PDP ni lati igba ti Tinubu ti gbadura naa ni ẹgbẹ oṣelu PDP ti n gba ipe ayọ ati atẹjisẹ ibanidọrẹ lati ọdọ awọn eekan ni ẹgbẹ oṣelu APC. Wọn ni igbagbọ awọn ni pe Ọlọrun gba ẹnu Tinubu lati ṣọ aṣẹ ayọ si ẹgbẹ oṣelu naa lati tukọ orilẹede Niajiria. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni igbagbọ awọn nipe Tinubu ko kunjuwọn lati tukọ orilẹede Naijiria lo ṣe n ṣi ọrọ sọ. Wọn ni ẹsun gbigbe oogun oloro ti wọn fi kan an, ti wọn ko ri ọrọ sọ si, to fi mọ aisi ẹkunrẹrẹ iroyin nipa ọjọ ori, oruk̀ọ rẹ ati ibi to ti ṣẹ wa fihan pe, ipọ aarẹ ko tọsi Tinubu. Wọn ni olootọ eniyan ni ipo naa yẹ fun ti yoo si ṣe atunṣe si eto ẹkọ, ọrọ aje, igbanisiṣẹ ati eto aabọ to dẹnukọlẹ ni Naijiria. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni ti wọn ba dibo fun Tinubu, iwa jẹgudujẹra to n waye ni ijọba aarẹ Buhari yoo tẹsiwaju, ti yoo si buru ju ti tẹlẹ lọ.


''Yíyan Shettima ní igbákejì mi kò níí ṣe pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ẹ̀sìn, ìdí abájọ rèé...''

Wọn ni ẹsun gbigbe oogun oloro ti wọn fi kan an, ti wọn ko ri ọrọ sọ si, to fi mọ aisi ẹkunrẹrẹ iroyin nipa ọjọ ori, oruk̀ọ rẹ ati ibi to ti ṣẹ wa fihan pe, ipọ aarẹ ko tọsi Tinubu. Wọn ni olootọ eniyan ni ipo naa yẹ fun ti yoo si ṣe atunṣe si eto ẹkọ, ọrọ aje, igbanisiṣẹ ati eto aabọ to dẹnukọlẹ ni Naijiria. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni ti wọn ba dibo fun Tinubu, iwa jẹgudujẹra to n waye ni ijọba aarẹ Buhari yoo tẹsiwaju, ti yoo si buru ju ti tẹlẹ lọ. Bakan naa ni wọn kesi Tinubu ko tọrọ aforiji lọwọ awọn ọmọ Naijiria ko si kọ iwe fi ipo silẹ. Amọ Tinubu ati ẹgbẹ osẹlu APC ko i tii fesi si ọrọ ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi lede naa. Eto ipolongo ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC  ti gbera sọ ni ilu Jos to jẹ olu ilu Plateau.


Bakan naa ni wọn kesi Tinubu ko tọrọ aforiji lọwọ awọn ọmọ Naijiria ko si kọ iwe fi ipo silẹ. Amọ Tinubu ati ẹgbẹ osẹlu APC ko i tii fesi si ọrọ ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi lede naa. Eto ipolongo ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC  ti gbera sọ ni ilu Jos to jẹ olu ilu Plateau. Ọ̀pọlọpọ ero lo kun papa iṣere naa fọfọ ti wọn si n pariwo ẹgbẹ APC ati orukọ Tinubu ati Shettima. Sugbon lẹyin ti oludije sipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu naa gba gbohungbohun lati sọtọ lo ba awọn ero ibẹ sọrọ akin pe Naijiri aṣi maa dara sii. Bakan naa ni Bola Tinubu gbadura pe ki Olorun bukun fun Naijiria lẹẹmeji ko to dabi pe o wa ṣẹṣi sọ pe ki Olorun bukun fun ẹgbẹ oṣelu alatako rẹ, PDP nibi to si ti sare yi ọrọ rẹ pada pe ki Olorun bukun fun ẹgbẹ oṣelu rẹ iyẹn APC.


Ọ̀pọlọpọ ero lo kun papa iṣere naa fọfọ ti wọn si n pariwo ẹgbẹ APC ati orukọ Tinubu ati Shettima. Sugbon lẹyin ti oludije sipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu naa gba gbohungbohun lati sọtọ lo ba awọn ero ibẹ sọrọ akin pe Naijiri aṣi maa dara sii. Bakan naa ni Bola Tinubu gbadura pe ki Olorun bukun fun Naijiria lẹẹmeji ko to dabi pe o wa ṣẹṣi sọ pe ki Olorun bukun fun ẹgbẹ oṣelu alatako rẹ, PDP nibi to si ti sare yi ọrọ rẹ pada pe ki Olorun bukun fun ẹgbẹ oṣelu rẹ iyẹn APC. Eyi lo si ti n fa awuyewuye lori ayelujara bayii Nṣe ni eto abao gbopọn dọindọin ni ilu Jos tii ṣe olu ilu ipinlẹ Plateau ni Naijiria. Loni ọjọ Iṣẹgun pẹlu bi ikọ oludije ẹgbẹ oṣelu APC, Bọla Tinubu atawọn eekan ẹgbẹ oṣelu naa ṣe fẹ lọ ṣe ifilọlẹ ipolongo ibo fun aarẹ nibẹ. Ọpọ awọn ololufẹ ẹgbẹ oṣelu APC lo ti kun papa iṣire Rwang Pam nilu Jos ni kutukutu owurọ.


Eyi lo si ti n fa awuyewuye lori ayelujara bayii Nṣe ni eto abao gbopọn dọindọin ni ilu Jos tii ṣe olu ilu ipinlẹ Plateau ni Naijiria. Loni ọjọ Iṣẹgun pẹlu bi ikọ oludije ẹgbẹ oṣelu APC, Bọla Tinubu atawọn eekan ẹgbẹ oṣelu naa ṣe fẹ lọ ṣe ifilọlẹ ipolongo ibo fun aarẹ nibẹ. Ọpọ awọn ololufẹ ẹgbẹ oṣelu APC lo ti kun papa iṣire Rwang Pam nilu Jos ni kutukutu owurọ. Lati kopa ninu eto naa ti wọn si n reti ifarahan Ahmed Bọla Tinubu ati igbakeji rẹ Kashim Shettima lati wa ṣide ipolongo wọn. Nṣe lawọn ọmọ ogun ti wọn di ihamọra ogun, awọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ agbofinro abo ẹni labo ilu ti lu agbegbe naa pa lati rii pe abo to peye wa nibi eto naa. Aarẹ Muhammadu Buhari lo lewaju awọn eekan ẹgbẹ oṣelu APC nibi ayẹyẹ naa.


Lati kopa ninu eto naa ti wọn si n reti ifarahan Ahmed Bọla Tinubu ati igbakeji rẹ Kashim Shettima lati wa ṣide ipolongo wọn. Nṣe lawọn ọmọ ogun ti wọn di ihamọra ogun, awọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ agbofinro abo ẹni labo ilu ti lu agbegbe naa pa lati rii pe abo to peye wa nibi eto naa. Aarẹ Muhammadu Buhari lo lewaju awọn eekan ẹgbẹ oṣelu APC nibi ayẹyẹ naa. Lara awọn to ti gunlẹ sibi eto naa ni Oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Bọla Tinubu pẹlu igbakeji rẹ, Kashim Shettima. Alaga ẹgbẹ oṣelu APC, Abdullahi Adamu, gominia ipinlẹ Plateau to tun jẹ oludari agba fun igbimọ ipolongo ẹgbẹ oṣelu APC, Simon Lalong. Tinubu n lepa ipo aarẹ Naijiria ni ifẹgbẹkẹgbẹ pẹlu Abubakar Atiku (PDP), Peter Obi (LP) ati Kwankwaso (NNPP)


Lara awọn to ti gunlẹ sibi eto naa ni Oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Bọla Tinubu pẹlu igbakeji rẹ, Kashim Shettima. Alaga ẹgbẹ oṣelu APC, Abdullahi Adamu, gominia ipinlẹ Plateau to tun jẹ oludari agba fun igbimọ ipolongo ẹgbẹ oṣelu APC, Simon Lalong. Tinubu n lepa ipo aarẹ Naijiria ni ifẹgbẹkẹgbẹ pẹlu Abubakar Atiku (PDP), Peter Obi (LP) ati Kwankwaso (NNPP)


Ìgbé ayé Mufu Olóòṣà-oko, ọmọ ìta tó kú ikú ọlọ́ṣà

Yoruba ni arise ni arika, arika ni baba iregun, ohun ti a ba se lonii, o n bọ wa di itan lẹyinwa ọla. Ọpọ ẹda to si ti wa saye ni orukọ wọn wa ninu iwe akọsilẹ manigbagbe, boya fun isẹ rere ti wọn se nile aye ni tabi ni idakeji rẹ. Iru rẹ ni ti ọkunrin kan to gbajumọ nilu Ibadan laarin ọdun 1970 si1976, ti iwa to hu lasiko naa si jẹ ki orukọ rẹ wọnu iwe manigbagbe lorilẹede Naijiria. Gbajumọ nla ni orukọ Mufu Olooṣaoko ninu itan ilu Ibadan, ti ọpọ lode oni gbọ, ti wọn si mọ. Bi o tilẹ jẹ wi pe ohun ti wọn mọ ọ si ki i ṣe ohun to dara pupọ, sibẹ orukọ rẹ jẹ eyi to gbajumọ ninu iwe iranti ọpọ eeyan. Tani Mufu Olooṣa oko?


Gbajumọ nla ni orukọ Mufu Olooṣaoko ninu itan ilu Ibadan, ti ọpọ lode oni gbọ, ti wọn si mọ. Bi o tilẹ jẹ wi pe ohun ti wọn mọ ọ si ki i ṣe ohun to dara pupọ, sibẹ orukọ rẹ jẹ eyi to gbajumọ ninu iwe iranti ọpọ eeyan. Tani Mufu Olooṣa oko? Bawo ni irinajo aye rẹ ṣe jẹ? Ẹ jẹ ka gbe eyi yẹwo. Ni adugbo Abẹbi nitosi agbegbe kan ti wọn n pe ni Ṣọọṣi Ẹlẹja, ọna tooro kan wa to lọ si agbegbe Olooṣa-oko tabi ti agekuru rẹ n jẹ Olooṣa’oko.


Bawo ni irinajo aye rẹ ṣe jẹ? Ẹ jẹ ka gbe eyi yẹwo. Ni adugbo Abẹbi nitosi agbegbe kan ti wọn n pe ni Ṣọọṣi Ẹlẹja, ọna tooro kan wa to lọ si agbegbe Olooṣa-oko tabi ti agekuru rẹ n jẹ Olooṣa’oko. Gbogbo wa la mọ bayi pe ọpọ orukọ adugbo lode oni lo ti yipada diẹ nitori asunki iṣẹnupe lo ti waye lori wọn laarin ọpọ akoko. Oloriṣa oko ni agbegbe yii, asunki iṣẹnupe lo sọ pipe rẹ di olooṣ’oko. Nibẹ ni Mufu n gbe, orukọ nla ti n da ẹru ba ẹgbẹ rẹ ni.


Gbogbo wa la mọ bayi pe ọpọ orukọ adugbo lode oni lo ti yipada diẹ nitori asunki iṣẹnupe lo ti waye lori wọn laarin ọpọ akoko. Oloriṣa oko ni agbegbe yii, asunki iṣẹnupe lo sọ pipe rẹ di olooṣ’oko. Nibẹ ni Mufu n gbe, orukọ nla ti n da ẹru ba ẹgbẹ rẹ ni. Alhaji Mufu Olooṣ’oko, ẹbọra nla; ijaya ti n ba tonile talejo lẹru. Gẹgẹ ba se gbọ lẹnu awọn onpitan, agbegbe Abebi, Idikan, Oloosa oko, Beere titi de Mokola, Oja Ọba nilu Ibadan ni Mufutau gbe dagba, to si ti ṣe ìpátá. Ni ibẹrẹ aye rẹ, onirẹlẹ ẹda ni Mufutau, ti kii si gbe oju soke wo ẹnikẹni loju, koda, ko le sọrọ ẹnu rẹ tan.


Alhaji Mufu Olooṣ’oko, ẹbọra nla; ijaya ti n ba tonile talejo lẹru. Gẹgẹ ba se gbọ lẹnu awọn onpitan, agbegbe Abebi, Idikan, Oloosa oko, Beere titi de Mokola, Oja Ọba nilu Ibadan ni Mufutau gbe dagba, to si ti ṣe ìpátá. Ni ibẹrẹ aye rẹ, onirẹlẹ ẹda ni Mufutau, ti kii si gbe oju soke wo ẹnikẹni loju, koda, ko le sọrọ ẹnu rẹ tan. Ẹda tẹẹrẹ ti ko ni omi lara ni Mufu amọ tori adugbo to gbe dagba, ko si ẹda ti wọn jọ ja, tí Mufu ko ni fi ẹyin rẹ balẹ. Olugbeja mẹkunnu ni Mufu, ẹnikẹni ti wọn ba yan jẹ ladugbo, tabi ti wọn gba iyawo rẹ lo maa n gbe wọn nija pẹlu awọn ọmọlẹyin rẹ. Awakọ ero ni Mufutau, ilu Portharcourt si lo maa n fi ọkọ pijo 504 rẹ na titi wọ ọdun 1976, ti wahala de ba.


Ẹda tẹẹrẹ ti ko ni omi lara ni Mufu amọ tori adugbo to gbe dagba, ko si ẹda ti wọn jọ ja, tí Mufu ko ni fi ẹyin rẹ balẹ. Olugbeja mẹkunnu ni Mufu, ẹnikẹni ti wọn ba yan jẹ ladugbo, tabi ti wọn gba iyawo rẹ lo maa n gbe wọn nija pẹlu awọn ọmọlẹyin rẹ. Awakọ ero ni Mufutau, ilu Portharcourt si lo maa n fi ọkọ pijo 504 rẹ na titi wọ ọdun 1976, ti wahala de ba. A gbọ pe lasiko ti Mufu wa laye, ko si ẹni to mọ ọ bii adigunjale, amọ ọmọ líle, tọ́ọ̀gì ati janduku to n da agbo ariya ru ni. Ko si si olorin tí yoo fẹ ṣeré nilu Ibadan, ti ko ni kọkọ juba Mufu Oloosa Oko pẹlu owo nla. Lọdun 1975, oun ati awọn ikọ rẹ na eeyan kan wọ inu mọsalasi, nibẹ ni Lemọmu ti ṣẹ epe fun pe ko ni si laarin awọn ni iwoyi ọdun to n bọ.


A gbọ pe lasiko ti Mufu wa laye, ko si ẹni to mọ ọ bii adigunjale, amọ ọmọ líle, tọ́ọ̀gì ati janduku to n da agbo ariya ru ni. Ko si si olorin tí yoo fẹ ṣeré nilu Ibadan, ti ko ni kọkọ juba Mufu Oloosa Oko pẹlu owo nla. Lọdun 1975, oun ati awọn ikọ rẹ na eeyan kan wọ inu mọsalasi, nibẹ ni Lemọmu ti ṣẹ epe fun pe ko ni si laarin awọn ni iwoyi ọdun to n bọ. Nigba to di ọdun 1976, Mufu n dari bọ lati ilu Portharcourt to n na pẹlu awọn ikọ rẹ, wọn ya sile epo kan nilu Ondo. Wọn ba owo tuulu lọwọ osisẹ ileepo naa to n ka lọwọ, ti wọn si fi ìbon gba owo naa lọwọ rẹ. Ọwọ ọlọpaa papa tẹ Mufu, ti adajọ si ni ki wọn lọ yẹgi fun nilu Akure lọdun 1976.


Nigba to di ọdun 1976, Mufu n dari bọ lati ilu Portharcourt to n na pẹlu awọn ikọ rẹ, wọn ya sile epo kan nilu Ondo. Wọn ba owo tuulu lọwọ osisẹ ileepo naa to n ka lọwọ, ti wọn si fi ìbon gba owo naa lọwọ rẹ. Ọwọ ọlọpaa papa tẹ Mufu, ti adajọ si ni ki wọn lọ yẹgi fun nilu Akure lọdun 1976. Lara awọn ẹkọ ta ri kọ ninu itan igbe aye Mufu Oloosa-oko ni pe ka yago fun iwa ipata tabi ọmọ isọta nitori igbẹyin rẹ kii dara. Ẹkọ keji ta tun ri kọ ni pe ta ba fẹ gbeja eeyan, a ko nilo lati huwa jagidijagan. A tun ri gbọ pe iwa rere ni ẹsọ eeyan, orukọ rere si san ju wura ati fadaka lọ, nitori naa, ka maa fi ẹ̀ṣọ̀ lo ile aye wa.


Lara awọn ẹkọ ta ri kọ ninu itan igbe aye Mufu Oloosa-oko ni pe ka yago fun iwa ipata tabi ọmọ isọta nitori igbẹyin rẹ kii dara. Ẹkọ keji ta tun ri kọ ni pe ta ba fẹ gbeja eeyan, a ko nilo lati huwa jagidijagan. A tun ri gbọ pe iwa rere ni ẹsọ eeyan, orukọ rere si san ju wura ati fadaka lọ, nitori naa, ka maa fi ẹ̀ṣọ̀ lo ile aye wa. Itan Mufu Oloosa-oko tun kọ wa lati ni ibẹru pupọ fun Ọlọrun ọba, nitori kii se ẹgbẹ ẹnikẹni. Bakan naa, a tun kọ ẹkọ pe o yẹ ka maa yago fun ohunkohun to le mu ki a gba epe lẹnu agbalagba tabi eeyan Ọlọrun. Nipari, itan aye Mufu Oloos‘oko kọ wa lati mase maa mu ohunkohun ti kii ba se tipa boya lọna ẹrọ ni tabi pẹlu tipa tipa.


Itan Mufu Oloosa-oko tun kọ wa lati ni ibẹru pupọ fun Ọlọrun ọba, nitori kii se ẹgbẹ ẹnikẹni. Bakan naa, a tun kọ ẹkọ pe o yẹ ka maa yago fun ohunkohun to le mu ki a gba epe lẹnu agbalagba tabi eeyan Ọlọrun. Nipari, itan aye Mufu Oloos‘oko kọ wa lati mase maa mu ohunkohun ti kii ba se tipa boya lọna ẹrọ ni tabi pẹlu tipa tipa.


Ẹ yé gbé ìròyìn irọ́ kiri, kò sí àdó olóró kankan ní Abuja – Ọlópàá

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá nílùú Abuja ti ní kí àwọn ènìyàn fọkàn balẹ̀ pé kò séwu lóko àfi gìrì aparo. Àtẹ̀jáde kan tí Agbẹnusọ Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá l’Abuja, Olumuyiwa Adejobi fi síta ní ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn pé àwọn kan ń gbé ìròyìn kiri lórí ayélujára àti àwọn Iléeṣẹ́ ìròyìn kan pé àwọn kan ti fi àdó olóró káàkiri Abuja. Adejobi ní àwọn tó gbé ìròyìn bẹ́ẹ̀ kàn fẹ́ dá ìbẹ̀rù bojo sọ́kàn àwọn ará ìlú lásán ni nítorí kò sí ohun tó jọ bẹ́ẹ̀. Ó ní gbígbé irú ìròyìn báyìí kò ní àǹfàní kankan láti máa dá ìbẹ̀rù sí àwọn ènìyàn lára lórí ìròyìn òfégè. Agbẹnusọ ọlọ́pàá náà ní ààbò tó péye wà ní ìlú Abuja tí kò sí sí fífi àdó olóró sí àwọn ibì kankan ní agbègbè ọ̀hún. Ó wá rọ àwọn olùgbé ìlú Abuja àti ọmọ Nàìjíríà lápapọ̀ láti kọ tí ọ̀gbọin sí àwọn ìròyìn tí àwọn ènìyàn ń gbé kiri láti fi dá ìbẹ̀rù sọ́kàn àwọn ènìyàn.


Ó ní gbígbé irú ìròyìn báyìí kò ní àǹfàní kankan láti máa dá ìbẹ̀rù sí àwọn ènìyàn lára lórí ìròyìn òfégè. Agbẹnusọ ọlọ́pàá náà ní ààbò tó péye wà ní ìlú Abuja tí kò sí sí fífi àdó olóró sí àwọn ibì kankan ní agbègbè ọ̀hún. Ó wá rọ àwọn olùgbé ìlú Abuja àti ọmọ Nàìjíríà lápapọ̀ láti kọ tí ọ̀gbọin sí àwọn ìròyìn tí àwọn ènìyàn ń gbé kiri láti fi dá ìbẹ̀rù sọ́kàn àwọn ènìyàn. Bákan náà ló ní àwọn ń sa gbogbo ipá láti ri dájú pé àwọn lájọṣèpọ̀ pẹ̀lú ẹ̀ṣọ́ ààbò tó kù láti ri dájú pé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pàápàá ìlú Abuja wà ní ààbò tó péye fún àwọn ènìyàn. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Aarẹ orilẹede Naijria ti ni ipe ilẹ Amẹrika ati United Kingdom si awọn eeyan wọn ni Naijiria ko fa ibẹru lọwọ.


