Alaga adugbo naa, ọgbẹni Dare Ogunubi ṣalaye fun BBC pe kii ṣe igba akọkọ ree ti wahala yoo bẹ silẹ laarin awọn ọmọ onilẹ ọhun. O ni awọn ọmọ onilẹ naa ti kọkọ gbe ara wọn lọ sile ẹjọ ṣaaju, ṣugbọn wọn ko ṣiwọ kikọ oju ija si ara wọn. Ogunubi sọ pe “Ọrọ yẹn ti n ṣelẹ tẹlẹ ti a kan rọra n fọwọ bo mọle ni.” “A ti ra ilẹ, a ti kọ ile wa, a si ti n gbe ibẹ... amọ o ya wa lẹnu nigba ti a dede ri awọn kan ti wọn ni awọn gan lo yẹ ki awọn ta ilẹ fun wa.” Ogunubi ni aarin awọn ọmọ onilẹ kan ti orukọ wọn n jẹ Taoreed Faronbi ti ọpọ mọ si Baba Alado pẹlu awọn ọmọ rẹ, ati awọn ọmọ onilẹ mii ti wọn n jẹ Famuwagun, ti ọpọ mọ si Honourable ni rogbodiyan ọhun ti n waye. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọọfisi awọn ẹbi mejeji lo wa ninu adugbo naa, ṣugbọn o jina si ara wọn, amọ ija bẹ silẹ nigba ti awọn ẹbi Famuwagun gbe igbesẹ lati kọ ọọfisi mii si ẹba ọọfisi Baba Alado. O ni “Ohun ti kan mọ ni pe a kan n gbọ iro ibọn lera-lera fun nnkan bii wakati meji ni.” Lẹyinorẹyin, awọn kan ṣeṣe, amọ ni nnkan bi aago marun un irọlẹ, ọkan lara awọn janduku naa jade laye. Ogunubu ṣalaye fun BBC pe inu ibẹrubojo ni awọn eeyan adugbo naa wa bayii, nitori awọn ko mọ ohun to le ṣẹlẹ lẹyin ikọlu ọhun, paapaa ni bayii ti ẹnikan ti padanu ẹmi rẹ.


‘’Ó léwu kí ìjọba gbà kí aráàlú gbé ìbọn, yóò lẹ́yìn’’

Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọọfisi awọn ẹbi mejeji lo wa ninu adugbo naa, ṣugbọn o jina si ara wọn, amọ ija bẹ silẹ nigba ti awọn ẹbi Famuwagun gbe igbesẹ lati kọ ọọfisi mii si ẹba ọọfisi Baba Alado. O ni “Ohun ti kan mọ ni pe a kan n gbọ iro ibọn lera-lera fun nnkan bii wakati meji ni.” Lẹyinorẹyin, awọn kan ṣeṣe, amọ ni nnkan bi aago marun un irọlẹ, ọkan lara awọn janduku naa jade laye. Ogunubu ṣalaye fun BBC pe inu ibẹrubojo ni awọn eeyan adugbo naa wa bayii, nitori awọn ko mọ ohun to le ṣẹlẹ lẹyin ikọlu ọhun, paapaa ni bayii ti ẹnikan ti padanu ẹmi rẹ. O ṣalaye pe awọn ti fi ọrọ naa to ọga agba ileeṣẹ ọlọpaa, DPO ati Area Commander Owode Egba leti. Ẹwẹ, nigba ti akọroyin BBC kan si alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, o ni oun ko gbọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, amọ oun yoo kan si wa lori iṣẹlẹ naa laipẹ. Bakan ni a kan si ọga ọlọpaa Area Comander Owode Egba Division ti alaga adugbo naa ni oun fi ọrọ ọhun to leti, Are Comander naa ni ni oun ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, bẹẹ si ni ẹnikẹn  ko kan si oun.


O ṣalaye pe awọn ti fi ọrọ naa to ọga agba ileeṣẹ ọlọpaa, DPO ati Area Commander Owode Egba leti. Ẹwẹ, nigba ti akọroyin BBC kan si alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, o ni oun ko gbọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, amọ oun yoo kan si wa lori iṣẹlẹ naa laipẹ. Bakan ni a kan si ọga ọlọpaa Area Comander Owode Egba Division ti alaga adugbo naa ni oun fi ọrọ ọhun to leti, Are Comander naa ni ni oun ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, bẹẹ si ni ẹnikẹn  ko kan si oun.


"Irọ́ ni o! Ọkọ Osinachi kò sá kúrò lọ́gbà ẹ̀wọ̀n Kuje lásíkò ìkọlù tó wáyé níbẹ̀"

Ileeṣẹ ijọba apapọ to n bojuto ọgba ẹwọn ni Naijiria, Nigeria Correction Service, NCS, ti sọ pe irọ ni iroyin to n lọ nigboro pe afurasi lori iku obinriin olorin ẹmi to di oloogbe, Peter Nwachukwu, ti salọ kuro lọgba ẹwọn to wa. Alukoro ileesẹ naa niluu Abuja lo fidi ọrọ naa mulẹ fun BBC. O ni “Ko si ootọ kankan ninu iroyin to ni ọkọ Osinachi Nwanchukwu ti ṣalọ kuro lọgba ẹwọn Kuje.” Chukwuedo Humphrey lo ṣi aṣọ loju eegun ọrọ yii lẹyin ti iroyin ti kọkọ gbode pe afurasi naa ti ṣalọ lọgba ẹwọn. Humphrey sọ pe “Bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, inu ọgba ẹwọn naa ni mo wa, mo si ri ọkunrin naa laipẹ yii.” “Irọ ni gbogbo iroyin ti wọn n gbe kiri yẹn pe o ti salọ o.” O fi kun pe o yẹ ki awọn ileeṣẹ iroyin maa ṣe iwadii wọn finifini ki wọn to maa gbe iroyin sita, ki wọn ma ba ṣi awọn araalu lọna pẹlu iroyin ofege. O ni ojojumọ ni ọwọ awọn n tẹ awọn ẹlewọn to salọ lẹyin ikọlu to waye si ọgba ẹwọn naa ṣaaju. Humphrey tun sọ siwaju si pe lootọ ni ọwọ ajọ to n gbogun ti egboogi oloro, NDLEA, tẹ ọkan lara awọn to salọ lọgba ẹwọn naa niluu Abuja lọjọ Aje.


Humphrey sọ pe “Bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii, inu ọgba ẹwọn naa ni mo wa, mo si ri ọkunrin naa laipẹ yii.” “Irọ ni gbogbo iroyin ti wọn n gbe kiri yẹn pe o ti salọ o.” O fi kun pe o yẹ ki awọn ileeṣẹ iroyin maa ṣe iwadii wọn finifini ki wọn to maa gbe iroyin sita, ki wọn ma ba ṣi awọn araalu lọna pẹlu iroyin ofege. O ni ojojumọ ni ọwọ awọn n tẹ awọn ẹlewọn to salọ lẹyin ikọlu to waye si ọgba ẹwọn naa ṣaaju. Humphrey tun sọ siwaju si pe lootọ ni ọwọ ajọ to n gbogun ti egboogi oloro, NDLEA, tẹ ọkan lara awọn to salọ lọgba ẹwọn naa niluu Abuja lọjọ Aje. NDLEA sọ ṣaaju pe ibudokọ kan lọwọ awọn ti tẹ ẹlẹwọn naa lọjọ Aje. Ẹwẹ, ọjọ Ẹti ni NCS kede pe awọn n wa ẹlẹwọn méjídínláàdọ́rùn ún to jẹ ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi Boko Haram to salọ kuro ninu ọgba ẹwọn naa lẹyin ikọlu to waye nibẹ.


NDLEA sọ ṣaaju pe ibudokọ kan lọwọ awọn ti tẹ ẹlẹwọn naa lọjọ Aje. Ẹwẹ, ọjọ Ẹti ni NCS kede pe awọn n wa ẹlẹwọn méjídínláàdọ́rùn ún to jẹ ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi Boko Haram to salọ kuro ninu ọgba ẹwọn naa lẹyin ikọlu to waye nibẹ.


Ọlọ́pàá bá òkú ènìyàn 46 nínú ọ̀kọ̀ tí wọ́n wà gúnlẹ̀

O kere tan eniyan mẹrindinlaadọta ti wọn ri ninu ọkọ nla ni wọn ti gbẹmi mi ni agbegbe San Antonio, Texas, lorilẹede Amẹrika. Oṣiṣẹ panapana lorilẹede naa ni eniyan mẹrindinlogun ti ọmọde mẹrin wa ninu wọn ni wọn ti gbe lọ si ileewosan. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ti wọn gbe lọ si ileewosan naa ni ara wọn gbona gidigidi. Wọn ni oṣeeṣe ko jẹ ooru ati aisi omi lo pa awọn eniyan naa nitori ọkọ to gbe wọn ko ni ẹrọ amuletutu AC, tini awakọ ọkọ naa ti salọ Agbegbe tiu iṣẹlẹ naa ti waye sumọ ẹnu ibode Mexica si Amẹrika ti ọpọlọpọ arinrinajo ti ko ni iwe igbelu si ma n yọ wọle lati ibẹ. Iwadii fihan pe awọn to ma n fi eniyan ṣe owo ẹru ma n lo ọkọ nla akẹru yii lati fi gbe awọn arinrinajo yii wọle nitori wọn ko ni iwe, kete ti wọn ba ti wọle si ilẹ Amẹrika. Ileeṣẹ ọlọpaa fikun un pe wọn ti mu eniyan mẹta lori iṣẹlẹ naa ti iwadii si n lọ lọwọ.


Wọn ni oṣeeṣe ko jẹ ooru ati aisi omi lo pa awọn eniyan naa nitori ọkọ to gbe wọn ko ni ẹrọ amuletutu AC, tini awakọ ọkọ naa ti salọ Agbegbe tiu iṣẹlẹ naa ti waye sumọ ẹnu ibode Mexica si Amẹrika ti ọpọlọpọ arinrinajo ti ko ni iwe igbelu si ma n yọ wọle lati ibẹ. Iwadii fihan pe awọn to ma n fi eniyan ṣe owo ẹru ma n lo ọkọ nla akẹru yii lati fi gbe awọn arinrinajo yii wọle nitori wọn ko ni iwe, kete ti wọn ba ti wọle si ilẹ Amẹrika. Ileeṣẹ ọlọpaa fikun un pe wọn ti mu eniyan mẹta lori iṣẹlẹ naa ti iwadii si n lọ lọwọ. Ni ọdun 2017, arinrinajo mẹwaa ni wọn ba oku wọn ninu tirela ni agbegbe Walmart. O kere tan, wọn ti ba oku eeyan ogun ninu ile ijo kan ni South Africa. Inu ile ijo Enyobeni Tavern ni wọn ti ṣawari oku awọn eeyan naa ni afẹmọju ọjọ Aiku, nibi ti ọpọ awọn mii ti farapa.


Ni ọdun 2017, arinrinajo mẹwaa ni wọn ba oku wọn ninu tirela ni agbegbe Walmart. O kere tan, wọn ti ba oku eeyan ogun ninu ile ijo kan ni South Africa. Inu ile ijo Enyobeni Tavern ni wọn ti ṣawari oku awọn eeyan naa ni afẹmọju ọjọ Aiku, nibi ti ọpọ awọn mii ti farapa. Agbẹnusọ ileesẹ ọlọpaa, Brigadier Tembinkosi sọ pe awọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ ọhun. O ni “A ti bẹrẹ iwadii lori ohun to ṣẹlẹ nibi, a ko tii le sọ ohunkohun lọwọ yii, amọ iwadii ti bẹrẹ.” Oniruru awọn adoola ẹmi lo ti peju siwaju ile ijo naa bayii to wa lagbegbe Eastern Cape. Ọlọpaa ni awọn mọlẹbi awọn ti ọrọ naa kan ko tii ri awọn ẹbi wọn, wọn yoo si gbe ile ijo naa ti pa lasiko yii.


Agbẹnusọ ileesẹ ọlọpaa, Brigadier Tembinkosi sọ pe awọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ ọhun. O ni “A ti bẹrẹ iwadii lori ohun to ṣẹlẹ nibi, a ko tii le sọ ohunkohun lọwọ yii, amọ iwadii ti bẹrẹ.” Oniruru awọn adoola ẹmi lo ti peju siwaju ile ijo naa bayii to wa lagbegbe Eastern Cape. Ọlọpaa ni awọn mọlẹbi awọn ti ọrọ naa kan ko tii ri awọn ẹbi wọn, wọn yoo si gbe ile ijo naa ti pa lasiko yii. Kọmiṣọna ọlọpaa agbegbe Eastern Cape, Nomthetheleli Lilian sọ fun ileesẹ iroyin SABC pe o to awọn leti pe ṣe ni awọn eeyan tẹ ara wọn ninu ile ijo naa. Bo tilẹ jẹ pe a ko tii le sọ boya lootọ ni wọn tẹ ara wọn pa nile ijo naa, SABC ni wọn ti ko eeyan mẹrin lọ sile iwosan. Brigadier Kinana ni iye ọjọ ori pupọ ninu awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ ko ju ọdun mejidinlogun si ogun ọdun lọ.


Kọmiṣọna ọlọpaa agbegbe Eastern Cape, Nomthetheleli Lilian sọ fun ileesẹ iroyin SABC pe o to awọn leti pe ṣe ni awọn eeyan tẹ ara wọn ninu ile ijo naa. Bo tilẹ jẹ pe a ko tii le sọ boya lootọ ni wọn tẹ ara wọn pa nile ijo naa, SABC ni wọn ti ko eeyan mẹrin lọ sile iwosan. Brigadier Kinana ni iye ọjọ ori pupọ ninu awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ ko ju ọdun mejidinlogun si ogun ọdun lọ. Oṣojumi koro kan sọ fun ileeṣẹ iroyin Daily Dispatch pe ṣe ni awọn oku  naa sun lera wọn. Agbẹnusọ kan fun ileeṣẹ eto ilera ni Eastern Cape ni wọn ti ko awọn to jade laye lọ si awọn ile igbokupamọ si to wa nitosi. O ni awọn yoo bẹrẹ si n se ayẹwo awọn oku naa laipẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iku wọn.


Oṣojumi koro kan sọ fun ileeṣẹ iroyin Daily Dispatch pe ṣe ni awọn oku  naa sun lera wọn. Agbẹnusọ kan fun ileeṣẹ eto ilera ni Eastern Cape ni wọn ti ko awọn to jade laye lọ si awọn ile igbokupamọ si to wa nitosi. O ni awọn yoo bẹrẹ si n se ayẹwo awọn oku naa laipẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iku wọn.


Afurasí ọkùnrin tó pa obìnrin ẹni ọdún 71, tó tún ta ọrùn ọwọ́ àti ẹsẹ̀ rẹ ní ìpínlẹ̀ Ogun bọ́ sọ́wọ́ Ọlọ́pàá

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ogun ti fi panpẹ ofin mu ọkinrin ẹni ọdun marunlelaadọta kan, to pa obinrin ẹni ọdun mọkanlelaadọrin, to si ta ẹya ara rẹ. Iroyin ni afurasin naa, ọgbẹni Dauda Bello, pa arabinrin Mesesi Adisa, ko to ge ọwọ ati ẹsẹ rẹ, to si ta a fun ẹnikan to ti na papa bora bayii. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Ogun, DSP Abimbola Oyeyemi lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin. Gẹgẹ bii ohun to sọ, wọn fi ṣikun ofin mu afurasi naa lẹyin ti obinrin ọhun dede poora lẹyin to fi ile silẹ lọjọ kẹjọ, oṣu Kẹfa, ọdun 2022 yii. Lẹyin naa ni mọlẹbi oloogbe naa fi ọrọ ọhun lọ ni agọ awọn ọlọpaa to wa ni Sabo/Ilupeju. Ninu atẹjade, ọlọpaa ṣalaye pe “A tari ọrọ naa si ẹka to n ṣe iwadii ijinigbe nibi ti wọn ti ṣe iwadii to peye.” “Lasiko iwadii naa, wọn tọpinpin ibi ti oloogbe naa lọ kẹyin, eyii to jẹ ile afurasi ọhun to wa lagbegbe Olodo, ni Imala, lẹyin naa ni wọn fi panpe ofin gbe lọ si agọ wa.” Ninu iwadii ọlọpaa, afurasi naa ni owo fifi ọmọde ṣowo ẹru lawọn mejeji n ṣe, ọjọ si ti pẹ ti wọn ti mọ ara wọn.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, wọn fi ṣikun ofin mu afurasi naa lẹyin ti obinrin ọhun dede poora lẹyin to fi ile silẹ lọjọ kẹjọ, oṣu Kẹfa, ọdun 2022 yii. Lẹyin naa ni mọlẹbi oloogbe naa fi ọrọ ọhun lọ ni agọ awọn ọlọpaa to wa ni Sabo/Ilupeju. Ninu atẹjade, ọlọpaa ṣalaye pe “A tari ọrọ naa si ẹka to n ṣe iwadii ijinigbe nibi ti wọn ti ṣe iwadii to peye.” “Lasiko iwadii naa, wọn tọpinpin ibi ti oloogbe naa lọ kẹyin, eyii to jẹ ile afurasi ọhun to wa lagbegbe Olodo, ni Imala, lẹyin naa ni wọn fi panpe ofin gbe lọ si agọ wa.” Ninu iwadii ọlọpaa, afurasi naa ni owo fifi ọmọde ṣowo ẹru lawọn mejeji n ṣe, ọjọ si ti pẹ ti wọn ti mọ ara wọn. O ni oloogbe naa wa si ile oun lati sọrọ lori owo ti wọn jọ n ṣe, amọ oun ṣakiyesi pe o gbe obitibiti owo dani. Bello ṣalaye siwaju lagọ ọlọpaa pe nitori igbagbọ oun pe o gbe owo dani lohun ṣe la igi kan mọ oloogbe naa lori, to si daku rangbọndan. O ni lẹyin naa ni oun gbe e lọ sinu igbo kan lati pari iṣẹ naa.


O ni oloogbe naa wa si ile oun lati sọrọ lori owo ti wọn jọ n ṣe, amọ oun ṣakiyesi pe o gbe obitibiti owo dani. Bello ṣalaye siwaju lagọ ọlọpaa pe nitori igbagbọ oun pe o gbe owo dani lohun ṣe la igi kan mọ oloogbe naa lori, to si daku rangbọndan. O ni lẹyin naa ni oun gbe e lọ sinu igbo kan lati pari iṣẹ naa. Gẹgẹ bii ohun ti afurai ọhun sọ, nigba to yẹ ara oku obinrin naa wo lo ṣakiyesi pe ẹgbẹrun mejilelogun pere lo wa lara rẹ lẹyin ti oun pa tan, inu oun si bajẹ. Atẹjade Oyeyemi tẹsiwaju pe “Lẹyin to ri pe oun ko le ri ọpọ owo lara rẹ, o ge ọwọ ati ẹṣe rẹ, eyii to ni oun ti ta fun ẹnikan to ti na papa bora bayii. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni ki wọn gbe afurasi naa lọ sile ẹjọ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ẹsun ti wọn fi kan.


Gẹgẹ bii ohun ti afurai ọhun sọ, nigba to yẹ ara oku obinrin naa wo lo ṣakiyesi pe ẹgbẹrun mejilelogun pere lo wa lara rẹ lẹyin ti oun pa tan, inu oun si bajẹ. Atẹjade Oyeyemi tẹsiwaju pe “Lẹyin to ri pe oun ko le ri ọpọ owo lara rẹ, o ge ọwọ ati ẹṣe rẹ, eyii to ni oun ti ta fun ẹnikan to ti na papa bora bayii. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti ni ki wọn gbe afurasi naa lọ sile ẹjọ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ẹsun ti wọn fi kan.


Àwọn agbésùmọ̀mí tú èèyàn méje míì sílẹ̀ lára àwọn tí wọ́n jí gbé lójú ọ̀nà Abuja-Kaduna

Awọn agbesumọmi to ji awọn arinrinajo gbe loju ọna oju irin Abuja-Kaduna gbe ti tu awọn meje mii silẹ lara awọn eeyan ti wọn ji gbe lọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 2022 yii. Wọn tu awọn eeyan naa silẹ lẹyin ọgọrun ọjọ ti wọn ti wa ni igbekun awọn agbesumọmi ọhun. Bo tilẹ jẹ pe ijọba apapọ ko tii fidi iroyin naa mulẹ, amọ ọkan lara awọn to n jiroro laarin ijọba Naijiria atawọn agbesumọmi naa, to tun ṣiṣẹ pẹlu olukọ ẹsin Musulumi, Sheikh Ahmad Gumi, Tukur Mamu sọ fun ileeṣẹ iroyin abẹle Channels pe wọn tu awọn eeyan naa silẹ lẹyin ifọrọwerọ pẹlu awọn ajinigbe ọhun. Ṣugbọn ko sọ boya awọn agbesumọmi naa gba owo itusilkẹ kankan. Lara awọn eeyan ti wọn tu silẹ gẹgẹ bii nnkan ti Mamu sọ ni, ọmọ alaga ẹgbẹ awọn agbagba iha Ariwa, Ọjọgbọn Ango Abdullahi, iyẹn Sadiq Abdullahi, Bosede Olurotimi, Abubakar Zubairu ati Alhassan Sule. Awọn eeyan mii ti wọn tun tu silẹ ni Muhammad Daiyabu Paki, Aliyu Usman, ati ọmọ ilẹ okeere kan ṣoṣo to wa laarin wọn to wa lati Pakistan, Muhammad Abuzar Afzal.


