sọ ede rẹ daadaa nitori awọn naa maa n kan ẹni ti ko ba le sọ ede gẹẹsi daadaa labuku.


Obinrin agbasaga naa wa da laba pe ki awọn eeyan maa tabuku ọmọ Yoruba ti ko ba le kọ tabi sọ ede rẹ daadaa nitori awọn naa maa n kan ẹni ti ko ba le sọ ede gẹẹsi daadaa labuku.


Cow meat taboo: Bí jíjẹ ẹran Màálù ṣe d'èèwọ̀ nílùú wá torí ohun táwọn darandaran ṣe rèé

Ẹran Suya kii ṣe aimọ ni Naijiria, ẹran maalu sì ni wọn fi ń ṣeé. Amọ títa ati jíjẹ ẹran naa ti di eewọ gbaa ni ilu Uwheru ni ìhà Gúúsù Naijiria. Eyi jẹ  ní ibamu pẹlu òfin kan to  tí bẹ̀rẹ̀ lati ọjọ kejilelogun oṣù keji ọdun 2020. Ọrọ naa ko rẹrin rara ni ilu Uwheru ipinle Delta óò si le dede maa mu ẹran Suya, Kilishi jẹ  tabi fi maalu se ọbẹ̀ rara. Àwọn olori ìlú náà ni àwọn gbe ofin kalẹ nitori ìkọlù to waye laarin awọn agbẹ àtàwọn darandaran. "Ìdí ni wipe niṣe lọmọ èèyàn bẹ̀rẹ̀ si ni kú nitori maalu".


Ọrọ naa ko rẹrin rara ni ilu Uwheru ipinle Delta óò si le dede maa mu ẹran Suya, Kilishi jẹ  tabi fi maalu se ọbẹ̀ rara. Àwọn olori ìlú náà ni àwọn gbe ofin kalẹ nitori ìkọlù to waye laarin awọn agbẹ àtàwọn darandaran. "Ìdí ni wipe niṣe lọmọ èèyàn bẹ̀rẹ̀ si ni kú nitori maalu". Eyi ni ọjọgbọn  Patrick Muoboghare sọ fun BBC. Lasiko ti o n ba BBC sọ̀rọ̀, Ojogbon Patrick ni òfin ti wọn ṣe lori jijẹ ẹran maalu kii ṣe pe wọn kan ṣeé lasan sugbọn "bẹẹ ni yoo wa titi lai lai". Wo iye mílíọ̀nù tí Miyetti Allah yóò máa ta màálù kan tí ìpínlẹ̀ Eko bá fòfin de ìdẹranjẹko ní gbangba Ẹgbẹ́ àwọn Oníbúrẹ́dì parí ìyanṣẹ́lódì niye owó búrẹ́dì bá lọ sókè!


Eyi ni ọjọgbọn  Patrick Muoboghare sọ fun BBC. Lasiko ti o n ba BBC sọ̀rọ̀, Ojogbon Patrick ni òfin ti wọn ṣe lori jijẹ ẹran maalu kii ṣe pe wọn kan ṣeé lasan sugbọn "bẹẹ ni yoo wa titi lai lai". Wo iye mílíọ̀nù tí Miyetti Allah yóò máa ta màálù kan tí ìpínlẹ̀ Eko bá fòfin de ìdẹranjẹko ní gbangba Ẹgbẹ́ àwọn Oníbúrẹ́dì parí ìyanṣẹ́lódì niye owó búrẹ́dì bá lọ sókè! Ta ni Ola Ibironke, ọkọ Bimbo Oshin to dólògbé? BBC lọ s'ilu naa lati mọ bi awọn araalu ṣe n tẹle ofin naa si nígbà naa o ti pé ọdún kan ati oṣu mẹfa ti wọn pàṣẹ "ma ta, ma jẹ ẹran maalu. Ṣe araalu n tẹle ofin "ma jẹ maalu"?


Ta ni Ola Ibironke, ọkọ Bimbo Oshin to dólògbé? BBC lọ s'ilu naa lati mọ bi awọn araalu ṣe n tẹle ofin naa si nígbà naa o ti pé ọdún kan ati oṣu mẹfa ti wọn pàṣẹ "ma ta, ma jẹ ẹran maalu. Ṣe araalu n tẹle ofin "ma jẹ maalu"? "Iroyin to n wá si mi leti ni pe awọn kan nilu n rún ofin amọ ni temi ati ile mi, a o ni jẹ ẹran maalu". Dokita Ochuko Nafoba to jẹ ọmọ ilu ni lootọ àwọn kan n ṣe owo maalu ninu ilu amọ ọpọlọpọ sì wa tó n tẹle ofin naa gidi gan. Lori idi ti awọn kan ko ṣe tẹle ofin naa, Ochuko ni tìtorí ẹsin Kristẹni ni àtàwọn nkan mii lo faa.


"Iroyin to n wá si mi leti ni pe awọn kan nilu n rún ofin amọ ni temi ati ile mi, a o ni jẹ ẹran maalu". Dokita Ochuko Nafoba to jẹ ọmọ ilu ni lootọ àwọn kan n ṣe owo maalu ninu ilu amọ ọpọlọpọ sì wa tó n tẹle ofin naa gidi gan. Lori idi ti awọn kan ko ṣe tẹle ofin naa, Ochuko ni tìtorí ẹsin Kristẹni ni àtàwọn nkan mii lo faa. "Ìṣòro tó wà ní ìlú Uwheru ni torí ẹsin Kristẹni àtàwọn nkan mii, awọn èèyàn ò bọ̀wọ̀ fún eewọ bo ṣe yẹ ki wọn ṣe. Báyìí ni ìrìnàjò àìsàn Iyabo Oko ṣe bẹ̀rẹ̀ láti ọdún márùn ún ṣẹ́yìn Àwọn agbébọn kọlu ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Kogi, ẹlẹ́wọ̀n 240 sálọ Ọwọ́ ti tẹ ọlọ́pàá tó yìnbọn pa ọmọ ọdún 18 nílùú Eko Nígbà tí wọ́n koko gbé òfin náà kalẹ, àwọn eeyan ṣe ìnáwó isinku, igbeyawo, wọn kò si pa maalu rara, àwọn ẹran míì ni wọn lọ àti ẹja  torí ìlú tó ní ọ̀pọ̀ ẹja ni Uwheru. Laipe yii ni ẹgbẹ́ àwọn darandaran sọ pé owó maalu kan leè to milionu méjì bayii torí òfin àwọn tó fagile dída ẹran jẹ ọkọ làwọn ipinle Naijiria kọọkan.


"Ìṣòro tó wà ní ìlú Uwheru ni torí ẹsin Kristẹni àtàwọn nkan mii, awọn èèyàn ò bọ̀wọ̀ fún eewọ bo ṣe yẹ ki wọn ṣe. Báyìí ni ìrìnàjò àìsàn Iyabo Oko ṣe bẹ̀rẹ̀ láti ọdún márùn ún ṣẹ́yìn Àwọn agbébọn kọlu ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Kogi, ẹlẹ́wọ̀n 240 sálọ Ọwọ́ ti tẹ ọlọ́pàá tó yìnbọn pa ọmọ ọdún 18 nílùú Eko Nígbà tí wọ́n koko gbé òfin náà kalẹ, àwọn eeyan ṣe ìnáwó isinku, igbeyawo, wọn kò si pa maalu rara, àwọn ẹran míì ni wọn lọ àti ẹja  torí ìlú tó ní ọ̀pọ̀ ẹja ni Uwheru. Laipe yii ni ẹgbẹ́ àwọn darandaran sọ pé owó maalu kan leè to milionu méjì bayii torí òfin àwọn tó fagile dída ẹran jẹ ọkọ làwọn ipinle Naijiria kọọkan. Wo iye mílíọ̀nù tí Miyetti Allah yóò máa ta màálù kan tí ìpínlẹ̀ Eko bá fòfin de ìdẹranjẹko ní gbangba


Wo iye mílíọ̀nù tí Miyetti Allah yóò máa ta màálù kan tí ìpínlẹ̀ Eko bá fòfin de ìdẹranjẹko ní gbangba


Council Of Obas: Akeredolu yan Deji Akure gẹ́gẹ́ bi alága ìgbìmọ̀ àwọn ọba ni Ondo

Gómìnà ìpińlẹ̀ Ondo Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu ti buwalu ìyànsípò Deji Akure Oba Aladetoyinbo Ogunlade Aladelusi gẹ́gẹ́ bi alága ìgbìmọ́ àwọn lọ́balọ́ba ní ìpińlẹ̀ Ondo. Wọ́n yan Aladelusi lẹ́yin tí ọba tó wà nipò náà parí sáà ọdún méjì, ìyẹn ọba Fredick Eniolorunda Obateru Akinruntan to jẹ́ Olugbo ti Ugbo tí wọ́n yà ni ọja kẹtàlá, oṣù késan-án ọdún 2021. Àtẹ̀jáde tó kéde ọba náà fi kun pé, ìpo náà bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù kẹsán, ọdún 2021. Gómìnà Akeredolu  dúpẹ́ lọ́wọ́ ìgbìmọ̀ àwọn labálọ́ba lábẹ ìdari Olugbo ti Ugbo tó fi ọwọ́ sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn tó kù láti ran ìjọba lọ́wọ́ fún ànfàní àrá ilú. Gọ́mìnà wá rọ alága tuntun láti tún ṣe ribiribi ju ǹnkan ti àsááju rẹ tí ṣe tẹ́lẹ̀ lọ, pàápàá julọ láti kó àwọn ọba tó kù rín gẹ́gẹ́ bi ọmọ ìyá kí ìdàgbàsókè ba le bá ìṣètò ìjọba.


Alaafin Oyo: Ìdí tí mo fi ń dé fìlà Abetiaja nì gbogbo ìgbà nìyìí

Ọba Lamidi Adeyemi to jẹ alaafin Oyo ti ṣi aṣọ loju idi to fi jẹ pe fila Abetiaja ti di ami idamọ rẹ nibikibi. Iku baba yeye ni Ade ko gbudọ jẹ ohun teeyan n de bi ẹni n mu omi ni gbogbo igba nitori ara ọtọ to jẹ ati pataki ẹwa aṣa lara rẹ. Kabiyesi fi kun un pe ọpọ Ọba lo ti sọ Ade wọn di nkan afẹfẹyẹyẹ. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan ti Ọba Lamidi ṣe laipẹ pẹlu iwe iroyin Nigerian Tribune ni oriade naa ti yanana rẹ pe "nkan adiitu ni Ade. Oun ni o jẹ nkan iyebiye julọ ninu gbogbo ifarahan ati imura Ọba." Alaafin ni Ade gangan lo n sọ itumọ pataki Ọba.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan ti Ọba Lamidi ṣe laipẹ pẹlu iwe iroyin Nigerian Tribune ni oriade naa ti yanana rẹ pe "nkan adiitu ni Ade. Oun ni o jẹ nkan iyebiye julọ ninu gbogbo ifarahan ati imura Ọba." Alaafin ni Ade gangan lo n sọ itumọ pataki Ọba. Ọba Yoruba maa n wọ Ade fun eredi aṣa, iṣẹmbaye ati ẹsin. Fun apẹrẹ "lasiko awọn ayẹyẹ, iru iyi ati ẹyẹ to maa n wa fun Ade ko lafiwe". Gẹgẹ bi agba ati ọkan pataki ninu awọn Ọba nla ilẹ Yoruba to ti fẹrẹẹ lo aadọta ọdun lori apere, Ọba Adeyemi ni "o yẹ ki awọn araalu maa reti pẹlu inu didun lati ri iru Ade ti Ọba yoo de jade ni.


Ọba Yoruba maa n wọ Ade fun eredi aṣa, iṣẹmbaye ati ẹsin. Fun apẹrẹ "lasiko awọn ayẹyẹ, iru iyi ati ẹyẹ to maa n wa fun Ade ko lafiwe". Gẹgẹ bi agba ati ọkan pataki ninu awọn Ọba nla ilẹ Yoruba to ti fẹrẹẹ lo aadọta ọdun lori apere, Ọba Adeyemi ni "o yẹ ki awọn araalu maa reti pẹlu inu didun lati ri iru Ade ti Ọba yoo de jade ni. Bi ẹẹkan ṣoṣo lo yẹ ki ẹlomiran ri ade Ọba soju ni gbogbo aye rẹ amọ wọn lee maa rii nini fọto ti Ọba de Ade sori". Alaafin beere pe "igba melo ni wọn n ri alayeluwa Ọbabinrin ti ilẹ Gẹẹsi ko de ade rẹ? Oun tẹẹ ma n ri lori rẹ ni ate.


Bi ẹẹkan ṣoṣo lo yẹ ki ẹlomiran ri ade Ọba soju ni gbogbo aye rẹ amọ wọn lee maa rii nini fọto ti Ọba de Ade sori". Alaafin beere pe "igba melo ni wọn n ri alayeluwa Ọbabinrin ti ilẹ Gẹẹsi ko de ade rẹ? Oun tẹẹ ma n ri lori rẹ ni ate. Ko tọ lati maa ri ki olori ilu maa wọ ade wọn lọ si ibi gbogbo ati gbogbo ipade tabi ode". Alaafin ni nibi ti awọn Ọba mii sọ ade wọn di yẹyẹ de, ẹ o tun rii ti wọn n gbe ọpa aṣ kiri koda oriṣiriṣi to ni oniruuru awọ lọ ibi gbogbo. Koda bi awọn ara ilu wọn o ba sọọ ni gbangba, inu wọn o le dun sii.


Ko tọ lati maa ri ki olori ilu maa wọ ade wọn lọ si ibi gbogbo ati gbogbo ipade tabi ode". Alaafin ni nibi ti awọn Ọba mii sọ ade wọn di yẹyẹ de, ẹ o tun rii ti wọn n gbe ọpa aṣ kiri koda oriṣiriṣi to ni oniruuru awọ lọ ibi gbogbo. Koda bi awọn ara ilu wọn o ba sọọ ni gbangba, inu wọn o le dun sii. Nigba to n sọ idi to ṣe maa n tẹra mọ abetiaja, o ni "fila abetiaja jẹ ọna lati fi ọrọ ranṣẹ, ẹ o ri pe wọn ran lọna to fi jọ eti aja. Bi mo dẹ ṣe maa n tẹ eti kọọkan rẹ n fi ọrọ ranṣẹ". O ni nkan teeyan n sọ bi eti kanba duro gbọọrọ soke ti ekeji si dubulẹ.


Nigba to n sọ idi to ṣe maa n tẹra mọ abetiaja, o ni "fila abetiaja jẹ ọna lati fi ọrọ ranṣẹ, ẹ o ri pe wọn ran lọna to fi jọ eti aja. Bi mo dẹ ṣe maa n tẹ eti kọọkan rẹ n fi ọrọ ranṣẹ". O ni nkan teeyan n sọ bi eti kanba duro gbọọrọ soke ti ekeji si dubulẹ. Bakan naa bi mejeeji ba jọ duro gbọọrọ soke tabi ti wọn jọ dubulẹ, o ni ọrọ ti ẹni naa n sọ. "Itumọ awọn ọrọ naa fasin, ẹni ti oye Yoruba ba ye daadaa lo mọ. Eyi jẹ ọkan lara awọn nkan aṣa ajogunba Yoruba".