Bákan náà ló ní àwọn ń sa gbogbo ipá láti ri dájú pé àwọn lájọṣèpọ̀ pẹ̀lú ẹ̀ṣọ́ ààbò tó kù láti ri dájú pé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pàápàá ìlú Abuja wà ní ààbò tó péye fún àwọn ènìyàn. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Aarẹ orilẹede Naijria ti ni ipe ilẹ Amẹrika ati United Kingdom si awọn eeyan wọn ni Naijiria ko fa ibẹru lọwọ. Aarẹ ni ikilọ awọn orilẹede ilẹ okere mejeji yii ko tumọ si wipe ikọlu yoo waye. Ninu ọrọ ti agbẹnusọ aarẹ Garba Shehu fi sita ni Ọjọ Ẹti ni aarẹ ti sọ eyi to si ti pe awọn oṣiṣẹ alaabo nija lati igba ti ikọlu ọgba ẹwọn Kuje ti ṣẹlẹ pe ki alakan wọn fi oju ṣọ ori. “Kii ṣe orilẹede Naijiria nikan lo wa lori iwe akọsilẹ awọn ilu ti ipaya ikọlu ti gbilẹ tawọn ilu okere si n kilọ nipa wọn”.


Aarẹ ni ikilọ awọn orilẹede ilẹ okere mejeji yii ko tumọ si wipe ikọlu yoo waye. Ninu ọrọ ti agbẹnusọ aarẹ Garba Shehu fi sita ni Ọjọ Ẹti ni aarẹ ti sọ eyi to si ti pe awọn oṣiṣẹ alaabo nija lati igba ti ikọlu ọgba ẹwọn Kuje ti ṣẹlẹ pe ki alakan wọn fi oju ṣọ ori. “Kii ṣe orilẹede Naijiria nikan lo wa lori iwe akọsilẹ awọn ilu ti ipaya ikọlu ti gbilẹ tawọn ilu okere si n kilọ nipa wọn”. Aarẹ ni ipe ikilọ UK ati US lori irinajo ta ba awọn ikọlu to ṣeeṣe ko waye lawọn orilẹede ilẹ alawọfunfun naa. “Amọ eyi ko tumọ́ si wipe ikọlu yoo waye nilu Abuja”. Awọn ileeṣẹ alaabo orilẹede Naijiria ti ni awọn ko ṣe ikọ amuṣẹya kankan pẹlu awọn ologun ilẹ okere ni ilu Abuja tii ṣe olu ilu orilẹede yii.


Aarẹ ni ipe ikilọ UK ati US lori irinajo ta ba awọn ikọlu to ṣeeṣe ko waye lawọn orilẹede ilẹ alawọfunfun naa. “Amọ eyi ko tumọ́ si wipe ikọlu yoo waye nilu Abuja”. Awọn ileeṣẹ alaabo orilẹede Naijiria ti ni awọn ko ṣe ikọ amuṣẹya kankan pẹlu awọn ologun ilẹ okere ni ilu Abuja tii ṣe olu ilu orilẹede yii. Ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS sọ fun BBC pe awọn ko gbe igbesẹ tabi ṣe iṣẹ kankan gẹgẹ bi ikọ amuṣẹya pẹlu awọn ologun ilẹ okere. Iroyin ti awọn oniroyin abẹlẹ ti n gbe ṣaaju eyi ni pe itujade awọn ologun waye ni ọjọ Aje nibi ti awọn ologun ti fi panpẹ ofin mu awọn afurasi kan pẹlu awọn nkan abugbamu. Ẹwẹ, awọn oṣojumikoro sọ pe ni alẹ ọjọ Aje ni iṣẹ naa waye ti wọn si ti gbogbo awọn olugbe ọgba ile elero kan mọ inu ọgba wọn lasiko ti wọn n ṣiṣẹ.


Ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS sọ fun BBC pe awọn ko gbe igbesẹ tabi ṣe iṣẹ kankan gẹgẹ bi ikọ amuṣẹya pẹlu awọn ologun ilẹ okere. Iroyin ti awọn oniroyin abẹlẹ ti n gbe ṣaaju eyi ni pe itujade awọn ologun waye ni ọjọ Aje nibi ti awọn ologun ti fi panpẹ ofin mu awọn afurasi kan pẹlu awọn nkan abugbamu. Ẹwẹ, awọn oṣojumikoro sọ pe ni alẹ ọjọ Aje ni iṣẹ naa waye ti wọn si ti gbogbo awọn olugbe ọgba ile elero kan mọ inu ọgba wọn lasiko ti wọn n ṣiṣẹ. Iroyin naa n jade lẹyin ti ileeṣẹ ilẹ US ati UK ni Naijria fi ikilẹ ipaya sita fun awọn araalu wọn to wa lorilẹede Naijiria. Eyi si ti da ibẹrubojo si ọkan ọpọlọpọ̀ eeyan nilu Abuja. Gẹgẹ bi Amẹrika ti ṣe fi ikilọ fawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ aṣoju rẹ ni Abuja lati maa ṣọra lori ikọlu awọn agbesunmọmi si Abuja, awọn orileede mii na ti ṣe bẹẹ.


Iroyin naa n jade lẹyin ti ileeṣẹ ilẹ US ati UK ni Naijria fi ikilẹ ipaya sita fun awọn araalu wọn to wa lorilẹede Naijiria. Eyi si ti da ibẹrubojo si ọkan ọpọlọpọ̀ eeyan nilu Abuja. Gẹgẹ bi Amẹrika ti ṣe fi ikilọ fawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ aṣoju rẹ ni Abuja lati maa ṣọra lori ikọlu awọn agbesunmọmi si Abuja, awọn orileede mii na ti ṣe bẹẹ. Ninu awọn to kọwọ rin fi ikilọ ẹdira yi sita la ti ri Bulgaria, Germany ati Ireland. Wọn kede pe awọn yoo mu adinku ba iṣẹ tawọn oṣiṣẹ aṣoju ilẹ wọn n ṣe ti wọn si tun kilọ fawọn ọmọ ilẹ wọn lati sọra pẹlu irinajo. Niṣe lawọn naa ke igbe ikilọ fawọn ọmọ ilẹ wọn lati ṣọra pẹlu eyikeyi irinajo ti wọn yoo ṣe si Abuja.


Ninu awọn to kọwọ rin fi ikilọ ẹdira yi sita la ti ri Bulgaria, Germany ati Ireland. Wọn kede pe awọn yoo mu adinku ba iṣẹ tawọn oṣiṣẹ aṣoju ilẹ wọn n ṣe ti wọn si tun kilọ fawọn ọmọ ilẹ wọn lati sọra pẹlu irinajo. Niṣe lawọn naa ke igbe ikilọ fawọn ọmọ ilẹ wọn lati ṣọra pẹlu eyikeyi irinajo ti wọn yoo ṣe si Abuja. Ikilọ wọn yi n waye lẹyin bi ọjọ meloo kan ti orileede Amẹrika ati ilẹ Gẹẹsi fi ikilọ sita pe o ṣeeṣe ki awọn kan ṣe ikọlu si ilu Abuja. Australia ati Canada naa fi ikilọ iru rẹ sita. Ninu esi ti ijọba Naijria fọ si ọrọ yi, wọn ni ko si ewu loko ati pe wamuwamu lawọn agbofinro wa lati koju ipenija eyikeyi to ba w nipa aabo.


Ikilọ wọn yi n waye lẹyin bi ọjọ meloo kan ti orileede Amẹrika ati ilẹ Gẹẹsi fi ikilọ sita pe o ṣeeṣe ki awọn kan ṣe ikọlu si ilu Abuja. Australia ati Canada naa fi ikilọ iru rẹ sita. Ninu esi ti ijọba Naijria fọ si ọrọ yi, wọn ni ko si ewu loko ati pe wamuwamu lawọn agbofinro wa lati koju ipenija eyikeyi to ba w nipa aabo. Laipẹ yi, ọga agba ọlọpaa Naijiria sọ pe ko si ewu ikọlu kankan to to ki awọn araalu maa kaya soke ni Naijiria. Usman Baba fi awọn nọmba taraalu le pe sita lalẹ Ọjọbọ yi to si ni ileeṣẹ ọlọpaa n ṣiṣẹ pẹlu awọn ikọ alaabo lati ri pe aabo to peye wa fun awọn araalu. O tun tẹnu mọ pe ko si ewu ikọlu si Abuja gẹgẹ bi orileede Amẹrika ti ṣe figbe sita.


Laipẹ yi, ọga agba ọlọpaa Naijiria sọ pe ko si ewu ikọlu kankan to to ki awọn araalu maa kaya soke ni Naijiria. Usman Baba fi awọn nọmba taraalu le pe sita lalẹ Ọjọbọ yi to si ni ileeṣẹ ọlọpaa n ṣiṣẹ pẹlu awọn ikọ alaabo lati ri pe aabo to peye wa fun awọn araalu. O tun tẹnu mọ pe ko si ewu ikọlu si Abuja gẹgẹ bi orileede Amẹrika ti ṣe figbe sita. Orilẹede Amẹrika ti fi aṣẹ sita ni Ọjọbọ ọsẹ pe ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ wọn to wa nilu Abuja ti iṣẹ kii ṣe iṣẹ pajawiri kuro ni ilu naa tii ṣe olu ilu orilẹede lẹyẹ o sọka.\n\nKoda wọn tun paṣẹ pe ki wọn rii pe awọn ati ẹbi wọn ni wn kuro ni ilu Abuja ti wọn si n tọka si ikọlu awọn agbesunmọmi ti wọn ni o tun ti le sii. Bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ilẹ Amẹrika yii ko sọ patọ idunkokomọni ti wọn kẹfin amọ orilẹede wọn ti ṣaaju kilọ fun orilẹede Naijiria pe ki wọn fura tori awọn agbesunmọmi lee ṣe ikọlu ti wọn si darukọ awọn ibi to yẹ ki wọn ti ṣọra bii awọn ile itaja nla nla, ọja, ile itura, ile ounjẹ, ile ọti tabi awọn ileewe. Igbesẹ tuntun ti akọwe agba ileeṣẹ Amẹrika lorilẹede Naijiria yii waye lẹyin ti wọn kilọ pe ki awọn ara Amẹrika to wa lorilẹede Naijiria din irinkaakiri wọn ku paapaa nilu Abuja.


Orilẹede Amẹrika ti fi aṣẹ sita ni Ọjọbọ ọsẹ pe ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ wọn to wa nilu Abuja ti iṣẹ kii ṣe iṣẹ pajawiri kuro ni ilu naa tii ṣe olu ilu orilẹede lẹyẹ o sọka.\n\nKoda wọn tun paṣẹ pe ki wọn rii pe awọn ati ẹbi wọn ni wn kuro ni ilu Abuja ti wọn si n tọka si ikọlu awọn agbesunmọmi ti wọn ni o tun ti le sii. Bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ilẹ Amẹrika yii ko sọ patọ idunkokomọni ti wọn kẹfin amọ orilẹede wọn ti ṣaaju kilọ fun orilẹede Naijiria pe ki wọn fura tori awọn agbesunmọmi lee ṣe ikọlu ti wọn si darukọ awọn ibi to yẹ ki wọn ti ṣọra bii awọn ile itaja nla nla, ọja, ile itura, ile ounjẹ, ile ọti tabi awọn ileewe. Igbesẹ tuntun ti akọwe agba ileeṣẹ Amẹrika lorilẹede Naijiria yii waye lẹyin ti wọn kilọ pe ki awọn ara Amẹrika to wa lorilẹede Naijiria din irinkaakiri wọn ku paapaa nilu Abuja. Bakan naa, ilẹ Britain, Canada ati Australia gan ti fi iru ikilọ yii ranṣẹ saan eeyan wọn. Ninu itan, Abuja wa lara awọn ilu ti aabo ti daju ni Naijiria ṣugbọn nigba ti o ti so mọ ọrọ igbesunmọmi ti awọn alakatakiti ẹsin Islam n ṣe lawn agbegbe rẹ lati nkan bii oṣu mẹfa bayii ni nnkan ti yipada. Ẹwẹ, ijọba apapọ ti ni ki awọn araalu fọkan balẹ ki wọn si gbe igbesẹ to ba yẹ.\nBakan naa, awọn ọlọpaa ti fohun wọn lee ti wọn si gbe igbesẹ igbogun ti iwa sunmọmi kankan to ba fẹ yọju.


Bakan naa, ilẹ Britain, Canada ati Australia gan ti fi iru ikilọ yii ranṣẹ saan eeyan wọn. Ninu itan, Abuja wa lara awọn ilu ti aabo ti daju ni Naijiria ṣugbọn nigba ti o ti so mọ ọrọ igbesunmọmi ti awọn alakatakiti ẹsin Islam n ṣe lawn agbegbe rẹ lati nkan bii oṣu mẹfa bayii ni nnkan ti yipada. Ẹwẹ, ijọba apapọ ti ni ki awọn araalu fọkan balẹ ki wọn si gbe igbesẹ to ba yẹ.\nBakan naa, awọn ọlọpaa ti fohun wọn lee ti wọn si gbe igbesẹ igbogun ti iwa sunmọmi kankan to ba fẹ yọju. Eyi ti n gbe ọkan ọpọlọpọ́ eeyan soke nilu Abuja ati lawọn ipinlẹ mii\nLara ọrọ inu atẹjade U.S ka bayii pe: “A gba imọran pe ki awọn ọmọ U.S ma rinrinajo lọ si ilu Abuja bayii”. Lafikun, atẹjade to jade lọjọ Kẹtadinlọgbọn sọ pe ẹka ileeṣẹ Amẹrika to wa ni Naijiria ti paṣẹ pe ki gbogbo gbogbo oṣiṣẹ Amẹrika to wa ni Naijiria kuro ni Abuja bayii. “Ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ Amẹrika gbero lati kuro ni Abuja lasiko yii nitori ibẹrubojo to kalẹ lori igbesunmọmi”.


Eyi ti n gbe ọkan ọpọlọpọ́ eeyan soke nilu Abuja ati lawọn ipinlẹ mii\nLara ọrọ inu atẹjade U.S ka bayii pe: “A gba imọran pe ki awọn ọmọ U.S ma rinrinajo lọ si ilu Abuja bayii”. Lafikun, atẹjade to jade lọjọ Kẹtadinlọgbọn sọ pe ẹka ileeṣẹ Amẹrika to wa ni Naijiria ti paṣẹ pe ki gbogbo gbogbo oṣiṣẹ Amẹrika to wa ni Naijiria kuro ni Abuja bayii. “Ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ Amẹrika gbero lati kuro ni Abuja lasiko yii nitori ibẹrubojo to kalẹ lori igbesunmọmi”. Wọn ti fi awọn adirẹsi sita pe ẹnikẹni ti ko ba ri ọna kuro ni Abuja ki wọn kan si awn adirẹsi naa fun iranwọ paapaa adirẹsi ori ayelujara ti ọfiisi wọn to wa ni ipinlẹ Eko.


Wọn ti fi awọn adirẹsi sita pe ẹnikẹni ti ko ba ri ọna kuro ni Abuja ki wọn kan si awn adirẹsi naa fun iranwọ paapaa adirẹsi ori ayelujara ti ọfiisi wọn to wa ni ipinlẹ Eko.


Ìjà ńlá bẹ́ẹ̀ sílẹ̀ láàrin ọlọ́jà àti agbèrò ni Alaba l‘Eko, ọ̀pọ̀ èèyàn fara pa, dúkìá bàjẹ́

Ni ọsan ọjọru, ọjọ kọkandinlogun, osu kẹwaa ni awọn ọlọja ati awọn ọmọ ẹgbẹ ibudokọ ero wọya ija lori owo ori sisan ni ọja Alaba ni ipinlẹ Eko. Iroyin to tẹ ileeṣẹ BBC News Yoruba lọwọ ni ija naa bẹrẹ lẹyin tawọn ọmọ ẹgbẹ ibudokọ ero ọkọ ọja kede fun awọn ọlọja pe, awọn ti fi kun awọn owo ti wọn san fun idagbasoke ọja. Osojumikoro to ba BBC News Yoruba ni awọn ọlọja ko faramọ igbesẹ naa, ti wọn si bu ẹnu atẹ lu bi awọn alamojuto ọja ṣe kede afikun owo ọhun. O ni eyi lo fa ija naa, ti eeyan meji si ti padanu ẹmi wọn, nigba ti ọpọ mii si farapa yanna-yanna. O tẹsiwaju pe isẹlẹ naa ti fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ, ti wọn si ti gba agbadagodo si ẹnu ọja naa bayi. Ninu atẹjade ti Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Benjamin Hundeyin fi si ori ayelujara, o ni alaafia ti jọba pada ninu ọja naa, ti iwadi si ti bẹrẹ lori nkan to fa ija naa.


O ni eyi lo fa ija naa, ti eeyan meji si ti padanu ẹmi wọn, nigba ti ọpọ mii si farapa yanna-yanna. O tẹsiwaju pe isẹlẹ naa ti fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ, ti wọn si ti gba agbadagodo si ẹnu ọja naa bayi. Ninu atẹjade ti Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Benjamin Hundeyin fi si ori ayelujara, o ni alaafia ti jọba pada ninu ọja naa, ti iwadi si ti bẹrẹ lori nkan to fa ija naa. O ni “Alaafia ti pada. Ti nkan si ti lọ ni irọrun. Awọn ikọ ileeṣẹ ọlọpaa lati Ojo labẹ isakoso ZCP Igbafe Afegbai, ti wa ni ikalẹ.


O ni “Alaafia ti pada. Ti nkan si ti lọ ni irọrun. Awọn ikọ ileeṣẹ ọlọpaa lati Ojo labẹ isakoso ZCP Igbafe Afegbai, ti wa ni ikalẹ. “Ki ẹnikẹni maṣe bẹru nitori pe ileeṣẹ ọlọpaa ti balẹ si bẹẹ.” Ni bayi gbogbo ọlọja ni wọn ti gba ile wọn lọ, ti wọn si titi ọja naa paa.


“Ki ẹnikẹni maṣe bẹru nitori pe ileeṣẹ ọlọpaa ti balẹ si bẹẹ.” Ni bayi gbogbo ọlọja ni wọn ti gba ile wọn lọ, ti wọn si titi ọja naa paa.


'Ikú ọmọ kò tíì kúrò lára mi tán, bí wọ́n ṣe tún pa ọkọ mi sínú ilé yìí kan náà lójú mi kòrókòró rèé'

“Iwe ilẹ ti wọn n tẹnu mọ ti wọn n bere lọwọ wa fihan pe nkankan wa nidi ọrọ naa”. Iyawo arakunrin ti awọn apaayan dede wọ inu ile wọn lọ pa ni ilu Akure, ipinlẹ Ondo sọ fun BBC Yoruba bi iku ọkọ rẹ ṣe tun ba ti ọmọ rẹ ti ko tilẹ tii kuro lara rẹ tan. Iroyin naa jade pe wọn lọ pa Michael Adesitimi ti o jẹ oṣiṣẹ imọ ẹrọ kọmputa to tun mu iṣẹ agbẹ mọ ọ. Ninu iroyin kan naa la ti gbọ eyi ti ọmọ ọkunrin arakunrin naa si fi aridaju han fun BBC pe ni oṣu bii mẹwaa sẹyin ni wọn pa ọmọ obinrin oloogbe yii ninu ile kan naa. “Wọ́n di ọwọ́ ọmọ mi méjèjì lórí aga ni wọ́n sì ti fi odó pà á; Nígbà ti ọkọ mi, mo yọ́ gun orí fẹ́sì ni mo rí bí wọ́n ṣe ń pà á”. Iyawo arakunrin naa ti a fi oju ati orukọ rẹ pamọ nitori aabo rẹ jẹ ko di mimọ pe awọn kan gbọ ti awọn kan n kan geeti ile awọn ti ọkọ rẹ si lọ ṣilẹkun fun un. Afi ti wọn wọle to ni oun rii pe wọn ti fi kọ oun si aarin wọn pẹlu ibọn lọwọ ti wọn si n beere pe “iwe naa da”.


“Wọ́n di ọwọ́ ọmọ mi méjèjì lórí aga ni wọ́n sì ti fi odó pà á; Nígbà ti ọkọ mi, mo yọ́ gun orí fẹ́sì ni mo rí bí wọ́n ṣe ń pà á”. Iyawo arakunrin naa ti a fi oju ati orukọ rẹ pamọ nitori aabo rẹ jẹ ko di mimọ pe awọn kan gbọ ti awọn kan n kan geeti ile awọn ti ọkọ rẹ si lọ ṣilẹkun fun un. Afi ti wọn wọle to ni oun rii pe wọn ti fi kọ oun si aarin wọn pẹlu ibọn lọwọ ti wọn si n beere pe “iwe naa da”. Ọmọ ọkunrin oloogbe naa mu BBC Yoruba rin kaakiri inu ile ti iṣẹlẹ aburu iku mejeji ti baba rẹ ati aburo rẹ ti ṣẹlẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo ti fidirẹ mulẹ pe lootọ ni awọn wọle pa ọkunrin kan, Michael Adesitimi nilu Akure. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Funmilayo Odunlami sọ fun BBC pe ni alẹ ọjọ Satide, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹwaa, ni iṣẹlẹ naa waye ni ile oloogbe to wa ni agbegbe Okuta elerinla.