Ṣugbọn ko sọ boya awọn agbesumọmi naa gba owo itusilkẹ kankan. Lara awọn eeyan ti wọn tu silẹ gẹgẹ bii nnkan ti Mamu sọ ni, ọmọ alaga ẹgbẹ awọn agbagba iha Ariwa, Ọjọgbọn Ango Abdullahi, iyẹn Sadiq Abdullahi, Bosede Olurotimi, Abubakar Zubairu ati Alhassan Sule. Awọn eeyan mii ti wọn tun tu silẹ ni Muhammad Daiyabu Paki, Aliyu Usman, ati ọmọ ilẹ okeere kan ṣoṣo to wa laarin wọn to wa lati Pakistan, Muhammad Abuzar Afzal. Mamu ni wọn ti fa awọ eeyan meje naa le ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria lọwọ, wọn si ti tẹkọ leti lọ si Kaduna. Nigba to n sọrọ lori ipa ti ijiroro le ni lori eto abo to dẹnukọlẹ ni Naijiria, Mamu ni oun funra oun loun ṣiṣẹ lati tu awọn eeyan naa silẹ, pẹlu atilẹyin Sheikh Gumi. O ni “Idi ree ti mo ṣe maa n sọ pe ijọba lagbara lati fopin si ijiya awọn eeyan wọnyii laarin ọjọ kan ṣoṣo.” “Eeyan kan ṣoṣo leleyi to fi ẹmi rẹ sinu ewu, kii ṣe awọn ologun ni ọna abayọ si iṣoro eto abo Naijiria, ti ẹ ba ba awọn eeyan wọnyii sọrọ, wọn maa gbọ.” “Mo ni ẹri to dantọ lọwọ pe awọn agbesumọmi yii yoo gbọ ti a bá ba wọn sọrọ, a ri awọn eeyan wọnyii tu silẹ nitori pe a ba awọn agbesumọmi naa sọrọ.”


Mamu ni wọn ti fa awọ eeyan meje naa le ileeṣẹ ọmọ ogun Naijiria lọwọ, wọn si ti tẹkọ leti lọ si Kaduna. Nigba to n sọrọ lori ipa ti ijiroro le ni lori eto abo to dẹnukọlẹ ni Naijiria, Mamu ni oun funra oun loun ṣiṣẹ lati tu awọn eeyan naa silẹ, pẹlu atilẹyin Sheikh Gumi. O ni “Idi ree ti mo ṣe maa n sọ pe ijọba lagbara lati fopin si ijiya awọn eeyan wọnyii laarin ọjọ kan ṣoṣo.” “Eeyan kan ṣoṣo leleyi to fi ẹmi rẹ sinu ewu, kii ṣe awọn ologun ni ọna abayọ si iṣoro eto abo Naijiria, ti ẹ ba ba awọn eeyan wọnyii sọrọ, wọn maa gbọ.” “Mo ni ẹri to dantọ lọwọ pe awọn agbesumọmi yii yoo gbọ ti a bá ba wọn sọrọ, a ri awọn eeyan wọnyii tu silẹ nitori pe a ba awọn agbesumọmi naa sọrọ.”


Iléeṣẹ́ ológun òfurufú ṣèèṣì ju àdó olóró sí abúlé kan ní Katsina, ẹnìkan ku, eèyàn 13 farapa

Kò dín ní ènìyàn mẹ́rìnlá tó farapa tí àwọn mìíràn sì pàdánù ẹ̀mí wọn bí àwọn ikọ ọmọ ogun òfurufú ṣe ṣèèṣì ju àdó olóró sí ibùgbé àwọn ènìyàn ní ìpínlẹ̀ Katsina. Alága ìjọba ìbílẹ̀ Safana ní ìpínlẹ̀ Katsina, Alhaji Muhammadu Kabir Umar nígbà tó ń bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀ ní àwọn agbébọn ni àwọn ọmọ ogún náà ń gbèrò láti lé kúrò ní agbègbè náà tí wọ́n sì ṣèèṣì ju àdó olóró sí ilé ìgbé àwọn ará Kunkuman. Umar ní àwọn mẹ́rìnlá ló farapa nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí àwọn gbé lọ sí ilé ìwòsàn. Ó ṣàlàyé wí pé àwọn mẹ́fà ni ilé ìwosàn Dutsinma gbà láti tọ́jú tí wọ́n sì ní kí àwọn máa gbé àwọn mẹ́jọ yòókù lọ sí ilé ìwòsàn jẹ́nẹ́rà ìpínlẹ̀ Katsina. Ó ní kí àwọn tó dé ilé ìwòsàn náà ni ẹnìkan nínú àwọn mẹ́jọ náà pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ tí àwọn sì rí ènìyàn méje kó dé ilé ìwòsàn. Óṣojúmi kòró tí òun náà bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀ ní nǹkan bí aago mọ́kànlá alẹ́ ni àwọn wà ní ìta níbi tí àwọn ti ń gba atẹ́gùn ni àwọn gbọ́ tí bàbálù ń fò ní orí òkè.


Ó ṣàlàyé wí pé àwọn mẹ́fà ni ilé ìwosàn Dutsinma gbà láti tọ́jú tí wọ́n sì ní kí àwọn máa gbé àwọn mẹ́jọ yòókù lọ sí ilé ìwòsàn jẹ́nẹ́rà ìpínlẹ̀ Katsina. Ó ní kí àwọn tó dé ilé ìwòsàn náà ni ẹnìkan nínú àwọn mẹ́jọ náà pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ tí àwọn sì rí ènìyàn méje kó dé ilé ìwòsàn. Óṣojúmi kòró tí òun náà bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀ ní nǹkan bí aago mọ́kànlá alẹ́ ni àwọn wà ní ìta níbi tí àwọn ti ń gba atẹ́gùn ni àwọn gbọ́ tí bàbálù ń fò ní orí òkè. Ó ní ṣàdédé ní àwọn ń gbúròó tí nǹkan ń dún bọ̀ láti òkè tó sì balẹ̀ sí ilé àwọn gbogbo. Ó ní kò dín ní ènìyàn ọgbọ̀n tí àdó olóró ọ̀hún ṣe àkóbá fún. Bákan náà ló ní òun mọ ènìyàn kan tó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ nínú ìkọlù náà.


Ó ní ṣàdédé ní àwọn ń gbúròó tí nǹkan ń dún bọ̀ láti òkè tó sì balẹ̀ sí ilé àwọn gbogbo. Ó ní kò dín ní ènìyàn ọgbọ̀n tí àdó olóró ọ̀hún ṣe àkóbá fún. Bákan náà ló ní òun mọ ènìyàn kan tó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ nínú ìkọlù náà. Àtẹ̀jáde kan tí iléeṣẹ́ ológun òfurufú fi léde kò mẹ́nubà á wí pé àwọn ọmọ ogún náà ṣe ìkọlù sí ilé ìgbé àwọn ènìyàn ní ìlú Kunkuna. Ohun tó wà nínú àtẹ̀jáde náà ni wí pé àwọn ọmọ ogun òfurufú pẹ̀lú àjọṣepọ̀ àwọn ọlọ́pàá ní àwọn ti ṣekúpa àwọn agbébọn mẹ́rìnlélógún ni àwọn agbègbè kan ní ìpínlẹ̀ Katsina. Wọ́n ní láàárín ìlú Zakka sí Umadan ní ìjọba ìbílẹ̀ Safana ni àwọn ti ṣe ìkọlù sí àwọn agbébọn náà.


Àtẹ̀jáde kan tí iléeṣẹ́ ológun òfurufú fi léde kò mẹ́nubà á wí pé àwọn ọmọ ogún náà ṣe ìkọlù sí ilé ìgbé àwọn ènìyàn ní ìlú Kunkuna. Ohun tó wà nínú àtẹ̀jáde náà ni wí pé àwọn ọmọ ogun òfurufú pẹ̀lú àjọṣepọ̀ àwọn ọlọ́pàá ní àwọn ti ṣekúpa àwọn agbébọn mẹ́rìnlélógún ni àwọn agbègbè kan ní ìpínlẹ̀ Katsina. Wọ́n ní láàárín ìlú Zakka sí Umadan ní ìjọba ìbílẹ̀ Safana ni àwọn ti ṣe ìkọlù sí àwọn agbébọn náà. Àtẹ̀jáde náà fi kun pé àwọn ará ìlú ọ̀hún fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ wí pé àwọn agbébọn náà ti pàdánù ẹ̀mí wọn. Wọ́n ní àwọn ṣàwárí àwọn agbébọn tó sá sínú ilé kan ní agbègbè náà, àwọn sì ju àdó olóró síbẹ̀ nígbà tí wọ́n fún àwọn ní àṣẹ láti ju àdó olóró síbẹ̀.


Àtẹ̀jáde náà fi kun pé àwọn ará ìlú ọ̀hún fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ wí pé àwọn agbébọn náà ti pàdánù ẹ̀mí wọn. Wọ́n ní àwọn ṣàwárí àwọn agbébọn tó sá sínú ilé kan ní agbègbè náà, àwọn sì ju àdó olóró síbẹ̀ nígbà tí wọ́n fún àwọn ní àṣẹ láti ju àdó olóró síbẹ̀.


Ikọ̀ agbésùnmọ̀mí tó ṣèkọlù sí ọgbà ẹ̀wọn Kuje ní ohun ìjà jù wálọ - Ìjọba Naijiria

Ijọba orilẹede Naijiria ti ni looto ni awọn agbesunmọmi ni ohun ija ju wọn lọ ni wọn ṣe bori ni ikọlu si ọgba ẹwọn Kuje. Minista fun ọrọ awọn ọlọpaa, Mohammed Dingyadi lo sọ bẹẹ lẹyin ipade pẹlu Aarẹ Buhari ni Abuja. Dingyadi ni awọn agbẹsunmọmi naa tun wa ni ọgọọrọ ti wọn si pọju awọn ẹṣọ alaabo to wa nibẹ. O ni awọn ẹṣọ alaabo gbiyanju amọ ohun ija ti awọn agbesunmọmi naa gbe wa ko dẹrun O kere tan ọmọ ẹgbẹ Boko Haram to le ni ọgọta ni wọn tu silẹ ninu ikọlu naa. Orisirisi iroyin lo ti jade sẹyin nipa ikọlu to waye ni ọgba ẹwọn Kuje nilu Abuja. Leyin o reyin ni atejade to kun fun iroyin ohun to ṣẹlẹ ni pato jade sita bayii.


O ni awọn ẹṣọ alaabo gbiyanju amọ ohun ija ti awọn agbesunmọmi naa gbe wa ko dẹrun O kere tan ọmọ ẹgbẹ Boko Haram to le ni ọgọta ni wọn tu silẹ ninu ikọlu naa. Orisirisi iroyin lo ti jade sẹyin nipa ikọlu to waye ni ọgba ẹwọn Kuje nilu Abuja. Leyin o reyin ni atejade to kun fun iroyin ohun to ṣẹlẹ ni pato jade sita bayii. Ileeṣe ijọba apapọ to n risi ọrọ amojuto ọgba ẹwọn Naijiria lo fi atejade naa sita. Wọn ni ado oloro ni Boko Haram fi fọ ẹnu ọna ọgba ẹwọn naa ni Kuje. Ati pe, Awọn osiṣẹ ọgba ẹwon mẹta lo farapa yatọ si ti osisẹ\Civil Defence kan to ku.


Ileeṣe ijọba apapọ to n risi ọrọ amojuto ọgba ẹwọn Naijiria lo fi atejade naa sita. Wọn ni ado oloro ni Boko Haram fi fọ ẹnu ọna ọgba ẹwọn naa ni Kuje. Ati pe, Awọn osiṣẹ ọgba ẹwon mẹta lo farapa yatọ si ti osisẹ\Civil Defence kan to ku. Umar Abubakar to jẹ agbẹnusọ ileeṣẹ ijọba apapọ lo buwọlu atẹjade naa lorukọ oludari wọn. O salaye pe ẹlẹwọn 879 lo salọ lapapọ lẹyin ti wọn fi ara balẹ ka gbogbo ẹlẹwọn tan. Ati pe, ọwọ ti tẹ ẹlẹwọn 443 papda ti wọn si ti ko wọn sinu ọgba ẹ\won Kuje.


Umar Abubakar to jẹ agbẹnusọ ileeṣẹ ijọba apapọ lo buwọlu atẹjade naa lorukọ oludari wọn. O salaye pe ẹlẹwọn 879 lo salọ lapapọ lẹyin ti wọn fi ara balẹ ka gbogbo ẹlẹwọn tan. Ati pe, ọwọ ti tẹ ẹlẹwọn 443 papda ti wọn si ti ko wọn sinu ọgba ẹ\won Kuje. Umar só pé ẹlẹwọn mẹrin ku nínú ikọlu naa ti merindinlogun si farapa ti wọn si ti n gba itọju. O ni igbesẹ ti n lọ lọwọ lati sisie papo pẹlu awon ọtẹlẹmuyẹ Corrections Information Management System (CIMS) àti National Identity Management Commission (NIMC) lati wa àwọn to ku to ti salọ. O ni gbogbo awọn oloselu to wa ninu ẹ\won naa ni ko salọ rara.


Umar só pé ẹlẹwọn mẹrin ku nínú ikọlu naa ti merindinlogun si farapa ti wọn si ti n gba itọju. O ni igbesẹ ti n lọ lọwọ lati sisie papo pẹlu awon ọtẹlẹmuyẹ Corrections Information Management System (CIMS) àti National Identity Management Commission (NIMC) lati wa àwọn to ku to ti salọ. O ni gbogbo awọn oloselu to wa ninu ẹ\won naa ni ko salọ rara. Pe gbogbo wọn wa lalaafia nibẹ. Lẹ́yìn ìkọlù tọ wáye ni Ogba ẹwọn Kuje ni Abuja ni ọpọ iroyin ti jade lori iṣẹlẹ naa. Agbẹnusọ fun ajọ to n mojuto ọgba ẹwọn ni Naijiria salaye fun BBC pe irọ ni pe Abba Kyari to n jẹ ẹjọ lọwọ lori ọrọ Ramoni Igbalode Hush puppi ati awọn mii naa ti salọ kuro ni ọgba ẹwọn naa.


Pe gbogbo wọn wa lalaafia nibẹ. Lẹ́yìn ìkọlù tọ wáye ni Ogba ẹwọn Kuje ni Abuja ni ọpọ iroyin ti jade lori iṣẹlẹ naa. Agbẹnusọ fun ajọ to n mojuto ọgba ẹwọn ni Naijiria salaye fun BBC pe irọ ni pe Abba Kyari to n jẹ ẹjọ lọwọ lori ọrọ Ramoni Igbalode Hush puppi ati awọn mii naa ti salọ kuro ni ọgba ẹwọn naa. Umar Abubakar to je agbenusọ naa sọ pe Abba Kyari ko re ibi kan o. O ni pe Abba Kyari ko si ninu ewu kankan ati pe awọn oniṣẹ ibi naa ko sunmọ tosi ibi ti wọn fi abba Kyari si ni Kuje. O ni ibi ti awọn ọmọlẹyin Boko Haram wa ni afojusun wọn ti wọn si ṣe ikọlu si. Minista fun eto aabo ni Naijiria, Bashir  Salihi Magashi ti sọrọ lori ikólu to waye si ọgba ẹwọn Kuje nilu Abuja.


Umar Abubakar to je agbenusọ naa sọ pe Abba Kyari ko re ibi kan o. O ni pe Abba Kyari ko si ninu ewu kankan ati pe awọn oniṣẹ ibi naa ko sunmọ tosi ibi ti wọn fi abba Kyari si ni Kuje. O ni ibi ti awọn ọmọlẹyin Boko Haram wa ni afojusun wọn ti wọn si ṣe ikọlu si. Minista fun eto aabo ni Naijiria, Bashir  Salihi Magashi ti sọrọ lori ikólu to waye si ọgba ẹwọn Kuje nilu Abuja. Minista dẹbi ọrọ naa ru awọn agbesunmọmi Boko Haram O ni pe ẹlẹwọn ọgọrun un mẹfa lo salọ kuro lọgba ẹwọn Kuje loru mọju. O ni ṣugbọn awọn ọọdunrun ti pada wa si ọgba ẹwọn naa lẹyin ti awọn osisẹ eleto aabo ri wọn ninu igbo ti wọn fi ara pamọ si. Magashi ati akọwe agba ileeṣẹ to n mojuto ọrọ ọgba ẹwọn, Shuahib Belgore salaye fun BBC pe ọkan lara awọn osiṣẹ aabo ẹni laabo ilu, Civil Defence kan padanu ẹmi rẹ ninu ikọlu naa ni Kuje.


Minista dẹbi ọrọ naa ru awọn agbesunmọmi Boko Haram O ni pe ẹlẹwọn ọgọrun un mẹfa lo salọ kuro lọgba ẹwọn Kuje loru mọju. O ni ṣugbọn awọn ọọdunrun ti pada wa si ọgba ẹwọn naa lẹyin ti awọn osisẹ eleto aabo ri wọn ninu igbo ti wọn fi ara pamọ si. Magashi ati akọwe agba ileeṣẹ to n mojuto ọrọ ọgba ẹwọn, Shuahib Belgore salaye fun BBC pe ọkan lara awọn osiṣẹ aabo ẹni laabo ilu, Civil Defence kan padanu ẹmi rẹ ninu ikọlu naa ni Kuje. Won ni pe wọn sin fi ọkọ ofurufu wa awọn to ku kiri. O ni pe merinlelọgọta ninu awọn ọniṣẹ ibi Boko Haram lo wa ninu ọgba ẹwon naa tẹlẹ. À ń ṣèwádìí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje lọ́wọ́- Iléeṣẹ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n Iléeṣẹ́ tó ń ṣàkóso ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Nàìjíríà ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé lóòótọ́ ni àwọn agbébọn wá ṣe ìkọlù sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Keje, ọdún 2022.


Won ni pe wọn sin fi ọkọ ofurufu wa awọn to ku kiri. O ni pe merinlelọgọta ninu awọn ọniṣẹ ibi Boko Haram lo wa ninu ọgba ẹwon naa tẹlẹ. À ń ṣèwádìí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje lọ́wọ́- Iléeṣẹ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n Iléeṣẹ́ tó ń ṣàkóso ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Nàìjíríà ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé lóòótọ́ ni àwọn agbébọn wá ṣe ìkọlù sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Keje, ọdún 2022. Àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ iléeṣẹ́ náà, Umar Abubakar fi síta ní ọjọ́rú ní àwọn ológun àjọ náà pẹ̀lú àtìlẹyìn àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò mìíràn tètè kojú àwọn agbébọn ọ̀hún. Abubakar ní àláfíà ti padà sípò ní ọgbà náà. Ó ní àwọn yóò fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó wáyé níbẹ̀ láìpẹ́.


Àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ iléeṣẹ́ náà, Umar Abubakar fi síta ní ọjọ́rú ní àwọn ológun àjọ náà pẹ̀lú àtìlẹyìn àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò mìíràn tètè kojú àwọn agbébọn ọ̀hún. Abubakar ní àláfíà ti padà sípò ní ọgbà náà. Ó ní àwọn yóò fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó wáyé níbẹ̀ láìpẹ́. Abubakar kùnà láti sọ ohunkóhun lórí wí pé bóyá àwọn ẹlẹ́wọ̀n sá kúrò nínú ẹ̀wọ̀n náà lásìkò tí àwọn agbébọn ṣe ìkọlù náà. Bákan náà ni a kò tíì le fìdí àwọn tó wà nídìí ìkọlù náà múlẹ̀. Ìgbà àkọ́kọ́ kọ́ nìyí tí àwọn agbébọn ń ṣe ìkọlù sí àwọn ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Nàìjíríà.


Abubakar kùnà láti sọ ohunkóhun lórí wí pé bóyá àwọn ẹlẹ́wọ̀n sá kúrò nínú ẹ̀wọ̀n náà lásìkò tí àwọn agbébọn ṣe ìkọlù náà. Bákan náà ni a kò tíì le fìdí àwọn tó wà nídìí ìkọlù náà múlẹ̀. Ìgbà àkọ́kọ́ kọ́ nìyí tí àwọn agbébọn ń ṣe ìkọlù sí àwọn ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Nàìjíríà. Egbìrìn ọ̀tẹ̀ bí a ṣe ń pa iná ọ̀kan ni òmíràn ń rú. Àwọn agbébọn tún ṣe ìkọlù sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje, Abuja ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Keje, ọdún 2022. Àwọn agbébọn náà gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣe sọ ní nǹkan bí aago mẹ́wàá kọjá ogún ìsẹ́jú ṣìnà ìbọn bolẹ̀ ní ọgbà ẹ̀wọ̀n ọ̀hún Ìkọlù yìí ló ń wáyé lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tí àwọn agbébọn ṣe ìkọlù sí ọkọ̀ Ààrẹ Muhammadu Buhari.


