'Ọmọ ọdún méje ni mo wà tí mo fi fọ̀ lójú'

Yoruba bọ, wọn ni ohun to n dun ni, lo n pọ lọla ẹni. Bẹẹ ni ọrọ ri fun Arabinrin Favour Rufus, to jẹ afọju, amọ to ni afojusun lati di arinrinoge tabi bori ninu idije lọjọ kan. Lati mu ki afojusun naa wa si imuṣẹ, o kopa ninu idije obinrin to rẹwa julọ nipinlẹ Rivers. O si ṣe ipo keji. Ohun ati omidan mejidinlogun mii lo kopa ninu idije naa, eyi to mu ko di Miss Portharcourt City Humanity 2022. Favour sọ fun akọroyin BBC Pidgin pe ọpọlọpọ eeyan, paapaa awọn ẹbi rẹ,  lo ni ki oun ma kopa ninu idije ọhun. “Awọn kan ti ẹ sọ pe iwọ to jẹ afọju, o jẹ ma lọ fi igi to fi n rin lu adari eto naa lori itage.” Arinrinoge naa sọ pe amọ iya oun ṣatilẹyin fun oun, botilẹ jẹ pe o kọkọ ya a lẹnu nigba ti oun fẹ dije.


Ohun ati omidan mejidinlogun mii lo kopa ninu idije naa, eyi to mu ko di Miss Portharcourt City Humanity 2022. Favour sọ fun akọroyin BBC Pidgin pe ọpọlọpọ eeyan, paapaa awọn ẹbi rẹ,  lo ni ki oun ma kopa ninu idije ọhun. “Awọn kan ti ẹ sọ pe iwọ to jẹ afọju, o jẹ ma lọ fi igi to fi n rin lu adari eto naa lori itage.” Arinrinoge naa sọ pe amọ iya oun ṣatilẹyin fun oun, botilẹ jẹ pe o kọkọ ya a lẹnu nigba ti oun fẹ dije. O ni oun ti ẹ tun ṣiyemeji, amọ awọn adari eto naa fun oun ni igboya lati tẹsiwaju. Nigba to wa ni ọmọ ọdun meje, ni awọn dokita sọ pe o ni aisan oju, glaucoma. “Bi ọmọ dun meje si mẹjọ ni mo wa nigba ti dokita sọ fun wa pe oju mi kan ti fọ.” “Nkan to ṣẹlẹ nigba naa ko ye mi, mo kan ṣa mọ pe mi o ki n ri nkan.” Favour sọ pe olukọ kan nile ẹkọ rẹ lo ṣakiyesi ipenija oju naa, lẹyin ti ko ṣe daadaa mọ ninu eto ẹkọ rẹ.


O ni oun ti ẹ tun ṣiyemeji, amọ awọn adari eto naa fun oun ni igboya lati tẹsiwaju. Nigba to wa ni ọmọ ọdun meje, ni awọn dokita sọ pe o ni aisan oju, glaucoma. “Bi ọmọ dun meje si mẹjọ ni mo wa nigba ti dokita sọ fun wa pe oju mi kan ti fọ.” “Nkan to ṣẹlẹ nigba naa ko ye mi, mo kan ṣa mọ pe mi o ki n ri nkan.” Favour sọ pe olukọ kan nile ẹkọ rẹ lo ṣakiyesi ipenija oju naa, lẹyin ti ko ṣe daadaa mọ ninu eto ẹkọ rẹ. Olukọ naa si lo gba iya rẹ ni imọran lati gbe lọ sileewosan oju, nibi ti dokita ti fun wọn ni iroyin ibanujẹ naa. “Dokita naa sọ fun wa pe ko si atunṣe kankan mọ, nitori o ti pẹju ka to o wa.” Bakan naa ni dokita naa sọ pe oju rẹ ọtun nikan lo ku, ti wọn si gbọdọ ma a ra oogun olomi si oju naa, bibẹẹkọ, oun naa yoo ku pi bi ina abẹla. Nigba to wa ni ọmọ ọdun mẹẹdogun ni iya rẹ fi si ile ẹkọ awn afọju.


Olukọ naa si lo gba iya rẹ ni imọran lati gbe lọ sileewosan oju, nibi ti dokita ti fun wọn ni iroyin ibanujẹ naa. “Dokita naa sọ fun wa pe ko si atunṣe kankan mọ, nitori o ti pẹju ka to o wa.” Bakan naa ni dokita naa sọ pe oju rẹ ọtun nikan lo ku, ti wọn si gbọdọ ma a ra oogun olomi si oju naa, bibẹẹkọ, oun naa yoo ku pi bi ina abẹla. Nigba to wa ni ọmọ ọdun mẹẹdogun ni iya rẹ fi si ile ẹkọ awn afọju. Ibẹ si lo ti kọ lati ma a fi irinṣẹ kan ti wọn n pe ni ‘Braille’ lati ma a fi kawe, to fi mọ imọ kọmputa ati awọn nkan mii. O si tun kawe de ile ẹkọ girama. Favour sọ pe oju rẹ ọtun naa ti n wo baibai, to si jẹ pe ẹkọ to kọ ni ile ẹkọ afọju lo n mu ko le rin kaakiri.


Ibẹ si lo ti kọ lati ma a fi irinṣẹ kan ti wọn n pe ni ‘Braille’ lati ma a fi kawe, to fi mọ imọ kọmputa ati awọn nkan mii. O si tun kawe de ile ẹkọ girama. Favour sọ pe oju rẹ ọtun naa ti n wo baibai, to si jẹ pe ẹkọ to kọ ni ile ẹkọ afọju lo n mu ko le rin kaakiri. Glaucoma jẹ aisan to ma n ba àwò oju jẹ awo oju naa ni irinṣẹ to ma n ranṣẹ si ọpọlọ lati wo nkan. Awọn onimọ ṣaba ma n sọ pe aisan ẹjẹ riru lo ṣaba ma n ba awo oju naa jẹ. Amọ aisan Glaucoma le mu ẹnikẹni.


Glaucoma jẹ aisan to ma n ba àwò oju jẹ awo oju naa ni irinṣẹ to ma n ranṣẹ si ọpọlọ lati wo nkan. Awọn onimọ ṣaba ma n sọ pe aisan ẹjẹ riru lo ṣaba ma n ba awo oju naa jẹ. Amọ aisan Glaucoma le mu ẹnikẹni. Bakan naa ni ko si ọjọ ori ti ko ti le mu eeyan ni oju. Oun lo si wọpọ ninu nkan to n fa ifọju fun awọn to ọjọ ori wọn ti le ni ọgọta ọdun. Iwadii sọ pe aisan yii ki fi apẹẹrẹ kankan han, debi pe o le ma a ri iyatọ kankan ninu bo ṣe n riran titi oju yoo fi fọ.


Bakan naa ni ko si ọjọ ori ti ko ti le mu eeyan ni oju. Oun lo si wọpọ ninu nkan to n fa ifọju fun awọn to ọjọ ori wọn ti le ni ọgọta ọdun. Iwadii sọ pe aisan yii ki fi apẹẹrẹ kankan han, debi pe o le ma a ri iyatọ kankan ninu bo ṣe n riran titi oju yoo fi fọ. Nitori naa lo sẹ ṣe koko lati ma a ṣe ayẹwo oju rẹ ni igba gbogbo.


Nitori naa lo sẹ ṣe koko lati ma a ṣe ayẹwo oju rẹ ni igba gbogbo.


Àìsàn tó ń mú èèyàn fa irun ara rẹ̀ tu - Ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa "Trichotillomania" nìyí

Gbajumọ olorin ọmọ orilẹede Morocco kan, Abir El Abed sọ pe ọmọ ọdun marundinlogun loun nigba ti awọn dokita sọ fun oun pe oun ni aisan trichotillomania to maa n mu ki eeyan fa irun ara rẹ tu. “Awọn eeyan kan a maa bi mi pe iru iṣoro wo lo ni gan? Ṣe o laarun jẹjẹrẹ ni? “Ṣugbọn iṣoro ti mo ni kọ niyi, inu ọkan mi ni iṣoro mi wa. Mo maa n sọ fun won pe emi ko ni iṣoro kankan pẹlu irun mi o, mo kan faa yọ kuro ni.”   Awọn eeyan to ba ni arun Trichotillomania maa n fẹ lati maa sadede fa irun ara wọn tu.\n\n Aaarin awon obinrin at’awọn ọdọ wẹẹrẹ ni aisan yii pọju ti maa n jẹyọ ju.\n\nO ni lọpọ igba ti oun ba n la awọn iporuru ọkan kan kọja yala ni ibi iṣẹ ni tabi ohunkohun yoowu to lee jẹ, paapaajulọ ti oun ba ronu arokan ju, oun yoo kan ṣadede maa fa irun oun tu ni.\n\n“Ọpọ ni oye aisan yii ko tii ye.\n“Awon eeyan tilẹ maa n sọ fun mi nigba mii pe mo ni iṣoro pelu irun mi, mo kan maa n fi ibori mi boo ni.\n\n“ Wọn kii mọ pe iṣoro naa gan an niyẹn. Mi o fẹ bo nkankan mọra mo” ni alaye ti Abir ṣe.


“Ṣugbọn iṣoro ti mo ni kọ niyi, inu ọkan mi ni iṣoro mi wa. Mo maa n sọ fun won pe emi ko ni iṣoro kankan pẹlu irun mi o, mo kan faa yọ kuro ni.”   Awọn eeyan to ba ni arun Trichotillomania maa n fẹ lati maa sadede fa irun ara wọn tu.\n\n Aaarin awon obinrin at’awọn ọdọ wẹẹrẹ ni aisan yii pọju ti maa n jẹyọ ju.\n\nO ni lọpọ igba ti oun ba n la awọn iporuru ọkan kan kọja yala ni ibi iṣẹ ni tabi ohunkohun yoowu to lee jẹ, paapaajulọ ti oun ba ronu arokan ju, oun yoo kan ṣadede maa fa irun oun tu ni.\n\n“Ọpọ ni oye aisan yii ko tii ye.\n“Awon eeyan tilẹ maa n sọ fun mi nigba mii pe mo ni iṣoro pelu irun mi, mo kan maa n fi ibori mi boo ni.\n\n“ Wọn kii mọ pe iṣoro naa gan an niyẹn. Mi o fẹ bo nkankan mọra mo” ni alaye ti Abir ṣe. Fun awon eeyan to ni irufẹ iṣoro to ni yii, Abir ṣalaye pe o di igba ti wọn ba ti gba ara wọn bi wọn wa ki wọn to le bọ si ipele to kan ninu ati ni iwosan.\n\n“ Ni ifẹ ara rẹ bi o ṣe wa, yala o ni irun lori ni o tabi bi o ko ba si ni irun lori, paapaajulọ awọn obinrin- ko yẹ ki wahala wa lori eyi!\n\nO rẹwa gẹgẹ bi o ṣe wa. Bi o ba si ti gba eyi fun ara rẹ gẹgẹ bi o ṣe wa, awọn eeyan pẹlu yoo bẹrẹ si nii tẹwọ gba ọ ṣe ri. Awọn onimọ sọ pe awọn iriri igba ewe ti ko bojumu lo maa n fa aisan ọgbẹ ọkan yii.\n\nDokita Dikra Raissoni to jẹ dokita akọṣẹmọṣẹ nipa arun ọpọlọ ṣalaye fun BBC pe eyi lee jẹ otitọ, o si tun le jẹ irọ.\n\n Amọṣa, otitọ ibẹ ni pe awọn iriri idamu maa n kun ara ohun to n fa aisan yii ṣugbọn kii ṣe igba gbogbo lo maa n jẹ pe eyi ni orirun rẹ.\n\nO ni awọn nnkan miran wa to tun maa n fa eyi bii ko jẹ ajogunba tabi awọn ohun miran to nii ṣe pẹlu iseda eeyan.\n\nBakan naa lo ni awọn ohun miran bii awujọ, ẹkọ at’awọn nnkan miran to n ṣokunfa rẹ.


Fun awon eeyan to ni irufẹ iṣoro to ni yii, Abir ṣalaye pe o di igba ti wọn ba ti gba ara wọn bi wọn wa ki wọn to le bọ si ipele to kan ninu ati ni iwosan.\n\n“ Ni ifẹ ara rẹ bi o ṣe wa, yala o ni irun lori ni o tabi bi o ko ba si ni irun lori, paapaajulọ awọn obinrin- ko yẹ ki wahala wa lori eyi!\n\nO rẹwa gẹgẹ bi o ṣe wa. Bi o ba si ti gba eyi fun ara rẹ gẹgẹ bi o ṣe wa, awọn eeyan pẹlu yoo bẹrẹ si nii tẹwọ gba ọ ṣe ri. Awọn onimọ sọ pe awọn iriri igba ewe ti ko bojumu lo maa n fa aisan ọgbẹ ọkan yii.\n\nDokita Dikra Raissoni to jẹ dokita akọṣẹmọṣẹ nipa arun ọpọlọ ṣalaye fun BBC pe eyi lee jẹ otitọ, o si tun le jẹ irọ.\n\n Amọṣa, otitọ ibẹ ni pe awọn iriri idamu maa n kun ara ohun to n fa aisan yii ṣugbọn kii ṣe igba gbogbo lo maa n jẹ pe eyi ni orirun rẹ.\n\nO ni awọn nnkan miran wa to tun maa n fa eyi bii ko jẹ ajogunba tabi awọn ohun miran to nii ṣe pẹlu iseda eeyan.\n\nBakan naa lo ni awọn ohun miran bii awujọ, ẹkọ at’awọn nnkan miran to n ṣokunfa rẹ. Dokita Dikra sọ pe ọna itọju meji lo wa fun aisan yii. Ọkan nii ṣe pẹlu itọju ọpọlọ. Eyi si ni awọn dokita maa n saba toka si fun awọn to laisan naa.\n\nO ni eyi yoo mu ki alaisan naa lee mọ bi ọna ironu wọn ṣe n lọ si lati lee ṣatunṣe iporuru tabi aniyan ọkan wọn.\n\nỌna itọju keji ni ogun lilo, eyi si wa fun awọn ti ina aisan naa ti fẹ jo de ori koko fun.\n\nNigba ti aisan naa ba ti de ori eyi, itọju ọpọlọ ati ogun lilo ni wọn maa n la kalẹ fun wọn.


Dokita Dikra sọ pe ọna itọju meji lo wa fun aisan yii. Ọkan nii ṣe pẹlu itọju ọpọlọ. Eyi si ni awọn dokita maa n saba toka si fun awọn to laisan naa.\n\nO ni eyi yoo mu ki alaisan naa lee mọ bi ọna ironu wọn ṣe n lọ si lati lee ṣatunṣe iporuru tabi aniyan ọkan wọn.\n\nỌna itọju keji ni ogun lilo, eyi si wa fun awọn ti ina aisan naa ti fẹ jo de ori koko fun.\n\nNigba ti aisan naa ba ti de ori eyi, itọju ọpọlọ ati ogun lilo ni wọn maa n la kalẹ fun wọn.


Ọ̀pọ̀ dẹ́yẹ sí ni mo ti ri nítori mó ni ààrún ori pípa- Liliya Kukushkina

ọ̀pọ̀ dẹ́yẹ sí mi nítori mó ni ààrún ori pípa- Liliya O lé ní ènìyàn ogóje mílíọ̀nù lágbàyé to ní ààrùn orí pípá lọ́kùnrin àti lóbìnrin. O jẹ́ ààrun tó maa ń mú kí ẹni ti ara rẹ̀ dá tàbí tí kò láàrun kankan lára ní ààrún tí irún ori rẹ̀ yóò maa re, nígbà míràn irun ojú àtí ti ìpénpéju àwọn ti irú àwọn tó ba ni àrun bẹ́ẹ̀ Liliya Kukushkina-Nugmanova ní àwọn ọmọ ilé iwé maa n dẹ́yẹ sí òun nílé ìwé nítori ìrísí òun. Ní báyìí, ó ń ràn àwọn ènìyàn míràn to wà nínú ipò yìí lọ́wọ́ láti bori gbogbo ìsòro wọ́n ní orílẹ̀ èdè Russia. " tí àwọn ènìyàn bá kọ́ka ri mí ǹkan to máá ń wá si ọkàn wan ni pé: ṣe ó ni ààrun jẹjrẹ ni tàbí o ni sòòbìà?" "Gbogbo ìgbà ni mo máa n ni láti sàlàyé  pé mo ní ààrun to ma ń mú ki orí ènìyàn pá ni, kìí ṣe pe mo gba ọjọ ikú kìí sì ran ènìyàn." Liliya tí pé ọdún mẹ́jìdínlọ́gbọ̀n báyìí sùgban kò mọ̀ pé òun ni ipenija yìí titi ti o fí bàlágà.


tí àwọn ènìyàn bá kọ́ka ri mí ǹkan to máá ń wá si ọkàn wan ni pé: ṣe ó ni ààrun jẹjrẹ ni tàbí o ni sòòbìà?" "Gbogbo ìgbà ni mo máa n ni láti sàlàyé  pé mo ní ààrun to ma ń mú ki orí ènìyàn pá ni, kìí ṣe pe mo gba ọjọ ikú kìí sì ran ènìyàn." Liliya tí pé ọdún mẹ́jìdínlọ́gbọ̀n báyìí sùgban kò mọ̀ pé òun ni ipenija yìí titi ti o fí bàlágà. "Awọn ọmọkunrinkan wà ni ile iwe mi nígbà ti mọ pé ọdún mẹ́tàdínlogun, wọ́n dá ẹgbẹ́ kan silẹ loju opo Facebook ní wọ́n so pe àkọle rẹ́ ni Nugmanova jẹ́  àjẹ́ apári" "Wọn rò pé yóò bimi nínú sùgbọ́n kò dun mi to bẹ́ẹ̀. kò túmọ̀ si pé ènìyàn buruku ni mí. Oówo Liliya tún ni ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yìí nígbà to gba ara rẹ̀ bi ó ṣe rí, ó kọ ọ̀rọ̀ si ojú òpó facebook rẹ̀lóri gbogbo ǹkan to n koju tó si gbe fọtọ rẹ̀ síbẹ̀ pẹ̀lú lái lo wíígì.