Ọmọ ọkunrin oloogbe naa mu BBC Yoruba rin kaakiri inu ile ti iṣẹlẹ aburu iku mejeji ti baba rẹ ati aburo rẹ ti ṣẹlẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo ti fidirẹ mulẹ pe lootọ ni awọn wọle pa ọkunrin kan, Michael Adesitimi nilu Akure. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Funmilayo Odunlami sọ fun BBC pe ni alẹ ọjọ Satide, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹwaa, ni iṣẹlẹ naa waye ni ile oloogbe to wa ni agbegbe Okuta elerinla. Iroyin sọ pe ni nkan bi aago mẹsan-an ni oloogbe Adesitimi ati iyawo rẹ deede gbọ ti awọn kan n gbá ilẹkun abawọle wọn. Awọn iwe iroyin abẹle jabọ pe ọmọkunrin oloogbe naa sọ pe lati igba ti awọn kan ti wọle pa aburo oun, ni awọn ko ti fi ọrọ abo falẹ mọ. “Iya mi sọ pe lati oju ferese ni oun ti n wo gbogbo nkan to n ṣẹlẹ.


Iroyin sọ pe ni nkan bi aago mẹsan-an ni oloogbe Adesitimi ati iyawo rẹ deede gbọ ti awọn kan n gbá ilẹkun abawọle wọn. Awọn iwe iroyin abẹle jabọ pe ọmọkunrin oloogbe naa sọ pe lati igba ti awọn kan ti wọle pa aburo oun, ni awọn ko ti fi ọrọ abo falẹ mọ. “Iya mi sọ pe lati oju ferese ni oun ti n wo gbogbo nkan to n ṣẹlẹ. Nibẹ lo si ti ri awọn ọkunrin meji to fi ipa gba ẹnu geeti wọle.” O ṣalaye pe iya oun ni oun ko ri oju awọn ọkunrin naa nitori pe ilẹ ti ṣu. Amọ o ṣa a ri pe ẹnikan lara wọn mu ibọn dani. “Lati ẹnu ọna si ni wọn ti tẹle baba mi pada wọle.” Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, obinrin naa ri aaye gba ẹyinkule ile jade to si salọ si ile to wa ni ẹ̀gbẹ́ wọn.


Nibẹ lo si ti ri awọn ọkunrin meji to fi ipa gba ẹnu geeti wọle.” O ṣalaye pe iya oun ni oun ko ri oju awọn ọkunrin naa nitori pe ilẹ ti ṣu. Amọ o ṣa a ri pe ẹnikan lara wọn mu ibọn dani. “Lati ẹnu ọna si ni wọn ti tẹle baba mi pada wọle.” Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, obinrin naa ri aaye gba ẹyinkule ile jade to si salọ si ile to wa ni ẹ̀gbẹ́ wọn. Iroyin ni lati ibẹ lo tii lọ pe awọn ọlọpaa to wa ni ibudo kan nitosi, “amọ dipo ki wọn o tẹle wa pada sile, wọn kọkọ gbe wa lọ si agọ wọn naa. “Ọpọlọpọ asiko ni wọn fi ṣofo ki wọn o to tẹle wa.” O ni wọn ti pa ọkunrin naa nigba ti wọn o fi pada de ile pẹlu ọlọpaa. Amọ alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayo Odunlami sọ pe eyi ko ri bẹẹ.


Iroyin ni lati ibẹ lo tii lọ pe awọn ọlọpaa to wa ni ibudo kan nitosi, “amọ dipo ki wọn o tẹle wa pada sile, wọn kọkọ gbe wa lọ si agọ wọn naa. “Ọpọlọpọ asiko ni wọn fi ṣofo ki wọn o to tẹle wa.” O ni wọn ti pa ọkunrin naa nigba ti wọn o fi pada de ile pẹlu ọlọpaa. Amọ alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayo Odunlami sọ pe eyi ko ri bẹẹ. Arabinrin Odunlami ṣalaye pe ko si nkan to buru ninu ki ọlọpaa to wa ni oju ọna, pada lọ si agọ ọlọpaa lati beere fun iranlọwọ awọn akẹẹgbẹ wọn. “Ko ṣe e ṣe ki ọlọpaa kan tabi meji to wa ni opopona lọ ọ koju awọn to gbe ibọn dani, lai jẹ pe awọn akẹẹgbẹ rẹ pese iranlọwọ. “Bi igba ti o fẹ fi ẹmi ara rẹ ṣofo ni, to ba da lọ.” O ṣalaye pe awọn ọlọpaa ọhun naa lo gbe ọkunrin ọhun lọ sileewosan nibi ti dokita ti kede pe o ti ku.


Arabinrin Odunlami ṣalaye pe ko si nkan to buru ninu ki ọlọpaa to wa ni oju ọna, pada lọ si agọ ọlọpaa lati beere fun iranlọwọ awọn akẹẹgbẹ wọn. “Ko ṣe e ṣe ki ọlọpaa kan tabi meji to wa ni opopona lọ ọ koju awọn to gbe ibọn dani, lai jẹ pe awọn akẹẹgbẹ rẹ pese iranlọwọ. “Bi igba ti o fẹ fi ẹmi ara rẹ ṣofo ni, to ba da lọ.” O ṣalaye pe awọn ọlọpaa ọhun naa lo gbe ọkunrin ọhun lọ sileewosan nibi ti dokita ti kede pe o ti ku. Amọ ṣa, Arabinrin Odunlami sọ pe iwadii ti n lọ lori iṣẹlẹ naa. Àwọn agbanipa wọlé pa ọkùnrin kan


Amọ ṣa, Arabinrin Odunlami sọ pe iwadii ti n lọ lori iṣẹlẹ naa. Àwọn agbanipa wọlé pa ọkùnrin kan


Àádọ́ta èèyàn kú níbi ìwọ́de takò ìjọba tó wáyé ní Chad

Ijọba ologun ni Chad ti sọ pe aadọta eeyan ni wọn pa, ti ọọdunrun si farapa lasiko iwọde to waye ni Ọjọbọ nibi ti awọn aráàlú ti n bere fun dida orile-ede naa pada si ijọba alagbada. Olootu ijọba tuntun, Saleh Kebzabo sọ pe àwọn kan lara awọn oluwọde naa mu nkan ìjà dani. Ijọba sọ pe awọn oṣiṣẹ alaabo wa lara awọn ti wọn pa. Iṣẹlẹ naa ti mu ki ijọba kede isede ni olu ilu orile-ede naa ati ilu nla meji mii. O si ni iwadii ti n waye. Olori ẹgbẹ́ alatako kan sọ fun BBC pe àwọn ko nii fi opin si iwọde titi wọn o fi ṣe nkan ti awọn n fẹ. Wahala bẹrẹ nigba ti awọn ọlọpaa kọlu awọn oluwọde n'ilu N'Djamena, olu ilu Chad.


O si ni iwadii ti n waye. Olori ẹgbẹ́ alatako kan sọ fun BBC pe àwọn ko nii fi opin si iwọde titi wọn o fi ṣe nkan ti awọn n fẹ. Wahala bẹrẹ nigba ti awọn ọlọpaa kọlu awọn oluwọde n'ilu N'Djamena, olu ilu Chad. Awọn oluwọde naa dana sun taya ọkọ, wọn si tun dí awọn ojupopo nlanla n'ilu naa, botilẹ jẹ pe ijọba fi ofin de iwọde. Chad ti wa ninu rogbodiyan lati oṣù Kẹrin, ọdun 2021 ti wọn pa Aarẹ Idriss Deby lasiko abẹwo to ṣe si awọn ọmọ ogun to n koju àwọn ikọ ọlọtẹ. Ọpọ igba ni àwọn ọmọ ogun ti kọlu araalu, eyi to yọrí si iku ọpọ eeyan.


Awọn oluwọde naa dana sun taya ọkọ, wọn si tun dí awọn ojupopo nlanla n'ilu naa, botilẹ jẹ pe ijọba fi ofin de iwọde. Chad ti wa ninu rogbodiyan lati oṣù Kẹrin, ọdun 2021 ti wọn pa Aarẹ Idriss Deby lasiko abẹwo to ṣe si awọn ọmọ ogun to n koju àwọn ikọ ọlọtẹ. Ọpọ igba ni àwọn ọmọ ogun ti kọlu araalu, eyi to yọrí si iku ọpọ eeyan. Ijọba fidihẹ naa si ni ijọba orile-ede France n ṣe atilẹyin fun. Oṣù Kẹrin, ọdun 2021 ni wọn kede ijọba naa lẹ́yìn ti wọn pa Aarẹ Idriss Deby. Inu ibẹru-bojo si ni araalu wa pe o ṣe e ṣe ki iwọde naa tàn de àwọn ilu mii.


Ijọba fidihẹ naa si ni ijọba orile-ede France n ṣe atilẹyin fun. Oṣù Kẹrin, ọdun 2021 ni wọn kede ijọba naa lẹ́yìn ti wọn pa Aarẹ Idriss Deby. Inu ibẹru-bojo si ni araalu wa pe o ṣe e ṣe ki iwọde naa tàn de àwọn ilu mii.


Yoruba Nation kọ́ ló pa Jumoke l‘Ojota, Ọlọ́pàá ni - Ìgbìmọ̀ olùwádìí

Iwadii lori ohun to ṣekupa Jumoke Oyedele lasiko iwọde Yoruba Nation nilu Eko, ti fi ẹsun kan ileeṣẹ ọlọpaa pe wọn jẹbi lori iku rẹ. Iwadii ọhun safihan pe awọn ọlọpaa lo pa Jumoke to n kiri ọja ni agbegbe  Ọjọta lasiko iwọde naa. Asaaju ikọ to se iwadii iku obinrin naa, Maikaila Fadeyi to fi ero rẹ han ni ileẹjọ Samuel Ilori Courthouse, ni Ogba ni ilu Eko, sọ ohun ti iwadii gbe jade. Fadeyi ni iwadii oniruuru ti wọn ṣe lori iku Jumoke to waye ni Ọjọ Kẹta, Osu Keje, ọdun 2021 fihan pe ibọn ti ọlọpaa Naijiria yin lu obinrin naa lo ṣekupa a. Adajọ Magisireti wa fi aidunnu rẹ han si aibita ikọ ileeṣẹ ọlọpaa lori iṣẹlẹ naa lasiko igbẹjọ, ti wọn ko tilẹ bu iyi fun ileẹjọ. Magisreti naa to ba ẹbi Jumoke kẹdun ni ọmọbinrin ọdun marundinlọgbọn naa ni erongba lati ṣe rere laye, ki o di eniyan nla. Amọ eyi ko ṣeeṣe nitori ileeṣẹ ọlọpaa gbẹmi ọdọbinrin naa ni aipe ọjọ.


Fadeyi ni iwadii oniruuru ti wọn ṣe lori iku Jumoke to waye ni Ọjọ Kẹta, Osu Keje, ọdun 2021 fihan pe ibọn ti ọlọpaa Naijiria yin lu obinrin naa lo ṣekupa a. Adajọ Magisireti wa fi aidunnu rẹ han si aibita ikọ ileeṣẹ ọlọpaa lori iṣẹlẹ naa lasiko igbẹjọ, ti wọn ko tilẹ bu iyi fun ileẹjọ. Magisreti naa to ba ẹbi Jumoke kẹdun ni ọmọbinrin ọdun marundinlọgbọn naa ni erongba lati ṣe rere laye, ki o di eniyan nla. Amọ eyi ko ṣeeṣe nitori ileeṣẹ ọlọpaa gbẹmi ọdọbinrin naa ni aipe ọjọ. Iroyin ni agbẹjọro ijọba, Seun Akinde yọju si ileẹjọ amọ wọn ko ri agbẹjọro ileeṣẹ ọlọpaa. Iwadii ti ileewosan se lori oku Jumoke naa fihan pe awọn ọlọpaa lo yinbọn pa nibi iwọde naa. Lẹyin ti awọn ọlọpaa kọ jalẹ pe awọn ko yin ibọn ẹyọ kan ṣoṣo nibi ti awọn ti dẹkun iwọde wọn ọhun.


Iroyin ni agbẹjọro ijọba, Seun Akinde yọju si ileẹjọ amọ wọn ko ri agbẹjọro ileeṣẹ ọlọpaa. Iwadii ti ileewosan se lori oku Jumoke naa fihan pe awọn ọlọpaa lo yinbọn pa nibi iwọde naa. Lẹyin ti awọn ọlọpaa kọ jalẹ pe awọn ko yin ibọn ẹyọ kan ṣoṣo nibi ti awọn ti dẹkun iwọde wọn ọhun. Iwadii ileewosan to bẹrẹ ni Osu Kẹjọ, ọdun to kọja gbọ ọrọ lẹnu iya Jumoke, igbakeji kọmiṣọnna ọlọpaa ati onimọ nipa iwadii nipa oku lati ileewosan LASUTH naa wa nibẹ. Bakan naa ni oṣojumikoro kan sọ fun ileẹjọ pe awọn ọlọpaa kan tun bẹrẹ si ni yẹ gbogbo ara obinrin naa wo lẹyin ti oku rẹ wa nilẹ. Magisreti naa wa ke si ijọba apapọ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ wa awọn oṣiṣẹ wọn, to lọwọ ninu iṣẹlẹ naa jade, ki wọn si foju wina ofin.


Iwadii ileewosan to bẹrẹ ni Osu Kẹjọ, ọdun to kọja gbọ ọrọ lẹnu iya Jumoke, igbakeji kọmiṣọnna ọlọpaa ati onimọ nipa iwadii nipa oku lati ileewosan LASUTH naa wa nibẹ. Bakan naa ni oṣojumikoro kan sọ fun ileẹjọ pe awọn ọlọpaa kan tun bẹrẹ si ni yẹ gbogbo ara obinrin naa wo lẹyin ti oku rẹ wa nilẹ. Magisreti naa wa ke si ijọba apapọ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ wa awọn oṣiṣẹ wọn, to lọwọ ninu iṣẹlẹ naa jade, ki wọn si foju wina ofin. Adajọ naa ni o yẹ ki ijọba bẹrẹ si se ayẹwo ọpọlọ fun ọlọpaa kọọkan lati mọ boya ọpọlọ osisẹ naa pe to lati gbe ibọn. O tun rọ ijọba lati gbe igbeṣẹ nipa lila awọn ọlọpaa ni oye nipa ̣ẹtọ awọn araalu lati fi ẹhọnu wọn han lai ṣe pe wọn doju ija kọ wọn.


Adajọ naa ni o yẹ ki ijọba bẹrẹ si se ayẹwo ọpọlọ fun ọlọpaa kọọkan lati mọ boya ọpọlọ osisẹ naa pe to lati gbe ibọn. O tun rọ ijọba lati gbe igbeṣẹ nipa lila awọn ọlọpaa ni oye nipa ̣ẹtọ awọn araalu lati fi ẹhọnu wọn han lai ṣe pe wọn doju ija kọ wọn.


A ti tú akẹ́kọ̀ọ́bìnrin Chibok méjì míì sílẹ̀ àmọ́ wọ́n ti bímọ ... – Ológun

Ileeṣẹ ologun Naijria ti fi ọrọ sita pe awọn tun ti doola ọmọbinrin meji lara awọn akẹkọbinrin Chibok ti awọn agbesunmọmi jigbe nipinlẹ Borno. Yana Pogu ati Rejoice Sanki ni awọn mejeji yii. Adari ikọ apapọ ọmọ ogun Ila Oorun Ariwa ti wọn n pe ni Hadin Kai, Ọgagaun Christopher lo ṣipaya eyi fun awọn oniroyin to si tun fidi rẹ mulẹ fun BBC. O sọ fun BBC pe ọkan lara awọn obinrin mejeji naa ni wọn ri ni ọjọ Kọkandinlọgbọn Oṣu Kẹsan ti wọn si baa pẹlu ọmọ mẹrin. Yana Pogu lo wa ni nọmba ikọkandinlogun akọsilẹ awọn akẹkọbinrin ileewe Chibok ti wọn ji gbe nigba naa lọhun. Ọgagun Christopher ṣalaye pe ọmọ obinrin meji to ti bi ati ọmọ ọkunrin ikoko meji to ṣẹṣẹ bi ni wọn ri pẹlu rẹ.


O sọ fun BBC pe ọkan lara awọn obinrin mejeji naa ni wọn ri ni ọjọ Kọkandinlọgbọn Oṣu Kẹsan ti wọn si baa pẹlu ọmọ mẹrin. Yana Pogu lo wa ni nọmba ikọkandinlogun akọsilẹ awọn akẹkọbinrin ileewe Chibok ti wọn ji gbe nigba naa lọhun. Ọgagun Christopher ṣalaye pe ọmọ obinrin meji to ti bi ati ọmọ ọkunrin ikoko meji to ṣẹṣẹ bi ni wọn ri pẹlu rẹ. Adari ọwọ ogun keje ni Maiduguri, Ọgagun Shuaibu Waidi to fi wọn han fun awn oniroyin sọ pe wọn yoo ko wn le ijọba ipinlẹ Maiduguri lọwọ lẹyin ti wọn ba ṣe ayẹwo ilera tan pẹlu awọn ọmọ wọn. Waidi sọ pe bi awọn ṣe ri Pogu ni ilu Mairari, ijọba ibilẹ Bama ninu oṣu Kẹsan naa ni awọn ri Rejoice Sanki to wa ni nọmba aadọrin lori akọsilẹ ni ọjọ Keji Oṣu Kẹwa ọdun 2022 pẹlu mọ rẹ meji ni agbegbe Kawuri. Musa fi kun un pe ibudo tuntun ti wọn ṣi lati gba awọn ọmọ ẹgbẹ boko Haram to ba ronupiwada to si juwọ lẹ wa ni agbegbe ti aabo rẹ daju ti awn ologun si lee moju to o. Laarin oṣu marun, ikọ ologun Naijiria ti doola akẹkọbinrin Chibok mẹtala ninu ọọdunrun-din-mẹrindinlọgbọn ti wọn ji gbe lọ lati ọdun 2014.


Adari ọwọ ogun keje ni Maiduguri, Ọgagun Shuaibu Waidi to fi wọn han fun awn oniroyin sọ pe wọn yoo ko wn le ijọba ipinlẹ Maiduguri lọwọ lẹyin ti wọn ba ṣe ayẹwo ilera tan pẹlu awọn ọmọ wọn. Waidi sọ pe bi awọn ṣe ri Pogu ni ilu Mairari, ijọba ibilẹ Bama ninu oṣu Kẹsan naa ni awọn ri Rejoice Sanki to wa ni nọmba aadọrin lori akọsilẹ ni ọjọ Keji Oṣu Kẹwa ọdun 2022 pẹlu mọ rẹ meji ni agbegbe Kawuri. Musa fi kun un pe ibudo tuntun ti wọn ṣi lati gba awọn ọmọ ẹgbẹ boko Haram to ba ronupiwada to si juwọ lẹ wa ni agbegbe ti aabo rẹ daju ti awn ologun si lee moju to o. Laarin oṣu marun, ikọ ologun Naijiria ti doola akẹkọbinrin Chibok mẹtala ninu ọọdunrun-din-mẹrindinlọgbọn ti wọn ji gbe lọ lati ọdun 2014. Nkan bii mẹrindinlọgọrun lo ṣi wa lahamọ bayii.


Nkan bii mẹrindinlọgọrun lo ṣi wa lahamọ bayii.


Ẹ dákun, ẹ yé bímọ 100 láàrin oṣù kan - Ààrẹ Tanzania rawọ́ ẹ̀bẹ̀

Aarẹ orilẹede Tanzania, Samia Suluhu Hassan ti sọ ẹdun ọkan rẹ lori bi ọmọ bibi ṣe wọpọ, to si rọ awọn obinrin lati fetosọmọbibi lawujọ wọn. Igbesẹ yii lo fihan pe Aarẹ Hassan ko fara mọ ero Aarẹ tẹlẹ lorilẹede Tanzania, John Magufuli, ẹni to gba awọn obinrin nimọran lati maṣe feto sọmọ bibi. Aarẹ Samia ṣe abẹwo si Geita, ni iwọ oorun Tanzania lati ki awọn ọmọ tuntun ti wọn sẹsẹ bi kaabọ. “Wọn sọ fun mi pe ni wọọdi Buselesele ni Geita, ile wosan kan, ọgọrun un ọmọ ni wọn bi nibẹ laarin osu kan. “Ni bayi, yara ẹkọ melo ni a ma nilo lẹyin ọdun mẹta si akoko yi, Ile wosan n kọ, melo ni a lilo lati se afikun rẹ lati ṣe itọju awọn ọmọ wọnyi? Ike ounjẹ melo ni a lilo? Ẹ jẹ ki a ṣe adikun, ki a si lọ ṣe ifetosọmọbibi.” Lọdun 2018, nibi ipolngo kan, aarẹ tẹlẹ Magaufuli sapejuwe awọn to ṣe ifetosọmọbibi gẹgẹ bi ọlẹ.