Bakan naa bi mejeeji ba jọ duro gbọọrọ soke tabi ti wọn jọ dubulẹ, o ni ọrọ ti ẹni naa n sọ. "Itumọ awọn ọrọ naa fasin, ẹni ti oye Yoruba ba ye daadaa lo mọ. Eyi jẹ ọkan lara awọn nkan aṣa ajogunba Yoruba". Buhari ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìwé tó sọ nípa ẹ̀wa àti ògo Nàìjíríà lónìí ṣáájú ayẹyẹ òmìnira Yàtọ̀ sí ọkọ Dora Akunyili, wo àwọn ibòmìí tí wọ́n tún ti pààyàn ní Anambra lọ́jọ́ kan nàá Ilé àṣofin ké sí Ààrẹ Buhari láti kéde àwọn agbébọn gẹ́gẹ́ bí jàǹdùkù afẹ̀miṣòfò


Buhari ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìwé tó sọ nípa ẹ̀wa àti ògo Nàìjíríà lónìí ṣáájú ayẹyẹ òmìnira Yàtọ̀ sí ọkọ Dora Akunyili, wo àwọn ibòmìí tí wọ́n tún ti pààyàn ní Anambra lọ́jọ́ kan nàá Ilé àṣofin ké sí Ààrẹ Buhari láti kéde àwọn agbébọn gẹ́gẹ́ bí jàǹdùkù afẹ̀miṣòfò


Goriola Hassan: Ilé Aṣòfin Ogun ní kí Hassan wá dàhùn ẹ̀sùn tí ẹgbẹ́ ọmọbíbí ìlú rẹ̀ fi kàn-án lórí ọba tó jẹ

Gbajumọ osere tiata tẹlẹ to ti wa di ọba bayii, Goriola Hassan lo ti n ni ede aiyede pẹlu ile asofin ipinlẹ Ogun nitori oye ọba to jẹ. Ile asofin ipinlẹ Ogun si ti wa pasẹ pe oun yoo ni ki awọn ọlọpaa gbe Goriola si ahamọ ni, to ba tun fi pe ara rẹ ni ọba ilu Imobi, to wa nijọba ibilẹ Ila-Oorun Ijebu nipinlẹ naa. Ọjọ Isẹgun, ọjọ Kọkanla osu Kẹjọ ọdun 2021 ni ile asofin naa fi ikede yii sita, to si tun pasẹ pe ki Goriola yọju siwaju igbimọ ile to wa fun ọrọ oye jijẹ. Gẹgẹ bi iwe iroyin Daily Post ti salaye, ile wa ni ti ọba naa ba fi faake kọri lati yọju siwaju igbimọ ile naa titi di ọjọ Kẹtadinlogun osu Kẹjọ ọdun 2021, gboro yoo gbe. Alaga igbimọ ile to wa fun ọrọ oye jijẹ naa, Asofin Bolanle Ajayi ni ile ti fi iwe kan ransẹ saaju lati pe Goriola Hassan pe ko yọju siwaju wọn amọ to kọ lai yọju. O wa fun osere tiata tẹlẹ naa ni anfaani lati pada yọju siwaju igbimọ naa lọjọ isẹgun ọsẹ to n bọ, tii se ọjọ Kẹtadinlogun osu Kẹjọ, bibẹẹkọ, wọn yoo gbe janto.


Gẹgẹ bi iwe iroyin Daily Post ti salaye, ile wa ni ti ọba naa ba fi faake kọri lati yọju siwaju igbimọ ile naa titi di ọjọ Kẹtadinlogun osu Kẹjọ ọdun 2021, gboro yoo gbe. Alaga igbimọ ile to wa fun ọrọ oye jijẹ naa, Asofin Bolanle Ajayi ni ile ti fi iwe kan ransẹ saaju lati pe Goriola Hassan pe ko yọju siwaju wọn amọ to kọ lai yọju. O wa fun osere tiata tẹlẹ naa ni anfaani lati pada yọju siwaju igbimọ naa lọjọ isẹgun ọsẹ to n bọ, tii se ọjọ Kẹtadinlogun osu Kẹjọ, bibẹẹkọ, wọn yoo gbe janto. Ajayi ni isọri awọn eeyan kan ti wọn pe ara wọn ni ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Imobi lo kọwe ẹsun wa sile asofin nipa ọba naa, ti ile si fẹ fun ni anfaani lati wa sọ tẹnu rẹ. O ni iwe ẹsun naa lo da lori bi Goriola Hassan se n pe ara rẹ ni ọba ilu Imobi-Ijebu. Ile asofin ipinlẹ Ogun ti wa kesi Goriola lati jawọ ninu pipe ara rẹ ni ọba ilu Imobi-Ijebu.


Ajayi ni isọri awọn eeyan kan ti wọn pe ara wọn ni ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Imobi lo kọwe ẹsun wa sile asofin nipa ọba naa, ti ile si fẹ fun ni anfaani lati wa sọ tẹnu rẹ. O ni iwe ẹsun naa lo da lori bi Goriola Hassan se n pe ara rẹ ni ọba ilu Imobi-Ijebu. Ile asofin ipinlẹ Ogun ti wa kesi Goriola lati jawọ ninu pipe ara rẹ ni ọba ilu Imobi-Ijebu. Bakan naa ni wọn pasẹ fun Goriola lati yọju siwaju ile pẹlu awọn baalẹ mẹrindinlogoji to wa ni agbegbe rẹ. Igbesẹ naa ni wọn sọ pe yoo fun awọn asofin ọhun ni anfaani lati wa ojutu titi laelae                                                                    si aawọ ọba jijẹ to n ba agbegbe naa finra. Ajayi wa kede pe ti Goriola Hassan ba fi kọ lai yọju, ile yoo pasẹ fun ileesẹ ọlọpaa lati lọ gbe gbogbo awọn ti wọn ni ko ysju naa, paapaa Hassan.


Bakan naa ni wọn pasẹ fun Goriola lati yọju siwaju ile pẹlu awọn baalẹ mẹrindinlogoji to wa ni agbegbe rẹ. Igbesẹ naa ni wọn sọ pe yoo fun awọn asofin ọhun ni anfaani lati wa ojutu titi laelae                                                                    si aawọ ọba jijẹ to n ba agbegbe naa finra. Ajayi wa kede pe ti Goriola Hassan ba fi kọ lai yọju, ile yoo pasẹ fun ileesẹ ọlọpaa lati lọ gbe gbogbo awọn ti wọn ni ko ysju naa, paapaa Hassan.


Àwọn èèkàn ẹgbẹ́ ní ilẹ̀ Yorùbá ní bí nǹkan ṣe rí pẹ̀lú àbò ní Nàìjíríà, bí aráàlú bá ní ìbọn fún àbò ara wọn kò burú o

Awọn ẹgbẹ ọmọ Yoruba kan ti sọrọ lẹyin ti gomina ipinlẹ Katsina, Bello Masari gba awọn ọmọ ipinlẹ rẹ nimọran pe ki wọn lọ ra ibọn lati daabo bo ara wọn. Lara awọn ẹgbẹ naa ni ẹgbẹ Afenifere ati ẹgbẹ awọn agbagba ilẹ Yoruba, Yoruba Council of Elders, YCE. Ninu ọrọ ti wọn ba BBC Yoruba sọ, wọn ni o ṣeni laanu pe odidi gomina ipinlẹ lo n sọ fun awọn eeyan rẹ pe ki wọn lọ ra ibọn lati daabo bo ara wọn. Wọn ni eyii n tumọ si pe gomina ọhun ti kuna ninu ojusẹ rẹ gẹgẹ bii ijọba, ati pe ijọba naa ti dojuru. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, akọwe agba ẹgbẹ YCE, Dokita Kunle Olajide sọ pe bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan ilẹ Yoruba bọwọ fun ofin gidi ṣugbọn asiko ti to fun wọn lati lọ ra ibọn fun abo ara wọn. O ni "Asiko ti to fun awọn eeyan lati maa ra ibọn lati daabo bo ara nibi ti ọrọ de duro yii, ṣugbọn wọn gbọdọ gba aṣẹ lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa."


Wọn ni eyii n tumọ si pe gomina ọhun ti kuna ninu ojusẹ rẹ gẹgẹ bii ijọba, ati pe ijọba naa ti dojuru. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, akọwe agba ẹgbẹ YCE, Dokita Kunle Olajide sọ pe bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan ilẹ Yoruba bọwọ fun ofin gidi ṣugbọn asiko ti to fun wọn lati lọ ra ibọn fun abo ara wọn. O ni "Asiko ti to fun awọn eeyan lati maa ra ibọn lati daabo bo ara nibi ti ọrọ de duro yii, ṣugbọn wọn gbọdọ gba aṣẹ lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa." Olajide sọ pe "Ọmọ wa to ba fẹ ra ibọn, ko lọ gba iwe aṣẹ lọwọ ijọba lati fi daabo ara rẹ, ko si ohun to buru nibẹ, ṣugbọn awa ko ni tẹ ofin loju mọlẹ." Nigba ti ọkan lara awọn aṣaaju ẹgbẹ Afenifere, Bashorun Sehinde Arogbofa n da si ọrọ naa, oun naa sọ pe ko si ohun to buru nibẹ ti ijọba ba fi aye gba awọn araalu lati maa lo ibọn fun abo ara wọn. O ni "O yẹ ki ijọba faye gba awọn eeyan ilu, paapaa awọn to kawe, ti ọpọlọ wọn pe lati maa lo ibọn."


Olajide sọ pe "Ọmọ wa to ba fẹ ra ibọn, ko lọ gba iwe aṣẹ lọwọ ijọba lati fi daabo ara rẹ, ko si ohun to buru nibẹ, ṣugbọn awa ko ni tẹ ofin loju mọlẹ." Nigba ti ọkan lara awọn aṣaaju ẹgbẹ Afenifere, Bashorun Sehinde Arogbofa n da si ọrọ naa, oun naa sọ pe ko si ohun to buru nibẹ ti ijọba ba fi aye gba awọn araalu lati maa lo ibọn fun abo ara wọn. O ni "O yẹ ki ijọba faye gba awọn eeyan ilu, paapaa awọn to kawe, ti ọpọlọ wọn pe lati maa lo ibọn." Arogbofa sọ pe "Ṣe o tọ ki awọn ọdaran wọnyii ti wọn mọ ibọn n lo ka eeyan mọle ki eeyan ma le dabo bo ara rẹ ni?" "Ṣugbọn ti awọn ọdaran naa ba mọ pe ẹni ti wọn fẹ lọ ba yii ni ibọn lọwọ, ati pe o mọ bi wọn ṣe n lo ibọn naa, wọn oo ronu wọn daadaa ki wọn to kọlu irufẹ ẹni bẹẹ." Bo tilẹ jẹ pe baba Arogbofa ni ojuṣe ijọba ni lati daabo bo ẹmi ati dukia araalu, ṣugbọn ijọba ti kuna ninu ojuṣe rẹ, idi ree ti awọn araalu fi ni lati bẹrẹ si n dabo bo arawọn.


Arogbofa sọ pe "Ṣe o tọ ki awọn ọdaran wọnyii ti wọn mọ ibọn n lo ka eeyan mọle ki eeyan ma le dabo bo ara rẹ ni?" "Ṣugbọn ti awọn ọdaran naa ba mọ pe ẹni ti wọn fẹ lọ ba yii ni ibọn lọwọ, ati pe o mọ bi wọn ṣe n lo ibọn naa, wọn oo ronu wọn daadaa ki wọn to kọlu irufẹ ẹni bẹẹ." Bo tilẹ jẹ pe baba Arogbofa ni ojuṣe ijọba ni lati daabo bo ẹmi ati dukia araalu, ṣugbọn ijọba ti kuna ninu ojuṣe rẹ, idi ree ti awọn araalu fi ni lati bẹrẹ si n dabo bo arawọn. O pari ọrọ rẹ pe ijọba apapọ ni lati ri awọn ọmọ Naijiria gẹgẹ bii ọkan ṣoṣo, ko si tun jawọ ninu iwa ẹlẹyamẹya, bi bẹẹ kọ, o ṣeeṣe ki nnkan buru ju bo ṣe wa yii lọ. Ṣaaju ni gomina ipinlẹ Katsina, Bello Masari ti kọkọ ke si awọn eeyan ipinlẹ rẹ pe wọn ni anfani lati lọ ra ibọn lọna ati daabo bo ara wọn. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Abdu Labaran Malumfashi fi lede, o ni ọrọ eto abo kii ṣe ojuṣe ijọba nikan, awọn araalu naa ni lati ji giri sii.


O pari ọrọ rẹ pe ijọba apapọ ni lati ri awọn ọmọ Naijiria gẹgẹ bii ọkan ṣoṣo, ko si tun jawọ ninu iwa ẹlẹyamẹya, bi bẹẹ kọ, o ṣeeṣe ki nnkan buru ju bo ṣe wa yii lọ. Ṣaaju ni gomina ipinlẹ Katsina, Bello Masari ti kọkọ ke si awọn eeyan ipinlẹ rẹ pe wọn ni anfani lati lọ ra ibọn lọna ati daabo bo ara wọn. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Abdu Labaran Malumfashi fi lede, o ni ọrọ eto abo kii ṣe ojuṣe ijọba nikan, awọn araalu naa ni lati ji giri sii. O sọ ọrọ naa lasiko to n ba ẹbi awọn eeyan kan to jade laye lẹyin ti ọmọ awọn oni fayawọ gba wọn kẹdun. Ẹwẹ, ọpọ awọn onimọ nipa eto abo lo ti bẹrẹ si n fi erongba wọn lede lori ọrọ gomina ọhun.


O sọ ọrọ naa lasiko to n ba ẹbi awọn eeyan kan to jade laye lẹyin ti ọmọ awọn oni fayawọ gba wọn kẹdun. Ẹwẹ, ọpọ awọn onimọ nipa eto abo lo ti bẹrẹ si n fi erongba wọn lede lori ọrọ gomina ọhun.


Osun Osogbo festival 2021: Ṣọ́ọ̀ṣì àti mọ́ṣáláṣí nìkan kò lè ṣé, ẹ dáàbò bo ara yín lọ́nà ìbílẹ̀ - Elebuibon

Araba awo ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon ti ke si awọn ọmọ Yoruba lati bẹrẹ si n dabo bo ara wọn ni ọna ibilẹ lọwọ awọn ti wọn ba fẹ da ẹmi wọn legbodo. O ni asiko ti to fun awọn ọmọ Yoruba lati maa lo ọna ibilẹ lati dabo bo ara wọn yatọ si lilọ ile ijọsin tabi Mọṣalaṣi fun adura gbigba. Elebuibon lo sọ ọrọ naa nibi ọdun Osun Osogbo ti ọdun 2021. Araba awo ilu Osogbo naa sọ pe asiko ti to fun iran Yoruba lati ṣe awari ati amulo awọn aṣa ati iṣe ti Eledua fi da wọn lọla. O ni "Asiko ti to ki awọn eeeyan ṣe awari ara wọn,  a si ni lati ṣe igbeleke awọn aṣa ati iṣẹ ti Eledumare fun wa." "Osun jẹ ọkan lara awọn aṣa ti Eledumare fun wa, mo si gba awọn ọmọ Yoruba niyanju lati ji giri si awọn aṣa ati iṣẹ wa lọna ati le maa ba Eledumare sọrọ."


Araba awo ilu Osogbo naa sọ pe asiko ti to fun iran Yoruba lati ṣe awari ati amulo awọn aṣa ati iṣe ti Eledua fi da wọn lọla. O ni "Asiko ti to ki awọn eeeyan ṣe awari ara wọn,  a si ni lati ṣe igbeleke awọn aṣa ati iṣẹ ti Eledumare fun wa." "Osun jẹ ọkan lara awọn aṣa ti Eledumare fun wa, mo si gba awọn ọmọ Yoruba niyanju lati ji giri si awọn aṣa ati iṣẹ wa lọna ati le maa ba Eledumare sọrọ." Elebuibon pari ọrọ rẹ pe "A ni lati ji giri ki a si maa dabo bo ara wa lọna ibilẹ, kii ṣe ki a kan maa lọ si ṣọọṣi ati ati Mọṣalaṣi nikan lati maa gbadura, a gbọdọ bẹrẹ si n lo ilana ibilẹ." Ọpọ ero kaakiri Naijiria lo peju sibi ọdun Osun Osogbo naa bo tilẹ jẹ pe arun Covid-19 n ba gbogbo agbaye finra. Lara awọn eeyan jankan-jankan nilẹ Yoruba to peju sibi ọdun naa lọdun yii yatọ si Elebuibon ni Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams, awọn ọba alaye, atawọn eeyan nla nla mii.


Elebuibon pari ọrọ rẹ pe "A ni lati ji giri ki a si maa dabo bo ara wa lọna ibilẹ, kii ṣe ki a kan maa lọ si ṣọọṣi ati ati Mọṣalaṣi nikan lati maa gbadura, a gbọdọ bẹrẹ si n lo ilana ibilẹ." Ọpọ ero kaakiri Naijiria lo peju sibi ọdun Osun Osogbo naa bo tilẹ jẹ pe arun Covid-19 n ba gbogbo agbaye finra. Lara awọn eeyan jankan-jankan nilẹ Yoruba to peju sibi ọdun naa lọdun yii yatọ si Elebuibon ni Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams, awọn ọba alaye, atawọn eeyan nla nla mii.


Food Day: Ẹwa Agọnyin jẹ aayo ounjẹ Badagry

Ẹwa Agọnyin jẹ ounjẹ to gbajugbaja nilu Badagry, amọ o di aayo kaakiri awọn ilu nlanla nilẹ kaarọ oojire. Ẹwa Agọnyin yi, ti wọn mọ si ẹwa 'Tosẹ' laarin awọn Egun nilu Badagry ni ọpọ ọmọ Yoruba tun nifẹ si lati maa jẹ. Ẹwa Agọnyin yi ni wọn lo n f'ara lokun to si dara fun eroja asara loore.