Egbìrìn ọ̀tẹ̀ bí a ṣe ń pa iná ọ̀kan ni òmíràn ń rú. Àwọn agbébọn tún ṣe ìkọlù sí ọgbà ẹ̀wọ̀n Kuje, Abuja ní alẹ́ ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Keje, ọdún 2022. Àwọn agbébọn náà gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣe sọ ní nǹkan bí aago mẹ́wàá kọjá ogún ìsẹ́jú ṣìnà ìbọn bolẹ̀ ní ọgbà ẹ̀wọ̀n ọ̀hún Ìkọlù yìí ló ń wáyé lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tí àwọn agbébọn ṣe ìkọlù sí ọkọ̀ Ààrẹ Muhammadu Buhari. Àwọn ará àdúgbò ibẹ̀ ní kò dín ní ogún ìṣẹ́jú tí àwọn agbébọn náà fi ń yìbọn láì dá ọwọ́ dúró tí ẹnikẹ́ni nínú àwọn kò sì láyà láti jáde ní ilé kóówá wọn. Bákan náà ni wọ́n ní ẹ̀ẹ̀mẹta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni àwọn agbébọn náà tún ju àdó olóró bọ́mbù sí inú ọgbà ẹ̀wọ̀n ọ̀hún láti fi tú àọn ènìyàn wọn tó wà ní àhámọ́ sílẹ̀. Inú fu àyà fu ni gbogbo àwọn tó ń gbé agbègbè náà wà báyìí.


Àwọn ará àdúgbò ibẹ̀ ní kò dín ní ogún ìṣẹ́jú tí àwọn agbébọn náà fi ń yìbọn láì dá ọwọ́ dúró tí ẹnikẹ́ni nínú àwọn kò sì láyà láti jáde ní ilé kóówá wọn. Bákan náà ni wọ́n ní ẹ̀ẹ̀mẹta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni àwọn agbébọn náà tún ju àdó olóró bọ́mbù sí inú ọgbà ẹ̀wọ̀n ọ̀hún láti fi tú àọn ènìyàn wọn tó wà ní àhámọ́ sílẹ̀. Inú fu àyà fu ni gbogbo àwọn tó ń gbé agbègbè náà wà báyìí. Títí di àsìkò yìí, iléeṣẹ́ ọgbà ẹ̀wọ́n kò ì tíì sọ ohunkóhun nípa ìkọlù yìí.


Títí di àsìkò yìí, iléeṣẹ́ ọgbà ẹ̀wọ́n kò ì tíì sọ ohunkóhun nípa ìkọlù yìí.


Wo àwọn nǹkan mẹ́wàá tó ṣe láti ní ìbọn ní Naijiria

Igbesẹ ijọba ipinlẹ Zamfara lati faye gba awọn araalu lati ni ibọn fun abo ara wọn ti fa ọpọlọpọ awuye kaakiri naijiria. Ijọba ipinlẹ naa ni eredi igbesẹ awọn ko ṣeyin bi awọn janduku ati ajinigbe ṣe n ṣọṣẹ nipinlẹ naa, paapaa bi wọn ṣe n kọlu awọn agbẹ ninu oko wọn. Kọmiṣọna eto iroyin ipinlẹ ọhun, Ibrahim Magaji Dosara ni ọrọ abo ipinlẹ naa ti n kọ ijọba lominu, awọn si ni lati wa nnkan ṣe si. O ni ijọba ipinlẹ ọhun ti paṣẹ fun kọmiṣọna ọlọpaa lati fun awọn to ba nifẹ si ati ra ibọn ni ipinlẹ naa ni iwe aṣẹ lati ṣe bẹẹ fun abo ara wọn. Nigba ti BBC kan si agbẹjọro kan, Abubakar El Zubair, to jẹ amofin to dantọ ni Kaduna, o ni ofin ko faye gba ki eeyan da ni ibọn, ayafi to ba maa fi ibọn ọhun dẹ igbẹ. Ọrọ yii kan naa ni onimọ nipa ọrọ abo, to tun jẹ oṣiṣẹfẹyinti ileeṣẹ ọtẹlẹmuye DSS, Akin Adeyi sọ fun BBC Yoruba.


O ni ijọba ipinlẹ ọhun ti paṣẹ fun kọmiṣọna ọlọpaa lati fun awọn to ba nifẹ si ati ra ibọn ni ipinlẹ naa ni iwe aṣẹ lati ṣe bẹẹ fun abo ara wọn. Nigba ti BBC kan si agbẹjọro kan, Abubakar El Zubair, to jẹ amofin to dantọ ni Kaduna, o ni ofin ko faye gba ki eeyan da ni ibọn, ayafi to ba maa fi ibọn ọhun dẹ igbẹ. Ọrọ yii kan naa ni onimọ nipa ọrọ abo, to tun jẹ oṣiṣẹfẹyinti ileeṣẹ ọtẹlẹmuye DSS, Akin Adeyi sọ fun BBC Yoruba. O ni ti awọn ọmọ Naijiiria ba fẹ maa ra ibọn bi wọn ṣe n ẹ nilẹ Amẹrika, ijọba apapọ gbọdọ gbe ofin kalẹ ti yoo ṣalaye lẹkunrerẹ nipa gbogbo awọn ohun to rọ mọ, eyii ti Aaarẹ yoo fọwọ si. O ni “Ninu iwe ofin ti a n lo lọwọ yii, ko si ẹnikẹni to laṣẹ lati ni ibọn lọwọ.” Gẹgẹ bi ohun ti Adeyi sọ fun BBC Yoruba ati ohun to wa ninu ilana ileesẹ ọmọ ogun Naijiria. Ẹwẹ, gẹgẹ bii ohun ti agbẹjọro, Mallam Kabiru Adamu sọ, o ni ọga agba olọpaa kan ti fi gege le fifun awọn araalu laṣẹ lati ni ibọn.


O ni ti awọn ọmọ Naijiiria ba fẹ maa ra ibọn bi wọn ṣe n ẹ nilẹ Amẹrika, ijọba apapọ gbọdọ gbe ofin kalẹ ti yoo ṣalaye lẹkunrerẹ nipa gbogbo awọn ohun to rọ mọ, eyii ti Aaarẹ yoo fọwọ si. O ni “Ninu iwe ofin ti a n lo lọwọ yii, ko si ẹnikẹni to laṣẹ lati ni ibọn lọwọ.” Gẹgẹ bi ohun ti Adeyi sọ fun BBC Yoruba ati ohun to wa ninu ilana ileesẹ ọmọ ogun Naijiria. Ẹwẹ, gẹgẹ bii ohun ti agbẹjọro, Mallam Kabiru Adamu sọ, o ni ọga agba olọpaa kan ti fi gege le fifun awọn araalu laṣẹ lati ni ibọn. Amọ Akin Adeyi fẹsun kan ileesẹ ọlọpaa pe ọpọ igba ni wọn maa n fun ẹni ti ko yẹ ni ibọn, ti irufẹ ẹni yoo si fi wuiwa ọdaran.


Amọ Akin Adeyi fẹsun kan ileesẹ ọlọpaa pe ọpọ igba ni wọn maa n fun ẹni ti ko yẹ ni ibọn, ti irufẹ ẹni yoo si fi wuiwa ọdaran.


Fake News:Iwadii BBC lori ayederu iroyin ati bo ṣe dakun wahala to bẹ silẹ ni Igangan

Laasigbo to waye laarin awọn Fulani ati Yoruba ni ilu Igangan jẹ eleyi ti ọpọ ko ni gbagbe . Ohun to si mu ki ọrọ yi ri bẹ ni pe pupọ ẹmi lo ba iṣẹlẹ naa lọ ti aimọye dukia naa si ṣofo. Bi ere bi ere ni kini naa bẹrẹ amọ lẹyin ọdun kan kọja diẹ ti o waye, BBC foju inu ati iwadii wo nkan to ṣẹlẹ gaan to mu laasigbo yi wa. Ninu iwadii wa, a ribi tan imọlẹ si awọn iṣẹlẹ kan ati bi wọn ṣe lamilaaka lori wahala to waye ni. Ati eyi to ṣe ootọ ati awọn ti o jina diẹ sootọ la gbe yẹwo. Ẹkunrẹrẹ binkan ti ṣe lọ wa ninu fido ti a ṣe agbekalẹ rẹ yi.


Àwọn agbéṣùmọ̀mí ṣèkọlù sí ọkọ̀ Buhari, pa ọlọ́pàá méjì ní Katsina

Iléeṣẹ́ Ààrẹ Nàìjíríà ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìkọlù tí àwọn agbéṣùmọ̀mí ṣe ọkọ̀ ikọ̀ Ààrẹ Muhammadu Buhari tó ń lọ sí ìlú Daura tíí ṣe ìlú abínibí Ààrẹ ní ìpínlẹ̀ Katsina ṣaájú ayẹyẹ ọdún Iléyá. Ní agbègbè Dutsinma, ìpínlẹ̀ Katsina ni àwọn agbéṣùmọ̀mí náà ti ṣe ìkọlù sí àwọn ènìyàn náà. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ olùrànlọ́wọ́ agbẹnusọ Ààrẹ Buhari, Garba Shehu ní lọpẹ́lọpẹ́ àwọn ọmọ ogun, ọlọ́pàá àti ọlọ́pàá ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ tó kojú àwọn àwọn agbéṣùmọ̀mí náà. Shehu ní àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò náà ṣe gudugudu méje àti yàyà mẹ́fà tí wọ́n sì lé àwọn agbéṣùmọ̀mí náà wọ igbó jìnà. Ó fi kun pé àwọn kò pàdánù ẹ̀mí kankan nínú ìkọlà náà àmọ́ àwọn ọlọ́pàá méjì fara ṣèṣe nínú ìkọlù náà tí wọ́n sì ti ń gba ìtọ́jú. Ó ní gbogbo àwọn ènìyàn yòókù ló balẹ̀ sí Daura ní ayọ̀ àti àláfíà.


Shehu ní àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò náà ṣe gudugudu méje àti yàyà mẹ́fà tí wọ́n sì lé àwọn agbéṣùmọ̀mí náà wọ igbó jìnà. Ó fi kun pé àwọn kò pàdánù ẹ̀mí kankan nínú ìkọlà náà àmọ́ àwọn ọlọ́pàá méjì fara ṣèṣe nínú ìkọlù náà tí wọ́n sì ti ń gba ìtọ́jú. Ó ní gbogbo àwọn ènìyàn yòókù ló balẹ̀ sí Daura ní ayọ̀ àti àláfíà. Ó ṣojú mi kòró tí ìkọlù náà ṣojú rẹ̀ sọ wí pé nígbà tí àwọn ń lọ sí Dutsinma láti Kankara ní àwọn kàn déédé rí àwọn agbébọn tí wọ́n ya wọ títì lórí ọ̀kadà. Ó ní àwọn agbébọn náà pọ̀ púpọ̀ tí àwọn sì sáré sí abúlé Turare láti sá àsálà fún ẹ̀mí ara àwọn kí àwọn ológun tó wá dóòlà àwọn kúrò níbẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Gambo Isah ti kéde wí pé igbákejì Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Aminu Umar ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sọ́wọ́ àwọn agbébọn ní ìpínlẹ̀ náà.


Ó ṣojú mi kòró tí ìkọlù náà ṣojú rẹ̀ sọ wí pé nígbà tí àwọn ń lọ sí Dutsinma láti Kankara ní àwọn kàn déédé rí àwọn agbébọn tí wọ́n ya wọ títì lórí ọ̀kadà. Ó ní àwọn agbébọn náà pọ̀ púpọ̀ tí àwọn sì sáré sí abúlé Turare láti sá àsálà fún ẹ̀mí ara àwọn kí àwọn ológun tó wá dóòlà àwọn kúrò níbẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Gambo Isah ti kéde wí pé igbákejì Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Aminu Umar ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sọ́wọ́ àwọn agbébọn ní ìpínlẹ̀ náà. Aminu Umar ni ọ̀gá ọlọ́pàá ní agbègbè Dutsinma ní ìpínlẹ̀ Katsina ní agbègbè ibi tí àwọn agbéṣùmọ̀mí ti ṣe ìkọlù sí ọkọ̀ Ààrẹ Muhammadu Buhari. Umar ṣe kòńgẹ́ ọlọ́jọ́ rẹ̀ nígbà tó ṣáájú ikọ̀ ọlọ́pàá láti lọ gbọn inú igbó Zakka ní ìjọba ìbílẹ̀ Safana yẹ́bẹ́yẹ́bẹ́ lọ́wọ́ àwọn agbébọn. Isah ní kò dín ní àwọn ọ̀ọ́dúnrún agbébọn ni Umar àti àwọn ọlọ́pàá náà kojú àmọ́ ó ṣeni lá]àánú wí pé Umar àti ọlọ́pàá mìíràn pàdánù ẹ̀mí wọn nínú ìjà náà.


Aminu Umar ni ọ̀gá ọlọ́pàá ní agbègbè Dutsinma ní ìpínlẹ̀ Katsina ní agbègbè ibi tí àwọn agbéṣùmọ̀mí ti ṣe ìkọlù sí ọkọ̀ Ààrẹ Muhammadu Buhari. Umar ṣe kòńgẹ́ ọlọ́jọ́ rẹ̀ nígbà tó ṣáájú ikọ̀ ọlọ́pàá láti lọ gbọn inú igbó Zakka ní ìjọba ìbílẹ̀ Safana yẹ́bẹ́yẹ́bẹ́ lọ́wọ́ àwọn agbébọn. Isah ní kò dín ní àwọn ọ̀ọ́dúnrún agbébọn ni Umar àti àwọn ọlọ́pàá náà kojú àmọ́ ó ṣeni lá]àánú wí pé Umar àti ọlọ́pàá mìíràn pàdánù ẹ̀mí wọn nínú ìjà náà.


Ọ̀gá ọlọ́pàá 130 kojú ìgbìmọ̀ olùwádìí lórí ìwà ìbàjẹ́

Ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria ti kede pe aadoje ọga ọlọpaa yoo fara han niwaju igbimọ to n ri si ọrọ awọn awọn ọlọpaa lori awọn iwa kobakungbe kan niluu Abuja. Iwadii na to bẹrẹ lọjọ kejidinlọgbọn oṣu yii yoo wa sopin lọla ode yii tii ṣe ọjọ kinni, oṣu Keje, ọdun 2022. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Olumuyiwa Adejobi lo fi ikede naa ṣọwọ si awọn akọroyin nilu Abuja. Atẹjade naa ni “Awọn ọga ọlọpaa ti iye wọn jẹ aadoje kaakiri Naijiria yoo fara han niwaju igbimọ oluwadii naa laarin awọn ọjọ yii.” “Lara awọn ọlọpaa naa ni kọmiṣọna meji, igbakeji kọmiṣọna mẹta, ọlọpaa mẹta ti wọn jẹ Chief Superintendents, Chief Superintendents mọkandinlogun, Deputy Chief Superintendents mejidinlogun ati Assistant Chief Superintendents mẹtadinlaagọrin.” “Lẹyin ti a ba gbọ ọrọ lati ẹnu wọn, ti a si pari iwadii lori awọn ẹri to wa nilẹ ati ohun to yẹ ni ṣiṣẹ, a oo kan si ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn ọlọpaa, Police Service Commission, PSC, fun igbesẹ to kan.” Adejobi tẹsiwaju pe Ọga agba ileeṣẹ ọlọpaa ni oun ni gbagbọ ninu awọn to n dari ikọ oluwadii naa, ati pe igbimọ ọhun yoo ṣe idajọ ododo lori awọn ẹsun iwa ibajẹ ti wọn fi kan awọn ọga ọlọpaa ọhun. O fi kun pe ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣetan lati yọ awọn epo to wa ninu ileeṣẹ naa kuro ki iyi le pada wa fun ileeṣẹ ọhun lawujọ. O ni “Ọga ọlọpaa tun fi da awọn araalu loju pe ileeṣẹ naa ti ṣetan lati fọ ile rẹ mọ ko le ṣe ojuṣe fun awọn araalu bo ṣew tọ ati bo ṣe yẹ.”


Mi ò figbà kankan gbèrò láti ló sáà kan síi lórí ipò, ẹni tó dán an wò rí hmmn... – Ààrẹ Buhari

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti tẹpẹlẹ mọ ìfarajìn rẹ̀ láti gbé ìjọba kalẹ̀ ní kété tí sáà bá ti pári ní ọdún tó ń bọ̀. Buhari ní òun ní ọ̀wọ̀ tó ga fún ìwé òfin orílẹ̀ èdè Nàìjíríà èyí tó làá kalẹ̀ wí pé sáà méjì ni Ààrẹ tàbí ẹnikẹ́ni tí wan bá dìbò yàn ní Nàìjíríà le lò. Bákan ló ní àwọn tó gbèrò láti yí òfin padà ní ọjọ́ kìíní àná, tí wọ́n gbèrò láti lo sáà mẹ́ta nípò, àbùkù ni wọ́n bá bọ̀ níbẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ààrẹ Muhammadu kò dárúkọ kàn ní pàtó, ìgbágbọ́ wà pé Ààrẹ àná, Olusegun Obasanjo tó ṣe ìjọba láàárín ọdún 1999 sí 2007 tó tún gbèrò láti lo sáà kan si ni Ààrẹ Muhammadu Buhari ń bá wí. Èyí ni èsì Ààrẹ Muhammadu Buhari lórí ìbéèrè wí pé ṣe yóò tún díje ní ẹ̀ẹ̀kan sí tí ààyè bá gbàá láti tún tukọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Níbi ìpàdé tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣe pẹ̀lú alákòso orílẹ̀ èdè Gẹ́ẹ̀sì, Borris Johnson níbi ìpàdé àwọn olórí orílẹ̀ èdè àjọ Commomwealth tó wáyé ní Kigali, orílẹ̀ èdè Rwanda.


Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ààrẹ Muhammadu kò dárúkọ kàn ní pàtó, ìgbágbọ́ wà pé Ààrẹ àná, Olusegun Obasanjo tó ṣe ìjọba láàárín ọdún 1999 sí 2007 tó tún gbèrò láti lo sáà kan si ni Ààrẹ Muhammadu Buhari ń bá wí. Èyí ni èsì Ààrẹ Muhammadu Buhari lórí ìbéèrè wí pé ṣe yóò tún díje ní ẹ̀ẹ̀kan sí tí ààyè bá gbàá láti tún tukọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Níbi ìpàdé tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣe pẹ̀lú alákòso orílẹ̀ èdè Gẹ́ẹ̀sì, Borris Johnson níbi ìpàdé àwọn olórí orílẹ̀ èdè àjọ Commomwealth tó wáyé ní Kigali, orílẹ̀ èdè Rwanda. Àtẹ̀jáde látọwọ́ agbẹnusọ Ààrẹ Buhari, Femi Adesina ní Ààrẹ àti Johnson tún jíròrò lórí ọ̀rọ̀ Nnamdi Kanu tó ń pè fún ìdásílẹ̀ orílẹ̀ èdè Biafra tó wà ní àhámọ́. Ààrẹ ní àwọn kò dènà agbẹjọ́rò Kanu láti máa yọjú nítorí gbogbo àǹfàní ní àwọn ń fún láti wí tẹnu rẹ̀ lórí gbogbo ẹ̀sùn tó fi ń kan ìjóba Nàìjíríà nígbà tó wà ní ilẹ̀ òkèrè. Ó fi kun wí pé àwọn kò ṣetán láti gba ìdáǹdè rẹ̀ nítorí nígbà tí wọ́n fún ní ìdáǹdà láàkọ́kọ́, níṣe ló na pápá bora.