“Wọn sọ fun mi pe ni wọọdi Buselesele ni Geita, ile wosan kan, ọgọrun un ọmọ ni wọn bi nibẹ laarin osu kan. “Ni bayi, yara ẹkọ melo ni a ma nilo lẹyin ọdun mẹta si akoko yi, Ile wosan n kọ, melo ni a lilo lati se afikun rẹ lati ṣe itọju awọn ọmọ wọnyi? Ike ounjẹ melo ni a lilo? Ẹ jẹ ki a ṣe adikun, ki a si lọ ṣe ifetosọmọbibi.” Lọdun 2018, nibi ipolngo kan, aarẹ tẹlẹ Magaufuli sapejuwe awọn to ṣe ifetosọmọbibi gẹgẹ bi ọlẹ. Bakan an lọdun 2016, lẹyin ti wọn ṣe ifilọlẹ ẹkọ ọfẹ ni Tanzania, o ni “Obinrin le gbagbe ifetosọmọbibi nitori ọfẹ ni ile ẹkọ.” Iwadi Banki agbaye lọdun 2020 safihan pe ọpọ awọn oninrin ni wọn tete bimọ nitori pe wọn tete lọ sile ọkọ. Bakan naa ni awọn obinrin orilẹede Tanzania kuna lati lọfeto sọmọ bibi. Ijọba apapọ ti kede pe awọn ti tu awọn agbesunmọmi mọkanlelọgọrun to ronupiwada  silẹ kuro kuro lọgba ẹwọn.


Bakan an lọdun 2016, lẹyin ti wọn ṣe ifilọlẹ ẹkọ ọfẹ ni Tanzania, o ni “Obinrin le gbagbe ifetosọmọbibi nitori ọfẹ ni ile ẹkọ.” Iwadi Banki agbaye lọdun 2020 safihan pe ọpọ awọn oninrin ni wọn tete bimọ nitori pe wọn tete lọ sile ọkọ. Bakan naa ni awọn obinrin orilẹede Tanzania kuna lati lọfeto sọmọ bibi. Ijọba apapọ ti kede pe awọn ti tu awọn agbesunmọmi mọkanlelọgọrun to ronupiwada  silẹ kuro kuro lọgba ẹwọn. Awọn wọnyii ni wọn yoo gbe lọ si ileeṣẹ ti wọn ti n tun ero awọn eniyan pada si ti awujọ (deradicalisation Camp), ki wọn to ṣẹṣẹ wa da wọn pada si awujọ. Adari ileeṣẹ eto aabo ni Naijiria, Ọgagun Lucky Irabor lo sọ bẹẹ nibi ipade ajọ eto aabo orilẹede Naijiria ni ilu Abuja. Awọn miran to wa nibi ipade naa ni Minisita fun eto abẹle, Rauf Aregbesọla, Minisita fun ileeṣẹ ọlọpaa, Mohammed Dingyyadi, ti aarẹ Buhari si ṣe alaga ipade naa.


Awọn wọnyii ni wọn yoo gbe lọ si ileeṣẹ ti wọn ti n tun ero awọn eniyan pada si ti awujọ (deradicalisation Camp), ki wọn to ṣẹṣẹ wa da wọn pada si awujọ. Adari ileeṣẹ eto aabo ni Naijiria, Ọgagun Lucky Irabor lo sọ bẹẹ nibi ipade ajọ eto aabo orilẹede Naijiria ni ilu Abuja. Awọn miran to wa nibi ipade naa ni Minisita fun eto abẹle, Rauf Aregbesọla, Minisita fun ileeṣẹ ọlọpaa, Mohammed Dingyyadi, ti aarẹ Buhari si ṣe alaga ipade naa. Ọpọlọpọ awuyewuye lo ti waye lẹyin ti ijọba fi awọn agbẹsunmọmi mọkanlelọgọrun naa silẹ. Awọn agbesunmọmi yii pẹlu awọn to ṣọṣẹ ni oju irin Kaduna ni Ọjọ Kejidinlọgbọn, ki wọn to doola ẹmi awọn eniyan ni Ọjọ Karun, Oṣu Kẹwaa, ọdun yii. Irabor ninu ọrọ rẹ ni awọn wọnyii n gba itọju lọwọ paapaa lọna ti wọn yoo fi pada si awujọ awọn eniyan lai si iṣoro kankan.


Ọpọlọpọ awuyewuye lo ti waye lẹyin ti ijọba fi awọn agbẹsunmọmi mọkanlelọgọrun naa silẹ. Awọn agbesunmọmi yii pẹlu awọn to ṣọṣẹ ni oju irin Kaduna ni Ọjọ Kejidinlọgbọn, ki wọn to doola ẹmi awọn eniyan ni Ọjọ Karun, Oṣu Kẹwaa, ọdun yii. Irabor ninu ọrọ rẹ ni awọn wọnyii n gba itọju lọwọ paapaa lọna ti wọn yoo fi pada si awujọ awọn eniyan lai si iṣoro kankan. O fikun un pe awọn ti wọn tu silẹ yii ti lo ọpọlọpọ ọdun ni ọgba ẹwọn, ti wọn si ti lo iye ọjọ to yẹ ki wọn lo ni ọgba ẹwọn pari. Ninu ọrọ rẹ tirẹ, Aregbesọla ni wọn gbe awọn wọnyii kuro ni ọgba ẹwọn pẹlu aṣẹ ileẹjọ, wi pe ki wọn tu wọn silẹ. O ti le ni ọdun mẹwaa ti ikọ Boko Haram ati ISWAP ti n ṣọṣẹ lorilẹede Naijiria, ti wọn si ti gbẹmi ọpọlọpọ eniyan.


O fikun un pe awọn ti wọn tu silẹ yii ti lo ọpọlọpọ ọdun ni ọgba ẹwọn, ti wọn si ti lo iye ọjọ to yẹ ki wọn lo ni ọgba ẹwọn pari. Ninu ọrọ rẹ tirẹ, Aregbesọla ni wọn gbe awọn wọnyii kuro ni ọgba ẹwọn pẹlu aṣẹ ileẹjọ, wi pe ki wọn tu wọn silẹ. O ti le ni ọdun mẹwaa ti ikọ Boko Haram ati ISWAP ti n ṣọṣẹ lorilẹede Naijiria, ti wọn si ti gbẹmi ọpọlọpọ eniyan. Amọ ninu ọrọ rẹ, Aarẹ Buhari ni awọn yoo tẹsiwaju lati wa ọna abayọ si igbesunmọmi naa, ki o le dopin, ki awọn le wa ni isinmi.


Amọ ninu ọrọ rẹ, Aarẹ Buhari ni awọn yoo tẹsiwaju lati wa ọna abayọ si igbesunmọmi naa, ki o le dopin, ki awọn le wa ni isinmi.


Irú ààbò tó wà ní Naijiria lásìkò yìí ló tì dara jù láti ìgbà díẹ̀ sẹ́yìn - Lai Mohammed

Ijọba apapọ Naijiria ti ni ki awọn araalu fi ọkan balẹ lori eto aabo wọn. Minisita fun eto iroyin ati aṣa, Alhaji Lai Mohammd, lo sọ ọrọ idaniloju naa nibi idanilẹkọ ọlọdọọdun ti ajọ UNESCO to n waye nilu Abuja. O sọ ọrọ naa lẹyin ọjọ meji ti ileeṣẹ aṣoju America nilu Abuja kilọ fun awọn araalu lati maa ṣọra nitori awọn ikọlu ti awọn agbesunmọmi fẹ ṣe. Lai Mohammed sọ pe awọn ileeṣẹ eto aabo Naijiria n ṣe gbogbo nkan to yẹ lati daabo bo ẹmi awọn ọmọ Naijiria ati ajoji to n gbe nibẹ. O ni lọwọlọwọ, agbara awọn agbesunmọmi ti dinku, nitori ogun ti ileeṣẹ ologun gbé ti wọn. “Aabo to wa ni orilẹ-ede wa lasiko yii lo tii dara ju lati nnkan bi asiko diẹ sẹyin.” Alhaji Mohammed sọ pe lootọ ni awọn oniṣẹ ibi yoo maa wa gbogbo ọna lati da alaafia ati aabo Naijiria ru, “ṣugbọn awọn oṣiṣẹ alaabo wa koju osunwọn lati pe aabo fun ọmọ ilu ati ajoji”.


Lai Mohammed sọ pe awọn ileeṣẹ eto aabo Naijiria n ṣe gbogbo nkan to yẹ lati daabo bo ẹmi awọn ọmọ Naijiria ati ajoji to n gbe nibẹ. O ni lọwọlọwọ, agbara awọn agbesunmọmi ti dinku, nitori ogun ti ileeṣẹ ologun gbé ti wọn. “Aabo to wa ni orilẹ-ede wa lasiko yii lo tii dara ju lati nnkan bi asiko diẹ sẹyin.” Alhaji Mohammed sọ pe lootọ ni awọn oniṣẹ ibi yoo maa wa gbogbo ọna lati da alaafia ati aabo Naijiria ru, “ṣugbọn awọn oṣiṣẹ alaabo wa koju osunwọn lati pe aabo fun ọmọ ilu ati ajoji”. Ajọ alaabo ọtẹlẹmuyẹ DSS ti kilọ fun awọn ọmọ Naijiria lati ma sun asunpiye, ki wọn si maa fi to awọn oṣiṣẹ alaabo leti nipa awọn afurasi ọdaran to wa ni agbegbe wọn. Ikede naa waye lẹyin ọjọ diẹ ti ileeṣẹ aṣoju ilẹ America fi ikilọ ranṣẹ si awọn ọmọ orilẹ-ede naa nipa awọn ikọlu to ṣe e ṣe ko waye ni awọn agbegbe kan ni Naijiria, paapaa nilu Abuja. Ileeṣẹ aṣoju Amẹrika kilọ pe ki wọn o ṣọra fun irinajo ti ko ba ṣe pataki lasiko yii.


Ajọ alaabo ọtẹlẹmuyẹ DSS ti kilọ fun awọn ọmọ Naijiria lati ma sun asunpiye, ki wọn si maa fi to awọn oṣiṣẹ alaabo leti nipa awọn afurasi ọdaran to wa ni agbegbe wọn. Ikede naa waye lẹyin ọjọ diẹ ti ileeṣẹ aṣoju ilẹ America fi ikilọ ranṣẹ si awọn ọmọ orilẹ-ede naa nipa awọn ikọlu to ṣe e ṣe ko waye ni awọn agbegbe kan ni Naijiria, paapaa nilu Abuja. Ileeṣẹ aṣoju Amẹrika kilọ pe ki wọn o ṣọra fun irinajo ti ko ba ṣe pataki lasiko yii. Iwe iroyin abẹle the Punch jabọ pe alukoro DSS, Peter Afunanya, sọ ninu atẹjade kan to fi sita ni alẹ ọjọ Aiku pe, oriṣiriṣi iwe ibeere ni ajọ naa ti ri gba nipa ikilọ ti ileeṣẹ aṣoju America nilu Abuja fi sita ni ọjọ Satide, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022. “Ẹ o ranti pe ajọ DSS paapaa ti fi iru awọn ikilọ bẹẹ sita ri. Amọ ẹ̀ ma jẹ́ ki ẹru bayin rara, nitori pe gbogbo igbesẹ to yẹ lati dena iru ikọlu bẹẹ la ti gbé.” Ṣugbọn o ni ki awọn araalu funra wọn ma a kiyesara, ki wọn o si ma a fi ohun gbogbo ti wọn ba fura si gẹgẹ bi iwa ọdaran tabi irinsi awọn oniṣẹ ibi ni ayika wọn to awọn oṣiṣẹ alaabo leti.


Iwe iroyin abẹle the Punch jabọ pe alukoro DSS, Peter Afunanya, sọ ninu atẹjade kan to fi sita ni alẹ ọjọ Aiku pe, oriṣiriṣi iwe ibeere ni ajọ naa ti ri gba nipa ikilọ ti ileeṣẹ aṣoju America nilu Abuja fi sita ni ọjọ Satide, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022. “Ẹ o ranti pe ajọ DSS paapaa ti fi iru awọn ikilọ bẹẹ sita ri. Amọ ẹ̀ ma jẹ́ ki ẹru bayin rara, nitori pe gbogbo igbesẹ to yẹ lati dena iru ikọlu bẹẹ la ti gbé.” Ṣugbọn o ni ki awọn araalu funra wọn ma a kiyesara, ki wọn o si ma a fi ohun gbogbo ti wọn ba fura si gẹgẹ bi iwa ọdaran tabi irinsi awọn oniṣẹ ibi ni ayika wọn to awọn oṣiṣẹ alaabo leti. Ọgbẹni Afunanya sọ pe DSS ti n ṣiṣẹ pẹlu awọn ileeṣẹ alaabo yooku lori ọrọ yii. Awọn ikede yii n waye lasiko ti ipenija aabo n koju Naijiria. Ninu oṣu Kẹjọ, ni awọn olugbe ilu Abuja sọ pe awọn gbọ iro ibọ nitosi apata Zuma to wa nilu naa.


Ọgbẹni Afunanya sọ pe DSS ti n ṣiṣẹ pẹlu awọn ileeṣẹ alaabo yooku lori ọrọ yii. Awọn ikede yii n waye lasiko ti ipenija aabo n koju Naijiria. Ninu oṣu Kẹjọ, ni awọn olugbe ilu Abuja sọ pe awọn gbọ iro ibọ nitosi apata Zuma to wa nilu naa. Bakan naa, ninu oṣu Keje, ni awọn agbebọn kan kọlu ọgba ẹwọn to wa ni agbegbe Kuje nilu Abuja. Ko si din ni irinwo ẹlẹwọn ti awọn alaṣẹ sọ pe o salọ lasiko ikọlu naa. Awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn sọ pe ẹlẹwọn mẹrin kú, mẹrindinlogun si farapa.


Bakan naa, ninu oṣu Keje, ni awọn agbebọn kan kọlu ọgba ẹwọn to wa ni agbegbe Kuje nilu Abuja. Ko si din ni irinwo ẹlẹwọn ti awọn alaṣẹ sọ pe o salọ lasiko ikọlu naa. Awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn sọ pe ẹlẹwọn mẹrin kú, mẹrindinlogun si farapa. Awọn ọdaran nla, to fi mọ awọn afurasi agbesunmọmi, awọn oloṣelu lo wa ninu ọgba ẹwọn naa lasiko ikọlu. Minisita fun eto aabo, Bashir Magashi sọ fun awọn akọroyin pe o ṣeeṣe ko jẹ ikọ Boko Haram lo ṣe ikọlu na, nitori pe ọmọ ikọ naa mẹrinlelọgọta to wa ni ẹwọn lo sa kuro.


Awọn ọdaran nla, to fi mọ awọn afurasi agbesunmọmi, awọn oloṣelu lo wa ninu ọgba ẹwọn naa lasiko ikọlu. Minisita fun eto aabo, Bashir Magashi sọ fun awọn akọroyin pe o ṣeeṣe ko jẹ ikọ Boko Haram lo ṣe ikọlu na, nitori pe ọmọ ikọ naa mẹrinlelọgọta to wa ni ẹwọn lo sa kuro.


Ológun dòòlà àwọn arìnrìn àjò tó bọ́ sọ́wọ́ ajínigbé, wọ́n pa gbajúmọ̀ àjínigbé mẹ́ta

Ileeṣẹ ọmọ ologun ti kede pe awọn ti dola ẹmi awọn arin irinajo kan tawọn ajinigbe jigbe ni opopona Kaduna si Zaria. Isẹlẹ naa waye lẹyin ti wọn gba ipe pe awọn ajinigbe naa ti ṣe ọṣẹ́. Ninu atẹsita kan ti wọn fi ransẹ si awọn akọroyin, agbẹnusọ ileeṣẹ ọmọ ologun, Onyemi Nwachukwu ni bakan an ni wọn ṣekupa awọn ajinigbe mẹta nigba ti wọn wọ iyaja pẹlu wọn. O ni agbegbe abule Abasia Amale ni ijọba ibilẹ Gwari ni ipinlẹ Kaduna. Onyema ni awọn gba awọn ohun ija ibọn AK47, ọta ibọn ati ẹrọ ibanisọrọ lọwọ awọn ajinigbe naa. Iroyin to tẹ awọn ọmọ ologun lọwọ lowurọ Ọjọbọ ni pe awọn agbebọn naa ti gbegi dana opopona Kaduna si Zaria.


O ni agbegbe abule Abasia Amale ni ijọba ibilẹ Gwari ni ipinlẹ Kaduna. Onyema ni awọn gba awọn ohun ija ibọn AK47, ọta ibọn ati ẹrọ ibanisọrọ lọwọ awọn ajinigbe naa. Iroyin to tẹ awọn ọmọ ologun lọwọ lowurọ Ọjọbọ ni pe awọn agbebọn naa ti gbegi dana opopona Kaduna si Zaria. Bakan naa la gbọ pe wọn sina ibọn bolẹ fawọn arin irinajo to n kọja, ti wọn si tun ji ọpọlọpọ gbe lọ. O ni kete ti ileeṣẹ ọmọ ologun gbọ, ni wọn sure lọ sibẹ, ti wọn si gbena wo oju awọn ajinigbe naa. Igbesẹ naa si lo se okunfa bi awọn ajinigbe mẹta ṣe jade laye, ti ọpọ mii si farapa.


Bakan naa la gbọ pe wọn sina ibọn bolẹ fawọn arin irinajo to n kọja, ti wọn si tun ji ọpọlọpọ gbe lọ. O ni kete ti ileeṣẹ ọmọ ologun gbọ, ni wọn sure lọ sibẹ, ti wọn si gbena wo oju awọn ajinigbe naa. Igbesẹ naa si lo se okunfa bi awọn ajinigbe mẹta ṣe jade laye, ti ọpọ mii si farapa. Ọgagun Faruk Yahaya ti wa kan sara si awọn ọmọ ologun naa, fun isẹ ribiribi ti wọn ṣe lati dola ẹmi awọn arinrin ajo naa. Ìjọba Naijiria ti bẹrẹ iwadii si ikọlu ti awọn ọmọ orile-ede India kan ṣe si àwọn akẹ́kọ̀ọ́ adulawọ, ninu eyi ti ọmọ Naijiria wa ninu wọn. Fasiti kan ni orilẹede India ni isẹlẹ naa ti waye.̀Ọjọ Aje ni fidio kan gba ori ayelujara, eyi to safihan bi wọn ṣe n fi igi ati orisirisi nkan ija mii lu awọn akẹkọọ náà.


Ọgagun Faruk Yahaya ti wa kan sara si awọn ọmọ ologun naa, fun isẹ ribiribi ti wọn ṣe lati dola ẹmi awọn arinrin ajo naa. Ìjọba Naijiria ti bẹrẹ iwadii si ikọlu ti awọn ọmọ orile-ede India kan ṣe si àwọn akẹ́kọ̀ọ́ adulawọ, ninu eyi ti ọmọ Naijiria wa ninu wọn. Fasiti kan ni orilẹede India ni isẹlẹ naa ti waye.̀Ọjọ Aje ni fidio kan gba ori ayelujara, eyi to safihan bi wọn ṣe n fi igi ati orisirisi nkan ija mii lu awọn akẹkọọ náà. \n\nBakan naa ni fidio ọhun safihan bi awọn akẹkọọ naa ṣe n sa asala fun ẹmi wọn. \n\nAlaga ajọ to n ri si ọrọ àwọn ọmọ Naijiria nilẹ okeere, Arabinrin Abike-Dabiri Erewa, sọ pe ọjọ́ Aiku ni iṣẹlẹ naa waye. Ninu atẹjade kan to fi si oju opo Twitter rẹ, Dabiri-Erewa sọ pe ọjọ Abamẹta to kọja ni iṣẹlẹ naa waye lẹyin ede aiyede kan ni papa ìṣeré bọọlu.


\n\nBakan naa ni fidio ọhun safihan bi awọn akẹkọọ naa ṣe n sa asala fun ẹmi wọn. \n\nAlaga ajọ to n ri si ọrọ àwọn ọmọ Naijiria nilẹ okeere, Arabinrin Abike-Dabiri Erewa, sọ pe ọjọ́ Aiku ni iṣẹlẹ naa waye. Ninu atẹjade kan to fi si oju opo Twitter rẹ, Dabiri-Erewa sọ pe ọjọ Abamẹta to kọja ni iṣẹlẹ naa waye lẹyin ede aiyede kan ni papa ìṣeré bọọlu. Isẹlẹ naa si lo waye laarin awọn akẹkọọ to jẹ ọmọ Africa ati àwọn to jẹ India. \n\nO ni ọmọ Naijiria mẹrindinlaadọrun ni ileeṣẹ aṣoju Naijiria ni India ko pamọ nitori wahala naa. \n\nArabinrin Erewa sọ pe ijọba India mu dá awọn aṣoju Naijiria loju pe aabo yoo wa fun awọn akẹ́kọ̀ọ́ naa.