Aheregbe festival: ọdún Ahérégbé àti Amólè bẹ̀rẹ̀ lónìí l'Akure, Déjì ní kí wọ́n tí gbogbo ọjà pa

Ọdọọdun ni ọdun Ahérégbé àti Amólè maa n waye nilu Akure ti tọdun yi ko si yatọ si tatẹyinwa. Niṣe lawọn araalu bọwọ fun aṣẹ ti Deji pa pe ki wọn ma ṣe ṣi ṣọọbu itaja. Die ree ninu awọn aworan binkan ti ṣe lọ nibi ọdun yi ni Akure. Paroparo lawọn ile itaja ni Ọja Oba ti tẹlẹ da ti ko si si karakatra kankan to n waye nibẹ. Ki gbogbo nkan baa le lọ leto leto, awọn eeyan kan a maa kaakiri lati ri pe awọn eeyan tẹlẹ aṣẹ yi. Ẹnikẹni ti wọn ba ri to ṣi ṣọọbu, wn a maa ko ọja rẹ ti ko si ni si nkankan ti yoo tẹyin rẹ bọ.


Paroparo lawọn ile itaja ni Ọja Oba ti tẹlẹ da ti ko si si karakatra kankan to n waye nibẹ. Ki gbogbo nkan baa le lọ leto leto, awọn eeyan kan a maa kaakiri lati ri pe awọn eeyan tẹlẹ aṣẹ yi. Ẹnikẹni ti wọn ba ri to ṣi ṣọọbu, wn a maa ko ọja rẹ ti ko si ni si nkankan ti yoo tẹyin rẹ bọ. Lara awọn eto to maa n waye nibi ọdun naa ni pe awọn ijoye yoo ṣe abẹwo si Deji ilu Akure. Deji ti ilu Akure, Ọba Aladetoyinbo Ogunlade Aladelusi ti ni ki wọn ti gbogbo awọn ile itaja ati ṣọọbu to wa nilu naa nitori ọdun Aheregbe ati Amole ti yoo waye. Awọn ọdun naa yoo waye lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ati ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan an, ọdun 2021 yii kan naa .


Lara awọn eto to maa n waye nibi ọdun naa ni pe awọn ijoye yoo ṣe abẹwo si Deji ilu Akure. Deji ti ilu Akure, Ọba Aladetoyinbo Ogunlade Aladelusi ti ni ki wọn ti gbogbo awọn ile itaja ati ṣọọbu to wa nilu naa nitori ọdun Aheregbe ati Amole ti yoo waye. Awọn ọdun naa yoo waye lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ati ọjọ kẹrin, oṣu Kẹsan an, ọdun 2021 yii kan naa . Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ori ade naa, Adeyeye Michael fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni igbesẹ naa ṣe pataki ki wọn le raye ṣe ọdun naa to maa n waye lọdọọdun. Lasiko ọdun ọhun ni awọn agbagba ilu Akure maa n gbadura fun alaafia ilu naa, to fi mọ ilu Oba Ile, eyii ti ko fi bẹẹ jina si Akure. Ko ni si kata-kara ninu awọn ilu memeji lasiko ti ọdun Aheregbe ati ọdun Amole yoo maa waye.


Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ori ade naa, Adeyeye Michael fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni igbesẹ naa ṣe pataki ki wọn le raye ṣe ọdun naa to maa n waye lọdọọdun. Lasiko ọdun ọhun ni awọn agbagba ilu Akure maa n gbadura fun alaafia ilu naa, to fi mọ ilu Oba Ile, eyii ti ko fi bẹẹ jina si Akure. Ko ni si kata-kara ninu awọn ilu memeji lasiko ti ọdun Aheregbe ati ọdun Amole yoo maa waye. Ẹnikẹni to ba taja ni ayajọ ọdun naa le padanu ọja rẹ nitori awọn to n kaakiri ilu lati ri daji pe ọdun naa bo ṣe yẹ ko lọ le ko ọja irufẹ ẹnio bẹẹ. To n tumọ si pe awọn to n kaakiri naa laṣẹ labẹ aṣa ilu Akure lati ko tabi gbẹsẹ ọja irufẹ oniṣowo bẹẹ. Bakan ni ilu yoo ko iṣọwọ awọn miran si aarin igboro pẹlu paṣan lọwọ ti wọn a si maa ko paṣan bo ẹnikẹni to ba tapa si ilana to rọ mọ ọdun ọhun, bii ṣiṣi ṣọọbu.


Ẹnikẹni to ba taja ni ayajọ ọdun naa le padanu ọja rẹ nitori awọn to n kaakiri ilu lati ri daji pe ọdun naa bo ṣe yẹ ko lọ le ko ọja irufẹ ẹnio bẹẹ. To n tumọ si pe awọn to n kaakiri naa laṣẹ labẹ aṣa ilu Akure lati ko tabi gbẹsẹ ọja irufẹ oniṣowo bẹẹ. Bakan ni ilu yoo ko iṣọwọ awọn miran si aarin igboro pẹlu paṣan lọwọ ti wọn a si maa ko paṣan bo ẹnikẹni to ba tapa si ilana to rọ mọ ọdun ọhun, bii ṣiṣi ṣọọbu. Ṣaaju ni oloye Aṣamọ ti ilu Akure ti kọkọ sọ fun awọn akọroyin pe ọdun naa ṣe pataki niluu Akure ki alafia le jọba ninu ilu naa. O fi kun pe ko pọju ti wọn ba ya ọjọ meji pere sọtọ laari n ọdun kan lati ṣe ọdun fun alaafia awọn araalu.


Ṣaaju ni oloye Aṣamọ ti ilu Akure ti kọkọ sọ fun awọn akọroyin pe ọdun naa ṣe pataki niluu Akure ki alafia le jọba ninu ilu naa. O fi kun pe ko pọju ti wọn ba ya ọjọ meji pere sọtọ laari n ọdun kan lati ṣe ọdun fun alaafia awọn araalu.


Test your Yoruba language skill: Wá ká jọ sọ Yorùbá...

Ọbẹ Bàbá bọ́, ó bá ọbọ Ọba....Sẹ ẹ ṣì rántí ọjọ́? Ki ede Yoruba ma baa parun ni BBC Yoruba se jade lọ beere ibeere lọwọ awọn eeyan loju popo. Pe ki wọn yara pe awọn ọrọ akọnilẹnu. Obe Baba bọ, o ba ọbọ Ọba ni ọpọ igba. Eyin naa le gbiyanju ẹ nibi ti ẹ wa, o ya!


Aheregbe and Amole festival in Akure: Ojú aráàlú rí màbo pẹ̀lú báwọn jàǹdùkú ṣe sọ àjọ̀dún Amole di 'ọdún olè jíjà' nílùú Akure

Ibinu ati ẹhonu lo tẹle ayẹyẹ ọdun Amọle, iyẹn ọdun iṣẹṣe ilu Akurẹ to waye lọjọbọ, ọjọ kọkandinlogun oṣu kẹjọ ọdun 2021. Gẹgẹbi iroyin to tẹ BBC News Yoruba lọwọ kaakiri awọn agbegbe ilu Akurẹ lasiko ọdun naa ṣe sọ, ọpọ iwa ole, ijinigbe ati idaluru lo waye lasiko ọdun naa ti awọn janduku kan si n fọwọ lalẹ pe awọn lẹtọ lati ṣe bẹ labẹ iboju ọdun naa. Fun apẹrẹ, lasiko ajọdun naa, nṣe lawọn janduku kan kọlu awọn eeyan lagbegbe Bọlajoko Junction ni Oke Aro ni opopona Idanre. Awọn janduku naa di ọna mọ ọkọ bọọsi kan to ko ounjẹ atawọn ohun elo ile miran ti wọn si ji gbogbo ohun to wa ninu rẹ lọ. Bakan naa lawọn oju mi too kan tun ṣalaye ohun ti oju ri awọn janduku kan ti wọn ni awọn n fi idi 'ofin maa ta ọja" ti aafin Ọba Deji ti ilu Akurẹ pa pe ko gbọdọ si ṣiṣi ọja lọjọ ọdun Aheregbe ati Amọle naa mulẹ ni ṣe fi tipa gbe ọmọ okunrin aṣoju ileeṣẹ itaja kan ti wọn si tun jo taya ọkọ rẹ. Okunrin naa gẹgẹ bi ileeṣẹ iroyin abẹle kan nilu Akurẹ ṣe sọ, arakunrin naa n gbe ọmọ rẹ lọ sileewe  lasiko ti awọn janduku naa da lọna ti wọn si ko gbogbo ọja ileeṣẹ rẹ to ko sinu ọkọ.


Awọn janduku naa di ọna mọ ọkọ bọọsi kan to ko ounjẹ atawọn ohun elo ile miran ti wọn si ji gbogbo ohun to wa ninu rẹ lọ. Bakan naa lawọn oju mi too kan tun ṣalaye ohun ti oju ri awọn janduku kan ti wọn ni awọn n fi idi 'ofin maa ta ọja" ti aafin Ọba Deji ti ilu Akurẹ pa pe ko gbọdọ si ṣiṣi ọja lọjọ ọdun Aheregbe ati Amọle naa mulẹ ni ṣe fi tipa gbe ọmọ okunrin aṣoju ileeṣẹ itaja kan ti wọn si tun jo taya ọkọ rẹ. Okunrin naa gẹgẹ bi ileeṣẹ iroyin abẹle kan nilu Akurẹ ṣe sọ, arakunrin naa n gbe ọmọ rẹ lọ sileewe  lasiko ti awọn janduku naa da lọna ti wọn si ko gbogbo ọja ileeṣẹ rẹ to ko sinu ọkọ. Gbogbo bi arakunrin naa ṣe n pariwo pe oun ko ta ọja, ọmọ oun loun n gbe lọ sileewe ko tu irun kan lara awọn eeyan naa, koda wọn tun gbe ọmọ rẹ naa pẹlu. Awọn aladugbo lagbegbe naa lo fariga tẹle awọn janduku ọhun lati gba ọmọ rẹ pada. Ni Ọjọru ni atẹjade kan jade lati afin Ọba Deji ti ilu Akurẹ pe ayẹyẹ ọdun aheregbe ati amọle yoo waye, nitorina ki wọn ọja ati ṣọọbu ko wa ni titi pa. Amọṣa atẹjade naa ko sọ pe ki ẹnikẹni o maa jade tabi rin loju popo.


Gbogbo bi arakunrin naa ṣe n pariwo pe oun ko ta ọja, ọmọ oun loun n gbe lọ sileewe ko tu irun kan lara awọn eeyan naa, koda wọn tun gbe ọmọ rẹ naa pẹlu. Awọn aladugbo lagbegbe naa lo fariga tẹle awọn janduku ọhun lati gba ọmọ rẹ pada. Ni Ọjọru ni atẹjade kan jade lati afin Ọba Deji ti ilu Akurẹ pe ayẹyẹ ọdun aheregbe ati amọle yoo waye, nitorina ki wọn ọja ati ṣọọbu ko wa ni titi pa. Amọṣa atẹjade naa ko sọ pe ki ẹnikẹni o maa jade tabi rin loju popo.


Emere celebration: Wo ohun tó ṣẹlẹ̀ níbi àjọ̀dún ẹgbẹ́ Emèrè Onítẹ̀síwájú l'Osogbo

Awọn ẹgbẹ Emere Onitẹsiwaju ti wọn ṣe ajọdun ọdun keji idasilẹ ẹgbẹ wọn nílùú Osogbo. Ko Si ibo miran ti ajọdun ọhun ti waye ju ile Araba ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon lọ. Aṣọ leesi funfun balau ni gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ wọ nibi ayẹyẹ naa. Lati gbogbo ijọba ibilẹ to wa nipinlẹ Osun lawọn ọmọ ẹgbẹ Emere Onitẹsiwaju ti pejọ sibi ajọdun ọhun. Nigba to n sọrọ nibi ajọdun naa, Aarẹ ẹgbẹ Emere Onitẹsiwaju lagbaaye, Iya-osa Oyelola Egbeyemi Elebuibon gboṣuba fun Eledua to jẹ kí ajọdun ṣeeṣe. Bakan naa ni Iya-oosa tun dupẹ lọwọ gbogbo awọn oniṣẹṣe to fi mọ awọn adari wọn.


Lati gbogbo ijọba ibilẹ to wa nipinlẹ Osun lawọn ọmọ ẹgbẹ Emere Onitẹsiwaju ti pejọ sibi ajọdun ọhun. Nigba to n sọrọ nibi ajọdun naa, Aarẹ ẹgbẹ Emere Onitẹsiwaju lagbaaye, Iya-osa Oyelola Egbeyemi Elebuibon gboṣuba fun Eledua to jẹ kí ajọdun ṣeeṣe. Bakan naa ni Iya-oosa tun dupẹ lọwọ gbogbo awọn oniṣẹṣe to fi mọ awọn adari wọn. Egbeyemi Elebuibon ni igbelarugẹ aṣa ati ẹsin abalaye lo mu ki awọn pejọ sibi ajọdun naa. O ni awọn alalẹ ilẹ Yoruba ti fi ìpìlẹ iṣẹ rere le'lẹ fún iran Yoruba Iya-oosa ṣalaye pe o wa ku sọwọ awọn ọmọ Yoruba lati ri pe aṣa ati ẹsin abalaye ko di ohun igbagbe. "Ni bayii, awọn eeyan ilẹ Yuroopu, Amerika ati Latin ti bẹrẹ si ni kọ aṣa ati ẹsin Yoruba.


Egbeyemi Elebuibon ni igbelarugẹ aṣa ati ẹsin abalaye lo mu ki awọn pejọ sibi ajọdun naa. O ni awọn alalẹ ilẹ Yoruba ti fi ìpìlẹ iṣẹ rere le'lẹ fún iran Yoruba Iya-oosa ṣalaye pe o wa ku sọwọ awọn ọmọ Yoruba lati ri pe aṣa ati ẹsin abalaye ko di ohun igbagbe. "Ni bayii, awọn eeyan ilẹ Yuroopu, Amerika ati Latin ti bẹrẹ si ni kọ aṣa ati ẹsin Yoruba. Koda wọn tún n ṣe akitiyan lati fi le awọn ọmọ wọn lọwọ lai tiju nipa rẹ. O wa ku si awa oni nkan gan an lọwọ láti máa jẹ kí àwon ọmọ ilẹ òkèèrè maa mọ awọn ọmọ wa ni aṣa ati ẹsin Yoruba," Iya-oosa lo ṣalaye bẹẹ. Araba ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon at'awọn eekan ninu awọn oniṣẹṣe naa wa nibi ajọdun naa.


Koda wọn tún n ṣe akitiyan lati fi le awọn ọmọ wọn lọwọ lai tiju nipa rẹ. O wa ku si awa oni nkan gan an lọwọ láti máa jẹ kí àwon ọmọ ilẹ òkèèrè maa mọ awọn ọmọ wa ni aṣa ati ẹsin Yoruba," Iya-oosa lo ṣalaye bẹẹ. Araba ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon at'awọn eekan ninu awọn oniṣẹṣe naa wa nibi ajọdun naa.


Masturbation: Ire ni àbí ibi fún ìlera ẹ̀dá?

Awọn eeyan kii ṣaba sọrọ nipa fifun ara ẹni ni adun ibalopọ, paapa ni gbangba. Kii ṣe nilẹ Afirika nikan ni wọn ti ma n fi oju buruku wo o, bakan naa ni ọrọ ri ni awọn apa ibikan nilẹ India ati Asia. Idi ni pe iwa idọti, nnkan ti eeyan ko gbọdọ danwo, ni wọn maa n pe e. Ṣugbọn ṣa, o dabi ẹni pe 'masturbation' ni awọn anfaani kan to n ṣe fun ilera ẹda. Abajade iwadii wa re e: Gẹgẹ bi Cynthia Fogoe, onimọ nipa ibalopọ ṣe sọ, fifun ara ẹni ni adun tabi itẹlọrun ibalopọ, ni iwulo to n ṣe fun ara. O sọ fun akọroyin BBC, Mobeeb Azar, lasiko ifọrọwerọ kan pe, awọn anfaani bayii lo n fun ni: Bakan naa ni Dokita kan ni Naijiria,Chidinma Njoku, sọ pe: Amọ Njoku fikun un pe gbogbo nnkan to n dan kọ ni wura, ninu ọrọ titẹ ara ẹni lọrun fun ibalopọ. Awọn abawọn tabi ewu to wa nibẹ nkọ?