Àtẹ̀jáde látọwọ́ agbẹnusọ Ààrẹ Buhari, Femi Adesina ní Ààrẹ àti Johnson tún jíròrò lórí ọ̀rọ̀ Nnamdi Kanu tó ń pè fún ìdásílẹ̀ orílẹ̀ èdè Biafra tó wà ní àhámọ́. Ààrẹ ní àwọn kò dènà agbẹjọ́rò Kanu láti máa yọjú nítorí gbogbo àǹfàní ní àwọn ń fún láti wí tẹnu rẹ̀ lórí gbogbo ẹ̀sùn tó fi ń kan ìjóba Nàìjíríà nígbà tó wà ní ilẹ̀ òkèrè. Ó fi kun wí pé àwọn kò ṣetán láti gba ìdáǹdè rẹ̀ nítorí nígbà tí wọ́n fún ní ìdáǹdà láàkọ́kọ́, níṣe ló na pápá bora. Nìgbà tó ń fèsì sí ọ̀rọ̀ Johnson lórí ìpinu ilẹ̀ Gẹ́ẹ̀sì láti ran Nàìjíríà lọ́wọ́ lẹ́ka ètò ààbò, Buhari ní gbogbo ipá ni àwọn ti ń sà láti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn ènìyàn wí pé ọ̀dájú ènìyàn ni yóò kàn máa pa ẹ̀dá ẹgbẹ́ rẹ̀. Ó ní àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ náà ti ń so èso rere àti pé àwọn ènìyàn ti ń mọ̀ pé àwọn tó wà nídìí Boko Haram kò jà fún ẹ̀sìn kankan bíkòsẹ wí pé ẹni ibi pọ́ńbelé ni wọ́n. Nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, Borris Johnson ní inú òun dùn sí gbogbo okoòwò tó ń wáyé láàárín orílẹ̀ èdè méjéèjì àti wí pé àwọn tún ti ṣetán láti mú àdínkù bá owó orí àwọn ọjà kan tó ń wá sí Nàìjíríà láti ọ̀hún.


Nìgbà tó ń fèsì sí ọ̀rọ̀ Johnson lórí ìpinu ilẹ̀ Gẹ́ẹ̀sì láti ran Nàìjíríà lọ́wọ́ lẹ́ka ètò ààbò, Buhari ní gbogbo ipá ni àwọn ti ń sà láti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn ènìyàn wí pé ọ̀dájú ènìyàn ni yóò kàn máa pa ẹ̀dá ẹgbẹ́ rẹ̀. Ó ní àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ náà ti ń so èso rere àti pé àwọn ènìyàn ti ń mọ̀ pé àwọn tó wà nídìí Boko Haram kò jà fún ẹ̀sìn kankan bíkòsẹ wí pé ẹni ibi pọ́ńbelé ni wọ́n. Nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, Borris Johnson ní inú òun dùn sí gbogbo okoòwò tó ń wáyé láàárín orílẹ̀ èdè méjéèjì àti wí pé àwọn tún ti ṣetán láti mú àdínkù bá owó orí àwọn ọjà kan tó ń wá sí Nàìjíríà láti ọ̀hún. Johnson ní òun fẹ́ mọ̀ bóyá gbogbo ohun tí àwọn ń ṣe dára tó àti láti wá ọ̀nà tí yóò tún fi dára si.


Johnson ní òun fẹ́ mọ̀ bóyá gbogbo ohun tí àwọn ń ṣe dára tó àti láti wá ọ̀nà tí yóò tún fi dára si.


Àwọn agbébọn ṣíná ìbọn bolẹ̀ nílé ọtí, èèyàn márùndínlógún jáde láyé

O to eeyan mẹdogun to ṣagbako iku òjijì lẹyin tí wọn yin wọn ni ibọn nile ọtí kan ní Soweto, lorilẹ-ede South Africa. Ileeṣẹ Ọlọpaa ni awọn agbebọn lo wa nidi ikọlu naa lẹyin tí wọn ya wọ ila oorun Orlando ni idaji ọjọ Aiku ti wọn si doju ìbọn ko awọn ọdọ. Lẹyin ikọlu naa ni awọn agbebon naa salẹ, ti ileeṣẹ ọlọpaa ko si le sọ idi ti ikọlu naa fi waye. Akoroyin BBC, Nomsa Maseko fi idi rẹ mulẹ pe ọpọ eeyan lo wa ni ẹsẹ kan aiye ẹsẹ kan ọrun ni ile iwosan. Ọpọ awọn to farapa ni ọjọ ori wọn jẹlati ọmọ ọdun mokandilogun si ọmọ ọdun marundilogoji. Ntombikayise Meji, olugbe agbegbe naa ṣalaye pe ṣe ni awọn n gun ori awọn oku naa lasiko ti wọn n wa awọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ.


Akoroyin BBC, Nomsa Maseko fi idi rẹ mulẹ pe ọpọ eeyan lo wa ni ẹsẹ kan aiye ẹsẹ kan ọrun ni ile iwosan. Ọpọ awọn to farapa ni ọjọ ori wọn jẹlati ọmọ ọdun mokandilogun si ọmọ ọdun marundilogoji. Ntombikayise Meji, olugbe agbegbe naa ṣalaye pe ṣe ni awọn n gun ori awọn oku naa lasiko ti wọn n wa awọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ. "Awọn oku wa lori ara wọn pẹlu ọpọlọpọ ẹjẹ ni ayika nígbà  tí a ń wa awọn molebi wa." "Ani lati gun àwọn oku naa lati ṣawari awọn molebi wa." Ọga ilesse olopaa, Lt-Gen Elias Mawela, sọ fun BBC pe ikọlu naa ni o jẹ ikọlu si àwọn alaiṣẹ.


"Awọn oku wa lori ara wọn pẹlu ọpọlọpọ ẹjẹ ni ayika nígbà  tí a ń wa awọn molebi wa." "Ani lati gun àwọn oku naa lati ṣawari awọn molebi wa." Ọga ilesse olopaa, Lt-Gen Elias Mawela, sọ fun BBC pe ikọlu naa ni o jẹ ikọlu si àwọn alaiṣẹ. Ó ni iwadi ti bẹrẹ lati fi òfin mu awọn agbebọn to wa nidi ikọlu ọhun. Thaban Moloi, ọkan lara awọn olugbe Soweto bu ẹnu atẹ lu bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe kọ lati tete de ibi ikọlu ọhun nigba to waye. O ni "O buru gan ó, awọn eniyan ko mọ ohun tí wọn fẹ ṣe.


Ó ni iwadi ti bẹrẹ lati fi òfin mu awọn agbebọn to wa nidi ikọlu ọhun. Thaban Moloi, ọkan lara awọn olugbe Soweto bu ẹnu atẹ lu bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe kọ lati tete de ibi ikọlu ọhun nigba to waye. O ni "O buru gan ó, awọn eniyan ko mọ ohun tí wọn fẹ ṣe. Àgbàlagbà ati Ọmọdé ni wọn n da omije loju.


Àgbàlagbà ati Ọmọdé ni wọn n da omije loju.


Àjọ NSCDC mú àwọn ọ̀dọ́ tó ń jó ijókíjó  ní Gombe 'nítorí ó ń dúnkookò mọ́ ètò ààbò'

Ajọ alaabo Nigeria Security and Civil Defence Corps (NSCDC) ti sá fihan ogún ọmọbìnrin ati ọmọkùnrin mẹrinla, fun ẹ̀sùn pe wọn n jo ijo ti ko bojumu. Oludari àjọ NSCDC nipinlẹ Gombe, Waziri Goni, sọ fun awọn akọroyin lọjọ Iṣẹgun pe igbeṣẹ awọn afurasí naa dunkooko mọ eto aabo. O ni ile ijó mẹwaa ni àjọ naa ti ti pa nipinlẹ naa. O ni yatọ fun ijó ti ko bojumu, ile faaji naa tun jẹ ibi ti àwọn ọdọbinrin ti n ṣe iṣẹ́ aṣẹwo. "Àwọn kan lara wọn n wa lati awọn ipinlẹ míì, lati ṣe iṣẹ́ aṣẹwo." Ọgbẹni Goni sọ pe Gidan gala (to tumọ si ile faaji), ni wọn n pe orúkọ ile naa, sugbọn wọn ní ọrẹkunrin.


O ni yatọ fun ijó ti ko bojumu, ile faaji naa tun jẹ ibi ti àwọn ọdọbinrin ti n ṣe iṣẹ́ aṣẹwo. "Àwọn kan lara wọn n wa lati awọn ipinlẹ míì, lati ṣe iṣẹ́ aṣẹwo." Ọgbẹni Goni sọ pe Gidan gala (to tumọ si ile faaji), ni wọn n pe orúkọ ile naa, sugbọn wọn ní ọrẹkunrin. "Ọjọ́ ori awọn to pọ ju laarin wọn ko tii pe ọmọ ogún ọdún. " Ile naa ti wa fun ọpọ ọdún katakara si ni àwọn to ni i sọ fun ìjọba pe àwọn fẹ ma a ṣe nibẹ. Sugbọn wọn ti sọ ọ di ile itura ati ibi iṣere."


"Ọjọ́ ori awọn to pọ ju laarin wọn ko tii pe ọmọ ogún ọdún. " Ile naa ti wa fun ọpọ ọdún katakara si ni àwọn to ni i sọ fun ìjọba pe àwọn fẹ ma a ṣe nibẹ. Sugbọn wọn ti sọ ọ di ile itura ati ibi iṣere." Oludari àjọ NSCDC ọhun sọ pe díẹ̀ lára àwọn afurasi naa ko lo ju ọ̀sẹ̀ kan ninu igbeyawo wọn, ti wọn fi sa wa si ipinlẹ Gombe fun isẹ aṣẹwo. O salaye pe pupọ ninu wọn wá lati ipinlẹ Adamawa, Borno, Plateau, Taraba. Àwọn yooku wa lati Kaduna.


Oludari àjọ NSCDC ọhun sọ pe díẹ̀ lára àwọn afurasi naa ko lo ju ọ̀sẹ̀ kan ninu igbeyawo wọn, ti wọn fi sa wa si ipinlẹ Gombe fun isẹ aṣẹwo. O salaye pe pupọ ninu wọn wá lati ipinlẹ Adamawa, Borno, Plateau, Taraba. Àwọn yooku wa lati Kaduna. O ni igbeṣẹ wọn yoo di ìṣòro fun gbogbo aráàlú, ti awọn ko ba tete mojuto o, nitori pe iru awọn nkan bayii lo n bí ijinigbe, idigunjale ati ẹgbẹ́ okunkun. Ti wọn si tun n fi ọgbọ́n arekereke tàn lára wọn fun pipa.


O ni igbeṣẹ wọn yoo di ìṣòro fun gbogbo aráàlú, ti awọn ko ba tete mojuto o, nitori pe iru awọn nkan bayii lo n bí ijinigbe, idigunjale ati ẹgbẹ́ okunkun. Ti wọn si tun n fi ọgbọ́n arekereke tàn lára wọn fun pipa.


Wo adarí ìlú mẹ́jọ tíjọba rán lọ sílé torí àjọṣepọ̀ wọn pẹ̀lú agbébọn

Ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara ti ni ki Emir Birnin, Yandoton Tsafe lọ rọọkun nile fẹ́sùn wí pé ó yan gbajúgbajà agbébọn gẹ́gẹ́ Emir àwọn Fulani ní agbègbè náà. Ní òpin ọ̀sẹ̀ tó kọjá ni Yandoton Tsafe yan Adamu Aliero gẹ́gẹ́ bí Emir àwọn Fulani tó wà ní agbègbè rẹ̀ níbi ayẹyẹ ńlá kan. Ìròyìn ní àwọn lóókọ lóókì nínú ìjọba ló báwọn kópa níbi ayẹyẹ náà. Ẹ̀wẹ̀, ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìgbésẹ̀ náà, tí wọ́n sì ní ìwà àìtọ́ bí Emir náà ṣe fi ẹni tí àwọn ènìyàn mọ̀ wí pé ajínigbé ni jẹ oyè. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina tó pààlà pẹ̀lú ìpínlẹ̀ Zamfara ní àwọn ti ń wá Adamu Aliero ní ọjọ́ pípẹ́ fẹ́sùn wí pé ó lọ́wọ́ nínú ìpànìyàn. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Gambo Isa sọ fún BBC wí pé Adam Aliero wà lára àwọn ajínigbé tó máa ń pa ènìyàn tí wọ́n sì tún máa ń fi wọ́n sí àhámọ́ láti bèrè owó ìtanràn. Isa ní àwọn ti ń wá Aliero tipẹ́ fún ìwà ìgbéṣùmọ̀mí tó hù ní Kadisau níbi tó ti pa ènìyàn tó lé ní ọgọ́rùn-ún.


Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina tó pààlà pẹ̀lú ìpínlẹ̀ Zamfara ní àwọn ti ń wá Adamu Aliero ní ọjọ́ pípẹ́ fẹ́sùn wí pé ó lọ́wọ́ nínú ìpànìyàn. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Katsina, Gambo Isa sọ fún BBC wí pé Adam Aliero wà lára àwọn ajínigbé tó máa ń pa ènìyàn tí wọ́n sì tún máa ń fi wọ́n sí àhámọ́ láti bèrè owó ìtanràn. Isa ní àwọn ti ń wá Aliero tipẹ́ fún ìwà ìgbéṣùmọ̀mí tó hù ní Kadisau níbi tó ti pa ènìyàn tó lé ní ọgọ́rùn-ún. Wọ́n ti máa ń fẹ̀sùn kan àwọn olóyè wí pé wọ́n máa ń ran àwọn agbébọn àti agbéṣùmọ̀mí lọ́wọ́ láti ṣe àwọn iṣẹ́ láabi wọn. Ìjọba ìpínlẹ̀ Katsina àti Zamfara ti bẹ̀rẹ̀ sí ní yọ àwọn olóyè tí wọ́n bá ti kẹ́fín wí pé wọ́n ṣàtìlẹyìn fún àwọn ọ̀daràn. Yàtọ̀ sí Emir Birnin tí wọ́n yọ nípò, àwọn Emir tí wọn ti rọ nípò fẹ́sùn wí pé wọ́n ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn nìyí: Emir ìlú Zurmi, Atiku Abubakar jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Emir tí ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara to n naju nile wí pé ó ń ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn.


Wọ́n ti máa ń fẹ̀sùn kan àwọn olóyè wí pé wọ́n máa ń ran àwọn agbébọn àti agbéṣùmọ̀mí lọ́wọ́ láti ṣe àwọn iṣẹ́ láabi wọn. Ìjọba ìpínlẹ̀ Katsina àti Zamfara ti bẹ̀rẹ̀ sí ní yọ àwọn olóyè tí wọ́n bá ti kẹ́fín wí pé wọ́n ṣàtìlẹyìn fún àwọn ọ̀daràn. Yàtọ̀ sí Emir Birnin tí wọ́n yọ nípò, àwọn Emir tí wọn ti rọ nípò fẹ́sùn wí pé wọ́n ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn nìyí: Emir ìlú Zurmi, Atiku Abubakar jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Emir tí ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara to n naju nile wí pé ó ń ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn. Ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara ní gómìnà Bello Matawalle ti gbé ìgbìmọ̀ kan kalẹ̀ lábẹ́ ìdarí igbákejì gómìnà ìpínlẹ̀ náà, Ibrahim Wakkala láti ṣe ìwádìí àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n kà sí ọba náà lọ́rùn. Lẹ́yìn ìgbà náà ni ìjọba ní kí Bello Suleiman gba àkóso ìlú náà tí wọ́n sì póró òfin gbé Abubakar. Ní ọjọ́ kìíní, oṣù Kẹfà ni gómìnà Bello Matawalle ti ìpínlẹ̀ Zamfara ní kí Emir ìlú Dansadau lọ rọ́kún nílé fún ìgbà kan ná.


Ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara ní gómìnà Bello Matawalle ti gbé ìgbìmọ̀ kan kalẹ̀ lábẹ́ ìdarí igbákejì gómìnà ìpínlẹ̀ náà, Ibrahim Wakkala láti ṣe ìwádìí àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n kà sí ọba náà lọ́rùn. Lẹ́yìn ìgbà náà ni ìjọba ní kí Bello Suleiman gba àkóso ìlú náà tí wọ́n sì póró òfin gbé Abubakar. Ní ọjọ́ kìíní, oṣù Kẹfà ni gómìnà Bello Matawalle ti ìpínlẹ̀ Zamfara ní kí Emir ìlú Dansadau lọ rọ́kún nílé fún ìgbà kan ná. Èyí kò ṣẹ̀yìn bí wọ́n ṣe fẹ̀sùn kan ọba náà wí pé ó ń ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn. Bákan náà ni ìjọba ti gbé ìgbìmọ̀ tó ma ṣèwádìí ọba náà lórí ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn-án dìde. Séríkí ìlú Maru ni ọmọọba tí ìjọba PDP ní ìpínlẹ̀ Zamfara kọ́kọ́ rọ̀ lóyè lórí ipa tó kó lórí ọ̀rọ̀ ààbò ní ìpínlẹ̀ náà.


Èyí kò ṣẹ̀yìn bí wọ́n ṣe fẹ̀sùn kan ọba náà wí pé ó ń ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn. Bákan náà ni ìjọba ti gbé ìgbìmọ̀ tó ma ṣèwádìí ọba náà lórí ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn-án dìde. Séríkí ìlú Maru ni ọmọọba tí ìjọba PDP ní ìpínlẹ̀ Zamfara kọ́kọ́ rọ̀ lóyè lórí ipa tó kó lórí ọ̀rọ̀ ààbò ní ìpínlẹ̀ náà. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2019 ni ìjọba rọ Emir Maru, Abubakar Chika lóyè fẹ́sùn wí pé ó jà àwọn ènìyàn tó jọba lé lórí lulẹ̀ nípa bó ṣe ń dọ̀rẹ̀ẹ́ pẹ̀lú àwọn agbébọn tó ń ṣekúpa wọ́n. Àmọ́ Emir náà jìyàn àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn-án. Lára àwọn tí ìjọba Zamfara rọ̀ lóyè pẹ̀lú Emir Maru ni baálẹ̀ ìlú Knoma, Alhaji Lawal Ahmad.


Ní oṣù kẹjọ ọdún 2019 ni ìjọba rọ Emir Maru, Abubakar Chika lóyè fẹ́sùn wí pé ó jà àwọn ènìyàn tó jọba lé lórí lulẹ̀ nípa bó ṣe ń dọ̀rẹ̀ẹ́ pẹ̀lú àwọn agbébọn tó ń ṣekúpa wọ́n. Àmọ́ Emir náà jìyàn àwọn ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn-án. Lára àwọn tí ìjọba Zamfara rọ̀ lóyè pẹ̀lú Emir Maru ni baálẹ̀ ìlú Knoma, Alhaji Lawal Ahmad. Ìgbìmọ̀ tó ṣèwádìí wọn ní àwọn ajínigbé ń lo ọba náà láti gba owó lọ́wọ́ àwọn ènìyàn. Dagacin ti ìlú Nasarawa Mailayi, Bello Kiyawa wà lára àwọn tí ìjoba rọ̀ lóyè papọ̀ pẹ̀lú Emir Zurmi. Ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n ní wí pé wọ́n lẹ̀dí apopọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn.


Ìgbìmọ̀ tó ṣèwádìí wọn ní àwọn ajínigbé ń lo ọba náà láti gba owó lọ́wọ́ àwọn ènìyàn. Dagacin ti ìlú Nasarawa Mailayi, Bello Kiyawa wà lára àwọn tí ìjoba rọ̀ lóyè papọ̀ pẹ̀lú Emir Zurmi. Ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n ní wí pé wọ́n lẹ̀dí apopọ̀ pẹ̀lú àwọn agbébọn. Nínú oṣù kìíní ọdun 2020ni ìjọba rọ Alhaji Bello Garba Kanwa tíí ṣe Emir Kanwa war àti Alhaji Muhammad Bello Yusuf tó jẹ́ Marafan tí Bakura lóyè. Ìjọba ní wọ́n lòdì síòfin ìpínlẹ̀ náà lórí ọ̀rọ̀ ààbò ni àwọn ṣe yọ wọ́n. Ní oṣù Karùn-ún, ọdún 2021 ni ìgbìmọ̀ Katsina lápapọ̀ rọ Emir Fawwa, Alhaji Yusuf Lawal lóyè fún ìbáṣepọ̀ tó ń ní pẹ̀lú àwọn agbébọn tó ń da ìpínlẹ̀ Katsina láàmú.


Nínú oṣù kìíní ọdun 2020ni ìjọba rọ Alhaji Bello Garba Kanwa tíí ṣe Emir Kanwa war àti Alhaji Muhammad Bello Yusuf tó jẹ́ Marafan tí Bakura lóyè. Ìjọba ní wọ́n lòdì síòfin ìpínlẹ̀ náà lórí ọ̀rọ̀ ààbò ni àwọn ṣe yọ wọ́n. Ní oṣù Karùn-ún, ọdún 2021 ni ìgbìmọ̀ Katsina lápapọ̀ rọ Emir Fawwa, Alhaji Yusuf Lawal lóyè fún ìbáṣepọ̀ tó ń ní pẹ̀lú àwọn agbébọn tó ń da ìpínlẹ̀ Katsina láàmú. Wọ́n ní àwọn gbé ìgbésẹ̀ yìí láti fi han ìjọba wí pé àwọn kò lọ́wọ́ nínú ìwà àwọn oníṣẹ́ láabi náà. Ijọba ipinlẹ Zamfara ti kede pe ki Emir ti ilu Birnin Yandoto, nijọba ibile Tsafe, Aliyu Marafa lọ rọ kun nile fun igba diẹ. Idi ni pe Emir naa fi afurasi ọga awọn agbegbọn kan jẹ oye.