"Awọn ọmọkunrinkan wà ni ile iwe mi nígbà ti mọ pé ọdún mẹ́tàdínlogun, wọ́n dá ẹgbẹ́ kan silẹ loju opo Facebook ní wọ́n so pe àkọle rẹ́ ni Nugmanova jẹ́  àjẹ́ apári" "Wọn rò pé yóò bimi nínú sùgbọ́n kò dun mi to bẹ́ẹ̀. kò túmọ̀ si pé ènìyàn buruku ni mí. Oówo Liliya tún ni ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yìí nígbà to gba ara rẹ̀ bi ó ṣe rí, ó kọ ọ̀rọ̀ si ojú òpó facebook rẹ̀lóri gbogbo ǹkan to n koju tó si gbe fọtọ rẹ̀ síbẹ̀ pẹ̀lú lái lo wíígì. Liliya ni botilẹ jẹ́ pe o nira láti gba bí òun ṣe ri síbẹ̀ òun ti ni ìdunu báyìí. Kaní pe mo ni òòre ofẹ́ láti yíi ọwọ́ aago sẹ́yìn ni mí o ba gba ara mi ni ìmọ̀ràn láti gbadun ara mi jú ìgbà náà lọ, ti mi o si ni bìkítà lóri wíígì" Ọ̀pọ̀ àwọn tí wan ti gbà láti maa gbé orí pípa wọ́n bẹ́ẹ̀ ni àwọn ènìyàn máá ń sọ ọ̀rọ̀ alùfànsá sí yálà lóri ayelujara tàbi lóju kòroju. Kíkà nípa àrùn náà àti bíbá àwọn míràn ti wọ́n ni irú àìsàn bẹ́ẹ̀ pàdé jẹ́ ǹkan tó ràn lọ́wọ́ láti ni ìwúrí nínú ara rẹ̀.


Liliya ni botilẹ jẹ́ pe o nira láti gba bí òun ṣe ri síbẹ̀ òun ti ni ìdunu báyìí. Kaní pe mo ni òòre ofẹ́ láti yíi ọwọ́ aago sẹ́yìn ni mí o ba gba ara mi ni ìmọ̀ràn láti gbadun ara mi jú ìgbà náà lọ, ti mi o si ni bìkítà lóri wíígì" Ọ̀pọ̀ àwọn tí wan ti gbà láti maa gbé orí pípa wọ́n bẹ́ẹ̀ ni àwọn ènìyàn máá ń sọ ọ̀rọ̀ alùfànsá sí yálà lóri ayelujara tàbi lóju kòroju. Kíkà nípa àrùn náà àti bíbá àwọn míràn ti wọ́n ni irú àìsàn bẹ́ẹ̀ pàdé jẹ́ ǹkan tó ràn lọ́wọ́ láti ni ìwúrí nínú ara rẹ̀. O fi kún pé líla àwọn ènìyàn lọ́yẹ̀ lóri ààrun náà láti mú àdínku bá bí ìdẹ́yẹ sini lórí rẹ̀. Nígbà míràn àwọn ọmọde a pade mi lóju pópó láti bèrè idi ti mo fi pári, súgbọ̀n mí kìí mọ bí maa ṣe ṣe àlàyé lóri rẹ̀ Liliya sàlàyé pé ìwà dídẹ́yẹ sini àti níní ìfẹ́ ara ẹni máà ń jẹ ǹkan to nira fun àwọn ọmọ to ni ààrun yìí àti òbi wọ́n, nítori ìdí èyí ni mó ṣe ń ràn wọ́n lọ́wọ́ fún égbẹ́ ti mó dá sílẹ̀ " Mó mọ pè ọ̀pọ̀ òbí àwọn ọmọ tí wan ní ààrun tìí ma n fòyà pé ọmọ àwọn kò ni rí ọkọ fẹ́ tàbi rí iọṣẹ́ gidi. Wọ́n máa n ròó pé wọ́n o maa dẹ́yẹ́ si àwọn ọmọ ọkunrin wọ́n ko si ni bọ̀wọ̀ fún wọ́n láàrin awùjọ" Gẹ́gẹ́ bi NHS ní ilé Gẹẹsi ṣe sọ kò sí ìtóju kan to pé péré péré fún ìwòsàn àarun náà, bákan náà ni Liliya tako kìí awọn ènìyàn máa ló òògun to n mú irun gùn lái jẹ pé dókìtà dari wọ́n bẹẹ.


O fi kún pé líla àwọn ènìyàn lọ́yẹ̀ lóri ààrun náà láti mú àdínku bá bí ìdẹ́yẹ sini lórí rẹ̀. Nígbà míràn àwọn ọmọde a pade mi lóju pópó láti bèrè idi ti mo fi pári, súgbọ̀n mí kìí mọ bí maa ṣe ṣe àlàyé lóri rẹ̀ Liliya sàlàyé pé ìwà dídẹ́yẹ sini àti níní ìfẹ́ ara ẹni máà ń jẹ ǹkan to nira fun àwọn ọmọ to ni ààrun yìí àti òbi wọ́n, nítori ìdí èyí ni mó ṣe ń ràn wọ́n lọ́wọ́ fún égbẹ́ ti mó dá sílẹ̀ " Mó mọ pè ọ̀pọ̀ òbí àwọn ọmọ tí wan ní ààrun tìí ma n fòyà pé ọmọ àwọn kò ni rí ọkọ fẹ́ tàbi rí iọṣẹ́ gidi. Wọ́n máa n ròó pé wọ́n o maa dẹ́yẹ́ si àwọn ọmọ ọkunrin wọ́n ko si ni bọ̀wọ̀ fún wọ́n láàrin awùjọ" Gẹ́gẹ́ bi NHS ní ilé Gẹẹsi ṣe sọ kò sí ìtóju kan to pé péré péré fún ìwòsàn àarun náà, bákan náà ni Liliya tako kìí awọn ènìyàn máa ló òògun to n mú irun gùn lái jẹ pé dókìtà dari wọ́n bẹẹ. Ní ìgbà míràn àwọn òbí máa n gbìyànjú láti wo ààrun náà sàn, àwọn obi mi pẹ̀lú gbìyànju wọ́n a ma gún wọ́n ni abẹ́rẹ́ ti o tun le fa ààrun miran si ara ọmọ Liliya ni ioṣẹ́ oun lati maa ran àwọn ọmọ yìí lọ́wọ́ tí mu iwuri ba  oun lati ma sisẹ iranwo amuludun. "Tí o ba tún pàdé elòmírà to ni ààrun náà, o mọ pé onirúuru ọ̀na ni o lé gbà láti gbe igbe aye rẹ̀" Nkan tó ṣe pàtàkì ni pé kìi'ṣe dandan ni kí o maa dá gbe wàhálà náà. O lè tọ àwọn onímọ lọ, o lé ba dokita sọrọ tàbi ki o darapọ mọ àwọn ẹgbẹ́ fun ìrànwọ́ lọ́wọ́ àwọn ti wọ́n ti koju isoro kan náà láti ràn ọ lọ́wọ́"


Ní ìgbà míràn àwọn òbí máa n gbìyànjú láti wo ààrun náà sàn, àwọn obi mi pẹ̀lú gbìyànju wọ́n a ma gún wọ́n ni abẹ́rẹ́ ti o tun le fa ààrun miran si ara ọmọ Liliya ni ioṣẹ́ oun lati maa ran àwọn ọmọ yìí lọ́wọ́ tí mu iwuri ba  oun lati ma sisẹ iranwo amuludun. "Tí o ba tún pàdé elòmírà to ni ààrun náà, o mọ pé onirúuru ọ̀na ni o lé gbà láti gbe igbe aye rẹ̀" Nkan tó ṣe pàtàkì ni pé kìi'ṣe dandan ni kí o maa dá gbe wàhálà náà. O lè tọ àwọn onímọ lọ, o lé ba dokita sọrọ tàbi ki o darapọ mọ àwọn ẹgbẹ́ fun ìrànwọ́ lọ́wọ́ àwọn ti wọ́n ti koju isoro kan náà láti ràn ọ lọ́wọ́"


Wo obìnrin tó bí ìbaàrún lẹ́yìn tó bí ìbejì lẹ́ẹ̀mejì àti ọmọ mẹ́sàn-án mìí

Awọn eeyan kan nipinlẹ Katsina ti bẹrẹ si ni pe arabinrin kan, Hajara Shuaibu, ni obinrin ti ọmọ pọ lara rẹ julọ ni Naijiria. Eyi waye lẹyin ti obinrin naa bi ọmọ marun-un lẹẹkan ṣoṣo ni Ọjọru. Ṣaaju asiko yii, Hajara ti kọkọ bi ibeji lẹẹmeji, ọmọ mẹsan-an miran, ko tun to bi marun-un. Hajara ba BBC sọrọ lori iriri rẹ to fi di iya ọlọmọ pupọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni oun o ko mọ pe ọmọ to wa ninu oun ju ẹyọkan lọ, ati pe gbogbo nkan to yẹ ni oun ṣe ninu oyun. Hajara ko lọ si ileewosan ri fun itọju alaboyun, ante-natal, ile lo si bimọ si pẹlu iranlọwọ awọn iya agbẹbi ti wọn n pe ni Unguwan ni ede Hausa.


Hajara ba BBC sọrọ lori iriri rẹ to fi di iya ọlọmọ pupọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni oun o ko mọ pe ọmọ to wa ninu oun ju ẹyọkan lọ, ati pe gbogbo nkan to yẹ ni oun ṣe ninu oyun. Hajara ko lọ si ileewosan ri fun itọju alaboyun, ante-natal, ile lo si bimọ si pẹlu iranlọwọ awọn iya agbẹbi ti wọn n pe ni Unguwan ni ede Hausa. Lẹyin to bimọ sile ni wọn to gbe e lọ si ileewosan Funtua General Hospital. O ni igba akọkọ ree ti wọn gbe oun lọ sileewosan nitori ọmọ bibi. Hajara sọ pe oun ko ni ounjẹ kan gboogi tabi asejẹ kankan to mu ki oun maa bimọ bẹẹ.


Lẹyin to bimọ sile ni wọn to gbe e lọ si ileewosan Funtua General Hospital. O ni igba akọkọ ree ti wọn gbe oun lọ sileewosan nitori ọmọ bibi. Hajara sọ pe oun ko ni ounjẹ kan gboogi tabi asejẹ kankan to mu ki oun maa bimọ bẹẹ. Shuaibu Umar, to jẹ ọkọ Hajara sọ fun BBC pe meji lara awọn ọmọ tuntun naa kú lọjọ Ọjọbọ, to si ku mẹta ati iya wọn nileewosan ijọba apapọ nilu Katsina. “Nitori wọn ko ni irinṣẹ fun awọn ọmọ tuntun ti ko gbó nileewosan ni Funtua, ni wọn ṣe sọ pe ka gbe wọn lọ si Katsina fun itọju to peye.” Shuaibu to jẹ agbẹ ni abule Doma sọ pe ibukun ni oun ka ọmọ si lati ọdọ Ọlọrun. Bakan naa lo sọ pe alaga ijọba ibilẹ Faskari nipinlẹ Katsina, ti fi ẹgbẹrun lọna ọgọrun Naira ran wọn lọwọ.


Shuaibu Umar, to jẹ ọkọ Hajara sọ fun BBC pe meji lara awọn ọmọ tuntun naa kú lọjọ Ọjọbọ, to si ku mẹta ati iya wọn nileewosan ijọba apapọ nilu Katsina. “Nitori wọn ko ni irinṣẹ fun awọn ọmọ tuntun ti ko gbó nileewosan ni Funtua, ni wọn ṣe sọ pe ka gbe wọn lọ si Katsina fun itọju to peye.” Shuaibu to jẹ agbẹ ni abule Doma sọ pe ibukun ni oun ka ọmọ si lati ọdọ Ọlọrun. Bakan naa lo sọ pe alaga ijọba ibilẹ Faskari nipinlẹ Katsina, ti fi ẹgbẹrun lọna ọgọrun Naira ran wọn lọwọ. Ṣugbọn o ni awọn ṣi nilo iranlọwọ owo lati tọju ẹbi oun to jẹ elero pupọ. Nigba ti akọroyin BBC beere lọwọ Hajara boya yoo tun bimọ si, o ni ọwọ Ọlọrun ni eto aye oun wa. “To ba sọ pe kadara mi ni ki n tun bimọ si, dandan ni ko ri bẹẹ.”


Ṣugbọn o ni awọn ṣi nilo iranlọwọ owo lati tọju ẹbi oun to jẹ elero pupọ. Nigba ti akọroyin BBC beere lọwọ Hajara boya yoo tun bimọ si, o ni ọwọ Ọlọrun ni eto aye oun wa. “To ba sọ pe kadara mi ni ki n tun bimọ si, dandan ni ko ri bẹẹ.”


Ẹ wo bí ọwọ́ ṣe tẹ dókítà tó fipa ba aláboyún tó ń rọbí lọ́wọ́ lòpò

Ileeṣẹ ọlọpaa ni ilu Rio De Janeiro ni orilẹede Brazil ti fi panpẹ ọba mu dokita kan lẹyin ti ẹrọ amohunmaworan safihan bi o ṣe fi ipa ba alaboyun ti  wọn n ṣiṣẹ abẹ fun lopọ. Dokita naa ti orukọ rẹ n jẹ Giovanni Quintella Bezerrani wọn ri to n fi nkan ọmọkunrin rẹ si ẹnu obinrin ti wọn n ṣiṣẹ abẹ fun naa fun bii iṣẹju mẹwaa. Dokita naa ni o ma n fun awọn alaboyun ti wọn ba fẹ ṣiṣẹ abẹ fun ni abẹrẹ oorun sisun, eleyii ti awọn oloyinbo n pe ni Anaesthetic. Awọn dokita yii ni wọn ma n fun wọn ni abẹrẹ naa ti ko ni jẹ ki wọn ni inira lasiko iṣẹ abẹ naa. Amọ dokita yii nigba ti o ba ti fi ipa bawọn lopọ tan ni yoo nu ẹnu wọn nu pẹlu ‘’tissue paper.’’ Iṣẹlẹ naa waye ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Keje, ọdun 2022 ti wọn si fi panpẹ mu dokita naa ni ọjọ Aje. Ohun ti awọn dokita ẹgbẹ rẹ kọkọ sakiyesi ni bi o ṣe ma n fun awọn alaboyun ni oogun orun to pọju bi o ṣeyẹ lọ.


Awọn dokita yii ni wọn ma n fun wọn ni abẹrẹ naa ti ko ni jẹ ki wọn ni inira lasiko iṣẹ abẹ naa. Amọ dokita yii nigba ti o ba ti fi ipa bawọn lopọ tan ni yoo nu ẹnu wọn nu pẹlu ‘’tissue paper.’’ Iṣẹlẹ naa waye ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Keje, ọdun 2022 ti wọn si fi panpẹ mu dokita naa ni ọjọ Aje. Ohun ti awọn dokita ẹgbẹ rẹ kọkọ sakiyesi ni bi o ṣe ma n fun awọn alaboyun ni oogun orun to pọju bi o ṣeyẹ lọ. Bakan naa ti yoo si tun le awọn mọlẹbi ati dokita kuro nibẹ lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ abẹ naa lọwọ. Eyi lo mu ki awọn alaṣẹ ileewosan naa fun ra, ti wọn si fẹ mọ ohun to ṣẹlẹ, ki ọwọ palaba rẹ to segi. Awọn ileeṣẹ iroyin labẹle ni ọkọ ẹlọmiran ti o ṣelẹ si ti jade lati wa sọ.


Bakan naa ti yoo si tun le awọn mọlẹbi ati dokita kuro nibẹ lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ abẹ naa lọwọ. Eyi lo mu ki awọn alaṣẹ ileewosan naa fun ra, ti wọn si fẹ mọ ohun to ṣẹlẹ, ki ọwọ palaba rẹ to segi. Awọn ileeṣẹ iroyin labẹle ni ọkọ ẹlọmiran ti o ṣelẹ si ti jade lati wa sọ. O ni nigba ti wọn darukọ ọkunrin naa pẹlu aworan rẹ ni oun fi daa mọ. Arakunrin naa ni iyalẹnu lo jẹ fun oun nigba ti wọn le oun jade kuro ninu ileewosan nigba ti wọn n ṣiṣẹ abẹ fun iyawo ounlọwọ, ti wọn ko tilẹ tii gbe ọmọ jade. Bakan naa lo ni iyawo oun si ti sun fọnfọn ti ko mọ nakankan.


O ni nigba ti wọn darukọ ọkunrin naa pẹlu aworan rẹ ni oun fi daa mọ. Arakunrin naa ni iyalẹnu lo jẹ fun oun nigba ti wọn le oun jade kuro ninu ileewosan nigba ti wọn n ṣiṣẹ abẹ fun iyawo ounlọwọ, ti wọn ko tilẹ tii gbe ọmọ jade. Bakan naa lo ni iyawo oun si ti sun fọnfọn ti ko mọ nakankan. Ijọba orilẹede naa ati ileeṣẹ eto ilera ni Brazil ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, ti wọn si awọn yoo fi jofin ti iwadii ba pari. Ti o ba jẹbi ẹsun ifipabanilọpọ, o ṣeeṣe ko fi ẹwọn ọdun mẹjọ si marundinlogun jura.


Ijọba orilẹede naa ati ileeṣẹ eto ilera ni Brazil ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, ti wọn si awọn yoo fi jofin ti iwadii ba pari. Ti o ba jẹbi ẹsun ifipabanilọpọ, o ṣeeṣe ko fi ẹwọn ọdun mẹjọ si marundinlogun jura.


Bí ìsẹ̀lẹ̀ obìnrin tó jí ọmọ jòjòlò ọjọ́ mẹ́ta gbé ní Ibadan ṣe ṣẹlẹ̀ nìyíí

Ileeṣẹ ọlọpaa ni Naijiria nipinlẹ Oyo ni awọn ti fi panpẹ ọba mu obinrin to ji ọmọ ọjọ mẹta gbe lọ ni ilu Ibadan. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo, DSP Adewale Oṣifẹsọ lo fi idi ọrọ naa mulẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni afurasi naa, Itunu Adepoju to n gbe ni ilu Eko lo ji ọmọbinrin naa lọwọ iya rẹ ni ọṣẹ to kọja. Iya ọmọ naa ni Monsurat Lateef to n gbe ni agbegbe Itamerin, Ogbere, ni ijọba ibilẹ Ona Ara ni Ibadan. Gẹgẹ bi atẹjade naa ṣe fi lede Arabinrin Monsurat Lateef lo bi ọ̀mọbinrin ni ọjọ Satide ni agbegbe Mission House, Yahora Faith Mission, Itamerin, Ogbere. Ni Ọjọ Iṣẹgun to tẹle lo tẹsiwaju lọ si ileewosan Abaemu Genral Hospital, Ona-Ora la ti lọ gba abẹrẹ ajẹsara fun ọmọ rẹ to si ba afurasi naa to ṣe bi ọrẹ si nitori ohun naa wa gba iwosan nibẹ.


