Wo ọmọkùnrin ọdún mẹ́wàá yìí tó ní ojú ara takọ-tabo

“Ọpọ igba ni mo maa n sunkun pe ki lo de ti iṣẹda ọmọ mi fi ri bayii”. Eyi lọrọ aro to jade lẹnu iya kan, ti ọmọ rẹ ọmọ ọdun mẹwaa jẹ abẹya takọ-tabo. Wọn bi ọmọ rẹ ọkunrin, to si jẹ pe oun nikan ni ọkunrin ti wọn bi pẹlu nnkan ọmọkunrin ati nnkan ọmọbinrin papọ. Ninu ọrọ ti wọn ba BBC sọ, awọn obi ọmọdekunrin naa ṣalaye ipenija ti wọn n dojukọ bayii ati eyi ti ọmọdekunrin naa nkoju lojoojumọ. Bi o tilẹ jẹ wi pe ọmọdekunrin naa ti ṣe oniruuru iṣẹ abẹ lati ṣe atunṣe si eyi, sibẹ o ṣi nilo awọn iṣẹ abẹ miran ki o to lee yanju. Ireti awọn obi rẹ ni pe bopẹ boya yoo ṣi lee gbe igbe aye rẹ bi o ti tọ ati bo ti yẹ.


Ninu ọrọ ti wọn ba BBC sọ, awọn obi ọmọdekunrin naa ṣalaye ipenija ti wọn n dojukọ bayii ati eyi ti ọmọdekunrin naa nkoju lojoojumọ. Bi o tilẹ jẹ wi pe ọmọdekunrin naa ti ṣe oniruuru iṣẹ abẹ lati ṣe atunṣe si eyi, sibẹ o ṣi nilo awọn iṣẹ abẹ miran ki o to lee yanju. Ireti awọn obi rẹ ni pe bopẹ boya yoo ṣi lee gbe igbe aye rẹ bi o ti tọ ati bo ti yẹ. “Nigba ti mo bi ọmọ naa, awọn dokita ko lee sọ fun mi boya ọmọ ọkunrin ni tabi obinrin.” “Lọpọ igba ni mo maa n da omije loju nitori pe oun nikan ni ọmọ ọkunrin ti mo bi,” ni ọrọ ti iya rẹ sọ. Nigba ti baba rẹ n ba BBC sọrọ, o ni nigba ti dokita sọ fun awọn ni ileewosan pe iyawo oun ti bimọ, inu oun dun gidigidi ni. “Nigba ti mo jade dokita ki mi ku oriire, o ni iyawo mi ti bi ọmọ ọkunrin lantilanti.


“Nigba ti mo bi ọmọ naa, awọn dokita ko lee sọ fun mi boya ọmọ ọkunrin ni tabi obinrin.” “Lọpọ igba ni mo maa n da omije loju nitori pe oun nikan ni ọmọ ọkunrin ti mo bi,” ni ọrọ ti iya rẹ sọ. Nigba ti baba rẹ n ba BBC sọrọ, o ni nigba ti dokita sọ fun awọn ni ileewosan pe iyawo oun ti bimọ, inu oun dun gidigidi ni. “Nigba ti mo jade dokita ki mi ku oriire, o ni iyawo mi ti bi ọmọ ọkunrin lantilanti. Inu mi dun. O ni ki n tẹle oun lọ si ẹka ibi ti wọn gbe ọmọ naa si lati fi ipo ti ọmọ naa wa han mi.” Nigba ti wọn ṣi ẹsẹ rẹ, ni mo wa rii. Mi o lee sọ boya ọkunrin ni tabi obinrin.


Inu mi dun. O ni ki n tẹle oun lọ si ẹka ibi ti wọn gbe ọmọ naa si lati fi ipo ti ọmọ naa wa han mi.” Nigba ti wọn ṣi ẹsẹ rẹ, ni mo wa rii. Mi o lee sọ boya ọkunrin ni tabi obinrin. O ru mi loju gidigidi.” Baba ọmọdekunrin naa ni wọn dari awọn lọ si ileewosan nla fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ nilu Ile ifẹ, nibi ti wọn ti sọ fun wọn pe aisan to n da ọmọ naa laamu nii ṣe pẹlu ẹya ibalopọ rẹ. “Nnkan ọmọkunrin rẹ to yẹ ko wa ni apa oke, ko si nibẹ, dipo bẹẹ n ṣe lo wa ni isalẹ, to si da oju de ilẹ. Koropọn rẹ to yẹ ko wa lapa isalẹ nnkan ọmọkunrin rẹ wa ni apa oke rẹ.


O ru mi loju gidigidi.” Baba ọmọdekunrin naa ni wọn dari awọn lọ si ileewosan nla fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ nilu Ile ifẹ, nibi ti wọn ti sọ fun wọn pe aisan to n da ọmọ naa laamu nii ṣe pẹlu ẹya ibalopọ rẹ. “Nnkan ọmọkunrin rẹ to yẹ ko wa ni apa oke, ko si nibẹ, dipo bẹẹ n ṣe lo wa ni isalẹ, to si da oju de ilẹ. Koropọn rẹ to yẹ ko wa lapa isalẹ nnkan ọmọkunrin rẹ wa ni apa oke rẹ. Gbogbo rẹ kan doju kodo ni. Eyi lọrọ ti baba rẹ sọ. Lọwọ yii, ọmọdekunrin yii kii le bọ ṣokoto silẹ lati tọ nibi ti ọpọ ero ba wa.


Gbogbo rẹ kan doju kodo ni. Eyi lọrọ ti baba rẹ sọ. Lọwọ yii, ọmọdekunrin yii kii le bọ ṣokoto silẹ lati tọ nibi ti ọpọ ero ba wa. O maa n bẹrẹ tọ bii obinrin ni ti itọ si maa n da si aṣọ rẹ. Iya rẹ tun ṣalaye siwaju sii fun BBC pe, isalẹ ni ibi to fi n tọ wa nitori nnkan ọmọkunrin rẹ to yẹ ko maa fi tọ ko la rara. Bakan naa si ni oju ile igbọnsẹ rẹ kere pupọ tobẹẹ to fi jẹ pe kekeke ni igbọnsẹ rẹ maa n jade.


O maa n bẹrẹ tọ bii obinrin ni ti itọ si maa n da si aṣọ rẹ. Iya rẹ tun ṣalaye siwaju sii fun BBC pe, isalẹ ni ibi to fi n tọ wa nitori nnkan ọmọkunrin rẹ to yẹ ko maa fi tọ ko la rara. Bakan naa si ni oju ile igbọnsẹ rẹ kere pupọ tobẹẹ to fi jẹ pe kekeke ni igbọnsẹ rẹ maa n jade. Nitori eyi, o ni akanṣe aga to maa n joko si nileewe, a si maa de idi fun un pẹlu. O ni awọn ko kọkọ fẹ jẹ ko lọ si ile ẹkọ, ṣugbọn dokita lo sọ fun awọn pe ki awọn maṣe dii lọwọ ileẹkọ lilọ. Akọṣẹmọṣẹ imọ nipa itọju alaboyun, Dokita Adebayọ Bamisebi ṣalaye pe oniruuru aisan yii lo wa.


Nitori eyi, o ni akanṣe aga to maa n joko si nileewe, a si maa de idi fun un pẹlu. O ni awọn ko kọkọ fẹ jẹ ko lọ si ile ẹkọ, ṣugbọn dokita lo sọ fun awọn pe ki awọn maṣe dii lọwọ ileẹkọ lilọ. Akọṣẹmọṣẹ imọ nipa itọju alaboyun, Dokita Adebayọ Bamisebi ṣalaye pe oniruuru aisan yii lo wa. O ni fun awọn to ba ni iru iṣesi yii, ọkan lara awọn ẹya ara wọn ni yoo bori ikeji. Nitori naa eyi to baa moke lara ẹya mejeeji to jẹyọ lara iru ẹni bẹẹ ni yoo sọ


O ni fun awọn to ba ni iru iṣesi yii, ọkan lara awọn ẹya ara wọn ni yoo bori ikeji. Nitori naa eyi to baa moke lara ẹya mejeeji to jẹyọ lara iru ẹni bẹẹ ni yoo sọ


Ohun tó ṣẹlẹ̀ rèé tí Adedoyin kò fi yọjú sílé ẹjọ́ l‘Ọjọ́rùú

Igbẹjọ iku Timothy Adegoke to waye lọjọru ni afurasi gboogi ninu ẹjọ naa, Rahmon Adedoyin ko ti yọju sile ẹjọ. Adedoyin lo n jẹjọ pẹlu awọn afurasi mẹfa miran lori ohun to se okunfa iku Adegoke nile itura Hilton, tii se ti Adedoyin. Bi o tilẹ jẹ pe awọn osisẹ ọgba ẹwọn ko awọn afurasi mẹfa yoku yọju sile ẹjọ, amọ wọn salaye pe ohun to faa, ti wọn ko fi mu Adedoyin yọju. Awọn afurasi to yọju sile ẹjọ ni Magdalene Chiefuna, Adeniyi Aderogba, Oluwole Lawrence, Oyetunde Kazeem, Adebayo Kunle ati Adedeji Adesola. Ọkan lara awọn osisẹ ọgba ẹwọn to ko awọn afurasi yoku wa sile ẹjọ yọ kẹlẹ sọ fun awọn akọroyin pe o nidi ti Adedoyin ko fi yọju sile ẹjọ. Osisẹ ọgba ẹwọn naa salaye pe ara Adedoyin ni ko ya, ti ojojo si n se ogun rẹ.


Awọn afurasi to yọju sile ẹjọ ni Magdalene Chiefuna, Adeniyi Aderogba, Oluwole Lawrence, Oyetunde Kazeem, Adebayo Kunle ati Adedeji Adesola. Ọkan lara awọn osisẹ ọgba ẹwọn to ko awọn afurasi yoku wa sile ẹjọ yọ kẹlẹ sọ fun awọn akọroyin pe o nidi ti Adedoyin ko fi yọju sile ẹjọ. Osisẹ ọgba ẹwọn naa salaye pe ara Adedoyin ni ko ya, ti ojojo si n se ogun rẹ. Adedoyin lo sọ pe o n se aisan ti ko darukọ rẹ ni ọgba ẹwọn Ilesa ti wọn fi oun ati awọn afurasi mẹfa yoku pamọ si. Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Kẹtadinlọgbọn osu Kẹfa ni igbẹjọ iku Adegoke waye gbẹyin. Lọjọ naa si ni Adajọ Adepele Ojo to n gbọ ẹjọ naa kọkọ kede saaju pe oun yoo sọ idajọ oun lori ibeere ikọ olupẹjọ ni ọjọ Kẹrinla osu keje ti wọn sun igbẹjọ naa si.


Adedoyin lo sọ pe o n se aisan ti ko darukọ rẹ ni ọgba ẹwọn Ilesa ti wọn fi oun ati awọn afurasi mẹfa yoku pamọ si. Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Kẹtadinlọgbọn osu Kẹfa ni igbẹjọ iku Adegoke waye gbẹyin. Lọjọ naa si ni Adajọ Adepele Ojo to n gbọ ẹjọ naa kọkọ kede saaju pe oun yoo sọ idajọ oun lori ibeere ikọ olupẹjọ ni ọjọ Kẹrinla osu keje ti wọn sun igbẹjọ naa si. Adajọ naa ni lọjọ Kẹrinla osu Keje yii ni oun yoo sọ boya ki ikọ olupẹjọ se atunse si awọn ẹsun to fi kan awọn afurasi naa tabi da ibeere naa nu. Ọrọ yii lo ti n fa awuyewuye laarin ikọ olupẹjọ ati olujẹjọ. Bi o tilẹ jẹ pe ikọ olupẹjọ n beere fun asẹ ile ẹjọ lati se atunse sawọn ẹsun to fi kan awọn afurasi naa nile ẹjọ amọ ikọ olujẹjọ n tako ibeere naa.


Adajọ naa ni lọjọ Kẹrinla osu Keje yii ni oun yoo sọ boya ki ikọ olupẹjọ se atunse si awọn ẹsun to fi kan awọn afurasi naa tabi da ibeere naa nu. Ọrọ yii lo ti n fa awuyewuye laarin ikọ olupẹjọ ati olujẹjọ. Bi o tilẹ jẹ pe ikọ olupẹjọ n beere fun asẹ ile ẹjọ lati se atunse sawọn ẹsun to fi kan awọn afurasi naa nile ẹjọ amọ ikọ olujẹjọ n tako ibeere naa. Amọ ijoko igbẹjọ naa ko le waye ni ọjọ Kẹrinla osu Keje nitori adajọ Ojo rinrinajo lọ soke okun amọ o ti pada de bayii. Adajọ Adepele Ojo ti wa sun igbẹjọ iku Timothy Adegoke naa siwaju di ọjọ Kẹwa osu osu Kẹwa ọdun 2022 ta wa yii. Ìgbẹ́jọ́ lórí Timothy Adegoke tẹ̀síwájú lónìí, Ramon Adedoyin kò yọjú sí ilé Ẹjọ́ lónì Igbẹjọ si n tẹsiwaju lati se awari iku to pa Timothy Adegoke, tii se akẹkọ gboye imọ ijinlẹ keji ni fasiti Obafemi Awolowo.


Amọ ijoko igbẹjọ naa ko le waye ni ọjọ Kẹrinla osu Keje nitori adajọ Ojo rinrinajo lọ soke okun amọ o ti pada de bayii. Adajọ Adepele Ojo ti wa sun igbẹjọ iku Timothy Adegoke naa siwaju di ọjọ Kẹwa osu osu Kẹwa ọdun 2022 ta wa yii. Ìgbẹ́jọ́ lórí Timothy Adegoke tẹ̀síwájú lónìí, Ramon Adedoyin kò yọjú sí ilé Ẹjọ́ lónì Igbẹjọ si n tẹsiwaju lati se awari iku to pa Timothy Adegoke, tii se akẹkọ gboye imọ ijinlẹ keji ni fasiti Obafemi Awolowo. Adegoke lo ku sile itura Hilton to wa nilu Ile Ife, ti awuyewuye si n lọ lori iru iku to pa ọkunrin naa lọjọ aipe. Bi o tilẹ jẹ pe igbẹjọ iku Adegoke naa n tẹsiwaju lonii nile ẹjọ giga ilu Osogbo lonii amọ olujẹjọ gboogi lori ẹjọ naa, Ramon Adedoyin, tii se ẹni to ni ile itura ti Timothy ku si, ko yọju sile ẹjọ. Sugbọn wọn ko awọn afurasi mẹfa yoku wa sile ẹjọ lati tẹsiwaju lori ẹjọ naa.


Adegoke lo ku sile itura Hilton to wa nilu Ile Ife, ti awuyewuye si n lọ lori iru iku to pa ọkunrin naa lọjọ aipe. Bi o tilẹ jẹ pe igbẹjọ iku Adegoke naa n tẹsiwaju lonii nile ẹjọ giga ilu Osogbo lonii amọ olujẹjọ gboogi lori ẹjọ naa, Ramon Adedoyin, tii se ẹni to ni ile itura ti Timothy ku si, ko yọju sile ẹjọ. Sugbọn wọn ko awọn afurasi mẹfa yoku wa sile ẹjọ lati tẹsiwaju lori ẹjọ naa. Agbejoro agba, Femi Falana to n soju ikọ olupẹjọ ati mọlẹbi oloogbe yọju sì ilé ẹjọ giga ipinlẹ Osun naa. Amọ o rọ adajọ to n gbọ ẹjọ ọhun pe igbẹjọ naa ko le tẹsiwaju nitori gbogbo awọn ọ̀rọ̀ ikẹyin to yẹ ki awọn kọ dani wa sile jọ, lati kadi atotonu awọn nilẹ, ni ko tii setan. Falana wa rọ adajọ naa lati sun jọ ọhun siwaju fun igba diẹ, ki wn le ni anfaani lati ko gbogbo iwe to yẹ jọ lori ẹjọ naa.


Agbejoro agba, Femi Falana to n soju ikọ olupẹjọ ati mọlẹbi oloogbe yọju sì ilé ẹjọ giga ipinlẹ Osun naa. Amọ o rọ adajọ to n gbọ ẹjọ ọhun pe igbẹjọ naa ko le tẹsiwaju nitori gbogbo awọn ọ̀rọ̀ ikẹyin to yẹ ki awọn kọ dani wa sile jọ, lati kadi atotonu awọn nilẹ, ni ko tii setan. Falana wa rọ adajọ naa lati sun jọ ọhun siwaju fun igba diẹ, ki wn le ni anfaani lati ko gbogbo iwe to yẹ jọ lori ẹjọ naa. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Falana ni awọn agbẹjọro gbogbo lori ẹjọ naa lo panupọ ba adajọ sọrọ pe ko sun ẹjọ naa siwaju. O ni awọn ọrọ asọkẹyin to yẹ ki awọn kọ wa sile ẹjọ lati kadi igbẹjọ naa nilẹ ni ikọkan awọn agbẹjọro ọhun ko tii pari. Falana fikun pe ile ẹjọ n lọ fun isinmi ọlọdọọdun rẹ, nitori naa ni igbẹjọ naa yoo tun se se diẹ, ko to waye.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Falana ni awọn agbẹjọro gbogbo lori ẹjọ naa lo panupọ ba adajọ sọrọ pe ko sun ẹjọ naa siwaju. O ni awọn ọrọ asọkẹyin to yẹ ki awọn kọ wa sile ẹjọ lati kadi igbẹjọ naa nilẹ ni ikọkan awọn agbẹjọro ọhun ko tii pari. Falana fikun pe ile ẹjọ n lọ fun isinmi ọlọdọọdun rẹ, nitori naa ni igbẹjọ naa yoo tun se se diẹ, ko to waye. Idi si ree ti Adajọ se sun igbẹjọ iku Timothy Adegoke naa siwaju di ọjọ Kẹwa osu osu Kẹwa ọdun 2022 ta wa yii. Bẹẹ ba gbagbe, a ti kọkọ sọ fun yin saaju lasiko igbẹjọ to kọja pe o seese ki adajọ kede ọjọ ti yoo gbe idajọ rẹ kalẹ lori ẹjọ naa, lasiko igbẹjọ toni. Amọ eyi ko seese mọ nitori bi awọn agbẹjọro to yẹ ki wọn kọ ọrọ apilẹkọ wọn wa sile ẹjọ, lati kadi atotonu wọn nilẹ , ni ko ko awọn iwe naa dani wa sile ẹjọ.


Idi si ree ti Adajọ se sun igbẹjọ iku Timothy Adegoke naa siwaju di ọjọ Kẹwa osu osu Kẹwa ọdun 2022 ta wa yii. Bẹẹ ba gbagbe, a ti kọkọ sọ fun yin saaju lasiko igbẹjọ to kọja pe o seese ki adajọ kede ọjọ ti yoo gbe idajọ rẹ kalẹ lori ẹjọ naa, lasiko igbẹjọ toni. Amọ eyi ko seese mọ nitori bi awọn agbẹjọro to yẹ ki wọn kọ ọrọ apilẹkọ wọn wa sile ẹjọ, lati kadi atotonu wọn nilẹ , ni ko ko awọn iwe naa dani wa sile ẹjọ.


“Kátàkárà ní ìbò gómìnà Osun, ’ìkòkò ọbẹ̀‘ àti ‘ọmọ́bọ́láńlé’ ló fi owó dárà láàrin ara wọn”

Nigbayii ti eto idibo gomina nipinlẹ Osun ti wa, ti ajọ eleto idibo si ti kede ẹni to jawe olubori, oniruuru ọ̀rọ̀ lo ti n jade nipa esi ibo naa. Eyi lo mu ki BBC Yoruba kan sawọn oludije to lulẹ ninu idibo gomina naa lati mọ ero wọn lori esi ibo ti ajọ INEC kede rẹ naa ati ẹni to jawe Olubori. Awọn oludije meji to ba wa sọrọ naa lo wa latinu ẹgbẹ oselu ZLP ati SDP, eyiun John Adesuyi ati Oyegoke Omigbodun. Awọn oludije mejeeji naa, nigba ti wọn n sọ ero wọn lori esi ibo gomina Osun salaye pe awọn ti gba fun Ọlọrun lori esi ibo naa. Koda wọn ni awọn ko ni ẹjọ kankan tawọn le pe lori esi ibo naa nitori inu awọn dun sibi ti igi ibo naa wo si. “Imọlẹ ti de sipinlẹOsun, okunkun si ti parada bayii, esi ibo naa si lo n sọ fun wa pe Naijiria si le dara si.