Abajade iwadii wa re e: Gẹgẹ bi Cynthia Fogoe, onimọ nipa ibalopọ ṣe sọ, fifun ara ẹni ni adun tabi itẹlọrun ibalopọ, ni iwulo to n ṣe fun ara. O sọ fun akọroyin BBC, Mobeeb Azar, lasiko ifọrọwerọ kan pe, awọn anfaani bayii lo n fun ni: Bakan naa ni Dokita kan ni Naijiria,Chidinma Njoku, sọ pe: Amọ Njoku fikun un pe gbogbo nnkan to n dan kọ ni wura, ninu ọrọ titẹ ara ẹni lọrun fun ibalopọ. Awọn abawọn tabi ewu to wa nibẹ nkọ? Fogoe ṣalaye pe awọn ijamba kan wa ti iwa yii le ṣe fun awọn to ba n ṣe e. Fun awọn ọkunrin to ba ma n se e, o ṣe e ṣe ko bẹrẹ sini nira fun wọn lati pẹ lori ibalopọ pẹlu obinrin. Ti o  ba n ṣe e ni gbogbo igba, n ṣe ni o n sọ fun ọpọlọ rẹ pe ọna kan ṣoṣo (masturbation) to wa niyẹn lati ni itura ibalopọ. Eyi tun tumọ si pe, o le nira fun nnkan ọmọkunrin awọn ọkunrin kan lati dide tabi duro fun igba pipẹ lasiko ibalopọ.


Fogoe ṣalaye pe awọn ijamba kan wa ti iwa yii le ṣe fun awọn to ba n ṣe e. Fun awọn ọkunrin to ba ma n se e, o ṣe e ṣe ko bẹrẹ sini nira fun wọn lati pẹ lori ibalopọ pẹlu obinrin. Ti o  ba n ṣe e ni gbogbo igba, n ṣe ni o n sọ fun ọpọlọ rẹ pe ọna kan ṣoṣo (masturbation) to wa niyẹn lati ni itura ibalopọ. Eyi tun tumọ si pe, o le nira fun nnkan ọmọkunrin awọn ọkunrin kan lati dide tabi duro fun igba pipẹ lasiko ibalopọ. Fagoe sọ pe, awọn ọkunrin kan ti ẹ le ma damira lẹyin ibalopọ. Ko tan sibẹ o, iwadii ijinlẹ kan tun sọ pe, wiwo fidio ibalopọ - to ṣaba ma n waye pẹlu titẹ ara ẹni lọrun, ma n ni ipa ti ko dara lara ọpọlọ. Wiwo awọn fidio yii tabi fifun ara ẹni ni adun ibalopọ, ma n mu adinku ba bi ibalopọ ṣe ma n wu ọkunrin si pẹlu iyawo tabi ọrẹbinrin wọn.


Fagoe sọ pe, awọn ọkunrin kan ti ẹ le ma damira lẹyin ibalopọ. Ko tan sibẹ o, iwadii ijinlẹ kan tun sọ pe, wiwo fidio ibalopọ - to ṣaba ma n waye pẹlu titẹ ara ẹni lọrun, ma n ni ipa ti ko dara lara ọpọlọ. Wiwo awọn fidio yii tabi fifun ara ẹni ni adun ibalopọ, ma n mu adinku ba bi ibalopọ ṣe ma n wu ọkunrin si pẹlu iyawo tabi ọrẹbinrin wọn. Iyalẹnu to wa nibẹ ni pe, ti ọpọ ba n ronu nipa 'masturbation', ọkunrin ni wọn ma n ro o si. Ṣugbọn, Radhika Sanghani to jẹ akọroyin gba pe eyi ko ri bẹ ẹ. O sọ pe "awọn obinrin ma n ṣe e, amọ wọn kii ṣaba sọrọ nipa rẹ". Bakan naa lo sọ pe awọn obinrin kan ko ti ẹ jẹwọ ri pe awọ́n ma n se e tabi wọn ti ṣe e ri.


Iyalẹnu to wa nibẹ ni pe, ti ọpọ ba n ronu nipa 'masturbation', ọkunrin ni wọn ma n ro o si. Ṣugbọn, Radhika Sanghani to jẹ akọroyin gba pe eyi ko ri bẹ ẹ. O sọ pe "awọn obinrin ma n ṣe e, amọ wọn kii ṣaba sọrọ nipa rẹ". Bakan naa lo sọ pe awọn obinrin kan ko ti ẹ jẹwọ ri pe awọ́n ma n se e tabi wọn ti ṣe e ri. "Eyi jẹ ibanujẹ fun mi, nitori pe ọpọlọpọ obinrin ti ọjọ ori wọn le ni ogun ọdun, lo ni idalẹbi ati itiju to ma n tẹle ti wọn ba fi le sọ sita. Paapa lati ọdọ ẹbi ati ile ijọsin wọn pẹlu.


"Eyi jẹ ibanujẹ fun mi, nitori pe ọpọlọpọ obinrin ti ọjọ ori wọn le ni ogun ọdun, lo ni idalẹbi ati itiju to ma n tẹle ti wọn ba fi le sọ sita. Paapa lati ọdọ ẹbi ati ile ijọsin wọn pẹlu.


Eegunjobi Omotanbaje Ajobiewe- Èébú ní wọ́n kọ́kọ́ ń bù mí nígbà tí mo bẹ̀rẹ̀ ẹ̀ṣà pípé ní

Ìyàwó mẹ́tàlá ni bàbá mi fẹ́ ṣùgbọ́n èmí níkàn ní wọ́n bí- Ajobiewe Apẹ̀ṣà Iṣẹ Oniburẹdi ni mo kọ ki ifẹ aṣa Yoruba to mu mi ya si idi iṣẹ ẹṣa pipe to sọ mi di eeyan loni- Ajobiewe Gbajugba apẹṣa ni, Eegunjọbi Ajobiewe ni BBc ba lalejo lori aṣa Yoruba. O sọ itan  igbesi aye rẹ bi baba rẹ sẹ fẹ iyawo mẹtala to si jẹ pe oun nikan ni ọmọ lọwọ wọn. O ni iṣoro ọmọ bibi yii lo bi orukọ pa ẹgan rẹ ti wọn sọ oun pe: Ọmọ tan ibajẹ - Omọtanbajẹ Kini ẹṣa? Kini Ijala? Kini pataki oriki? Idahun yii wa lara awọn ohun ti agba ọjẹ apẹṣa yii sọrọ nipa rẹ.


Kini Ijala? Kini pataki oriki? Idahun yii wa lara awọn ohun ti agba ọjẹ apẹṣa yii sọrọ nipa rẹ. Ajobiewe Eegunjọbi gba awọn ọdọ ni imọran pe aforiti lẹnu iṣẹ ti eeyan ba yan laayo lo ṣe pataki. O mẹnuba bi oun ṣe jogunba iṣẹ ẹṣa pipe lati ọdọ baba oun. O tun sọrọ pataki ati ipa ti aṣa n ko lawujo Yoruba.


Ajobiewe Eegunjọbi gba awọn ọdọ ni imọran pe aforiti lẹnu iṣẹ ti eeyan ba yan laayo lo ṣe pataki. O mẹnuba bi oun ṣe jogunba iṣẹ ẹṣa pipe lati ọdọ baba oun. O tun sọrọ pataki ati ipa ti aṣa n ko lawujo Yoruba.


Gani Adams: Kò dín ní ₦3 bílíọ̀nù tí àwọn ọmọ ilẹ̀ Yoruba ti san fún àwọn ajínigbé láàrín ọdún méjì sẹ́yìn

Aarẹ Ona Kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams ti sọ pe ko din ni biliọnu mẹta naira ti awọn eeyan apa Iwọ-oorun Naijiria ti san fun awọn ajinigbe laarin ọdun meji sẹyin. O fi kun pe nnkan bii igba eeyan ni awọn ajinigbe ọhun ti ṣekupa laarin ọdun meji yii kan naa. Aarẹ Ona Kakanfo lo sọ ọrọ naa nibi ipade eto abo ilẹ Yoruba kan to waye niluu Abeokuta. O ni ko si iroyin nipa ijinigbe to maa n waye nilẹ Yoruba ti wọn ki n bu oun gbọ. Gani Adams juwe ipade naa gẹgẹ bii eyii ti yoo fun gbogbo awọn ti orọ naa kan lanfaani lati jọ ṣiṣẹ papọ. O ni "Gẹgẹ bii Aarẹ Ona Kakanfo, o ni awọn iroyin kan ti mo maa n gbọ to jẹ pe awọn ileeṣẹ eto abo mii gan kii gbọ si."


O ni ko si iroyin nipa ijinigbe to maa n waye nilẹ Yoruba ti wọn ki n bu oun gbọ. Gani Adams juwe ipade naa gẹgẹ bii eyii ti yoo fun gbogbo awọn ti orọ naa kan lanfaani lati jọ ṣiṣẹ papọ. O ni "Gẹgẹ bii Aarẹ Ona Kakanfo, o ni awọn iroyin kan ti mo maa n gbọ to jẹ pe awọn ileeṣẹ eto abo mii gan kii gbọ si." "Ni gbogbo igba ti nnkan ba ti ṣẹlẹ nibikibi, wọn maa n pe aago mi ti wọn a si bere lọwọ mi igbeṣe ti mo fẹ gbe lati yanju rẹ." "Ṣugbọn o ṣeni laanu pe mi o ni agbara lati ṣe bii awọn Aarẹ Ona Kakanfo aye atijọ, ṣugbọn mo ṣe iwọn ti mo le ṣe gẹgẹ bii Aarẹ." Gani Adams ni ohun ibanujẹ nla ni pe awọn ọdaran Fulani n ṣe bo ṣe wu wọn nilẹ Yoruba, ati pe ti awọn ijọba ilẹ Yoruba ko ba ji giri si ojuṣe wọn, o ṣeeṣe ki igbẹyin ilẹ Yoruba da bi ti oke ọya.


"Ni gbogbo igba ti nnkan ba ti ṣẹlẹ nibikibi, wọn maa n pe aago mi ti wọn a si bere lọwọ mi igbeṣe ti mo fẹ gbe lati yanju rẹ." "Ṣugbọn o ṣeni laanu pe mi o ni agbara lati ṣe bii awọn Aarẹ Ona Kakanfo aye atijọ, ṣugbọn mo ṣe iwọn ti mo le ṣe gẹgẹ bii Aarẹ." Gani Adams ni ohun ibanujẹ nla ni pe awọn ọdaran Fulani n ṣe bo ṣe wu wọn nilẹ Yoruba, ati pe ti awọn ijọba ilẹ Yoruba ko ba ji giri si ojuṣe wọn, o ṣeeṣe ki igbẹyin ilẹ Yoruba da bi ti oke ọya. Lẹyin naa lo ke si ijọba apapọ lati fi oju ṣunukun wo ọrọ ijọba ẹlẹkunjẹkun ti awọn ti  pariwo lati ọjọ pipẹ gẹgẹ bii ọna abayọ si eto abo to dojuru. O ni "Ti ẹba ṣe iṣiro iye owo itusilẹ ti awọn eeyan agbegbe Oke-Ogun, Ibarapa, Ekiti, Akoko ati Yewa ti san fun awọn ajinigbe, yoo ti le ni biliọnu mẹta naira." "Ti ẹ ba si ṣe iṣiro awọn ti wọn ti pa danu, wọn ti maa le ni irinwo, nitori naa o yẹ ki ijọba gbe ọrọ ijọba ẹlẹkunjẹkun yẹwo."


Lẹyin naa lo ke si ijọba apapọ lati fi oju ṣunukun wo ọrọ ijọba ẹlẹkunjẹkun ti awọn ti  pariwo lati ọjọ pipẹ gẹgẹ bii ọna abayọ si eto abo to dojuru. O ni "Ti ẹba ṣe iṣiro iye owo itusilẹ ti awọn eeyan agbegbe Oke-Ogun, Ibarapa, Ekiti, Akoko ati Yewa ti san fun awọn ajinigbe, yoo ti le ni biliọnu mẹta naira." "Ti ẹ ba si ṣe iṣiro awọn ti wọn ti pa danu, wọn ti maa le ni irinwo, nitori naa o yẹ ki ijọba gbe ọrọ ijọba ẹlẹkunjẹkun yẹwo."


Ifa religion: Àwọn Oníṣẹ̀ṣe ń fẹ́ kí Buhari fún wọn láàyè láti yanjú ìṣoro Naijiria lásìkò yìí

Ẹgbẹ awọn oniṣẹṣe nipinlẹ ogun ti ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati fun awọn laye lati yanju iṣoro to n koju ẹka eto abo Naijiria. Oluwo Ifa ti ilu Egba, Oloye Ifagbeminiyi Baoku lo sọ ọrọ naa lasiko ayajọ ọjọ Iṣẹṣe ti ọdun 2021 to waye niluu Abeokuta. Ayajọ ọjọ Iṣẹṣe naa jẹ ọjọ kan ti wọn maa n ya sọtọ nilẹ Yoruba fun awọn ẹlẹsin ibilẹ lati sin awọn oriṣa wọn. Oluwo Ifa ti Egba naa sọ pe idi ti Naijiria ṣe n koju oniruru iṣoro ni ẹka eto abo ni pe awọn eeyan ti kọ awọn oriṣa adayeba silẹ, wọn ko si tẹle awọn alakalalẹ Ifa. Baoku sọ pe ti Naijiria ba fẹ lati yanju awọn iṣoro to n koju rẹ, o ni lati lọ bi ifa leere. O ni "Ijọba ti sun awa ẹlẹsin ibilẹ ti si ẹgbẹ kan, wọn ko si mọ pe awa gan ni ọna abayọ si awọn isọro to n koju Naijiria lọwọ yii.


Oluwo Ifa ti Egba naa sọ pe idi ti Naijiria ṣe n koju oniruru iṣoro ni ẹka eto abo ni pe awọn eeyan ti kọ awọn oriṣa adayeba silẹ, wọn ko si tẹle awọn alakalalẹ Ifa. Baoku sọ pe ti Naijiria ba fẹ lati yanju awọn iṣoro to n koju rẹ, o ni lati lọ bi ifa leere. O ni "Ijọba ti sun awa ẹlẹsin ibilẹ ti si ẹgbẹ kan, wọn ko si mọ pe awa gan ni ọna abayọ si awọn isọro to n koju Naijiria lọwọ yii. "Awọn ilana kan wa to rọ mọ ẹsin ibilẹ, ti a ba ṣe awọn nnkan to yẹ ki a ṣe gẹgẹ bi ilana ọhun ṣe gbe kalẹ ni, a ko ni maa koju awọn iṣoro to n dojukọ ilẹ wa lonii." Oluwo Ifa ọhun wa ke si gomina dapo Abiodun ti ipinlẹ Ogun lati kede ayajọ ọjọ ọdun Iṣẹṣe naa, to jẹ ogunjọ, oṣu Kẹjọ ninu ọdun gẹgẹ bii ọjọ isinmi lẹnu iṣẹ ki awọn  to n ṣe ọdun naa le ri aye lati ṣe etutu to yẹ. O fi kun pe kii ṣe ifakokoṣofo ni ti awọn eeyan ba n ṣe ọdun Ifa.


"Awọn ilana kan wa to rọ mọ ẹsin ibilẹ, ti a ba ṣe awọn nnkan to yẹ ki a ṣe gẹgẹ bi ilana ọhun ṣe gbe kalẹ ni, a ko ni maa koju awọn iṣoro to n dojukọ ilẹ wa lonii." Oluwo Ifa ọhun wa ke si gomina dapo Abiodun ti ipinlẹ Ogun lati kede ayajọ ọjọ ọdun Iṣẹṣe naa, to jẹ ogunjọ, oṣu Kẹjọ ninu ọdun gẹgẹ bii ọjọ isinmi lẹnu iṣẹ ki awọn  to n ṣe ọdun naa le ri aye lati ṣe etutu to yẹ. O fi kun pe kii ṣe ifakokoṣofo ni ti awọn eeyan ba n ṣe ọdun Ifa. Ẹwẹ, alaga ẹgbẹ Iṣẹṣe Parapọ ni Egba, Ifaniaki Amosun sọ pe ọdun Iṣẹṣe naa ni ọna kan gboogi lati mu irẹpọ wa laarin gbogbo awọn oniṣẹṣe. Ifaniaki ṣalaye pe "Gbogbo ẹlẹsin lo maa n kopa ninu eto idibo ni Najiria, ṣugbọn lẹyin ti awọn oloṣelu ba ti wọle ibo tan ni wọn maa n ṣe idẹyẹsi awọn ẹlẹsin ibilẹ." "Ọdọdun ni awọn gomina maa kede ayajọ ọjọ isinmi fun awọn ẹlẹsin Kristẹni atawọn Musulumi, ki lo de ti wọn fi maa n yọ awa ẹlẹsin abalaye sẹyin?"