Iya ọmọ naa ni Monsurat Lateef to n gbe ni agbegbe Itamerin, Ogbere, ni ijọba ibilẹ Ona Ara ni Ibadan. Gẹgẹ bi atẹjade naa ṣe fi lede Arabinrin Monsurat Lateef lo bi ọ̀mọbinrin ni ọjọ Satide ni agbegbe Mission House, Yahora Faith Mission, Itamerin, Ogbere. Ni Ọjọ Iṣẹgun to tẹle lo tẹsiwaju lọ si ileewosan Abaemu Genral Hospital, Ona-Ora la ti lọ gba abẹrẹ ajẹsara fun ọmọ rẹ to si ba afurasi naa to ṣe bi ọrẹ si nitori ohun naa wa gba iwosan nibẹ. Amọ Monsurat ko mọ pe afurasi naa ṣẹ̀ṣẹ bi ọmọ to salaisi ti wọn si ti ran lọ si ileewosan naa lati lọ ṣe ayẹwo rẹ. Nibi ti wọn ti n sọrọ ni afurasi naa ti sọ fun un pe awọn fẹ wa si ilu Ibadan lati ilu Eko, ti oun si nilo ibi ti oun fẹ ma gbe, ti Monsurat si gbaagbo pe oun yoo ran lọwọ lati wa ile. Bakan naa ni Monsurat tun ṣeleri pe oun yoo gba ki o sun si ile oun ni alẹ ọjọ naa.


Amọ Monsurat ko mọ pe afurasi naa ṣẹ̀ṣẹ bi ọmọ to salaisi ti wọn si ti ran lọ si ileewosan naa lati lọ ṣe ayẹwo rẹ. Nibi ti wọn ti n sọrọ ni afurasi naa ti sọ fun un pe awọn fẹ wa si ilu Ibadan lati ilu Eko, ti oun si nilo ibi ti oun fẹ ma gbe, ti Monsurat si gbaagbo pe oun yoo ran lọwọ lati wa ile. Bakan naa ni Monsurat tun ṣeleri pe oun yoo gba ki o sun si ile oun ni alẹ ọjọ naa. Lẹyin naa ni obinrin naa gba ki o gbe ọmọ rẹ sẹyin, ti afurasi naa si ni oun fẹ lọ gba owo ni POS ti ọkọ afẹsọna ọun fi ranṣẹ si oun. Lẹyin naa ni afurasi naa di awati, ti iye Monsurat si sọ pe arabinrin naa ti ji ọmọ rẹ gbe lọ. Atẹjade naa fikun un be iwadii lori iṣẹlẹ naa n lọ lọwọ.


Lẹyin naa ni obinrin naa gba ki o gbe ọmọ rẹ sẹyin, ti afurasi naa si ni oun fẹ lọ gba owo ni POS ti ọkọ afẹsọna ọun fi ranṣẹ si oun. Lẹyin naa ni afurasi naa di awati, ti iye Monsurat si sọ pe arabinrin naa ti ji ọmọ rẹ gbe lọ. Atẹjade naa fikun un be iwadii lori iṣẹlẹ naa n lọ lọwọ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn n gbe ọrọ naa lọ si ileẹjọ ti iwadii ba ti pari.


Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn n gbe ọrọ naa lọ si ileẹjọ ti iwadii ba ti pari.


World Water Week 2022" Sarr láti Senegal rèé tó n ta omi tó mọ́ lówó pọ́ọ̀kù kí àìsàn lè dínkù ní agbègbè rẹ̀

Wo bi obinrin yii ṣe n pese omi to mọ gaara fun awọn eniyan agbegbe rẹ ni Senegal. Ayajọ ọsẹ omi ni agbaye ti ọdun 2022 lo jẹ ki BBC wa obinrin akọni kan kan ni orile-ede Senegal. Arabinrin Sarr lo n ta omi to mọ gaara fun awọn eniyan agbegbe naa lowo ti ko ga ju ara lọ rara. Sarr lo wa ojutuu su iṣoro airi omi gidi mu to n koju awon eeyan rẹ ni agbegbe Nguekhokh ni Senegal ki wọn fi le bọ lọwọ aisan ti airi omi gidi mu n ko ba wọn. O salaye pe ọdun mẹwaa saaju igba naa ni oun ti n kọminu lori ọrọ omi mimu nibẹ. Nito ri pe o jẹ obinrin ko sọ pe o ko le mu idagbasoke ba ilu tabi agbegbe rẹ.


Sarr lo wa ojutuu su iṣoro airi omi gidi mu to n koju awon eeyan rẹ ni agbegbe Nguekhokh ni Senegal ki wọn fi le bọ lọwọ aisan ti airi omi gidi mu n ko ba wọn. O salaye pe ọdun mẹwaa saaju igba naa ni oun ti n kọminu lori ọrọ omi mimu nibẹ. Nito ri pe o jẹ obinrin ko sọ pe o ko le mu idagbasoke ba ilu tabi agbegbe rẹ. Ajọ Bill ati Melinda Gates lo sagbeteru fidio naa.


Ajọ Bill ati Melinda Gates lo sagbeteru fidio naa.


Akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ‘100 level’ dèrò àtìmọ́lé lórí ẹ̀sùn pé ó ṣekúpa ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀

Ile ẹjọ kan ni Ghana ti fẹsun kan ọdọbinrin kan atawọn ọrẹ rẹ pe wọn ṣekupa ọkunrin kan to jẹ ọmọ orilẹ-ede Ghana amọ to n fi orilẹ-ede Canada ṣebugbe. Wọn ni ọdọbinrin naa gbẹmi oloogbe ọhun to jẹ ọrẹkunri rẹ lasiko to wa sile fun ọjọ diẹ. Ipele ẹkọ kinni ni afurasi naa, Safina Mohammed Adizatu, wa ni fasiti ijọba Ghana, iyẹn University of Ghana. Gẹgẹ bii nnkan ti awọn ọlọpaa sọ, oun ati ọkunrin miran, Michael Fiifi Ampofo Arku, ni wọn jọ pa oloogbe ọhun. Wọn ni ṣe ni oloogbe naa ṣabẹwo si Safina, to n gbe lagbegbe Ashalley Botwe School Junction, lati sun mọju ki afurasi naa atawọn ẹmẹwa rẹ mii, to gun lọbẹ pa. Iroyin ni wọn gun lọbẹ ni ọrun, ẹrẹkẹ ati ẹyin ki wọn to tun fun lọrun pa. Lẹyin ti wọn pa tan, wọn fi oku rẹ silẹ ninu ile fun wakati mẹrinlelogun nitori wọn ko mọ bi wọn yoo ṣe sin, amọ lẹyin wakati mẹrinlelogun naa ni wọn gbe oku ọhun sita lẹgbẹ ọkọ ayọkẹlẹ to gbe lọ sibẹ. Lẹyin naa ni Safina ke si ọlọpaa kan to jẹ ọrẹ rẹ, to si sọ fun onitọun pe alejo oun ni oloogbe naa, amọ lojiji lo fo ṣanlẹ to si ku.


Gẹgẹ bii nnkan ti awọn ọlọpaa sọ, oun ati ọkunrin miran, Michael Fiifi Ampofo Arku, ni wọn jọ pa oloogbe ọhun. Wọn ni ṣe ni oloogbe naa ṣabẹwo si Safina, to n gbe lagbegbe Ashalley Botwe School Junction, lati sun mọju ki afurasi naa atawọn ẹmẹwa rẹ mii, to gun lọbẹ pa. Iroyin ni wọn gun lọbẹ ni ọrun, ẹrẹkẹ ati ẹyin ki wọn to tun fun lọrun pa. Lẹyin ti wọn pa tan, wọn fi oku rẹ silẹ ninu ile fun wakati mẹrinlelogun nitori wọn ko mọ bi wọn yoo ṣe sin, amọ lẹyin wakati mẹrinlelogun naa ni wọn gbe oku ọhun sita lẹgbẹ ọkọ ayọkẹlẹ to gbe lọ sibẹ. Lẹyin naa ni Safina ke si ọlọpaa kan to jẹ ọrẹ rẹ, to si sọ fun onitọun pe alejo oun ni oloogbe naa, amọ lojiji lo fo ṣanlẹ to si ku. Nigba ti awọn ọlọpaa de ibẹ lawọn ọlọpaa ṣakiyesi pe ejo lọwọ ninu lori ọrọ iku oloogbe naa ki wọn to bẹrẹ iwadii nibi ti akara ti tu sepo. Ọkan lara awọn mọlẹbi oloogbe naa ṣalaye fun awọn akọroyin pe oku ẹgbọn rẹ to jade laye lo lọ ṣe ni Ghana ko to pade iku ojiji naa. Ibatan rẹ ọhun, Obama Cee ni “O ti to ọdun mẹta bayii ti ifẹ ibatan mi ati obinrin yii ti fori sọgi, koda oloogbe na ti fẹ iyawo miran, o si ti bi ọmọ.” Gẹgẹ bii ohun ti ibatan oloogbe naa sọ, o maa n fi owo atawọn ẹbun mii ranṣẹ si afurasi ọhun ṣaaju iṣẹlẹ naa.


Nigba ti awọn ọlọpaa de ibẹ lawọn ọlọpaa ṣakiyesi pe ejo lọwọ ninu lori ọrọ iku oloogbe naa ki wọn to bẹrẹ iwadii nibi ti akara ti tu sepo. Ọkan lara awọn mọlẹbi oloogbe naa ṣalaye fun awọn akọroyin pe oku ẹgbọn rẹ to jade laye lo lọ ṣe ni Ghana ko to pade iku ojiji naa. Ibatan rẹ ọhun, Obama Cee ni “O ti to ọdun mẹta bayii ti ifẹ ibatan mi ati obinrin yii ti fori sọgi, koda oloogbe na ti fẹ iyawo miran, o si ti bi ọmọ.” Gẹgẹ bii ohun ti ibatan oloogbe naa sọ, o maa n fi owo atawọn ẹbun mii ranṣẹ si afurasi ọhun ṣaaju iṣẹlẹ naa. Ẹwẹ, yatọ si Safina, awọn ọlọpaa ti n wa awọn mii ti wọn fura si lori iku ọkunrin ọhun.


Ẹwẹ, yatọ si Safina, awọn ọlọpaa ti n wa awọn mii ti wọn fura si lori iku ọkunrin ọhun.


Ìyàwó torí owú dánà sun ọkọ rẹ̀, ló bá fẹsẹ̀ fẹ

Ara meeriri, mo ri ori ologbo lori atẹ ni isẹlẹ kan to waye nigba ti iyawo ile kan, Ifeoluwa dana sun ọkọ rẹ, to n jẹ Bolu . Ọdun to kọja ni tọkọ taya naa se igbeyawo amọ ti ko tii si ọmọ ni aarin wọn. Ilu Koka, to wa ni ijọba ibilẹ Ibokun, nipinlẹ Osun ni iṣẹlẹ naa ti waye lẹyin ti wọn ni aṣiri tu si Ifeoluwa lọwọ pe Bamidele ti bi ọmọ kan sita. Ọjọ Aiku, ọjọ Kẹtadinlogun osu keje ọdun 2022 si ni isẹlẹ naa waye. Se ni inu ile naa nilu Ibokun si da paroparo lai si ẹyẹ ninu rẹ nigba ti BBC Yoruba de ile naa lai ri ọna wọle tabi ri nikẹni nitosi ibẹ. Iroyin ni afurasi naa fi atẹjade kan soju opo WhatsApp rẹ, nibi to ti sọ pe oun mọọmọ wu iwa naa ni.


Ọjọ Aiku, ọjọ Kẹtadinlogun osu keje ọdun 2022 si ni isẹlẹ naa waye. Se ni inu ile naa nilu Ibokun si da paroparo lai si ẹyẹ ninu rẹ nigba ti BBC Yoruba de ile naa lai ri ọna wọle tabi ri nikẹni nitosi ibẹ. Iroyin ni afurasi naa fi atẹjade kan soju opo WhatsApp rẹ, nibi to ti sọ pe oun mọọmọ wu iwa naa ni. Atẹjade ori Whatsapp naa ni “Mi o ki n ṣe oni wahala o, mi o si ṣe iru nnkan bayii ri nile aye mi, amọ Teebam (iyẹn Bamidele) ti sun mi kan ogiri.” “Nibi ti ọrọ de duro bayii, gbogbo yin ni ẹ maa foju sunkun lori ọrọ awa mejeji, ileri mi niyii.” Lẹyin eyi ni wọn ni Ife dana sun ọkọ rẹ, ti gbogbo ilẹkun ile pa, to si jade kuro ninu ile naa. Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun, Yemisi Opalola ni lootọ ni isẹlẹ naa waye. Ileesẹ ọlọpaa ni ọjọ ibi aya rẹ ni ọkunrin naa n se lọwọ to fi mu ọti yo, ti aya rẹ fi raye dana sun.


Atẹjade ori Whatsapp naa ni “Mi o ki n ṣe oni wahala o, mi o si ṣe iru nnkan bayii ri nile aye mi, amọ Teebam (iyẹn Bamidele) ti sun mi kan ogiri.” “Nibi ti ọrọ de duro bayii, gbogbo yin ni ẹ maa foju sunkun lori ọrọ awa mejeji, ileri mi niyii.” Lẹyin eyi ni wọn ni Ife dana sun ọkọ rẹ, ti gbogbo ilẹkun ile pa, to si jade kuro ninu ile naa. Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun, Yemisi Opalola ni lootọ ni isẹlẹ naa waye. Ileesẹ ọlọpaa ni ọjọ ibi aya rẹ ni ọkunrin naa n se lọwọ to fi mu ọti yo, ti aya rẹ fi raye dana sun. Yemisi Opalola salaye fun BBC Yoruba pe awọn ẹbi tọkọ taya naa salaye fun awọn pe ilu Cairo, lorilẹede Egypt ni Bolu n gbe. Ibẹ lo si ti de laipẹ yii lati wa sami ọjọ ibi fun aya rẹ, Ifeoluwa. O ni ayẹyẹ ọjọ ibi naa ni wọn n se lọwọ, ti Bolu si ti mu ọti yoo, eyi to mu ko rọrun fun iyawo rẹ lati dana sun mọle, ti ko si le dura lati doola ẹmi ara rẹ.


Yemisi Opalola salaye fun BBC Yoruba pe awọn ẹbi tọkọ taya naa salaye fun awọn pe ilu Cairo, lorilẹede Egypt ni Bolu n gbe. Ibẹ lo si ti de laipẹ yii lati wa sami ọjọ ibi fun aya rẹ, Ifeoluwa. O ni ayẹyẹ ọjọ ibi naa ni wọn n se lọwọ, ti Bolu si ti mu ọti yoo, eyi to mu ko rọrun fun iyawo rẹ lati dana sun mọle, ti ko si le dura lati doola ẹmi ara rẹ. Se ni Ifeoluwa aya rẹ naa si ti gbogbo ilẹkun inu ile nigba to dana sun ọkọ rẹ, to si sa kuro nibẹ. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun wa fidi rẹ mulẹ fun BBC Yoruba pe Bolu, ọkọ ti iyawo rẹ danu sun ti jade laye. O ni Bolu gbe ẹmi mi ni ọjọ keji to dele iwosan UCH nilu Ibadan nibi ti wọn gbe lọ lẹyin ti ile iwosan Osogbo Central Hospital,  ti wọn kọkọ gbe lọ, pasẹ pe ki wọn gbe kuro lọdọ oun.


Se ni Ifeoluwa aya rẹ naa si ti gbogbo ilẹkun inu ile nigba to dana sun ọkọ rẹ, to si sa kuro nibẹ. Agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun wa fidi rẹ mulẹ fun BBC Yoruba pe Bolu, ọkọ ti iyawo rẹ danu sun ti jade laye. O ni Bolu gbe ẹmi mi ni ọjọ keji to dele iwosan UCH nilu Ibadan nibi ti wọn gbe lọ lẹyin ti ile iwosan Osogbo Central Hospital,  ti wọn kọkọ gbe lọ, pasẹ pe ki wọn gbe kuro lọdọ oun. O ni awọn alasẹ ile iwosan naa sọ pe ọwọ awọn ko le ka itọju ọkunrin naa, to si daba pe ki wọn maa gbe lọ sile iwosan UCH ni Ibadan. Opalola ni deede aago mẹrin irọlẹ ni ọkunrin naa ki aye pe o digbose ni ọjọ Aje, ọjọ kejidinlogun osu keje. Bakan naa ni Opalola fikun pe obinrin to dana sun ọkọ rẹ naa lo ti na papa bora, ti Kmisana ọlọpaa si ti pasẹ pe ki awọn kede rẹ bi ẹni ti wọn n wa.


O ni awọn alasẹ ile iwosan naa sọ pe ọwọ awọn ko le ka itọju ọkunrin naa, to si daba pe ki wọn maa gbe lọ sile iwosan UCH ni Ibadan. Opalola ni deede aago mẹrin irọlẹ ni ọkunrin naa ki aye pe o digbose ni ọjọ Aje, ọjọ kejidinlogun osu keje. Bakan naa ni Opalola fikun pe obinrin to dana sun ọkọ rẹ naa lo ti na papa bora, ti Kmisana ọlọpaa si ti pasẹ pe ki awọn kede rẹ bi ẹni ti wọn n wa. O ni ikọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti wa nigboro bayii lati se awari Ife, ko le wa sọ ohun to mọ nipa iku ọkọ rẹ naa. Ileesẹ ọlọpa Osun fikun pe gbogbo awọn ẹbi Ife, to dana sun ọkọ rẹ naa ni wọn ti juba ehoro, ti awọn ko si ri obinrin naa tabi awọn ẹbi rẹ kankan. “Awa ati awọn ẹbi ọkọ rẹ la dijọ n sisẹ pọ lọwọlọwọ lati mọ ibi to wa, ka si ri mu.


O ni ikọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti wa nigboro bayii lati se awari Ife, ko le wa sọ ohun to mọ nipa iku ọkọ rẹ naa. Ileesẹ ọlọpa Osun fikun pe gbogbo awọn ẹbi Ife, to dana sun ọkọ rẹ naa ni wọn ti juba ehoro, ti awọn ko si ri obinrin naa tabi awọn ẹbi rẹ kankan. “Awa ati awọn ẹbi ọkọ rẹ la dijọ n sisẹ pọ lọwọlọwọ lati mọ ibi to wa, ka si ri mu. Ni kete ti ọkunrin naa ku, lawọn ẹbi aya rẹ ti salọ, gbogbo inu ile wọn to wa ni Ibokun lo ti da paroparo, wn ti sa kuro nibẹ. Ọba ilu naa gangan ti fi awọn eeyan sọ ile naa, amọ titi di isinyii, a ko ri ẹnikẹni ninu wọn.” O fikun pe aburo Ifeoluwa lo kede fun gbogbo mọlẹbi ọkunrin naa pe anti oun ti kun ọmọ wọn mọle, ti aburo obinrin naa si ti salọ. Awọn alabagbe Bolu Bamidele, ti iyawo afẹsọna rẹ dana sun ti ṣalaye bi wọn ṣe ri aye wọ inu ile rẹ.