Awọn oludije mejeeji naa, nigba ti wọn n sọ ero wọn lori esi ibo gomina Osun salaye pe awọn ti gba fun Ọlọrun lori esi ibo naa. Koda wọn ni awọn ko ni ẹjọ kankan tawọn le pe lori esi ibo naa nitori inu awọn dun sibi ti igi ibo naa wo si. “Imọlẹ ti de sipinlẹOsun, okunkun si ti parada bayii, esi ibo naa si lo n sọ fun wa pe Naijiria si le dara si. Koda, inu mi dun pe ibo lulẹ lọdọ awọn ta fẹko kuro ni ijọba nitori aigbọran wọn ti pọju. Aburu wọn ti to gẹẹ, ọrọ araye ko ye wọn, ti ọrọ wọn naa ko si ye araye rara. Awọn oludije sipo gomina naa, Omigbodun ati Adesuyi ni wọn dijọ gba pe lootọ ni awọn oloselu kan na owo tabua lati ra ibo araalu lasiko idibo naa.


Koda, inu mi dun pe ibo lulẹ lọdọ awọn ta fẹko kuro ni ijọba nitori aigbọran wọn ti pọju. Aburu wọn ti to gẹẹ, ọrọ araye ko ye wọn, ti ọrọ wọn naa ko si ye araye rara. Awọn oludije sipo gomina naa, Omigbodun ati Adesuyi ni wọn dijọ gba pe lootọ ni awọn oloselu kan na owo tabua lati ra ibo araalu lasiko idibo naa. Wọn ni awọn oludije PDP ati APC to se ipo kinni ati ipo keji ninu esi ibo naa, lo fi owo taaka laarin ara wọn lati ra ibo. “Olowo meji lo ta kangbọn sira wọn lasiko ibo Osun, owo nina ko ipa pupọ ninu ibo naa. Katakara gbaa ni ibo ta se ni Osun, awọn olowo meji lo ta kangbọn laarin ara wọn lasiko ibo naa, obitibiti owo si lo lọ nibẹ.


Wọn ni awọn oludije PDP ati APC to se ipo kinni ati ipo keji ninu esi ibo naa, lo fi owo taaka laarin ara wọn lati ra ibo. “Olowo meji lo ta kangbọn sira wọn lasiko ibo Osun, owo nina ko ipa pupọ ninu ibo naa. Katakara gbaa ni ibo ta se ni Osun, awọn olowo meji lo ta kangbọn laarin ara wọn lasiko ibo naa, obitibiti owo si lo lọ nibẹ. Ọkan jẹ ikoko ọbẹ, ti owo ijọba Osun wa lọdọ rẹ nigba ti ekeji jẹ ọmọbolanle, to ba owo nile, ti ọla si tun n gori ọla fun.” Awọn oludije naa ni asiko tawọn naa yoo de laipẹ bi o tilẹ jẹ pe Omigbodun ni oun ko le du ipo gomina mọ nitori ọjọ ori oun. A ti ki Adeleke to wọle ibo lori aago: Awọn oludije mejeeji sipo gomina naa wa kede pe awọn ti pe Ademola Adeleke to wọle ibo naa lori aago lati ki ku oriire. Koda, wọn ni awọn setan lati sugba rẹ, kawọn si fun nimọran pẹlu ọgbọn iselu tawọn ni, ko ba le se aseye ti alakan n sepo, ki ipinlẹ Osun le ni igbega to yẹ.


Ọkan jẹ ikoko ọbẹ, ti owo ijọba Osun wa lọdọ rẹ nigba ti ekeji jẹ ọmọbolanle, to ba owo nile, ti ọla si tun n gori ọla fun.” Awọn oludije naa ni asiko tawọn naa yoo de laipẹ bi o tilẹ jẹ pe Omigbodun ni oun ko le du ipo gomina mọ nitori ọjọ ori oun. A ti ki Adeleke to wọle ibo lori aago: Awọn oludije mejeeji sipo gomina naa wa kede pe awọn ti pe Ademola Adeleke to wọle ibo naa lori aago lati ki ku oriire. Koda, wọn ni awọn setan lati sugba rẹ, kawọn si fun nimọran pẹlu ọgbọn iselu tawọn ni, ko ba le se aseye ti alakan n sepo, ki ipinlẹ Osun le ni igbega to yẹ. Wọn wa gba nimọran lati se agbeyẹwo awọn ohun to ti bajẹ nipinlẹ Osun, ko si wa ọna ti yoo fi se atunse wọn.


Wọn wa gba nimọran lati se agbeyẹwo awọn ohun to ti bajẹ nipinlẹ Osun, ko si wa ọna ti yoo fi se atunse wọn.


Aráàlú dáná sún afurasí méjì 'tó jí ọ̀kadà' ní Ibadan

Awọn afurasi meji ti awọn eeyan fura ole si lagbegbe General gas ni ilu Ibadan ni wọn ti da ina sun lọjọru. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ BBC News Yoruba lọwọ, alupupu ọkada ni wọn ni awọn afurasi naa ji gbe. Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ pe lati agbegbe Bodija ni ilu Ibadan kan naa lawọn afurasi naa ti ji ọkada naa ti awọn eeyan si ti n le wọn bọ. Awọn ọlọkada ni agbegbe Bodija ni wọn ni wọn ti n le wọn bọ ti wọn si n pariwo ole! Ole!! tẹle wọn.


Awọn ọlọkada ni agbegbe Bodija ni wọn ni wọn ti n le wọn bọ ti wọn si n pariwo ole! Ole!! tẹle wọn. Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn tun sọ pe mẹta lawọn afurasi naa, ati pe orita agbegbe General gas ni ọna ti daru mọ wọn loju ti wọn fi dari ọkada ti wọn gbe gba abẹ afara ọkọ ni General gas naa nibiti ti ọwọ ti tẹ meji ninu wọn ti ẹni kẹta si sa asala. Ọgbẹni Samuel to ba awọn akọroyin sọrọ ṣalaye pe bi awọn afurasi naa ṣe n sare ni wọn n yinbọn lakọlakọ ti ibọn si ba eeyan meji to ti di ero ile iwosan bayii. “Ikanra yii ni awọn aradugbo fi mu awọn meji yii ti wọn si ba ọpọlọpọ ọ̀ta ibọn, ogun ati awọn ohun ija oriṣiriṣi.


Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn tun sọ pe mẹta lawọn afurasi naa, ati pe orita agbegbe General gas ni ọna ti daru mọ wọn loju ti wọn fi dari ọkada ti wọn gbe gba abẹ afara ọkọ ni General gas naa nibiti ti ọwọ ti tẹ meji ninu wọn ti ẹni kẹta si sa asala. Ọgbẹni Samuel to ba awọn akọroyin sọrọ ṣalaye pe bi awọn afurasi naa ṣe n sare ni wọn n yinbọn lakọlakọ ti ibọn si ba eeyan meji to ti di ero ile iwosan bayii. “Ikanra yii ni awọn aradugbo fi mu awọn meji yii ti wọn si ba ọpọlọpọ ọ̀ta ibọn, ogun ati awọn ohun ija oriṣiriṣi. Ikanra yii lawọn ọmọ agbegbe naa atawọn ọ̀lọkada ti wọn ji gbe fi lu wọn ti wọn si da ina sun wọn.” Awọn aladugbo naa ni gulegule awọn ole ajọkada gbe lagbegbe naa ti n di eyi to n mu awọn olugbe ibẹ lominu.\nỌpọlọpọ sunkẹrẹ fa kẹrẹ ni iṣẹlẹ naa da silẹ lagbegbe General gas, akobọ ojurin.


Ikanra yii lawọn ọmọ agbegbe naa atawọn ọ̀lọkada ti wọn ji gbe fi lu wọn ti wọn si da ina sun wọn.” Awọn aladugbo naa ni gulegule awọn ole ajọkada gbe lagbegbe naa ti n di eyi to n mu awọn olugbe ibẹ lominu.\nỌpọlọpọ sunkẹrẹ fa kẹrẹ ni iṣẹlẹ naa da silẹ lagbegbe General gas, akobọ ojurin.


Ada Ameh, gbajúmọ̀ òṣèré tíátà kú lẹ́yìn ọdún méjì tí ọmọ rẹ̀ kanṣoṣo jáde láyé

Gbajugbaja oṣere tiata, Ada Ameh lo ti jade laye lana ọjọ Aiku ni ile iwọsan kan ni ipinlẹ Delta. Ameh ni wọn lo jẹ alejo nibi ayẹyẹ kan ileeṣẹ kan to risi ipese epo bentiro. Ibi ayẹyẹ naa lo su bu, ti o si dero ile iwosan Nigerian National Petroleum Corporation’s hospital Sugbọn aisan lo se wo, a ko ri ti ọlọjọ se, ẹlẹmi ti pari isẹ rẹ lara osere tiata naa. Aarẹ ẹgbẹ awọn osere tiata nilẹ wa, Emeka Rollas ti wa fidi iku gbajumọ osere tiata yii mulẹ fun BBC. Amọ o ni oun ko tii le sọ pato ohun to fa iku osere binrin naa. Iku Adah si lo waye lẹyin ọdun keji ti ọmọ kansoso to bi jade laye.


Aarẹ ẹgbẹ awọn osere tiata nilẹ wa, Emeka Rollas ti wa fidi iku gbajumọ osere tiata yii mulẹ fun BBC. Amọ o ni oun ko tii le sọ pato ohun to fa iku osere binrin naa. Iku Adah si lo waye lẹyin ọdun keji ti ọmọ kansoso to bi jade laye. Osu Kẹwa ọdun 2020 ni Aladi Godgift Ameh dero ọrun, ti osere tiata naa ko si ni ọmọ laye mọ. Ada Ameh jẹ oṣere tiata Nollywood ti a bi ni ọjọ kẹẹdogun ọdun 1974. O wa lati ilu Idoma ni ipinlẹ Benue sugbọn wọn bi ni Ajegunle ni ipinlẹ Eko.


Osu Kẹwa ọdun 2020 ni Aladi Godgift Ameh dero ọrun, ti osere tiata naa ko si ni ọmọ laye mọ. Ada Ameh jẹ oṣere tiata Nollywood ti a bi ni ọjọ kẹẹdogun ọdun 1974. O wa lati ilu Idoma ni ipinlẹ Benue sugbọn wọn bi ni Ajegunle ni ipinlẹ Eko. O ka ile ẹkọ akọbẹrẹ ati girama rẹ ni ipinlẹ Eko sugbọn o dẹkun lati ma lọ ile eko lẹni ọdun mẹrinla. O darapo mọ ẹgbẹ tiata lọdun mẹtadinlọgbọn sẹyin. Ameh ti kopa ninu ọniruru sinima sugbọn eyi to gbe saye ni  “Domitilla” lọdun 1996.


O ka ile ẹkọ akọbẹrẹ ati girama rẹ ni ipinlẹ Eko sugbọn o dẹkun lati ma lọ ile eko lẹni ọdun mẹrinla. O darapo mọ ẹgbẹ tiata lọdun mẹtadinlọgbọn sẹyin. Ameh ti kopa ninu ọniruru sinima sugbọn eyi to gbe saye ni  “Domitilla” lọdun 1996. O wa lara awọn oṣere to wa ninu gbajugbaja fiimu ‘The Johnson’ lori Africa Magic. Osere tiata Ada Ameh padanu ọmọ rẹ kan soso, ẹni ọdun mẹrinla lọdun 2020 .


O wa lara awọn oṣere to wa ninu gbajugbaja fiimu ‘The Johnson’ lori Africa Magic. Osere tiata Ada Ameh padanu ọmọ rẹ kan soso, ẹni ọdun mẹrinla lọdun 2020 .


Mo mọ̀ pé àwọn àgbà APC kan ṣiṣẹ́ fún mi láti borí ìbò - Adeleke

Gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke ti ṣapejuwe ẹgbọn rẹ to doloogbe, Isiaka, gẹgẹ bi akinkanju eniyan ti oun ko le gbagbe ipa rẹ ninu aye oun. Adeleke sọ eyi pẹlu omije loju lasiko to n ba ileeṣẹ Channels sọrọ lori bi  oun se pegede ninu idibo sipo gomina nipinlẹ Osun. Adeleke ni oun ko lee gbagbe ẹgbọn oun titi lai nitori ipa rẹ ninu aye oun, lo jẹ ki oun ṣe aṣeyọri, to fi di gomina ti wọn dibo yan ni ọjọ oni. O ni nitori naa ni oun ṣe fi aṣeyọri gẹgẹ bi gomina naa fun ẹgbọn oun to doloogbe, lasiko to n dije dupo gomina nipinlẹ Osun. Ẹgbọn rẹ ọhun lo doloogbe ni Ọjọ Kẹtalelogun, Oṣu Kẹrin, ọdun 2017 saaju idibo sipo gomina ni ọdun naa lọun. Gomina ti wọn dibo yan naa ni oun dupẹ pe ẹmi ẹgbọn oun si  n wa sibẹ nitori nibayii ti oun ti di gomina ti won dibo yan an, oun lo ṣe atilẹyin fun oun.


O ni nitori naa ni oun ṣe fi aṣeyọri gẹgẹ bi gomina naa fun ẹgbọn oun to doloogbe, lasiko to n dije dupo gomina nipinlẹ Osun. Ẹgbọn rẹ ọhun lo doloogbe ni Ọjọ Kẹtalelogun, Oṣu Kẹrin, ọdun 2017 saaju idibo sipo gomina ni ọdun naa lọun. Gomina ti wọn dibo yan naa ni oun dupẹ pe ẹmi ẹgbọn oun si  n wa sibẹ nitori nibayii ti oun ti di gomina ti won dibo yan an, oun lo ṣe atilẹyin fun oun. Gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke ti fi ọkan awọn ara ipinlẹ Osun balẹ wi pe oun yoo ṣiṣẹ fun wọn. Adeleke lo sọ ọrọ yii ninu atẹjade to fi lede lati gba esi idibo to gbe e wọle gẹgẹ bi gomina ni ipinlẹ Osun. O fi gbogbo ogo fun Ọlọrun to si dupẹ lọwọ awọn oludibo to yan oun sipo to fi mọ gbogbo awọn to ṣatilẹyin fun un, paapaa ninu ẹgbẹ oṣelu PDP.


Gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke ti fi ọkan awọn ara ipinlẹ Osun balẹ wi pe oun yoo ṣiṣẹ fun wọn. Adeleke lo sọ ọrọ yii ninu atẹjade to fi lede lati gba esi idibo to gbe e wọle gẹgẹ bi gomina ni ipinlẹ Osun. O fi gbogbo ogo fun Ọlọrun to si dupẹ lọwọ awọn oludibo to yan oun sipo to fi mọ gbogbo awọn to ṣatilẹyin fun un, paapaa ninu ẹgbẹ oṣelu PDP. Ninu atẹjade naa lo ti ni oun gba lati sin awọn eniyan ipinlẹ Osun gẹgẹ bi gomina wọn, ti oun si fi n da wọn loju pe  oun yoo ṣiṣẹ fun wọn, ti oun ko si ni ja wọn kulẹ. Bakan naa lo fikun un pe, aṣeyọri naa ko ṣẹyin ẹgbọn oun gomina tẹlẹri, Isiaka Adetunji Adeleke,to fi mọ gbogbo awọn ẹbi Adeleke patapata, awọn ọmọbibi ilu Osun ni ile ni oko ati gbogbo awọn alatilẹyin rẹ. Sẹnatọ Ademola Adeleke ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan naa ti ni oun ko ni nkankan ṣe pọ pẹlu minisita fun ọrọ abẹle ni Naijiria, Rauf Aregbesola lori bi oun ṣe de ipo gomina ipinlẹ Osun.


Ninu atẹjade naa lo ti ni oun gba lati sin awọn eniyan ipinlẹ Osun gẹgẹ bi gomina wọn, ti oun si fi n da wọn loju pe  oun yoo ṣiṣẹ fun wọn, ti oun ko si ni ja wọn kulẹ. Bakan naa lo fikun un pe, aṣeyọri naa ko ṣẹyin ẹgbọn oun gomina tẹlẹri, Isiaka Adetunji Adeleke,to fi mọ gbogbo awọn ẹbi Adeleke patapata, awọn ọmọbibi ilu Osun ni ile ni oko ati gbogbo awọn alatilẹyin rẹ. Sẹnatọ Ademola Adeleke ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan naa ti ni oun ko ni nkankan ṣe pọ pẹlu minisita fun ọrọ abẹle ni Naijiria, Rauf Aregbesola lori bi oun ṣe de ipo gomina ipinlẹ Osun. Eyi ko ṣẹyin iroyin to n ja ranyin pe Aregbesola ṣiṣẹ lati ripe Adeleke bori ninu idibo sipo gomina to waye nipinlẹ Osun. Iroyin kan lo ti kede saaju pe Aregbesola ati oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu gbena woju ara wọn. Amọ nigba ti Adeleke n ba ileeṣẹ Iroyin Channels sọrọ, o ni oun ko fi igba kankan ba Aregbesola sọrọ ṣaaju lasiko idibo.


Eyi ko ṣẹyin iroyin to n ja ranyin pe Aregbesola ṣiṣẹ lati ripe Adeleke bori ninu idibo sipo gomina to waye nipinlẹ Osun. Iroyin kan lo ti kede saaju pe Aregbesola ati oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu gbena woju ara wọn. Amọ nigba ti Adeleke n ba ileeṣẹ Iroyin Channels sọrọ, o ni oun ko fi igba kankan ba Aregbesola sọrọ ṣaaju lasiko idibo. Amọ o fikun un pe awọn minisita kan ni ijọba Buhari ṣiṣẹ papọ pelụ oun lati ripe oun di gomina ipinle Osun tako oludije lẹgbe oselu APC. ‘’Mi o ṣiṣẹ pẹlu Aregbesola, mi o si ba sọrọ amọ o damiloju pe awọn olubaṣiṣẹ pọ rẹ ati awọn kan ni ẹgbẹ oṣelu APC ṣiṣẹ fun mi lati bori ninu idije si ipo gomina naa.’’ Bakan naa lo fikun un pe kii ṣe iṣẹ kekere lati bori ninu idibo naa nitori ẹgbẹ oṣelu miran lo di ipo naa mu , ti oun naa si pẹlu awon oludije fun saa keji. Amọ o ni oun fi gbogbo ogo fun Ọlọrun to jẹ ki o ṣeese fun oun lati di gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ni ipinlẹ Osun.


Amọ o fikun un pe awọn minisita kan ni ijọba Buhari ṣiṣẹ papọ pelụ oun lati ripe oun di gomina ipinle Osun tako oludije lẹgbe oselu APC. ‘’Mi o ṣiṣẹ pẹlu Aregbesola, mi o si ba sọrọ amọ o damiloju pe awọn olubaṣiṣẹ pọ rẹ ati awọn kan ni ẹgbẹ oṣelu APC ṣiṣẹ fun mi lati bori ninu idije si ipo gomina naa.’’ Bakan naa lo fikun un pe kii ṣe iṣẹ kekere lati bori ninu idibo naa nitori ẹgbẹ oṣelu miran lo di ipo naa mu , ti oun naa si pẹlu awon oludije fun saa keji. Amọ o ni oun fi gbogbo ogo fun Ọlọrun to jẹ ki o ṣeese fun oun lati di gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ni ipinlẹ Osun.


Àwọn ọ̀dọ́ lé aṣòfin sáré, sọ ‘Pure water’ lú torí kò ṣe àmúṣẹ ìlérí rẹ̀

Awọn ọdọ kan ni Ghana ti fi ibinu le aṣofin kan kuro lagbegbe wọn lẹyin ti wọn ni o kuna lati mu awọn ileri to ṣe fun awọn ṣẹ. Bi wọn ṣe n sọ omi inu ọra lu aṣofin Osei Kyei Mensah-Bonsu, naa ni wọn n bu ni mẹsan an mẹwaa lagbegbe Suame, to wa ni Asante, lọjọ Aje. Iṣẹlẹ naa waye lẹyin ti aṣofin ọhun ṣabẹwo sagbegbe naa lati ni gbolohun pẹlu awọn ọdọ. Bi awọn kan ṣe n ke ibosi le lori, lawọn mii n ju oriṣiriṣi nnkan bii omi inu ọra lu u. Lẹyin naa lawọn ọlọpaa tete gbe kuro laarin wọn lọna ati doola ẹmi rẹ. Ọjọ Ẹti, to jẹ ọjọ karundinlogun, oṣu Keje, ọdun 2022 yii lawọn ọdọ agbegbe ti Mensah-Bonsu n sọju kọkọ di oju ọna nitori ipo ti oju ọna ọhun wa. Eyii lo mu ki aṣofin naa ṣabẹwo sagbegbe naa lati foju ara rẹ ri bi ọna ọhun ṣe ri.