Wọ́n ní àwọn gbé ìgbésẹ̀ yìí láti fi han ìjọba wí pé àwọn kò lọ́wọ́ nínú ìwà àwọn oníṣẹ́ láabi náà. Ijọba ipinlẹ Zamfara ti kede pe ki Emir ti ilu Birnin Yandoto, nijọba ibile Tsafe, Aliyu Marafa lọ rọ kun nile fun igba diẹ. Idi ni pe Emir naa fi afurasi ọga awọn agbegbọn kan jẹ oye. Akọwe ijọba ipinlẹ Zamfara, Kabiru Sardauna lo fi ọrọ naa sita fun awọn akoroyin lọjọ Aiku. Afurasi agbegbọn naa ti orukọ rẹ jẹ Aleru ni Emir fi jẹ oye Sariki Fulani gbogbo \nagbegbe Yandoto. Ayẹyẹ ifinijoye naa, ti fọtọ rẹ ti bọ si lori ayelujara lo gbodi lara awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ti ọpọ eeyan si bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ Emir naa.


Akọwe ijọba ipinlẹ Zamfara, Kabiru Sardauna lo fi ọrọ naa sita fun awọn akoroyin lọjọ Aiku. Afurasi agbegbọn naa ti orukọ rẹ jẹ Aleru ni Emir fi jẹ oye Sariki Fulani gbogbo \nagbegbe Yandoto. Ayẹyẹ ifinijoye naa, ti fọtọ rẹ ti bọ si lori ayelujara lo gbodi lara awọn ọmọ orilẹede Naijiria, ti ọpọ eeyan si bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ Emir naa. Ọpọlọpọ awọn afurasi agbebọn ni wọn wa nibi ayẹyẹ ifinijẹoye Aleru, lati ṣe ajọyọ pẹlu ọga wọn ti o jẹ oye. Sardauna ni lẹyin ti awọn ni ki Emir naa lọ rọ kun nile fun igba diẹ, Gomina Bello Matawalle ti fi ọwọ si igbimọ kan lati ṣe iwadi lori idi ti Emir Marafa fi igbe igbesẹ naa. Ninu awọn ọmọ igbimọ naa la ti ri Yahaya Goro tii se Alaga igbimọ naa ati Musa Garba to jẹ Akowe igbimọ pẹlu awọn ọmọ igbimọ miran.


Ọpọlọpọ awọn afurasi agbebọn ni wọn wa nibi ayẹyẹ ifinijẹoye Aleru, lati ṣe ajọyọ pẹlu ọga wọn ti o jẹ oye. Sardauna ni lẹyin ti awọn ni ki Emir naa lọ rọ kun nile fun igba diẹ, Gomina Bello Matawalle ti fi ọwọ si igbimọ kan lati ṣe iwadi lori idi ti Emir Marafa fi igbe igbesẹ naa. Ninu awọn ọmọ igbimọ naa la ti ri Yahaya Goro tii se Alaga igbimọ naa ati Musa Garba to jẹ Akowe igbimọ pẹlu awọn ọmọ igbimọ miran. Ijọba ipinlẹ Zamfara ti wa yan Alh Mahe Garba Marafa lati ma tukọ isakoso gẹgẹ bi olori abule Yandoto, titi iwadi yoo fi pari. “Ki iwadi to pari, Alh Mahe Garba Marafa ni a yan lati ma tukọ gbogbo agbegbe Yandoto gẹgẹ bi Emir.”


Ijọba ipinlẹ Zamfara ti wa yan Alh Mahe Garba Marafa lati ma tukọ isakoso gẹgẹ bi olori abule Yandoto, titi iwadi yoo fi pari. “Ki iwadi to pari, Alh Mahe Garba Marafa ni a yan lati ma tukọ gbogbo agbegbe Yandoto gẹgẹ bi Emir.”


INEC kọminú lórí bí àwọn èèyàn kan ṣe dáná sun ọ́ọ́fìsì wọn nílùú Enugu

Ajọ eleto idibo Naijiria, INEC, ti ni inu oun bajẹ bi awọn eeyan kan ṣe n dana sun ọọfisi oun, paapaa eyii to waype kẹyin niluu Enugu. Akọwe ajọ naa, Rotimi Oyekanmi, sọ ninu ifọrọwerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle Punch pe o ye ki awọn ọmọ Naijiria daab bo dukia ajọ naa fun anfani ara wọn. Oyekanmi rawọ ẹbẹ yii lẹyin ti awọn eeyan kan dana sun ọọfisi ajọ naa to wa ni ijọba ibilẹ Ariwa Igboeze, ni ipinlẹ Enugu. Iṣẹlẹ naa to waye lalẹ ọjọ Aiku ni iroyin ni o ba ọọfisi naa jẹ, to fi mọ awọn oun elo to ṣe pataki ti wọn n lo ni ọọfisi ajọ naa. Ọga agba to n ri si ọrọ iroyin ati itaniji ni INEC, Festus Okoye sọ pe awọn afurasi naa bori awọn ẹṣọ alaabo to n sọ ọọfisi naa, ti wọn si wọle sibẹ lati sọ ina si ọọfisi ọhun. Okoye ni bo tilẹ jẹ pe ko si ẹnikẹni to ba iṣẹlẹ naa lọ, apoti idibo 748, ati apoti ti awọn oludibo ti maa n tẹ ika 240 ni wọn ko lọ, to fi mọ awọn ohun elo mii ti ina jo.


Iṣẹlẹ naa to waye lalẹ ọjọ Aiku ni iroyin ni o ba ọọfisi naa jẹ, to fi mọ awọn oun elo to ṣe pataki ti wọn n lo ni ọọfisi ajọ naa. Ọga agba to n ri si ọrọ iroyin ati itaniji ni INEC, Festus Okoye sọ pe awọn afurasi naa bori awọn ẹṣọ alaabo to n sọ ọọfisi naa, ti wọn si wọle sibẹ lati sọ ina si ọọfisi ọhun. Okoye ni bo tilẹ jẹ pe ko si ẹnikẹni to ba iṣẹlẹ naa lọ, apoti idibo 748, ati apoti ti awọn oludibo ti maa n tẹ ika 240 ni wọn ko lọ, to fi mọ awọn ohun elo mii ti ina jo. O ni “Ajọ naa n gbiyanju lati mọ irufẹ ipo ti ẹrọ ti wọn fi n ṣe iforukọsilẹ oludibo wa, atawọn kaadi idibo ti awọn eeyan ko tii gba ti a ko pamọ sinu apoti ti ina ko le jo.” Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, alukoro ileẹsẹ ọlọpaa Enugu, Daniel Ndukwe ni awọn ti bẹrẹ iwadii. Ẹwẹ, INEC ti sọ pe awọn ọta ijọba awarawa lo wa nidi ikọlu ọhun. Akọwe ajọ naa, Rotimi Oyekanmi, ni “Ikọlu lemọ-lemọ ti awọn kan n ṣe si ̣ọọfisi INEC n kọ wa lominu, paapaa eyii ti wọn ṣe si ipinlẹ Enugu yii.” “A ti fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, a si gbagbọ pe wọn yoo ṣe iṣẹ wọn bii iṣẹ” “Amọ ako ni jẹ ki awọn ikọlu naa di wa lọwọ lati ṣiṣẹ wa ni igbaradi fun eto idibo gbogbogbo ti yoo waye lọdun 2023.


O ni “Ajọ naa n gbiyanju lati mọ irufẹ ipo ti ẹrọ ti wọn fi n ṣe iforukọsilẹ oludibo wa, atawọn kaadi idibo ti awọn eeyan ko tii gba ti a ko pamọ sinu apoti ti ina ko le jo.” Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, alukoro ileẹsẹ ọlọpaa Enugu, Daniel Ndukwe ni awọn ti bẹrẹ iwadii. Ẹwẹ, INEC ti sọ pe awọn ọta ijọba awarawa lo wa nidi ikọlu ọhun. Akọwe ajọ naa, Rotimi Oyekanmi, ni “Ikọlu lemọ-lemọ ti awọn kan n ṣe si ̣ọọfisi INEC n kọ wa lominu, paapaa eyii ti wọn ṣe si ipinlẹ Enugu yii.” “A ti fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, a si gbagbọ pe wọn yoo ṣe iṣẹ wọn bii iṣẹ” “Amọ ako ni jẹ ki awọn ikọlu naa di wa lọwọ lati ṣiṣẹ wa ni igbaradi fun eto idibo gbogbogbo ti yoo waye lọdun 2023.


Àtìmọ́lé ni Pásítọ̀ 'Ondo Church' tó kó àwọn ọmọ ìjọ pamọ́ sí àjà ilẹ̀ yóò ti ṣe ọdún iléyá

Ile ẹ̀jọ Majisireeti to n gbọ ẹjọ pasitọ ijọ The Whole Bible Church nilu Ondo, Pasitọ David Anifowoṣe, igbakeji rẹ Josiah Peter atawọn mẹta miran ti wọn fi ẹsun kan pe wọn fi tipa ko awọn eeyan kan pamọ sinu ile ijọsin wọn tun tẹsiwaju igbẹjọ lọjọ Ẹti. Ile ẹjọ naa sun igbẹjọ rẹ siwaju di ọjọ kejidinlogun oṣu keje ọdun 2022. Onidajọ Majisireeti Rashidat Yakubu to gbọ ẹjọ naa ṣalaye pe oun sun un siwaju lati lee fun ile ẹjọ naa laaye ati farabalẹ yẹ ẹbẹ fun beeli awọn olujẹjọ naa ti agbẹjọro wọn gbe ka iwaju ile ẹjọ naa wo. Nigba ti igbẹjọ naa bẹrẹ lọjọ Ẹti, agbẹjọro fun olupẹjọ, Leo Ologun rọ ile ẹjọ lati wọgile abala ikarun un ati ikẹfa ẹbẹ naa, ki wọn si ri atimọle ti wọn fẹ fi awọn olujẹjọ naa si gẹgẹ bi ọna kan lati daabo bo wọn nitori inu ṣi n bi awọn eeeyan to wa lagbegbe ijọ wọn. Amọṣa agbẹjọro fun olujẹjọ, Ọladele Ayọọla tako eyi. O ni ohun to ṣini lọna patapata ni Olupẹjọ sọ.


Nigba ti igbẹjọ naa bẹrẹ lọjọ Ẹti, agbẹjọro fun olupẹjọ, Leo Ologun rọ ile ẹjọ lati wọgile abala ikarun un ati ikẹfa ẹbẹ naa, ki wọn si ri atimọle ti wọn fẹ fi awọn olujẹjọ naa si gẹgẹ bi ọna kan lati daabo bo wọn nitori inu ṣi n bi awọn eeeyan to wa lagbegbe ijọ wọn. Amọṣa agbẹjọro fun olujẹjọ, Ọladele Ayọọla tako eyi. O ni ohun to ṣini lọna patapata ni Olupẹjọ sọ. Pasitọ ile ijọsin Whole Bible Believers Church nilu Ondo ti wọn fi ẹsun kan pe wọn ri agidi ko awọn ọmọ ijọ pamọ si ajalẹ ni wọn foju ba ile ijọ loni. Kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Ondo lo pẹjọ tako alufaa ijọ The Whole Bible Church ti ọpọ mọ si "Ondo Church" Pasitọ David Anifowoṣe ati awọn mẹrin miran niwaju ile ẹjọ majisireeti kan nilu Akurẹ. Ẹsun ifipa gbenipamọ ni wọn fi n kan awọn afurasi naa.


Pasitọ ile ijọsin Whole Bible Believers Church nilu Ondo ti wọn fi ẹsun kan pe wọn ri agidi ko awọn ọmọ ijọ pamọ si ajalẹ ni wọn foju ba ile ijọ loni. Kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Ondo lo pẹjọ tako alufaa ijọ The Whole Bible Church ti ọpọ mọ si "Ondo Church" Pasitọ David Anifowoṣe ati awọn mẹrin miran niwaju ile ẹjọ majisireeti kan nilu Akurẹ. Ẹsun ifipa gbenipamọ ni wọn fi n kan awọn afurasi naa. Kọmiṣọna feto idajọ nipinlẹ Ondo to tun jẹ agbẹjọro agba fun ijọba ipinlẹ naa, Amofin Charles Titiloye lo lewaju ikọ olupẹjọ nigba ti Amofin Oladele Ayoola si jẹ agbẹjọro fun awọn olujẹjọ. Awọn ọlọpaa ya bo ile ijọsin kan ti orukọ rẹ n jẹ The Whole Bible Church lagbegbe Valentino nilu Ondo lọjọ Ẹti lẹyin ti arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Elizabeth Rueben pariwo sita pe awọn adari ijọ kan ti ọmọ oun nlọ ti gbe e pamọ si ahamọ wọn ko si fẹ ko ṣe idanwo aṣekagba girama WAEC. Arabinrin naa ni ohun ti wọn n sọ fun ọmọ oun ati ọpọlọpọ awọn ọmọ ijọ to wa nile ijọsin naa ni pe Jesu yoo de ni ọdun yii nitori naa ki wọn pa gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe ti nitori bi Ọlọrun ṣe fẹẹ niyi.


Kọmiṣọna feto idajọ nipinlẹ Ondo to tun jẹ agbẹjọro agba fun ijọba ipinlẹ naa, Amofin Charles Titiloye lo lewaju ikọ olupẹjọ nigba ti Amofin Oladele Ayoola si jẹ agbẹjọro fun awọn olujẹjọ. Awọn ọlọpaa ya bo ile ijọsin kan ti orukọ rẹ n jẹ The Whole Bible Church lagbegbe Valentino nilu Ondo lọjọ Ẹti lẹyin ti arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Elizabeth Rueben pariwo sita pe awọn adari ijọ kan ti ọmọ oun nlọ ti gbe e pamọ si ahamọ wọn ko si fẹ ko ṣe idanwo aṣekagba girama WAEC. Arabinrin naa ni ohun ti wọn n sọ fun ọmọ oun ati ọpọlọpọ awọn ọmọ ijọ to wa nile ijọsin naa ni pe Jesu yoo de ni ọdun yii nitori naa ki wọn pa gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe ti nitori bi Ọlọrun ṣe fẹẹ niyi. Ni kete ti wọn mẹnuba ẹjọ ọun ni agbẹjoro fawọn olujẹjọ ti rawọ ẹbẹ si onidajọ Magistrate R.O. Yakubu ki o fun ohun laaye lati lọ yẹ iwe ẹsun ti wọn fi kan awọn onibara ohun wo finnifinni, leyi ti yoo gba ohun to ọjọ meji. Ẹwẹ Magistrate Yakubu ni o wipe aaye ọjọ meji ko le yọ nitoripe ọla ni ọjọ ẹti to jẹ ọjọ iṣẹ to kẹyin lọsẹ yi ati pe isinmi lẹnu iṣẹ le wa lọjọ aje ọsẹ to n bọ.


Ni kete ti wọn mẹnuba ẹjọ ọun ni agbẹjoro fawọn olujẹjọ ti rawọ ẹbẹ si onidajọ Magistrate R.O. Yakubu ki o fun ohun laaye lati lọ yẹ iwe ẹsun ti wọn fi kan awọn onibara ohun wo finnifinni, leyi ti yoo gba ohun to ọjọ meji. Ẹwẹ Magistrate Yakubu ni o wipe aaye ọjọ meji ko le yọ nitoripe ọla ni ọjọ ẹti to jẹ ọjọ iṣẹ to kẹyin lọsẹ yi ati pe isinmi lẹnu iṣẹ le wa lọjọ aje ọsẹ to n bọ. O waa sun igbẹjọ si ọla ọjọ ẹti ọjọ kẹjọ oṣu keje ọdun yi lati fun agbẹjọro awọn olujẹjọ laaye lati le fesi si iwe ẹsun ti wọn fi kan awọn onibara rẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo SP Olufunmilayọ Ọdunlami ṣalaye fun BBC News Yoruba nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹ pe Alufaa ijọ naa, Pasitọ Anifowoṣe ati Igbakeji rẹ, Josiah Peter Asumosa “sọ fun awọn ọmọ ijọ naa pe Jesu yoo pada de ni oṣu kẹrin ọdun 2022, ki o to tun yii pada lati sọ pe o ti di oṣu kẹsan an ọdun 2022, ti o si sọ fun awọn ọdọ inu ijọ naa lati maṣe gbọran si awọn obi wọn lẹnu mọ, ati pe awọn obi wọn ninu oluwa nikan ni ki wọn maa gbọ ọrọ si lẹnu.”


O waa sun igbẹjọ si ọla ọjọ ẹti ọjọ kẹjọ oṣu keje ọdun yi lati fun agbẹjọro awọn olujẹjọ laaye lati le fesi si iwe ẹsun ti wọn fi kan awọn onibara rẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo SP Olufunmilayọ Ọdunlami ṣalaye fun BBC News Yoruba nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹ pe Alufaa ijọ naa, Pasitọ Anifowoṣe ati Igbakeji rẹ, Josiah Peter Asumosa “sọ fun awọn ọmọ ijọ naa pe Jesu yoo pada de ni oṣu kẹrin ọdun 2022, ki o to tun yii pada lati sọ pe o ti di oṣu kẹsan an ọdun 2022, ti o si sọ fun awọn ọdọ inu ijọ naa lati maṣe gbọran si awọn obi wọn lẹnu mọ, ati pe awọn obi wọn ninu oluwa nikan ni ki wọn maa gbọ ọrọ si lẹnu.”


Èmi kò ní pé kí ẹ lọ ra ìbon o- Pásítọ̀ Adeboye

Ṣáájú ni Pásítọ̀ Enoch adejare Adeboye to ń tuko ìjọ ìràpadà the redeemed Christian Church of God tí sọ̀rọ̀ lórí eto ààbò àwọn Kristẹni nínú ìjọ won Lásìkò ìsò òru olosoosu ìjọ RCCG to wáyé ní orumoju ojo Àbámẹ́ta yìí ló ti sọ ọrọ naa Pásítọ̀ Adeboye ni ohun ibanuje ni bí àwọn onise ibi kan ṣe n kọlu àwọn olùjọsìn Kristẹni nínú ilé ìjọsìn wọn to ń ṣẹlẹ̀ ní àsìkò yii Lẹ́yìn náà lọ sọ pé kí onikaluku lọ máa pèsè ààbò to yẹ láti gbéjà ara rẹ lòdì sí ìkọlù àwọn onise ibi tó ń wọ́pọ̀ síi lásìkò yii Adeboye tún kìlọ̀ pé kò yẹ kí àwọn èèyàn máa sọ̀rọ̀ lòdì sí Ọlọ́run láìní fi ṣe ẹṣin kankan O menuba ìfẹ́ àti ìfaradà tó ń fáàyè gba àlàáfíà laarin awọn èèyàn láìní fi ṣe irú ìran, aawo ara wọn, eya tàbí ẹṣin tí wọ́n ń sin O ni asiko ti tó láti fòpin sí ìkọlù sílè ìjọsìn kankan lásìkò ìjọsìn tó ń ṣẹlẹ̀ ní Nàìjíríà báyìí Lẹ́yìn ìwàásù Adeboye yìí ni àwọn ọmọ Nàìjíríà ń fi èrò wọn hàn lórí ayélujára lórí koko ìpèsè ààbò nílé ìjọsìn lásìkò yii Ṣùgbọ́n ní owuro òní, ọjọ́ isinmi, ọjọ́ kẹta oṣù keje ni Adeboye tún ṣàlàyé síi lórí koko eto ààbò nílé ìjọsìn to koko sọ̀rọ̀ lè lórí ni Redemption camb lọ́jọ́ Ẹtì Adeboye ni pé kó di ìgbà tí èèyàn bá gbé ìbon kò tó pèsè ààbò fún ara rẹ rara Lásìkò to ń wàásù níbi ìsìn ọpẹ olosoosu Nike ìjọsìn RCCG to wá ní èbúté metta lọ tí sọ̀rọ̀ ni kíkún lórí lílọ ìbon fi pèsè ààbò naa Adeboye fi ìtàn Samsoni alágbára inú Bíbélì ṣe àkàwé nígbà tó fi párì ẹ̀kẹ́ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ gba ara rẹ lọ́wọ́ ota O ni òun kò ní pé kí àwọn Kristẹni lọ ra ìbon bikose pé kí wọ́n lọ ohun tí Bíbélì sọ fi dáàbò bo ara won Bákan náà lọ gbàdúrà pé kí Olódùmarè dá sí ọ̀rọ̀ ipenija to ń koju eto ààbò olùgbé Naijiria lásìkò yii O tún ro awon ọdọ láti má ṣe ọ̀le ṣùgbọ́n kí gbogbo osise tepa mo ìṣe owó wọn fún ìgbéga. O gba àwọn ọmọ Nàìjíríà ni ìmọ̀ràn láti bù owó fún Olódùmarè kí wọn sì gba òdodo àti ìfẹ́ láàyè


Olóòtú ìjọba tẹ́lẹ̀ rí ní Japan, Shinzo Abe dágbére fáyé

Olóòtú ìjọba tẹ́lẹ̀ rí ní orílẹ̀ èdè Japan, Shinzo Abe ti jáde láyé lẹ́yìn tí ọkùnrin yìbọn fun níbi ètò ìpolongo kan.\n\nÌròyìn ní kò dín ní wàkátì mẹ́rin tí àwọn dókìtà lò lórí Abe nìkan. Olóòtú ìjọba tẹ́lẹ̀ rí ní orílẹ̀ èdè Japan, Shinzo Abe ti wà ní ẹsẹ̀ kan ayé ẹsẹ̀ kan ọ̀run lẹ́yìn tí ọkùnrin kan yìbọn fún níbi ayẹyẹ kan ní ìlú Nara. Ẹ̀ẹmejì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni ọkùnrin náà yìbọn fún Abe kí èkejì tó bàá ní ẹ̀yin tó sì ṣubu sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbà náà. Afurasí tó yìbọn mọ́ Abe ti wa ni àhámọ́ àwọn ọlọ́pàá. Gómìnà tẹ́lẹ̀ rí ní Tokyo, Yoichi Masuzoe nínú àtẹ̀jáde tó fi sórí Twitter ní Abe wà ní ẹsẹ̀ kan ayé ẹsẹ̀ kan ọ̀run. Àwọn ọ̀rọ̀ yìí ni wọ́n máa ń sọ ṣáájú kí wọ́n tó túfọ̀ òkú ènìyàn ní Japan.