Isẹlẹ naa si lo waye laarin awọn akẹkọọ to jẹ ọmọ Africa ati àwọn to jẹ India. \n\nO ni ọmọ Naijiria mẹrindinlaadọrun ni ileeṣẹ aṣoju Naijiria ni India ko pamọ nitori wahala naa. \n\nArabinrin Erewa sọ pe ijọba India mu dá awọn aṣoju Naijiria loju pe aabo yoo wa fun awọn akẹ́kọ̀ọ́ naa. Eyi to mu ki wọn o pada si ile ẹ̀kọ́ wọn lọjọ Aiku. \n\nO ni lootọ ni awọn kan farapa, sugbọn iwadii ti n waye. \n\nBakan naa lo sọ pe wọn jẹ ko ye ijọba India pe àwọn ni yoo jẹ́jọ́ ti nkan buruku ba fi sẹlẹ si ọmọ Naijiria kankan.


Eyi to mu ki wọn o pada si ile ẹ̀kọ́ wọn lọjọ Aiku. \n\nO ni lootọ ni awọn kan farapa, sugbọn iwadii ti n waye. \n\nBakan naa lo sọ pe wọn jẹ ko ye ijọba India pe àwọn ni yoo jẹ́jọ́ ti nkan buruku ba fi sẹlẹ si ọmọ Naijiria kankan. Iroyin sọ pe ìkọlu naa waye ni papa ìṣeré Fasiti GD Goenka n'ilu Haryana, ti ko fi bẹẹ jina si New Delhi, olu ilu India.\n\nA gbọ pe awọn akẹkọọ fasiti naa to jẹ ọmọ Africa, ninu eyi ti Naijiria wa lara wọn, lo kọkọ n gba bọọlu lori papa naa.\n\nSugbọn awọn akẹẹgbẹ wọn to jẹ ọmọ India sọ fun wọn pé ki wọn fi papa ìṣeré naa silẹ fun awọn nitori pe awọn ni ojulowo ẹgbẹ́ agbabọọlu fasiti naa.\n\nỌ̀rọ̀ yii ni iroyin sọ pe o di ede aiyede, to fi di pe àwọn akẹkọọ ọmọ India bẹ̀rẹ̀ si kọlu àwọn ọmọ Africa.\n\nÀmọ́ BBC ko le fi idi iroyin naa mulẹ pe oun ni orisun ìkọlu ọhun.


Iroyin sọ pe ìkọlu naa waye ni papa ìṣeré Fasiti GD Goenka n'ilu Haryana, ti ko fi bẹẹ jina si New Delhi, olu ilu India.\n\nA gbọ pe awọn akẹkọọ fasiti naa to jẹ ọmọ Africa, ninu eyi ti Naijiria wa lara wọn, lo kọkọ n gba bọọlu lori papa naa.\n\nSugbọn awọn akẹẹgbẹ wọn to jẹ ọmọ India sọ fun wọn pé ki wọn fi papa ìṣeré naa silẹ fun awọn nitori pe awọn ni ojulowo ẹgbẹ́ agbabọọlu fasiti naa.\n\nỌ̀rọ̀ yii ni iroyin sọ pe o di ede aiyede, to fi di pe àwọn akẹkọọ ọmọ India bẹ̀rẹ̀ si kọlu àwọn ọmọ Africa.\n\nÀmọ́ BBC ko le fi idi iroyin naa mulẹ pe oun ni orisun ìkọlu ọhun.


Ìkọlù sí Apostle Suleiman, Kọmíṣánà pàṣẹ kí wọn yọ DPO kúrò nípò

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Edo labẹ akoso Kọmiṣana ipinlẹ naa AIG Abutu Yaro ti paṣẹ pe ki DPO agọ ọlọpaa Auchi duro ṣẹgbẹ kan naa titi ti awuyewuye lori iku ọkan lara awọn afurasi agbebọn to ṣe ikọlu si Apostle Suleiman. Apostle Suleiman ni oludari ati oludasilẹ ijọ Omega Fire  Ministries Worldwide ti awọn agbebọn ṣe ikọlu si lasiko ti o ndari irinajo bọ. Ninu atẹjade kan totẹwa lọwọ, kọmisana sọ pe pipaṣẹ pe ki DPO gba idaduro jẹ ọkan lara igbesẹ wọn lati fi mọ kunkundun ohun toṣokunfa iku ọkan lara awọn ọmọ ikọ agbebọn to ku lagọ ọlọpaa. Bẹẹ ni wọn  lo nbi lati wa ṣalaye lẹkunrẹrẹ ohun to wa nidi ọrọ yi ni ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa. Bakna naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ti bẹrẹ sinitọ pinpin awọn afurasi to ṣe ikọlu si Apostle Suleiman lọjọ Ẹti. Chidi Nwabuzor to jẹ alukoro ọlọpaa sọ fun BBC pe ọlọpaa mẹta, awakọ meji, araalu meji ati ọkan lara awọn oṣiṣẹ Apostle Suleiman lo padanu ẹmi wọn ninu ikọlu yi.


Bẹẹ ni wọn  lo nbi lati wa ṣalaye lẹkunrẹrẹ ohun to wa nidi ọrọ yi ni ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa. Bakna naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ti bẹrẹ sinitọ pinpin awọn afurasi to ṣe ikọlu si Apostle Suleiman lọjọ Ẹti. Chidi Nwabuzor to jẹ alukoro ọlọpaa sọ fun BBC pe ọlọpaa mẹta, awakọ meji, araalu meji ati ọkan lara awọn oṣiṣẹ Apostle Suleiman lo padanu ẹmi wọn ninu ikọlu yi. Nwabuzor tẹsiwaju pe ọkan lara awọn to n ba Suleiman ṣiṣẹ moribi lọwọ awọn agbebọn yiṣugbọn awọn ko mọ ibi to wa bayi. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Edo, SP Chidi Nwabuzor ti  ṣaaju sọ pe irọ ni iroyin to ni awọn ọlọpaa mọọmọ pa ọkan lara awọn agbebọn to kọlu Apostle Johnson Suleman ti ọwọ t lasiko ikọlu naa.. Ọjọ Ẹti ni iroyin gbalẹ pe awọn agbebọn kọlu ọkọ oludasilẹ ijọ Omega Fire Ministries Worldwide naa ati awọn ọkọ miran to kọwọrin pẹlu rẹ, ni opopona ilu Sabongida si Auchi. Ọlọpaa mẹta ati awakọ meji, araalu meji ati ọmọ ọdọ kan nile apostle na ni ibọn pa. Wakati diẹ lẹyin iṣẹlẹ ọhun ni Suleman kede lori ayelujara pe ọwọ ọlọpaa tẹ ẹnikan lara awọn to kọlu oun loju ẹsẹ, amọ wọn tun pada yinbọn pa a. Nigba to n ba BBC sọrọ lori isẹlẹ naa ati bi afurasi agbebọn naa se ku, Nwabuzor sọ pe ọmọ ọdọ kan ri aaye salọ, ti wọn ko si tii mọ ibi to wa.


Nwabuzor tẹsiwaju pe ọkan lara awọn to n ba Suleiman ṣiṣẹ moribi lọwọ awọn agbebọn yiṣugbọn awọn ko mọ ibi to wa bayi. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Edo, SP Chidi Nwabuzor ti  ṣaaju sọ pe irọ ni iroyin to ni awọn ọlọpaa mọọmọ pa ọkan lara awọn agbebọn to kọlu Apostle Johnson Suleman ti ọwọ t lasiko ikọlu naa.. Ọjọ Ẹti ni iroyin gbalẹ pe awọn agbebọn kọlu ọkọ oludasilẹ ijọ Omega Fire Ministries Worldwide naa ati awọn ọkọ miran to kọwọrin pẹlu rẹ, ni opopona ilu Sabongida si Auchi. Ọlọpaa mẹta ati awakọ meji, araalu meji ati ọmọ ọdọ kan nile apostle na ni ibọn pa. Wakati diẹ lẹyin iṣẹlẹ ọhun ni Suleman kede lori ayelujara pe ọwọ ọlọpaa tẹ ẹnikan lara awọn to kọlu oun loju ẹsẹ, amọ wọn tun pada yinbọn pa a. Nigba to n ba BBC sọrọ lori isẹlẹ naa ati bi afurasi agbebọn naa se ku, Nwabuzor sọ pe ọmọ ọdọ kan ri aaye salọ, ti wọn ko si tii mọ ibi to wa. SP Nwabuzor sọ pe lasiko ti ikọlu naa n waye ni ileeṣẹ ọlọpaa ni Auchi gba ipe pajawiri, ti wọn si sare lọ si ibẹ. “N ṣe ni awọn janduku naa kọju ija ibọn si awọn ọlọpaa naa, ko to o di pe ibọn ọlọpaa ba ẹnikan lara wọn.” O ni ni nkan bi aago marun-un irọlẹ ni ikọlu naa waye. “Ọlọpaa mẹta to wa pẹlu Suleman, awakọ mẹta ati ọmọ ọdọ obinrin kan lo ku.


SP Nwabuzor sọ pe lasiko ti ikọlu naa n waye ni ileeṣẹ ọlọpaa ni Auchi gba ipe pajawiri, ti wọn si sare lọ si ibẹ. “N ṣe ni awọn janduku naa kọju ija ibọn si awọn ọlọpaa naa, ko to o di pe ibọn ọlọpaa ba ẹnikan lara wọn.” O ni ni nkan bi aago marun-un irọlẹ ni ikọlu naa waye. “Ọlọpaa mẹta to wa pẹlu Suleman, awakọ mẹta ati ọmọ ọdọ obinrin kan lo ku. Bakan naa ni alukoro ọlọpaa sọ pe ọwọ tun tẹ ọkọ kan lara eyi ti awọn ‘janduku’ naa gbe wa. SP Nwabuzor ṣalaye pe iwadii alagbara ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa. Nigba ti BBC beere lọwọ rẹ boya awọn agbani pa lo kọlu Apostle Suleman, alukoro ọlọpaa naa sọ pe oun ko tii le fidirẹ mulẹ titi iwadii yoo fi iru awọn ti wọn jẹ han.


Bakan naa ni alukoro ọlọpaa sọ pe ọwọ tun tẹ ọkọ kan lara eyi ti awọn ‘janduku’ naa gbe wa. SP Nwabuzor ṣalaye pe iwadii alagbara ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa. Nigba ti BBC beere lọwọ rẹ boya awọn agbani pa lo kọlu Apostle Suleman, alukoro ọlọpaa naa sọ pe oun ko tii le fidirẹ mulẹ titi iwadii yoo fi iru awọn ti wọn jẹ han. Ọrọ miran ti n foju han lori isẹlẹ ikọlu ati ipaniyan tawọn agbebọn kan se si ojisẹ Ọlọrun Apostle Johnson Sulaiman ni irọlẹ Ọjọ Ẹti. Iroyin miran to tun jade sita lori isẹlẹ naa ni pe ọwọ tẹ ọkan lara awọn agbebọn to se ikọlu si ojisẹ Ọlọrun naa. Gẹgẹ bi Apostle Johnson Sulaiman ti kede loju opo Twitter rẹ lẹyin ti ikọlu naa waye, o ni se ni wọn fa afurasi naa le awọn ọlọpaa lọwọ.


Ọrọ miran ti n foju han lori isẹlẹ ikọlu ati ipaniyan tawọn agbebọn kan se si ojisẹ Ọlọrun Apostle Johnson Sulaiman ni irọlẹ Ọjọ Ẹti. Iroyin miran to tun jade sita lori isẹlẹ naa ni pe ọwọ tẹ ọkan lara awọn agbebọn to se ikọlu si ojisẹ Ọlọrun naa. Gẹgẹ bi Apostle Johnson Sulaiman ti kede loju opo Twitter rẹ lẹyin ti ikọlu naa waye, o ni se ni wọn fa afurasi naa le awọn ọlọpaa lọwọ. Amọ ojisẹ lọrun naa ti wa n gbarata pe se ni awọn ọlọpa pa afurasi agbegbọn naa loju ẹsẹ, eyi to ya oun lẹnu. Ninu fidio kan to ju soju opo Twitter rẹ naa, lo ti se afihan oju afurasi agbebọn ti ọwọ tẹ naa, ẹni ti ẹjẹ wa lara asọ rẹ. “Ki lo de tẹ fi pa loju ẹsẹ, ki lo de, ta lẹ fẹ bo ni asiri, tẹ fi pa agbebọn naa?” Awọn ibeere yii ni Apostle Johnson Sulaiman n ju soju opo ayelujara rẹ lori lhun tawọn ọlọpaa se ọhun.


Amọ ojisẹ lọrun naa ti wa n gbarata pe se ni awọn ọlọpa pa afurasi agbegbọn naa loju ẹsẹ, eyi to ya oun lẹnu. Ninu fidio kan to ju soju opo Twitter rẹ naa, lo ti se afihan oju afurasi agbebọn ti ọwọ tẹ naa, ẹni ti ẹjẹ wa lara asọ rẹ. “Ki lo de tẹ fi pa loju ẹsẹ, ki lo de, ta lẹ fẹ bo ni asiri, tẹ fi pa agbebọn naa?” Awọn ibeere yii ni Apostle Johnson Sulaiman n ju soju opo ayelujara rẹ lori lhun tawọn ọlọpaa se ọhun. O wa yan pe afurasi naa kii se ajinigbe rara bikose apaayan to mọọmọ wa dena de oun lati pa oun atawọn to kọwọrin pẹlu ohun Awọn gende agbebọn ti kọlu oludasilẹ ijọ Omega Fire Ministries, Apostle Johnson Sulaiman atawọn eeyan to kọwọrin tẹle lẹyin nirọlẹ ọjọ Ẹti. Lasiko isẹlẹ naa, ti eeyan meje lara awọn alatilẹyin ati ẹsọ rẹ naa lo jade laye. Lara awọn to ku la ti ri osisẹ ọlọpaa mta ati awọn alatilẹyin Apostle Sulaiman mẹrin ti wọn wa ninu ọkọ to kọwọrin pẹlu rẹ.


O wa yan pe afurasi naa kii se ajinigbe rara bikose apaayan to mọọmọ wa dena de oun lati pa oun atawọn to kọwọrin pẹlu ohun Awọn gende agbebọn ti kọlu oludasilẹ ijọ Omega Fire Ministries, Apostle Johnson Sulaiman atawọn eeyan to kọwọrin tẹle lẹyin nirọlẹ ọjọ Ẹti. Lasiko isẹlẹ naa, ti eeyan meje lara awọn alatilẹyin ati ẹsọ rẹ naa lo jade laye. Lara awọn to ku la ti ri osisẹ ọlọpaa mta ati awọn alatilẹyin Apostle Sulaiman mẹrin ti wọn wa ninu ọkọ to kọwọrin pẹlu rẹ. Ọpopona ilu Auchi si Benin nipinlẹ Edo si la gbọ pe isẹlẹ naa ti waye. Iroyin ni awọn agbebọn naa kọlu Apostle Sulaiman lasiko to n ti irinajo bọ lati orilẹede Tanzania. Bẹẹ ni wọn yọ ibọn si ni agbegbe Sabongida nibi to ti pa aala pẹlu ilu Warake, to si fẹ wọ ilu Auchi.


Ọpopona ilu Auchi si Benin nipinlẹ Edo si la gbọ pe isẹlẹ naa ti waye. Iroyin ni awọn agbebọn naa kọlu Apostle Sulaiman lasiko to n ti irinajo bọ lati orilẹede Tanzania. Bẹẹ ni wọn yọ ibọn si ni agbegbe Sabongida nibi to ti pa aala pẹlu ilu Warake, to si fẹ wọ ilu Auchi. Bi o tilẹ jẹ pe awọn agbebọn naa da ibọn bo awọn ọkọ rẹ, to fi mọ eyi ti oun gan wa ninu rẹ amọ, ori ko ojisẹ Ọlọrun naa yọ. Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ ninu fidio kan to sare se lẹyin isẹlẹ naa, Apostle Sulaiman ni ori lo ko oun yọ ti wọn ko fi ri oun pa. O ni lootọ lawọn agbebọn naa kọlu mọto oun, ti wọn si doju ibọn kọ oun, bẹẹ ni aya oun atawọn ọmọ wa ninu awọn ọkọ to kọwọrin pẹlu oun. “Wọn pa ọlọpaa atawọn to wa lẹyin mi, eeyan meje lo ku lapapọ ninu isẹlẹ naa.


Bi o tilẹ jẹ pe awọn agbebọn naa da ibọn bo awọn ọkọ rẹ, to fi mọ eyi ti oun gan wa ninu rẹ amọ, ori ko ojisẹ Ọlọrun naa yọ. Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ ninu fidio kan to sare se lẹyin isẹlẹ naa, Apostle Sulaiman ni ori lo ko oun yọ ti wọn ko fi ri oun pa. O ni lootọ lawọn agbebọn naa kọlu mọto oun, ti wọn si doju ibọn kọ oun, bẹẹ ni aya oun atawọn ọmọ wa ninu awọn ọkọ to kọwọrin pẹlu oun. “Wọn pa ọlọpaa atawọn to wa lẹyin mi, eeyan meje lo ku lapapọ ninu isẹlẹ naa. Awọn eeyan to sisẹ ibi yii n reti pe ki n darukọ awọn, ki wọn le jade wa sọ pe ko ri bẹẹ, amọ n ko ni se bẹẹ. Ootọ ọrọ to wa nibẹ ni pe ẹ ko le ri mi pa o nitori ọwọ Ọlrun ni mi mi wa, ojisẹ Ọlrun ni mi.” Lara awọn eeyan to ku ninu isẹlẹ naa ni awakọ Sulaiman wa, ti iroyin agbọsọgbanu yii si ti gba ori ayelujara kan, tawọn eeyan si ti n sọrọ nipa rẹ. Gbajugbaja ojisẹ Ọlọrun lorilẹede Naijiria ni Apostle Johnson Sulaiman, ti okiki rẹ si kan kari aye.


Awọn eeyan to sisẹ ibi yii n reti pe ki n darukọ awọn, ki wọn le jade wa sọ pe ko ri bẹẹ, amọ n ko ni se bẹẹ. Ootọ ọrọ to wa nibẹ ni pe ẹ ko le ri mi pa o nitori ọwọ Ọlrun ni mi mi wa, ojisẹ Ọlrun ni mi.” Lara awọn eeyan to ku ninu isẹlẹ naa ni awakọ Sulaiman wa, ti iroyin agbọsọgbanu yii si ti gba ori ayelujara kan, tawọn eeyan si ti n sọrọ nipa rẹ. Gbajugbaja ojisẹ Ọlọrun lorilẹede Naijiria ni Apostle Johnson Sulaiman, ti okiki rẹ si kan kari aye. Orukọ ile ijọ̀sin rẹ to da silẹ ldun 2004 ni Omega Fire Ministries International, ti olu ijọ naa si wa nilu Auchi nipinlẹ Edo Ọjọ Kẹrinlelogun osu Kẹta ọdun 1971 ni wọn bi ojisẹ Ọlọrun naa nipinlẹ Edo. O maa n se iwaasu ọrọ Ọlọrun kaakiri agbaye ati lawọn ori mohunmaworan. Ọ́pọlọpọ ẹka ijọba rẹ lo wa kaakiri, to fi mọ ilu Abuja.


Orukọ ile ijọ̀sin rẹ to da silẹ ldun 2004 ni Omega Fire Ministries International, ti olu ijọ naa si wa nilu Auchi nipinlẹ Edo Ọjọ Kẹrinlelogun osu Kẹta ọdun 1971 ni wọn bi ojisẹ Ọlọrun naa nipinlẹ Edo. O maa n se iwaasu ọrọ Ọlọrun kaakiri agbaye ati lawọn ori mohunmaworan. Ọ́pọlọpọ ẹka ijọba rẹ lo wa kaakiri, to fi mọ ilu Abuja. Apostle Johnson Sulaiman si wa lara awọn ojisẹ Ọlọrun ni orilẹede Naijiria ti awuyewuye maa n waye lori wọn lọpọ igba. Awọn awuyewuye to si maa n waye lori ojisẹ lọrun yii lo nii se pẹlu ọrọ owo ati obinrin.


Apostle Johnson Sulaiman si wa lara awọn ojisẹ Ọlọrun ni orilẹede Naijiria ti awuyewuye maa n waye lori wọn lọpọ igba. Awọn awuyewuye to si maa n waye lori ojisẹ lọrun yii lo nii se pẹlu ọrọ owo ati obinrin.