Bi awọn kan ṣe n ke ibosi le lori, lawọn mii n ju oriṣiriṣi nnkan bii omi inu ọra lu u. Lẹyin naa lawọn ọlọpaa tete gbe kuro laarin wọn lọna ati doola ẹmi rẹ. Ọjọ Ẹti, to jẹ ọjọ karundinlogun, oṣu Keje, ọdun 2022 yii lawọn ọdọ agbegbe ti Mensah-Bonsu n sọju kọkọ di oju ọna nitori ipo ti oju ọna ọhun wa. Eyii lo mu ki aṣofin naa ṣabẹwo sagbegbe naa lati foju ara rẹ ri bi ọna ọhun ṣe ri. Ni kete ti awọn eeyan gbọ pe aṣofin ọhun n bọ nibẹ ni wọn ko ara wọn jọ lati le danu. Orin a ko fẹ ri ọ laarin wa mọ lo gba ẹnu wọn titi ti wọn fi le lọ si agbegbe Tarkwa Maakro Ghana Commercial Bank. Asiko ti wọn n kọ orin naa ni wọn ri obinrin kan to n ta omi inu ọra, ti wọn si bẹrẹ si n ju omi naa lu.


Ni kete ti awọn eeyan gbọ pe aṣofin ọhun n bọ nibẹ ni wọn ko ara wọn jọ lati le danu. Orin a ko fẹ ri ọ laarin wa mọ lo gba ẹnu wọn titi ti wọn fi le lọ si agbegbe Tarkwa Maakro Ghana Commercial Bank. Asiko ti wọn n kọ orin naa ni wọn ri obinrin kan to n ta omi inu ọra, ti wọn si bẹrẹ si n ju omi naa lu. Awọn eeyan agbegbe naa sọ fun BBC pe o ṣeeṣe ki awọn ọdọ ọhun ṣe ijamba fun aṣofin naa, ti kii ba ṣe awọn ọlọpaa to wa doola rẹ. Awọn ọdọ naa sọ pe bo tilẹ jẹ pe aṣofin ọhun lo n ṣoju awọn, awọn ko ri ipa rẹ rara, yatọ si awọn ileri lasan to maa n ṣe ni gbogbo igba. Olori awọn aṣofin lagbegbe Suame ti awọn ọdọ ti le asofin Mensah-Bonsulere, ni iṣẹlẹ ọhun ko jọ oun loju.


Awọn eeyan agbegbe naa sọ fun BBC pe o ṣeeṣe ki awọn ọdọ ọhun ṣe ijamba fun aṣofin naa, ti kii ba ṣe awọn ọlọpaa to wa doola rẹ. Awọn ọdọ naa sọ pe bo tilẹ jẹ pe aṣofin ọhun lo n ṣoju awọn, awọn ko ri ipa rẹ rara, yatọ si awọn ileri lasan to maa n ṣe ni gbogbo igba. Olori awọn aṣofin lagbegbe Suame ti awọn ọdọ ti le asofin Mensah-Bonsulere, ni iṣẹlẹ ọhun ko jọ oun loju. O ni kii ṣe aṣofin naa nikan lawọn ọdọ le wu irufẹ bẹẹ si, wọn le ṣe bẹẹ si ẹnikẹni to ba n ṣoju ijọba, ti ko ba mu ileri rẹ fun awọn araalu ṣẹ. Wayi o, ọpọ awọn ọdọ ni Ghana lo ti sọ pe awọn yoo bẹrẹ si n gbena woju awọn adari awọn ti ko ba mu awọn ileri rẹ ṣe lati asiko yii lọ.


O ni kii ṣe aṣofin naa nikan lawọn ọdọ le wu irufẹ bẹẹ si, wọn le ṣe bẹẹ si ẹnikẹni to ba n ṣoju ijọba, ti ko ba mu ileri rẹ fun awọn araalu ṣẹ. Wayi o, ọpọ awọn ọdọ ni Ghana lo ti sọ pe awọn yoo bẹrẹ si n gbena woju awọn adari awọn ti ko ba mu awọn ileri rẹ ṣe lati asiko yii lọ.


Europe Heatwave: London wà lára ìlú tó móoru jùlọ lágbàyéé lónìí, kódà ó gbóná ju Caribbean lọ

Àwọn orílẹ̀ èdè ní ẹkùn ìwọ̀ oòrùn ilẹ̀ Yúróòpù ti ń gbóná tayọ ààlà bí afẹ́fẹ́ gbígbóná ṣe ń wọ́ lọ sí ẹkùn árìwá. Wọ́n ti ṣèkìlọ̀ fún àwọn ènìyàn orílẹ̀ èdè France àti United Kingdom láti múrá digbí de ooru tí yóò mú. Ẹkùn árìwá Spain ní òhun ti ń gbóná tayọ bí òdiwọ̀n ojú ọjọ́ rẹ̀ ṣe ti wọ 43C báyìí. Iná ńlá ti bẹ́ sílẹ̀ ní àwọn apá ibì kan ní France, Portugal, Spain àti Greece ní èyí tó ti ń mú kí àwọn ènìyàn sá kúrò nílé wọn. Orílẹ̀ èdè Britain ni ìrètí wà pé ooru tí yóò mú níbẹ̀ lónìí yóò lágbára ju ti àtẹ̀yìnwá lọ gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ṣe sọ àti pé France yóò gbóná gidi gan. Ènìyàn méjì ló ti pàdánù ẹ̀mí wọn lẹ́kùn Zamora ní ìwọ̀ oòrùn árìwá Spain sọ́wọ́ iná tí wọ́n si ti ṣe ìdádúró ọkọ̀ ojú irin ní wíwọ̀ nítorí ọ̀nà tí yóò gbà súnmọ́ iná púpọ̀.


Iná ńlá ti bẹ́ sílẹ̀ ní àwọn apá ibì kan ní France, Portugal, Spain àti Greece ní èyí tó ti ń mú kí àwọn ènìyàn sá kúrò nílé wọn. Orílẹ̀ èdè Britain ni ìrètí wà pé ooru tí yóò mú níbẹ̀ lónìí yóò lágbára ju ti àtẹ̀yìnwá lọ gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ṣe sọ àti pé France yóò gbóná gidi gan. Ènìyàn méjì ló ti pàdánù ẹ̀mí wọn lẹ́kùn Zamora ní ìwọ̀ oòrùn árìwá Spain sọ́wọ́ iná tí wọ́n si ti ṣe ìdádúró ọkọ̀ ojú irin ní wíwọ̀ nítorí ọ̀nà tí yóò gbà súnmọ́ iná púpọ̀. Obìnrin kan àti ọkọ̀ rẹ̀ náà pàdánù ẹ̀mí nígbà tí wọ́n fẹ́ sa kúrò ní ilé wọn nítorí bí iná tó ń fa ooru púpọ̀ ní Portugal. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló ti sá kúrò ní ilé wọn ní orílẹ̀ èdè yìí. Bákan náà ọ̀pọ̀ ẹranko ni wọ́n ti kó kúrò ní ibùgbé wọn.


Obìnrin kan àti ọkọ̀ rẹ̀ náà pàdánù ẹ̀mí nígbà tí wọ́n fẹ́ sa kúrò ní ilé wọn nítorí bí iná tó ń fa ooru púpọ̀ ní Portugal. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló ti sá kúrò ní ilé wọn ní orílẹ̀ èdè yìí. Bákan náà ọ̀pọ̀ ẹranko ni wọ́n ti kó kúrò ní ibùgbé wọn. Awọn onimọ nipa bi oju ọjọ se ri nilẹ United Kingdom ti kede pe oju ọjọ yoo mooru pupọ nil naa, ti odiwọn boju ọjọ se ri yoo si jẹ 41C. Ileesẹ to n tọpinpin bi oju ọjọ se ri ti wa fi ewe ọmọ mọ awọn olugbe ilẹ gẹẹsi leti pe ilẹ naa yoo gbona janjan lonii ọjọ Aje ati ni ọla ọjọ Isẹgun. Bakan naa ni wọn kede pe oju ọjọ naa yoo mooru pupọ bẹrẹ lati ilu London titi de York ati Manchester.


Awọn onimọ nipa bi oju ọjọ se ri nilẹ United Kingdom ti kede pe oju ọjọ yoo mooru pupọ nil naa, ti odiwọn boju ọjọ se ri yoo si jẹ 41C. Ileesẹ to n tọpinpin bi oju ọjọ se ri ti wa fi ewe ọmọ mọ awọn olugbe ilẹ gẹẹsi leti pe ilẹ naa yoo gbona janjan lonii ọjọ Aje ati ni ọla ọjọ Isẹgun. Bakan naa ni wọn kede pe oju ọjọ naa yoo mooru pupọ bẹrẹ lati ilu London titi de York ati Manchester. Odiwọn 38.7C ni oju ọjọ to tii gbona julọ nilẹ UK eyi to waye lọdun 2019. Ikede yii si ni wọn tun fi n sekilọ fun gbogbo awọn agbegbe to wa nilẹ Gẹẹsi, Wales ati Scotland pe oju ọjọ yoo mooru pupọ lagbegbe tiwọn naa. Nibayii, o ti foju han pe ilu London ni yoo jẹ ọkan lara awọn agbegbe to mooru julọ lagbaye nitori bi odiwọn oju ọjọ rẹ se gbona ju agbegbe Sahara ati Caribbean lọ.


Odiwọn 38.7C ni oju ọjọ to tii gbona julọ nilẹ UK eyi to waye lọdun 2019. Ikede yii si ni wọn tun fi n sekilọ fun gbogbo awọn agbegbe to wa nilẹ Gẹẹsi, Wales ati Scotland pe oju ọjọ yoo mooru pupọ lagbegbe tiwọn naa. Nibayii, o ti foju han pe ilu London ni yoo jẹ ọkan lara awọn agbegbe to mooru julọ lagbaye nitori bi odiwọn oju ọjọ rẹ se gbona ju agbegbe Sahara ati Caribbean lọ. Bakan naa ni awọn onimọ nipa oju ọjọ tun ti sọ asọtẹlẹ pe ilu London ju ilu Dakhla lagbegbe iwọ oorun Sahara lọ eyi ti odiwọn oju ọjọ rẹ jẹ 24C. Awọn agbegbe miran ti London yoo tun mooru julọ ni Nassau to wa lagbegbe Bahamas to jẹ 32C, Kingston nilẹ Jamaica to jẹ 33C, Malaga lorilede Spain to jẹ 28C ati Athens ni Greece tii se 35C. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn panápaná ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti fòpin sí iná ńlá tó ṣẹ́yọ nítorí ooru tó ń bá wọn fínra ní orílẹ̀èdè Portugal, Spain àti apá kan France.


Bakan naa ni awọn onimọ nipa oju ọjọ tun ti sọ asọtẹlẹ pe ilu London ju ilu Dakhla lagbegbe iwọ oorun Sahara lọ eyi ti odiwọn oju ọjọ rẹ jẹ 24C. Awọn agbegbe miran ti London yoo tun mooru julọ ni Nassau to wa lagbegbe Bahamas to jẹ 32C, Kingston nilẹ Jamaica to jẹ 33C, Malaga lorilede Spain to jẹ 28C ati Athens ni Greece tii se 35C. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn panápaná ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti fòpin sí iná ńlá tó ṣẹ́yọ nítorí ooru tó ń bá wọn fínra ní orílẹ̀èdè Portugal, Spain àti apá kan France. Ní ẹkùn àríwá Portugal, awakọ òfurufú kan pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ nígbà tí ọkọ̀ òfurufú tó fi ń fi omi pa iná náà já lulẹ̀ ní Foz Coa lẹ́bàá ẹnubodè Spain. Kò dín ní ẹgbẹ̀rún méjìlá ènìyàn ló ti sa kúrò ní agbègbè Gironde ní France bí iná tó lágbára ṣe ń báwọn fínra níbẹ̀ náà. Ní gúúsù Spain, lẹ́gbẹ̀ẹ́ Costa del Sol àwọn ènìyàn tó ti sá kúrò níbẹ̀ ti tó 2,300 nítorí bí iná tó lágbára ṣe ń yawọ orí òkè Mijas.


Ní ẹkùn àríwá Portugal, awakọ òfurufú kan pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ nígbà tí ọkọ̀ òfurufú tó fi ń fi omi pa iná náà já lulẹ̀ ní Foz Coa lẹ́bàá ẹnubodè Spain. Kò dín ní ẹgbẹ̀rún méjìlá ènìyàn ló ti sa kúrò ní agbègbè Gironde ní France bí iná tó lágbára ṣe ń báwọn fínra níbẹ̀ náà. Ní gúúsù Spain, lẹ́gbẹ̀ẹ́ Costa del Sol àwọn ènìyàn tó ti sá kúrò níbẹ̀ ti tó 2,300 nítorí bí iná tó lágbára ṣe ń yawọ orí òkè Mijas. Ashley Baker, ọmọ orílẹ̀èdè Britain tó ń gbé ní Mijas sọ fún BBC pé ọwọ́jà iná náà pọ̀ gan ní ọjọ́ Ẹtì tó sì ń yàbọ̀ sí ọ̀nà ọ̀dọ̀ òun ṣùgbọ́n tí ìjì líle bá òun le lọ. Baker ní àwọn ọkọ̀ òfurufú ti ń sọ àwọn ohun èlò ìpaná sí agbègbè náà tí wọ́n sì ń bu omi ọ̀sà láti pa á. "Kò dín ní ogójì ilé tó wà ní agbègbè wa tí gbogbo ènìyàn sì wà ní inú fu, àyà fu báyìí.


Ashley Baker, ọmọ orílẹ̀èdè Britain tó ń gbé ní Mijas sọ fún BBC pé ọwọ́jà iná náà pọ̀ gan ní ọjọ́ Ẹtì tó sì ń yàbọ̀ sí ọ̀nà ọ̀dọ̀ òun ṣùgbọ́n tí ìjì líle bá òun le lọ. Baker ní àwọn ọkọ̀ òfurufú ti ń sọ àwọn ohun èlò ìpaná sí agbègbè náà tí wọ́n sì ń bu omi ọ̀sà láti pa á. "Kò dín ní ogójì ilé tó wà ní agbègbè wa tí gbogbo ènìyàn sì wà ní inú fu, àyà fu báyìí. Karyn tó ń gbé ní Teste-de-Buch ní ẹkùn ìwọ̀ oòrùn gúúsù France sọ fún àwọn akọ̀ròyìn wí pé òun kò tíì rí irú iná bẹ́ẹ̀ rí. Àwọn ènìyàn ń fi ilé wọn sílẹ̀ Bíi ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá àwọn ènìyàn ló ti fi ibùgbé wọn sílẹ̀ tí ohun tí wọ́n rí mú kúrò kò ju aṣọ tó wà ní ọrùn wọn lọ. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Manon Jacquart ní ọjọ̀rú ni òun kúrò ní ibùdó tí òun ti ń ṣiṣẹ́ tí òun sì ti dèrò Teste-de-Buch ní France.


Karyn tó ń gbé ní Teste-de-Buch ní ẹkùn ìwọ̀ oòrùn gúúsù France sọ fún àwọn akọ̀ròyìn wí pé òun kò tíì rí irú iná bẹ́ẹ̀ rí. Àwọn ènìyàn ń fi ilé wọn sílẹ̀ Bíi ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá àwọn ènìyàn ló ti fi ibùgbé wọn sílẹ̀ tí ohun tí wọ́n rí mú kúrò kò ju aṣọ tó wà ní ọrùn wọn lọ. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Manon Jacquart ní ọjọ̀rú ni òun kúrò ní ibùdó tí òun ti ń ṣiṣẹ́ tí òun sì ti dèrò Teste-de-Buch ní France. Jacquart ní òun ń gbìyànjú láti mú ọkàn òun le ṣùgbọ́n ẹ̀rù ń ba òun nítorí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ náà. Láti ọjọ́ Ìṣẹ́gun ni gbogbo ìlú ti ń gbóná janjan ní Portugal àti Spain. Àwọn tó ti ku ní orílẹ̀ èdè méjéèjì ti lé ní 300.


Jacquart ní òun ń gbìyànjú láti mú ọkàn òun le ṣùgbọ́n ẹ̀rù ń ba òun nítorí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ náà. Láti ọjọ́ Ìṣẹ́gun ni gbogbo ìlú ti ń gbóná janjan ní Portugal àti Spain. Àwọn tó ti ku ní orílẹ̀ èdè méjéèjì ti lé ní 300. Bákan náà ni ìjọba Italy ti kéde pé nǹkan kò rọgbọ ní agbègbè Po Valley. Ní ẹkún àríwá Morocco, àwọn ènìyàn ti ń fi ìlú sílẹ̀ nítorí bí iná ṣe ti gba Larache, Ouezzane, Taza àti Tetouan. Ìlú kan parun tán ní agbègbè Ksar El Kebir sọ́wọ́ tí ènìyàn kan sì ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀.


Bákan náà ni ìjọba Italy ti kéde pé nǹkan kò rọgbọ ní agbègbè Po Valley. Ní ẹkún àríwá Morocco, àwọn ènìyàn ti ń fi ìlú sílẹ̀ nítorí bí iná ṣe ti gba Larache, Ouezzane, Taza àti Tetouan. Ìlú kan parun tán ní agbègbè Ksar El Kebir sọ́wọ́ tí ènìyàn kan sì ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀.


Láàrín oṣù méjé, ọmọ 80 lábí ní ibùdó àwọn ogúnléndé

Ajọ pajawiri nipinlẹ Benue, SEMA ti kede pe awọn ti gbẹbi ọmọ ọgọrin laarin osu meje ti awọn ogun lende ti n gbe ni ipagọ to wa ni ipinlẹ naa. Adari Ajọ SEMA,Emmanuel Shior lo fi lede ni Makurdi lasiko ti wọn n pin nkan iranwọ fun awọn eniyan. Shior ni ajọ pajawiri naa lo ṣe akọsilẹ iye awọn ọmọ ti wọn n bi naa. O ni pupọ ninu awọn ogunlende naa lo n gbe pẹlu awọn ololufẹ wọn, to si pẹlu bi awọn eniyan ṣe n bimọ ni ọwọọwọ. Aj̣ọ pajawiri SEMA naa ni gbogbo ọna ni awọn n gba lati ri pe awọn eniyan ko ma a ba ara wọn ni ibalopọ lọna aitọ ninu ọgba naa. Amọ wọn ni ọ ṣoro lati dena ọmọ bibi ni ipagọ naa nitori eniyan naa ni awọn ofunlende naa.


O ni pupọ ninu awọn ogunlende naa lo n gbe pẹlu awọn ololufẹ wọn, to si pẹlu bi awọn eniyan ṣe n bimọ ni ọwọọwọ. Aj̣ọ pajawiri SEMA naa ni gbogbo ọna ni awọn n gba lati ri pe awọn eniyan ko ma a ba ara wọn ni ibalopọ lọna aitọ ninu ọgba naa. Amọ wọn ni ọ ṣoro lati dena ọmọ bibi ni ipagọ naa nitori eniyan naa ni awọn ofunlende naa. ‘’O ti wa ni ara eniyan lati ni ibalopọ bi wọn ko tilẹ ri ounjẹ jẹ.’’ ‘’Bakan naa ni awọn ogunlende wọnyii wa pẹlu mọlẹbi wọn.’’ ‘’Amọ ohun ti a tako ni ki awọn ayilọkọ ninu ọgba naa maa ba ara wọn ni ibalopọ, a tako o patapata.’’