Afurasí tó yìbọn mọ́ Abe ti wa ni àhámọ́ àwọn ọlọ́pàá. Gómìnà tẹ́lẹ̀ rí ní Tokyo, Yoichi Masuzoe nínú àtẹ̀jáde tó fi sórí Twitter ní Abe wà ní ẹsẹ̀ kan ayé ẹsẹ̀ kan ọ̀run. Àwọn ọ̀rọ̀ yìí ni wọ́n máa ń sọ ṣáájú kí wọ́n tó túfọ̀ òkú ènìyàn ní Japan. Akọ̀wé ìgbìmọ̀ aláṣẹ Japan Hirokazu Matsuno sọ fún àwọn akọ̀ròyìn pé àwọn kò ní fọwọ́ yẹpẹrẹ mú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Abe ń ṣe ìpolongo ìbò fún olùdíje kan ní Nara lọ́wọ́ lásìkò tí ọkùnrin náà ṣe ìkọlù sí i. Óṣojúmi kòró kan tí ọ̀rọ̀ ṣojú rẹ̀ ní láti ẹ̀yìn ni ọkùnrin náà ti ṣe ìkọlù sí Abe pẹ̀lú ìbọn ńlá kan. Àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ní ọkùnrin tó yin Abe níbọn kò gbìyànjú láti sá rárá tó sì ti wà ní àháma àwọn. Bákan náà ni wọ́n ní ìbọn rẹ̀ tó lò dàbí èyí tí wọ́n rọ.


Akọ̀wé ìgbìmọ̀ aláṣẹ Japan Hirokazu Matsuno sọ fún àwọn akọ̀ròyìn pé àwọn kò ní fọwọ́ yẹpẹrẹ mú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Abe ń ṣe ìpolongo ìbò fún olùdíje kan ní Nara lọ́wọ́ lásìkò tí ọkùnrin náà ṣe ìkọlù sí i. Óṣojúmi kòró kan tí ọ̀rọ̀ ṣojú rẹ̀ ní láti ẹ̀yìn ni ọkùnrin náà ti ṣe ìkọlù sí Abe pẹ̀lú ìbọn ńlá kan. Àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ní ọkùnrin tó yin Abe níbọn kò gbìyànjú láti sá rárá tó sì ti wà ní àháma àwọn. Bákan náà ni wọ́n ní ìbọn rẹ̀ tó lò dàbí èyí tí wọ́n rọ. Ìròyìn ní ó ṣeéṣe kí ọkùnrin náà ti ṣiṣẹ́ rí gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ètò ààbò orí omi. Ìṣẹ̀lẹ̀ ìbọn yíyín tàbí kí ẹnìkan dá ìbọn ní kò wọ́pọ̀ ní orílẹ̀ èdè Japan tí ìwà ọkùnrin yìí sì ti ń dá onírúurú ìbéèrè ṣọ́kàn àti ẹnu àwọn ènìyàn.


Ìròyìn ní ó ṣeéṣe kí ọkùnrin náà ti ṣiṣẹ́ rí gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ètò ààbò orí omi. Ìṣẹ̀lẹ̀ ìbọn yíyín tàbí kí ẹnìkan dá ìbọn ní kò wọ́pọ̀ ní orílẹ̀ èdè Japan tí ìwà ọkùnrin yìí sì ti ń dá onírúurú ìbéèrè ṣọ́kàn àti ẹnu àwọn ènìyàn.


Ọkùnrin kan yìnbọn pa èèyàn mẹ́fà níbi ayẹyẹ òmìnira ‘4th of July’ nílùú Chicago

Ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ Amẹrika ti n wa ọkunrin kan to yinbọn pa eeyan mẹfa nibi ti wọn ti n ṣe ayẹyẹ ominira 4th of July niluu Chicago. Iroyin ni ori aja ile kan ni ọkunrin ọhun lugọ si ko to dana ibọn ya awọn eeyan ọhun. Ayẹyẹ ominira naa, ti ọpọ eeyan n gbadun lo dede danuduro lẹyin ti wọn gbọ iro ibọn lera-lera. O kere tan, eeyan mẹrinlelogun lo ti dero ile iwosan lẹyin iṣẹlẹ naa bayii. Awọn ọlọpaa kede orukọ ẹni ti wọn fura si gẹgẹ bii Robert E Crimo III, to jẹ ẹni ọdun mejilelogun. Wọn ni ṣe ni afurasi naa mọọmọ doju ija kọ awọn eeyan to n kopa ninu ayẹyẹ ominira naa lati ṣina ibọn fun wọn.


O kere tan, eeyan mẹrinlelogun lo ti dero ile iwosan lẹyin iṣẹlẹ naa bayii. Awọn ọlọpaa kede orukọ ẹni ti wọn fura si gẹgẹ bii Robert E Crimo III, to jẹ ẹni ọdun mejilelogun. Wọn ni ṣe ni afurasi naa mọọmọ doju ija kọ awọn eeyan to n kopa ninu ayẹyẹ ominira naa lati ṣina ibọn fun wọn. Iṣeju diẹ ti ayẹyẹ ọhun bẹrẹ ni Crimo dana ibọn ya awọn eeyan naa ni nnkan bii aago mẹwaa kọja iṣeju marundinlogun aarọ. Awọn ọlọpaa ni awọn gbagbọ pe ori aja ile kan to wa ni ayika ibi ti wọn ti n ṣe ayẹyẹ naa ni afurasi ti yinbọn, lẹyin ti wọn ṣawari awọn ẹri pe ọta ibọn jabọ sibẹ. Eeyan marun un lo ku lẹsẹkẹsẹ, nigba ti ẹlomiran papoda lasiko ti wọn n gbe lọ sile iwosan.


Iṣeju diẹ ti ayẹyẹ ọhun bẹrẹ ni Crimo dana ibọn ya awọn eeyan naa ni nnkan bii aago mẹwaa kọja iṣeju marundinlogun aarọ. Awọn ọlọpaa ni awọn gbagbọ pe ori aja ile kan to wa ni ayika ibi ti wọn ti n ṣe ayẹyẹ naa ni afurasi ti yinbọn, lẹyin ti wọn ṣawari awọn ẹri pe ọta ibọn jabọ sibẹ. Eeyan marun un lo ku lẹsẹkẹsẹ, nigba ti ẹlomiran papoda lasiko ti wọn n gbe lọ sile iwosan. Gomina ilu naa, Nancy Rotering sọ pe ibanujẹ nla ni iṣẹlẹ naa jẹ fun ijọba oun. O ni “Ọjọ ti a korajọ lati ṣajọyọ ayajọ ọjọ ominira wa lo pada ja si ọjọ ẹkun yii.” 4th of July jẹ ọjọ ti wọn ya sọtọ nilẹ Amẹrika lati maa ṣe iranti ọjọ ti ilẹ naa gba ominira lọwọ ilẹ Gẹẹsi lọdun 1776.


Gomina ilu naa, Nancy Rotering sọ pe ibanujẹ nla ni iṣẹlẹ naa jẹ fun ijọba oun. O ni “Ọjọ ti a korajọ lati ṣajọyọ ayajọ ọjọ ominira wa lo pada ja si ọjọ ẹkun yii.” 4th of July jẹ ọjọ ti wọn ya sọtọ nilẹ Amẹrika lati maa ṣe iranti ọjọ ti ilẹ naa gba ominira lọwọ ilẹ Gẹẹsi lọdun 1776.


Èmi àti Ropo aya mi kò bá rìn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ lọ Germany, tí ń bá mọ̀ pé wọn yóò mú mi ní Cotonou - Igboho

Oloye Sunday Adeyemo Igboho ti sọ pe, laipẹ lai jina, oun yoo pada si Naijiria. Igboho lo fi ọrọ naa lede ninu ifọrọwerọ kan pẹlu awọn akọroyin lorilẹ-ede Benin Replublic. O ni ko si ohun to jọ pe awọn oṣiṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS yoo fi panpẹ ofin mu oun ti oun ba pada wa si Naijiria. Lasiko to n sọrọ lori bi irinajo naa yoo ṣe jẹ, Igboho sọ pe ile ẹjọ giga ti ipinlẹ Oyo ti da oun lare. O ni DSS ko laṣẹ lati mu oun tabi kede pe awọn n wa oun lẹyin idajọ ile ẹjọ naa. O ni “Mo n pada bọ ni Naijiria laipẹ.” Ṣaaju ni adajọ Ladiran Akintola ti ile ẹjọ giga naa ti kọkọ sọ pe bi DSS ṣe kọlu ile Igboho lọjọ kinni, oṣu Keje, ọdun 2021 ko ba ofin mu, ti ile ẹjọ ọhun si ni ki DSS san ogun biliọnu naira owo  gba mabinu fun iwa ti wọn wu si ati awọn dukia rẹ ti wọn bajẹ.


Lasiko to n sọrọ lori bi irinajo naa yoo ṣe jẹ, Igboho sọ pe ile ẹjọ giga ti ipinlẹ Oyo ti da oun lare. O ni DSS ko laṣẹ lati mu oun tabi kede pe awọn n wa oun lẹyin idajọ ile ẹjọ naa. O ni “Mo n pada bọ ni Naijiria laipẹ.” Ṣaaju ni adajọ Ladiran Akintola ti ile ẹjọ giga naa ti kọkọ sọ pe bi DSS ṣe kọlu ile Igboho lọjọ kinni, oṣu Keje, ọdun 2021 ko ba ofin mu, ti ile ẹjọ ọhun si ni ki DSS san ogun biliọnu naira owo  gba mabinu fun iwa ti wọn wu si ati awọn dukia rẹ ti wọn bajẹ. O ni “Mo ni igbagbọ ninu ẹka eto idajọ.” Nigba to n sọrọ nipa ikọlu ti DSS ṣe sile rẹ, o ni DSS atawọn agbofinro to kọlu ile oun loru ọjọ naa fẹ pa oun ni, amọ Ọlọrun lo doola ẹmi oun. Lori bo ṣe ru ikọla naa la ni pato, Igboho ni akoko ko tii to lati mẹnu le ọrọ naa. O ni “Ko tii to akoko lati sọrọ, asiko ọrọ ṣi n bọ.” Lori iye owo to padanu lẹyin ti awọn oṣiṣẹ DSS kọlu ile rẹ, Igboho ni ko ṣe fẹnusọ.


O ni “Mo ni igbagbọ ninu ẹka eto idajọ.” Nigba to n sọrọ nipa ikọlu ti DSS ṣe sile rẹ, o ni DSS atawọn agbofinro to kọlu ile oun loru ọjọ naa fẹ pa oun ni, amọ Ọlọrun lo doola ẹmi oun. Lori bo ṣe ru ikọla naa la ni pato, Igboho ni akoko ko tii to lati mẹnu le ọrọ naa. O ni “Ko tii to akoko lati sọrọ, asiko ọrọ ṣi n bọ.” Lori iye owo to padanu lẹyin ti awọn oṣiṣẹ DSS kọlu ile rẹ, Igboho ni ko ṣe fẹnusọ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọkọ ayọkẹlẹ Mercedes benz ti iye rẹ to miliọnu marundinlọgọta naira, ọkọ Hilux mẹta ti ọkọọkan rẹ to miliọnu mẹtadinlogun naira, ọkọ G-Wagon ti iye rẹ to miliọnu mejidinlaadọta naira atawọn ọkọ olowo iyebiye mii ni wọn bajẹ nile oun lọjọ naa lọhun. Nipa bi wọn ṣe fi si atilẹmọle ni Benin Republic, Igboho ni iyawo oun, Ropo, ni wọn kọkọ mu ni papakọ ofurufu Cadjèhoun fun nnkan bii wakati meji gbako, wọn ko si ṣetan lati fi silẹ ayafi ti oun ba yọju.” O ni “Lẹyin naa ni mo yọju, ti wọn si ko ẹwọn si mi lọwọ ati ẹsẹ, to ba jẹ pe mo mọ ni, n ba ti ma jẹ ki iyawo mi tẹle mi lọ si papakọ ofurufu naa.” O pari ọrọ rẹ pe awọn mejeji ko ba ti rinrinajo naa lọtọtọ, amọ gbobgo rẹ ye Ọlọrun.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, ọkọ ayọkẹlẹ Mercedes benz ti iye rẹ to miliọnu marundinlọgọta naira, ọkọ Hilux mẹta ti ọkọọkan rẹ to miliọnu mẹtadinlogun naira, ọkọ G-Wagon ti iye rẹ to miliọnu mejidinlaadọta naira atawọn ọkọ olowo iyebiye mii ni wọn bajẹ nile oun lọjọ naa lọhun. Nipa bi wọn ṣe fi si atilẹmọle ni Benin Republic, Igboho ni iyawo oun, Ropo, ni wọn kọkọ mu ni papakọ ofurufu Cadjèhoun fun nnkan bii wakati meji gbako, wọn ko si ṣetan lati fi silẹ ayafi ti oun ba yọju.” O ni “Lẹyin naa ni mo yọju, ti wọn si ko ẹwọn si mi lọwọ ati ẹsẹ, to ba jẹ pe mo mọ ni, n ba ti ma jẹ ki iyawo mi tẹle mi lọ si papakọ ofurufu naa.” O pari ọrọ rẹ pe awọn mejeji ko ba ti rinrinajo naa lọtọtọ, amọ gbobgo rẹ ye Ọlọrun.


'A ti ní òye gbogbo ohun tó ṣẹlẹ̀ níbi ìkọlù ìjọ Kátólíìkì Owo, àmọ́ ...'

"Ẹ ò kàn lè máa ṣa èèyàn káàkiri lónìí, lọ́la pé àwọn ló ṣe ìkọlù yìí". Alukoro Ọlọpaa ipinlẹ Ondo ti ba BBC Yoruba sọrọ lori igbesẹ ti wọn n gbe lori ikọlu to waye ni ijọ Katoliiki ilu Owo. Ọgbẹni Olumuyiwa Adejobi ni nkan buruku ni nkan to ṣẹlẹ yii gbogbo awọn si lawọn kọ ọ tori iwa ẹranko ti ko daa ni lawujọ. "Bí ajá bá pé ogún ọdún láyé, ẹran ogun ni o! Gbogbo awọn to ṣe iṣẹ yii ni Owo, wọn o ni lọ". Bakan naa lo fesi si awọn eeyan ti wọn n sọ pe wọn joko tẹtẹrẹ lori ọrọ naa pe awọn ti ni oye gbogbo nkan to ṣẹlẹ,  amọ wọn gbudọ ṣe iwadii kikun.


"Bí ajá bá pé ogún ọdún láyé, ẹran ogun ni o! Gbogbo awọn to ṣe iṣẹ yii ni Owo, wọn o ni lọ". Bakan naa lo fesi si awọn eeyan ti wọn n sọ pe wọn joko tẹtẹrẹ lori ọrọ naa pe awọn ti ni oye gbogbo nkan to ṣẹlẹ,  amọ wọn gbudọ ṣe iwadii kikun. "Kii ṣe pe ka maa ṣa eeyan kiri lọtun losi, a gbudọ rii daju pe awọn to ṣe iṣẹ ibi yii gangan la mu".


"Kii ṣe pe ka maa ṣa eeyan kiri lọtun losi, a gbudọ rii daju pe awọn to ṣe iṣẹ ibi yii gangan la mu".


Ọlọ́pàá mú pásítọ̀ tó kó àwọn ọmọ ìjọ pamọ́ sí àjà ilẹ̀ l'Ondo, Ó ní oṣù kẹsàn án ni 'Jesu' yóò dé

Ọwọ ọlọpaa ti tẹ alufa ijọ kan nilu Ondo ati igbakeji rẹ tim wọn fi itanjẹ ko awọn ọmọ ijọ ni papa mọra pe Jesu yoo de ni oṣu kẹsan ọdun yii. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ti ṣalaye ọrọ lori awọn ti wọn ko nni ijọ naa pe wọn kii ṣe ọmọde nikan. Alukoro ileeṣẹ ọ̀lọpaa nipinlẹ Ondo, SP Ọdunlami ṣalaye pe alufa ijọ naa sọ fun awọn ọmọ ijọ naa pe aye yoo parẹ loṣu kẹsan an ọdun 2022, nitori naa ni gbogbo awọn ọmọ ijọ naa fi ko ara jọ pọ si ijọ naa ni ireti ipadabọ Jesu. Ileeṣẹ ọlọpaa ni eeyan mẹtadinlọgọrin ni wọn ko ninu ijọ naa ninu eyi to ni awọn agbalagba lo pọ julọ laarin wọn. “Ọpọ awọn ọmọde miran ni wọn ti fi fi ile wọn silẹ lati bii oṣu karun un lẹyin ti pasitọ naa ti sọ fun wọn pe Jesu yoo de loṣu kẹsan ko si si idi fun wọn lati kawe mọ.” Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ni iwadi ti bẹrẹ, bẹẹni pasitọ naa ati igbakeji rẹ ti wa ni atimọle awọn ọ̀lọpaa. Ọpọlọpọ awọn ọmọde ni wọn ri ninu aja ilẹ kan nile ijọsin kan lagbegbe valentino nilu Ondo nipinlẹ Ondo lalẹ ọjọ Ẹti.


Ileeṣẹ ọlọpaa ni eeyan mẹtadinlọgọrin ni wọn ko ninu ijọ naa ninu eyi to ni awọn agbalagba lo pọ julọ laarin wọn. “Ọpọ awọn ọmọde miran ni wọn ti fi fi ile wọn silẹ lati bii oṣu karun un lẹyin ti pasitọ naa ti sọ fun wọn pe Jesu yoo de loṣu kẹsan ko si si idi fun wọn lati kawe mọ.” Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ni iwadi ti bẹrẹ, bẹẹni pasitọ naa ati igbakeji rẹ ti wa ni atimọle awọn ọ̀lọpaa. Ọpọlọpọ awọn ọmọde ni wọn ri ninu aja ilẹ kan nile ijọsin kan lagbegbe valentino nilu Ondo nipinlẹ Ondo lalẹ ọjọ Ẹti. Gẹgẹbi ohun ti a gbọ, awọn ajinigbe lo ji awọn ọmọde naa gbe ti wọn si fi wọn pamọ sinu aja ilẹ nile ijọsin naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ naa, SP Funmilayọ Ọdunlami ṣalaye fun BBC pe awọn ọlọpaa ti wa lagbegbe naa bayii lati tan ina wadii ohun to ṣẹlẹ nibẹ gan an. Amọṣa awọn iroyin atọwọdọwọ ti a gbọ lori iṣẹlẹ naa fi yeni pe, awọn ọmọde ti wọn ba nibẹ to aadọta, bi o tilẹ jẹ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa ko  tii fi idi iye awọn ọmọ tyi wọn ba nibẹ mulẹ.


Gẹgẹbi ohun ti a gbọ, awọn ajinigbe lo ji awọn ọmọde naa gbe ti wọn si fi wọn pamọ sinu aja ilẹ nile ijọsin naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ naa, SP Funmilayọ Ọdunlami ṣalaye fun BBC pe awọn ọlọpaa ti wa lagbegbe naa bayii lati tan ina wadii ohun to ṣẹlẹ nibẹ gan an. Amọṣa awọn iroyin atọwọdọwọ ti a gbọ lori iṣẹlẹ naa fi yeni pe, awọn ọmọde ti wọn ba nibẹ to aadọta, bi o tilẹ jẹ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa ko  tii fi idi iye awọn ọmọ tyi wọn ba nibẹ mulẹ. Ninu fidio kan to n ja ranyin lori ayelujara, awọn ọmọde naa wa ninu ọkọ ọlọpaa kan eyi to gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa. Amọṣa alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa ni wọn ti n ko awọn ọmọde naa lọ si olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa to wa nilu Akurẹ. Ninu ọrọ to fi sita loju opo twitter rẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ni ẹka ọtẹlẹmuyẹ SCID ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa.