Ni kete ti ọkunrin naa ku, lawọn ẹbi aya rẹ ti salọ, gbogbo inu ile wọn to wa ni Ibokun lo ti da paroparo, wn ti sa kuro nibẹ. Ọba ilu naa gangan ti fi awọn eeyan sọ ile naa, amọ titi di isinyii, a ko ri ẹnikẹni ninu wọn.” O fikun pe aburo Ifeoluwa lo kede fun gbogbo mọlẹbi ọkunrin naa pe anti oun ti kun ọmọ wọn mọle, ti aburo obinrin naa si ti salọ. Awọn alabagbe Bolu Bamidele, ti iyawo afẹsọna rẹ dana sun ti ṣalaye bi wọn ṣe ri aye wọ inu ile rẹ. Wọn ni ṣe lawọn ja ferese ile naa ki wọn to ri ye wọle lati gbe oloogbe naa jade lẹyin ti iyawo afẹsọna rẹ, Ifeoluwa, dana sun un lori ẹsun pe oju rẹ ko gbebikan. Alabagbe Bamidele kan ni oun pade Ifeoluwa to n fẹrẹ rin lọ laarin adugbo lasiko ti oun n bọ lati ibiṣẹ ni nnkan bii aago meje abọ ọsan. O ni “Bi mo ṣe n sunmọ ile mi, mo ṣakiyesi eefin to n jade lati inu ile ti Ife n gbe, mo woye ọrọ naa fun iṣẹju diẹ, ki n to ri daju pe ina ti sọ lati inu ile ọhun.” “Mo tete sare lọ sibẹ, mo ba aburo Ife atawọn agbagba kan,.


Wọn ni ṣe lawọn ja ferese ile naa ki wọn to ri ye wọle lati gbe oloogbe naa jade lẹyin ti iyawo afẹsọna rẹ, Ifeoluwa, dana sun un lori ẹsun pe oju rẹ ko gbebikan. Alabagbe Bamidele kan ni oun pade Ifeoluwa to n fẹrẹ rin lọ laarin adugbo lasiko ti oun n bọ lati ibiṣẹ ni nnkan bii aago meje abọ ọsan. O ni “Bi mo ṣe n sunmọ ile mi, mo ṣakiyesi eefin to n jade lati inu ile ti Ife n gbe, mo woye ọrọ naa fun iṣẹju diẹ, ki n to ri daju pe ina ti sọ lati inu ile ọhun.” “Mo tete sare lọ sibẹ, mo ba aburo Ife atawọn agbagba kan,. Aburo rẹ wa sọ fun mi pe Ife ati ọkọ afẹsọna rẹ ni aawọ ṣugbọn nigba ti oun fẹ lọ pe awọn eeyan lati ba wọn pari aawọ naa, ina ti sọ ninu ile ọhun.” “Ife ti fi ibinu fi ile naa silẹ, to si ti gbogbo ilẹkun nigba ti ọkọ afẹsọna rẹ ṣi wa ninu ile ọhun” Alabagbe naa tẹsiwaju pe “Lẹsẹ kan naa ni mo gbiyanju lati pa ina ọhun, ti mo si kesi awọn eeyan to wa layika. A da omi ati yẹpẹ si ina naa, bẹẹ naa la n gbiyanju lati ja ferese wọle.” “A fọ ferese mẹrẹrin to wọ ile naa ki a to ri aye wọle, lẹyin nnkan bii ogoji iṣeju ni a to ri Bamidele yọ.”


Aburo rẹ wa sọ fun mi pe Ife ati ọkọ afẹsọna rẹ ni aawọ ṣugbọn nigba ti oun fẹ lọ pe awọn eeyan lati ba wọn pari aawọ naa, ina ti sọ ninu ile ọhun.” “Ife ti fi ibinu fi ile naa silẹ, to si ti gbogbo ilẹkun nigba ti ọkọ afẹsọna rẹ ṣi wa ninu ile ọhun” Alabagbe naa tẹsiwaju pe “Lẹsẹ kan naa ni mo gbiyanju lati pa ina ọhun, ti mo si kesi awọn eeyan to wa layika. A da omi ati yẹpẹ si ina naa, bẹẹ naa la n gbiyanju lati ja ferese wọle.” “A fọ ferese mẹrẹrin to wọ ile naa ki a to ri aye wọle, lẹyin nnkan bii ogoji iṣeju ni a to ri Bamidele yọ.”


Kò rọrùn rárá láti dàgbà ní agbègbè bíi Mushin, àànú Ọlọ́hun ló sọ mi di agbábọ́ọ̀lù Super Falcons - Rasheedat Ajibade

Ṣaaaju ifsẹwọnsẹ ti yoo waye laarin awọn agbabọọlu obinrin orilẹede Naijiria ati Cameroon lonii ni papa isere Stade Mohamed V Stadium ni Casablanca lẹyin ti wọn lu awọn agbabọọlu Burundi lalubami lọjọ Aiku to kọja, BBC Yoruba mu iroyin nipa igbaradi awọn ẹgbẹ agbabọọlu ti Naijiria wa. Ọkan lara wọn to jẹ agbabọọlu aarin to si jẹ ọmọ Yoruba, Rasheedat Ajibade kẹnu bọ ọrọ nipa ibẹrẹpẹpẹ rẹ ni agbegbe Mushi ni ipinlẹ Eko, Naijiria.


Orí 'Nylon bag' ni mo ń sùn sí ní Mali tí mo ti n ṣiṣẹ́ aṣẹ́wó kí ń to sá lọ sí Morocco- Abosede

Oju awọn ọmọbinrin to n rin irinajo lai mọ ohun to wa niwaju n ri to lasiko yii ni ero ọpọlọpọ. Arabinrin Abosede to wa ni orile-ede Morocco bayii royin ohunt i oju rẹ ti ri to fun BBC Yoruba. O salaye bi wọn se sọ pe ile Yuroopu ni wọn n mu oun lọ ki o to ba ara rẹ ni Mali. O sọ bi o se bẹrẹ owo aṣewo ati bo ṣe gbọdọ maa san owo pada fun ẹni to muu wa. Abosede royin bi oun se pada si Morocco leyin to sa kuro ni Mali. Leyin o reyin o gba awọn ọdọbinrin bii tirẹ ni imoran pe ki wọn rọju ni Naijiria ti wọn wa nitori ko si nkankan nibi.


O sọ bi o se bẹrẹ owo aṣewo ati bo ṣe gbọdọ maa san owo pada fun ẹni to muu wa. Abosede royin bi oun se pada si Morocco leyin to sa kuro ni Mali. Leyin o reyin o gba awọn ọdọbinrin bii tirẹ ni imoran pe ki wọn rọju ni Naijiria ti wọn wa nitori ko si nkankan nibi. Sugbon Abosede sọ pe oun ko le pada si Naijiria mọ nitori o ṣi san bi oun se wa ni Morocco ju iya to wa ni Naijiria lọ. O tun salaye pe nitori ọmọ oun ni oun ṣe n farada gbogbo iya yii. O ni ọpọ igba ni oun ti ronu lati pa ara oun.


Sugbon Abosede sọ pe oun ko le pada si Naijiria mọ nitori o ṣi san bi oun se wa ni Morocco ju iya to wa ni Naijiria lọ. O tun salaye pe nitori ọmọ oun ni oun ṣe n farada gbogbo iya yii. O ni ọpọ igba ni oun ti ronu lati pa ara oun.


Wọ́n ti búrawọlé fún obìnrin méje tí wọ́n dìbò yàn gẹ́gẹ́ bíi gómìnà ní Kenya

Wọn ti burawọle fun awọn obinrin meje gẹgẹ bii gomina lẹyin eto idibo sipo gomina to kọja lorilẹ-ede Kenya ninu eyii ti wọn ti dibo yan gomina marundinlaadọta lapapọ. Eto idibo naa ti fun awọn obinrin lẹnu lawujọ lẹyii to jẹ pe ṣaaju idibo naa, obinrin mẹta pere lo wa ni ipo to ṣe pataki lorilẹ-de naa. Awọn gomina lo wa nidi eto iṣuna ni Kenya, lara ojuṣe wọn si ni lati bojuto awọn agbegbe ti wọn n dari. Ko din ni obinrin ogun to dije du ipo lawọn ẹkun ni Kenya ki awọn meje yii to wọle. Bo tilẹ jẹ pe obinrin lo fẹẹ ko idaji ninu awọn oludibo to forukọsilẹ ni Kenya, iwọnba obinrin perete lo di ipo oṣelu mu. Adajọ agba akọkọ to jẹ obinrin, Martha Koome, ti lo yan awọn adajọ marundinlaadọta to ṣe eto iburawọle awọn gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ọhun.


Ko din ni obinrin ogun to dije du ipo lawọn ẹkun ni Kenya ki awọn meje yii to wọle. Bo tilẹ jẹ pe obinrin lo fẹẹ ko idaji ninu awọn oludibo to forukọsilẹ ni Kenya, iwọnba obinrin perete lo di ipo oṣelu mu. Adajọ agba akọkọ to jẹ obinrin, Martha Koome, ti lo yan awọn adajọ marundinlaadọta to ṣe eto iburawọle awọn gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ọhun. Ẹwẹ, ọkan lara awọn gomina obinrin tuntun naa, Kawira Mwangaza, ti sọ pe oun ti ṣiṣẹ ọmọ ọdọ ri ki ọna to la fun oun. O ṣalaye fun BBC pe oun ko sọ ireti nu ninu gbogbo awọn ohun ti oun n la kọja lọdun naa lọhun. Koda, o ni oun kuro nile ẹkọ lasiko ti oun wa nile ẹkọ girama, ti oun si ṣiṣẹ ọmọ ọdọ lọna atijẹ, amọ adun lo pada gbẹyin ewuro oun.


Ẹwẹ, ọkan lara awọn gomina obinrin tuntun naa, Kawira Mwangaza, ti sọ pe oun ti ṣiṣẹ ọmọ ọdọ ri ki ọna to la fun oun. O ṣalaye fun BBC pe oun ko sọ ireti nu ninu gbogbo awọn ohun ti oun n la kọja lọdun naa lọhun. Koda, o ni oun kuro nile ẹkọ lasiko ti oun wa nile ẹkọ girama, ti oun si ṣiṣẹ ọmọ ọdọ lọna atijẹ, amọ adun lo pada gbẹyin ewuro oun.


India Wedding: Ìyàwó kan ní India wọ sòkòtò fún ayẹyẹ ìgbéyàwó rẹ̀- Wo ìdí tó fi ṣe bẹ́ẹ̀

Ọbinrin onisowo India ati Amẹrika kan, Sanjana Rishi ti salaye idi ti o fi wọ sokoto fun ayẹyẹ imana igbeyawo rẹ ni India. Rishi ni idi ni pe iru imura sokoto igbalode yii ni oun fẹran julọ laye oun, nitori naa ni oun ṣe wo pe, o yẹ fun igbeyawo oun. Imura rẹ yii lo ku ki gbogbo awọn alejo lasiko igbeyawo naa maa kọ Ha! Ha!! Ha!!! ewo leyi nibi igbeyawo ibilẹ?


Ha!! Ha!!! ewo leyi nibi igbeyawo ibilẹ? Eyi si da awuyewuye to pọ silẹ lori ayelujara ti awọn eniyan si fọn foto naa ka sori ayelujara. Bi awọn kan ṣe n sọ pe olowo ṣe ohun gbogbo tan, wọ́n ni imura rẹ dara pupọ, o si ba igba mu. Bẹẹ naa ni awọn miran ni laipe yii ni awọn iyawo oju ọna to ku yoo maa wo bi awokọse, wọn yoo si pa iṣẹẹṣẹ ati aṣa ibilẹ wọn ti.


Eyi si da awuyewuye to pọ silẹ lori ayelujara ti awọn eniyan si fọn foto naa ka sori ayelujara. Bi awọn kan ṣe n sọ pe olowo ṣe ohun gbogbo tan, wọ́n ni imura rẹ dara pupọ, o si ba igba mu. Bẹẹ naa ni awọn miran ni laipe yii ni awọn iyawo oju ọna to ku yoo maa wo bi awokọse, wọn yoo si pa iṣẹẹṣẹ ati aṣa ibilẹ wọn ti. Asọ igbeyawo rẹ kii ṣe nkan ti eniyan le dede ṣe alabapade rẹ ni orilede India. Ni orilede India aṣọ ti wọn n pe ni Sari tabi sikẹẹti gigun bulaosi àti sikafu ni wọn maa n wọ gẹgẹ bi aṣọ igbeyawo. Awọ pupa ni asọ naa ti wọn yoo si fi leesi alawọ wura tabi ayinrin (Gold&Silver) gba leti.


Asọ igbeyawo rẹ kii ṣe nkan ti eniyan le dede ṣe alabapade rẹ ni orilede India. Ni orilede India aṣọ ti wọn n pe ni Sari tabi sikẹẹti gigun bulaosi àti sikafu ni wọn maa n wọ gẹgẹ bi aṣọ igbeyawo. Awọ pupa ni asọ naa ti wọn yoo si fi leesi alawọ wura tabi ayinrin (Gold&Silver) gba leti. Ọkan ninu awọn alamojuto iwe iroyin igbeyawo ni ile India, Nupur Metha Puri salaye pe oun ko ti i ri iru imura bẹẹ ri lati igba ti oun ti n se iru iṣẹ naa, O ni aṣọ India ati awọn ẹsọ ibilẹ India ti wọn gba lọwọ iya wọn tabi iya-iya/ Iya baba wọn ni wọn maa n lo. Obinrin naa ẹni ọdun mọkandinlọgbọn to fẹ onisowo kan ni Delhi to jẹ ọmọ ọdunn mẹtalelọgbọn lo ṣegbeyawo ni ogunjọ oṣu kẹsan ọdun 2020 ni Delhi Ipinnu wọn ni lati ṣe igbeyawo igbalode ni ilẹ Amerika ninu osu kẹsan an, ọdun. Nibẹ ni iyawo àti ọpọ awọn ọrẹ wọn n gbe ti wọn yoo si se ti ibilẹ ni india ninu oṣu kọkanla, sugbọn Coronavirus bẹ silẹ ti gbogbo nkan si daru.


Ọkan ninu awọn alamojuto iwe iroyin igbeyawo ni ile India, Nupur Metha Puri salaye pe oun ko ti i ri iru imura bẹẹ ri lati igba ti oun ti n se iru iṣẹ naa, O ni aṣọ India ati awọn ẹsọ ibilẹ India ti wọn gba lọwọ iya wọn tabi iya-iya/ Iya baba wọn ni wọn maa n lo. Obinrin naa ẹni ọdun mọkandinlọgbọn to fẹ onisowo kan ni Delhi to jẹ ọmọ ọdunn mẹtalelọgbọn lo ṣegbeyawo ni ogunjọ oṣu kẹsan ọdun 2020 ni Delhi Ipinnu wọn ni lati ṣe igbeyawo igbalode ni ilẹ Amerika ninu osu kẹsan an, ọdun. Nibẹ ni iyawo àti ọpọ awọn ọrẹ wọn n gbe ti wọn yoo si se ti ibilẹ ni india ninu oṣu kọkanla, sugbọn Coronavirus bẹ silẹ ti gbogbo nkan si daru. Rishi ni iṣẹju ti oun ti pinnu lati ṣe igbeyawo naa ni oun ti mọ nkan ti oun yoo gbọ O ni: "Mo mọ pe oun yo wọ sokoto ati kootu igbalode, iru eyi ti mo wọ gan an ni pato" Eya ti Italian Gianfranco Ferré vintage ti ọdun 1990. O ya mi lẹnu gan an ni pe o si wa laye lasiko ti mo setan lati ṣe igbeyawo, ọrọ rẹ ree. Ọkọ rẹ, ọgbẹni Mahajan ninu ọrọ rẹ, salaye pe oun ko tilẹ ro o pe iyawo oun yoo wa sibi igbeyawo pẹlu sokoto ati kootu. "


Rishi ni iṣẹju ti oun ti pinnu lati ṣe igbeyawo naa ni oun ti mọ nkan ti oun yoo gbọ O ni: "Mo mọ pe oun yo wọ sokoto ati kootu igbalode, iru eyi ti mo wọ gan an ni pato" Eya ti Italian Gianfranco Ferré vintage ti ọdun 1990. O ya mi lẹnu gan an ni pe o si wa laye lasiko ti mo setan lati ṣe igbeyawo, ọrọ rẹ ree. Ọkọ rẹ, ọgbẹni Mahajan ninu ọrọ rẹ, salaye pe oun ko tilẹ ro o pe iyawo oun yoo wa sibi igbeyawo pẹlu sokoto ati kootu. " Titi ti mo fi ri, mi o tilẹ ro nkan ti yoo wọ, sugbọn eyi ko tilẹ ni itumọ nitori mo mọ pe gbogbo nkan to ba tilẹ wọ gbogbo rẹ lo ṣe rẹgi lara rẹ" Bi ọpọ eniyan ṣe wa n bere oniruuru ibere, ni Rishi salaye pe oun ko ṣetan lati sọ ohunkohun ti awọn eniyan yoo maa sọ ka, sugbọn ti oun ba ṣe igbeyawo naa ni kọrọ ko si nkan ti yoo ṣẹlẹ. O ni oun mọ pe kii ṣe gbogbo obinrin lo le wọ nkan to ba wu wọn lọjọ igbeyawo wọn ni India, Ṣugbọn ni kete ti oun sọ ero oun lori Instagram, ọpọ awọn obinrin iran lo fohun pé nkan to sọ ti fun awọn nigboya lati dide si awọn iya ọkọ ti o maan la le awọn lọwọ. Paapaa lori iru aṣọ ti awọn yoo wọ lọjọ igbeyawo awọn. "


Titi ti mo fi ri, mi o tilẹ ro nkan ti yoo wọ, sugbọn eyi ko tilẹ ni itumọ nitori mo mọ pe gbogbo nkan to ba tilẹ wọ gbogbo rẹ lo ṣe rẹgi lara rẹ" Bi ọpọ eniyan ṣe wa n bere oniruuru ibere, ni Rishi salaye pe oun ko ṣetan lati sọ ohunkohun ti awọn eniyan yoo maa sọ ka, sugbọn ti oun ba ṣe igbeyawo naa ni kọrọ ko si nkan ti yoo ṣẹlẹ. O ni oun mọ pe kii ṣe gbogbo obinrin lo le wọ nkan to ba wu wọn lọjọ igbeyawo wọn ni India, Ṣugbọn ni kete ti oun sọ ero oun lori Instagram, ọpọ awọn obinrin iran lo fohun pé nkan to sọ ti fun awọn nigboya lati dide si awọn iya ọkọ ti o maan la le awọn lọwọ. Paapaa lori iru aṣọ ti awọn yoo wọ lọjọ igbeyawo awọn. " Inu mi dun gidi lori ọrọ yii laarin kan, sugbọn  to ya ọrọ naa damu mi diẹ. Mo n ro pe ṣe mi o ti da wahala silẹ fun aye ati ile awọn kan bayii?"