‘’O ti wa ni ara eniyan lati ni ibalopọ bi wọn ko tilẹ ri ounjẹ jẹ.’’ ‘’Bakan naa ni awọn ogunlende wọnyii wa pẹlu mọlẹbi wọn.’’ ‘’Amọ ohun ti a tako ni ki awọn ayilọkọ ninu ọgba naa maa ba ara wọn ni ibalopọ, a tako o patapata.’’


Ile iṣe ọlọpa ipinlẹ Ogun ti mu afurasi mẹrin kan fun ẹsun ijinigbe. Awọn afurasi mẹrẹẹrin naa ni wọn fẹsun kan pe wọn n ṣe gbajuẹ lori ẹrọ ayelujara, ti ọpọlọpọ eniyan mọ si Yahoo. Atẹjade kan ti agbẹnusọ ile-iṣẹ ọlọpa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi fi lede, lo sisọ loju ọrọ yii. Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ni saaju ni awọn afurasi gbajuẹ yii ti ji ọkan lara wọn gbe nitori ko fun wọn ni ẹtọ wọn. Isẹlẹ naa waye lẹyin ti ẹni wọn lu ni jibiti san owoti wọn beere fun wọn. Awọn afurasi naa ni wọn tan Haruna Usman lọ si ile oniṣegun ibilẹ kan ni agbegbe orile Imo nijọba ibilẹ Obafemi Owode.


Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ni saaju ni awọn afurasi gbajuẹ yii ti ji ọkan lara wọn gbe nitori ko fun wọn ni ẹtọ wọn. Isẹlẹ naa waye lẹyin ti ẹni wọn lu ni jibiti san owoti wọn beere fun wọn. Awọn afurasi naa ni wọn tan Haruna Usman lọ si ile oniṣegun ibilẹ kan ni agbegbe orile Imo nijọba ibilẹ Obafemi Owode. Abimbola ni awọn kan lọ ta ile iṣe ọlọpa Owode Ẹgba lolobo nipa isẹlẹ naa, ti wọn si ri awọn afurasi mẹrẹẹrin naa mu lẹyin ti meji ninu wọn fi papa bora. Atẹjade ọhun ni awọn afurasi naa ti fi ọna aitọ gba miliọnu mẹrindinlọgbọn lọwọ ẹnikan ti wọn lu ni jibiti. Amọ Haruna, ti wọn jigbe, tii se ara awọn gbajuẹ ọhun, to gba owo naa lorukọ awọn akẹẹgbẹ rẹ lọwọ ẹni ti wọn lu ni jibiti naa, lo fun awọn ọrẹ rẹ ni millionu meji pere ninu owo naa.


Abimbola ni awọn kan lọ ta ile iṣe ọlọpa Owode Ẹgba lolobo nipa isẹlẹ naa, ti wọn si ri awọn afurasi mẹrẹẹrin naa mu lẹyin ti meji ninu wọn fi papa bora. Atẹjade ọhun ni awọn afurasi naa ti fi ọna aitọ gba miliọnu mẹrindinlọgbọn lọwọ ẹnikan ti wọn lu ni jibiti. Amọ Haruna, ti wọn jigbe, tii se ara awọn gbajuẹ ọhun, to gba owo naa lorukọ awọn akẹẹgbẹ rẹ lọwọ ẹni ti wọn lu ni jibiti naa, lo fun awọn ọrẹ rẹ ni millionu meji pere ninu owo naa. Orukọ  awọn afurasi naa ni Agbe Simeon, Messiah Nicky, Oladapo Dolapo ati Yetunde Shonola. Komisana ọlọpa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole, ti ni ki ẹka to risi iwa ijinigbe ninu ileeṣẹ ọlọpa ṣe iwadii to tọ lori iṣẹlẹ naa. Bankole fikun pe awọn afurasi naa yoo foju ba ile ẹjọ lẹyin ti iwadii ba pari lori awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn.


Orukọ  awọn afurasi naa ni Agbe Simeon, Messiah Nicky, Oladapo Dolapo ati Yetunde Shonola. Komisana ọlọpa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole, ti ni ki ẹka to risi iwa ijinigbe ninu ileeṣẹ ọlọpa ṣe iwadii to tọ lori iṣẹlẹ naa. Bankole fikun pe awọn afurasi naa yoo foju ba ile ẹjọ lẹyin ti iwadii ba pari lori awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn. Lasiko ti a pari akojọpọ iroyin yii, ohun to daju ni pe ahamọ ọlọpaa ni gendekunrin, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn kan, Adeyẹmi Babatunde yoo ti ṣe ayẹyẹ ọdun Keresimesi to wọle de yii. Eyi ko si ṣẹyin bo ṣe fi mọto pa baba agbalagba kan niluu Abẹokuta, ipinlẹ Ogun. Iroyin to tẹ wa lọwọ sọ pe Adeyẹmi, ọmọ ọkan lara awọn ọba to gbajumọ daadaa niluu Abẹokuta lo fi mọto rẹ pa baba agbalagba, ẹni ọdun mẹrindinlaadọta ti wọn n pe ni Ọbafunṣọ Ismail.


Lasiko ti a pari akojọpọ iroyin yii, ohun to daju ni pe ahamọ ọlọpaa ni gendekunrin, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn kan, Adeyẹmi Babatunde yoo ti ṣe ayẹyẹ ọdun Keresimesi to wọle de yii. Eyi ko si ṣẹyin bo ṣe fi mọto pa baba agbalagba kan niluu Abẹokuta, ipinlẹ Ogun. Iroyin to tẹ wa lọwọ sọ pe Adeyẹmi, ọmọ ọkan lara awọn ọba to gbajumọ daadaa niluu Abẹokuta lo fi mọto rẹ pa baba agbalagba, ẹni ọdun mẹrindinlaadọta ti wọn n pe ni Ọbafunṣọ Ismail. Gẹgẹ bi alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi to gbe iroyin naa si wa leti ṣe ṣalaye. O ni ọjọ kẹjọ, oṣu kejila, ọdun ti a wa yii ni Adeyẹmi fi mọto kọlu mọto baba naa. Oyeyẹmi ni bi Adeyẹmi ṣe fi mọto baba rẹ to jẹ jiipu Lexus to ni nọmba idanimọ ‘Olu of Oya’ kọlu mọto Ismail lati ẹyin, niyẹn ti sare bọ silẹ lati yẹ ẹ wo.


Gẹgẹ bi alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi to gbe iroyin naa si wa leti ṣe ṣalaye. O ni ọjọ kẹjọ, oṣu kejila, ọdun ti a wa yii ni Adeyẹmi fi mọto kọlu mọto baba naa. Oyeyẹmi ni bi Adeyẹmi ṣe fi mọto baba rẹ to jẹ jiipu Lexus to ni nọmba idanimọ ‘Olu of Oya’ kọlu mọto Ismail lati ẹyin, niyẹn ti sare bọ silẹ lati yẹ ẹ wo. Wọn ni loju ẹsẹ ni Ismail ti sọ fun Adeyẹmi pe ko bọ silẹ, ko si wa a wo bo ṣe ba mọto oun jẹ, ṣugbọn ti wọn sọ pe ko daa lohun. Kaka ki Adeyẹmi bọ silẹ lati bẹ baba naa, wọn sọ pe ṣe lo bẹrẹ sii ṣepe fun baba yii, to si tun fẹẹ maa salọ. Eyi lo jẹ ki baba naa sare bọ sori mọto Adeyẹmi wi pe oun ko nii jẹ ko salọ.


Wọn ni loju ẹsẹ ni Ismail ti sọ fun Adeyẹmi pe ko bọ silẹ, ko si wa a wo bo ṣe ba mọto oun jẹ, ṣugbọn ti wọn sọ pe ko daa lohun. Kaka ki Adeyẹmi bọ silẹ lati bẹ baba naa, wọn sọ pe ṣe lo bẹrẹ sii ṣepe fun baba yii, to si tun fẹẹ maa salọ. Eyi lo jẹ ki baba naa sare bọ sori mọto Adeyẹmi wi pe oun ko nii jẹ ko salọ. Loju ẹsẹ ni wọn sọ pe Adeyẹmi ti bọ silẹ, to si n kilọ nla fun un pe bi ko ba fẹẹ fi ẹmi ara rẹ ṣofo danu, ko tete yaa kuro lori mọto oun, nitori pe ṣe loun yoo fi mọto naa tẹ ẹ pa. Ere ni wọn l’awọn to wa nibẹ kọkọ pe e, afi bi Adeyẹmi ṣe wọnu mọto naa, to si fi agidi wa a debi wi pe baba naa jabọ kuro lori mọto ọhun. Nibi ti wọn sọ pe baba naa ti n yira nilẹ, to si n du ara rẹ, la gbọ pe Adeyẹmi tun fi ẹyin mọto naa rin, to si gun un mọlẹ, titi tiyẹn fi gbabẹ ku. Bo ṣe rii pe baba naa ti ku lo ba juba ehoro, ti ko si sẹni to mọ bo ṣe rin in, iyẹn ni nnkan bi aago mẹjọ alẹ ọjọ naa.


Loju ẹsẹ ni wọn sọ pe Adeyẹmi ti bọ silẹ, to si n kilọ nla fun un pe bi ko ba fẹẹ fi ẹmi ara rẹ ṣofo danu, ko tete yaa kuro lori mọto oun, nitori pe ṣe loun yoo fi mọto naa tẹ ẹ pa. Ere ni wọn l’awọn to wa nibẹ kọkọ pe e, afi bi Adeyẹmi ṣe wọnu mọto naa, to si fi agidi wa a debi wi pe baba naa jabọ kuro lori mọto ọhun. Nibi ti wọn sọ pe baba naa ti n yira nilẹ, to si n du ara rẹ, la gbọ pe Adeyẹmi tun fi ẹyin mọto naa rin, to si gun un mọlẹ, titi tiyẹn fi gbabẹ ku. Bo ṣe rii pe baba naa ti ku lo ba juba ehoro, ti ko si sẹni to mọ bo ṣe rin in, iyẹn ni nnkan bi aago mẹjọ alẹ ọjọ naa. Lara awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn la gbọ pe wọn gba teṣan ọlọpaa lọ lati fi to wọn leti, ti a si gbọ pe wọn wa Adeyẹmi dele, ṣugbọn ti wọn ko rii. Gbogbo akitiyan awọn ọlọpaa lati rii mu lo ja si pabo, ko to di pe awọn kan ta ileeṣẹ ọlọpaa lolobo, ti wọn si lọ gbe e nile baba rẹ to wa lagbegbe Idi-Aba niluu Abẹokuta. Oyeyẹmi fidi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa tun ti gba mọto to fi pa Ismail danu lọwọ ẹ. Ni bayii, o fi ye wa pe ọga awọn, Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki ẹka ileeṣẹ wọn to n ri sọrọ ipaniyan ati iwadii ọdaran tẹsiwaju iwadii, ki wọn si rii pe wọn f’oju ẹ ba ile-ẹjọ lai fi akoko ṣofo.


Lara awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn la gbọ pe wọn gba teṣan ọlọpaa lọ lati fi to wọn leti, ti a si gbọ pe wọn wa Adeyẹmi dele, ṣugbọn ti wọn ko rii. Gbogbo akitiyan awọn ọlọpaa lati rii mu lo ja si pabo, ko to di pe awọn kan ta ileeṣẹ ọlọpaa lolobo, ti wọn si lọ gbe e nile baba rẹ to wa lagbegbe Idi-Aba niluu Abẹokuta. Oyeyẹmi fidi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa tun ti gba mọto to fi pa Ismail danu lọwọ ẹ. Ni bayii, o fi ye wa pe ọga awọn, Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki ẹka ileeṣẹ wọn to n ri sọrọ ipaniyan ati iwadii ọdaran tẹsiwaju iwadii, ki wọn si rii pe wọn f’oju ẹ ba ile-ẹjọ lai fi akoko ṣofo.


Ajínigbé ẹlẹ́ni mẹ́fà gbé ọkùnrin kan níwájú ilé rẹ̀ l’Ogun, bí àṣírí wọn ṣe tú rèé

Awọn ikọ ajinigbe ẹlẹni mẹfa ji ọkunrin kan, Olorunsogo Oluwaseyi lọ niwaju ile rẹ ladugbo Soyooye nilu Abeokuta nipinlẹ Ogun. Deede aago mẹjọ ku isẹju mẹẹdogun lọjọ Aje ni isẹlẹ naa waye lọjọ Aje ijẹta, tii se ọjọ Kejila osu Kejila ọdun 2022. Ni kete ti wọn se ọsẹ naa tan, ni wọn gbe Oluwaseyi lọ sinu igbo nla kan lagbegbe Onigbedu to wa nijọba ibilẹ Ewekoro. Awọn mọlẹbi ọkunrin yii si lo figbe ta lọ sileesẹ ọlọpaa lati fi isẹlẹ naa to wọn leti, amọ iwadi nipa isẹlẹ han sawọn ọlọpaa pe igbo Onigbedu ni awọn afurasi ajinigbe naa wa. Atẹjade kan ti alukoro fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi fisita lo sisọ loju isẹlẹ naa. Gẹgẹ bi atẹjade naa ti salaye, awọn osisẹ ọlọpaa, ti ọga ọlọpaa Sunday Opebiyi ko sodi atawọn ọdẹ ibilẹ, fijilante ati ọdọ lagbegba naa fi morile inu igbo naa lati doola Oluwaseyi.


Awọn mọlẹbi ọkunrin yii si lo figbe ta lọ sileesẹ ọlọpaa lati fi isẹlẹ naa to wọn leti, amọ iwadi nipa isẹlẹ han sawọn ọlọpaa pe igbo Onigbedu ni awọn afurasi ajinigbe naa wa. Atẹjade kan ti alukoro fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi fisita lo sisọ loju isẹlẹ naa. Gẹgẹ bi atẹjade naa ti salaye, awọn osisẹ ọlọpaa, ti ọga ọlọpaa Sunday Opebiyi ko sodi atawọn ọdẹ ibilẹ, fijilante ati ọdọ lagbegba naa fi morile inu igbo naa lati doola Oluwaseyi. Lasiko ti wọn fija pẹẹta pẹlu awọn ajinigbe naa, se ni wọn n dana ibọn ya laarin ara wọn, amọ apa awọn ikọ adoola ẹmi yii ka wọn, ti ọwọ si tẹ meji lara awọn afurasi ajinigbe naa. Orukọ awọn afurasi ajinigbe ti ọwọ tẹ ni Ọjọru, ọjọ Kẹrinla osu Kejila ọdun 2022, eyiun ọjọ kẹta lẹyin ti isẹlẹ ijinigbe naa waye ni Umar Mohammed ati Aliyu Mohammed Bakan naa ni ikọ alaabo naa doola ẹmi Olorunsogo Oluwaseyi lọwọ awọn eeyan to ji i gbe . Lara awọn eroja ti wọn ka mọ awọn afurasi ajinigbe naa lọwọ ni ibọn sakabula ti ọta ibọn wa ninu rẹ, apo kan to jẹ ti ẹni ti wọn ji gbe pẹle awọn asọ kan. Nigba to n sọrọ lori isẹlẹ yii, Kọmisana fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole, wa gboriyin fawọn osisẹ rẹ atawọn araalu fun isẹ takuntakun ti wọn se lati doola ẹmi ẹni ti wọn ji gbe naa.


Lasiko ti wọn fija pẹẹta pẹlu awọn ajinigbe naa, se ni wọn n dana ibọn ya laarin ara wọn, amọ apa awọn ikọ adoola ẹmi yii ka wọn, ti ọwọ si tẹ meji lara awọn afurasi ajinigbe naa. Orukọ awọn afurasi ajinigbe ti ọwọ tẹ ni Ọjọru, ọjọ Kẹrinla osu Kejila ọdun 2022, eyiun ọjọ kẹta lẹyin ti isẹlẹ ijinigbe naa waye ni Umar Mohammed ati Aliyu Mohammed Bakan naa ni ikọ alaabo naa doola ẹmi Olorunsogo Oluwaseyi lọwọ awọn eeyan to ji i gbe . Lara awọn eroja ti wọn ka mọ awọn afurasi ajinigbe naa lọwọ ni ibọn sakabula ti ọta ibọn wa ninu rẹ, apo kan to jẹ ti ẹni ti wọn ji gbe pẹle awọn asọ kan. Nigba to n sọrọ lori isẹlẹ yii, Kọmisana fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole, wa gboriyin fawọn osisẹ rẹ atawọn araalu fun isẹ takuntakun ti wọn se lati doola ẹmi ẹni ti wọn ji gbe naa. O wa pasẹ pe ki wọn gbe awọn afurasi ajinigbe mejeeji naa lọ si ẹka agbofinro to n gbogun ti iwa ijinigbe labẹ ileesẹ ọlọpaa fun iwadi to ye kooro lori isẹlẹ naa. Bankole tun pasẹ pe kawọn ọlọpaa bẹrẹ si ni finmu finlẹ lati se awari awọn afurasi mẹrin yoku to ti na papa bora , ki ọwọ le tẹ wọn lati wa fi imu kata ofin lori iwa ti wọn hu naa. Awọn janduku meji kan ti ṣekọlu si agbegbe Kafin Madaki ni ijọba ibilẹ Ganjuwa nipinlẹ Bauchi, ti wọn si yọ oju ọmọ ọdun mejila akẹẹkọ kan. Ọmọ ọhun ni orukọ n jẹ, Najib Hussaini, to si jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Kano.


O wa pasẹ pe ki wọn gbe awọn afurasi ajinigbe mejeeji naa lọ si ẹka agbofinro to n gbogun ti iwa ijinigbe labẹ ileesẹ ọlọpaa fun iwadi to ye kooro lori isẹlẹ naa. Bankole tun pasẹ pe kawọn ọlọpaa bẹrẹ si ni finmu finlẹ lati se awari awọn afurasi mẹrin yoku to ti na papa bora , ki ọwọ le tẹ wọn lati wa fi imu kata ofin lori iwa ti wọn hu naa. Awọn janduku meji kan ti ṣekọlu si agbegbe Kafin Madaki ni ijọba ibilẹ Ganjuwa nipinlẹ Bauchi, ti wọn si yọ oju ọmọ ọdun mejila akẹẹkọ kan. Ọmọ ọhun ni orukọ n jẹ, Najib Hussaini, to si jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Kano. Wọn ni o wa si Kafin Madaki nipinlẹ Bauchi, lati kọ imọ nipa kurani. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Bauchi, Ahmed Wakil fi idi isẹlẹ naa mulẹ ninu atẹjade kan to fi lede lọjọ Isẹgun. O ni kọmisọna ileeṣẹ ọlọpaa, Aminu Alhassan ti palasẹ pe iwadii bẹrẹ lori isẹlẹ ọhun, ki wọn si wa awọn ọdaran naa ri .


Wọn ni o wa si Kafin Madaki nipinlẹ Bauchi, lati kọ imọ nipa kurani. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Bauchi, Ahmed Wakil fi idi isẹlẹ naa mulẹ ninu atẹjade kan to fi lede lọjọ Isẹgun. O ni kọmisọna ileeṣẹ ọlọpaa, Aminu Alhassan ti palasẹ pe iwadii bẹrẹ lori isẹlẹ ọhun, ki wọn si wa awọn ọdaran naa ri . Wakil ṣalaye pe, “Najib Hussaini, ẹni to n kọ ẹkọ nipa imọ Kurani ni Kafin Madaki ni ko ti pe ọdun kan to se si ipinlẹ nigba ti awọn janduku naa ṣekọlu si dede ago meji oorun ni ọjọ kẹsan an, oṣu kejila ni Unguwar Yamma, ibi to ko jina si ile ẹkọ rẹ. “Nnkan ti a gbọ nipe awọn janduku meji, wa si agbegbe naa pẹlu ọkada, ti wọn si pe Hussaini lati ba wọn pe ọmọbinrin kan. Wọn gbe e si ori ọkada wọn, ti wọn si m'orile agbegbe kan to dake niluu naa. “Wọn duro si ibẹ, ti wọn si yọ ọkan lara oju ọmọ naa, wọn fi i silẹ ni agbara ẹjẹ.