Ninu fidio kan to n ja ranyin lori ayelujara, awọn ọmọde naa wa ninu ọkọ ọlọpaa kan eyi to gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa. Amọṣa alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa ni wọn ti n ko awọn ọmọde naa lọ si olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa to wa nilu Akurẹ. Ninu ọrọ to fi sita loju opo twitter rẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ni ẹka ọtẹlẹmuyẹ SCID ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni wọn rọ awọn eeyan ipinlẹ naa lati simẹdọ ki wọn si gba alaafia laaye. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, laipẹ yii ni iṣẹlẹ manigbagbe waye nile ijọsin kan nilu Ọwọ nipinlẹ Ondo kan naa nibi ti awọn agbebọn ti ṣeku pa eeyan ti ko din ni ogoji.


Bakan naa ni wọn rọ awọn eeyan ipinlẹ naa lati simẹdọ ki wọn si gba alaafia laaye. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, laipẹ yii ni iṣẹlẹ manigbagbe waye nile ijọsin kan nilu Ọwọ nipinlẹ Ondo kan naa nibi ti awọn agbebọn ti ṣeku pa eeyan ti ko din ni ogoji.


"Mo sá lọ sílé ìyàgbẹ́ nígbà tí agbébọn wọlé ìjọsìn àmọ́ wọ́n pa ìyá ìyá mi"

Ọjọ buruku esu gbomimu, ọjọ manigbagbe ti yoo si maa duro si ọpọlọ ọpọ eeyan fun aimọye ọdun ni ọjọ Aiku, ọjọ Karun osu Kẹfa ọdun 2022. Idi ni pe ọjọ yii gan ni awn agbebọn kan ya lọ sile ijọsin St Francis Catholic Church, Owalowa nilu Owo nipinlẹ Ondo, ti wọn si seku pa ọpọ eeyan, nigba ti aimọye farapa. Koda, ado iku ni wọn kọkọ yin mọ awọn olujọsin ijọ naa lasiko ti isin n lọ lọwọ, ki wn wa maa rọ ojo ọta ibọn le wọn lori. Lẹyin o rẹyin, ijọ naa fi ikede sita pe eeyan mejidinlogoji lo ba isẹlẹ naa lọ sọrun alakeji nigba ti aimọye olujsin naa si fara pa pẹlu. Lara awọn eeyan ti ẹmi rẹ bọ sinu ikọlu naa ni obinrin mama agba kan ti wn n pe ni iya alakara. “Eeyan rere ni mama agba, iku wọn dun mi gan ni” Nigba to n salaye bi iku mama naa se waye, ọkan lara ọmọ-ọmọ mama naa sọ fun BBC Yoruba pe ni kete ti iro ibọn n dun lakọ lakọ ni oun ti sa lọ sile iyagbẹ to wa lẹyin pẹpẹ ninu ijọ naa.


Lẹyin o rẹyin, ijọ naa fi ikede sita pe eeyan mejidinlogoji lo ba isẹlẹ naa lọ sọrun alakeji nigba ti aimọye olujsin naa si fara pa pẹlu. Lara awọn eeyan ti ẹmi rẹ bọ sinu ikọlu naa ni obinrin mama agba kan ti wn n pe ni iya alakara. “Eeyan rere ni mama agba, iku wọn dun mi gan ni” Nigba to n salaye bi iku mama naa se waye, ọkan lara ọmọ-ọmọ mama naa sọ fun BBC Yoruba pe ni kete ti iro ibọn n dun lakọ lakọ ni oun ti sa lọ sile iyagbẹ to wa lẹyin pẹpẹ ninu ijọ naa. O ni nigba ti rogbodiyan naa lọ silẹ, ti oun si jade lati wa mama agba oun, ni oun ri pe o ti dagbere faye. Ọmọde binrin yii tun salaye bi ikọlu awọn agbebọn naa se waye, oun ti oju rẹ ri lọjọ naa ati iru eeyan ti oloogbe iya rẹ jẹ. A fẹ ki ijọba se awari awn agbebọn to wa sisẹ ibi ni sọọsi Owo- -Ọmọ oloogbe Bakan naa ni awọn ọmọ mama to ku ọhun plu awn aladugbo rẹ salaye fun BBC Yoruba pe eeyan daada, to lawọ, to si nifẹ ọmọ nikeji ni iya agba naa.


O ni nigba ti rogbodiyan naa lọ silẹ, ti oun si jade lati wa mama agba oun, ni oun ri pe o ti dagbere faye. Ọmọde binrin yii tun salaye bi ikọlu awọn agbebọn naa se waye, oun ti oju rẹ ri lọjọ naa ati iru eeyan ti oloogbe iya rẹ jẹ. A fẹ ki ijọba se awari awn agbebọn to wa sisẹ ibi ni sọọsi Owo- -Ọmọ oloogbe Bakan naa ni awọn ọmọ mama to ku ọhun plu awn aladugbo rẹ salaye fun BBC Yoruba pe eeyan daada, to lawọ, to si nifẹ ọmọ nikeji ni iya agba naa. Awọn ọmọ oloogbe wa n ke si ijọba lati sawari awn agbebọn to da ẹmi iya awọn legbodo laipe ọjọ, ki wn le fi imu ko ata ofin. Bakan naa ni wn n rọ ijọba atawọn osisẹ eleto aabo lati dide giri si ojuse wọn nidi ipese aabo to peye fawọn ọmọ orilẹede yii, ki awn apaniyan yii yee da ẹmi wọn legbodo lọsan gangan.


Awọn ọmọ oloogbe wa n ke si ijọba lati sawari awn agbebọn to da ẹmi iya awọn legbodo laipe ọjọ, ki wn le fi imu ko ata ofin. Bakan naa ni wn n rọ ijọba atawọn osisẹ eleto aabo lati dide giri si ojuse wọn nidi ipese aabo to peye fawọn ọmọ orilẹede yii, ki awn apaniyan yii yee da ẹmi wọn legbodo lọsan gangan.


Ẹ̀hun ọ̀rọ̀ ni, kò sí ẹrí tó fíhàn pé ISWAP ló ṣé ikọlù sí ilé ìjósìn Owo -Fayemi

Gomina ipinlẹ Ekiti Kayode Fayemi ti sọrọ tako ọrọ ti ijọba Naijiria fi lede pe ikọ agbesunmọmi ISWAP lo wa nidi ikọlu ile ijọsin  ilu Owo. Lasiko to n kopa lori eto ileeṣẹ amohunmaworan Naijiria Channels TV kan lo ni ko si ẹri kankan to tka si ero pe iṣẹ ọwọ ISWAP ni ikọlu yi. Fayemi to tun jẹ alaga ẹgbẹ awọn Gominha Naijiria ni kawọn eeyan jẹ kawọn agbofinro pari iwadii tan ki wọn to bẹrẹ si ni s ẹni to ṣe ikọlu naa. O ni nkan ibanujẹ ni ipo ti eto aabo wa ni orileede Naijiria ni paapa ni ila oorun   Guusu Naijiria. Fayemi lawọn Gomina ilẹ Yoruba ti n ṣapa lati kọdi iru iṣẹlẹ ikọlu yi to pada waye nipa idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun. O ni o ṣe pataki lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn agbofinro lati ṣe atunṣe eto aabo ilẹ Yoruba.


O ni nkan ibanujẹ ni ipo ti eto aabo wa ni orileede Naijiria ni paapa ni ila oorun   Guusu Naijiria. Fayemi lawọn Gomina ilẹ Yoruba ti n ṣapa lati kọdi iru iṣẹlẹ ikọlu yi to pada waye nipa idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun. O ni o ṣe pataki lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn agbofinro lati ṣe atunṣe eto aabo ilẹ Yoruba. ''Owo ni gbogbo wa ti wa bayi. Ikọlu ti wọn ṣe si Owo yi gbogbo wa ni ikọlu naa ba'' Esi ti Fayemi fọ nigba tawọn atọkun eto beere  pe ṣe o ro pe awọn ikọ agbesunmọmi ISWAP lo wa nidi ikọlu yi ni pe oun ko ro bẹ. Alaga ẹgbẹ awọn Gomina naa si sọ pe ẹhun ọrọ ti ko fẹsẹ mulẹ lọri yi jẹ si oun.


''Owo ni gbogbo wa ti wa bayi. Ikọlu ti wọn ṣe si Owo yi gbogbo wa ni ikọlu naa ba'' Esi ti Fayemi fọ nigba tawọn atọkun eto beere  pe ṣe o ro pe awọn ikọ agbesunmọmi ISWAP lo wa nidi ikọlu yi ni pe oun ko ro bẹ. Alaga ẹgbẹ awọn Gomina naa si sọ pe ẹhun ọrọ ti ko fẹsẹ mulẹ lọri yi jẹ si oun. ''Lọkan mi, gbogbo ọrọ nipa ISWAP,Boko Haram tabi awọn kraan, ọrọ ahesọ ti ko fẹsẹ mulẹ lawọn ọrọ yi jẹ nibi ti ọrọ de duro yi.'' ''Mi o ti ri ẹri kankan to fẹsẹmulẹ to si fihan pe awọn ikọ wọnyi lo wa nidi ikọlu yi''


''Lọkan mi, gbogbo ọrọ nipa ISWAP,Boko Haram tabi awọn kraan, ọrọ ahesọ ti ko fẹsẹ mulẹ lawọn ọrọ yi jẹ nibi ti ọrọ de duro yi.'' ''Mi o ti ri ẹri kankan to fẹsẹmulẹ to si fihan pe awọn ikọ wọnyi lo wa nidi ikọlu yi''


"Awọn ọ̀dọ́ ní Owo lù àwa Hausa, ba ọ̀pọ̀ ọjà wa jẹ́ torí ìkọlù Agbébọn"

Oniruuru isoro ni awọn ẹya Hausa to wa nilu Owo koju lẹyin ti awọn agbebọn ya wọnu sọọsi lati pa ọpọ eeyan lọjọ Aiku. Awọn ẹya Hausa naa, lasiko ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ, salaye pe ni kete ti isẹlẹ naa sẹlẹ ni awọn ọdọ ilu Owo ti ya wọnu ọja lati wa fi iya jẹ awọn. Awọn Hausa mejeeji to ba wa sọrọ ni ọpẹlọpẹ ọrọ ti gomina Akeredolu sọ lẹyin isẹlẹ naa lọjọ Aiku, lo tun mu ki ikọlu si awọn lọ silẹ. “Ọjọ pẹ ta ti wa nibi, ilu yii ni mo ti ka ile ẹkọ alakọbẹrẹ ati girama, bẹẹ ni ko si ija laarin awa atawọn Yoruba nilu Owo. Amọ lẹyin ikọlu awọn agbebọn si sọọsi lọjọ Aiku, ni awọn ọdọ n pariwo pe awọn afurasi Fulani lo wa sisẹ ibi naa. Wọn ko si mọ pe iyatọ wa laarin awa Hausa ati Fulani, idi ree ti wn se wa ya bo wa,wọn ba ọja wa jẹ, eyi to jẹ owo iyebiye.


“Ọjọ pẹ ta ti wa nibi, ilu yii ni mo ti ka ile ẹkọ alakọbẹrẹ ati girama, bẹẹ ni ko si ija laarin awa atawọn Yoruba nilu Owo. Amọ lẹyin ikọlu awọn agbebọn si sọọsi lọjọ Aiku, ni awọn ọdọ n pariwo pe awọn afurasi Fulani lo wa sisẹ ibi naa. Wọn ko si mọ pe iyatọ wa laarin awa Hausa ati Fulani, idi ree ti wn se wa ya bo wa,wọn ba ọja wa jẹ, eyi to jẹ owo iyebiye. Ọpọ awọn Hausa to wa nilu Owo ti sa lọ bayii nitori wọn ko fẹ ki awọn ọdọ ilu yii pa awọn.” Awọn Hausa naa wa n fi ọwọ gba aya pe awọn yoo se ohunkohun ti ilu Owo ba n fẹ lati jẹ ki alaafia jọba.


Ọpọ awọn Hausa to wa nilu Owo ti sa lọ bayii nitori wọn ko fẹ ki awọn ọdọ ilu yii pa awọn.” Awọn Hausa naa wa n fi ọwọ gba aya pe awọn yoo se ohunkohun ti ilu Owo ba n fẹ lati jẹ ki alaafia jọba.


A ti bẹ̀rẹ̀ ètò báyìí lát bẹ́ àwọn Bàbá ńlá wa lọ́wẹ̀ sáwọn tó ṣe ìkọlù sí Ọwọ- Olowo

Wọn ti bẹrẹ eto ifọlumọ ati ibẹnilọwẹ àwọn agba ni Owo bayii- Awọn Oba alaye ni ijọba ibilẹ Ọwọ labẹ idari Ọlọwọ ti ilu Ọwọ, Ọba Ajibade Gbadegẹṣin Ogunoye kẹta ni yoo ko awọn ẹlẹsin ibilẹ jọ loni. Eyi je ona lati lo ọna abalaye lati fi mu awọn to ṣe kọlu si ijọ Saint Francis Catholic Church ni ilu naa lọjọ karun oṣu yi. Atẹjade kan lati ọwọ akọwe iroyin ọba alaye ọhun, Samuel Adewale, fi yeni pe awọn to n bọ Ogun ni yoo korajọ labẹ abojutu gbogbo ori ade to wa ni ijọba ibilẹ naa lati bọ Ogun lojuna ati ri awọn to ṣe iṣẹ laabi ọhun. Irubọ naa ni wọn wipe yoo bẹrẹ nii deedee agogo meji ọsan oni, ọjọ kẹrindinlogun oṣu kẹfa. Lakoko ti irubọ ọun ba n lọ lọwọ, igbokegbodo ọkọ ni ko nii si igbalaaye fun laarin orita Èkùsì si orita First Bank to jẹ agbeegbe ti irubọ naa yoo ti waye. Ṣaaju ikede pe irubọ yi yoo waye ni ọpọ awọn to ṣe abẹwo ibanikẹdun si aafin Ọlọwọ ti parọwa pe ki kabiyesi naa o lo ilana abalaye lati fi wa ojutu si iṣẹlẹ ọun ati lati le pinwọ irufẹ akọlu bẹẹ lọjọ'waju.


Irubọ naa ni wọn wipe yoo bẹrẹ nii deedee agogo meji ọsan oni, ọjọ kẹrindinlogun oṣu kẹfa. Lakoko ti irubọ ọun ba n lọ lọwọ, igbokegbodo ọkọ ni ko nii si igbalaaye fun laarin orita Èkùsì si orita First Bank to jẹ agbeegbe ti irubọ naa yoo ti waye. Ṣaaju ikede pe irubọ yi yoo waye ni ọpọ awọn to ṣe abẹwo ibanikẹdun si aafin Ọlọwọ ti parọwa pe ki kabiyesi naa o lo ilana abalaye lati fi wa ojutu si iṣẹlẹ ọun ati lati le pinwọ irufẹ akọlu bẹẹ lọjọ'waju. Igbesẹ yi lo n waye laarin wakati mẹrinlelogun ti wọn yoo ṣe isinku apapọ fun awọn to padanu ẹmi wọn ninu akọlu naa. Orisirisi ni aba ati imọran ti awọn eeyan n gba awọn alaṣẹ Naijiria lọna ati pese aabo to peye. Ni paapaa nilẹ kaarọ o jiire nilẹ oni to mọ, awọn ẹlẹsin abalaye ti nawọ iranwọ nipa ipeese aabo si ijọba ati awọn araalu ipinlẹ Ondo.


Igbesẹ yi lo n waye laarin wakati mẹrinlelogun ti wọn yoo ṣe isinku apapọ fun awọn to padanu ẹmi wọn ninu akọlu naa. Orisirisi ni aba ati imọran ti awọn eeyan n gba awọn alaṣẹ Naijiria lọna ati pese aabo to peye. Ni paapaa nilẹ kaarọ o jiire nilẹ oni to mọ, awọn ẹlẹsin abalaye ti nawọ iranwọ nipa ipeese aabo si ijọba ati awọn araalu ipinlẹ Ondo. Eyi ko ṣẹyin ikọlu to waye laipẹ yi si ile ijọsin St Francis Catholic Church, Owo. Idi si ree ti  aarẹ fawọn ẹlẹsin ibilẹ nipinlẹ Osun Dokita Oluseyi Atanda fi ni awọn le ṣe iranwọ fun Ondo lori ipenija aabo yi. Dokita Atanda to tun jẹ Ajana Awo fun Olu Osogbo sọ pe akọsilẹ ti ko lọ jina ninu itan Yoruba ti fi han pe iru ipenija to delẹ yi kii ṣe nkan ti ko lojutu.


Eyi ko ṣẹyin ikọlu to waye laipẹ yi si ile ijọsin St Francis Catholic Church, Owo. Idi si ree ti  aarẹ fawọn ẹlẹsin ibilẹ nipinlẹ Osun Dokita Oluseyi Atanda fi ni awọn le ṣe iranwọ fun Ondo lori ipenija aabo yi. Dokita Atanda to tun jẹ Ajana Awo fun Olu Osogbo sọ pe akọsilẹ ti ko lọ jina ninu itan Yoruba ti fi han pe iru ipenija to delẹ yi kii ṣe nkan ti ko lojutu. ''Bi ọmọde ko ba ba itan, o ba arọba to jẹ baba itan. Ifa lo le ba wa se  nitori aimọye ogun to ti waye sẹyin nini itan to ṣe pe ifa ti ba wa ṣẹgun kọja nilẹ Yoruba.'' ''Eyi ti ko lọ jina ni Ogun Kiriji, a mọ pe Imẹsi nibi ni Osun aworawo olu lo ti ba da ogun duro.''


''Bi ọmọde ko ba ba itan, o ba arọba to jẹ baba itan. Ifa lo le ba wa se  nitori aimọye ogun to ti waye sẹyin nini itan to ṣe pe ifa ti ba wa ṣẹgun kọja nilẹ Yoruba.'' ''Eyi ti ko lọ jina ni Ogun Kiriji, a mọ pe Imẹsi nibi ni Osun aworawo olu lo ti ba da ogun duro.'' O ni awọn ilẹ Yoruba kan wa bi Igbeti,Osogbo ati Ogbomosho ti ogun ko ja wọn ri. Ni paapa  lo si tun ṣakawe igba tawọn kan n gbe ogun bọ lati Ilorin wa ja Osogbo. ''Nigba ti ogun  n ko wọn bọ lati Ilorin Osun aworawo olu lo ba wọn ṣẹgun rẹ'' O tẹsiwaju pe Ifa ni pe ki wọn lọ ree bọ Osun ati pe Osun ti wọn bọ lo da etutu Gbegiri ati amala ti wọn lọ gbe si ibode ni Imesi.


O ni awọn ilẹ Yoruba kan wa bi Igbeti,Osogbo ati Ogbomosho ti ogun ko ja wọn ri. Ni paapa  lo si tun ṣakawe igba tawọn kan n gbe ogun bọ lati Ilorin wa ja Osogbo. ''Nigba ti ogun  n ko wọn bọ lati Ilorin Osun aworawo olu lo ba wọn ṣẹgun rẹ'' O tẹsiwaju pe Ifa ni pe ki wọn lọ ree bọ Osun ati pe Osun ti wọn bọ lo da etutu Gbegiri ati amala ti wọn lọ gbe si ibode ni Imesi. ''Gbẹgiri ati amala ti wọn gbesi ibẹ ni wọn jẹ ti gbogbo si bẹrẹ si ni kuu lọ'' O ni awọn ṣẹṣẹ da Ifa fun ilẹ Yoruba lasiko ọdun Ifa oke itasẹ to lọ ni ọjọ Abamẹta akọkọ ninu oṣu Kẹfa yi ni. Ninu rẹ Ajana Awo sọ pe Ifa sọ fawọn pe ogun ti de ṣugbọn o la ilana kalẹ ti awọn ilu kọọkan,Gomina ati araalu gbọde ṣe. ''Bi igba pe o ṣe rẹgi ni pẹlu nkan to waye ni Owo yi.


''Gbẹgiri ati amala ti wọn gbesi ibẹ ni wọn jẹ ti gbogbo si bẹrẹ si ni kuu lọ'' O ni awọn ṣẹṣẹ da Ifa fun ilẹ Yoruba lasiko ọdun Ifa oke itasẹ to lọ ni ọjọ Abamẹta akọkọ ninu oṣu Kẹfa yi ni. Ninu rẹ Ajana Awo sọ pe Ifa sọ fawọn pe ogun ti de ṣugbọn o la ilana kalẹ ti awọn ilu kọọkan,Gomina ati araalu gbọde ṣe. ''Bi igba pe o ṣe rẹgi ni pẹlu nkan to waye ni Owo yi. A o ti da ifa silẹ tan.Bi igba pe ajẹ ke lana ni ti ọmọ si ku loru '' ''Eyi to de si Owo yi ako mọ ibi ti yoo kan tori naa a gbọdọ gbe igbesẹ to yẹ. Gbogbo wa gbọdọ gbaruku ti ara wa, ki a si pawọ so wọ pọ.'' O ni awọn ko ni ibọn awọn ko ni ada ṣugbọn gbogbo nkan ni ipa Ifa ka.