Inu mi dun gidi lori ọrọ yii laarin kan, sugbọn  to ya ọrọ naa damu mi diẹ. Mo n ro pe ṣe mi o ti da wahala silẹ fun aye ati ile awọn kan bayii?"


Ọlọ́pàá mú afurasí òbinrin méjì tó jí ọmọ ọ̀sẹ̀ kan gbé ní Ogun

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti mu arabinrin ẹni dun mẹtalelaadọta, chinyere Nwozu, fun ẹsun pe o ji ọm tuntun gbe. Iroyin sọ pe ko tii ju ọsẹ kan ti wọn bi ọmọ naa, ni Arabinrin Nwosu ji i gbe. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ọlọpaa, Abimbola Oyeyemi, fi sita lori ọrọ naa, ọjọ karundinlọgbọn, oṣu Keje, ọdun 2022, ni ọwọ tẹ Nwosu. Arakunrin Oyeyemi sọ pe ara fun awọn araalu si obinrin naa, nigba ti wọn ri ọmọ naa lọwọ rẹ, ti ọmọ naa si n sunkun, amọ to kọ̀ lati fun ni ọmu gẹgẹ bo ṣe yẹ ki iya ọmọ ṣe. Eyi lo mu ki awọn to wa layika naa fura, ti wọn si tete ranṣẹ pe awọn ọlọ̀paa ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ni ẹkun Sango Ota, ti wọn si mu. Ni agọ ọlọpaa ni arabinrin naa ti jẹwọ pe oun kọ ni iya to bi ọmọ tuntun ọhun.


Arakunrin Oyeyemi sọ pe ara fun awọn araalu si obinrin naa, nigba ti wọn ri ọmọ naa lọwọ rẹ, ti ọmọ naa si n sunkun, amọ to kọ̀ lati fun ni ọmu gẹgẹ bo ṣe yẹ ki iya ọmọ ṣe. Eyi lo mu ki awọn to wa layika naa fura, ti wọn si tete ranṣẹ pe awọn ọlọ̀paa ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ni ẹkun Sango Ota, ti wọn si mu. Ni agọ ọlọpaa ni arabinrin naa ti jẹwọ pe oun kọ ni iya to bi ọmọ tuntun ọhun. O ni oun ra ọmọ tuntun naa lọwọ ẹnikan ni, ni agbegbe Agege nipinlẹ Eko, pẹlu iranlọwọ Ngozi Akaeme. Ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000) lo ni oun ra ọmọ naa. Ijẹwọ rẹ lo mu ki awọn ọlọpaa tọpinpin Ngozi, ti ọwọ fi tẹ oun naa.


O ni oun ra ọmọ tuntun naa lọwọ ẹnikan ni, ni agbegbe Agege nipinlẹ Eko, pẹlu iranlọwọ Ngozi Akaeme. Ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000) lo ni oun ra ọmọ naa. Ijẹwọ rẹ lo mu ki awọn ọlọpaa tọpinpin Ngozi, ti ọwọ fi tẹ oun naa. Ṣugbọn ọrọ naa ko tan sibẹ o, Ngozi paapaa jẹwọ fun ọlọpaa pe oun ni oun duna-dura pẹlu iya to bi ọmọ naa, lẹyin to gbalati ta a. Amọ ṣa, igbiyanju awọn ọlọpaa lati ṣawari iya ọmọ naa ni ko tii so eso rere. Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe wọn o gbe obinrin naa lọ sile ẹjọ, lẹyin iwadii awọn ọtẹlẹmuyẹ. Ọjọ diẹ sẹyin ni ọwọ tẹ arabinrin kan nilu Ibadan, olu ilu ipinlẹ Oyo, fun pe o ji ọmọ tuntun gbe.


Ṣugbọn ọrọ naa ko tan sibẹ o, Ngozi paapaa jẹwọ fun ọlọpaa pe oun ni oun duna-dura pẹlu iya to bi ọmọ naa, lẹyin to gbalati ta a. Amọ ṣa, igbiyanju awọn ọlọpaa lati ṣawari iya ọmọ naa ni ko tii so eso rere. Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe wọn o gbe obinrin naa lọ sile ẹjọ, lẹyin iwadii awọn ọtẹlẹmuyẹ. Ọjọ diẹ sẹyin ni ọwọ tẹ arabinrin kan nilu Ibadan, olu ilu ipinlẹ Oyo, fun pe o ji ọmọ tuntun gbe. Iya ọmọ naa, sọ fun BBC Yoruba pe ileewosan ni oun ati ẹni to ji ọmọ gbe ti pada, ti oun si gba a sile nitori pe o ni iṣoro. Ọjọ keji, lo ji ọmọ gbe salọ. Irufẹ iṣẹlẹ yii naa ti waye lọsẹ diẹ sẹyin nigba ti arabinrin kan pẹlu ji ọmọ tuntun gbe nilu Okitipupa, nipinlẹ Ondo, to si gbe e lọ si ipinlẹ Ogun.


Iya ọmọ naa, sọ fun BBC Yoruba pe ileewosan ni oun ati ẹni to ji ọmọ gbe ti pada, ti oun si gba a sile nitori pe o ni iṣoro. Ọjọ keji, lo ji ọmọ gbe salọ. Irufẹ iṣẹlẹ yii naa ti waye lọsẹ diẹ sẹyin nigba ti arabinrin kan pẹlu ji ọmọ tuntun gbe nilu Okitipupa, nipinlẹ Ondo, to si gbe e lọ si ipinlẹ Ogun. Ni ibi ti wọn ti n ṣe isọmọlorukọ ọmọ naa ni ipinlẹ Ogun ni ọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ obinrin naa.


Ni ibi ti wọn ti n ṣe isọmọlorukọ ọmọ naa ni ipinlẹ Ogun ni ọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ obinrin naa.


Bí ọkọ mi ṣe ti èmi àti ọmọ mi méjì mọ́ ilé fún ọdún 17 leléyìí…

Arabinrin ọmọ ilẹ Brazil kan ti sọ ohun ti oju rẹ ri lẹyin ti ọkọ rẹ ti oun ati ọmọ rẹ mejeeji sinu ile kan fun ọdun mẹtadinlogun. Ninu iroyin ti o jade ni abẹle ni ileeṣẹ ọlọpaa ti ni awọn doola ẹmi arabinrin naa ati ọmọ rẹ meji to jẹ ọdọlangba amọ ti wọn ri bi ọmọde nitori airi ounjẹ jẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni agbegbe Guaratiba ni Rio de Janeiro ni awọn ti doola ẹmi awọn mọlẹbi naa. Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni wọn ti gbe ọrọ obinrin naa to ni ọkọ oun ni lẹyin ti awọn ba ku ni oun yoo to gbe wọn jade. Ọkunrin naa ni ileeṣẹ ọlọpaa darukọ rẹ pe Luiz Antonio Santos Silva. Obinrin naa ati ọkọ rẹ ni wọn ti wa gẹgẹ bi lọkọ-laya fun ọdun mẹtalelogun.


Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni wọn ti gbe ọrọ obinrin naa to ni ọkọ oun ni lẹyin ti awọn ba ku ni oun yoo to gbe wọn jade. Ọkunrin naa ni ileeṣẹ ọlọpaa darukọ rẹ pe Luiz Antonio Santos Silva. Obinrin naa ati ọkọ rẹ ni wọn ti wa gẹgẹ bi lọkọ-laya fun ọdun mẹtalelogun. Lẹyin ti wọn doola ẹmi wọn ni obinrin naa sọ fun awọn alaṣẹ pe igba miran awọn kii jẹun fun ọpọlọpọ ọjọ, igba miran ọjọ mẹta, ti eleyii si ti fa aisan si ara wọn ati ọkan wọn pẹlu. Wọn ṣalaye pe aworan ile naa ti awọn ti doola ẹmi wọn ri bakan nitoripe inu ile ti wọn wa naa ni o kun fun idọti ati ina kekere. Awọn ọmọ naa jẹ ẹni ọdun mọkanlelogun ati ọdun mejilelogun.


Lẹyin ti wọn doola ẹmi wọn ni obinrin naa sọ fun awọn alaṣẹ pe igba miran awọn kii jẹun fun ọpọlọpọ ọjọ, igba miran ọjọ mẹta, ti eleyii si ti fa aisan si ara wọn ati ọkan wọn pẹlu. Wọn ṣalaye pe aworan ile naa ti awọn ti doola ẹmi wọn ri bakan nitoripe inu ile ti wọn wa naa ni o kun fun idọti ati ina kekere. Awọn ọmọ naa jẹ ẹni ọdun mọkanlelogun ati ọdun mejilelogun. Balogun William Oliveira to ba ikọ ọlọpaa ọmọ ogun ilẹ naa sọrọ ni awọn kọkọ ro pe awọn ọmọ meji naa maa doloogbe ni nitori bi wọn ṣe ri. ‘’A ro pe wọn ko le lo ju ọsẹ kan lo nitori wọn jọ ọmọde kekeeke’’ Amọ nibayii wọn ti n gba itọju ni ileewosan, ti wọn si lero pe ara wọn yoo gba alaafia laipẹ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa fikun un pe iwadii ti bẹrẹ lori idi ti awọn molẹbi naa ko fi ri idoola ẹmi ni kiakia, nitori wọn tipe akiyesi ọlọpaa si agbegbe naa ni ọdun 2020, amọ ti wọn ko ṣe nkankan si.


Balogun William Oliveira to ba ikọ ọlọpaa ọmọ ogun ilẹ naa sọrọ ni awọn kọkọ ro pe awọn ọmọ meji naa maa doloogbe ni nitori bi wọn ṣe ri. ‘’A ro pe wọn ko le lo ju ọsẹ kan lo nitori wọn jọ ọmọde kekeeke’’ Amọ nibayii wọn ti n gba itọju ni ileewosan, ti wọn si lero pe ara wọn yoo gba alaafia laipẹ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa fikun un pe iwadii ti bẹrẹ lori idi ti awọn molẹbi naa ko fi ri idoola ẹmi ni kiakia, nitori wọn tipe akiyesi ọlọpaa si agbegbe naa ni ọdun 2020, amọ ti wọn ko ṣe nkankan si.


Ọwọ Ọlọ́pàá tẹ Oníṣègùn tó fipá bá òníbárà rẹ́ sún

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun tí fi ofin mu oníṣegun kan ti orukọ rẹ jẹ, Samson Ogundele, ẹni tí o gbe ni agbegbe referefu ni adugbo Oja Ọdan fun bi o ṣe fi tipatipa ba onibara rẹ, ọdomọbinrin kan sun. Alukoro fun Ileeṣẹ ọlọpaa Abimbola Oyeyemi  lo fidi iṣẹlẹ naa mule ninu atesita kan to fi sita niluu Abeokuta lọjọ aiku. Oyeyemi ni ọwọ tẹ afurasi sì naa lọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu keje. "Ọwọ tẹ afurasi naa lẹyin arabinrin to sagbako naa gbe sì etí ọlọpaa Oja Odan pe, nibi ti oun ti kọ isẹ onidiri ni owo toto ẹgbẹrun kan tí sọnu tí awọn sì pinu pe awọn yoo lọ ọdọ babalawo lati mọ ẹni to mu owo naa lara awọn. “O ni nigba ti a de si ọdọ babalawo, wọn pe wa wọ ninu yara lẹyin ti wọn ti gba ọgọrun un meje lọwọ wa. “Arabinrin naa ni lẹyin ti ẹni akọkọ ati ẹni kejì wọlé, tí o si kan oun ni Babalawo fẹ fi tipatipa ba sun.


"Ọwọ tẹ afurasi naa lẹyin arabinrin to sagbako naa gbe sì etí ọlọpaa Oja Odan pe, nibi ti oun ti kọ isẹ onidiri ni owo toto ẹgbẹrun kan tí sọnu tí awọn sì pinu pe awọn yoo lọ ọdọ babalawo lati mọ ẹni to mu owo naa lara awọn. “O ni nigba ti a de si ọdọ babalawo, wọn pe wa wọ ninu yara lẹyin ti wọn ti gba ọgọrun un meje lọwọ wa. “Arabinrin naa ni lẹyin ti ẹni akọkọ ati ẹni kejì wọlé, tí o si kan oun ni Babalawo fẹ fi tipatipa ba sun. “Lẹyin ti ọmọbìnrin naa fi ọrọ yí to etí ileeṣẹ ọlọpaa leti, Ọga agba fun awọn ọlọpaa ni agbegbe Oja Odan, CPS Gabriel Ikechukwu, ni kí awọn ọlọpaa lọ mu babalawo naa. “Nigba ti a bẹrẹ iforowero ni ọkan lara awọn ọmọbìnrin to jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlogun jẹwọ pe babalawo naa ti ba oun sun nigba ti awọn lọ ṣe iwadi lori ẹgbẹrun kan to sọnu. “O ni Babalawo sọ fun oun pe tí oun ko gbọdọ sọ ọrọ naa fun ẹnikẹni ati pe ti oun ba sọ ọrọ naa, iku ni fun oun.


“Lẹyin ti ọmọbìnrin naa fi ọrọ yí to etí ileeṣẹ ọlọpaa leti, Ọga agba fun awọn ọlọpaa ni agbegbe Oja Odan, CPS Gabriel Ikechukwu, ni kí awọn ọlọpaa lọ mu babalawo naa. “Nigba ti a bẹrẹ iforowero ni ọkan lara awọn ọmọbìnrin to jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlogun jẹwọ pe babalawo naa ti ba oun sun nigba ti awọn lọ ṣe iwadi lori ẹgbẹrun kan to sọnu. “O ni Babalawo sọ fun oun pe tí oun ko gbọdọ sọ ọrọ naa fun ẹnikẹni ati pe ti oun ba sọ ọrọ naa, iku ni fun oun. “Ní kia la gbe ọmọbìnrin naa lọ sí ile iwosan General Oja Odan níbi awọn dokita ti fi idi rẹ mulẹ pe otitọ ni pe babalawo fi tipatipa ba sun. “Babalawo fun ara rẹ ti jẹwọ pe otitọ ni pe oun fi tipatipa ba awọn ọmọbìnrin naa sun.


“Ní kia la gbe ọmọbìnrin naa lọ sí ile iwosan General Oja Odan níbi awọn dokita ti fi idi rẹ mulẹ pe otitọ ni pe babalawo fi tipatipa ba sun. “Babalawo fun ara rẹ ti jẹwọ pe otitọ ni pe oun fi tipatipa ba awọn ọmọbìnrin naa sun.


Irun imú mí jẹ ìwúrí, torí náà ni mo se ń bùgá káàkiri -Shyja,obìnrin tó ní irun imú bí ọkùnrin

Bi ere bi ere ni irunmu arabinrin Shyja bẹrẹ si ni wu ni nkan bi ọdun marun un sẹyin. Lati igba naa titi di asiko yi si lo ti jẹ ohun idunnu fun to si ti n da irunmu si bi ti ọkunrin. Ẹni ọdun marundinlogoji ọmọ India yi lawọn eeyan kan ti n bẹnu atẹ lu tawọn mii si n gbori yin fun bakan naa loju opo ayelujara. Agbegbe  Kannur ni Guusu Kerala ni Shyja n gbe. Ọpọ a maa beere lọwọ rẹ bi wọn ba ri aworan rẹ ni Facebook pe ki lo de to fi n da irunmu si bi ti ọkunrin? Esi ti o si maa n fọ pada ni pe ''Ko si nkan ti mo le sọ ju pe mo nifẹ si i ni'' Bi awọn obinrin mii, irun bẹrẹ si ni foju han loju Shyja fun ọpọ ọdun.


Agbegbe  Kannur ni Guusu Kerala ni Shyja n gbe. Ọpọ a maa beere lọwọ rẹ bi wọn ba ri aworan rẹ ni Facebook pe ki lo de to fi n da irunmu si bi ti ọkunrin? Esi ti o si maa n fọ pada ni pe ''Ko si nkan ti mo le sọ ju pe mo nifẹ si i ni'' Bi awọn obinrin mii, irun bẹrẹ si ni foju han loju Shyja fun ọpọ ọdun. Loore koore lo maa n fa irun ipenpeju rẹ to ba fẹ pọju. Ni gbogbo igba yi, Shyja sọ pe ko jẹ oun logun lati fa irunimu to n ṣuyọ. ''Mi o le ro pe mo le ṣe ki n ma ni irun imu yi.Nigba ti ajakalẹ Covid-19 bẹrẹ, mi o nifẹ si wiwọ ibomu nitori o maa n bo oju mi'' Ọpọ eeyan lo gba nimoran pe ko fa irunmu rẹ kuro ṣugbọn Shyja kọ jalẹ.


Loore koore lo maa n fa irun ipenpeju rẹ to ba fẹ pọju. Ni gbogbo igba yi, Shyja sọ pe ko jẹ oun logun lati fa irunimu to n ṣuyọ. ''Mi o le ro pe mo le ṣe ki n ma ni irun imu yi.Nigba ti ajakalẹ Covid-19 bẹrẹ, mi o nifẹ si wiwọ ibomu nitori o maa n bo oju mi'' Ọpọ eeyan lo gba nimoran pe ko fa irunmu rẹ kuro ṣugbọn Shyja kọ jalẹ. ''Mi o rẹwa nitori pe mo ni irunmu tabi mi o ni.Lọkan mi , mi o lerope mo rẹwa nigba kan ri ju bi mo ṣe wa nisinyi lọ'' Lawujọ awọn eeyan a maa gba awọn obinrin nimọran lati fa iru to ba hu loju wọn kuro ati pe ki wọn si san owo lọdọ awọn aṣaraloge lati le fi fa awọn irun yi. Owo iyebiye lawọn eeyan n pa lagbaye nipasẹ tita awọn eronja fifa irun ara bi abẹ, ipara ati awọn mii fawọn obinrin to ba lowo lati ra wọn. Lọdun 2016, arabinrin Harnaam Kaur to jẹ olupolongo nini ifẹ si ara ẹni wọ akọsilẹ iwe itan Guiness World Records gẹgẹ bi obinrin to kere julọ lagbaye to ni irungbọn to kun fọfọ.