Wakil ṣalaye pe, “Najib Hussaini, ẹni to n kọ ẹkọ nipa imọ Kurani ni Kafin Madaki ni ko ti pe ọdun kan to se si ipinlẹ nigba ti awọn janduku naa ṣekọlu si dede ago meji oorun ni ọjọ kẹsan an, oṣu kejila ni Unguwar Yamma, ibi to ko jina si ile ẹkọ rẹ. “Nnkan ti a gbọ nipe awọn janduku meji, wa si agbegbe naa pẹlu ọkada, ti wọn si pe Hussaini lati ba wọn pe ọmọbinrin kan. Wọn gbe e si ori ọkada wọn, ti wọn si m'orile agbegbe kan to dake niluu naa. “Wọn duro si ibẹ, ti wọn si yọ ọkan lara oju ọmọ naa, wọn fi i silẹ ni agbara ẹjẹ. “Ọmọ yii gbinyanju lati rin jade, ti awọn eeyan kan si ran lọwọ pada si ilu naa.”


“Ọmọ yii gbinyanju lati rin jade, ti awọn eeyan kan si ran lọwọ pada si ilu naa.”


Wàhálà àkóso gáréèjì l’Osun, Adeleke ṣèkìlọ̀, APC rawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí ọ̀gá ọlọ́pàá

Gomina tuntun ni ipinlẹ Ọṣun, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ti kilọ fun awọn to n da wahala silẹ lawọn ibudokọ gbogbo ni ipinlẹ naa lati lọ tọwọ ọmọ wọn b’ọṣọ bi wọn ko ba fẹ foju wina ofin. Gomina Adeleke ṣekilọ yii ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Ọlawale Rasheed fi sita lọjọ Aje. Gomina Adeleke paṣẹ fun awọn agbofinro lati rii daju pe abo to peye ati alaafia waye ni gbogbo ibudokọ ero nipinlẹ naa Bakan naa lo rọ awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero nati gba alaafia laaye ki wọn si rii daju pe wọn ko fi aṣẹ si ọwọ ara wọn pa. Awọn igun kan lẹgbẹ ọlọkọ ero ni ipinlẹ Ọṣun ya bo awọn ibudokọ ero ni ipinlẹ naa lọna ati gba ijọba lọwọ awọn adari to ṣe akoso ẹgbẹ naa ati awọn gareeji ọkọ lasiko iṣejọba ana. Kii ṣe tuntun mọ ni eto iṣejọba ni Naijiria, paapaa lẹkun iwọ oorun gusu Naijiria pe nigbakigba ti ayipada iṣejọba ba ti waye ni awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero naa maa n fẹ yii ijọba pada eleyi to si maa n mu ọpọ wahala ati rogbodiyan dani. Ni iipinlẹ  Ọṣun lọjọ Aiku, lẹyin ibura fun gomina tuntun, Ademọla Adeleke, awọn igun ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero ya bo sẹkitariati ẹgbẹ naa nibi ti wọn ti da ina wahala silẹ. Arabinrin aboyun kan to jẹ oṣiṣẹ ẹgbẹ ọlọkọ ero nibẹ ni wọn kọlu ti wọn si ja si ihoho.


Kii ṣe tuntun mọ ni eto iṣejọba ni Naijiria, paapaa lẹkun iwọ oorun gusu Naijiria pe nigbakigba ti ayipada iṣejọba ba ti waye ni awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero naa maa n fẹ yii ijọba pada eleyi to si maa n mu ọpọ wahala ati rogbodiyan dani. Ni iipinlẹ  Ọṣun lọjọ Aiku, lẹyin ibura fun gomina tuntun, Ademọla Adeleke, awọn igun ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero ya bo sẹkitariati ẹgbẹ naa nibi ti wọn ti da ina wahala silẹ. Arabinrin aboyun kan to jẹ oṣiṣẹ ẹgbẹ ọlọkọ ero nibẹ ni wọn kọlu ti wọn si ja si ihoho. Bakan naa ni iroyin sọ pe wọn ṣe akọwe owo ẹgbẹ naa, Sunday Akinwale, leṣe lasiko ikọlu naa nibi ti awọn janduku naa ti lo awọn ohun ija oloro bi ibọn, ada ati kumọ loriṣiriṣi. Awọn ibudokọ ero Ilesha-Osogbo, Oke-fia, Arẹgbẹ, Old garage ati Gbọngan wa lara awọn ibudokọ ti wahala ti bẹ silẹ. Pẹlu gbogbo bbi nnkan ṣe n lọ yii ni ẹgbẹ to wa ni atako bayii ni ipinlẹ Ọṣun APC ti wa ke si ọga ọlọpaa Naijiria pe ko  da si ohun ti wọn pe ni bi eto abo ṣe n mẹhẹ ni ipinlẹ naa lọwọ yii.


Bakan naa ni iroyin sọ pe wọn ṣe akọwe owo ẹgbẹ naa, Sunday Akinwale, leṣe lasiko ikọlu naa nibi ti awọn janduku naa ti lo awọn ohun ija oloro bi ibọn, ada ati kumọ loriṣiriṣi. Awọn ibudokọ ero Ilesha-Osogbo, Oke-fia, Arẹgbẹ, Old garage ati Gbọngan wa lara awọn ibudokọ ti wahala ti bẹ silẹ. Pẹlu gbogbo bbi nnkan ṣe n lọ yii ni ẹgbẹ to wa ni atako bayii ni ipinlẹ Ọṣun APC ti wa ke si ọga ọlọpaa Naijiria pe ko  da si ohun ti wọn pe ni bi eto abo ṣe n mẹhẹ ni ipinlẹ naa lọwọ yii. Ẹgbẹ oṣelu APC ni nnkan bii ẹẹdẹgbẹta awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa ni awọn jjanduku ti kọlu laarin wakati mẹrinlelogun ti ijọba tuntun wọle ni ipinlẹ naa. Atẹjade kan ti adele alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọṣun, Tajudeen Lawal fi sita sọ pe ọkọ  kan pẹlu akọle ẹgẹ oṣelu APC ni awọn janduku kan tun dana sun lagbegbe Ayetoro nilu Oṣogbo. “Ikọlu yii ti de awọn ilu bii Ile Ifẹ, Ileṣa, Iwo, Ẹdẹ, Ila ati Ikirun.”


Ẹgbẹ oṣelu APC ni nnkan bii ẹẹdẹgbẹta awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa ni awọn jjanduku ti kọlu laarin wakati mẹrinlelogun ti ijọba tuntun wọle ni ipinlẹ naa. Atẹjade kan ti adele alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọṣun, Tajudeen Lawal fi sita sọ pe ọkọ  kan pẹlu akọle ẹgẹ oṣelu APC ni awọn janduku kan tun dana sun lagbegbe Ayetoro nilu Oṣogbo. “Ikọlu yii ti de awọn ilu bii Ile Ifẹ, Ileṣa, Iwo, Ẹdẹ, Ila ati Ikirun.”


Báwo ní àwọn agbébọn ṣe palẹ̀mọ́ àwọn olùjọ́sìn ní Mọ́ṣáláṣí ni Ìpínlẹ̀ Katsina?

Awọn afurasi agbebọn kan ti ṣe ikọlu si mọsalasi ni Funua, nipinlẹ Katsina. Niṣe ni awọn agbebọn ọhun sina bolẹ fun olùjọsìn lalẹ ọjọ Satide ọsẹ to kọja, ti wọn si palẹmọ wọn nigba ti wọn kirun alẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Katsina, Isah Gambo sọ fun BBC pe imamu mọsalasi ati ọkan lara awọn olùjọsìn farapa sugbọn wọn ti kuro nile wosan lẹyin ti wọn gba itọju. Isah ni ileeṣẹ ọlọpaa pẹlu awọn ọmọ ologun orilẹede Naijiria ati awọn fijilante tí n sisẹ pọ lati dola awọn eeyan to wa ni ahamọ awọn ajinigbe. Eeyan mẹtala ni awọn eeyan to wa ni ahamọ awọn ajinigbe bayi. O ni awọn n gbinyanju lati ṣawari awọn eeyan naa, ki awọn sì tun fi ẹyin awọn ajinigbe naa balẹ.


Isah ni ileeṣẹ ọlọpaa pẹlu awọn ọmọ ologun orilẹede Naijiria ati awọn fijilante tí n sisẹ pọ lati dola awọn eeyan to wa ni ahamọ awọn ajinigbe. Eeyan mẹtala ni awọn eeyan to wa ni ahamọ awọn ajinigbe bayi. O ni awọn n gbinyanju lati ṣawari awọn eeyan naa, ki awọn sì tun fi ẹyin awọn ajinigbe naa balẹ. Lẹ́yìn ọjọ́ méjì àwọn ajínigbé tó jí Ọlọ́ṣọ̀ ti ìlú Oso Ajowa-Akoko, Ọba Clement Jimoh Olukotun gbé ti kàn sí àwọn mọ̀lẹ́bí Kábíyèsí. Àwọn ẹbí ní Ọgọ́rùn-ún mílíọ̀nù náírà ni àwọn ajínigbé ọ̀hún ń bèèrè fún kí wọ́n tó le tú ọba alayé náà sílẹ̀. Ní alẹ́, ní nǹkan bíi aago mẹ́wàá kọjá ìṣẹ́jú márùn-ún ọjọ́bọ̀ ni àwọn ajínigbé náà yawọ ààfin tí wọ́n sì jí ọba náà gbé lọ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ọ̀gbẹ́ni Gani Muhammed Ajowa sọ fún BBC Yorùbá.


Lẹ́yìn ọjọ́ méjì àwọn ajínigbé tó jí Ọlọ́ṣọ̀ ti ìlú Oso Ajowa-Akoko, Ọba Clement Jimoh Olukotun gbé ti kàn sí àwọn mọ̀lẹ́bí Kábíyèsí. Àwọn ẹbí ní Ọgọ́rùn-ún mílíọ̀nù náírà ni àwọn ajínigbé ọ̀hún ń bèèrè fún kí wọ́n tó le tú ọba alayé náà sílẹ̀. Ní alẹ́, ní nǹkan bíi aago mẹ́wàá kọjá ìṣẹ́jú márùn-ún ọjọ́bọ̀ ni àwọn ajínigbé náà yawọ ààfin tí wọ́n sì jí ọba náà gbé lọ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ọ̀gbẹ́ni Gani Muhammed Ajowa sọ fún BBC Yorùbá. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tó tẹ̀ wá lọ́wọ́ ní ọjọ́ Àbámẹ́ta ni àwọn ajínigbé náà kàn sí àwọn ẹbí ọba tí wọ́n sì ń bèèrè fún ọgọ́rùn-ún mílíọ̀nù náírà. Àwọn ẹbí ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọlọ́pàá àtàwọn ọdẹ ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ láti ṣe àwárí kábìyésì, kí wọ́n gbà á kalẹ̀ lọ́wọ́ àwọn ajínigbé síbẹ̀ àwọn ń pàrọwà sí àwọn ọmọ Nàìjíríà láti ran àwọn lọ́wọ́. “À ń bẹ ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo, àwọn àgbààgbà ní ìjọba ìbílẹ̀ Akoko North-West àti àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pátápátá kí wan ràn wá lọ́wọ́.” “Owó tí àwọn ajínigbé ń béèrè lọ́wọ́ wa ti pọjù, a ò ní adúrú owó bẹ́ẹ̀.” “A fẹ́ kí kábíyèsí padà sí ààfin ní ayọ̀ àti àláfíà àti ní odidi ni ohun tí à ń fẹ́ fún Ọlọ́ṣọ̀ wa.” Ìròyìn ní àwọn ará ìlú tu bẹ̀rẹ̀ àkànṣe àdúrà àti ààwẹ̀ láti gbàdúrà fún ìpadàpọ̀ kábíyèsí.


Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tó tẹ̀ wá lọ́wọ́ ní ọjọ́ Àbámẹ́ta ni àwọn ajínigbé náà kàn sí àwọn ẹbí ọba tí wọ́n sì ń bèèrè fún ọgọ́rùn-ún mílíọ̀nù náírà. Àwọn ẹbí ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọlọ́pàá àtàwọn ọdẹ ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ láti ṣe àwárí kábìyésì, kí wọ́n gbà á kalẹ̀ lọ́wọ́ àwọn ajínigbé síbẹ̀ àwọn ń pàrọwà sí àwọn ọmọ Nàìjíríà láti ran àwọn lọ́wọ́. “À ń bẹ ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo, àwọn àgbààgbà ní ìjọba ìbílẹ̀ Akoko North-West àti àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pátápátá kí wan ràn wá lọ́wọ́.” “Owó tí àwọn ajínigbé ń béèrè lọ́wọ́ wa ti pọjù, a ò ní adúrú owó bẹ́ẹ̀.” “A fẹ́ kí kábíyèsí padà sí ààfin ní ayọ̀ àti àláfíà àti ní odidi ni ohun tí à ń fẹ́ fún Ọlọ́ṣọ̀ wa.” Ìròyìn ní àwọn ará ìlú tu bẹ̀rẹ̀ àkànṣe àdúrà àti ààwẹ̀ láti gbàdúrà fún ìpadàpọ̀ kábíyèsí. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oondo, Funmilayo Odunlami ni àwọn ọlọ́pàá ṣì wà nínú igbó láti mọ ibi tí àwọn ajínigbé ọ̀hún fara pamọ́ sí, kí wọ́n sì dóòlà ẹ̀mí kábíyèsí. Odunlami ní ìgb]iyànjú ń lọ láti gba kábíyèsí sílẹ̀ láyọ̀ àti àláfíà.


Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Oondo, Funmilayo Odunlami ni àwọn ọlọ́pàá ṣì wà nínú igbó láti mọ ibi tí àwọn ajínigbé ọ̀hún fara pamọ́ sí, kí wọ́n sì dóòlà ẹ̀mí kábíyèsí. Odunlami ní ìgb]iyànjú ń lọ láti gba kábíyèsí sílẹ̀ láyọ̀ àti àláfíà.


Ilé ẹjọ́ ju àyédèrú LASTMA sẹ́wọ̀n oṣù mẹ́rin

Ilé ẹjọ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àyíká àti àwọn àkànṣe ẹ̀ṣẹ̀ tó wà ní agbègbè Bolade, Oshodi ní ìpínlẹ̀ Eko ti sọ David Oluchukwu sí ẹ̀wọ̀n oṣù mẹ́rin fẹ́sùn wí pé ó ń pe ara rẹ̀ ní òṣìṣẹ́ àjọ tó ń mójútó ìrìnnà ojú pópó ní ìpínlẹ̀ Eko, LASTMA. Ẹ̀sùn wí pé ó jẹ́ ayédèrú LASTMA àti lílọ́ àwọn ọlọ́kọ̀ pàápàá àwọn ọlọ́kọ̀ èrò lọ́wọ́ gbà ni David Oluchukwu kojú. Adarí ẹ̀ka tó ń rí sí líla àwọn ará ìlú lọ́yẹ̀ ní LASTMA, Taofiq Adebayo tó fi ìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ nínú àtẹ̀jáde kan tó fi síta lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun ní ẹ̀sùn méjì ni wọ́n kà sí Oluchukwu lọ́rùn. Olùpẹjọ́, Agbaje Oladotun sọ wí pé àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí wọ́n kà sí Oluchukwu lọ́rùn lòdì sí ẹ̀ka 168 àti 78 òfin ìwà ọ̀daràn ìpínlẹ̀ Eko. Adájọ́ Adesanya Ademola sọ Oluchukwu sẹ́wọ̀n oṣù mẹ́rin láì fun láàyè láti san owó ìtanràn nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ lágbára ju ohun tí wọ́n le gba owó ìtanràn fún. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdájọ́ ilé ẹjọ́ náà, ọ̀gá àgbà LASTMA, Bolaji Oreagba sọ wí pé ìdájọ́ náà dùn ma àwọn nínú nítorí yóò jẹ́ àríkọ́gbọ́n fún àwọn mìíràn.


Olùpẹjọ́, Agbaje Oladotun sọ wí pé àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí wọ́n kà sí Oluchukwu lọ́rùn lòdì sí ẹ̀ka 168 àti 78 òfin ìwà ọ̀daràn ìpínlẹ̀ Eko. Adájọ́ Adesanya Ademola sọ Oluchukwu sẹ́wọ̀n oṣù mẹ́rin láì fun láàyè láti san owó ìtanràn nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ lágbára ju ohun tí wọ́n le gba owó ìtanràn fún. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ìdájọ́ ilé ẹjọ́ náà, ọ̀gá àgbà LASTMA, Bolaji Oreagba sọ wí pé ìdájọ́ náà dùn ma àwọn nínú nítorí yóò jẹ́ àríkọ́gbọ́n fún àwọn mìíràn. Oreagba ní àwọn mìíràn tí wọ́n bá ń gbèrò láti máa lọ àwọn ènìyàn lọ́wọ́ gbà ni wọn yóò fojú winá òfin tí ọwọ́ bá tẹ̀ wọ́n. Ó ní ẹ̀ka ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ iléeṣẹ́ àwọn ní àwọn ti ṣe àtúnṣe sí láti tún ṣe àwárí àwọn tó ń bá ń da àláfíà ìlú láàmú bíi ti Oluchukwu láti fojú wọn winá òfin. Bákan náà ló tún rọ àwọn awàkọ̀ láti máa tẹ̀lé ìlànà àti òfin ẹ̀ka ìrìnnà ojú pópó ní ìpínlẹ̀ Eko ti tọdún 2018.


Oreagba ní àwọn mìíràn tí wọ́n bá ń gbèrò láti máa lọ àwọn ènìyàn lọ́wọ́ gbà ni wọn yóò fojú winá òfin tí ọwọ́ bá tẹ̀ wọ́n. Ó ní ẹ̀ka ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ iléeṣẹ́ àwọn ní àwọn ti ṣe àtúnṣe sí láti tún ṣe àwárí àwọn tó ń bá ń da àláfíà ìlú láàmú bíi ti Oluchukwu láti fojú wọn winá òfin. Bákan náà ló tún rọ àwọn awàkọ̀ láti máa tẹ̀lé ìlànà àti òfin ẹ̀ka ìrìnnà ojú pópó ní ìpínlẹ̀ Eko ti tọdún 2018. Ẹ ó rántí pé a mú ìròyìn wá pé ní agbègbè Lekki ni ọwọ́ ti tẹ David Oluchukwu níbi tó ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òsìṣẹ́ LASTMA. Oluchukwu jẹ́wọ́ nígbà náà pé òun máa ń rí tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogójì náírà lójúmọ́ ní ẹnu iṣẹ́ náà.


Ẹ ó rántí pé a mú ìròyìn wá pé ní agbègbè Lekki ni ọwọ́ ti tẹ David Oluchukwu níbi tó ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òsìṣẹ́ LASTMA. Oluchukwu jẹ́wọ́ nígbà náà pé òun máa ń rí tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogójì náírà lójúmọ́ ní ẹnu iṣẹ́ náà.


Bí DSS kò bá wá nǹkan ṣe sí àwọn alágbara oníṣòwò epo tó ń képo pamọ́, ariwo lásán ní gbèdéke rẹ̀ - PETROAN

Ẹgbẹ awọn onile epo lorilẹede Naijiria, PETROAN ti bu ẹnu atẹ lu gbedeke wakati mejidinlaadọta ti ileeṣẹ agbofinro DSS gbe kalẹ fun awọn ontaja epo lati rii pe ọwọngogo epo dopin ni Naijiria. Awọn onile epo bẹntiro ni Naijiria naa ni ariwo lasan lawọn DSS n pa o bi wọn ko ba lee wa awọn alagbara koṣeebawi to wa laarin awọn oniṣowo epo rọbi to n ko epo naa pamọ lai fẹ ta a fun awọn onile epo. Alaga ẹgbẹ PETROAN lẹkun ila oorun, Sunny Nkpe sọ eyi di mimọ nigba to n kopa lori eto ileeṣẹ iroyin kan lọjọ Aje. “Ẹ jẹ ki n sọ eyi laifọtape: bo ti wu ki ileeṣẹ agbofinro DSS ko ihalẹ bolẹ to, ko le yi ohunkohun pada. Bi ayipada yoo ba waye, lati orirun gan an ni yoo ti bẹrẹ. Awọn aladani to n ṣowo epo rọbi lo yẹ ki wọn wa lọ lati mọ ibi ti a ti n ri epo ra bayii.