Ẹwẹ, alaga ẹgbẹ Iṣẹṣe Parapọ ni Egba, Ifaniaki Amosun sọ pe ọdun Iṣẹṣe naa ni ọna kan gboogi lati mu irẹpọ wa laarin gbogbo awọn oniṣẹṣe. Ifaniaki ṣalaye pe "Gbogbo ẹlẹsin lo maa n kopa ninu eto idibo ni Najiria, ṣugbọn lẹyin ti awọn oloṣelu ba ti wọle ibo tan ni wọn maa n ṣe idẹyẹsi awọn ẹlẹsin ibilẹ." "Ọdọdun ni awọn gomina maa kede ayajọ ọjọ isinmi fun awọn ẹlẹsin Kristẹni atawọn Musulumi, ki lo de ti wọn fi maa n yọ awa ẹlẹsin abalaye sẹyin?" "O ye ki wọn ya ọjọ silẹ fun awa ẹlẹsin ibilẹ naa lati maa ṣe awọn isin wa, a n fẹ ki gomina wa ati minista fun ọrọ aṣa bojuwo ọrọ naa." Lara awọn to peju sibi ọdun Iṣẹṣe naa ni Baba Iṣẹṣe ti Egba, Ọjọgbọn Ayinde Salami; Ojubono ti Egba, Oloye Onifade Ogundelde atawọn lọbalọba.


"O ye ki wọn ya ọjọ silẹ fun awa ẹlẹsin ibilẹ naa lati maa ṣe awọn isin wa, a n fẹ ki gomina wa ati minista fun ọrọ aṣa bojuwo ọrọ naa." Lara awọn to peju sibi ọdun Iṣẹṣe naa ni Baba Iṣẹṣe ti Egba, Ọjọgbọn Ayinde Salami; Ojubono ti Egba, Oloye Onifade Ogundelde atawọn lọbalọba.


Olu of Warri Emiko coronation: Ogiame Atuwatse III yí gbogbo ègún to ba ipò rẹ̀ gẹgẹ bi ọba rin

Olu ti Warri tuntun ti kede oye tuntun meji ti wọn yoo ma jẹ lasiko ijọba rẹ lasiko ti wọn gbe ọpa aṣẹ le lọwọ loni gẹgẹ bi Ogiame Atunwatse kẹta. Ogiame Atuwaste  kẹta ti a mọ si  Omoba Utieyinoritsetsola Emiko tẹlẹ ti gba ọpa aṣẹ gẹgẹ bi Olu ẹlẹkọkanlelogun. Ní bayìí Olu ti Warri to jẹ Oba fun gbogbo ọmọ Itṣekiri ni ipinlẹ Delta ti yí orúkọ oye iyawo rẹ pada. Lẹyin to gba ọpa aṣẹ tan lo paarọ orukọ tuntun ti wọn yoo maa pe iyawo rẹ Orukọ oye tuntun fun iyawo rẹ ni Omooba Ivie Emiko Olori si Atuwatse kẹta. Wo awọn nnkan tuntun miiran ti Olu ti Warri sọ lasiko Iwuye rẹ: Ogiame Atuwatse Keta yi awọn egun kan pada Ogiame Atuiwatse kẹta yi egun ti Olu Erejuwa keji ati oba Akenzua gbe lori apere lasiko ti wọn kuro. Bákan náà lo gbadura idariji ati fun iwosan fun ijọba apapọ orilede Naijiria ti o lo lati huwa ika naa " Mo pasẹ irọrun, ilọsiwaju, iṣe rere lori gbogbo ilẹ " " A n pasẹ nitori alabukun fun ni ilẹ Itsekiri, Ibunkun ni fun orilede Naijiria, eyi jẹ ọkan lara nnkan ti OLu Warri gba ladura Olu ti Warri fi oye tuntun da awọn obinrin meji to ṣe pataki laye rẹ lọla, iya rẹ ati iyawo rẹ.


Lẹyin to gba ọpa aṣẹ tan lo paarọ orukọ tuntun ti wọn yoo maa pe iyawo rẹ Orukọ oye tuntun fun iyawo rẹ ni Omooba Ivie Emiko Olori si Atuwatse kẹta. Wo awọn nnkan tuntun miiran ti Olu ti Warri sọ lasiko Iwuye rẹ: Ogiame Atuwatse Keta yi awọn egun kan pada Ogiame Atuiwatse kẹta yi egun ti Olu Erejuwa keji ati oba Akenzua gbe lori apere lasiko ti wọn kuro. Bákan náà lo gbadura idariji ati fun iwosan fun ijọba apapọ orilede Naijiria ti o lo lati huwa ika naa " Mo pasẹ irọrun, ilọsiwaju, iṣe rere lori gbogbo ilẹ " " A n pasẹ nitori alabukun fun ni ilẹ Itsekiri, Ibunkun ni fun orilede Naijiria, eyi jẹ ọkan lara nnkan ti OLu Warri gba ladura Olu ti Warri fi oye tuntun da awọn obinrin meji to ṣe pataki laye rẹ lọla, iya rẹ ati iyawo rẹ. Iroyin sọ pe Olu ti Warri ẹlẹkọkalelogun yii ni Olu akọkọ ti iya ré wa laye lasiko to je ọba ti yoo si ri iwujye ọmọ rẹ. Iya Olu yii naa joko lati ri ayẹyẹ iwuye ọmọ rẹ ti ko si ṣẹlẹ ri lati bi sẹnturi meji ṣẹyin. O yi oye rẹ pada lati olori Atuwaste keji si Iyowu Atuwatse keji.


Iroyin sọ pe Olu ti Warri ẹlẹkọkalelogun yii ni Olu akọkọ ti iya ré wa laye lasiko to je ọba ti yoo si ri iwujye ọmọ rẹ. Iya Olu yii naa joko lati ri ayẹyẹ iwuye ọmọ rẹ ti ko si ṣẹlẹ ri lati bi sẹnturi meji ṣẹyin. O yi oye rẹ pada lati olori Atuwaste keji si Iyowu Atuwatse keji. Olu ti Warri jẹ oba alade onipo kini, oun si ni Oba lori gbogbo ọmọ Itṣekiri nile ati lẹyin odi. Gbogbo awọn lọba lọba pẹlu awọn borokini eniyan lo peju sibi ayẹyẹ iwuye naa to waye ni Ilu Warri ipinlé Delta lọjọ Satide, to fi mọ Ooni ti Ife. Oba Warri tabi Oba Iwere lati ọdun (1480 - 1848) ti wa lati aye awọn ijọba amunisin .


Olu ti Warri jẹ oba alade onipo kini, oun si ni Oba lori gbogbo ọmọ Itṣekiri nile ati lẹyin odi. Gbogbo awọn lọba lọba pẹlu awọn borokini eniyan lo peju sibi ayẹyẹ iwuye naa to waye ni Ilu Warri ipinlé Delta lọjọ Satide, to fi mọ Ooni ti Ife. Oba Warri tabi Oba Iwere lati ọdun (1480 - 1848) ti wa lati aye awọn ijọba amunisin . Olu tabi Ogiame(Oba) Warri lo jẹ oba lori gbogbo awọn ara Itsekiri ni ipinlẹ Delta  ni Naijiria. Gẹgẹ bi itan Bini ati ti Itsekiri Olu Ginuwa to jẹ ọmọoba Bini lo ṣe agbeka;e Warri ni ọdun 1480. Ni ọdun 1997, labẹ ijọba Sanni Abacha ni wọn ṣe idasilẹ ijọba ibilẹ Warri South-West ti wọn si fi oluulu rẹ si Ogidigben to jẹ ilu àwọn Itsekiri ni Warri


Olu tabi Ogiame(Oba) Warri lo jẹ oba lori gbogbo awọn ara Itsekiri ni ipinlẹ Delta  ni Naijiria. Gẹgẹ bi itan Bini ati ti Itsekiri Olu Ginuwa to jẹ ọmọoba Bini lo ṣe agbeka;e Warri ni ọdun 1480. Ni ọdun 1997, labẹ ijọba Sanni Abacha ni wọn ṣe idasilẹ ijọba ibilẹ Warri South-West ti wọn si fi oluulu rẹ si Ogidigben to jẹ ilu àwọn Itsekiri ni Warri


Osun Osogbo festival: Ọdún Osun gbìnàyá, t'onílé t'àlejò péjú fún ẹ̀bl àdúrà

Oni ọjọ kẹtala oṣu kẹjọ ọdun ni aṣekagba ọdun Osun Osogbo ti ọdun 2021 yii to waye ni ilu Osogbo, nipinlẹ Osun. Gbajugbaja ni ojubọ oriṣa Ọṣun nilẹ Yoruba, ati kaakiri agbaye fun awọn to jẹ olufọkansin fun oriṣa naa. Ilu Oṣogbo nipinlẹ Ọṣun ni igbo Ọṣun-Oṣogbo naa wa, ni agbegbe Eti Oso Ọṣun. Niṣe lawọn oloriṣa Osun ro dẹdẹ kan dudu, aṣọ funfun balau ni ọpọ wọn wọ pẹlu ẹgba lọrun. Bawọn obinrin ṣe ro iro aṣọ funfun lawọn ọkunrin naa ro aṣọ funfun, koda fila funfun ni wọn de pẹlu ilẹkẹ funfun lọrun. Wamu wamu lawọn ọlọpaa duro lati ri pe abo wa fun awọn oloriṣa Osun to n sẹ ọdun.


Niṣe lawọn oloriṣa Osun ro dẹdẹ kan dudu, aṣọ funfun balau ni ọpọ wọn wọ pẹlu ẹgba lọrun. Bawọn obinrin ṣe ro iro aṣọ funfun lawọn ọkunrin naa ro aṣọ funfun, koda fila funfun ni wọn de pẹlu ilẹkẹ funfun lọrun. Wamu wamu lawọn ọlọpaa duro lati ri pe abo wa fun awọn oloriṣa Osun to n sẹ ọdun. Ọgọọrọ eeyan ti wọn wa lati ilẹ okeere atawọn to wa lorilẹede Naijiria lo peju pesẹ sibi ayẹyẹ ọdun Osun yii. Awọn onimọ nipa ẹsin abalaye ni Naijiria sọ pe o ti le ni nkan bi ẹẹdẹgbẹrin ọdun ti awọn alaalẹ to tẹ ilu Osogbo do, ti bẹrẹ sii ṣe ọdun Osun Osogbo. Ọdẹ nla kan, Olutimẹhin, lo jẹ adari awọn eeyan kan to n wa ọna abayọ si iyan to mu nibi ti wọn tẹdo si tẹlẹ.


Ọgọọrọ eeyan ti wọn wa lati ilẹ okeere atawọn to wa lorilẹede Naijiria lo peju pesẹ sibi ayẹyẹ ọdun Osun yii. Awọn onimọ nipa ẹsin abalaye ni Naijiria sọ pe o ti le ni nkan bi ẹẹdẹgbẹrin ọdun ti awọn alaalẹ to tẹ ilu Osogbo do, ti bẹrẹ sii ṣe ọdun Osun Osogbo. Ọdẹ nla kan, Olutimẹhin, lo jẹ adari awọn eeyan kan to n wa ọna abayọ si iyan to mu nibi ti wọn tẹdo si tẹlẹ. Erongba wọn ni lati kọ ile ti wọn o maa gbe si eti odo Osun, ṣugbọn bi wọn ṣe bẹrẹ si ni ge awọn igi to wa nibẹ, itan sọ pe oriṣa odo naa, Osun, pariwo jade si wọn, o si le wọn kuro nibẹ. Lẹyin naa lo sọ fun ẹni to dari awọn eeyan naa, Olutimehin, pe ko ko awọn eeyan rẹ lọ si ibi pataki kan (to di ilu Osogbo). Osun ṣeleri lati daabo bo wọn, ti yoo si fun wọn ni ọrọ pupọ.


Erongba wọn ni lati kọ ile ti wọn o maa gbe si eti odo Osun, ṣugbọn bi wọn ṣe bẹrẹ si ni ge awọn igi to wa nibẹ, itan sọ pe oriṣa odo naa, Osun, pariwo jade si wọn, o si le wọn kuro nibẹ. Lẹyin naa lo sọ fun ẹni to dari awọn eeyan naa, Olutimehin, pe ko ko awọn eeyan rẹ lọ si ibi pataki kan (to di ilu Osogbo). Osun ṣeleri lati daabo bo wọn, ti yoo si fun wọn ni ọrọ pupọ. Kikii pe ki wọn ma a fun un ni ẹbọ lọdọọdun. Awọn eeyan naa gba lati maa ṣe bẹẹ. Ẹbọ ti wọn ma n fun un, lodi ọdun Osun Osogbo to n waye lọdọọdun bayii.


Kikii pe ki wọn ma a fun un ni ẹbọ lọdọọdun. Awọn eeyan naa gba lati maa ṣe bẹẹ. Ẹbọ ti wọn ma n fun un, lodi ọdun Osun Osogbo to n waye lọdọọdun bayii. Lati igba naa si ni ibẹ ti di igbo mimọ nibi ti awọn olujọsin ti n korajọ lati sin jọsin fun. Ohun si ni igbo oriṣa to tobi julọ titi di ode oni ni ilẹ Yoruba. Lati mu ẹjẹ ti awọn to tẹ ilu Oṣogbo do, ṣe fun oriṣa Ọsun ṣẹ, wọn bẹrẹ si ni ṣe ọdun irubọ fun un ni ọdọọdun.


Lati igba naa si ni ibẹ ti di igbo mimọ nibi ti awọn olujọsin ti n korajọ lati sin jọsin fun. Ohun si ni igbo oriṣa to tobi julọ titi di ode oni ni ilẹ Yoruba. Lati mu ẹjẹ ti awọn to tẹ ilu Oṣogbo do, ṣe fun oriṣa Ọsun ṣẹ, wọn bẹrẹ si ni ṣe ọdun irubọ fun un ni ọdọọdun. Ọsẹ meji gbako ni ayẹyẹ ọdun Osun-Osogbo fi ma n waye. Bi eto ọdun Ọṣun-Oṣogbo ṣe ma n lọ


Ọsẹ meji gbako ni ayẹyẹ ọdun Osun-Osogbo fi ma n waye. Bi eto ọdun Ọṣun-Oṣogbo ṣe ma n lọ


Udiroko Festival yóù wáyé lónìí nílùú Ado Ekiti

Ọdun Udiroko ti 2021 yoo waye lonii ọjọ karundinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021. Ọdọdun ni wọn maa n ṣe ọdun Udiroko nilu Ado Ekiti lati ṣe ayẹsi awọn ijoye Elegbe nipinlẹ Ekiti. Akọroyin BBC to wa niluu Ado Ekiti jabọ pe ayajọ ọdun naa ni Ewi ti Ado Ekiti, Ọba Rufus Adeyemo Adejugbe Aladesanmi kẹta yoo ṣe afihan ade rẹ. Ọdun Udiroko ọhun lo tun duro gẹgẹ bii ọdun iṣu tuntun fun Ewi ti Ado Ekiti. To n tumọ si pe ọjọ ọdun naa ni ori ade ọhun yoo bẹrẹ si jẹ iṣu tuntun. Gẹgẹ bii ohun ti itan ilu Ado Ekiti sọ, ọjọ ọdun Udiroko ni ayajọ ọdun tuntun ni ilu naa.


Ọdun Udiroko ọhun lo tun duro gẹgẹ bii ọdun iṣu tuntun fun Ewi ti Ado Ekiti. To n tumọ si pe ọjọ ọdun naa ni ori ade ọhun yoo bẹrẹ si jẹ iṣu tuntun. Gẹgẹ bii ohun ti itan ilu Ado Ekiti sọ, ọjọ ọdun Udiroko ni ayajọ ọdun tuntun ni ilu naa. Yatọ si iṣu tuntun ati afihan ade Ewi ti Ado Ekiti, ayajọ ọdun naa ni wọn maa n gbe ilu ayaba jade lati ṣafihanrẹ fun awọn araalu. BBC Yoruba ti wa niluu Ado Ekiti lati maa mu gbogbo bo ba ṣe n lọ fun yin.


Yatọ si iṣu tuntun ati afihan ade Ewi ti Ado Ekiti, ayajọ ọdun naa ni wọn maa n gbe ilu ayaba jade lati ṣafihanrẹ fun awọn araalu. BBC Yoruba ti wa niluu Ado Ekiti lati maa mu gbogbo bo ba ṣe n lọ fun yin.