''Mi o rẹwa nitori pe mo ni irunmu tabi mi o ni.Lọkan mi , mi o lerope mo rẹwa nigba kan ri ju bi mo ṣe wa nisinyi lọ'' Lawujọ awọn eeyan a maa gba awọn obinrin nimọran lati fa iru to ba hu loju wọn kuro ati pe ki wọn si san owo lọdọ awọn aṣaraloge lati le fi fa awọn irun yi. Owo iyebiye lawọn eeyan n pa lagbaye nipasẹ tita awọn eronja fifa irun ara bi abẹ, ipara ati awọn mii fawọn obinrin to ba lowo lati ra wọn. Lọdun 2016, arabinrin Harnaam Kaur to jẹ olupolongo nini ifẹ si ara ẹni wọ akọsilẹ iwe itan Guiness World Records gẹgẹ bi obinrin to kere julọ lagbaye to ni irungbọn to kun fọfọ. Amọ lẹnu lọọlọ yi, awọn obinrin kan ti n fariga ti wọn si ti n da irun oju wọn si yala irunmu tabi irungbọn. Ninu awọn ifọrọwanilẹnuwo to ṣe , o maa n saba sọrọ nipa bi gbigba kadara nipa irun oju rẹ ti ṣe jẹ ọna kan gbogi lati nifẹ ara rẹ  to si tun jẹ ko bori awọn to n dẹyẹ si .


Amọ lẹnu lọọlọ yi, awọn obinrin kan ti n fariga ti wọn si ti n da irun oju wọn si yala irunmu tabi irungbọn. Ninu awọn ifọrọwanilẹnuwo to ṣe , o maa n saba sọrọ nipa bi gbigba kadara nipa irun oju rẹ ti ṣe jẹ ọna kan gbogi lati nifẹ ara rẹ  to si tun jẹ ko bori awọn to n dẹyẹ si .


Johnson & Johnson baby powder: Iléeṣẹ́ apoògùn wọ́gilé ìpara ọmọdé ‘baby powder’ lẹ́yìn tí àwọn èèyàn ní ó ń fa àrùn jẹjẹrẹ

Ileeṣẹ apoogun, Johnson & Johnson yoo dẹkun ati maa pese ipara ọmọde rẹ, “Johnson’s baby powder” kaakiri agbaye bẹrẹ lati ọdun to n bọ. Ikede yii lo n waye  lẹyin ọdun meji ti ileeṣẹ naa ti fopin si ipara ọmọde naa nilẹ Amẹrika. Ṣaaju ni ọpọ awọn obinrin kan ti kọkọ n gbe ileeṣẹ naa lọ sile ẹjọ lẹyin ti wọn ni awọn ipara ọhun ni awọn eroja ‘asbestos’ to n fun awọn obinrin ni arun jẹjẹrẹ, ovarian cancer. Amọ ileeṣẹ ọhun ni lẹyin ọpọ iwadii to ti le lọpọ ọdun, awọn gbagbọ pe ko si ewu kankan ninu lilo ipara ọmọde ti awọn n ṣe. Ninu atẹjade ti ileeṣẹ J&J fi lede, wọn ni “Gẹgẹ bii ọkan lara awọn igbesẹ tuntun nileeṣẹ wa, a ti pinnu lati wọgile awọn ipara ọmọde oni pauda wa lawọn orilẹ-ede kan kaakiri agbaye.” Bo tilẹ jẹ pe wọn fẹ wọgile ipara ọmọde ọhun, ileeṣẹ naa ṣi tẹpẹlẹ mọ ọrọ wọn pe ko sewu ninu ipara ọmọde naa. Wọn ni “A duro digbi lẹyin awọn iwadii ijinlẹ wa ti awọn eleto ilera ṣe kaakiri agbaye pe ipara ẹlẹfun awọn ọmọde wa ko ni ewu kankan ninu, bẹẹ si ni ko ni eroja to maa n fa arun jẹjẹrẹ.” Inu ọdun 2020 ni ileeṣẹ J&J kede pe oun yoo dẹkun ati maa ta ipara ẹlẹfun naa nilẹ Amẹrika ati Canada.


Amọ ileeṣẹ ọhun ni lẹyin ọpọ iwadii to ti le lọpọ ọdun, awọn gbagbọ pe ko si ewu kankan ninu lilo ipara ọmọde ti awọn n ṣe. Ninu atẹjade ti ileeṣẹ J&J fi lede, wọn ni “Gẹgẹ bii ọkan lara awọn igbesẹ tuntun nileeṣẹ wa, a ti pinnu lati wọgile awọn ipara ọmọde oni pauda wa lawọn orilẹ-ede kan kaakiri agbaye.” Bo tilẹ jẹ pe wọn fẹ wọgile ipara ọmọde ọhun, ileeṣẹ naa ṣi tẹpẹlẹ mọ ọrọ wọn pe ko sewu ninu ipara ọmọde naa. Wọn ni “A duro digbi lẹyin awọn iwadii ijinlẹ wa ti awọn eleto ilera ṣe kaakiri agbaye pe ipara ẹlẹfun awọn ọmọde wa ko ni ewu kankan ninu, bẹẹ si ni ko ni eroja to maa n fa arun jẹjẹrẹ.” Inu ọdun 2020 ni ileeṣẹ J&J kede pe oun yoo dẹkun ati maa ta ipara ẹlẹfun naa nilẹ Amẹrika ati Canada. Lọdun naa lọhun, wọn ni awọn yoo ṣi maa ta ipara naa lawọn orilẹ-de mii kaakiri agbaye. Ninu iwadii kan ti ileeṣẹ iroyin Reuters sẹ lọdun 2018, wọn ni ileeṣẹ J&J mọ pe ipara naa ni eroja to le fa arun jẹjẹrẹ, amọ wọn kọ lati sọrọ. O ti le ni aadoje, 130, ọdun ti ileeṣẹ naa ti n ta ipara ọmọ naa.


Lọdun naa lọhun, wọn ni awọn yoo ṣi maa ta ipara naa lawọn orilẹ-de mii kaakiri agbaye. Ninu iwadii kan ti ileeṣẹ iroyin Reuters sẹ lọdun 2018, wọn ni ileeṣẹ J&J mọ pe ipara naa ni eroja to le fa arun jẹjẹrẹ, amọ wọn kọ lati sọrọ. O ti le ni aadoje, 130, ọdun ti ileeṣẹ naa ti n ta ipara ọmọ naa.


Ìbejì olórin ẹ̀mí Osinachi jẹ́rìí nílé ẹjọ́ níbi ìgbẹ́jọ́ ọkọ rẹ̀, Peter Nwachukwu

Ibeji olorin ẹmi nni to papoda, Osinachi Nwachukwu ti ni ohun to pa ekeji  oun ni bi ọkọ rẹ ṣe ma n naa. Ibeji rẹ naa ti orukọ rẹ n jẹ Amarachi Eze sọ fun ileẹjọ giga ni ilu Abuja pe; ‘’Bi ọkọ ekeji mi ṣe ma n naa lo fa iku rẹ kii ṣe aisan ọgbẹ inu tabi aisan jẹjẹrẹ’’ Ẹsun oniga mẹtalelogun ni ọkọ Osinachi, Peter Nwachukwu n koju lori lilọwọ ninu iku iyawo rẹ. Bio tilẹ jẹ pe ọkọ naa ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun, ileẹjọ ni ko lọ si ẹwọn ni Kuje titi igbẹjọ rẹ yoo fi pari. Ekeji Osinachi to jẹ olorin ẹmi naa ni ẹlẹri kẹta ninu ẹsun ipaniyan ti ijọba Naijiria pe mọ ọkọ Osinachi. O salaye pe nigba ti ẹgbọn rẹ wa ni ileewosan ni ọkọ rẹ wọle lati sọ fun un pe ko ni aisan jẹjẹrẹ nitori ayẹwo ti ṣafihan bẹẹ. ‘’Inu ẹkeji mi si dun, ohun ti mo fẹ ni idajọ otitọ lori bi ọkọ rẹ ṣe ma n na a bi ẹran’’ ‘’Igbakigba to ba fe na a, niṣe ni yoo fun un ni ẹṣẹ ni gbogbo ara ti yoo si fun un ni ipa ni aya’’ ‘’Igba to wa ninu oyun akọkọ, o pe mi pe igbalẹ ni ọkọ rẹ ma fi n na a, ti ko si ni fun un ni ounjẹ’’ Lasiko ifọrọwanilẹnuwo, ekeji Osinachi naa ni Osinachi pe oun pe aya n dun oun, ti oun si lọ si ile iwosan ijọba ti ilu Abuja nibi to ti n gba itọju.


Ekeji Osinachi to jẹ olorin ẹmi naa ni ẹlẹri kẹta ninu ẹsun ipaniyan ti ijọba Naijiria pe mọ ọkọ Osinachi. O salaye pe nigba ti ẹgbọn rẹ wa ni ileewosan ni ọkọ rẹ wọle lati sọ fun un pe ko ni aisan jẹjẹrẹ nitori ayẹwo ti ṣafihan bẹẹ. ‘’Inu ẹkeji mi si dun, ohun ti mo fẹ ni idajọ otitọ lori bi ọkọ rẹ ṣe ma n na a bi ẹran’’ ‘’Igbakigba to ba fe na a, niṣe ni yoo fun un ni ẹṣẹ ni gbogbo ara ti yoo si fun un ni ipa ni aya’’ ‘’Igba to wa ninu oyun akọkọ, o pe mi pe igbalẹ ni ọkọ rẹ ma fi n na a, ti ko si ni fun un ni ounjẹ’’ Lasiko ifọrọwanilẹnuwo, ekeji Osinachi naa ni Osinachi pe oun pe aya n dun oun, ti oun si lọ si ile iwosan ijọba ti ilu Abuja nibi to ti n gba itọju. Nigba ti ọkọ rẹ ri oun lo bere pe kini oun wa, to si ni o lalejo wi pe oun ko le wọle. O ni itagbangba ni oun duro si titi di alẹ ki  oun to ri ekeji oun. Ọjọ keji ni ọkọ rẹ ni ki oun kuro nibẹ ni alẹ, ti Osinachi da sii, amọ to si pariwo lee lori.


Nigba ti ọkọ rẹ ri oun lo bere pe kini oun wa, to si ni o lalejo wi pe oun ko le wọle. O ni itagbangba ni oun duro si titi di alẹ ki  oun to ri ekeji oun. Ọjọ keji ni ọkọ rẹ ni ki oun kuro nibẹ ni alẹ, ti Osinachi da sii, amọ to si pariwo lee lori. Lẹyin naa ni Osinachi bẹbẹ pe ko lo ba oun wo awọn ọmọ, to si bẹrẹ si ni sunkun amọ ti ọkọ rẹ ko jẹ ki wọn ri awọn ọmọ naa. Osinachi ba ikeji rẹ ja nitori ọkọ rẹ ti iyẹn si pada si ilu wọn. Lẹyin ọjọ diẹ ni wọn pee pe ekeji rẹ ti papoda.


Lẹyin naa ni Osinachi bẹbẹ pe ko lo ba oun wo awọn ọmọ, to si bẹrẹ si ni sunkun amọ ti ọkọ rẹ ko jẹ ki wọn ri awọn ọmọ naa. Osinachi ba ikeji rẹ ja nitori ọkọ rẹ ti iyẹn si pada si ilu wọn. Lẹyin ọjọ diẹ ni wọn pee pe ekeji rẹ ti papoda. Nibayii ileẹjọ ti gba ki awọn ọmọ Osinachi wa ṣe ẹlẹri amọ wọn yoo da abo bo wọn gẹgẹ bi ọmọde. Ileẹjọ ko ni gba awọn ti ko ba pọndandan ki wọn wa ni ileẹjọ laaye lati wa nibẹ, bii awọn oniroyin. Bakan naa ni wọn yoo fi aṣọ bo wọn loju ti wọn ba n sọrọ lati da abo bo wọn.


Nibayii ileẹjọ ti gba ki awọn ọmọ Osinachi wa ṣe ẹlẹri amọ wọn yoo da abo bo wọn gẹgẹ bi ọmọde. Ileẹjọ ko ni gba awọn ti ko ba pọndandan ki wọn wa ni ileẹjọ laaye lati wa nibẹ, bii awọn oniroyin. Bakan naa ni wọn yoo fi aṣọ bo wọn loju ti wọn ba n sọrọ lati da abo bo wọn. Ọdọ iya iya wọn ni wọn wa ni Enugu ti mama si ni inu oun dun lati tọju wọn amọ ibanujẹ nipe ọmọ oun ko si ni aye mọ.


Ọdọ iya iya wọn ni wọn wa ni Enugu ti mama si ni inu oun dun lati tọju wọn amọ ibanujẹ nipe ọmọ oun ko si ni aye mọ.


Àwọn agbébọn tún gbẹ̀mí àlùfáà ìjọ Àgùdà míì ní Edo

Àlùfáà ìjọ Àgùdà kan, ẹni ọ̀wọ̀ Christopher Odia ni àwọn agbébọn tún jígbé ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú tí wọ́n sì ṣekúpa á. Ní nǹkan bí ago mẹ́fà àbọ̀ òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú ni àwọn agbébọn náà gbé Àlùfáà náà gbé nígbà tó ń kúrò ní ilé rẹ̀ lọ sí ilé ìjọsìn St Micheal, Ikabigbo, Uzaire, ìpínlẹ̀ Edo. Lẹ́yìn tí àwọn agbébọn náà jí àlùfáà ọ̀hún gbé, àwọn ọ̀dọ́ agbègbè náà, àwọn fijilanté àti àwọn ẹ̀ṣọ́ àláàbò ya wọ gbogbo àwọn igbó tó wà ní agbègbè náà láti wá àlùfáà náà rí. Níbi tí wọ́n ti ń wá àlùfáà náà ni àwọn agbébọn yìbọn mọ́ ọmọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Nurudeen Umosor tó sì pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ tí àwọn méjì mìíràn sì farapa. Nínú àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ ìjọ náà, Peter Egielewa fi léde ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó bani lọ́kàn jẹ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náààti olóàgbé náà ló ń ṣàkóso ilé ìjọsìn St Micheal kí àwọn agbébọn tó dá ẹ̀mí rẹ̀ légbodò. Bákan náà ló fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé àwọn àwọn méjì nínú àwọn agbébọn náà ni ọwọ́ àwọn fijilanté náà bà. Ile ẹjọ ti paṣẹ ki wọn fi awọn ọdọkunrin mẹrin to din dundu iya fun ọdọbinrin kan ninu fidio kan eyi to lọ kaakiri lori ayelujara laipẹ yii si ahamọ titi di igba ti igbẹjọ wọn yoo fi bẹrẹ.


Nínú àtẹ̀jáde kan tí agbẹnusọ ìjọ náà, Peter Egielewa fi léde ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó bani lọ́kàn jẹ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náààti olóàgbé náà ló ń ṣàkóso ilé ìjọsìn St Micheal kí àwọn agbébọn tó dá ẹ̀mí rẹ̀ légbodò. Bákan náà ló fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé àwọn àwọn méjì nínú àwọn agbébọn náà ni ọwọ́ àwọn fijilanté náà bà. Ile ẹjọ ti paṣẹ ki wọn fi awọn ọdọkunrin mẹrin to din dundu iya fun ọdọbinrin kan ninu fidio kan eyi to lọ kaakiri lori ayelujara laipẹ yii si ahamọ titi di igba ti igbẹjọ wọn yoo fi bẹrẹ. Awọn ọdọkunrin naa han ninu fidio naa nibi ti ọkan ninu wọn, Jimoh Abdulfatai, to jẹ ọrẹkunrin ọdọbinrin naa ti n naa ti awọn mẹrin yooku, Olamide Babatunde, Afeez Ayomide, Agboola Abdulsamad ati Yakubu Mustapha, to jẹ ọrẹ rẹ si dii lọwọ mu. Atẹjade kan lati ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Kwara, eyi ti alukoro rẹ, SP Ọkasanmi Ajayi fi sita ṣalaye wi pe kete tawọn ọlọpaa nilu Shao kẹfin iroyin naa ati fidio yii ni wọn ti kan lu agbami iṣẹnibi ti wọn ti gbe arabinrin naa lọ sileewosan fun itọju ti wọn si fi panpẹ ofin gbe gbogbo awọn ọdọkunrin ọhun. Atẹjade naa tun fi kun un pe kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Tuesday Assayomo lo paṣẹ pe ki awọn ọtẹlẹmuyẹ tete pari iṣẹ lori rẹ ki wọn si gbe wọn lọ si ile ẹjọ.


Awọn ọdọkunrin naa han ninu fidio naa nibi ti ọkan ninu wọn, Jimoh Abdulfatai, to jẹ ọrẹkunrin ọdọbinrin naa ti n naa ti awọn mẹrin yooku, Olamide Babatunde, Afeez Ayomide, Agboola Abdulsamad ati Yakubu Mustapha, to jẹ ọrẹ rẹ si dii lọwọ mu. Atẹjade kan lati ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Kwara, eyi ti alukoro rẹ, SP Ọkasanmi Ajayi fi sita ṣalaye wi pe kete tawọn ọlọpaa nilu Shao kẹfin iroyin naa ati fidio yii ni wọn ti kan lu agbami iṣẹnibi ti wọn ti gbe arabinrin naa lọ sileewosan fun itọju ti wọn si fi panpẹ ofin gbe gbogbo awọn ọdọkunrin ọhun. Atẹjade naa tun fi kun un pe kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Tuesday Assayomo lo paṣẹ pe ki awọn ọtẹlẹmuyẹ tete pari iṣẹ lori rẹ ki wọn si gbe wọn lọ si ile ẹjọ. O ṣalaye siwaju sii peawọn afurasi naa jẹwọ pe lootọ lawọn lu arabinrin naa. Wọn ni awọn furasii pe o n ṣoju meji pẹlu ọkan lara wọn to jẹ ọrẹkunrin rẹ, bi o tilẹ jẹ wi pe arabinrin naa sẹ kanlẹ pe oun ko loju meji pẹlu Jimọh Abdulfatai. Ọrẹkunrin rẹ naa fi tipatipa gba ẹrọ ibanisọrọ alagbeka rẹ ti o si fun ọkan lara awọn ọrẹ rẹ lati maa ka bi wọn ṣe n fi iya jẹ ẹ silẹ lati ju u si ori ayelujara.