Ọta ìbọn ajínigbé dá ọgbẹ́ sáàrin orí mi, mò ń gba ìtọjú lọ́wọ́ - Agbaje

Ọjọgbọn Jimi Agbaje, tii se igbakeji ọga agba tẹlẹ ni fasiti Ibadan tawọn ajinigbe ji lọjọ Ẹti amọ to gba itusilẹ lọjọ Aiku ti sọrọ sita. Agbaje ati awọn obinrin mẹta ni awọn ajinigbe ji loju ọna marose Ibadan silu Eko lọjọ Ẹti amọ ti wọn gba itusilẹ lọwọ awọn ajinigbe naa lọjọ Aiku. Nigba to n fi ọrọ idupẹ rẹ sita, Ọjọgbọn Agbaje tun salaye ohun ti oju rẹ ri ni akata awọn ajinigbe naa. Ninu ọrọ idupẹ ọhun, ti ọmọ rẹ, Adewale Agbaje fọwọsi lọjọ Aje, Agbaje wa dupẹ lọwọ gbogbo awọn eeyan to duro tii lasiko isoro atawọn afẹnifẹre gbogbo. Ọjọgbọn Adigun Agbaje wa sisọ loju rẹ pe ọta ibọn awọn ajinigbe naa to gba gilaasi iwaju mọto oun kọja, kọja lẹgbẹ ori oun. O ni ọta ibọn naa si lo da ọgbẹ nla si oun lori, eyi ti oun ti n gba itọju lori rẹ nile iwosan lẹyin ti oun bọ ni ahamọ awn ajinigbe naa.


Ninu ọrọ idupẹ ọhun, ti ọmọ rẹ, Adewale Agbaje fọwọsi lọjọ Aje, Agbaje wa dupẹ lọwọ gbogbo awọn eeyan to duro tii lasiko isoro atawọn afẹnifẹre gbogbo. Ọjọgbọn Adigun Agbaje wa sisọ loju rẹ pe ọta ibọn awọn ajinigbe naa to gba gilaasi iwaju mọto oun kọja, kọja lẹgbẹ ori oun. O ni ọta ibọn naa si lo da ọgbẹ nla si oun lori, eyi ti oun ti n gba itọju lori rẹ nile iwosan lẹyin ti oun bọ ni ahamọ awn ajinigbe naa. “Ojumọ tuntun lo mọ mi loni, inu mi si dun pe mo si wa laye lẹyin ti mo lo ọjọ meji ni ahamọ wọn. Irọlẹ ọjọ Aiku ana ni awọn ajinigbe naa tu mi silẹ ninu igbo kijikiji to wa laarin ipinlẹ Oyo ati Ogun naa. Kan mi wa lọ sọdọ awọn awọn eeyan marun yoku ti mo fi silẹ ni ahamọ awọn ajinigbe naa, ọdọkunrin meji ati ọdọ̀binrin meji pẹlu agbalagba kan. Mo si dupẹ pe ọta ibọn to gba iwaju mọto la ori mi kọja ko pa mi amọ o kan fi ọgbẹ siwaju ori mi ni.


“Ojumọ tuntun lo mọ mi loni, inu mi si dun pe mo si wa laye lẹyin ti mo lo ọjọ meji ni ahamọ wọn. Irọlẹ ọjọ Aiku ana ni awọn ajinigbe naa tu mi silẹ ninu igbo kijikiji to wa laarin ipinlẹ Oyo ati Ogun naa. Kan mi wa lọ sọdọ awọn awọn eeyan marun yoku ti mo fi silẹ ni ahamọ awọn ajinigbe naa, ọdọkunrin meji ati ọdọ̀binrin meji pẹlu agbalagba kan. Mo si dupẹ pe ọta ibọn to gba iwaju mọto la ori mi kọja ko pa mi amọ o kan fi ọgbẹ siwaju ori mi ni. Bakan naa ni ọta ibọn ọhun da iho nla si aarin fila ti mo de, koda n ko mọ titi di aarọ ọjọ Satide nigba ti mo ri ẹjẹ to ti gan mọ fila mi.” Ọjọgbọn Agbaje wa salaye pe oun si n se ẹkunrẹrẹ ayẹwo ilera ara oun lọwọ, yoo si gba oun ni akoko lati ri aaye dupẹ lọwọ awọn ẹbi, ara ọrẹ ati afẹnifẹre fun aduroti wọn. Amọ Atẹjade idupẹ naa wa mọ riri atilẹyin awọn ọga agba to ti dari fasiti Ibadan kọja atawọn to si wa nibẹ lọwọlọwọ. Lara wọn ni Ọjọgbọn Olufemi Bamiro, Isaac Adewole, Idowu Olayinka ati Kayode Adebowale.


Bakan naa ni ọta ibọn ọhun da iho nla si aarin fila ti mo de, koda n ko mọ titi di aarọ ọjọ Satide nigba ti mo ri ẹjẹ to ti gan mọ fila mi.” Ọjọgbọn Agbaje wa salaye pe oun si n se ẹkunrẹrẹ ayẹwo ilera ara oun lọwọ, yoo si gba oun ni akoko lati ri aaye dupẹ lọwọ awọn ẹbi, ara ọrẹ ati afẹnifẹre fun aduroti wọn. Amọ Atẹjade idupẹ naa wa mọ riri atilẹyin awọn ọga agba to ti dari fasiti Ibadan kọja atawọn to si wa nibẹ lọwọlọwọ. Lara wọn ni Ọjọgbọn Olufemi Bamiro, Isaac Adewole, Idowu Olayinka ati Kayode Adebowale. Bakan naa lo tun nawọ imoore rẹ si awọn alabasisẹpọ rẹ ni fasiti Ibadan atawọn faisiti miran nilẹ yii ati loke okun, pẹlu awọn akẹkọọ rẹ atijọ atawn to si wa nile ẹkọ bayii. Agbaje ni oun mọ riri aayan wọn lati ri daju pe idunadura wọn pẹlu awọn ajinigbe naa seso rere, ti oun fi ri idande gba lọjọ Aiku. O wa mọ riri inawo wọn pẹlu to fi mọ awọn asaaju ijọba, awọn ologun atawọn osisẹ agbofinro miran.


Bakan naa lo tun nawọ imoore rẹ si awọn alabasisẹpọ rẹ ni fasiti Ibadan atawọn faisiti miran nilẹ yii ati loke okun, pẹlu awọn akẹkọọ rẹ atijọ atawn to si wa nile ẹkọ bayii. Agbaje ni oun mọ riri aayan wọn lati ri daju pe idunadura wọn pẹlu awọn ajinigbe naa seso rere, ti oun fi ri idande gba lọjọ Aiku. O wa mọ riri inawo wọn pẹlu to fi mọ awọn asaaju ijọba, awọn ologun atawọn osisẹ agbofinro miran. Awọn ajinigbe ti tu Ọjọgbọn Adigun Agbaje, ẹni to ti fi igba kan ri jẹ Igbakeji ọga agba fasiti ilu Ibadan silẹ. Gẹgẹ bi ọrọ ti Ọjọgbọn Rẹmi Ayede, to jẹ ọga agba ẹka imọ nipa oṣelu ni fasiti Ibadan se sọ, lọjọ Aiku ni wọn tu u silẹ, ti o si ti n gba itọju nileewosan. Awọn ajinigbe ji eekan onimọ nipa ẹkọ oṣelu naa ni opopona marosẹ Ibadan si Eko lọjọ Ẹti.


Awọn ajinigbe ti tu Ọjọgbọn Adigun Agbaje, ẹni to ti fi igba kan ri jẹ Igbakeji ọga agba fasiti ilu Ibadan silẹ. Gẹgẹ bi ọrọ ti Ọjọgbọn Rẹmi Ayede, to jẹ ọga agba ẹka imọ nipa oṣelu ni fasiti Ibadan se sọ, lọjọ Aiku ni wọn tu u silẹ, ti o si ti n gba itọju nileewosan. Awọn ajinigbe ji eekan onimọ nipa ẹkọ oṣelu naa ni opopona marosẹ Ibadan si Eko lọjọ Ẹti. Nnkan bii agogo mẹfa irọlẹ lawọn ajinigbepawo naa dabu rẹ lọna nitosi agbegbe Sat Guru Maharaji loju ọna marosẹ ọhun. Igbakeji ọga agba tẹlẹ nile ẹkọ fasiti Ibadan, Ọjọgbọn Adigun Agbaje atawọn eeyan mii ti ko sọwọ awọn ajinigbe. Bakan naa ni wọn tun ji akẹkọ ile ẹkọ gbogbonse Moshood Abiola nilu Abeokuta (MAPOLY) gbe lọ pẹlu Agbaje lasiko isẹlẹ naa.


Nnkan bii agogo mẹfa irọlẹ lawọn ajinigbepawo naa dabu rẹ lọna nitosi agbegbe Sat Guru Maharaji loju ọna marosẹ ọhun. Igbakeji ọga agba tẹlẹ nile ẹkọ fasiti Ibadan, Ọjọgbọn Adigun Agbaje atawọn eeyan mii ti ko sọwọ awọn ajinigbe. Bakan naa ni wọn tun ji akẹkọ ile ẹkọ gbogbonse Moshood Abiola nilu Abeokuta (MAPOLY) gbe lọ pẹlu Agbaje lasiko isẹlẹ naa. Orukọ awọn akẹkọ MAPOLY naa ni Orekoya Oluwatobi ati ẹgbọn rẹ obinrin, Aminat, ti oun lọ gba lẹta isinru ilu NYSC nile iwe ẹkọ naa. Opopona marose Ibadan silu Eko ni isẹlẹ naa ti waye ni deede aago mẹfa irọlẹ ọjọ Ẹti nigba tawọn ajinigbe sẹburu ọna lẹba ibudo Guru Maharaji nilu Ibadan. Awọn ero to n kọja ni opopona naa lo kọkọ figbe ta pe wọn ri awọn ọkọ mẹta kan ti wọn gbe soju titi, wọn si ilẹkun wọn silẹ lai ri ero ẹyọ kan ninu rẹ.


Orukọ awọn akẹkọ MAPOLY naa ni Orekoya Oluwatobi ati ẹgbọn rẹ obinrin, Aminat, ti oun lọ gba lẹta isinru ilu NYSC nile iwe ẹkọ naa. Opopona marose Ibadan silu Eko ni isẹlẹ naa ti waye ni deede aago mẹfa irọlẹ ọjọ Ẹti nigba tawọn ajinigbe sẹburu ọna lẹba ibudo Guru Maharaji nilu Ibadan. Awọn ero to n kọja ni opopona naa lo kọkọ figbe ta pe wọn ri awọn ọkọ mẹta kan ti wọn gbe soju titi, wọn si ilẹkun wọn silẹ lai ri ero ẹyọ kan ninu rẹ. Awọn eeyan naa si lo n lọgun pe o seese ko jẹ pe awọn ajinigbe lo ti ko awọn ero inu ọkọ naa lọ. Amọ ajọ kan to wa fun iwadi iroyin Foundation for Investigative Journalism (FIJ) ti fi ikede sita lori isẹlẹ naa loju opo ayelujara rẹ. Ajọ naa wa sisọ loju rẹ pe Ọjọgbọn Agbaje to n lọ sisẹ isinmi rẹ nile ẹkọ fasiti Olabisi Onabanjọ wa lara awọn ero ti awọn ajinigbe naa ko, lasiko to n pada bọ silu Ibadan.


Awọn eeyan naa si lo n lọgun pe o seese ko jẹ pe awọn ajinigbe lo ti ko awọn ero inu ọkọ naa lọ. Amọ ajọ kan to wa fun iwadi iroyin Foundation for Investigative Journalism (FIJ) ti fi ikede sita lori isẹlẹ naa loju opo ayelujara rẹ. Ajọ naa wa sisọ loju rẹ pe Ọjọgbọn Agbaje to n lọ sisẹ isinmi rẹ nile ẹkọ fasiti Olabisi Onabanjọ wa lara awọn ero ti awọn ajinigbe naa ko, lasiko to n pada bọ silu Ibadan. Wayi o, Ajọ FIJ tun salaye pe awọn ajinigbe to ji Ọjọgbọn Agbaje ti kan sawọn mọlẹbi rẹ ni ọjọ Abamẹta lati beere owo idande rẹ. Miliọnu lọna aadọta naira si ni awọn ajinigbe naa n beere fun, ki wọn to ji ọjọgbọn naa silẹ. Bakan naa la gbọ pe wọn ti kan si awọn mọlẹbi awọn akẹkọ meji tile ẹkọ Mapoly ti wọn ji gbe naa, ti wọn si n beere miliọnu mẹwa naira lori ikọọkan wọn.


Wayi o, Ajọ FIJ tun salaye pe awọn ajinigbe to ji Ọjọgbọn Agbaje ti kan sawọn mọlẹbi rẹ ni ọjọ Abamẹta lati beere owo idande rẹ. Miliọnu lọna aadọta naira si ni awọn ajinigbe naa n beere fun, ki wọn to ji ọjọgbọn naa silẹ. Bakan naa la gbọ pe wọn ti kan si awọn mọlẹbi awọn akẹkọ meji tile ẹkọ Mapoly ti wọn ji gbe naa, ti wọn si n beere miliọnu mẹwa naira lori ikọọkan wọn. Iroyin naa ni awọn ajinigbe ọhun gbẹmi awọn osisẹ ọlọpaa kan nibi isẹlẹ naa. Awọn osisẹ ọlọpaa to wa lagbegbe Toll Gate nilu Ibadan ni wọn lọ dahun si ipe pajawiri araalu pe ajinigbe n sọsẹ lọwọ lẹba ibudo Guru naa. Idi si ree tawọn igun mejeeji fi doju ibọn kọ ara wọn lẹba fasiti Dominion to wa lagbegbe naa.


Iroyin naa ni awọn ajinigbe ọhun gbẹmi awọn osisẹ ọlọpaa kan nibi isẹlẹ naa. Awọn osisẹ ọlọpaa to wa lagbegbe Toll Gate nilu Ibadan ni wọn lọ dahun si ipe pajawiri araalu pe ajinigbe n sọsẹ lọwọ lẹba ibudo Guru naa. Idi si ree tawọn igun mejeeji fi doju ibọn kọ ara wọn lẹba fasiti Dominion to wa lagbegbe naa. Asiko yii si ni ẹmi ọlpaa kan bọ, tawọn ajinigbe si raye gbe awọn ero ti wọn fẹ ji gbe lọ. Wayi o, ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti fidi isẹlẹ ijinigbe naa mulẹ ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Abamẹta. Kọmisana ọlọpaa nipinlẹ Oyo, Adewale Williams si ti pasẹ pe ki iwadi alagbara bẹrẹ lati sawari bi isẹlẹ ijinigbe naa se waye.


Asiko yii si ni ẹmi ọlpaa kan bọ, tawọn ajinigbe si raye gbe awọn ero ti wọn fẹ ji gbe lọ. Wayi o, ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti fidi isẹlẹ ijinigbe naa mulẹ ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Abamẹta. Kọmisana ọlọpaa nipinlẹ Oyo, Adewale Williams si ti pasẹ pe ki iwadi alagbara bẹrẹ lati sawari bi isẹlẹ ijinigbe naa se waye. O tun pasẹ pe Igbakeji Kọmisana ọlọpaa to wa ni ẹka ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni ko lewaju iwadii naa. Atẹjade ọhun, ti alukoro ileesẹ ọlọpaa Oyo, Adewale Osifeso fọwọsi ti wa rọ awọn ẹgbẹ alaanu, awọn onisegun ibilẹ atawọn olugbe adugbo ti isẹlẹ naa ti waye lati maa foju sọri. O tun gba wọn nimọran lati maa se akiyesi awọn eeyan to ba ni ọgbẹ ọta ibọn, ki wọn si fi iroyin naa to ọlọpaa leti.


O tun pasẹ pe Igbakeji Kọmisana ọlọpaa to wa ni ẹka ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni ko lewaju iwadii naa. Atẹjade ọhun, ti alukoro ileesẹ ọlọpaa Oyo, Adewale Osifeso fọwọsi ti wa rọ awọn ẹgbẹ alaanu, awọn onisegun ibilẹ atawọn olugbe adugbo ti isẹlẹ naa ti waye lati maa foju sọri. O tun gba wọn nimọran lati maa se akiyesi awọn eeyan to ba ni ọgbẹ ọta ibọn, ki wọn si fi iroyin naa to ọlọpaa leti. Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo wa tun fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni oun padanu osisẹ kan lasiko isẹlẹ naa. “Ọkan lara awọn osisẹ ọlọpaa to wa ni agọ ọlọpaa Toll Gate, to wa lara awọn osisẹ ọlọpaa to lọ dahun ipe pajawiri nipa ijinigbe naa ti jade laye. Bakan naa ni osisẹ ọlọpa miran fara pa yannayanna lasiko ikọlu ijinigbe naa, amọ to n gba itọju lọwọ nile iwosan.


Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo wa tun fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni oun padanu osisẹ kan lasiko isẹlẹ naa. “Ọkan lara awọn osisẹ ọlọpaa to wa ni agọ ọlọpaa Toll Gate, to wa lara awọn osisẹ ọlọpaa to lọ dahun ipe pajawiri nipa ijinigbe naa ti jade laye. Bakan naa ni osisẹ ọlọpa miran fara pa yannayanna lasiko ikọlu ijinigbe naa, amọ to n gba itọju lọwọ nile iwosan. Lara awọn eeyan to si dide si ipe pajawiri naa ni ikọ ọlọpaa to n gbogun ti iwa ọdaran, ikọ ọlọpaa to n se aato, awọn ikọ ọlọpaa kogberegbe atawọn ọdẹ ibilẹ.” Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo fikun pe oun ti gba ọkọ mẹrin ti wọn gbe kalẹ nibi isẹlẹ naa, ti oun si tun ko aloku ọta ibọn nilẹ lorisirisi. Odu ni Ọjọgbọn Adigun Agbaje ni awujọ awọn olukọ fasiti Ibadan ati lorilẹede Naijiria lapapọ. Agbaje jẹ akọsẹmọsẹ Ọjọgbọn ni ẹka imọ nipa oselu nile ẹkọ faisiti Ibadan.


Lara awọn eeyan to si dide si ipe pajawiri naa ni ikọ ọlọpaa to n gbogun ti iwa ọdaran, ikọ ọlọpaa to n se aato, awọn ikọ ọlọpaa kogberegbe atawọn ọdẹ ibilẹ.” Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo fikun pe oun ti gba ọkọ mẹrin ti wọn gbe kalẹ nibi isẹlẹ naa, ti oun si tun ko aloku ọta ibọn nilẹ lorisirisi. Odu ni Ọjọgbọn Adigun Agbaje ni awujọ awọn olukọ fasiti Ibadan ati lorilẹede Naijiria lapapọ. Agbaje jẹ akọsẹmọsẹ Ọjọgbọn ni ẹka imọ nipa oselu nile ẹkọ faisiti Ibadan. Lati ọdun 1998 si lo ti bẹrẹ isẹ olukọ nile ẹkọ fasiti naa titi di oni. Agbaje jẹ oludari ẹka imọ apapọ fun eto ẹkọ nipa awujọ (Dean, Faculty of Social Science) laarin ọdun 2003 si 2005. Bakan naa lo tun jẹ igbakeji ọga agba fun ẹka eto ẹkọ nile ẹkọ fasiti Ibadan naa laarin ọdun 2006 si 2010.


Lati ọdun 1998 si lo ti bẹrẹ isẹ olukọ nile ẹkọ fasiti naa titi di oni. Agbaje jẹ oludari ẹka imọ apapọ fun eto ẹkọ nipa awujọ (Dean, Faculty of Social Science) laarin ọdun 2003 si 2005. Bakan naa lo tun jẹ igbakeji ọga agba fun ẹka eto ẹkọ nile ẹkọ fasiti Ibadan naa laarin ọdun 2006 si 2010. Ọjọgbọn Adigun Agbaje lo tun n se idanilẹkọ nipa ilana isẹ iwadii fawọn ileesẹ ologun pẹlu awọn ileesẹ agbofinro mii atawọn ileesẹ miran ti isẹ wọn fara pẹ ti ologun nilu Abuja laarin ọdun 2001 si 2013. Lara awọn iwe ti Ọjọgbọn Adigun Agbaje kọ sita ni The Nigeria Press, Hegemony and the Social Construction of Legitimacy atawọn iwe miran lorisirisi. Ọpọ awọn akẹkọọ ati alabasisẹpọ rẹ lọgba fasiti Ibadan si lo nifẹ Ọjọgbọn naa nitori iwa ikonimọra rẹ.


Ọjọgbọn Adigun Agbaje lo tun n se idanilẹkọ nipa ilana isẹ iwadii fawọn ileesẹ ologun pẹlu awọn ileesẹ agbofinro mii atawọn ileesẹ miran ti isẹ wọn fara pẹ ti ologun nilu Abuja laarin ọdun 2001 si 2013. Lara awọn iwe ti Ọjọgbọn Adigun Agbaje kọ sita ni The Nigeria Press, Hegemony and the Social Construction of Legitimacy atawọn iwe miran lorisirisi. Ọpọ awọn akẹkọọ ati alabasisẹpọ rẹ lọgba fasiti Ibadan si lo nifẹ Ọjọgbọn naa nitori iwa ikonimọra rẹ.


Àwọn Krìstẹ́ní Yoruba Nation kọ̀wé sí CAN láti pínyà!