“Ẹ jẹ ki n sọ eyi laifọtape: bo ti wu ki ileeṣẹ agbofinro DSS ko ihalẹ bolẹ to, ko le yi ohunkohun pada. Bi ayipada yoo ba waye, lati orirun gan an ni yoo ti bẹrẹ. Awọn aladani to n ṣowo epo rọbi lo yẹ ki wọn wa lọ lati mọ ibi ti a ti n ri epo ra bayii. “O di igba ti DSS ba ti mojuto awọn alagbara to wa laarin wọn , ki a to le ri atunṣe si ilana pinpin epo.” O ni fun nnkan bii oṣu mẹfa bayii, ẹyọ epo kan ko de si ibudo ikepopamọsi to wa ni Port Harcourt. Lọjọbọ ni ileeṣẹ agbofinro ọtẹlẹmuyẹ apapọ lorilẹede Naijiria, DSS paṣẹ fun awọn ontaja epo lorilẹede Naijiria ati ileeṣẹ ipọnpo Naijiria, NNPC Limited lati tete wa ojutu si wahala ọwọngogo epo to n da awọn ọmọ Naijiria laamu bayii. Alukoro DSS, Peter Ifunaya ni bi ayipada ko ba de ba ọrọ ọwọngogo epo yii, awọn yoo gbe igbesẹ ti ara wọn.


“O di igba ti DSS ba ti mojuto awọn alagbara to wa laarin wọn , ki a to le ri atunṣe si ilana pinpin epo.” O ni fun nnkan bii oṣu mẹfa bayii, ẹyọ epo kan ko de si ibudo ikepopamọsi to wa ni Port Harcourt. Lọjọbọ ni ileeṣẹ agbofinro ọtẹlẹmuyẹ apapọ lorilẹede Naijiria, DSS paṣẹ fun awọn ontaja epo lorilẹede Naijiria ati ileeṣẹ ipọnpo Naijiria, NNPC Limited lati tete wa ojutu si wahala ọwọngogo epo to n da awọn ọmọ Naijiria laamu bayii. Alukoro DSS, Peter Ifunaya ni bi ayipada ko ba de ba ọrọ ọwọngogo epo yii, awọn yoo gbe igbesẹ ti ara wọn. Epo bẹntiro ti di goolu lorilẹede Naijiria bayii pẹlu bi o ṣe n di iniria fun awọn ọ̀mọ Naijiria lati rii fun lilo. Ẹwẹ ọwọgogo lawọn ileepo to n ri epo naa ta n ta ni owo gọbọi to to igba ati aadọta naira (N250/litre) dipo naira mọkandinlaadọsan lori lita kan (N169/Litre) ti ijọba fi si.


Epo bẹntiro ti di goolu lorilẹede Naijiria bayii pẹlu bi o ṣe n di iniria fun awọn ọ̀mọ Naijiria lati rii fun lilo. Ẹwẹ ọwọgogo lawọn ileepo to n ri epo naa ta n ta ni owo gọbọi to to igba ati aadọta naira (N250/litre) dipo naira mọkandinlaadọsan lori lita kan (N169/Litre) ti ijọba fi si.


Ká má tan ara wa jẹ, àwọn tó ń pè fún Yoruba Nation kò lè ṣàṣeyọrí – Akeredolu

Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu ti sọ pe ki awọn to n funrere Yoruba Yoruba lọ sinmi agbaja, nitori wọn ko le ṣaṣeyọri ninu ohunn ti wọn n bere fun. O ni idi ti irufẹ ijijagbara bẹẹ ko fi ni ṣaṣeyọri ni pe yoo mu ki igbiyanju awọn to ti fi ẹmi wọn lelọ fun iṣọkan Naijiria ja si ofo. Akẹredolu, to jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina iha Guusu lo sọ ọrọ naa nibi ayẹyẹ iranti awọn ologun kan to waye nilu Akure. O ni “Awọn to n pe fun Yoruba Nation ko ni ṣaṣeyọri, awọn kan ko le fi ẹmi wọn lelọ fun orilẹ-ede yii ki awọn kọlọrọsi ẹda kan wa da gbogbo iṣẹ ti wọn ti ṣe ru.” “Orilẹ-ede yii ṣe pataki si awa kan, a si mọ ẹtọ awọn eeyan lati jijagbara tabi ṣe ifẹhonuhan, amọ ti awọn ọlọpaa ba ri pe ohun ti o n ṣe lodi si ofin, wọn yoo ko ṣẹkẹṣẹkẹ si ọ lọwọ lọ sile ẹjọ.” Akeredolu tẹsiaju pe “A ni anfani nla bayii a ko si gbọdọ sọ anfaani naa nu, ni ṣe lo yẹ ki a ṣiṣẹ lati ri daju pe agbara pada si akata wa.” “Awa ko ni ṣatilẹyi fun ẹnikẹni to ba n pe fun Yoruba Nation kankan... Naijiria ṣi maa dara.” Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn agbofinro ko ni gba ki ẹnikẹni da ilu ru nitori awọn araalu gbọdọ ro ti awọn to ti fi ẹmi wọn lelẹ fun iṣọkan ati ilọsiwaju Naijiria. Gomina ọhun sọ pe ko yẹ ki araalu kankan ṣatilẹyin fun ohun ti yoo fi ẹmi awọn ologun sinu ewu nitori wọn n gbiyanjuu lati daabo bo awọn araalu. Ẹwẹ, adari ẹgbẹ Ilana Omo Oodu to n lewaju ijijagbara Yoruba Nation, Ọjọgbọn Banji Akintoye ti kọwe fi ipo silẹ gẹgẹ bii adari ẹgbẹ ọhun.


O ni “Awọn to n pe fun Yoruba Nation ko ni ṣaṣeyọri, awọn kan ko le fi ẹmi wọn lelọ fun orilẹ-ede yii ki awọn kọlọrọsi ẹda kan wa da gbogbo iṣẹ ti wọn ti ṣe ru.” “Orilẹ-ede yii ṣe pataki si awa kan, a si mọ ẹtọ awọn eeyan lati jijagbara tabi ṣe ifẹhonuhan, amọ ti awọn ọlọpaa ba ri pe ohun ti o n ṣe lodi si ofin, wọn yoo ko ṣẹkẹṣẹkẹ si ọ lọwọ lọ sile ẹjọ.” Akeredolu tẹsiaju pe “A ni anfani nla bayii a ko si gbọdọ sọ anfaani naa nu, ni ṣe lo yẹ ki a ṣiṣẹ lati ri daju pe agbara pada si akata wa.” “Awa ko ni ṣatilẹyi fun ẹnikẹni to ba n pe fun Yoruba Nation kankan... Naijiria ṣi maa dara.” Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn agbofinro ko ni gba ki ẹnikẹni da ilu ru nitori awọn araalu gbọdọ ro ti awọn to ti fi ẹmi wọn lelẹ fun iṣọkan ati ilọsiwaju Naijiria. Gomina ọhun sọ pe ko yẹ ki araalu kankan ṣatilẹyin fun ohun ti yoo fi ẹmi awọn ologun sinu ewu nitori wọn n gbiyanjuu lati daabo bo awọn araalu. Ẹwẹ, adari ẹgbẹ Ilana Omo Oodu to n lewaju ijijagbara Yoruba Nation, Ọjọgbọn Banji Akintoye ti kọwe fi ipo silẹ gẹgẹ bii adari ẹgbẹ ọhun. Amọ, ninu atẹjade kan, ẹgbẹ naa ni tori ọjọ ori ni baba Akintoye ṣe kọwe fi ipo silẹ, kii ṣe pe o ti yọ ọwọ rẹ lawo ijijagbara naa.


Amọ, ninu atẹjade kan, ẹgbẹ naa ni tori ọjọ ori ni baba Akintoye ṣe kọwe fi ipo silẹ, kii ṣe pe o ti yọ ọwọ rẹ lawo ijijagbara naa.


Àwọn oníṣẹ́ ibi tó pa tọkọtaya náà de àwa tí a kọ́kọ́ dé síbẹ̀ mọ́lẹ̀- Ó ṣojú mi

Awọn tọkọ t’iyawo naa pe awọn eeyan fun iranlọwọ Kii ṣe iroyin tuntun mọ wi pe awọn amookunṣeka ya wọ ile Ọgbẹni Kẹhinde Fatinoye, ẹni ọdun mẹrindinlọgọta (56), ati iyawo rẹ, Olubukọla Fatinoye, ẹni aadọta ọdun (50) l’ọjọ kinni, oṣu kinni, ọdun 2023 ti a wa yii. Titi di asiko ti a pari akojọpọ iroyin yii ni iṣẹlẹ ọhun ṣi n jẹ kayeefi nla fun ọpọ awọn to ti gbọ, paapaa awọn mọlẹbi rẹ. BBC YORUBA mu iroyin naa wa fun un yin wi pe oṣiṣẹ banki apapọ orileede Naijiria, Central Bank of Nigeria (CBN) ni Ọgbẹni Kẹhinde, koda, wọn ni oun ni alakoso agba fun ẹka ipolowo (Maketing Manager) ni banki ọhun, nigba ti iyawo rẹ, Arabinrin Olubọla jẹ oṣiṣẹ fasiti ọgbin, Federal University of Agriculture, Abẹokuta (FUNAAB). Inu ile wọn ti wọn n gbe to wa lagbegbe Ibara GRA, Abẹokuta ni wọn ti lọ ka wọn mọ, ti wọn si ṣeku pa wọn, ko to di pe wọn dana sun ile naa mọ oku wọn, ni nnkan bi aago kan ku iṣẹju diẹ oru ọjọ naa, gẹgẹ bi a ṣe gbọ. E gbọ ohun ti awọn isẹlẹ naa ṣoju wọn sọ fun BBC: Lara awọn ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju wọn, ti wọn ba awọn akọroyin sọrọ lori iṣẹlẹ naa jẹ ko ye wa pe ọpọ igba ni Arabinrin Olubukọla pe awọn eeyan fun iranlọwọ lori foonu lakoko ti awọn amookunṣeka naa wọle tọ wọn lọ. Ẹnikan to lọ fi iṣẹlẹ naa to ọlọpaa leti sọ pe inu ṣọọṣi loun wa, lakoko ti iṣọ-oru n lọ lọwọ, toun si ṣakiyesi pe obinrin oloogbe naa n pe oun lemọlemọ, eyi ti ko ṣẹlẹ ri.


Inu ile wọn ti wọn n gbe to wa lagbegbe Ibara GRA, Abẹokuta ni wọn ti lọ ka wọn mọ, ti wọn si ṣeku pa wọn, ko to di pe wọn dana sun ile naa mọ oku wọn, ni nnkan bi aago kan ku iṣẹju diẹ oru ọjọ naa, gẹgẹ bi a ṣe gbọ. E gbọ ohun ti awọn isẹlẹ naa ṣoju wọn sọ fun BBC: Lara awọn ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju wọn, ti wọn ba awọn akọroyin sọrọ lori iṣẹlẹ naa jẹ ko ye wa pe ọpọ igba ni Arabinrin Olubukọla pe awọn eeyan fun iranlọwọ lori foonu lakoko ti awọn amookunṣeka naa wọle tọ wọn lọ. Ẹnikan to lọ fi iṣẹlẹ naa to ọlọpaa leti sọ pe inu ṣọọṣi loun wa, lakoko ti iṣọ-oru n lọ lọwọ, toun si ṣakiyesi pe obinrin oloogbe naa n pe oun lemọlemọ, eyi ti ko ṣẹlẹ ri. O ni bi ipe naa ṣe n wọle, lo jẹ koun sare kuro ninu ṣọọṣi pẹlu ọkan lara awọn ọmọ wọn, t’awọn si sare lọ sile wọn pẹlu mọto ayọkẹlẹ Hyundai lati lọ mọ ohun to fa ipe pajawiri ọhun. Ẹni naa ti wọn fi orukọ bo laṣiri ṣalaye pe b’awọn ṣe de inu ọgba ile naa, l’awọn mẹta kan to ko ohun ija oloro dani ra wọn mu, ti wọn si de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ mọlẹ. O lawọn ko mọ ohun to n ṣẹlẹ l’oke, nitori ti wọn ko raaye debẹ, ṣugbọn t’awọn pada kofiri pe awọn agbẹbọn amookunṣeka naa n sare nu ẹjẹ awọn tọkọ t’iyawo to wa nilẹ inu yara ti wọn n sun.


O ni bi ipe naa ṣe n wọle, lo jẹ koun sare kuro ninu ṣọọṣi pẹlu ọkan lara awọn ọmọ wọn, t’awọn si sare lọ sile wọn pẹlu mọto ayọkẹlẹ Hyundai lati lọ mọ ohun to fa ipe pajawiri ọhun. Ẹni naa ti wọn fi orukọ bo laṣiri ṣalaye pe b’awọn ṣe de inu ọgba ile naa, l’awọn mẹta kan to ko ohun ija oloro dani ra wọn mu, ti wọn si de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ mọlẹ. O lawọn ko mọ ohun to n ṣẹlẹ l’oke, nitori ti wọn ko raaye debẹ, ṣugbọn t’awọn pada kofiri pe awọn agbẹbọn amookunṣeka naa n sare nu ẹjẹ awọn tọkọ t’iyawo to wa nilẹ inu yara ti wọn n sun. Bi ẹlẹkun ṣe n sunkun, bẹẹ l’awọn miran n gbera ṣanlẹ nibi ti wọn ti sinku awọn oloogbe mejeeji yii ni itẹku to wa lagbegbe Lantoro niluu Abẹokuta. Ẹsẹ ko gbero ni ṣọọṣi Christ Anglican Church to wa ni Iporo Ake niluu Abẹokuta, nibi ti wọn ti gbe oku wọn wọ lati ṣe ẹyẹ ikẹhin fun wọn. Rẹfurẹndi S.K Oyewale to lewaju isin ẹyẹ ikẹhin naa ṣapejuwe awọn oloogbe naa gẹgẹ bi oniwa tutu ti wọn n ran iṣẹ iranṣẹ ijọ naa lọwọ ni gbogbo igba, koda to ni wọn kii fi isin ṣere.


Bi ẹlẹkun ṣe n sunkun, bẹẹ l’awọn miran n gbera ṣanlẹ nibi ti wọn ti sinku awọn oloogbe mejeeji yii ni itẹku to wa lagbegbe Lantoro niluu Abẹokuta. Ẹsẹ ko gbero ni ṣọọṣi Christ Anglican Church to wa ni Iporo Ake niluu Abẹokuta, nibi ti wọn ti gbe oku wọn wọ lati ṣe ẹyẹ ikẹhin fun wọn. Rẹfurẹndi S.K Oyewale to lewaju isin ẹyẹ ikẹhin naa ṣapejuwe awọn oloogbe naa gẹgẹ bi oniwa tutu ti wọn n ran iṣẹ iranṣẹ ijọ naa lọwọ ni gbogbo igba, koda to ni wọn kii fi isin ṣere. Kini Alufaa ile ijosin sọ nipa awọn mejeeji? Alufaa yii sọ pe inu ṣọọṣi naa ni wọn ti kuro ko to di pe iṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ loru mọjumọ, to si rawọ ẹbẹ s’awọn agbofinro lati tọpinpin iṣẹlẹ ọhun, ki ọwọ le tẹ gbogbo awọn to lọwọ ninu iku naa. Ara, ọrẹ, ojulumọ atawọn abanikẹdun la gbọ pe wọn wa nibi eto isinku naa lọjọ Aje, Mọnde ana.


Kini Alufaa ile ijosin sọ nipa awọn mejeeji? Alufaa yii sọ pe inu ṣọọṣi naa ni wọn ti kuro ko to di pe iṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ loru mọjumọ, to si rawọ ẹbẹ s’awọn agbofinro lati tọpinpin iṣẹlẹ ọhun, ki ọwọ le tẹ gbogbo awọn to lọwọ ninu iku naa. Ara, ọrẹ, ojulumọ atawọn abanikẹdun la gbọ pe wọn wa nibi eto isinku naa lọjọ Aje, Mọnde ana. Pupọ awọn to wa nibi itẹkuu naa ni wọn n ṣepe rabandẹ rabandẹ f’awọn to ṣiṣẹ buruku naa, ti wọn si jẹ ko di mimọ pe awọn ti wọn pa yii jẹ gboogi to n ṣe iranlọwọ f’awọn eeyan, paapaa ninu mọlẹbi. Abimbọla Oyeyẹmi to jẹ agbẹnusọ f’awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun nigba to n sọrọ sọ pe iṣẹlẹ naa ko yatọ si ti agbanipa, to si ni ọga awọn ti paṣẹ pe ki ẹka ileeṣẹ wọn to n ṣe iwadii ọran, iyẹn State Criminal Investigation Department (SCID) tẹsiwaju iwadii, ki ọwọ le tẹ awọn amookunṣeka ọhun. Bo tilẹ jẹ pe titi di asiko ti a pari akojọpọ iroyin yii ni iṣẹlẹ naa ṣi n jẹ kayeefi fun gbogbo awọn araalu Abẹokuta ati agbegbe ẹ nipinlẹ Ogun, paapaa awọn to gbọ sii, sibẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti f’idi rẹ mulẹ pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iwa ika naa ni yoo f’oju wina ofin.


Pupọ awọn to wa nibi itẹkuu naa ni wọn n ṣepe rabandẹ rabandẹ f’awọn to ṣiṣẹ buruku naa, ti wọn si jẹ ko di mimọ pe awọn ti wọn pa yii jẹ gboogi to n ṣe iranlọwọ f’awọn eeyan, paapaa ninu mọlẹbi. Abimbọla Oyeyẹmi to jẹ agbẹnusọ f’awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun nigba to n sọrọ sọ pe iṣẹlẹ naa ko yatọ si ti agbanipa, to si ni ọga awọn ti paṣẹ pe ki ẹka ileeṣẹ wọn to n ṣe iwadii ọran, iyẹn State Criminal Investigation Department (SCID) tẹsiwaju iwadii, ki ọwọ le tẹ awọn amookunṣeka ọhun. Bo tilẹ jẹ pe titi di asiko ti a pari akojọpọ iroyin yii ni iṣẹlẹ naa ṣi n jẹ kayeefi fun gbogbo awọn araalu Abẹokuta ati agbegbe ẹ nipinlẹ Ogun, paapaa awọn to gbọ sii, sibẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti f’idi rẹ mulẹ pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iwa ika naa ni yoo f’oju wina ofin. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi n’igba to n sọrọ kọminu lori iṣẹlẹ aburu ọhun. To si l’awọn ti bẹrẹ iṣẹ iwadii, ati pe ọwọ ti tẹ ẹnikan lori bi wọn ṣe dana sun t’ọkọ t’iyawo naa mọle, ti wọn tun ji awọn ọmọ wọn gbe salọ. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ BBC YORUBA lọwọ, a gbọ pe ni kete ti ọkọ ati iyawo naa, Ọgbẹni Kẹhinde Fatinoye ati Arabinrin Bukọla Fatinoye de lati ibi isin wọnu ọdun tuntun l’awọn amookunṣeka naa lọ ka wọn mọle ni nnkan bi aago mẹta ọru, ko to di pe wọn dana sun wọn mọle.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi n’igba to n sọrọ kọminu lori iṣẹlẹ aburu ọhun. To si l’awọn ti bẹrẹ iṣẹ iwadii, ati pe ọwọ ti tẹ ẹnikan lori bi wọn ṣe dana sun t’ọkọ t’iyawo naa mọle, ti wọn tun ji awọn ọmọ wọn gbe salọ. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ BBC YORUBA lọwọ, a gbọ pe ni kete ti ọkọ ati iyawo naa, Ọgbẹni Kẹhinde Fatinoye ati Arabinrin Bukọla Fatinoye de lati ibi isin wọnu ọdun tuntun l’awọn amookunṣeka naa lọ ka wọn mọle ni nnkan bi aago mẹta ọru, ko to di pe wọn dana sun wọn mọle. Bi wọn ṣe ṣe eyi tan lo sọ pe wọn ko awọn mejeeji si ẹyin mọto Hyundai naa, ti wọn si lọ ju awọn sinu odo Ogun to wa lagbegbe Adigbe mọ Ọbada Oko. O ni lẹyin wakati meloo kan, loun too ni anfaani lati rapala jade ninu odo naa, toun ko si ri ọmọ wọn ọkunrin ti wọn jọ ju s’odo. Lara awọn to wa lagbegbe naa la gbọ pe wọn ta ileeṣẹ ọlọpaa ẹkun Ibara l’Abẹokuta lolobo nipa iṣẹlẹ ọhun, to si jẹ k’awọn ọlọpaa too debẹ, awọn amookunṣeka yii ti dana sun ile, wọn si ti na papa bora.