O ṣalaye siwaju sii peawọn afurasi naa jẹwọ pe lootọ lawọn lu arabinrin naa. Wọn ni awọn furasii pe o n ṣoju meji pẹlu ọkan lara wọn to jẹ ọrẹkunrin rẹ, bi o tilẹ jẹ wi pe arabinrin naa sẹ kanlẹ pe oun ko loju meji pẹlu Jimọh Abdulfatai. Ọrẹkunrin rẹ naa fi tipatipa gba ẹrọ ibanisọrọ alagbeka rẹ ti o si fun ọkan lara awọn ọrẹ rẹ lati maa ka bi wọn ṣe n fi iya jẹ ẹ silẹ lati ju u si ori ayelujara. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara ti fi ṣikun ofin mu ọkunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Fatai, atawọn ọrẹ rẹ mẹta mii lẹyin ti wọn na ọrẹbinrin rẹ, Aduke, lori ẹsun pe o n ba ọkunrin mii dọrẹ. Iroyin ni awọn afurasi naa pe Aduke, to jẹ akẹkọọ ile ẹkọ Bartholomew College of Health ni ipinlẹ Kwara wa sile Fatai lati fi lilu da lọla lori ẹsun ti wọn fi kan an. Nigba to de ile Fatai, o ba oun atawọn ọrẹ rẹ mẹta mii nibẹ, ti wọn si bẹrẹ si n fi ọrọ wa lẹnu wo.


Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara ti fi ṣikun ofin mu ọkunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Fatai, atawọn ọrẹ rẹ mẹta mii lẹyin ti wọn na ọrẹbinrin rẹ, Aduke, lori ẹsun pe o n ba ọkunrin mii dọrẹ. Iroyin ni awọn afurasi naa pe Aduke, to jẹ akẹkọọ ile ẹkọ Bartholomew College of Health ni ipinlẹ Kwara wa sile Fatai lati fi lilu da lọla lori ẹsun ti wọn fi kan an. Nigba to de ile Fatai, o ba oun atawọn ọrẹ rẹ mẹta mii nibẹ, ti wọn si bẹrẹ si n fi ọrọ wa lẹnu wo. Gẹgẹ bii fidio lilu naa to n milẹ titi lori ayelujara ṣe fi han, awọn ọrẹ Fatai di Aduke lọwọ ati ẹsẹ mu, ti wọn si bẹrẹ n na ni paṣan, iyẹn lẹyin ti wọn ti kọkọ fẹsun kan pe oju rẹ ko gbebikan. A gbọ pe lẹyin ti wọn na tan ni oun funra rẹ ṣalaye ohun ti oju rẹ lọwọ awọn ọrẹ ololufẹ rẹ loju opo WhatsApp rẹ, to sit un fi fidio lilu naa sibẹ. Ninu fidio naa Fatai atawọn ọrẹ rẹ ti ka aṣọ Aduke soke, wọn bọ pata rẹ, wọn si n ko paṣan bo idi rẹ ti oun naa si n bẹbẹ fun aanu.


Gẹgẹ bii fidio lilu naa to n milẹ titi lori ayelujara ṣe fi han, awọn ọrẹ Fatai di Aduke lọwọ ati ẹsẹ mu, ti wọn si bẹrẹ n na ni paṣan, iyẹn lẹyin ti wọn ti kọkọ fẹsun kan pe oju rẹ ko gbebikan. A gbọ pe lẹyin ti wọn na tan ni oun funra rẹ ṣalaye ohun ti oju rẹ lọwọ awọn ọrẹ ololufẹ rẹ loju opo WhatsApp rẹ, to sit un fi fidio lilu naa sibẹ. Ninu fidio naa Fatai atawọn ọrẹ rẹ ti ka aṣọ Aduke soke, wọn bọ pata rẹ, wọn si n ko paṣan bo idi rẹ ti oun naa si n bẹbẹ fun aanu. Fidio mii to tun ti wa lori ayelujara ni Aduke funra rẹ, awọn sọja atawọn ọlọpaa kan wa lẹyin ti wọn mu Fatai atawọn ọrẹ rẹ tan. Ẹwẹ, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, Ajayi Okesanmi ti fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, to si sọ pe iwadii ti bẹrẹ. Okesanmi ni “Wọn fi ọrọ naa to wa leti a si ti fi ṣikun ofin mu awọn afurasi ọhun.” “Mẹrin ni wọn, a ti ko wọn lọ si Shao, a si ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa.”


Fidio mii to tun ti wa lori ayelujara ni Aduke funra rẹ, awọn sọja atawọn ọlọpaa kan wa lẹyin ti wọn mu Fatai atawọn ọrẹ rẹ tan. Ẹwẹ, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, Ajayi Okesanmi ti fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, to si sọ pe iwadii ti bẹrẹ. Okesanmi ni “Wọn fi ọrọ naa to wa leti a si ti fi ṣikun ofin mu awọn afurasi ọhun.” “Mẹrin ni wọn, a ti ko wọn lọ si Shao, a si ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa.”


Bose Omolayo Paralympian: Bí mo ṣe rí ọkọ fẹ́, tí mo tún bímọ lẹ́yìn tí wọ́n ti sọ pé mi ò ni lè bímọ nìyí

Ami ẹyẹ ti Bose Omolayo ti gba gẹgẹ bi elere idaraya to n gbe irin kii ṣe kekere koda o ti rinrinajo lọ si ọpọ orilẹede kaakiri agbaye bayii. Nigba kekere rẹ gẹgẹ bo ṣe sọ iriri to ni ni awọn kan ti sọ fun iya rẹ pe ko lọ ju u nu tori pe "ọmọ to n fi aya fa ko lee di nkankan laye". Arabinrin Bose Omolayo sọ fun BBC Yoruba bi o ṣe padanu ẹsẹ rẹ ni kekere ni nkan bii ọdun mejila amọ ko jẹ ki eyi dii lọwọ lati sọ ala rẹ di mimu ṣẹ gẹgẹ bi elere idaraya. Ni bayii, inu rẹ dun pe o ti n gbe igbe aye to wu u bayii ti inu rẹ si dun si iṣẹ to yan laayo. Ẹ wo tọkọ-taya tó ní ìpèníjà ẹsẹ̀ àmọ́ tí wọn kọ̀ láti ṣe agbe jẹun 'Dokita ilé ìwòsàn ló gba ẹsẹ̀ lọ́wọ́ mi' Wo àṣírí nkan tó gba ẹsẹ̀ kan lọ́wọ́ Jigan Baba Oja Bakan naa ni o dupẹ pe o pada ri ọkọ fẹ to tun jẹ Ojiṣẹ Ọlọrun. Bakan naa lo bi ọmọ.


Ni bayii, inu rẹ dun pe o ti n gbe igbe aye to wu u bayii ti inu rẹ si dun si iṣẹ to yan laayo. Ẹ wo tọkọ-taya tó ní ìpèníjà ẹsẹ̀ àmọ́ tí wọn kọ̀ láti ṣe agbe jẹun 'Dokita ilé ìwòsàn ló gba ẹsẹ̀ lọ́wọ́ mi' Wo àṣírí nkan tó gba ẹsẹ̀ kan lọ́wọ́ Jigan Baba Oja Bakan naa ni o dupẹ pe o pada ri ọkọ fẹ to tun jẹ Ojiṣẹ Ọlọrun. Bakan naa lo bi ọmọ. "Inu mi kan maa n dun ti mo ba ri awọn ọmọ ti mo bi toripe wọn ti kọkọ ni mi o ni le bimọ". Bose mu iranti wa ni igba to bẹrẹ gbigbe irin gẹgẹ bi iṣẹ lẹyin to ti foju ri oniruuru ipenija laye rẹ bo ṣe n dagba. 'Àwa ni "Zama Zama"!


"Inu mi kan maa n dun ti mo ba ri awọn ọmọ ti mo bi toripe wọn ti kọkọ ni mi o ni le bimọ". Bose mu iranti wa ni igba to bẹrẹ gbigbe irin gẹgẹ bi iṣẹ lẹyin to ti foju ri oniruuru ipenija laye rẹ bo ṣe n dagba. 'Àwa ni "Zama Zama"! À ń gbé labẹ́ ilẹ̀ láti wa góòlù jáde àmọ́ bí ikú ṣe ma ń mú wa lọ rèé' Ṣé lóòtọ́ ni Jonathan ti gbẹ̀yìn darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ APC? Nkan tí PDP àti APC sọ rèé O ranti awọn to gba iya rẹ nimọran lati lọ ju oun sori akitan tori wọn ni oun ko le da nkankan laye amọ iya rẹ kọ eti ikun si wọn to si tii lẹyin titi to fi di eeyan. Bakan naa lo ranti ẹni to fi gbigbe irin lọ ọ ti ko si lee gbagbe laye laye tori oun naa ti di ẹni to n rinrin ajo lọ soke okun lẹnu iṣẹ yii ti o si ti gba ami ẹyẹ pupọ.


À ń gbé labẹ́ ilẹ̀ láti wa góòlù jáde àmọ́ bí ikú ṣe ma ń mú wa lọ rèé' Ṣé lóòtọ́ ni Jonathan ti gbẹ̀yìn darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ APC? Nkan tí PDP àti APC sọ rèé O ranti awọn to gba iya rẹ nimọran lati lọ ju oun sori akitan tori wọn ni oun ko le da nkankan laye amọ iya rẹ kọ eti ikun si wọn to si tii lẹyin titi to fi di eeyan. Bakan naa lo ranti ẹni to fi gbigbe irin lọ ọ ti ko si lee gbagbe laye laye tori oun naa ti di ẹni to n rinrin ajo lọ soke okun lẹnu iṣẹ yii ti o si ti gba ami ẹyẹ pupọ.


A ti gbáradì fún ikọ̀ Super Falcons – Banyana Banyana ti South Africa

Ikọ agbabọọlu obinrin ti orilẹede South-Africa ti fi ero wọn ha ni igbaradi fun idije CAF Women Cup of Nations ti yoo waye ni Morocco. Ikọ Super Falcons to ti gba ami ẹyẹ naa fun igba kẹsan ti yoo ma koju ikọ Banyana Banyana ni ifẹṣẹwọnṣẹ group C ti yoo waye ni Ọjọ Kẹrin, Osu Keje. Dokita Iko Banyana Banyana, Rodney Mokoka naa lo ni awọn ti rẹkẹ ikọ agbabọọlu obinrin ti Naijiria ati awọn ikọ agbabọọlu to ku. Ninu fidio ti Mokoka fi lede lo ti safihan bi awọn ikọ South Africa naa ṣe n gbaradi. Bakan naa lo ni awọn ti ṣetan lati kopa ninu idije ikejila ti Women’s Africa Cup of Nations ni Morocco. Dokita naa ni ara wọn pe sasa ti ko si si ẹni to ni aisan kankan lara awọn obinrin agbabọọlu naa.


Osinachi Nwachukwu n wọ káà ilẹ̀ sùn lónìí, ètò ìsìnkú ìkẹhìn ti bẹ̀rẹ̀!

Gbajugbaja olorin ẹmi ọmọ Naijiria Osinachi Nwachukwu yoo w kaa ilẹ sun lonii ọjọ Abamẹta ọjọ Kẹẹdogun, oṣu Kẹfa ọdun 2022. Eto isinku oloogbe olorin naa ti ṣaaju bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelogun oṣu Kẹfa nilu Abuja. Osinachi jẹ Ọlọrun nipe ni ọjọ Kẹjọ oṣu Kẹrin ọdun 2022 amọ ọrọ ohun to ṣokunfa iku rẹ ko tii ye ẹni kẹni ti ọrọ naa dẹ ṣi wa nile ẹjọ bayii. Awọn ọlọpaa n ba Ọgbẹni Peter Nwachukwu, ọkọ oloogbe naa wọ ẹjọ lọwọlọwọ. Ẹbi Osinachukwu gangan lo n ṣeto isin ikẹhin fun ọmọ wọn. Gbajugbaja olorin ẹmi naa yoo wọ kaa ilẹ sun ni ọjọ Ẹti Karundinlọgbọn oṣu Kẹfa ọdun 2022.


Awọn ọlọpaa n ba Ọgbẹni Peter Nwachukwu, ọkọ oloogbe naa wọ ẹjọ lọwọlọwọ. Ẹbi Osinachukwu gangan lo n ṣeto isin ikẹhin fun ọmọ wọn. Gbajugbaja olorin ẹmi naa yoo wọ kaa ilẹ sun ni ọjọ Ẹti Karundinlọgbọn oṣu Kẹfa ọdun 2022. Ilana isinku rẹ bẹrẹ ni ọjọ Kọkanlelogun oṣu Kẹfa ni ilu Abuja. Ọpọlọpọ eto naa ti waye ni Abuja amọ inu agbala baba Osinachi ni agbegbe Umuaku Central School, ilu Isochi nipinlẹ Abia ni wọn yoo sin in si. Eyi yoo jẹ lẹyin ti wọn ba ti pari isin orin alẹ, aṣalẹ adura ati orin iyin.


Ilana isinku rẹ bẹrẹ ni ọjọ Kọkanlelogun oṣu Kẹfa ni ilu Abuja. Ọpọlọpọ eto naa ti waye ni Abuja amọ inu agbala baba Osinachi ni agbegbe Umuaku Central School, ilu Isochi nipinlẹ Abia ni wọn yoo sin in si. Eyi yoo jẹ lẹyin ti wọn ba ti pari isin orin alẹ, aṣalẹ adura ati orin iyin. Osinachi Nwachukwu jẹ ilumọọka olorin Kristẹni ti ọpọlọpọ fi orin to kọ “Ekwueme” daa mọ. Lẹyin iku rẹ ni iroyin to lu jade sita pe wọn fẹsun kan ọkọ rẹ pe oun lo luu titi to fi ku. Awọn mọlẹbi oloogbe  - iya, ibeji rẹ atawọn aburo rẹ, ọrẹ atawọn mii fẹsun kan pe ọkọ rẹ maa n na a. Amọṣa to fi mọ Ọlọpaa ati ile ẹjọ, ko si ẹnikẹni to tii fi aridaju eyi han sita.


Osinachi Nwachukwu jẹ ilumọọka olorin Kristẹni ti ọpọlọpọ fi orin to kọ “Ekwueme” daa mọ. Lẹyin iku rẹ ni iroyin to lu jade sita pe wọn fẹsun kan ọkọ rẹ pe oun lo luu titi to fi ku. Awọn mọlẹbi oloogbe  - iya, ibeji rẹ atawọn aburo rẹ, ọrẹ atawọn mii fẹsun kan pe ọkọ rẹ maa n na a. Amọṣa to fi mọ Ọlọpaa ati ile ẹjọ, ko si ẹnikẹni to tii fi aridaju eyi han sita. Iku rẹ wu ibinu jade lọkan awọn eeyan kaakiri agbalaaye tori o jẹ iyalẹnu. Lasiko ti awọn eeyan n ṣe ibẹwo ibanikẹdun si ile oloogbe gbajugbaja olorin ẹmi, Osinachi Nwachukwu ni ile rẹ to wa ni agbegbe Aco Estate, Abuja ni Minisita fun ọrọ obinrin ni Naijiria, Dame Pauline Tallen sọrọ pe bo tilẹ jẹ pe iroyin sọ pe oloogbe olorin naa wa nile iwosan fun aisan jẹjẹrẹ ọna ọfun ṣaaju iku rẹ, awọn nkan to jade lori ayelujara fihan pe iwa ipa ninu ile n ṣẹlẹ sii. Nigba naa ni Tallen beere fun nkan meji lorukọ gbogbo obinrin Naijiria ati awọn iya: *Idajọ ododo fun oloogbe to kọ orin Ekwueme ti wọn fi ẹ́=su kan pe iwa ipa latọdọ ọkọ rẹ lo fa iku rẹ.


Iku rẹ wu ibinu jade lọkan awọn eeyan kaakiri agbalaaye tori o jẹ iyalẹnu. Lasiko ti awọn eeyan n ṣe ibẹwo ibanikẹdun si ile oloogbe gbajugbaja olorin ẹmi, Osinachi Nwachukwu ni ile rẹ to wa ni agbegbe Aco Estate, Abuja ni Minisita fun ọrọ obinrin ni Naijiria, Dame Pauline Tallen sọrọ pe bo tilẹ jẹ pe iroyin sọ pe oloogbe olorin naa wa nile iwosan fun aisan jẹjẹrẹ ọna ọfun ṣaaju iku rẹ, awọn nkan to jade lori ayelujara fihan pe iwa ipa ninu ile n ṣẹlẹ sii. Nigba naa ni Tallen beere fun nkan meji lorukọ gbogbo obinrin Naijiria ati awọn iya: *Idajọ ododo fun oloogbe to kọ orin Ekwueme ti wọn fi ẹ́=su kan pe iwa ipa latọdọ ọkọ rẹ lo fa iku rẹ. *Aabo to peye fun awọn ọmọ ti oloogbe naa fi silẹ. Ni ọjọ Kọkanla oṣu Kẹrin ni awọn Ọlọpaa fi aridaju han pe awọn ti mu ọkọ oloogbe olorin ẹmi naa. Alukoro Ọlọpaa ilu Abuja, DSP Josephine Adeh lo fi eyi sita fun BBC.


*Aabo to peye fun awọn ọmọ ti oloogbe naa fi silẹ. Ni ọjọ Kọkanla oṣu Kẹrin ni awọn Ọlọpaa fi aridaju han pe awọn ti mu ọkọ oloogbe olorin ẹmi naa. Alukoro Ọlọpaa ilu Abuja, DSP Josephine Adeh lo fi eyi sita fun BBC. O fi kun un pe awọn n ṣe iwadii lọwọ, bẹẹ si ni o ti n foju ba ile ẹjọ bayii. Bakan naa ni ọlọpaa sọ pe awọn fi ofin mu u lẹyin ti arakunrin oloogbe naa wa fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa. Ṣaaju iku rẹ, olorin ni Osinachi, akọrin si tun ni to di gbajugbaja nitori orin Ekwueme ti o pawọpọ pẹlu olorin mii Prospa Ochimana kọ.


O fi kun un pe awọn n ṣe iwadii lọwọ, bẹẹ si ni o ti n foju ba ile ẹjọ bayii. Bakan naa ni ọlọpaa sọ pe awọn fi ofin mu u lẹyin ti arakunrin oloogbe naa wa fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa. Ṣaaju iku rẹ, olorin ni Osinachi, akọrin si tun ni to di gbajugbaja nitori orin Ekwueme ti o pawọpọ pẹlu olorin mii Prospa Ochimana kọ. Orin naa ti ni o le ni eeyan mọkanlelaadọrin miliọnu to wo o ni Youtube. Bakan naa, Osinachi ti kọrin ninu awọn orin bii Nara Ekele pẹlu Pasitọ ijọ rẹ, Paul Eneche ati “You no dey use me play” pẹlu Ema. Bakan naa lo ti gbe orin tirẹ jade, “God of all Power”.