A o ti da ifa silẹ tan.Bi igba pe ajẹ ke lana ni ti ọmọ si ku loru '' ''Eyi to de si Owo yi ako mọ ibi ti yoo kan tori naa a gbọdọ gbe igbesẹ to yẹ. Gbogbo wa gbọdọ gbaruku ti ara wa, ki a si pawọ so wọ pọ.'' O ni awọn ko ni ibọn awọn ko ni ada ṣugbọn gbogbo nkan ni ipa Ifa ka. Ọrọ ti Dr Atanda yi sọ ṣe rẹgi pẹlu ti Oloye Ifagbenusola Atanda to jẹ Asiwaju awo agbaye. Oun naa sọ ninu atẹjade kan pe   asiko ti to bayi lati lo ọna idaabo ibilẹ lati kọdi awọn to n da omi alaafia ilẹ kaarọ o jiire ru.


Ọrọ ti Dr Atanda yi sọ ṣe rẹgi pẹlu ti Oloye Ifagbenusola Atanda to jẹ Asiwaju awo agbaye. Oun naa sọ ninu atẹjade kan pe   asiko ti to bayi lati lo ọna idaabo ibilẹ lati kọdi awọn to n da omi alaafia ilẹ kaarọ o jiire ru.


‘Kò sí ohun tó burú nínú kí àwọn ènìyàn máa lo ìbọn nígbà tí àwọn agbésùnmọ̀mí náà ti ń gbébọn’

Ìgbìmọ̀ Ààrẹ Ọ̀nà Kakaǹfò ilẹ̀ Yorùbá ti kan sáárá sí ìjọba ìpínlẹ̀ Zamfara. Paapaa lórí àṣe tó fún àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ náà láti máa gbé ìbọn láti lè fi máa dá ààbò bò ara wọn lọ́wọ́ ìkọlù àwọn agbébọn. Onírúurú ìkọlù ló ń wáyé lẹ́nu ọjọ́ mẹ́ta yìí ní ìpínlẹ̀ Zamfara níbi tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ti ń pàdánù ẹ̀mí wọn tí ìjínigbé náà sì ń fi ojoojúmọ́ peléke si. Ní ọjọ́ Ajé, ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹfà ni Gbonka Aarẹ-Onakakanfo, Gboyega Adejumo rọ àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá láti tẹ̀lé ìlànà tí gómìnà ìpínlẹ̀ Zamfara fi lélẹ̀. Adejumo rọ àwọn gómìnà ẹkùn ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà láti pàṣẹ fún àwọn ènìyàn agbègbè wọn náà láti máa gbé ìbọn rìn. O ni eyi yoo je kí wọ́n le máa fi dá ààbò bò ara wọn lọ́wọ́ ìkọlù àwọn agbébọn tó ń fi ojoojúmọ́ wáyé ní ilẹ̀ Yorùbá.


Ní ọjọ́ Ajé, ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹfà ni Gbonka Aarẹ-Onakakanfo, Gboyega Adejumo rọ àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá láti tẹ̀lé ìlànà tí gómìnà ìpínlẹ̀ Zamfara fi lélẹ̀. Adejumo rọ àwọn gómìnà ẹkùn ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà láti pàṣẹ fún àwọn ènìyàn agbègbè wọn náà láti máa gbé ìbọn rìn. O ni eyi yoo je kí wọ́n le máa fi dá ààbò bò ara wọn lọ́wọ́ ìkọlù àwọn agbébọn tó ń fi ojoojúmọ́ wáyé ní ilẹ̀ Yorùbá. Bákan náà ló ni èyí tí àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá fi ààyè gba ìkọlù, ìjínigbé, ìpànìyàn àti àwọn ìwà láabi mìíràn tí àwọn agbébọn ń ṣe sí àwọn ẹ̀yà Yorùbá ti tó. Ó ní bí àwọn agbéṣùmọ̀mí tí wọ́n ń pe ara wọn ní àgbébọn àti ajínigbé ṣe ń pa àwọn ènìyàn bí ẹran àti bó ṣe wù wọ́n ní ilẹ̀ Yorùbá ti tó kó dópin báyìí. Ó fi kun pé gómìnà Bello Matawale ti ṣí ojú àwọn gómìnà báyìí kí gbogbo àwọn gómìnà sì là ojí=ú wọn láti gbèjà ara wọn káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


Bákan náà ló ni èyí tí àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá fi ààyè gba ìkọlù, ìjínigbé, ìpànìyàn àti àwọn ìwà láabi mìíràn tí àwọn agbébọn ń ṣe sí àwọn ẹ̀yà Yorùbá ti tó. Ó ní bí àwọn agbéṣùmọ̀mí tí wọ́n ń pe ara wọn ní àgbébọn àti ajínigbé ṣe ń pa àwọn ènìyàn bí ẹran àti bó ṣe wù wọ́n ní ilẹ̀ Yorùbá ti tó kó dópin báyìí. Ó fi kun pé gómìnà Bello Matawale ti ṣí ojú àwọn gómìnà báyìí kí gbogbo àwọn gómìnà sì là ojí=ú wọn láti gbèjà ara wọn káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. “Gbígbé ohun ìjà ogun láti fi dá ààbò bo ara ẹni kìí ṣe ohun tuntun káàkiri àgbáyé, ohun tó yẹ kí ìjọba tì lẹ́yìn ni níwọ̀n ìgbà tí wọ́n bá ti fòfin dè é.” Adejumo wá gbóríyìn fún ìjọba ìpínlẹ̀ Eko pẹ̀lú bó ṣe fi òfin dé àwọn ọ̀kadà ní àwọn agbègbè kan. Bákan náà ló tún rọ àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá láti fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ara wọn kí àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan bíi Amotekun le rí iṣẹ́ wọn ṣe bó titọ́ àti bó ṣe yẹ. Gomina ipinlẹ Oyo, Onimọ-ẹrọ, Seyi Makinde ti kede pe eto ti debi to lapẹrẹ bayii lati gba ẹẹgbẹta osisẹ Amotekun si nipinlẹ naa. O ni awọn osisẹ naa ni yoo maa ku ikọ Amotekun to wa nilẹ lọwọ, ki wọn le peye eto aabo to peye fun awọn eeyan ipinlẹ Oyo.


“Gbígbé ohun ìjà ogun láti fi dá ààbò bo ara ẹni kìí ṣe ohun tuntun káàkiri àgbáyé, ohun tó yẹ kí ìjọba tì lẹ́yìn ni níwọ̀n ìgbà tí wọ́n bá ti fòfin dè é.” Adejumo wá gbóríyìn fún ìjọba ìpínlẹ̀ Eko pẹ̀lú bó ṣe fi òfin dé àwọn ọ̀kadà ní àwọn agbègbè kan. Bákan náà ló tún rọ àwọn gómìnà ilẹ̀ Yorùbá láti fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ara wọn kí àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan bíi Amotekun le rí iṣẹ́ wọn ṣe bó titọ́ àti bó ṣe yẹ. Gomina ipinlẹ Oyo, Onimọ-ẹrọ, Seyi Makinde ti kede pe eto ti debi to lapẹrẹ bayii lati gba ẹẹgbẹta osisẹ Amotekun si nipinlẹ naa. O ni awọn osisẹ naa ni yoo maa ku ikọ Amotekun to wa nilẹ lọwọ, ki wọn le peye eto aabo to peye fun awọn eeyan ipinlẹ Oyo. Gomina Seyi Makinde lo sisọ loju ọrọ yii lasiko ipade olosoosu fawọn eeyan ti eto aabo gberu nipinlẹ naa, ninu eyi tawọn alaga ijọba ibilẹ, awọn olori ileesẹ alaabo atawọn ọba alaye peju si. Ile igbimọ lọbalọba to wa lọgba Secretariat nilu Ibadan ni ipade naa ti waye lopin ọsẹ. Nigba to n salaye nipa aabo ipinlẹ Oyo, Makinde ni ojuse gbogbo eeyan ni ipese aabo to peye jẹ, bi o tilẹ jẹ pe ojuse naa wa lọrun ijọba julọ.


Gomina Seyi Makinde lo sisọ loju ọrọ yii lasiko ipade olosoosu fawọn eeyan ti eto aabo gberu nipinlẹ naa, ninu eyi tawọn alaga ijọba ibilẹ, awọn olori ileesẹ alaabo atawọn ọba alaye peju si. Ile igbimọ lọbalọba to wa lọgba Secretariat nilu Ibadan ni ipade naa ti waye lopin ọsẹ. Nigba to n salaye nipa aabo ipinlẹ Oyo, Makinde ni ojuse gbogbo eeyan ni ipese aabo to peye jẹ, bi o tilẹ jẹ pe ojuse naa wa lọrun ijọba julọ. “Ta ba wo gbogbo iroyin ta n gbọ yika Naijiria, a si le ni alaafia si n jọba nipinlẹ Oyo bẹẹ si ni kii se ijọba nikan lo ni aseyọri yii bikose pẹlu aayan awọn eeyan mii ti eto aabo gberu. Bakan naa lo fikun pe afojusun ipade naa ni lati se agbekalẹ bi alekun ati amugbooro yoo se ba eto aabo ipinlẹ Oyo.” Gomina Makinde wa lo anfaani akoko naa lati mọriri awọn osisẹ agbofinro nipinl naafun aayan alailẹgbẹ wọn lati mu ki alaafia jọba, to si tun rọ wọn lati tubọ mu aayan naa ni ọkunkundun. Bakan naa ni gomina ana nipinlẹ Oyo, agba oye Rashidi Adewolu Ladoja toun naa wa nibi ipade ọhun kan saara si gomina Makinde lori bo se n gbe igbesẹ kiamọsa lori eto aabo eyi to ti seranwọ fun ipinlẹ Oyo.


“Ta ba wo gbogbo iroyin ta n gbọ yika Naijiria, a si le ni alaafia si n jọba nipinlẹ Oyo bẹẹ si ni kii se ijọba nikan lo ni aseyọri yii bikose pẹlu aayan awọn eeyan mii ti eto aabo gberu. Bakan naa lo fikun pe afojusun ipade naa ni lati se agbekalẹ bi alekun ati amugbooro yoo se ba eto aabo ipinlẹ Oyo.” Gomina Makinde wa lo anfaani akoko naa lati mọriri awọn osisẹ agbofinro nipinl naafun aayan alailẹgbẹ wọn lati mu ki alaafia jọba, to si tun rọ wọn lati tubọ mu aayan naa ni ọkunkundun. Bakan naa ni gomina ana nipinlẹ Oyo, agba oye Rashidi Adewolu Ladoja toun naa wa nibi ipade ọhun kan saara si gomina Makinde lori bo se n gbe igbesẹ kiamọsa lori eto aabo eyi to ti seranwọ fun ipinlẹ Oyo. Awọn afurasi adigunjale meji ni awọn ọdọ kan sun ni ina latari bi wọn ṣe gbinyanju lati ji ọkada gbe salo. Iṣẹlẹ naa waye lagbegbe Ijokodo niluu ibadan ni owuro Ọjọbọ nigba ti ọwọ tẹ àwọn adigunjale naa. Ósojumikoro to ba awọn akoroyin sọ̀rọ̀ ni pe awọn mẹta ni awọn adigunjale naa ti ọwọ si tẹ meji ninu awọn mẹta naa, ti ọkan si salọ.


Awọn afurasi adigunjale meji ni awọn ọdọ kan sun ni ina latari bi wọn ṣe gbinyanju lati ji ọkada gbe salo. Iṣẹlẹ naa waye lagbegbe Ijokodo niluu ibadan ni owuro Ọjọbọ nigba ti ọwọ tẹ àwọn adigunjale naa. Ósojumikoro to ba awọn akoroyin sọ̀rọ̀ ni pe awọn mẹta ni awọn adigunjale naa ti ọwọ si tẹ meji ninu awọn mẹta naa, ti ọkan si salọ. O ni kete ti ọwọ awọn ọdọ tẹ àwọn adigunjale naa ni wọn sọ taya si wọn lọrun ti wọn dana sun wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. "Awọn koko na awọn adigunjale naa ki awọn olopaa to de, wọn ko wọn si ninu moto, ọkan lara awọn adigunjale naa gbẹmimi, eyi lo mu ki olopaa gbe oku wọn silẹ." "Kete ti awọn olopaa sọ awọn adigunjale naa silẹ ni awọn olokada ni agbegbe Waec sọ taya si wọn lọrun ti wọn si dana sun wọn."


O ni kete ti ọwọ awọn ọdọ tẹ àwọn adigunjale naa ni wọn sọ taya si wọn lọrun ti wọn dana sun wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. "Awọn koko na awọn adigunjale naa ki awọn olopaa to de, wọn ko wọn si ninu moto, ọkan lara awọn adigunjale naa gbẹmimi, eyi lo mu ki olopaa gbe oku wọn silẹ." "Kete ti awọn olopaa sọ awọn adigunjale naa silẹ ni awọn olokada ni agbegbe Waec sọ taya si wọn lọrun ti wọn si dana sun wọn." Nigba ti Iko BBC News Yoruba kan si agbenuso ileeṣẹ ọlọpaa, Olawale Osifeso, o ni iwadi ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Nigba ti Iko BBC News Yoruba kan si agbenuso ileeṣẹ ọlọpaa, Olawale Osifeso, o ni iwadi ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Ọmọọba ní èmi náà, mo sì lẹ́tọ̀ọ́ láti jẹ Aláàfin - Bíṣọ́ọ̀bù Ladigbolu

O ti foju han gbangba bayii pe ifigagbaga lati yan ẹni ti yoo gun itẹAlaafin tilu Oyo ti de oju ọgbagade bayii. Lọwọlọwọ, idile ọba Agunloye to kan lati fi orukọ awọn ọmọ oye to n dije lati de ipo Alaafin sọwọ, ti fi orukọ eeyan mejidinlaadọta ransẹ si olori awọn ọmọ ọba ti wọn n pe ni Baba Iyaji, tii se olori ọmọ ọba, Mọgaji Mukaila Afonja. Lara awọn gbajumọ to wa ninu awọn ọmọ oye to fẹ jẹ Alaafin ni Bisọọbu Ayo Ladigbolu. Nigba to n fidi okodoro ọrọ yii mulẹ fun BBC Yoruba, ọmọọba Ayo Ladigbolu ni bi wọn se kede ọrọ naa lo ri. “Wọn ko le pa irọ iru nnkan bẹẹ mọ eeyan, ti wọn ba ni orukọ mi wa ninu awọn ti yoo jẹ Alaafin,  gbagbọ pe bẹẹ lo ri. Ọmọọba naa ni emi naa, mo si lẹtọ lati jẹ Alaafin” Bisọọbu agba ni ijọ eleto, Methodist to ti fẹyin ti, ni ọmọọba Ayo Ladigbolu, tii se ẹni ọdun mẹrinlelọgọrin.


Nigba to n fidi okodoro ọrọ yii mulẹ fun BBC Yoruba, ọmọọba Ayo Ladigbolu ni bi wọn se kede ọrọ naa lo ri. “Wọn ko le pa irọ iru nnkan bẹẹ mọ eeyan, ti wọn ba ni orukọ mi wa ninu awọn ti yoo jẹ Alaafin,  gbagbọ pe bẹẹ lo ri. Ọmọọba naa ni emi naa, mo si lẹtọ lati jẹ Alaafin” Bisọọbu agba ni ijọ eleto, Methodist to ti fẹyin ti, ni ọmọọba Ayo Ladigbolu, tii se ẹni ọdun mẹrinlelọgọrin. Ọmọọba ni baba Ladigbolu lati idile oye Agunloye, to si sun mọ Alaafin to gbesẹ bi isan ọrun. Nigba to n gbe iwe ẹbẹ awọn ọmọ oye kalẹ siwaju Baba Iyaji, Olori idile Agunloye, alagba Samuel Adeladan ni gbogbo awọn ọmọ oye naa ni wọn wẹ, yan kain-kain. O ni ọmọ ọba to poju owo ni gbogbo wọn, ti wọn si ti laami laaka ninu awọn isẹ ti wọn yan laayo.


Ọmọọba ni baba Ladigbolu lati idile oye Agunloye, to si sun mọ Alaafin to gbesẹ bi isan ọrun. Nigba to n gbe iwe ẹbẹ awọn ọmọ oye kalẹ siwaju Baba Iyaji, Olori idile Agunloye, alagba Samuel Adeladan ni gbogbo awọn ọmọ oye naa ni wọn wẹ, yan kain-kain. O ni ọmọ ọba to poju owo ni gbogbo wọn, ti wọn si ti laami laaka ninu awọn isẹ ti wọn yan laayo. Olori idile Agunloye ni ẹka ile marun to wa labẹ agboole naa ni awọn ọmọ oye to fẹ jẹ Alaafin yii ti wa. Fọ́nrán kan lo ti gbòde wí pé ọkọ̀ ńlá méjì tí àwọn Fulani kún inú rẹ̀ ti ya wọ Ikere Ekiti, ìpínlẹ̀ Ekiti pẹ̀lú àwọn ohun ìjà ní oríṣiríṣi àti ìbọn. Èyí sì ti ń dá inú fu àyà fu kalẹ̀ sí ara ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn pàápàá nítorí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣọṣẹ́ ní ilé ìjọsìn Aguda St Francis, Owaluwa ìlú Owo, ipínlẹ̀ Ondo ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfa, ọdún 2022.


Olori idile Agunloye ni ẹka ile marun to wa labẹ agboole naa ni awọn ọmọ oye to fẹ jẹ Alaafin yii ti wa. Fọ́nrán kan lo ti gbòde wí pé ọkọ̀ ńlá méjì tí àwọn Fulani kún inú rẹ̀ ti ya wọ Ikere Ekiti, ìpínlẹ̀ Ekiti pẹ̀lú àwọn ohun ìjà ní oríṣiríṣi àti ìbọn. Èyí sì ti ń dá inú fu àyà fu kalẹ̀ sí ara ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn pàápàá nítorí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣọṣẹ́ ní ilé ìjọsìn Aguda St Francis, Owaluwa ìlú Owo, ipínlẹ̀ Ondo ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfa, ọdún 2022. Níbi ìkọlù náà ni àwọn agbébọn náà ti gba ẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí iye wọ́n gẹ́gẹ́ bí ilé ìjọsìn náà ṣe wí lé ní ọgbọ̀n, tí ọ̀pọ̀ náà sì farapa tí wọ́n ṣì ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́ ní ilé wòsàn. Nínú àtẹ̀jáde kan tó wà lórí fọ́nrán tó gba orí ayélujára kan, àwọn ènìyàn ni lọpẹ́lọpẹ́ àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò Amotekun àti OPC tó dínà mọ́ àwọn Fulani náà tí kò jẹ́ kí wọ́n rí ààyè wọ ìlú Ikere Ekiti. Wọ́n ní nígbà tí ikọ̀ Amotekun àti OPC tú àwọn ọkọ̀ méjéèjì yìí, àwọn nǹkan ìjà ogun ni àwọn Fulani náà kó kún inú ọkọ̀ tí wọ́n sì fi koríko bò wọ́n mọ́lẹ̀.


Níbi ìkọlù náà ni àwọn agbébọn náà ti gba ẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí iye wọ́n gẹ́gẹ́ bí ilé ìjọsìn náà ṣe wí lé ní ọgbọ̀n, tí ọ̀pọ̀ náà sì farapa tí wọ́n ṣì ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́ ní ilé wòsàn. Nínú àtẹ̀jáde kan tó wà lórí fọ́nrán tó gba orí ayélujára kan, àwọn ènìyàn ni lọpẹ́lọpẹ́ àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò Amotekun àti OPC tó dínà mọ́ àwọn Fulani náà tí kò jẹ́ kí wọ́n rí ààyè wọ ìlú Ikere Ekiti. Wọ́n ní nígbà tí ikọ̀ Amotekun àti OPC tú àwọn ọkọ̀ méjéèjì yìí, àwọn nǹkan ìjà ogun ni àwọn Fulani náà kó kún inú ọkọ̀ tí wọ́n sì fi koríko bò wọ́n mọ́lẹ̀. Fọ́nrán náà ló ti ń tàn ká orí ẹ̀rọ WhatsApp. Kí ni ó wà nínú fọ́nrán yìí? Ohun tó wà nínú fọ́nrán tó tẹ BBC News Yorùbá lọ́wọ́ ṣàfihàn ibi tí OPC ti dá àwọn ènìyàn kan dùbúlẹ̀ tí wọ́n sì ń ṣàyẹ̀wò ọkọ̀ ńlá akẹ́rù kan. Nínú ọkọ̀ náà la ti rí ọkùnrin kan tó ń tú ẹru tí ẹ̀ṣọ́ OPC sì dúró tìí láti mọ ohun tó wà nínú ẹrù tó ń tú.