Bi wọn ṣe ṣe eyi tan lo sọ pe wọn ko awọn mejeeji si ẹyin mọto Hyundai naa, ti wọn si lọ ju awọn sinu odo Ogun to wa lagbegbe Adigbe mọ Ọbada Oko. O ni lẹyin wakati meloo kan, loun too ni anfaani lati rapala jade ninu odo naa, toun ko si ri ọmọ wọn ọkunrin ti wọn jọ ju s’odo. Lara awọn to wa lagbegbe naa la gbọ pe wọn ta ileeṣẹ ọlọpaa ẹkun Ibara l’Abẹokuta lolobo nipa iṣẹlẹ ọhun, to si jẹ k’awọn ọlọpaa too debẹ, awọn amookunṣeka yii ti dana sun ile, wọn si ti na papa bora. Kini Oga ọlọpaa ipinlẹ Ogun sọ nipa iṣẹlẹ naa bayii? Bi iroyin naa ṣe tẹ ọga ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankọle lọwọ la gbọ pe o ti sare gbera lati lọ sibẹ, to si kọminu pupọ lori iṣẹlẹ ọhun. Igba to kuro nile ti wọn ti ṣọṣẹ yii ni wọn lo gba odo naa lọ lati wo ibi ibẹ ṣe rii.


Kini Oga ọlọpaa ipinlẹ Ogun sọ nipa iṣẹlẹ naa bayii? Bi iroyin naa ṣe tẹ ọga ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Lanre Bankọle lọwọ la gbọ pe o ti sare gbera lati lọ sibẹ, to si kọminu pupọ lori iṣẹlẹ ọhun. Igba to kuro nile ti wọn ti ṣọṣẹ yii ni wọn lo gba odo naa lọ lati wo ibi ibẹ ṣe rii. Loju ẹsẹ ti ọga ọlọpaa yii ti debẹ, lo ti rọ awọn omuwẹ to wa nitosi lati wa ẹnikan yooku ti wọn ju sibẹ, ṣugbọn ti wọn ko pada ri ohun to jọ eeyan niibẹ, ko too kuro. Ẹni to lọ fi iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa leti sọ pe oun da ọkan lara awọn amookunṣeka naa mọ daadaa, idi pataki to fi ni wọn fẹẹ pa oun danu, ṣugbọn ti ori ko oun yọ, bo tilẹ jẹ oun farapa yannayanna. Awọn pannapanna la gbọ pe wọn ko oku awọn t’ọkọ t’iyawo naa lọ si mọṣuari ọsibitu ijọba to wa ni Ijaye niluu Abẹokuta, pẹlu iranlọwọ awọn ọlọpaa.


Loju ẹsẹ ti ọga ọlọpaa yii ti debẹ, lo ti rọ awọn omuwẹ to wa nitosi lati wa ẹnikan yooku ti wọn ju sibẹ, ṣugbọn ti wọn ko pada ri ohun to jọ eeyan niibẹ, ko too kuro. Ẹni to lọ fi iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa leti sọ pe oun da ọkan lara awọn amookunṣeka naa mọ daadaa, idi pataki to fi ni wọn fẹẹ pa oun danu, ṣugbọn ti ori ko oun yọ, bo tilẹ jẹ oun farapa yannayanna. Awọn pannapanna la gbọ pe wọn ko oku awọn t’ọkọ t’iyawo naa lọ si mọṣuari ọsibitu ijọba to wa ni Ijaye niluu Abẹokuta, pẹlu iranlọwọ awọn ọlọpaa. Won ni kete ti ọkọ ati iyawo naa, Ọgbẹni Kẹhinde Fatinoye ati Arabinrin Bukọla Fatinoye de lati ibi isin wọnu ọdun tuntun l’awọn amookunṣeka naa lọ ka wọn mọle ni nnkan bi aago mẹta ọru, ko to di pe wọn dana sun wọn mọle. Agbegbe kan ti wọn n pe ni Ibara GRA niluu Abẹokuta ni iṣẹlẹ ọhun ti waye lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kinni, oṣu kinni, ọdun 2023 ti a wa yii. Lara awọn to fi ṣẹlẹ naa to wa leti sọ pe ko pẹ rara ti t’ọkọ t’iyawo naa wọle, ni wọn l’awọn kan kan ilẹkun ile wọn, ti wọn si ni ọmọ-ọdọ wọn lọ ṣilẹkun, lai mọ pe awọn oniṣẹ-ibi ni wọn.


Won ni kete ti ọkọ ati iyawo naa, Ọgbẹni Kẹhinde Fatinoye ati Arabinrin Bukọla Fatinoye de lati ibi isin wọnu ọdun tuntun l’awọn amookunṣeka naa lọ ka wọn mọle ni nnkan bi aago mẹta ọru, ko to di pe wọn dana sun wọn mọle. Agbegbe kan ti wọn n pe ni Ibara GRA niluu Abẹokuta ni iṣẹlẹ ọhun ti waye lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kinni, oṣu kinni, ọdun 2023 ti a wa yii. Lara awọn to fi ṣẹlẹ naa to wa leti sọ pe ko pẹ rara ti t’ọkọ t’iyawo naa wọle, ni wọn l’awọn kan kan ilẹkun ile wọn, ti wọn si ni ọmọ-ọdọ wọn lọ ṣilẹkun, lai mọ pe awọn oniṣẹ-ibi ni wọn. Bi wọn ṣe wọle tọ wọn, la gbọ pe wọn ti dana sun ile, ti wọn si tilẹkun lẹyin mọ wọn, mọ inu ile. Wọn ni niṣe láwọn amookunṣẹka naa mu ọmọ wọn kan ṣoṣo to wa nile lasiko naa, ati ọmọ-ọmọ ọdọ to ṣilẹkun salọ, ti wọn si lọ ju wọn danu sinu odo Ogun to wa loju ọna Adigbẹ si Ọbada-Oko. Tani tokotiyawo naa?


Bi wọn ṣe wọle tọ wọn, la gbọ pe wọn ti dana sun ile, ti wọn si tilẹkun lẹyin mọ wọn, mọ inu ile. Wọn ni niṣe láwọn amookunṣẹka naa mu ọmọ wọn kan ṣoṣo to wa nile lasiko naa, ati ọmọ-ọmọ ọdọ to ṣilẹkun salọ, ti wọn si lọ ju wọn danu sinu odo Ogun to wa loju ọna Adigbẹ si Ọbada-Oko. Tani tokotiyawo naa? BBC YORUBA gbọ pe oṣiṣẹ banki apapọ orileede Naijiria, iyẹn Central Bank of Nigeria ni Ọgbẹni JKẹhinde Fatinloye, nigba ti iyawo rẹ, Arabinrin Bukọla jẹ oṣiṣẹ fasiti ọgbin to wa niluu Abẹokuta, iyẹn Federal University of Agriculture, Abẹokuta, FUNAAB. Lara awọn ti wọn n gbe lagbegbe naa la gbọ pe wọn ranṣẹ si awọn oṣiṣẹ uileeṣẹ panapana nigba ti wọn ri ile ọhun to n jona lọwọ, ti wọn si ni k’awọn panapana too debẹ, aṣọ ko ba ọmọyẹ mọ. Igba ti wọn lawọn panapana wọnu ile naa, ni wọn too mọ pe niṣe ni wọn wa dana sun t’ọkọ ti’iyawo naa mọle.


BBC YORUBA gbọ pe oṣiṣẹ banki apapọ orileede Naijiria, iyẹn Central Bank of Nigeria ni Ọgbẹni JKẹhinde Fatinloye, nigba ti iyawo rẹ, Arabinrin Bukọla jẹ oṣiṣẹ fasiti ọgbin to wa niluu Abẹokuta, iyẹn Federal University of Agriculture, Abẹokuta, FUNAAB. Lara awọn ti wọn n gbe lagbegbe naa la gbọ pe wọn ranṣẹ si awọn oṣiṣẹ uileeṣẹ panapana nigba ti wọn ri ile ọhun to n jona lọwọ, ti wọn si ni k’awọn panapana too debẹ, aṣọ ko ba ọmọyẹ mọ. Igba ti wọn lawọn panapana wọnu ile naa, ni wọn too mọ pe niṣe ni wọn wa dana sun t’ọkọ ti’iyawo naa mọle. Kini ọlọpaa Ogun so bayii? Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi ninu ọrọ rẹ sọ pe “Lotitọ ni iṣẹlẹ naa, a ti gbọ sii. Wọn lawọn kan lo lọ dana sun wọn ile, ni ko pẹ ti wọn de lati iṣọ-oru alẹ aisun.


Kini ọlọpaa Ogun so bayii? Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi ninu ọrọ rẹ sọ pe “Lotitọ ni iṣẹlẹ naa, a ti gbọ sii. Wọn lawọn kan lo lọ dana sun wọn ile, ni ko pẹ ti wọn de lati iṣọ-oru alẹ aisun. “Ọwọ ti tẹ ẹnikan ti a fura si. A si maa ṣe iwadii iku naa nipa ofintoto, iṣẹ iwadii ti bẹrẹ lẹkunrẹrẹ.”  Bo tilẹ jẹ pe ko tii sẹni to le f’idi ohun to fa sababi iku awọn eeyan naa mulẹ, sibẹ ohun ti ọpọ awọn eeyan n sọ ni pe o ṣee ṣe ki awọn to kagbako iku yii ti b’awọn kan dowopọ, to si yiwọ. Koda, won ni pe ko pẹ ti baba agbalagba ẹni ọdun mejilelọgọrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Majẹkodunmi naa jona mọ inu ile ẹ lagbegbe Olomore ni ti awọn t’ọkọ t’iyawo yii naa tun ṣẹlẹ.


“Ọwọ ti tẹ ẹnikan ti a fura si. A si maa ṣe iwadii iku naa nipa ofintoto, iṣẹ iwadii ti bẹrẹ lẹkunrẹrẹ.”  Bo tilẹ jẹ pe ko tii sẹni to le f’idi ohun to fa sababi iku awọn eeyan naa mulẹ, sibẹ ohun ti ọpọ awọn eeyan n sọ ni pe o ṣee ṣe ki awọn to kagbako iku yii ti b’awọn kan dowopọ, to si yiwọ. Koda, won ni pe ko pẹ ti baba agbalagba ẹni ọdun mejilelọgọrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Majẹkodunmi naa jona mọ inu ile ẹ lagbegbe Olomore ni ti awọn t’ọkọ t’iyawo yii naa tun ṣẹlẹ.


Ta ló pa ọmọ ẹgbẹ́ PDP l‘Oyo èyì tó fẹ́ fa wàhálà sílẹ̀ láàrin PDP àti APC?

Ẹgbẹ oṣelu PDP ni fi ẹsun kan ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Oyo pe wọn lọwọ ninu iku ọmọ ẹgbẹ rẹ kan, Hakeem Mudashiru. PDP ni awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC naa lo ṣekupa ọkunrin naa niluu Oyo. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Oyo, Akeem Olatunji fi lede, o ni ile mọlẹbi oloogbe naa ni awọn aṣekupani naa ti gba ẹmi Hakeem Mudashiru. O ni laipẹ yii ni awọn pariwo sita lori bii awọn kan ṣe n paarọ paali ipolongo ibo Gomina Seyi Makinde, ti wọn si gbe ti oludije sipo aarẹ APC sibẹ. Ẹgbẹ oselu PDP nipinlẹ Oyo wa yan pe awọn osojumikoro to wa nibi isẹlẹ naa sọ fun ẹgbẹ pe, awọn janduku ọhun lo jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC. Olatunji wa kede orukọ olori awọn janduku to lewaju awọn janduku naa wa ṣekupa Hakeem Mudashiru.


O ni laipẹ yii ni awọn pariwo sita lori bii awọn kan ṣe n paarọ paali ipolongo ibo Gomina Seyi Makinde, ti wọn si gbe ti oludije sipo aarẹ APC sibẹ. Ẹgbẹ oselu PDP nipinlẹ Oyo wa yan pe awọn osojumikoro to wa nibi isẹlẹ naa sọ fun ẹgbẹ pe, awọn janduku ọhun lo jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC. Olatunji wa kede orukọ olori awọn janduku to lewaju awọn janduku naa wa ṣekupa Hakeem Mudashiru. Ẹgbẹ oṣelu PDP tẹsiwaju pe bi APC ṣe n ṣe oṣelu ipinlẹ Oyo lo ‘ṣeeṣe ko fa gbọnmisi-omioto’ nipinlẹ Oyo, ti ofin ko ba tete dide si wọn. Olatunji ni gbogbo erongba APC ni lati da eto alafia to daa nipinlé Oyo ru. Wayi o, Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti sọrọ sita lori iku ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Oyo, Hakeem Mudashiru, to padanu ẹmi rẹ lowurọ Ọjọru niluu Oyo.


Ẹgbẹ oṣelu PDP tẹsiwaju pe bi APC ṣe n ṣe oṣelu ipinlẹ Oyo lo ‘ṣeeṣe ko fa gbọnmisi-omioto’ nipinlẹ Oyo, ti ofin ko ba tete dide si wọn. Olatunji ni gbogbo erongba APC ni lati da eto alafia to daa nipinlé Oyo ru. Wayi o, Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti sọrọ sita lori iku ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Oyo, Hakeem Mudashiru, to padanu ẹmi rẹ lowurọ Ọjọru niluu Oyo. Mudashiru ni iroyin ti n tan kiri pe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣẹlu APC lo ṣe ikọlu si, ti wọn si gba ẹmi rẹ nigba ti ede ayede waye laarin wọn. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Olawale Osifeso, ninu atẹjade to fi lede ni ede ayede kan lo waye laarin oloogbe ati awọn janduku kan, ti wọn si gba ẹmi rẹ. O tẹsiwaju pe baba oloogbe, Jimoh Agala lo fi to ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ni Durbar leti ni dede ago kan abọ lọjọru.


Mudashiru ni iroyin ti n tan kiri pe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣẹlu APC lo ṣe ikọlu si, ti wọn si gba ẹmi rẹ nigba ti ede ayede waye laarin wọn. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Olawale Osifeso, ninu atẹjade to fi lede ni ede ayede kan lo waye laarin oloogbe ati awọn janduku kan, ti wọn si gba ẹmi rẹ. O tẹsiwaju pe baba oloogbe, Jimoh Agala lo fi to ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ni Durbar leti ni dede ago kan abọ lọjọru. Osifeso ni iwadi awọn fihan pe awọn janduku kan lo ṣekọlu si Mudasiru, ẹni to ti ba wọn ni ede ayede tẹlẹ. “Ọwọ ti tẹ awọn afurasi mẹsan an bayi pẹlu obinrin kan ti wọn ni ẹjọ lati ro lori iku Hakeem Modashiru. “A ti gbe ẹjọ lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ri si iwadi nipa iwa ọdaran, a si tẹsiwaju lori iwadi naa.


Osifeso ni iwadi awọn fihan pe awọn janduku kan lo ṣekọlu si Mudasiru, ẹni to ti ba wọn ni ede ayede tẹlẹ. “Ọwọ ti tẹ awọn afurasi mẹsan an bayi pẹlu obinrin kan ti wọn ni ẹjọ lati ro lori iku Hakeem Modashiru. “A ti gbe ẹjọ lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ri si iwadi nipa iwa ọdaran, a si tẹsiwaju lori iwadi naa. “Bakan na ni kọmisọna ọlọpaa nipinlẹ Oyo wa kesi awọn ọlọpaa lati wa ni agbegbe ti isẹlẹ naa ti waye .”


“Bakan na ni kọmisọna ọlọpaa nipinlẹ Oyo wa kesi awọn ọlọpaa lati wa ni agbegbe ti isẹlẹ naa ti waye .”


Christmas: Ṣé à ń lọ s'ílé ọ̀dún pọndandan? Ohun tó yẹ kóo mọ̀ rèé- Olatunbosun Bolarinwa

'Má lọ wọ sọọ̀lẹ̀ lásìkò ọdún yìí o! Gbọ́ àwọn ìkìlọ̀ yìí' Ẹ gbọ́ kìí ṣe gbogbo ìrìnàjò ló pọn dandan. Bi o ba wa pọn dandan fun ẹ paapaa lasiko ọdun yii, wo fọnran to wa ninu iroyin yii fun ẹkunrẹrẹ alaye awọn koko pataki to yẹ ki o mọ koo to gbera irinajo. Ni kanmọ kanmọ, Ogbeni Olatunbosun Bolarinwa to jẹ onimọ nipa eto aabo nilẹ Naijiria fa awọn eeyan leti bi wọn ba ti rii pe afi dandan ki wọn rinrinajo. Asiko pọpọṣinṣin ọdun Keresi mu ki awọn eeyan gbagbọ pe o ma n mu ọpọ ewu dani. Nitorinaa onimọ Bolarinwa ni: 5.


Ni kanmọ kanmọ, Ogbeni Olatunbosun Bolarinwa to jẹ onimọ nipa eto aabo nilẹ Naijiria fa awọn eeyan leti bi wọn ba ti rii pe afi dandan ki wọn rinrinajo. Asiko pọpọṣinṣin ọdun Keresi mu ki awọn eeyan gbagbọ pe o ma n mu ọpọ ewu dani. Nitorinaa onimọ Bolarinwa ni: 5. Gba nọmba aladugbo rẹ ki o si fun wọn ni tirẹ. 6. Ni nọmba ọga ọlọpaa adugbo rẹ tabi nọmba ti ijọba gbe kalẹ fun eto abo ladugbo rẹ.


Gba nọmba aladugbo rẹ ki o si fun wọn ni tirẹ. 6. Ni nọmba ọga ọlọpaa adugbo rẹ tabi nọmba ti ijọba gbe kalẹ fun eto abo ladugbo rẹ. Eyi ko nilo owo lati pe. 7. Ibi ti o dagbere ni ki o lọ... Ẹwẹ, onimọ nipa aabo, Bolarinwa tun sọ awọn ikilọ pato fun awọn obinrin tori iṣẹda wọn.


Eyi ko nilo owo lati pe. 7. Ibi ti o dagbere ni ki o lọ... Ẹwẹ, onimọ nipa aabo, Bolarinwa tun sọ awọn ikilọ pato fun awọn obinrin tori iṣẹda wọn.


Ṣé lóòótọ́ ni àwọn agbénipa ṣèkọlù sí Ondo, tí wọ́n gé orí àti apá?

Ikọlu to bani ninu jẹ ti waye ni ijọba ibilẹ Akoko ni ipinlẹ Ondo ni Ọjọ Satide. Eyi ko ṣẹyin awọn agbegbọn ti wọn ṣekọlu si agbegbe meji ti wọn si pa awọn ẹṣọ alaabo meji nibẹ. Ikọlu naa waye ni agbegbe meji ọtọọtọ ni ijọba ibilẹ naa. Iroyin ni awọn agbebọn naa ni wọn tun ge ori ati ọwọ awọn ti wọn pa naa. Ọkan lara awọn oṣojumikoro to ba awọn oniroyin sọrọ ni ọja Mimiko ni ikọlu naa ti waye, ti ekeji si waye ni ileẹkọ NASFAT ni ilu naa. ‘’Ọkan lara awọn ti wọn pa naa ni wọn ba oku rẹ ni owurọ Ọjọ Satide ninu ẹjẹ, ti wọn ti ge ori rẹ ti wọn si fi si ẹgbẹ rẹ’’ ‘’Bakan naa ni wọn ge ọwọ ẹnikeji ti wọn pa ti wọn si tun fi si ẹgbẹ ara rẹ to ku.’’ ‘’Awọn agbenipa naa ko mu ohunkohun kuro nibi ti wọn ti pa awọn eniyan naa.’’ Awọn ti wọn ri oku naa ni bi wọn ṣe pa awọn eniyan naa ṣeeṣe ko jẹ etutu ni wọn fi wọn ṣe.