Ẹgbẹ Yoruba Nation Christian Association (YORNCA), awọn Kristẹni to wa laarin awọn ajijagbara fun orilẹede Yoruba yii n pe fun didaduro gedegbe ati kikuro labẹ akoso apapọ ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi lorilẹede Naijiria CAN. Eyi lo mu ki wọn kọ iwe ti wọn si dari si Aarẹ ẹgbẹ CAN, Alufa agba, Daniel Chukwudumebi Okoh, lati fi to gbogbo ẹgbẹ leti pe asiko ile ti to fun awọn ọmọm Yoruba to wa laarin CAN. Wọn kọ sinu rẹ pe “koko iwe na ni lati sọ fun ẹgbẹ CAN pe ẹgbẹ Yoruba Nation Christian Association (YORNCA) to ko gbogbo ọmọlẹyin Kristi atawọn ile ijọsin to wa nilẹ Yoruba to darapọ mọ awọn nile ati lẹyin odi pe awọn ti fẹ kuro lara ẹgbẹ CAN. Ohun ti eleyi tumọ si ni wipe wọn n fẹ ki awọn Kristẹni ẹya Yoruba yọra kuro labẹ idari ati akoso ẹgbẹ CAN. Nigba ti BBC Yoruba kan si akọwe agba ẹgbẹ naa, Pasitọ E.A Agboola, o jẹ ko di mimọ pe Ọlọrun alaaye ni awọn kọkọ fẹyinti ti awọn ṣe gbe igbesẹ yii, bakan lo sọ pe ẹgbẹ apapọ Yoruba Self Determination Movement (YSDF) to jẹ asia nla ti gbogbo ẹgbẹ to n ja fun iran Yoruba wa labẹ rẹ to si ni Ọjọgbọn Banji Akintoye jẹ baba fun awọn naa. “Baba wa Ọjọgbọn Banji Akintoye lo fi ẹgbẹ wa lọlẹ”, Agboola sọ fun BBC Yoruba.


Ohun ti eleyi tumọ si ni wipe wọn n fẹ ki awọn Kristẹni ẹya Yoruba yọra kuro labẹ idari ati akoso ẹgbẹ CAN. Nigba ti BBC Yoruba kan si akọwe agba ẹgbẹ naa, Pasitọ E.A Agboola, o jẹ ko di mimọ pe Ọlọrun alaaye ni awọn kọkọ fẹyinti ti awọn ṣe gbe igbesẹ yii, bakan lo sọ pe ẹgbẹ apapọ Yoruba Self Determination Movement (YSDF) to jẹ asia nla ti gbogbo ẹgbẹ to n ja fun iran Yoruba wa labẹ rẹ to si ni Ọjọgbọn Banji Akintoye jẹ baba fun awọn naa. “Baba wa Ọjọgbọn Banji Akintoye lo fi ẹgbẹ wa lọlẹ”, Agboola sọ fun BBC Yoruba. "Iran ti kii korira tabi ṣe ẹlẹyamẹya ni Yoruba torinaa la ṣe gba awọn ẹsin ti oyinbo mu wa laye atijọ lai ja tabi ni ẹnikẹni lara lati yan eyi ti o  ba fẹ ṣe." Akọwe ẹgbẹ naa jẹ ko di mimọ pe bi ẹnikẹni ba n reti ki orukọ awọn ilumọọka Pasitọ wa lara awọn, ko lee ri bẹẹ toripe wọn ti baba wa labẹ akoso CAN amọ sibẹ sibẹ, awọn adari ijọ ti wọn si jẹ Pasitọ to to mẹrinlelogun lo jẹ alakoso ẹgbẹ YORNCA. Agboola ṣalaye pe kii ṣe pe awọn ni nkankan lodi si ẹgbẹ CAN to wa ni Naijiria amọ bi lẹta wọn ṣe sọ, oju awọn ọmọlẹyin Kristi ti ri ọpọlọpọ idamu ninu orilẹede Naijiria ti wọn si gbagbọ pe awọn to fẹ pa ilu run lo wa nidi eyi paapaa bi wọn ṣe ni wọn n doju le ẹya Yoruba.


"Iran ti kii korira tabi ṣe ẹlẹyamẹya ni Yoruba torinaa la ṣe gba awọn ẹsin ti oyinbo mu wa laye atijọ lai ja tabi ni ẹnikẹni lara lati yan eyi ti o  ba fẹ ṣe." Akọwe ẹgbẹ naa jẹ ko di mimọ pe bi ẹnikẹni ba n reti ki orukọ awọn ilumọọka Pasitọ wa lara awọn, ko lee ri bẹẹ toripe wọn ti baba wa labẹ akoso CAN amọ sibẹ sibẹ, awọn adari ijọ ti wọn si jẹ Pasitọ to to mẹrinlelogun lo jẹ alakoso ẹgbẹ YORNCA. Agboola ṣalaye pe kii ṣe pe awọn ni nkankan lodi si ẹgbẹ CAN to wa ni Naijiria amọ bi lẹta wọn ṣe sọ, oju awọn ọmọlẹyin Kristi ti ri ọpọlọpọ idamu ninu orilẹede Naijiria ti wọn si gbagbọ pe awọn to fẹ pa ilu run lo wa nidi eyi paapaa bi wọn ṣe ni wọn n doju le ẹya Yoruba. Bakan naa wọn tọka si bi awọn agbesunmọmi ṣe n pa awọn Kristẹni kaakiri orilẹede Naijiria ti wọn si ni awọn ni ọpọlọpọ ẹri bii ti Deborah Samuel ti wọn pa ni ọjọ Kejila Oṣu Karun ọdun 2022 ti awọn kan sọ ni okuta ti wọn si tun dana sun un ni ilu Sokoto. Lafikun, o mẹnu ba ikọlu to waye si ijọ Katoliki ti ilu Owo lọsan gangan nipinlẹ Ondo ni ọjọ Karun Osu Kẹfa ọdun yii kan naa. Ẹwẹ, wọn ni awọn o na ika abuku si ẹsin tabi ẹya kankan o toripe ọpọlọpọ eekan Naijiria lo jade lati bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa.


Bakan naa wọn tọka si bi awọn agbesunmọmi ṣe n pa awọn Kristẹni kaakiri orilẹede Naijiria ti wọn si ni awọn ni ọpọlọpọ ẹri bii ti Deborah Samuel ti wọn pa ni ọjọ Kejila Oṣu Karun ọdun 2022 ti awọn kan sọ ni okuta ti wọn si tun dana sun un ni ilu Sokoto. Lafikun, o mẹnu ba ikọlu to waye si ijọ Katoliki ti ilu Owo lọsan gangan nipinlẹ Ondo ni ọjọ Karun Osu Kẹfa ọdun yii kan naa. Ẹwẹ, wọn ni awọn o na ika abuku si ẹsin tabi ẹya kankan o toripe ọpọlọpọ eekan Naijiria lo jade lati bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa. “Torinaa ni awa Kristẹni nile ati lẹyin odi to jẹ ọmọ Yoruba ṣe kọ lati jẹ ẹru ni ilu tiwa ti Ọlọrun fun wa. Awa ajọ Kristẹni ọmọ Yoruba yoo yapa kuro patapata lorilẹede Naijira ni kete ti wọn ba ti kede Yoruba Nation gẹgẹ bi orilẹede ara rẹ, eleyi ko si ni pẹ rara si akoko yii”. “A fọwọ ati ẹsẹ si gbogbo akitiyan ti Baba wa ati adari, Ọjọgbọn Banji Akintoye n ṣe a si mọ pe wọn ti kọ iwe ranṣẹ ni ilana ofin si Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari lati fi ifẹ iran Yoruba han lati yapa kuro lorilẹede Naijria.


“Torinaa ni awa Kristẹni nile ati lẹyin odi to jẹ ọmọ Yoruba ṣe kọ lati jẹ ẹru ni ilu tiwa ti Ọlọrun fun wa. Awa ajọ Kristẹni ọmọ Yoruba yoo yapa kuro patapata lorilẹede Naijira ni kete ti wọn ba ti kede Yoruba Nation gẹgẹ bi orilẹede ara rẹ, eleyi ko si ni pẹ rara si akoko yii”. “A fọwọ ati ẹsẹ si gbogbo akitiyan ti Baba wa ati adari, Ọjọgbọn Banji Akintoye n ṣe a si mọ pe wọn ti kọ iwe ranṣẹ ni ilana ofin si Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari lati fi ifẹ iran Yoruba han lati yapa kuro lorilẹede Naijria.


'Àwa Ebira tí wà ní Owo fún "Donkey years" ẹ má na ìka àbùkù sí wa lórí ìkọlù Kátólíìkì Owo'

"Bí Ọ́lọ́run bá ṣeé tí ọwọ wa tẹ àwọn tó páàyàn ní Ìjọ Kátólíìkì Owo, a ò lu jẹ̀jẹ̀rẹ̀ sí wọn lára ká tó pe agbófinró" Awọn Ebira Ondo ti sọrọ pe ki awọn eeyan ma na ika abuku si awọn lori ikọlu ijọ Katoliiki ilu Owo nipinlẹ Ondo to waye loṣu bii melo kan sẹyin. Olubadamọran tẹlẹri fun gomina ipinlẹ Ondo lori ọrọ to kan awọn ẹya Ebira, to n gbe ni ipinlẹ naa, Hassan Ahette ba BBC Yoruba sọrọ to ṣi ṣalaye iha ti awọn ẹya Ebira ni Ondo kọ si iṣẹlẹ to waye ni ijọ Katoliiki ilu Owo. Iṣẹlẹ naa jẹ eyi ti awọn to ṣekọlu sibẹ pa ọpọlọpọ eniyan. Eyi jẹ esi si ero awọn eeyan kaakiri ti wọn ro pe awọn eeyan Ebira lo ṣe ikọlu si ijọ Katoliiki Owo naa.


'Méjì lára àwọn tó pa àbúrò mi ti kọ́kọ́ wá mu ọtí ní 'hotel' rẹ̀ lọ́sàn-án'

Ẹni to jẹ ẹgbọn oniṣowo kan to jẹ ọmọ Naijiria, ṣugbọn to n gbe nilẹ America, Ayorinde Owolabi, ti sọrọ lori iku rẹ. Ninu oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni awọn ajinigbe pa ọkunrin naa ati akẹkọọ Fasiti Lautech kan nilu Ogbomoso. Iroyin sọ pe ninu ile itura Ọgbẹni Owolabi ni wọn ti ji oun ati akẹkọọ Lautech naa, Racheal Opadele to jẹ oṣiṣẹ nibẹ gbe. Wọn pa awọn mejeeji lẹyin ti wọn gba owo itusilẹ lọwọ ẹbi wọn. Ninu ọrọ to sọ fun BBC, ẹgbọn oloogbe Ayorinde Owolabi, Alagba Caleb Owolabi sọ pe meji lara awọn to pa aburo oun ati oṣiṣẹ rẹ naa, ti kọkọ wa a mu ọti nile itura rẹ. O ni "nkan to jẹ ka mọ ẹya ti wọn ti wa ni pe meji lara wọn ti kọkọ wa mu ọti nile itura naa lọsan, koda wọn sọ pe awọn fẹ ẹ gba yaara.


Wọn pa awọn mejeeji lẹyin ti wọn gba owo itusilẹ lọwọ ẹbi wọn. Ninu ọrọ to sọ fun BBC, ẹgbọn oloogbe Ayorinde Owolabi, Alagba Caleb Owolabi sọ pe meji lara awọn to pa aburo oun ati oṣiṣẹ rẹ naa, ti kọkọ wa a mu ọti nile itura rẹ. O ni "nkan to jẹ ka mọ ẹya ti wọn ti wa ni pe meji lara wọn ti kọkọ wa mu ọti nile itura naa lọsan, koda wọn sọ pe awọn fẹ ẹ gba yaara. "Ọmọbinrin ti wọn gbe pẹlu aburo mi, Rachael, lo ta ọti fun wọn, boya nitori ẹ ni wọn ṣe ji oun naa gbe." Alagba Caleb ṣalaye pe ọgọrun miliọnu Naira ni wọn kọkọ beere fun, amọ awọn ko miliọnu marun-un lọ lẹyin ọjọ kẹrin ti wọn gbe wọn. O ni ẹni to gbe owo naa lọ ṣalaye pe bi wọn ṣe gba owo naa, ni wọn bẹrẹ si sọ ede ti oun ko gbọ.


"Ọmọbinrin ti wọn gbe pẹlu aburo mi, Rachael, lo ta ọti fun wọn, boya nitori ẹ ni wọn ṣe ji oun naa gbe." Alagba Caleb ṣalaye pe ọgọrun miliọnu Naira ni wọn kọkọ beere fun, amọ awọn ko miliọnu marun-un lọ lẹyin ọjọ kẹrin ti wọn gbe wọn. O ni ẹni to gbe owo naa lọ ṣalaye pe bi wọn ṣe gba owo naa, ni wọn bẹrẹ si sọ ede ti oun ko gbọ. Lẹyin naa si ni wọn bẹrẹ si yinbọn mọ awọn to wa ni ahamọ wọn, ẹni to gbe owo lọ, ati ọlọkada to gbe e lọ. Ẹni to gbe owo lọ nikan ni ko kú ninu awọn mẹrẹẹrin. Oloogbe Owolabi ti n gbe nilẹ America lati ọdun 1986, to si ma n wa sile lati wo awọn eeyan rẹ ati awọn okowo to n ṣe ni Naijiria.


Lẹyin naa si ni wọn bẹrẹ si yinbọn mọ awọn to wa ni ahamọ wọn, ẹni to gbe owo lọ, ati ọlọkada to gbe e lọ. Ẹni to gbe owo lọ nikan ni ko kú ninu awọn mẹrẹẹrin. Oloogbe Owolabi ti n gbe nilẹ America lati ọdun 1986, to si ma n wa sile lati wo awọn eeyan rẹ ati awọn okowo to n ṣe ni Naijiria. Botilẹ jẹ pe ẹbi oloogbe fi ẹsun kan pe awọn eeyan kan lati ẹya Fulani lo ṣe iṣẹ ibi naa, ileeṣẹ ọlọpaa ko fidi eyi mulẹ. Bakan naa ni wọn ko tii ri afurasi kankan mu lori iṣẹlẹ ọhun.


Botilẹ jẹ pe ẹbi oloogbe fi ẹsun kan pe awọn eeyan kan lati ẹya Fulani lo ṣe iṣẹ ibi naa, ileeṣẹ ọlọpaa ko fidi eyi mulẹ. Bakan naa ni wọn ko tii ri afurasi kankan mu lori iṣẹlẹ ọhun.


Ó tó káwọn ẹ̀ṣọ́ àbò ìpínlẹ̀ máa lo ìbọn ìgbàlódé lóòtọ́, ìkọlù sílẹ̀ Yorùbá kọjá àlà - Afenifere

Ẹgbẹ́ Afenifere ilẹ̀ Yorùbá ti bu ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn agbéṣùmọ̀mí kan ṣe wọ aṣọ iléeṣẹ́ ológun Nàìjíríà láti fi ṣe ìkọlù sí àwọn ènìyàn kan ní ìlú Ipapo, Oke Ogun, ìpínlẹ̀ Oyo. Níbi ìkọlù ọ̀hún ni ìròyìn ní àwọn mẹ́rin ni agbébọn náà jí gbé lọ. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ Afenifere Jare Ajayi fi síta ní bí àwọn agbéṣùmọ̀mí ṣe ṣèkọlù ọ̀hún tí wọ́n sì rí bi sálọ tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò tí àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ dá sílẹ̀ ní láti máa lo ìbọn gidi. Ajayi ní pẹ̀lú àwọn ìkọlù sí ilẹ̀ Yorùbá èyí tó ń wáyé ní lemọ́lemọ́ yìí àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò abẹ́lé nílò láti máa ṣàmúlò ìbọn ìgbàlódé láti kojú àwọn ọ̀daràn náà. Ó ní ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹwàá ọdún 2022 ni àwọn agbébọn bíi mẹ́wàá ya wọ oko ènìyàn kan níbi tí àwọn àgbẹ̀ mẹ́rìnlá ti ń ṣiṣẹ́ tí wọ́n sì jí àwọn mẹ́rin gbé lọ nínú wọn nígbà tí àwọn mẹ́wàá móríbọ́. Ó tẹ̀síwájú pé òṣìṣẹ́ ẹ̀ṣọ́ aláàbò Amotekun kan ní lásìkò tí àwọn fi dé ibi tí àwọn ajínigbé náà ti ń ṣọṣẹ́ lọ́wọ́ ṣùgbọ́n àwọn kò le dá ààbò àwọn ti wọ́n jí gbé náà nítorí ìbọn AK47 ni àwọn gbé dání tó sì jẹ́ wí pé ṣakabùlà ló wà lọ́wọ́ àwọn.


Ajayi ní pẹ̀lú àwọn ìkọlù sí ilẹ̀ Yorùbá èyí tó ń wáyé ní lemọ́lemọ́ yìí àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò abẹ́lé nílò láti máa ṣàmúlò ìbọn ìgbàlódé láti kojú àwọn ọ̀daràn náà. Ó ní ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹwàá ọdún 2022 ni àwọn agbébọn bíi mẹ́wàá ya wọ oko ènìyàn kan níbi tí àwọn àgbẹ̀ mẹ́rìnlá ti ń ṣiṣẹ́ tí wọ́n sì jí àwọn mẹ́rin gbé lọ nínú wọn nígbà tí àwọn mẹ́wàá móríbọ́. Ó tẹ̀síwájú pé òṣìṣẹ́ ẹ̀ṣọ́ aláàbò Amotekun kan ní lásìkò tí àwọn fi dé ibi tí àwọn ajínigbé náà ti ń ṣọṣẹ́ lọ́wọ́ ṣùgbọ́n àwọn kò le dá ààbò àwọn ti wọ́n jí gbé náà nítorí ìbọn AK47 ni àwọn gbé dání tó sì jẹ́ wí pé ṣakabùlà ló wà lọ́wọ́ àwọn. Ajayi wòye wí pé tó bá jẹ́ wí pé ìbọn ìgbàlódé ló wà lọ́wọ́ àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò Amotekun ọ̀hún ó ṣeéṣe kí àwọn agbébọn náà má ri iṣẹ́ burúkú wọn ṣe tó bẹ́ẹ̀ nítorí pẹ̀lú ìbọn ṣakabùlà ọwọ́ wọn, wọ́n ṣì jà fitafita láti kojú àwọn agbébọn náà. Ó fi kún un pé alága àwọn àgbẹ̀ ní agbègbè náà ní aṣọ iléeṣẹ́ ológun ni àwọn agbébọn náà wọ̀ wá láti fi ṣe iṣẹ́ láabi wọn. Ajayi ní ó jẹ́ ohun ìbànújẹ́ fún àwọn pé lọ́jọ́ Àbámẹ́ta bákan náà ni agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Osun, Yemisi Opalola kéde pé àwọn rí òkú Olóyè Oladepo Asaolu, Babaloja ti ìlú Ora-Igbomina, ìjọba ìbílẹ̀ Oke-Ila  ìpínlẹ̀ náà nínú igbó kan. Ó ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹwàá ni àwọn ajínigbé jí olóyè náà gbé nínú oko rẹ̀ kí wọ́n tó rí òkú rẹ̀ náà.


Ajayi wòye wí pé tó bá jẹ́ wí pé ìbọn ìgbàlódé ló wà lọ́wọ́ àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò Amotekun ọ̀hún ó ṣeéṣe kí àwọn agbébọn náà má ri iṣẹ́ burúkú wọn ṣe tó bẹ́ẹ̀ nítorí pẹ̀lú ìbọn ṣakabùlà ọwọ́ wọn, wọ́n ṣì jà fitafita láti kojú àwọn agbébọn náà. Ó fi kún un pé alága àwọn àgbẹ̀ ní agbègbè náà ní aṣọ iléeṣẹ́ ológun ni àwọn agbébọn náà wọ̀ wá láti fi ṣe iṣẹ́ láabi wọn. Ajayi ní ó jẹ́ ohun ìbànújẹ́ fún àwọn pé lọ́jọ́ Àbámẹ́ta bákan náà ni agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Osun, Yemisi Opalola kéde pé àwọn rí òkú Olóyè Oladepo Asaolu, Babaloja ti ìlú Ora-Igbomina, ìjọba ìbílẹ̀ Oke-Ila  ìpínlẹ̀ náà nínú igbó kan. Ó ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹwàá ni àwọn ajínigbé jí olóyè náà gbé nínú oko rẹ̀ kí wọ́n tó rí òkú rẹ̀ náà. Bákan náà ló ní yàtọ̀ sí àwọn wọ̀nyí, Ajayi ní bí àwọn ajínigbé ṣe jí Ọba Owa-Onire, ìyàwó àti awakọ̀ rẹ̀ gbé ní ìpínlẹ̀ Kwara láìpẹ́ yìí jẹ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń kan àwọn lóminú. Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde tí Ajayi fi síta ṣe sọ, ó ní ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń bèèrè pé báwo ni àwọn agbébọn àti agbéṣùmọ̀mí wọ̀nyí ṣe ń rí àwọn ìbọn ìgbàlódé tí wọ́n ń lò láti fi ṣọṣẹ́. Ajayi tẹ̀síwájú pé bí ìjọba àpapọ̀ ṣe kọtí ọ̀gbọin sí ìpè àwọn gómìnà, ẹgbẹ́ bíi Afenifere àtàwọn mìíràn tó ń pè fún ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ àti ti ẹsẹ̀ kùkú jẹ́ ohun tíkò dára tó.