Àṣìṣe Sunday Igboho ni àwọn gómìnà n wò, wọn kò wo èrè ọjọ́ iwájú - Ọba Ogboni Iwasẹ

“Ẹyin tẹẹ sọ pe ko si oogun mọ, ti ogboni ba sọ pe nkan maa a ṣẹlẹ ko le to ọjọ meje” Ọba Ogboni Igba Iwasẹ, Adeyinka Sangolade Arifanlajogun ba BBC sọrọ lori awuyewuye to rọ mọ iwọde Yoruba Nation ati Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams. O ni ibaṣepọ to dara lo wa laarin oun ati Gani Adams, nitori pe ọmọ Yoruba ni. Ṣugbọn, oun ko faramọ riri awọn ọba alade fin. Ọba Ogboni naa ṣalaye pe ti wọn ba n fi ẹsin abalaye buru fun awọn oloṣelu, ilu yoo tuba, yoo tuṣẹ. Ó di ìgbà tí àwọn olóṣèlú bá n fi nkan àbáláyé búra kí Naijiria tó le rójú -  Ọba Ogboni Iwasẹ O ni ti wọn ba le mu ẹsin abalaye mọ Bibeli ati Kuraani lasiko ibura fun awọn adari Naijiria, wọn o ma a ṣe daadaa. Lori ọrọ ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Igboho, Ọba Arifanlajogun sọ pe oun ti rọ ijọba pe ki wọn o ṣi oju aanu wo o. O sọ pe o ṣeni laanu pe dipo ki ijọba wo anfaani ti igbesẹ Igboho yoo jẹ ni ọjọ iwaju, awọn aṣiṣe rẹ ni wọn n wo.


Ọba Ogboni naa ṣalaye pe ti wọn ba n fi ẹsin abalaye buru fun awọn oloṣelu, ilu yoo tuba, yoo tuṣẹ. Ó di ìgbà tí àwọn olóṣèlú bá n fi nkan àbáláyé búra kí Naijiria tó le rójú -  Ọba Ogboni Iwasẹ O ni ti wọn ba le mu ẹsin abalaye mọ Bibeli ati Kuraani lasiko ibura fun awọn adari Naijiria, wọn o ma a ṣe daadaa. Lori ọrọ ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Igboho, Ọba Arifanlajogun sọ pe oun ti rọ ijọba pe ki wọn o ṣi oju aanu wo o. O sọ pe o ṣeni laanu pe dipo ki ijọba wo anfaani ti igbesẹ Igboho yoo jẹ ni ọjọ iwaju, awọn aṣiṣe rẹ ni wọn n wo. Lori ọrọ ti Ọba Ogboni Abalaye ti awọn ọlọpaa mu nipinlẹ Eko lasiko iwọde Yoruba Nation, Ọba Adeyinka sọ pe ilẹ Yoruba ni o n ja fun, amọ aṣiṣe ni bo sẹ yi ọrọ pada pe oun ko ṣe iwọde. O ni agbara iṣẹmbaye ṣi wa nilẹ Yoruba, tako bi awọn eeyan kan ṣe n sọ lasiko yii. O ni ti Ogboni ba sọ pe nkan yoo ṣẹlẹ si ẹnikan, ko le pe ọjọ meje ti yoo fi ṣẹlẹ.


Lori ọrọ ti Ọba Ogboni Abalaye ti awọn ọlọpaa mu nipinlẹ Eko lasiko iwọde Yoruba Nation, Ọba Adeyinka sọ pe ilẹ Yoruba ni o n ja fun, amọ aṣiṣe ni bo sẹ yi ọrọ pada pe oun ko ṣe iwọde. O ni agbara iṣẹmbaye ṣi wa nilẹ Yoruba, tako bi awọn eeyan kan ṣe n sọ lasiko yii. O ni ti Ogboni ba sọ pe nkan yoo ṣẹlẹ si ẹnikan, ko le pe ọjọ meje ti yoo fi ṣẹlẹ. O ni ọlaju lo mu ki awọn eeyan o ma a foju kere ẹgbẹ naa.


O ni ọlaju lo mu ki awọn eeyan o ma a foju kere ẹgbẹ naa.


Goriola Hassan: Bí o ko ba yọju níwájú ilé, a ó fi ọlọ́pàá gbé ọ́, Alaga Igbimọ pàsẹ fún Goriola Hassan lórí ipò rẹ̀ bi ọba Imobi

Ile igbimọ asofin ipinlẹ Ogun tun ti ke si ọgbẹni Goriola Hassan lati farahan niwaju igbimọ tẹẹkoto lori ọrọ ijọba ibilẹ ati ifinijoye lori wahala to wa nilẹ nipa ipo ọba ilu Imobi-Ijebu. Ipo Goriola gẹgẹ bi ọba Imobi ti n da gbọmisi-omi-o- to silẹ "O yẹ ki o faraha niwaju ile igbimọ asofin ipinlẹ Ogun ni ọjọ keji osu kesan-an ni aago mọkanla owurọ. Igbimọ tẹẹkoto ti Bolanle Ajayi n se alaga rẹ tun kọwe ipe ranṣẹ si Hassan lasiko ipade wọn fun igba keji lori ẹsun ti awọn ẹgbẹ ọmọ ibilẹ Imobi  kan mu lọ sile asofin nitori ipo ọba to wa ni ilu Imobi. Ijoko keji yii ni awon lọbalọba to wa fun ipade naa to fi mọ Onitasin ti  Itasin, Oba Adenola Adegbesan, ati awọn Baalẹ ti ọrọ kan  lati agbegbe Ajayi ati awọn ọmọ ile to ku ti paa lasẹ lati sinmi pipẹ ararẹ ni Olu ri Imobi nitori ijoba ipinlẹ Ogun ti kọwe ransẹ si lati ipase ile isẹ ijọba to n ri si ọrọ ijoba ibilẹ ati ifinijoye. Alaga Igbimọ naa fi kun pe ti Hassan ba kọ lati gbọnran si ipe ile igbimọ asofin, bi o se kò lati wa fun meji akọkọ, eyi yoo mu ki awọn pe ọlọpaa lati mu. Saaju ni abẹnugan ile Olakunle Oluomo sọ pe Goriola kan si oun ni ọsẹ lori ọrọ naa ri oun si sọ fun pe kosi sise ko si aiṣe ki o kọkọ yoju si ipe awon igbimọ tẹẹkoto, nitori ile ti ro wọn lagbara lati se iwadii ọrọ naa, lẹyin ti awọn ara ilu ti kọ iwe ẹsun si ile igbimọ asofin


Olujare Ọba Adebamigbe Oluwagbemigun ti wàjà

Olujare ti ilu Ijare, Ọba Adebamigbe Oluwagbemigun, Kokotiri Keji, ti waja. Oloye Sapetu ilu naa, Wemimo Adekayero lo fidi iroyin naa mulẹ fun BBC Yoruba. Ọdun 1996 ni Ọba Oluwagbemigun gori itẹ awọn babanla rẹ ko to dagbere faye lẹni ọdun mẹtalelọgọrin. Iṣẹ imọ ẹrọ ni oloogbe ọhun kọ ko to di Ọba ilu Ijare. Ilu Ijare jẹ ọkan lara awọn ilu to wa ni ijọba ibilẹ Ifedore nipinle Ondo. Ilu naa ni ile ẹkọ giga meji, Anglican Grammar School ti wọn da silẹ lọdun 1972 ati ile ẹkọ giga ti CAC ti wọn ṣagbekalẹ rẹ lọdun 1969.


Iṣẹ imọ ẹrọ ni oloogbe ọhun kọ ko to di Ọba ilu Ijare. Ilu Ijare jẹ ọkan lara awọn ilu to wa ni ijọba ibilẹ Ifedore nipinle Ondo. Ilu naa ni ile ẹkọ giga meji, Anglican Grammar School ti wọn da silẹ lọdun 1972 ati ile ẹkọ giga ti CAC ti wọn ṣagbekalẹ rẹ lọdun 1969. Ni bayii ti kabiesi ti waja, awọn eeyan ilu naa yoo maa reti ki wọn yan adele ti yoo di ipo  naa mu titi ti ọba mii yoo fi gori oye, nitori wọn kii yan adele obinrin niluu Ijare.


Ni bayii ti kabiesi ti waja, awọn eeyan ilu naa yoo maa reti ki wọn yan adele ti yoo di ipo  naa mu titi ti ọba mii yoo fi gori oye, nitori wọn kii yan adele obinrin niluu Ijare.


Wo ìdí tí Ìje ṣe ṣe pàtàkì nílùú Ijare lẹ́yìn tí ọba bá wàjà

Sapetu ilu Ijarẹ, nipinlẹ Ondo, Oloye Wemimo Olaniran, ti só pe oun ni igbagbọ pe ilu naa yoo yan ẹni to tọ lati rọpo Ọba Adegbamigbe Oluwagbemigun to waja lọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, odun 2021. Nibi eto isinku Ọba Oluwagbemigun ti a mọ si èje, Wemimo sọ fun BBC Yoruba pe oun ni aridaju pe ilu Ijarẹ yoo yan ẹni to tọ loye, amọ oun ko nii sọ akoko ti yoo jẹ. Wemimo to jẹ igbakeji ọba ilu ijarẹ juwe Ìje gẹgẹ bi ọkan lara awọn aṣa to di dandan ki wọn ṣe lati dagbere fun Ọba to ba papoda, ti awọn araalu si lee yọju si. Ije n tumọ si ọjọ keje lẹyin ti ori ade naa dagbere faye, to si jẹ pe dandan ni ki wọn o ṣe e fun ọba to ba waja. Bakannaa ni Ọdunwo ilu Ijare, Oloye Idowu Adebumiiti rawọ ẹbẹ si awọn olugbe ilu naa lati kun fun adura, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu awọn ti n dari ilu naa lakoko yii. Ẹwẹ, Èje ọun to waye laafin Olujarẹ ni tọmọde, tagba ati awọn isọri ọjọ-ori loriṣiriṣi bawọn peju si.


Ije n tumọ si ọjọ keje lẹyin ti ori ade naa dagbere faye, to si jẹ pe dandan ni ki wọn o ṣe e fun ọba to ba waja. Bakannaa ni Ọdunwo ilu Ijare, Oloye Idowu Adebumiiti rawọ ẹbẹ si awọn olugbe ilu naa lati kun fun adura, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu awọn ti n dari ilu naa lakoko yii. Ẹwẹ, Èje ọun to waye laafin Olujarẹ ni tọmọde, tagba ati awọn isọri ọjọ-ori loriṣiriṣi bawọn peju si. Awọn aworo naa ko gbẹyin nibi wọn ṣe ṣe oniruuru etutu, to fimọ ijo latọdọ awọn onijo ibilẹ, awọn ọdẹ, ati lilu oniruuru ilu bii alupororo, àgbá, ilu ode, ilu awo ati bẹẹ bẹẹ lọ. Lati le sami si ọjọ naa daadaa, karakata ni wọn fofinde lawọn aaye itaja, ibusọ ati awọn ọja kaari ilu. Ọba Oluwagbemigun to jẹ ọba kọkandilogun nilu Ijare lo lọ darapọ mawọn baba nla rẹ lẹyin ọdun mẹẹdọgbọn lori aleefa ni ọmọ ọdun mẹtalelọgọrin.0 Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


Awọn aworo naa ko gbẹyin nibi wọn ṣe ṣe oniruuru etutu, to fimọ ijo latọdọ awọn onijo ibilẹ, awọn ọdẹ, ati lilu oniruuru ilu bii alupororo, àgbá, ilu ode, ilu awo ati bẹẹ bẹẹ lọ. Lati le sami si ọjọ naa daadaa, karakata ni wọn fofinde lawọn aaye itaja, ibusọ ati awọn ọja kaari ilu. Ọba Oluwagbemigun to jẹ ọba kọkandilogun nilu Ijare lo lọ darapọ mawọn baba nla rẹ lẹyin ọdun mẹẹdọgbọn lori aleefa ni ọmọ ọdun mẹtalelọgọrin.0 Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Ilu, ijo ati orin ni awọn araalu Ijarẹ, nipinlẹ Ondo fi n ṣe ayẹyẹ isinku ọba wọn, Ọba Adebamigbe Oluwagbemigun, Kokotiri kẹta to waja lọsẹ to kọja. Ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021 yii, ni Kabiesi naa waja, lẹni ọdun mẹtalelọgọrin. Ọdun mẹẹdọgbọn si ni o lo lori itẹ awọn baba rẹ gẹgẹ bi ọba.


Ilu, ijo ati orin ni awọn araalu Ijarẹ, nipinlẹ Ondo fi n ṣe ayẹyẹ isinku ọba wọn, Ọba Adebamigbe Oluwagbemigun, Kokotiri kẹta to waja lọsẹ to kọja. Ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021 yii, ni Kabiesi naa waja, lẹni ọdun mẹtalelọgọrin. Ọdun mẹẹdọgbọn si ni o lo lori itẹ awọn baba rẹ gẹgẹ bi ọba. Ayẹyẹ to si n waye lonii ni wọn n pe ni Ìje, to n tumọ si ọjọ keje lẹyin ti ori ade naa dagbere faye, to si jẹ pe dandan ni ki wọn o ṣe e fun ọba to ba waja. Lara awọn ohun ti wọn la kalẹ fun ayẹyẹ isinku naa ni oniruru ijo ibilẹ awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ. Bẹẹ naa ni awọn ọde ilu yoo maa yẹ ori ade naa si ni bi wọn yoo ṣe maa lu awọn ilu kan bii alupoporo, àgbá, ìlù ode, ìlù awo ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ayẹyẹ to si n waye lonii ni wọn n pe ni Ìje, to n tumọ si ọjọ keje lẹyin ti ori ade naa dagbere faye, to si jẹ pe dandan ni ki wọn o ṣe e fun ọba to ba waja. Lara awọn ohun ti wọn la kalẹ fun ayẹyẹ isinku naa ni oniruru ijo ibilẹ awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ. Bẹẹ naa ni awọn ọde ilu yoo maa yẹ ori ade naa si ni bi wọn yoo ṣe maa lu awọn ilu kan bii alupoporo, àgbá, ìlù ode, ìlù awo ati bẹẹ bẹẹ lọ. Lati sami si ayẹyẹ isinku naa, ko ni si karakata niluu Ijare, gbogbo awọn ṣọọbu ati ile itaja yoo si wa ni titi pa. Lara awọn to ti wa ni aafin Olujare bayii ni ogunlọgọ ọmọ ilu naa nile loko, to fi mọ awọn ẹbi ati ọrẹ oloogbe ọhun.


Lati sami si ayẹyẹ isinku naa, ko ni si karakata niluu Ijare, gbogbo awọn ṣọọbu ati ile itaja yoo si wa ni titi pa. Lara awọn to ti wa ni aafin Olujare bayii ni ogunlọgọ ọmọ ilu naa nile loko, to fi mọ awọn ẹbi ati ọrẹ oloogbe ọhun.


Yoruba traditon: Ohun tí Yorùbá ń pè ní Èṣù yàtọ̀ sí Sàtánì nítorí Èṣù ní iṣẹ́ rere lọ́wọ́ -Ejùgbọ̀nà ìlú Rẹ́mọ

Ọpọlọpọ igba ni adapọ ati edeaiyede maa n waye lori Esu. Ta ni, bawo lo ṣe jẹ ninu itan iṣẹdalẹ Yoruba ati pe ṣe lootọ ni pe idi iṣẹ buruku la ti maa n ri? Edeaiyede yii lo mu ki ọpọ maa daa pe ni Satani, sugbọn awọn baba mọnimọni ṣalaye pe iyatọ pọnbele lo wa laarin Esu ti iṣẹṣe Yoruba ati Satani ti ọps awọn iwe ẹsin miran n fihan. Ninu igbagbọ Yoruba, aṣeburuku ṣe rere ni Esu jẹ, bẹẹni ko si irumslẹ kankan nilẹ Yoruba ti kii fi ti Eṣu laalu ogiri oko ṣe. BBC News Yoruba tọ awọn agba lọ lagbegbe Ijẹbu lati mu ẹkunrẹrẹ ims ati alaye lori Eṣu, ojuṣe rẹ laarin awọn igba irumọlẹ, ati ohun to faa ti ọps maa fi n pariwo iṣẹ Eṣu ni bi iṣẹlẹ buburu kan ba ti ọdọ wọn jade.