Iroyin ni awọn agbebọn naa ni wọn tun ge ori ati ọwọ awọn ti wọn pa naa. Ọkan lara awọn oṣojumikoro to ba awọn oniroyin sọrọ ni ọja Mimiko ni ikọlu naa ti waye, ti ekeji si waye ni ileẹkọ NASFAT ni ilu naa. ‘’Ọkan lara awọn ti wọn pa naa ni wọn ba oku rẹ ni owurọ Ọjọ Satide ninu ẹjẹ, ti wọn ti ge ori rẹ ti wọn si fi si ẹgbẹ rẹ’’ ‘’Bakan naa ni wọn ge ọwọ ẹnikeji ti wọn pa ti wọn si tun fi si ẹgbẹ ara rẹ to ku.’’ ‘’Awọn agbenipa naa ko mu ohunkohun kuro nibi ti wọn ti pa awọn eniyan naa.’’ Awọn ti wọn ri oku naa ni bi wọn ṣe pa awọn eniyan naa ṣeeṣe ko jẹ etutu ni wọn fi wọn ṣe. Bakan naa ni iroyin fikun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ni Ikare lo wa gbe oku awọn mejeeji ọhun lọ si ile igbokusi ni ileewosan Ondo State Specialist Hospital, Ikare Akoko. Amọ ileeṣẹ ọlọpaa to fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ ni ko si ara kankan ti wọn gẹ lọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo.


Bakan naa ni iroyin fikun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ni Ikare lo wa gbe oku awọn mejeeji ọhun lọ si ile igbokusi ni ileewosan Ondo State Specialist Hospital, Ikare Akoko. Amọ ileeṣẹ ọlọpaa to fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ ni ko si ara kankan ti wọn gẹ lọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo. Funmilayo Odunlami ni wọn ko ge ara kankan wọn fikun un pe lootọ ni wọn pa awọn ẹṣọ alaabo meji ni ibi mejeeji ọtọọtọ. O ni ibi akọkọ ni ọlọde to n sọ ọja Mimiko, ti ọlọde keji ti wọn pa ṣi n ṣọ ileẹkọ NASFAT ọhun. Bakan naa lo ni ẹni aadọrin ọdun ati ẹni ọdun marundinlọgọrin ni awọn ọkunrin ti wọn pa ọhun.


Funmilayo Odunlami ni wọn ko ge ara kankan wọn fikun un pe lootọ ni wọn pa awọn ẹṣọ alaabo meji ni ibi mejeeji ọtọọtọ. O ni ibi akọkọ ni ọlọde to n sọ ọja Mimiko, ti ọlọde keji ti wọn pa ṣi n ṣọ ileẹkọ NASFAT ọhun. Bakan naa lo ni ẹni aadọrin ọdun ati ẹni ọdun marundinlọgọrin ni awọn ọkunrin ti wọn pa ọhun.


Sunday Igboho fẹ́ ṣe ìwọ́de n'Ibadan lórí ọkùnrin tó dàwátì 'sọ́wọ́ Amotekun'

Ọkan pataki lara awọn to n ja fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Sunday Adeyemo Igboho, ti kesi awọn ọmọ ilẹ Yoruba, lati darapọ mọ fun iwọde lori bi ọmọkunrin kan ṣe di awati. Ọmọkunrin naa ti wọn pe orukọ rẹ ni Bobola, ni iroyin sọ pe awọn ẹbí rẹ ko ri, lati ọjọ Ẹti, ọgbọnjọ, oṣu Kejila, ọdun 2022. Eyi waye lẹyin ti iroyin sọ pe awọn oṣiṣẹ ajọ Amotekun nilu Ibadan, yabo ile ọdọmọkunrin naa, ti wọn si bẹrẹ si ni yinbọn. Ajijagbara fun idasilẹ Yoruba Nation, Sunday Igboho, ti kọkọ fi iroyin nipa iṣẹlẹ si ori ayelujara Instagram rẹ lọjọ kinni, oṣu Kinni, ọdun 2023. O si fun ijọba ipinlẹ Oyo ati ajọ Amotekun ni gbedeke wakati mẹrinlelogun, lati wa ọmọkunrin naa ri. Ṣaaju ni ẹnikan to pe ara rẹ ni ẹgbọn arakunrin naa, Martins Oreoluwa Obong, sọ pe ni ọjọ Ẹti, ọgbọnjọ, oṣu Kejila, ọdun 2022, ni awọn oṣiṣẹ Amotekun, wọ ile ti aburo oun n gbe ni agbagbe Apata, nilu Ibadan.


Ajijagbara fun idasilẹ Yoruba Nation, Sunday Igboho, ti kọkọ fi iroyin nipa iṣẹlẹ si ori ayelujara Instagram rẹ lọjọ kinni, oṣu Kinni, ọdun 2023. O si fun ijọba ipinlẹ Oyo ati ajọ Amotekun ni gbedeke wakati mẹrinlelogun, lati wa ọmọkunrin naa ri. Ṣaaju ni ẹnikan to pe ara rẹ ni ẹgbọn arakunrin naa, Martins Oreoluwa Obong, sọ pe ni ọjọ Ẹti, ọgbọnjọ, oṣu Kejila, ọdun 2022, ni awọn oṣiṣẹ Amotekun, wọ ile ti aburo oun n gbe ni agbagbe Apata, nilu Ibadan. O ni lati igba naa si lo ti di awati. Sunday Igboho ni oun kesi gbogbo awọn to ba nifẹ lati darapọ mọ iwọde naa, lati korajọ pẹlu oun, ni ọfiisi gomina ipinlẹ Oyo, lowurọ Ọjọru. “Niwọn igba ti ijọba ipinlẹ Oyo, ati Amotekun, ti kọ̀ lati da wa lohun, a ni lati gbe igbesẹ.” Gẹgẹ bi iroyin naa, ni bi aago mẹrin aabọ owurọ, ni awọn oṣiṣẹ Amotekun wọ inu ile naa, ti wọn si bẹrẹ si ni yinbọn.


O ni lati igba naa si lo ti di awati. Sunday Igboho ni oun kesi gbogbo awọn to ba nifẹ lati darapọ mọ iwọde naa, lati korajọ pẹlu oun, ni ọfiisi gomina ipinlẹ Oyo, lowurọ Ọjọru. “Niwọn igba ti ijọba ipinlẹ Oyo, ati Amotekun, ti kọ̀ lati da wa lohun, a ni lati gbe igbesẹ.” Gẹgẹ bi iroyin naa, ni bi aago mẹrin aabọ owurọ, ni awọn oṣiṣẹ Amotekun wọ inu ile naa, ti wọn si bẹrẹ si ni yinbọn. “Bi aburo mi ṣe gburo ibọn, ni oun ati ọrẹ rẹ kan raaye sa jade, ti awọn Amotekun si sa tẹle wọn. “Bi wọn ṣe n le wọn, ni wọn n yinbọn.” Iroyin ọhun tẹsiwaju pe awọn ara adugbo sọ pe awọn ri awọn oṣiṣẹ Amotekun, to wa si ile ẹkọ kan nitosi ibẹ lati gbe oku eeyan kan. “Wọn ni adigunjale ni awọn pa.” Ẹgbọn ọmọkunrin ti wọn n wa ọhun tun sọ pe ọrẹ rẹ mẹrin ni awọn Amotekun mu, ti wọn si fi ẹsun idigunjale kan wọn. O ni wọn ti ko wọn lọ si olu ileeṣẹ ọlọpaa ni adugbo Eleyele nilu Ibadan.


“Bi aburo mi ṣe gburo ibọn, ni oun ati ọrẹ rẹ kan raaye sa jade, ti awọn Amotekun si sa tẹle wọn. “Bi wọn ṣe n le wọn, ni wọn n yinbọn.” Iroyin ọhun tẹsiwaju pe awọn ara adugbo sọ pe awọn ri awọn oṣiṣẹ Amotekun, to wa si ile ẹkọ kan nitosi ibẹ lati gbe oku eeyan kan. “Wọn ni adigunjale ni awọn pa.” Ẹgbọn ọmọkunrin ti wọn n wa ọhun tun sọ pe ọrẹ rẹ mẹrin ni awọn Amotekun mu, ti wọn si fi ẹsun idigunjale kan wọn. O ni wọn ti ko wọn lọ si olu ileeṣẹ ọlọpaa ni adugbo Eleyele nilu Ibadan. Titi di asiko yii, ileeṣẹ Amotekun tabi ọlọpaa nipinlẹ Oyo, ko ti sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ yii. Igba akọkọ si kọ re e , ti awọn araalu fi ẹsun kan awọn oṣiṣẹ ajọ alaabo Amotekun nipinlẹ Oyo, pe wọn yinbọn pa araalu lai ṣẹ̀.


Titi di asiko yii, ileeṣẹ Amotekun tabi ọlọpaa nipinlẹ Oyo, ko ti sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ yii. Igba akọkọ si kọ re e , ti awọn araalu fi ẹsun kan awọn oṣiṣẹ ajọ alaabo Amotekun nipinlẹ Oyo, pe wọn yinbọn pa araalu lai ṣẹ̀.


Ẹ̀yin Abiyamọ, ẹ má sùn títí ìdájọ́ yóò fi wà lórí ikú àbúrò mi - Ẹ̀gbọ́n Bamise

Awọn mọlẹbi Oluwabamise Ayanwola, to ku lasiko to wọ ọkọ BRT nilu Eko loṣu diẹ sẹyin seto isinku rẹ lọjọ Ẹti. Ọjọ Kejilelogun Oṣu Keji ọdun 2022 ni ikede iku Bamise jade lẹyin to dede di awati ninu ọkọ BRT to wọ. Awakọ BRT naa, tii se afurasi apaniyan lori iku Bamise, Andrew Nice Omininikoronwa, si ti n jẹjọ lọwọ́ lori isẹlẹ naa. Awakọ naa to kọkọ dakẹ lẹyin iṣẹlẹ ọhun, lo tun sa lọ nigba ti ikede pe Bamise di awati tan ka ori ayelujara. Ẹwẹ, awọn agbofinro tọpasẹ rẹ, ti wọn si fa a le Ọlọpaa lọwọ fun iwadi. Iroyin kan ni Awakọ naa kọkọ figba kan jẹwọ pe lootọ ni oun fipa ba Bamise lopọ, ti oun si fi silẹ nibi isẹlẹ naa.


Awakọ naa to kọkọ dakẹ lẹyin iṣẹlẹ ọhun, lo tun sa lọ nigba ti ikede pe Bamise di awati tan ka ori ayelujara. Ẹwẹ, awọn agbofinro tọpasẹ rẹ, ti wọn si fa a le Ọlọpaa lọwọ fun iwadi. Iroyin kan ni Awakọ naa kọkọ figba kan jẹwọ pe lootọ ni oun fipa ba Bamise lopọ, ti oun si fi silẹ nibi isẹlẹ naa. Amọ nigba to ya, o bẹbẹ pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọ́n fi kan oun. Ọ̀rọ̀ iku Bamise yii lo gba ori ayelujara kan, ti gbogbo agbaye si ti mọ nipa rẹ. Koda gbogbo ohun to rọ mọ iku rẹ ti wọ oju opo Wikipedia, nibi ti ẹnikẹni ti le ka nipa awọn eeyan tabi isẹlẹ pataki lagbaye.


Amọ nigba to ya, o bẹbẹ pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọ́n fi kan oun. Ọ̀rọ̀ iku Bamise yii lo gba ori ayelujara kan, ti gbogbo agbaye si ti mọ nipa rẹ. Koda gbogbo ohun to rọ mọ iku rẹ ti wọ oju opo Wikipedia, nibi ti ẹnikẹni ti le ka nipa awọn eeyan tabi isẹlẹ pataki lagbaye. Ọkan lara awọn ẹgbọn Bamise to jẹ ọkunrin, Pelumi Abegunde, ṣalaye ohun ti oku Bamise la kọja lọwọ ayẹwo. O ni o jẹ ohun iyanu ati eyi to ba ni lọ́kan jẹ gan ni pe lẹyin igba ti wọn ti ṣe awọn ayẹwo tan lara rẹ, wọn ti sọ oku rẹ di idakuda amọ́ inu oun dun pe o ṣiṣẹ akọ́ni ko to lọ. “Gbogbo awọn ọmọ to n sọkun ni Bamise maa n ba ran aṣọ.”  O tọka si pe ọpọlọ́pọ́ awọ́n ọmọ́de ti wọn n sun ẹkun gidi gan, ti wọn to siwaju ọkọ to gbe posi oloogbe naa, ni Bamise maa n tọju wọn, to si maa n ṣe gbogbo wọn loore.


Ọkan lara awọn ẹgbọn Bamise to jẹ ọkunrin, Pelumi Abegunde, ṣalaye ohun ti oku Bamise la kọja lọwọ ayẹwo. O ni o jẹ ohun iyanu ati eyi to ba ni lọ́kan jẹ gan ni pe lẹyin igba ti wọn ti ṣe awọn ayẹwo tan lara rẹ, wọn ti sọ oku rẹ di idakuda amọ́ inu oun dun pe o ṣiṣẹ akọ́ni ko to lọ. “Gbogbo awọn ọmọ to n sọkun ni Bamise maa n ba ran aṣọ.”  O tọka si pe ọpọlọ́pọ́ awọ́n ọmọ́de ti wọn n sun ẹkun gidi gan, ti wọn to siwaju ọkọ to gbe posi oloogbe naa, ni Bamise maa n tọju wọn, to si maa n ṣe gbogbo wọn loore. “Ofifo ti wọ́n fi silẹ niyii, o ni agbara gan, Ọlọrun Ọba nikan lo le fun wa ni ore ọfẹ lati gbe e kuro lara.”  O ni ninu nnkan ọgọ́run to yẹ ko jẹ ṣiṣe ni Bamise ti ṣe, ẹyọ kan to ku fun ijọba ni ki wọn ṣe lati jẹ ki idajọ ododo waye. Pelumi Abegunde ni eyi ni ohun ti ẹbi n duro de. Ọkan lara awọn ẹgbọn rẹ mii, Ayanwola Tayo naa ni “ki ijọba ba wa da gbogbo wọn lẹjọ ki wọn mu gbogbo ikoro ọkan ẹbi kuro.” O ni tori iku Bamise mu ibanujẹ ati ikoro ọkan wọ inu ẹbi awọn to jẹ pe igba mii, inu igbe ati ibanujẹ lawọn maa n ji si.


“Ofifo ti wọ́n fi silẹ niyii, o ni agbara gan, Ọlọrun Ọba nikan lo le fun wa ni ore ọfẹ lati gbe e kuro lara.”  O ni ninu nnkan ọgọ́run to yẹ ko jẹ ṣiṣe ni Bamise ti ṣe, ẹyọ kan to ku fun ijọba ni ki wọn ṣe lati jẹ ki idajọ ododo waye. Pelumi Abegunde ni eyi ni ohun ti ẹbi n duro de. Ọkan lara awọn ẹgbọn rẹ mii, Ayanwola Tayo naa ni “ki ijọba ba wa da gbogbo wọn lẹjọ ki wọn mu gbogbo ikoro ọkan ẹbi kuro.” O ni tori iku Bamise mu ibanujẹ ati ikoro ọkan wọ inu ẹbi awọn to jẹ pe igba mii, inu igbe ati ibanujẹ lawọn maa n ji si. O ni awọn ti padanu ọmọ to gba ẹkọ, to si ni iranti Bamise ko le lọ ninu ọkan awọn. Ẹgbọn Bamise to jẹ obinrin, ẹni to ti fa irun ori rẹ dan kodoro lati kẹdun iku aburo rẹ, wa figbe bọ ẹnu, to si ni gbogbo ẹ ye Ọlọrun. “Ọmọ onirinkurin ni wọ́n o ba pe, Bamise amọ Ọlọrun lo mọ nnkan to ṣe to si ni oun n rọ gbogbo Abiyamo lati ma sun titi idajọ yoo fi waye, ko ma baa si iru “Bamise” mii ti wọn yoo pa.


O ni awọn ti padanu ọmọ to gba ẹkọ, to si ni iranti Bamise ko le lọ ninu ọkan awọn. Ẹgbọn Bamise to jẹ obinrin, ẹni to ti fa irun ori rẹ dan kodoro lati kẹdun iku aburo rẹ, wa figbe bọ ẹnu, to si ni gbogbo ẹ ye Ọlọrun. “Ọmọ onirinkurin ni wọ́n o ba pe, Bamise amọ Ọlọrun lo mọ nnkan to ṣe to si ni oun n rọ gbogbo Abiyamo lati ma sun titi idajọ yoo fi waye, ko ma baa si iru “Bamise” mii ti wọn yoo pa.


"Lẹ́yìn ọmọ àkọ́bí, ọdún mẹ́jọ ni Bolanle Raheem fi wá oyún oṣù mẹ́fà tó wà nínú rẹ̀ tí ọlọ́pàá tó pa á"

Lẹyin ti ọlọpaa kan yinbọn pa amofin, Bolanle Raheem niluu Eko, ọpọ araalu lo ti bẹrẹ si n fi erongba wọn lede lori iṣẹlẹ naa. Ni kete ti iroyin iku ọhun jade ni awọn ọmọ Naijiria bẹrẹ si n bu ẹnu atẹ lu ileeṣẹ ọlọpaa fun bi wọn ṣe n pa araalu ni ipakupa. Lara awọn to ti da si ọrọ naa bayii ni adẹrinpoṣonu kan to tun jẹ ajafẹtọ, Adebowale Adedayo, ti ọpọ eeyan mọ si Mr Macccaroni. Bakan naa ni gbajumọ kan lawujọ asaraloge, Toyin Lawani, ti oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oselu APC, Bola Ahmed Tinubu naa ko si gbẹyin. Koda, oludije sipo aarẹ fẹgbẹ oselu PDP naa, Atiku Abubakar ati ogunlọgọ awọn ọmọ Naijiria mii lo ti gbarata lori isẹlẹ ipaniyan naa. Ninu fidio kan to fi lede loju opo Instagram rẹ, Toyin Lawani sọ pe ṣe ni oun n wa ẹkun mu lẹyin ti oun gbọ iroyin iku oloogbe naa.


Bakan naa ni gbajumọ kan lawujọ asaraloge, Toyin Lawani, ti oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oselu APC, Bola Ahmed Tinubu naa ko si gbẹyin. Koda, oludije sipo aarẹ fẹgbẹ oselu PDP naa, Atiku Abubakar ati ogunlọgọ awọn ọmọ Naijiria mii lo ti gbarata lori isẹlẹ ipaniyan naa. Ninu fidio kan to fi lede loju opo Instagram rẹ, Toyin Lawani sọ pe ṣe ni oun n wa ẹkun mu lẹyin ti oun gbọ iroyin iku oloogbe naa. O ni “Mo kọkọ ro pe ere ni iroyin naa amọ kii ṣe ere o, Bolanle ti lọ... o ṣi ba mi sọrọ lọsẹ to kọja nipa ajọṣẹpọ wa lori ileeṣẹ Croston Homes gẹgẹ bii aṣoju ileeṣẹ naa.” “Ileeṣẹ Croston Homes yii fun meji lara awọn ọmọ mi ni ilẹ, eeyan to fẹran alaafia ni, wọn ko fẹ wahala ninu idile wọn.” “Iwaju ọkọ rẹ, ọmọ ati awọn ọmọ aburo rẹ ni ọlọpaa ti yinbọn lu.” “Eyii to buru ju nibẹ ni pe oyun wa ninu rẹ, o si ti n wa oyun yii lati ọdun mẹjọ sẹyin.” “Awọn ọlọpaa to yẹ ko maa daabo bo wa lo tun n pa wa o.” “Ẹyin ọlọpaa Naijiria nigba wo ni ẹ o dẹkun ati maa fun awọn ọmuti ni ibọn... Gbogbo wa gbọdọ fọwọsọwọpọ lati ri daju pe ẹni to ṣiṣẹ yii jiya to tọ labẹ ofin.” Nigba ti yoo da si ọrọ naa, aderinpoṣonu, Mr Maccaronmi sọ pe agbegbe ti ọlọpaa to pa agbẹjọro yii ti wa, naa ni awọn ọlọpaa kan ti ṣeku pa ọkunrin kan, Gafaru Buraimoh ni nnkan bi ọsẹ meji sẹyin. Mr Macaroni sọ pe o ṣe ni laanu pe ọlọpaa kọ lati fi oju afurasi naa lede amọ to ba jẹ araalu lo daran, wọn yoo fi orukọ ati aworan rẹ lede. Beẹ naa lo tun sọko ọrọ si gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu pe ṣe ni awọn agbofinro n paayan bii ẹni pa ẹran labẹ iṣẹjọba rẹ, amọ ko ri nnkankan sẹ nipa rẹ.