Bákan náà ló ní yàtọ̀ sí àwọn wọ̀nyí, Ajayi ní bí àwọn ajínigbé ṣe jí Ọba Owa-Onire, ìyàwó àti awakọ̀ rẹ̀ gbé ní ìpínlẹ̀ Kwara láìpẹ́ yìí jẹ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń kan àwọn lóminú. Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde tí Ajayi fi síta ṣe sọ, ó ní ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń bèèrè pé báwo ni àwọn agbébọn àti agbéṣùmọ̀mí wọ̀nyí ṣe ń rí àwọn ìbọn ìgbàlódé tí wọ́n ń lò láti fi ṣọṣẹ́. Ajayi tẹ̀síwájú pé bí ìjọba àpapọ̀ ṣe kọtí ọ̀gbọin sí ìpè àwọn gómìnà, ẹgbẹ́ bíi Afenifere àtàwọn mìíràn tó ń pè fún ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ àti ti ẹsẹ̀ kùkú jẹ́ ohun tíkò dára tó. Ó fi kún un pé lọ́pọ̀ ìgbà ni gómìnà ìpínlẹ̀ Ondo, Rotimi Akeredolu, gómìnà ìpínlẹ̀ Benue Samuel Ortom àtàwọn mìíràn káàkiri Nàìjíríà ti ń bẹ ìjọba àpapọ̀ láti fi àyè gba àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò tí wọ́n dá sílẹ̀ láti máa lo ìbọn ìgbàlódé. ó ní tó bá jẹ́ wí pé ìjọba fàyè gba àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò láyè láti máa lo ìbọn ìgbàlódé àwọn ọ̀daràn kò ní kàn máa ya wọ ìlú láti hu ìwà kò tọ́. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní tí ìjọba Buhari bá fẹ́ rẹ́yìn ìpèníjà ààbò gẹ́gẹ́ bó ṣe máa ń sọ, ó ní ó gbọ́dọ̀ fàyè gba ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, gba àwọn ìṣèjọba tòótọ̀ láyè, kí wọ́n sì fún àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ní ohun ìjà gidi láti ṣe iṣẹ́ wọn bó ṣe tọ́.


Ó fi kún un pé lọ́pọ̀ ìgbà ni gómìnà ìpínlẹ̀ Ondo, Rotimi Akeredolu, gómìnà ìpínlẹ̀ Benue Samuel Ortom àtàwọn mìíràn káàkiri Nàìjíríà ti ń bẹ ìjọba àpapọ̀ láti fi àyè gba àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò tí wọ́n dá sílẹ̀ láti máa lo ìbọn ìgbàlódé. ó ní tó bá jẹ́ wí pé ìjọba fàyè gba àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò láyè láti máa lo ìbọn ìgbàlódé àwọn ọ̀daràn kò ní kàn máa ya wọ ìlú láti hu ìwà kò tọ́. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní tí ìjọba Buhari bá fẹ́ rẹ́yìn ìpèníjà ààbò gẹ́gẹ́ bó ṣe máa ń sọ, ó ní ó gbọ́dọ̀ fàyè gba ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, gba àwọn ìṣèjọba tòótọ̀ láyè, kí wọ́n sì fún àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ní ohun ìjà gidi láti ṣe iṣẹ́ wọn bó ṣe tọ́.


‘’A fẹ́ rí àwọn agbẹ́bọn tó kú nígbá tí ológun dóòlà arìnrìnàjò ojú irin tó kù’’

Ajọ ajafẹtọ lorilẹede Naijiria, HURIWA ti ke si aarẹ Muhammadu Buhari lati ṣafihan awọn agbesunmọmi to ku nigba ti ikọ ọmọogun Naijiria n doola ẹmi awọn arinrinajo mẹtalelogun to ku ni ahamọ awọn ajinigbe. Ọjọ Kejidinlọgbọ, Oṣu Kẹta, ọdun 2022 ni awọn ajinigbe ṣe ikọlu si ọkọ oju irin naa, ti wọn si pa awọn eniyan, wọn si ji awọn miran gbe. Adari Ajọ HURIWA , Comrade Emmanuel Onwubiko ni, o ṣe ni laanu pe awọn ọgọta eniyan ni awọn agbesunmọmi naa jigbe, ti ijọba si kọ lati mu ẹyọ agbesunmọmi ẹyọ kan lori ijinigbe naa. Onwubiko tẹsiwaju pe awọn ajinigbe yii ni wọn ti fi ọpọlọpọ eniyan sinu ibanujẹ fun oṣu mẹfa, lẹyin ti wọn pa ọpọlọpọ eniyan. Ajọ naa ni dandan, ijọba ni ẹjọ lati ro nipa iṣẹlẹ ikọlu Kaduna ati awọn ti wọn jigbe. Wọn ni ijọba n kan an ni ipa fun awọn eniyan pe awọn ko mọ nkankan nipa iṣẹlẹ naa.


Onwubiko tẹsiwaju pe awọn ajinigbe yii ni wọn ti fi ọpọlọpọ eniyan sinu ibanujẹ fun oṣu mẹfa, lẹyin ti wọn pa ọpọlọpọ eniyan. Ajọ naa ni dandan, ijọba ni ẹjọ lati ro nipa iṣẹlẹ ikọlu Kaduna ati awọn ti wọn jigbe. Wọn ni ijọba n kan an ni ipa fun awọn eniyan pe awọn ko mọ nkankan nipa iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni HURIWA ni ki wọn ṣe igbẹjọ Tukur Mamu ti o jẹ ẹni to n duna-dura pẹlu awọn ajinigbe naa, to si wa ni panpẹ Ajọ eleto aabo, DSS. ‘’Amọ̀ iyalẹnu lo jẹ fun awọn ọmọ Naijiria nigba ti adari ajọ ti Buhari gbe kalẹ lori eto aabo, Usman Yusuf kede pe ijọba ti doola ẹmi awọn mẹtalelogun to ku to wa ni panpẹ wọn.’’ ‘’Amọ ijọba ni idahun si awọn ibeere ọmọ Naijiria. Nibo ni Tukur Mamu wa?


Bakan naa ni HURIWA ni ki wọn ṣe igbẹjọ Tukur Mamu ti o jẹ ẹni to n duna-dura pẹlu awọn ajinigbe naa, to si wa ni panpẹ Ajọ eleto aabo, DSS. ‘’Amọ̀ iyalẹnu lo jẹ fun awọn ọmọ Naijiria nigba ti adari ajọ ti Buhari gbe kalẹ lori eto aabo, Usman Yusuf kede pe ijọba ti doola ẹmi awọn mẹtalelogun to ku to wa ni panpẹ wọn.’’ ‘’Amọ ijọba ni idahun si awọn ibeere ọmọ Naijiria. Nibo ni Tukur Mamu wa? Nibo ni awọn agbesunmọmi yii wa lẹyin oṣu mẹfa?’’ ‘’Bawo ni wọn ṣe doola ẹmi awọn mẹtalelogun naa? Ijọba Buhari gbọdọ da wa lohun ni kiakia’’ Ajọ HURIWA ni ki ijọba Buhari la awọn araalu lọyẹ lori ohun ti ko ye wọn lori bi wọn ṣe doola ẹmi awọn eniyan naa. Aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣabẹwo si awọn ero mẹtalelogun ti awọn agbesunmọmi Boko Haram ji gbe lasiko ti wọn kọlu reluwe to n gbe wọn lati Abuja lọ si Kaduna.


Nibo ni awọn agbesunmọmi yii wa lẹyin oṣu mẹfa?’’ ‘’Bawo ni wọn ṣe doola ẹmi awọn mẹtalelogun naa? Ijọba Buhari gbọdọ da wa lohun ni kiakia’’ Ajọ HURIWA ni ki ijọba Buhari la awọn araalu lọyẹ lori ohun ti ko ye wọn lori bi wọn ṣe doola ẹmi awọn eniyan naa. Aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣabẹwo si awọn ero mẹtalelogun ti awọn agbesunmọmi Boko Haram ji gbe lasiko ti wọn kọlu reluwe to n gbe wọn lati Abuja lọ si Kaduna. Ni ileewosan ile ẹkọṣẹ ogun NDA to wa nilu Kaduna ni Aarẹ Buhari ti ṣabẹwo si awọn eeyan naa lọjọbọ lẹyin to ṣefilọlẹ awọn akẹkọọ iṣi kọkandinlaadọrin (cadets of 69 Regular course) ẹkọṣẹ ogun ojuomi, oriilẹ, ati ofurufu nile ẹkọṣe imọ nipa ogun jija NDA ni ilu Afaka nipinlẹ Kaduna. Lasiko abẹwo naa, aarẹ orilẹede Naijiria kan sara si awọn ọmọogun Naijiria fun iṣẹ akin ti wọn n ṣe paapaajulọ eyi ti wọn fi ri awọn eeyan naa tu silẹ lọwọ awọn agbebọn Boko Haram. Awọn ọmọ igbimọ alabẹṣekele ti olori ileeṣẹ ọmọogun lorilẹede Naijiria gbe kalẹ labẹ idari Ọgagunfẹyinti Usman Abdulkadir to ṣe kokari itusilẹ awọn eeyan mẹtalelogun naa pẹlu wa nibi abẹwo naa.


Ni ileewosan ile ẹkọṣẹ ogun NDA to wa nilu Kaduna ni Aarẹ Buhari ti ṣabẹwo si awọn eeyan naa lọjọbọ lẹyin to ṣefilọlẹ awọn akẹkọọ iṣi kọkandinlaadọrin (cadets of 69 Regular course) ẹkọṣẹ ogun ojuomi, oriilẹ, ati ofurufu nile ẹkọṣe imọ nipa ogun jija NDA ni ilu Afaka nipinlẹ Kaduna. Lasiko abẹwo naa, aarẹ orilẹede Naijiria kan sara si awọn ọmọogun Naijiria fun iṣẹ akin ti wọn n ṣe paapaajulọ eyi ti wọn fi ri awọn eeyan naa tu silẹ lọwọ awọn agbebọn Boko Haram. Awọn ọmọ igbimọ alabẹṣekele ti olori ileeṣẹ ọmọogun lorilẹede Naijiria gbe kalẹ labẹ idari Ọgagunfẹyinti Usman Abdulkadir to ṣe kokari itusilẹ awọn eeyan mẹtalelogun naa pẹlu wa nibi abẹwo naa. Gbogbo awọn ero inu ọkọ reluwe tawọn agbebọn ji gbe lojuna Abuja si Kaduna  to ku ni ahamọ awọn ajinigbe naa ti gba itusilẹ bayii. Ijọba orilẹede Naijiria lo kede eyi l’Ọjọru ninu atẹjade kan ti Ọjọgbọn Usman Yusuf to jẹ akọwe igbimọ kan ti ileṣẹ eto abo ni Naijiria gbe kalẹ ti wọn ni CDSAC. “Mo layọ lati fi to gbogbo orilẹede yii ati agbaye leti pe ni nnkan bii agogo mẹrin irọlẹ Ọjọru, ọjọ karun oṣu kẹwaa ọdun 2022, igbimọ ẹlẹni meje kan ti olori awọn ẹṣọ oludaabobo arẹ, Ọgagun Leo Irabor ko sodi gba awọn ero mẹtalelogun to ku lahamọ awọn agbesunmọmi Boko Haram  pada lẹyin ti wọn kọlu ọkọ reluwe to n rinrinajo lati Abuja lọ si Kaduna lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹta ọdun 2022.


Gbogbo awọn ero inu ọkọ reluwe tawọn agbebọn ji gbe lojuna Abuja si Kaduna  to ku ni ahamọ awọn ajinigbe naa ti gba itusilẹ bayii. Ijọba orilẹede Naijiria lo kede eyi l’Ọjọru ninu atẹjade kan ti Ọjọgbọn Usman Yusuf to jẹ akọwe igbimọ kan ti ileṣẹ eto abo ni Naijiria gbe kalẹ ti wọn ni CDSAC. “Mo layọ lati fi to gbogbo orilẹede yii ati agbaye leti pe ni nnkan bii agogo mẹrin irọlẹ Ọjọru, ọjọ karun oṣu kẹwaa ọdun 2022, igbimọ ẹlẹni meje kan ti olori awọn ẹṣọ oludaabobo arẹ, Ọgagun Leo Irabor ko sodi gba awọn ero mẹtalelogun to ku lahamọ awọn agbesunmọmi Boko Haram  pada lẹyin ti wọn kọlu ọkọ reluwe to n rinrinajo lati Abuja lọ si Kaduna lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹta ọdun 2022. Atẹjade naa tun fi kun un pe” Orilẹede yii dupẹ pupọ lọwọ ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria labẹ idari ọgagun agba fun ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ, to lewaju eto yii lati ibẹrẹ titi de opin. Lafikun, awọn ajọalaabo gbogbo ati ileeṣẹ igbokegbodo ọ̀kọ fun iranlọwọ wọn.” Amọṣa, titi di asiko yii, ko si iroyin kankan nipa ibi ti wọn gbe awọn ero ti wọn tu silẹ naa lọ, tabi bi wọn ṣe tu wọn silẹ lọwọ awọn agbebọn Boko Haram to ti ji wọn gbe pamọ lati nnkan bii oṣu mẹfa


Atẹjade naa tun fi kun un pe” Orilẹede yii dupẹ pupọ lọwọ ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria labẹ idari ọgagun agba fun ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ, to lewaju eto yii lati ibẹrẹ titi de opin. Lafikun, awọn ajọalaabo gbogbo ati ileeṣẹ igbokegbodo ọ̀kọ fun iranlọwọ wọn.” Amọṣa, titi di asiko yii, ko si iroyin kankan nipa ibi ti wọn gbe awọn ero ti wọn tu silẹ naa lọ, tabi bi wọn ṣe tu wọn silẹ lọwọ awọn agbebọn Boko Haram to ti ji wọn gbe pamọ lati nnkan bii oṣu mẹfa


Àwọn agbébọn ṣèkọlù sí Sẹ́nétọ̀, gbẹ̀mí ènìyàn 5

Kò dín ní ènìyàn márùn-ún tó ti pàdánù ẹ̀mí wọn bí àwọn agbébọn ṣe ṣe ìkọlù sí ọkọ̀ Sẹ́nétọ̀ Ifeanyi Ubah ní ìpínlẹ̀ Anambra. Ní agbègbè Nkwo Enugwu-Ukwu, ìjọba ìbílẹ̀ Njikoka ìpínlẹ̀ náà ni ìkọlù ọ̀hún ti wáyé. Kamen Ogbonna tó jẹ́ òṣìṣẹ́ Sẹ́nétọ̀ náà ló fi ìdí ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún múlẹ̀ fún BBC. Fídíò ìkọlù náà tó gba orí ayélujára ṣàfihàn ọkọ̀ mẹ́ta tí òkú àwọn ènìyàn wà nínú rẹ̀. Ogbonna ní àwọn òṣìṣẹ́ àti ọlọ́pàá tó ń ṣọ́ Sẹ́nétọ̀ náà ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún lọ àmọ́ Sénẹ́tọ̀ ọ̀hún tó wà nínú ọkọ̀ tí ọta ìbọn kò le wọlé sí móríbọ́ nínú ìkọlù náà. Ó ní ìgbà tí wọ́n dé agbègbè ọjà Enugwu-Ukwu ni àwọn agbébọn tí wọ́n ti ń dènà dè wọ́n ya bò wọ́n tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní da ìbọn bolẹ̀.


Fídíò ìkọlù náà tó gba orí ayélujára ṣàfihàn ọkọ̀ mẹ́ta tí òkú àwọn ènìyàn wà nínú rẹ̀. Ogbonna ní àwọn òṣìṣẹ́ àti ọlọ́pàá tó ń ṣọ́ Sẹ́nétọ̀ náà ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún lọ àmọ́ Sénẹ́tọ̀ ọ̀hún tó wà nínú ọkọ̀ tí ọta ìbọn kò le wọlé sí móríbọ́ nínú ìkọlù náà. Ó ní ìgbà tí wọ́n dé agbègbè ọjà Enugwu-Ukwu ni àwọn agbébọn tí wọ́n ti ń dènà dè wọ́n ya bò wọ́n tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní da ìbọn bolẹ̀. Ó fi kún un pé iwájú àti ẹ̀yin ni àwọn agbébọn ọ̀hún ti ń yìbọn àti pé àwọn mìíràn ń jáde láti inú ọjà náà pẹ̀lú. Bákan ló tẹ̀síwájú pé awakọ̀ Ifeanyi Ubah gbìyànjú láti bọ́ lọ́wọ́ àwọn agbébọn náà àmọ́ ó ní ọ̀pọ̀ àwọn akẹgbẹ́ òun ló pàdánù ẹ̀mí wọn sínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ogbonna ṣàlàyé pé ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn wípé àwọn agbébọn le gbèrò láti ṣe ìkọlù sí Ifeanyi Ubah nítorí ọ̀rẹ́ ará ìlú ló jẹ́.


Ó fi kún un pé iwájú àti ẹ̀yin ni àwọn agbébọn ọ̀hún ti ń yìbọn àti pé àwọn mìíràn ń jáde láti inú ọjà náà pẹ̀lú. Bákan ló tẹ̀síwájú pé awakọ̀ Ifeanyi Ubah gbìyànjú láti bọ́ lọ́wọ́ àwọn agbébọn náà àmọ́ ó ní ọ̀pọ̀ àwọn akẹgbẹ́ òun ló pàdánù ẹ̀mí wọn sínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ogbonna ṣàlàyé pé ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn wípé àwọn agbébọn le gbèrò láti ṣe ìkọlù sí Ifeanyi Ubah nítorí ọ̀rẹ́ ará ìlú ló jẹ́. “Ohun tó le ṣe okùnfà irú ìkọlù yìí kò yé wa rárá nítorí ọ̀rẹ́ gbogbo ènìyàn ni Ifeanyi Ubah àti pé a ò mọ̀ ohun tí èyí túmọ̀ sí.” “A ma gba àwọn òṣìṣẹ́ ààbò láyè láti ṣe ìwádìí wọn kí a wo ohun tí wọn yóò ṣe àwárí.” Bákan náà ló ní ọ̀nà tí Sẹ́nétọ̀ náà máa ń gbà ní gbogbo ìgbà ni ọ̀nà tí àwọn agbébọn ti ṣe ìkọlù síi ni ọ̀nà náà jẹ́. Ogbanna fi kún un pé láti ìgbà tí Ifeanyi Ubah ti gúnlẹ̀ sí Anambra, ọ̀nà Awka ló máa ń gbà fún àwọn ìrìnàjò tó ń ṣe lásìkò yìí nítorí náà ó ṣeéṣe kí ẹni tó bá fẹ́ dọdẹ rẹ̀ le mọ ìrìn rẹ̀. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Anambra, DSP Tochukwu Ikenga ní Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà, Echeng Echeng ti ṣaájú ikọ̀ ọlọ́pàá lọ sí ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé.


“Ohun tó le ṣe okùnfà irú ìkọlù yìí kò yé wa rárá nítorí ọ̀rẹ́ gbogbo ènìyàn ni Ifeanyi Ubah àti pé a ò mọ̀ ohun tí èyí túmọ̀ sí.” “A ma gba àwọn òṣìṣẹ́ ààbò láyè láti ṣe ìwádìí wọn kí a wo ohun tí wọn yóò ṣe àwárí.” Bákan náà ló ní ọ̀nà tí Sẹ́nétọ̀ náà máa ń gbà ní gbogbo ìgbà ni ọ̀nà tí àwọn agbébọn ti ṣe ìkọlù síi ni ọ̀nà náà jẹ́. Ogbanna fi kún un pé láti ìgbà tí Ifeanyi Ubah ti gúnlẹ̀ sí Anambra, ọ̀nà Awka ló máa ń gbà fún àwọn ìrìnàjò tó ń ṣe lásìkò yìí nítorí náà ó ṣeéṣe kí ẹni tó bá fẹ́ dọdẹ rẹ̀ le mọ ìrìn rẹ̀. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Anambra, DSP Tochukwu Ikenga ní Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà, Echeng Echeng ti ṣaájú ikọ̀ ọlọ́pàá lọ sí ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé. Ikenga ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìkọlù náà rú ènìyàn lójú, àwọn òṣìṣẹ́ ààbò ti wà ní agbègbè náà láti fìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ gan múlẹ̀. Ó ní iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti fìdí òótọ́ múlẹ̀. Ìkọlù sí Sẹ́nétọ̀ Ifeanyi Ubah, ẹni tó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ olùdíje sípò gómínà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Young Peoples Party, YPP ní ìpínlẹ̀ Anambra ti ń fa kí àwọn ènìyàn máa sọ̀rọ̀.