Alaafin: Àwọn oríadé fún Oba Adeyemi lésì lórí agbára ìfoyè dánilọ́lá nílẹ̀ Yorùbá tó gbé wọ ara rẹ̀

Ni ọjọ diẹ sẹyin ni Alaafin tilu Oyo, Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta kede pe oun nikan ni ọba alaye nilẹ Yoruba to ni ẹtọ lati fi oye to kan gbogbo ilẹ Yoruba da eeyan pataki lọla. Nibi ayẹyẹ ifinijoye Babajide Agunbiade ati Asofin Shina Peller gẹgẹ bi Atọbaṣe ati Ayedẹrọ ilẹ Yoruba ni Ọba Adeyẹmi ti sọ ọrọ naa. Lẹyin to sọ ọrọ ni ọpọ awọn ọmọ Kootu Oojire ti rọ si ori ayelujara lati maa fi oniruuru ero wọn han lori rẹ. Lọna ati mọ bi ọrọ ṣe jẹ, BBC News Yoruba tọ awọn agbagba ilẹ Yoruba kan lọ fun alaye ati ilanilọyẹ lori rẹ lati mọ boya lootọ Alaafin nikan lo ni ẹtọ lati maa fi awọn eeyan jankan jẹ fun oye to wa fun gbogbo ilẹ Yoruba lapapọ. Ninu ọrọ tirẹ Kabiyesi Olugbọn ti ilu Ile Igbọn, Oba Francis Olushola Alao ṣalaye pe, bameji lọrọ Alaafin naa ja si. Bi eeyan ṣe le sọ pe ododo ọrọ ni Baba Alaafin sọ, ni eeyan tun lee sọ pe ko ri bẹẹ.


Lọna ati mọ bi ọrọ ṣe jẹ, BBC News Yoruba tọ awọn agbagba ilẹ Yoruba kan lọ fun alaye ati ilanilọyẹ lori rẹ lati mọ boya lootọ Alaafin nikan lo ni ẹtọ lati maa fi awọn eeyan jankan jẹ fun oye to wa fun gbogbo ilẹ Yoruba lapapọ. Ninu ọrọ tirẹ Kabiyesi Olugbọn ti ilu Ile Igbọn, Oba Francis Olushola Alao ṣalaye pe, bameji lọrọ Alaafin naa ja si. Bi eeyan ṣe le sọ pe ododo ọrọ ni Baba Alaafin sọ, ni eeyan tun lee sọ pe ko ri bẹẹ. Kabiyesi Olugbọn ni lọpọlọpọ ọdun sẹyin, ijọba ilẹ Ọyọ tan ka ọpọlọpọ ilẹ Kootu Ojiirebi titi de ilẹ Dahomey to jẹ orilẹede Benin Republic bayii. Ṣugbọn o ni nnkan ti yi pada, ijọba orilẹede Naijiria ti pin ilu si ipinlẹ, ti wọn si ti fi awọn ọba alaye kan ṣe olori nibẹ. Ọba Alao ni ko yẹ ki ọrọ ariyanjiyan o maa waye lori awọn nnkan wọnyii mọ nilẹ Yoruba nitori pe nibi ti Eleduwa kẹ Baba Alaafin de, ko si ibi ti wọn ko le yan si nilẹ Yoruba, ṣugbọn nnkan ti yipada pẹlu awọn ipinlẹ si ipinlẹ.


Kabiyesi Olugbọn ni lọpọlọpọ ọdun sẹyin, ijọba ilẹ Ọyọ tan ka ọpọlọpọ ilẹ Kootu Ojiirebi titi de ilẹ Dahomey to jẹ orilẹede Benin Republic bayii. Ṣugbọn o ni nnkan ti yi pada, ijọba orilẹede Naijiria ti pin ilu si ipinlẹ, ti wọn si ti fi awọn ọba alaye kan ṣe olori nibẹ. Ọba Alao ni ko yẹ ki ọrọ ariyanjiyan o maa waye lori awọn nnkan wọnyii mọ nilẹ Yoruba nitori pe nibi ti Eleduwa kẹ Baba Alaafin de, ko si ibi ti wọn ko le yan si nilẹ Yoruba, ṣugbọn nnkan ti yipada pẹlu awọn ipinlẹ si ipinlẹ. Kabiyesi Ọba Adetokunbọ Tẹjuoṣo, Olu ti ilu Kemta ni asiko to fun awọn eekan ọba nilẹ Yoruba lati mu awọn iwe ijọba gbogbo to ba tọ jade lati fi yanju awọn ariyanjiyan kan ti o n figba gbogbo suyọ. O ni eyi yoo jẹ ki gbogbo awọn iran to n bọ lẹyin wọn lee mọ ẹwẹ yatọ si owe lori ọrọ oye jijẹ nilẹ Kootu oo jiire. Ninu ọrọ tirẹ, Kabiyesi Lọwa Adimula ti ilẹ Ifẹ, o ṣalaye pe ọrọ ko ri bi Kabiyesi Iku Baba yeye Alaafin ilu Ọyọ ṣe sọ rara ati pe, 'aifagba fẹnikan ti ko jẹ kaye o gun, lo n damu iran Yoruba.'


Kabiyesi Ọba Adetokunbọ Tẹjuoṣo, Olu ti ilu Kemta ni asiko to fun awọn eekan ọba nilẹ Yoruba lati mu awọn iwe ijọba gbogbo to ba tọ jade lati fi yanju awọn ariyanjiyan kan ti o n figba gbogbo suyọ. O ni eyi yoo jẹ ki gbogbo awọn iran to n bọ lẹyin wọn lee mọ ẹwẹ yatọ si owe lori ọrọ oye jijẹ nilẹ Kootu oo jiire. Ninu ọrọ tirẹ, Kabiyesi Lọwa Adimula ti ilẹ Ifẹ, o ṣalaye pe ọrọ ko ri bi Kabiyesi Iku Baba yeye Alaafin ilu Ọyọ ṣe sọ rara ati pe, 'aifagba fẹnikan ti ko jẹ kaye o gun, lo n damu iran Yoruba.' Kabiyesi Lọwa Adimula ni niwọn igba ti Baba Alaafin ko ti jiyan pe ọmọ Ọranmiyan ni oun jẹ, to si jẹ pe Ile Ifẹ ni Ọranmiyan ti ṣẹ wa, to si fi igba kan ri jẹ Ọọni nilu Ile Ifẹ. O ni gẹgẹ bi Arole Oduduwa, Ọọni lo ni gbogbo ohun ti Oduduwa fi silẹ saye, iyawo ni o, ọmọ ni o, ilẹ ni o tabi ile. O ni emi o ju ọ, iwọ o ju mi ni ko jẹ ki ilẹ Yoruba to tabi gun rege nitoripe olukuluku to n sọ itan si ibi to wu u.


Kabiyesi Lọwa Adimula ni niwọn igba ti Baba Alaafin ko ti jiyan pe ọmọ Ọranmiyan ni oun jẹ, to si jẹ pe Ile Ifẹ ni Ọranmiyan ti ṣẹ wa, to si fi igba kan ri jẹ Ọọni nilu Ile Ifẹ. O ni gẹgẹ bi Arole Oduduwa, Ọọni lo ni gbogbo ohun ti Oduduwa fi silẹ saye, iyawo ni o, ọmọ ni o, ilẹ ni o tabi ile. O ni emi o ju ọ, iwọ o ju mi ni ko jẹ ki ilẹ Yoruba to tabi gun rege nitoripe olukuluku to n sọ itan si ibi to wu u. "Baba Ọọni, Arole Oduduwa ni, akọbi Oduduwa. Oun dẹ lo jogun gbogbo ade to wa laarin gbogbo kootu oo jiire nibikibi ti wọn ba ti n de ade nitori Oduduwa lo ni ade, oduduwa lo si bi Ọranmiyan. Mi o wa mọ bi ọmọ-ọmọ yoo ṣe wa maa sọ pe oun ju ẹgbọn Baba oun lọ.


"Baba Ọọni, Arole Oduduwa ni, akọbi Oduduwa. Oun dẹ lo jogun gbogbo ade to wa laarin gbogbo kootu oo jiire nibikibi ti wọn ba ti n de ade nitori Oduduwa lo ni ade, oduduwa lo si bi Ọranmiyan. Mi o wa mọ bi ọmọ-ọmọ yoo ṣe wa maa sọ pe oun ju ẹgbọn Baba oun lọ. Kabiyesi Lọwa Adimula ilẹ Ifẹ, ṣalaye pe titi di oni ko si Alaafin ti yoo jẹ ti ko ni wa si idi ọpa Ọranmiyan nilu Ile Ifẹ lati wa gba Ida. O ni o si tun ni ohun ti Ifẹ maa fun un lọ gẹgẹ bii Lọwa Adimula ati pe eyi ko si yọ Alaafin to wa lori oye bayii silẹ, ti akọsilẹ rẹ si n bẹ ni ile Oduduwa nilu Ile Ifẹ. Aarẹ Opitan ilẹ Ibadan, Oloye Laji Abass naa da si ọrọ ọhun.


Kabiyesi Lọwa Adimula ilẹ Ifẹ, ṣalaye pe titi di oni ko si Alaafin ti yoo jẹ ti ko ni wa si idi ọpa Ọranmiyan nilu Ile Ifẹ lati wa gba Ida. O ni o si tun ni ohun ti Ifẹ maa fun un lọ gẹgẹ bii Lọwa Adimula ati pe eyi ko si yọ Alaafin to wa lori oye bayii silẹ, ti akọsilẹ rẹ si n bẹ ni ile Oduduwa nilu Ile Ifẹ. Aarẹ Opitan ilẹ Ibadan, Oloye Laji Abass naa da si ọrọ ọhun. O ni otitọ ọrọ ni Kabiyesi Alaafin sọ nipa pe awọn nikan lo lee fi eeyan jẹ oye to kaari ilẹ Yoruba. Amọṣa o yan an pe, iyatọ gedegbe lo wa laarin Yoruba ati Ilẹ Oodua. Ẹyin naa pe haha.


O ni otitọ ọrọ ni Kabiyesi Alaafin sọ nipa pe awọn nikan lo lee fi eeyan jẹ oye to kaari ilẹ Yoruba. Amọṣa o yan an pe, iyatọ gedegbe lo wa laarin Yoruba ati Ilẹ Oodua. Ẹyin naa pe haha. Aarẹ Opitan ilẹ Ibadan Oloye Laji Abass ṣalaye pe, ipade ti awọn oyinbo amunisin pe lọdun 1919 nilu Ibadan ni wọn ti mu aba wa pe ki wọn maa pe gbogbo iran ọmọ oduduwa ni Yoruba nitori irọrun iṣakoso ati awọn idi miran. O fi kun un pe Kabiyesi Ọọni igba naa, Ọọni Ademiluyi kọ jalẹ lori eyi nitori o ni yoo pa orukọ awọn ẹya yoku bii Ijẹṣa, Igbomina, Awori, Owu ati bẹẹ bẹẹ lọ rẹ. Nitori ṣaaju asiko naa, awọn ilu Ọyọ ni wọn n pe ni Yoruba.


Aarẹ Opitan ilẹ Ibadan Oloye Laji Abass ṣalaye pe, ipade ti awọn oyinbo amunisin pe lọdun 1919 nilu Ibadan ni wọn ti mu aba wa pe ki wọn maa pe gbogbo iran ọmọ oduduwa ni Yoruba nitori irọrun iṣakoso ati awọn idi miran. O fi kun un pe Kabiyesi Ọọni igba naa, Ọọni Ademiluyi kọ jalẹ lori eyi nitori o ni yoo pa orukọ awọn ẹya yoku bii Ijẹṣa, Igbomina, Awori, Owu ati bẹẹ bẹẹ lọ rẹ. Nitori ṣaaju asiko naa, awọn ilu Ọyọ ni wọn n pe ni Yoruba. O ni nitori naa, bi Alaafin ba fi eeyan jẹ Oye le Yoruba lori o lẹtọ ṣugbọn irufẹ ẹni bẹẹ ko lee de ilẹ Ijẹṣa, tabi Igbomina to jẹ Ilẹ awọn Owu. Bakan naa ni ko le de Ẹgba ti Alake n ṣolori fun atawọn ilẹ Oodua yoku, lati maa pe ara rẹ ni Oloye nibẹ. "Bi Kabiyesi Ọwa ilẹ Ijẹṣa ba fi eeyan jẹ, ilẹ Ijẹsa ni wọn yoo pe, kii ṣe ilẹ Yoruba.


O ni nitori naa, bi Alaafin ba fi eeyan jẹ Oye le Yoruba lori o lẹtọ ṣugbọn irufẹ ẹni bẹẹ ko lee de ilẹ Ijẹṣa, tabi Igbomina to jẹ Ilẹ awọn Owu. Bakan naa ni ko le de Ẹgba ti Alake n ṣolori fun atawọn ilẹ Oodua yoku, lati maa pe ara rẹ ni Oloye nibẹ. "Bi Kabiyesi Ọwa ilẹ Ijẹṣa ba fi eeyan jẹ, ilẹ Ijẹsa ni wọn yoo pe, kii ṣe ilẹ Yoruba. Bi baba wa Awujalẹ ba fi eeyan joye, oye ilẹ Ijẹbu ni wọn yoo pe kii ṣe gbogbo ilẹ Yoruba, bẹẹ naa ni Alake ilẹ Ẹgba ati Ọọni ile Ifẹ. Ohun ti awọn eeyan ko mọ ni pe Ọyọ ni Yoruba. Ko si eeyan kan to lee fi eeyan joye to ba jẹmọ Yoruba laye bi ko ṣe Alaafin Ọyọ nitori awọn ni wọn ni orukọ yẹn.


Bi baba wa Awujalẹ ba fi eeyan joye, oye ilẹ Ijẹbu ni wọn yoo pe kii ṣe gbogbo ilẹ Yoruba, bẹẹ naa ni Alake ilẹ Ẹgba ati Ọọni ile Ifẹ. Ohun ti awọn eeyan ko mọ ni pe Ọyọ ni Yoruba. Ko si eeyan kan to lee fi eeyan joye to ba jẹmọ Yoruba laye bi ko ṣe Alaafin Ọyọ nitori awọn ni wọn ni orukọ yẹn. Ọyọ alaafin nikan nii jẹ Yoruba" Oloye Abass ni bi Alaafin ba fi eeyan jẹ Oye kan to pee ni ti ilẹ Yoruba, fun apẹrẹ, Aarẹ Ọna kankanfo ti Iba Gani Adams jẹ, labẹ Alaafin Ọyọ ni oye bẹẹ si mọ. O ni Oduduwa lo bi Ọranmiyan ti awọn ẹya ọmọ rẹ n jẹ Yoruba, ṣugbọn awọn ọmọ miran wa ti oduduwa bi. Bi awọn Ọyọ ṣe n jẹ Yoruba ni awọn iran Ọrangun ile Ila naa jẹ Igbomina, awọn Ẹgba n jẹ Ẹgba.


Ọyọ alaafin nikan nii jẹ Yoruba" Oloye Abass ni bi Alaafin ba fi eeyan jẹ Oye kan to pee ni ti ilẹ Yoruba, fun apẹrẹ, Aarẹ Ọna kankanfo ti Iba Gani Adams jẹ, labẹ Alaafin Ọyọ ni oye bẹẹ si mọ. O ni Oduduwa lo bi Ọranmiyan ti awọn ẹya ọmọ rẹ n jẹ Yoruba, ṣugbọn awọn ọmọ miran wa ti oduduwa bi. Bi awọn Ọyọ ṣe n jẹ Yoruba ni awọn iran Ọrangun ile Ila naa jẹ Igbomina, awọn Ẹgba n jẹ Ẹgba. Gbogbo awọn ẹya wọnyii lo wa tọpasẹ okun iṣẹdalẹ wọn pada si ilu Ile Ifẹ lọdọ Oduduwa. Bẹẹ ni gbogbo awọn to wa nilẹ kootu oo jiire bayii ni wọn jẹ ọmọ Oduduwa. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, Alaafin tilu Oyo, Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti kede pe oun nikan ni ọba alaye nilẹ Yoruba to ni ẹtọ lati fi oye to kan gbogbo ilẹ Yoruba da eeyan pataki lọla.


Gbogbo awọn ẹya wọnyii lo wa tọpasẹ okun iṣẹdalẹ wọn pada si ilu Ile Ifẹ lọdọ Oduduwa. Bẹẹ ni gbogbo awọn to wa nilẹ kootu oo jiire bayii ni wọn jẹ ọmọ Oduduwa. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, Alaafin tilu Oyo, Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti kede pe oun nikan ni ọba alaye nilẹ Yoruba to ni ẹtọ lati fi oye to kan gbogbo ilẹ Yoruba da eeyan pataki lọla. Alafin, lo sisọ loju ọrọ yii lasiko to n fi oye Atobase ati Ayedero da Babajide Agunbiade ati Asofin Shina Peller lọla lopin ọsẹ. Ọba Adeyemi ni laarin awọn ọba to wa nilẹ Kaarọ Oojire, oun ni ojuse yii wa nikawọ rẹ lati se, eyi tii se fifi oye ilẹ Yoruba da awọn ẹni nlanla lọla. "Lati igba ti alaye ti daye, emi ni ọba ati ori fun orilẹede Yoruba.


Alafin, lo sisọ loju ọrọ yii lasiko to n fi oye Atobase ati Ayedero da Babajide Agunbiade ati Asofin Shina Peller lọla lopin ọsẹ. Ọba Adeyemi ni laarin awọn ọba to wa nilẹ Kaarọ Oojire, oun ni ojuse yii wa nikawọ rẹ lati se, eyi tii se fifi oye ilẹ Yoruba da awọn ẹni nlanla lọla. "Lati igba ti alaye ti daye, emi ni ọba ati ori fun orilẹede Yoruba. Emi ni ọba to maa n fi oye pataki da awọn ẹni pataki lọla, lọkunrin ati lobinrin, yika gbogbo ilẹ Oduduwa. Ni ọna ati se ojuse wọn yii, gbogbo Alaafin to ba n jẹ ni wọn maa n tọ sọna nidi yiyan awọn ọmọ Yoruba pataki lati fi oye to kan gbogbo ilẹ Yoruba da awsn lọla." Bakan naa ni oriade ọhun tun salaye pe oun fi oye da awọn eeyan pataki mejeeji naa lọla nitori pe wọn jẹ ojulowo ati amuyangan ọmọ Yoruba.


Emi ni ọba to maa n fi oye pataki da awọn ẹni pataki lọla, lọkunrin ati lobinrin, yika gbogbo ilẹ Oduduwa. Ni ọna ati se ojuse wọn yii, gbogbo Alaafin to ba n jẹ ni wọn maa n tọ sọna nidi yiyan awọn ọmọ Yoruba pataki lati fi oye to kan gbogbo ilẹ Yoruba da awsn lọla." Bakan naa ni oriade ọhun tun salaye pe oun fi oye da awọn eeyan pataki mejeeji naa lọla nitori pe wọn jẹ ojulowo ati amuyangan ọmọ Yoruba. Alaafin ni awọn asa ati ohun ajogunba wa ni ohun amuyangan fun iran Yoruba gẹgẹ bi oun se maa n sọ kaakiri ni gbogbo igba. O ni iran Yoruba ni awọn ofin aatẹle to pegede ti wọn ko kọ silẹ rara, ti ọpọ eeyan si maa n tẹle lọna to lagbara. "Awọn oye wa ni opo to gbe iran Yoruba ro, ipilẹ ilana isejọba wa, nitori naa ni ọba alaye kan le se bo se wu lai ri ipa rẹ lara lẹyin o rẹyin.


Alaafin ni awọn asa ati ohun ajogunba wa ni ohun amuyangan fun iran Yoruba gẹgẹ bi oun se maa n sọ kaakiri ni gbogbo igba. O ni iran Yoruba ni awọn ofin aatẹle to pegede ti wọn ko kọ silẹ rara, ti ọpọ eeyan si maa n tẹle lọna to lagbara. "Awọn oye wa ni opo to gbe iran Yoruba ro, ipilẹ ilana isejọba wa, nitori naa ni ọba alaye kan le se bo se wu lai ri ipa rẹ lara lẹyin o rẹyin. Idi si ree ti ọba alaye fi gbọdọ se ijọba nibamu pẹlu awọn asa ati ise to wa nilẹ Yoruba." Saaju la ti sọ fun yin pe, Alaafin Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi kẹta ti ke si awọn ọdọ Naijiri lati lo okun wọn gẹgẹ bii ọdọ fun igbedide ati idagbasoke Naijiria. Ọba Adeyemi ni ọdọ ni awọn eeyan bi Obafemi Awolowo, Ahmadu Bello ati Samuel Akintola nigba ti wọn ṣe gudugudu meje ati yaya mẹfa lati tun Naijiria ṣe.


Idi si ree ti ọba alaye fi gbọdọ se ijọba nibamu pẹlu awọn asa ati ise to wa nilẹ Yoruba." Saaju la ti sọ fun yin pe, Alaafin Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi kẹta ti ke si awọn ọdọ Naijiri lati lo okun wọn gẹgẹ bii ọdọ fun igbedide ati idagbasoke Naijiria. Ọba Adeyemi ni ọdọ ni awọn eeyan bi Obafemi Awolowo, Ahmadu Bello ati Samuel Akintola nigba ti wọn ṣe gudugudu meje ati yaya mẹfa lati tun Naijiria ṣe. Alaafin lo sọ ọrọ naa nibi iwuye Shina Peller ati iyawo rẹ, Ayobola gẹgẹ bii Ayedero ati Yeye Ayedero ilẹ Yoruba. Bakan naa ni Alaafin tun fi amojuẹrọ Jide Agunbiade ati iyawo rẹ joye Atobaṣe ilẹ Yoruba. Alaafin sọ pe "Lati igba iwasẹ ni Alaafin ti jẹ ori nilẹ Yoruba, oun si ni ọba kan ṣoṣo nilẹ Yoruba to le fi eeyan to tọ joye ni gbogbo ilẹ Yoruba."


Alaafin lo sọ ọrọ naa nibi iwuye Shina Peller ati iyawo rẹ, Ayobola gẹgẹ bii Ayedero ati Yeye Ayedero ilẹ Yoruba. Bakan naa ni Alaafin tun fi amojuẹrọ Jide Agunbiade ati iyawo rẹ joye Atobaṣe ilẹ Yoruba. Alaafin sọ pe "Lati igba iwasẹ ni Alaafin ti jẹ ori nilẹ Yoruba, oun si ni ọba kan ṣoṣo nilẹ Yoruba to le fi eeyan to tọ joye ni gbogbo ilẹ Yoruba." O sọ siwaju si pe ẹnikẹni ti yoo ba joye ti yoo jẹ itẹwọgba ni gbogbo ilẹ Yoruba gbọdọ jẹ ẹni ti iwa rẹ jọju. Nigba to n sọrọ, Shina Peller, to n ṣoju ẹkun idibo Iseyin, Itesiwaju, Iwajowa ati Kajola nile igbimọ aṣofin agba l'Abuja fi ẹmi imoore han si Alaafin, o si ṣeleri pe oun ko ni ja ori ade naa kulẹ. Lara awọn eekan ilu to wa nibi iwuye naa ni gomina ipinlẹ Oyo tẹlẹ, Otunba Alao Akala, igbakeji gomina tẹlẹ, Oloye Moses Alake, ati Ọba Adekunle Adebowale to ṣoju fun Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Enitan Ogunwusi.


O sọ siwaju si pe ẹnikẹni ti yoo ba joye ti yoo jẹ itẹwọgba ni gbogbo ilẹ Yoruba gbọdọ jẹ ẹni ti iwa rẹ jọju. Nigba to n sọrọ, Shina Peller, to n ṣoju ẹkun idibo Iseyin, Itesiwaju, Iwajowa ati Kajola nile igbimọ aṣofin agba l'Abuja fi ẹmi imoore han si Alaafin, o si ṣeleri pe oun ko ni ja ori ade naa kulẹ. Lara awọn eekan ilu to wa nibi iwuye naa ni gomina ipinlẹ Oyo tẹlẹ, Otunba Alao Akala, igbakeji gomina tẹlẹ, Oloye Moses Alake, ati Ọba Adekunle Adebowale to ṣoju fun Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Enitan Ogunwusi. Awọn eekan ilu mii to tun wa nibẹ ni igbakeji gomina tẹlẹ, Kolapo Eleka, igbakeji alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Oyo,Oloye Olalekan Alake, alufaa Ayo Ladigbolu, atawọn eeyan jankan jankan miran.


Awọn eekan ilu mii to tun wa nibẹ ni igbakeji gomina tẹlẹ, Kolapo Eleka, igbakeji alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Oyo,Oloye Olalekan Alake, alufaa Ayo Ladigbolu, atawọn eeyan jankan jankan miran.


Shuwa Arab Edo: Àrífin ni ìfinijoyè Sultan of Shuwa Arab sí àṣà àti àwọn èèyàn Edo

Ijọba ipinlẹ Edo ti sọ pe ayẹyẹ ifinijoye bi ti Sultan of Shuwa Arab, jẹ iwa afojudi si aṣa ati ìṣe awọn eniyan ẹya Edo. Ati pe awọn to ṣagbatẹru ifinijoye naa fẹ ẹ fi iwa ikonimọra awọn ẹya Edo wọlẹ. Akọwe ijọba ipinlẹ Edo, Osarodion Ogie lo sọ eyi ninu atẹjade to fi sita nitori awuyewuye to waye lori ayẹyẹ ifinijoye naa. Iroyin jade pe awọn eeyan ẹya Shua lati Ariwa Naijiria fẹ ẹ fi Sultan jẹ ni Benin. Ọgbẹni Ogie sọ pe iru iwa bẹẹ le fa rogbodiyan ni ipinlẹ na. O ni ẹṣẹ ni fun ẹnikẹni lati pe ara rẹ ni oloye tabi ọba ti ofin ifinijoye ipinlẹ naa ko da mọ tabi fọwọ si.


Iroyin jade pe awọn eeyan ẹya Shua lati Ariwa Naijiria fẹ ẹ fi Sultan jẹ ni Benin. Ọgbẹni Ogie sọ pe iru iwa bẹẹ le fa rogbodiyan ni ipinlẹ na. O ni ẹṣẹ ni fun ẹnikẹni lati pe ara rẹ ni oloye tabi ọba ti ofin ifinijoye ipinlẹ naa ko da mọ tabi fọwọ si. Eyi waye nitori bi awọn ọdọ kan nilu Benin ṣe bẹrẹ awuyewuye lori bi ẹgbẹ kan lati ipinlẹ Borno ṣe n gbeero lati fi Sultan of Shuwa Arab jẹ nilu Benin. Ẹni to jẹ Aarẹ ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Benin kaakiri agbaye, Curtis Eghosa Ugbo, sọ fun BBC Pidgin pe awọn ko le faaye gba iru ifinijoye bẹẹ, nitori pe ko ṣe e ṣe ki wọn o ni ọba meji nilu Benin Ọgbẹni Ugbo sọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ Shuwa arab ti kọkọ kọ lẹta si Aafin Ọba pe awọn fẹẹ wa ki, o ni ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ nigba ti awọn ri ti iwe ipe si ayẹyẹ ifinijoye Sultan n lọ kiri igboro. O ni eyi yatọ si nkan ti wọn kọ sinu lẹta ti wọn kọ.


Eyi waye nitori bi awọn ọdọ kan nilu Benin ṣe bẹrẹ awuyewuye lori bi ẹgbẹ kan lati ipinlẹ Borno ṣe n gbeero lati fi Sultan of Shuwa Arab jẹ nilu Benin. Ẹni to jẹ Aarẹ ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Benin kaakiri agbaye, Curtis Eghosa Ugbo, sọ fun BBC Pidgin pe awọn ko le faaye gba iru ifinijoye bẹẹ, nitori pe ko ṣe e ṣe ki wọn o ni ọba meji nilu Benin Ọgbẹni Ugbo sọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ Shuwa arab ti kọkọ kọ lẹta si Aafin Ọba pe awọn fẹẹ wa ki, o ni ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ nigba ti awọn ri ti iwe ipe si ayẹyẹ ifinijoye Sultan n lọ kiri igboro. O ni eyi yatọ si nkan ti wọn kọ sinu lẹta ti wọn kọ. "Ṣe o ṣe e ṣe ki n lọ si Ariwa Naijiria, ki n sọ pe mo fẹ ẹ jẹ Enogie ilu wọn? Koda, ko ṣe e ṣe ni ipinlẹ Delta to sun mọ Edo. Arifin lo jẹ fun ilu naa."


"Ṣe o ṣe e ṣe ki n lọ si Ariwa Naijiria, ki n sọ pe mo fẹ ẹ jẹ Enogie ilu wọn? Koda, ko ṣe e ṣe ni ipinlẹ Delta to sun mọ Edo. Arifin lo jẹ fun ilu naa." Bakan naa ni Aafin Ọba ilu Benin sọ pe inu awọn dun si bi ijọba ipinlẹ Edo ṣe koro oju si iwa afojudi ti awọn eeyan hu nipa gbigbeero lati fi Sultan jẹ ni Edo. Ninu ikede ti wọn fi sita lori Facebook wọn, wọn ni awọn fi ara mọ igbesẹ ijọba lori ọrọ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa paapaa sọ pe awọn n wo ibi ti ọrọ naa yoo ja si, nitori pe awọn ko ti i ri aṣẹ gba lọwọlọwọ ẹnikẹni lati da si ọrọ naa.


Bakan naa ni Aafin Ọba ilu Benin sọ pe inu awọn dun si bi ijọba ipinlẹ Edo ṣe koro oju si iwa afojudi ti awọn eeyan hu nipa gbigbeero lati fi Sultan jẹ ni Edo. Ninu ikede ti wọn fi sita lori Facebook wọn, wọn ni awọn fi ara mọ igbesẹ ijọba lori ọrọ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa paapaa sọ pe awọn n wo ibi ti ọrọ naa yoo ja si, nitori pe awọn ko ti i ri aṣẹ gba lọwọlọwọ ẹnikẹni lati da si ọrọ naa.


Adigun Olowe: Ọmọ ọdún márùn-ún, Adigun Olowe jẹ oyè nílùú Eko

Ọdọmọde agbede-gbẹyọ Yoruba, Adebayo Olamilekan Israel,  ti ọpọ mọ si Adigun Olowe ti jẹ oye 'Ọdọ Agba Aṣa Ga' ti ilu Solu Alade, Ibeju-Lekki nipinlẹ Eko. Ọmọ naa to gbajumọ fun bo ṣe ma n pa owe Yoruba loriṣiriṣi, to si tun ma n tumọ wọn. Ọmọ ọdun marun-un ni ọmọ naa. Ninu ọrọ to kọ si oju opo Instagram rẹ, lati kede ifinijoye naa, Adigun Olowe sọ pe ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ni Oba Muyideen Isgola Balogun, Onisolu ti Solu Alade, Ibeju-Lekki, fi oun jẹ oye naa. O ni pẹlu ifinijoye yii, oun ni ẹni ti ọjọ ori rẹ kere ju ninu awọn to jẹ oye ibilẹ ni Naijiria. Adigun Olowe sọ pe oun ko le sọ bi inu oun ṣe dun to o si ifinijoye naa.


Ninu ọrọ to kọ si oju opo Instagram rẹ, lati kede ifinijoye naa, Adigun Olowe sọ pe ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ni Oba Muyideen Isgola Balogun, Onisolu ti Solu Alade, Ibeju-Lekki, fi oun jẹ oye naa. O ni pẹlu ifinijoye yii, oun ni ẹni ti ọjọ ori rẹ kere ju ninu awọn to jẹ oye ibilẹ ni Naijiria. Adigun Olowe sọ pe oun ko le sọ bi inu oun ṣe dun to o si ifinijoye naa. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan ti BBC Yoruba ṣe fun Adigun Olowe, baba rẹ, Adebayo Oladimeji Ishola ni lati kekere ti awọn ti bi ọmọ naa lo ti maa n ṣe awọn nkan to jẹ iyalẹnu, eyi to si mu ki iya iya rẹ fun un ni alajẹ "Ara". O ni ọjọ kan lo kọkọ bẹrẹ rẹ tawọn ṣaadede ri i to tun ọrọ ti oun sọ lede Yoruba ati gẹẹ́si sọ papọ lẹẹkan ṣoṣo titi to fi dori pe o lee sọ owe ọgbọ̀n ati itumọ rẹ lede gẹẹ́si.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan ti BBC Yoruba ṣe fun Adigun Olowe, baba rẹ, Adebayo Oladimeji Ishola ni lati kekere ti awọn ti bi ọmọ naa lo ti maa n ṣe awọn nkan to jẹ iyalẹnu, eyi to si mu ki iya iya rẹ fun un ni alajẹ "Ara". O ni ọjọ kan lo kọkọ bẹrẹ rẹ tawọn ṣaadede ri i to tun ọrọ ti oun sọ lede Yoruba ati gẹẹ́si sọ papọ lẹẹkan ṣoṣo titi to fi dori pe o lee sọ owe ọgbọ̀n ati itumọ rẹ lede gẹẹ́si.