Orin naa ti ni o le ni eeyan mọkanlelaadọrin miliọnu to wo o ni Youtube. Bakan naa, Osinachi ti kọrin ninu awọn orin bii Nara Ekele pẹlu Pasitọ ijọ rẹ, Paul Eneche ati “You no dey use me play” pẹlu Ema. Bakan naa lo ti gbe orin tirẹ jade, “God of all Power”. O saba maa n kọ orin ni ede rẹ, Igbo amọ ko sẹni ti kii ranti ọrun to ba n kọ orin tẹkun tẹkun. Ẹni ọ̀dun mejilelogoji ni o fi aye silẹ to si fi ọmọ mẹrin ati ọkọ rẹ saye lọ.


O saba maa n kọ orin ni ede rẹ, Igbo amọ ko sẹni ti kii ranti ọrun to ba n kọ orin tẹkun tẹkun. Ẹni ọ̀dun mejilelogoji ni o fi aye silẹ to si fi ọmọ mẹrin ati ọkọ rẹ saye lọ.


MaryGotFit :obìnrin bí ọkùnrin agbírinsápá  ṣàlàyé ìdẹ́yẹsí tó ń kojú nídìí iṣẹ́ tó yàn láàyò

Ọmọ bibi Ghana ati Naijiria ni arabinrin MaryGotFit ti o si jẹ agberinsapa to n gbiyanju kawọn obinrin fi ipa wọn lelẹ ninu iṣẹ naa. Mary Nyarko lorukọ rẹ gangan ti o si n le ero ọkan rẹ lati di akọsẹmọṣẹ agberinsapa. Lati igba to ti wa ni nkan bi ọmọ ọdun mejilelogun ni ko ti bojuwẹyin to si ti n tẹpa mọṣẹ to yan laayo yi. Lẹhinkule ile mama rẹ lo ti kọkọ bẹrẹ si ni fi igo ati apo to rọ iyepẹ sinu rẹ maa fi ṣe igbaradi. O tẹsiwaju pẹlu lilo aloku taya ọkọ nla ati awọn nnkan miran. Amọ ṣa ipinnu rẹ lati di agberinsapa yi ko ṣalae wa pẹlu ipenija tirẹ.


Lẹhinkule ile mama rẹ lo ti kọkọ bẹrẹ si ni fi igo ati apo to rọ iyepẹ sinu rẹ maa fi ṣe igbaradi. O tẹsiwaju pẹlu lilo aloku taya ọkọ nla ati awọn nnkan miran. Amọ ṣa ipinnu rẹ lati di agberinsapa yi ko ṣalae wa pẹlu ipenija tirẹ. Eeyan kii wa ki o ma koju ipenija tiẹ. Ninu ọrọ ti Mary Go Fit sọ pe o ba oun ninu jẹ ju ti eeyan sọ si oun ni eleyi ti o ni''eeyan kan sọ fun mi pe ara mi n ri oun lara.O ni mama mi fi oṣu mẹsan ṣofo pẹlu inira ati ijiya ni'' Bẹẹ ni Mary ṣalaye fun akọroyin BBC fAVOUR nUNOO. O tẹsiwaju pe ''ọrọ naa dunmi gaan, o si wọ mi lara abi ẹda ẹlẹran ara kọ  lemi naa ni?."


Eeyan kii wa ki o ma koju ipenija tiẹ. Ninu ọrọ ti Mary Go Fit sọ pe o ba oun ninu jẹ ju ti eeyan sọ si oun ni eleyi ti o ni''eeyan kan sọ fun mi pe ara mi n ri oun lara.O ni mama mi fi oṣu mẹsan ṣofo pẹlu inira ati ijiya ni'' Bẹẹ ni Mary ṣalaye fun akọroyin BBC fAVOUR nUNOO. O tẹsiwaju pe ''ọrọ naa dunmi gaan, o si wọ mi lara abi ẹda ẹlẹran ara kọ  lemi naa ni?." O ni ohun ko mọ idi ti eeyan yoo kan lanu lati fi da irẹwẹsi ọkan si ọmọ lakeji rẹ lara. O ni ọrọ naa dun oun pupọ ṣugbọn oun ni lati fi ọkan gbe kuro lara ni. ''Awọn eeyan maa n sọ ọrọ buruku si ẹda ẹgbẹ wọn ṣugbọn mi o le sọ pe ki n na awọn eeyan yi.Nitori wọn a maa sọ pe obinrin aniṣulapa bi ọkunrin tun ti da bantẹ iya fawọn eeyan.''


O ni ohun ko mọ idi ti eeyan yoo kan lanu lati fi da irẹwẹsi ọkan si ọmọ lakeji rẹ lara. O ni ọrọ naa dun oun pupọ ṣugbọn oun ni lati fi ọkan gbe kuro lara ni. ''Awọn eeyan maa n sọ ọrọ buruku si ẹda ẹgbẹ wọn ṣugbọn mi o le sọ pe ki n na awọn eeyan yi.Nitori wọn a maa sọ pe obinrin aniṣulapa bi ọkunrin tun ti da bantẹ iya fawọn eeyan.'' Gẹgẹ bi Mary ti ṣe sọ, ọpọ lo maa n ro pe awọn obinrin agberinsapa maa n buru gaan. ''ọpọ wa la rọ bi ẹkọ.Awa naa a maa sunkun daada.'' Nitori naa bi eeyanba ṣe nkan to dun mi ile idaraya gym ni mo ti maa n gbe kuro lọkan nipa gbigbe irin.


Gẹgẹ bi Mary ti ṣe sọ, ọpọ lo maa n ro pe awọn obinrin agberinsapa maa n buru gaan. ''ọpọ wa la rọ bi ẹkọ.Awa naa a maa sunkun daada.'' Nitori naa bi eeyanba ṣe nkan to dun mi ile idaraya gym ni mo ti maa n gbe kuro lọkan nipa gbigbe irin. O ni oun kii saba ba wọn lọ si ode tabi isinku ni Ghana nitori oun kii ri aṣọ lati wọ lọ si iru ode bayi ti yoo bo gbogbo ara tan. O ni awọn eeyan le maa sọ  fawọn obinrin mi pe wọn rẹwa ti wọn  ba wọ aṣọ alapa penpe ṣugbọn ti iru mi ba fi le wọ aṣọ to fi ara silẹ, wọn a maa beere pe ''kini eleyi,ki lo de ti ara rẹ fi wa dabi ti ọkunrin?''


O ni oun kii saba ba wọn lọ si ode tabi isinku ni Ghana nitori oun kii ri aṣọ lati wọ lọ si iru ode bayi ti yoo bo gbogbo ara tan. O ni awọn eeyan le maa sọ  fawọn obinrin mi pe wọn rẹwa ti wọn  ba wọ aṣọ alapa penpe ṣugbọn ti iru mi ba fi le wọ aṣọ to fi ara silẹ, wọn a maa beere pe ''kini eleyi,ki lo de ti ara rẹ fi wa dabi ti ọkunrin?''


Afghanistan: Taliban gbé òfin kalẹ̀ lórí àwọn Obìnrin atọ́kùn ètò, bó ojú rẹ tóo bá fẹ́ ka ìròyìn bí bẹ́ẹ̀ kọ́.....

Taliban gbé òfin kalẹ lórí àwọn  obìnrin atọ́kùn  amóhunmáwòrán, bójú rẹ tó bá fẹ ká ìròyìn bí bẹ́ẹ̀ kọ̀... Awọn obinrin atọkun eto lori amohunmaworan lorile-ede Afghanístàn ti bẹrẹ sí ní boju ka iroyin. Igbesẹ yii to bẹrẹ lọjọ Aiku w àní ibamu pẹlu aṣẹ ijọba Taliban. Lọjọ Àbámẹ́ta ọpọ lo tapa si àṣẹ yi ti wọn kò sí boju wọn. Obinrin atọkun eto kan sọ pe awọn obinrin yari lati tẹle aṣẹ yi ṣugbọn awọn oga ileesẹ ko fi awọn lọrùn sílẹ. Lẹyìn ti Taliban gba ijọba lọdun to kọja ni wọn ti n gbe orisi idiwọ kalẹ lori awọn obinrin. Kaakiri awọn ileesẹ iroyin bi TOLO news, Ariana Television, Shamshad TV ati 1TV l'awọn obinrin ti wọ Hijaabu ati Niqob lati fi ka iroyin.


Obinrin atọkun eto kan sọ pe awọn obinrin yari lati tẹle aṣẹ yi ṣugbọn awọn oga ileesẹ ko fi awọn lọrùn sílẹ. Lẹyìn ti Taliban gba ijọba lọdun to kọja ni wọn ti n gbe orisi idiwọ kalẹ lori awọn obinrin. Kaakiri awọn ileesẹ iroyin bi TOLO news, Ariana Television, Shamshad TV ati 1TV l'awọn obinrin ti wọ Hijaabu ati Niqob lati fi ka iroyin. Atọkun obinrin kan  lori TOLOnews Farida Sial sọ fun BBC pe: "Ko si wàhálà pe a jẹ musulumi ti o sí rọrun fún wa láti borí tabi wọ Hijaabu ṣugbọn o nira lati boju fún nkan bi wakati meji sí mẹta lati maa ka iroyin" O loun fe ki awọn orileede agbaye parọwa sí Taliban lati yi ofin yi pada. "Wọn fẹ pa awa obinrin rẹ kuro ninu isẹmi ayé àti agbo oselu ni" Ṣaaju ni ileesẹ to wa nidi eto itẹsiwaju ihuwasi ọmọluabi ni abẹ ìjọba Taliban kéde pé kí gbogbo awọn obinrin máa wọ iboju n'ita bi bẹẹ kọ wọn yóò koju ijiya. Ofin yi ni wọn nawọ rẹ dé ọdọ awọn obinrin atọkun lori ẹrọ amounmaworan ní ọjọ Àbámẹ́ta.


Atọkun obinrin kan  lori TOLOnews Farida Sial sọ fun BBC pe: "Ko si wàhálà pe a jẹ musulumi ti o sí rọrun fún wa láti borí tabi wọ Hijaabu ṣugbọn o nira lati boju fún nkan bi wakati meji sí mẹta lati maa ka iroyin" O loun fe ki awọn orileede agbaye parọwa sí Taliban lati yi ofin yi pada. "Wọn fẹ pa awa obinrin rẹ kuro ninu isẹmi ayé àti agbo oselu ni" Ṣaaju ni ileesẹ to wa nidi eto itẹsiwaju ihuwasi ọmọluabi ni abẹ ìjọba Taliban kéde pé kí gbogbo awọn obinrin máa wọ iboju n'ita bi bẹẹ kọ wọn yóò koju ijiya. Ofin yi ni wọn nawọ rẹ dé ọdọ awọn obinrin atọkun lori ẹrọ amounmaworan ní ọjọ Àbámẹ́ta. Awọn obinrin kan kọkọ yari ṣugbọn wọn padà gba nigba tí Taliban l'awọn yóò bá àwọn alagbatọ ati oga ileesẹ wọn sọrọ. Ohun tí eyi tunmọ sí ni pe wọn yóò gbé ijiya kalẹ lori wọn bí wọn kò bá gba. Púpọ awọn obìnrin atọkun ati akọroyin ni ko dunu sí igbesẹ yi ti wọn sì ṣe àpèjúwe rẹ gẹgẹ bí pe àwọn wa ninu 'idaro nla' Ọgá àgbà ileesẹ iroyin kan sọ pé ohun t'awọn n bẹru bayi ni pe wọn yoo gba awọn obìnrin yọ kuro lori amounmaworan patapata.


Awọn obinrin kan kọkọ yari ṣugbọn wọn padà gba nigba tí Taliban l'awọn yóò bá àwọn alagbatọ ati oga ileesẹ wọn sọrọ. Ohun tí eyi tunmọ sí ni pe wọn yóò gbé ijiya kalẹ lori wọn bí wọn kò bá gba. Púpọ awọn obìnrin atọkun ati akọroyin ni ko dunu sí igbesẹ yi ti wọn sì ṣe àpèjúwe rẹ gẹgẹ bí pe àwọn wa ninu 'idaro nla' Ọgá àgbà ileesẹ iroyin kan sọ pé ohun t'awọn n bẹru bayi ni pe wọn yoo gba awọn obìnrin yọ kuro lori amounmaworan patapata. Ọpọ àwọn Musulumi lagbaye ni ko ka wíwọ iboju ni ita gbangba gẹgẹ bi ohun tó pọn dandan labẹ ofin ẹsin wọn. Nigba ti Taliban sí kọkọ gbà ijọba wọn ṣe bi ẹni pe won fẹ dẹwọ́ diẹ. Amọ lẹnu lọọlọ yi won ti n gbe awọn ofin kan kale lori awọn obinrin to fi mọ pé kí wọn máa lo Aaye inaju ni ọjọ tí o yatọ sí tàwọn ọkunrin.


Ọpọ àwọn Musulumi lagbaye ni ko ka wíwọ iboju ni ita gbangba gẹgẹ bi ohun tó pọn dandan labẹ ofin ẹsin wọn. Nigba ti Taliban sí kọkọ gbà ijọba wọn ṣe bi ẹni pe won fẹ dẹwọ́ diẹ. Amọ lẹnu lọọlọ yi won ti n gbe awọn ofin kan kale lori awọn obinrin to fi mọ pé kí wọn máa lo Aaye inaju ni ọjọ tí o yatọ sí tàwọn ọkunrin. Bẹẹ wọn ni wọn kò lè ririn ajo to ba jina lalae ṣe pé okùnrin tẹle wọn.


Bẹẹ wọn ni wọn kò lè ririn ajo to ba jina lalae ṣe pé okùnrin tẹle wọn.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Kò sí àníàní wí pé gbogbo ènìyàn ló máa ń wù láti finú ṣe oyún, kí wọ́n fẹ̀yìn gbé ọmọ pọ̀n ní kété tí wọ́n bá ti ṣe ìgbéyàwó tán. Ọkàn ọ̀pọ̀lọpọ̀ a máa pòruru tí Ọlọ́run kò bá tètè gbọ́ àdúrà wọn lórí ọmọ bíbí lẹ́yìn ìgbéyàwó. Wíwá ní àláfíà tó pé jẹ́ ọ̀nà kan gbòógì tí ènìyàn pàápàá obìnrin nílò láti ṣe àmúṣẹ nígbà tí ènìyàn bá ń wojú ọmọ Ọlọ́run fún ọlẹ̀ ayọ̀. Gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ètò ìlera Dókìtà Sajeeda Ibrahim ti ilé ìwòsàn olùkọ́ni Abuja àti Dókítà Tanko Zakari tí ilé ìwòsàn Aminu Kano ṣe sọ, ó ṣe pàtàkì kí obìnrin mọ ipò ìlera tó wà kí oyún tó dúró lára. Àwọn dókìtà méjéjèjì yìí nígbà tí wọ́n ń bá BBC sọ̀rọ̀ ka ìgbésẹ̀ méje tí ènìyàn le tẹ̀lé láti mú kí ọlẹ̀ ọmọ tété so nínú obìrin. Ṣe àyẹ̀wò láti mọ̀ bóyá ara rẹ̀ wà ní ìlera pípé: Gẹ́gẹ́ bí àwọn Dókìtà Ibrahim àti Zakari ṣe ṣàlàyé kí obìnrin tó máa gbìyànjú láti lóyún, ó ṣe pàtàkì kí ònítọ̀hún kọ́kọ́ tọ àwọn dókítà lọ láti lè mọ ipò ìlera rẹ̀.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ètò ìlera Dókìtà Sajeeda Ibrahim ti ilé ìwòsàn olùkọ́ni Abuja àti Dókítà Tanko Zakari tí ilé ìwòsàn Aminu Kano ṣe sọ, ó ṣe pàtàkì kí obìnrin mọ ipò ìlera tó wà kí oyún tó dúró lára. Àwọn dókìtà méjéjèjì yìí nígbà tí wọ́n ń bá BBC sọ̀rọ̀ ka ìgbésẹ̀ méje tí ènìyàn le tẹ̀lé láti mú kí ọlẹ̀ ọmọ tété so nínú obìrin. Ṣe àyẹ̀wò láti mọ̀ bóyá ara rẹ̀ wà ní ìlera pípé: Gẹ́gẹ́ bí àwọn Dókìtà Ibrahim àti Zakari ṣe ṣàlàyé kí obìnrin tó máa gbìyànjú láti lóyún, ó ṣe pàtàkì kí ònítọ̀hún kọ́kọ́ tọ àwọn dókítà lọ láti lè mọ ipò ìlera rẹ̀. Kí ènìyàn bèèrè nípa àwọn ògùn tó máa ń mú kí ènìyàn ní àláfíà lásìkò òyùn, kí ènìyàn máa lo irú àwọn ògùn bíi folic acid tó máa ń dá ààbò bò oyún. Bákan náà tí àwọn kùdìẹ̀kudiẹ kan bá wà ní àgọ́ ara, ó ṣe pàtàkì kí ènìyàn tọ́jú irú ìpèníjà bẹ́ẹ̀ kó tó lóyún kí oyún náà má ba à ṣe ìdíwọ́ fún-un. Mímọ àsìkò nǹkan oṣù obìnrin: Níní ìmọ̀ nípa àkókò tí nǹkan oṣù obìnrin máa ń wá, ìgbà tí yóò àti ọjọ́ tó máa ń wà láàárín oṣù kan sí òmíràn ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí Dókìtà Sajeeda ṣe sọ.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Kí ènìyàn bèèrè nípa àwọn ògùn tó máa ń mú kí ènìyàn ní àláfíà lásìkò òyùn, kí ènìyàn máa lo irú àwọn ògùn bíi folic acid tó máa ń dá ààbò bò oyún. Bákan náà tí àwọn kùdìẹ̀kudiẹ kan bá wà ní àgọ́ ara, ó ṣe pàtàkì kí ènìyàn tọ́jú irú ìpèníjà bẹ́ẹ̀ kó tó lóyún kí oyún náà má ba à ṣe ìdíwọ́ fún-un. Mímọ àsìkò nǹkan oṣù obìnrin: Níní ìmọ̀ nípa àkókò tí nǹkan oṣù obìnrin máa ń wá, ìgbà tí yóò àti ọjọ́ tó máa ń wà láàárín oṣù kan sí òmíràn ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí Dókìtà Sajeeda ṣe sọ. Ní àsìkò tí ara obìnrin bá pèsè ẹyin inú ara máa ń jẹ́ àsìkò tó tọ̀nà jú fún obìnrin láti súnmọ́ ọkùnrin tí oyún yóò sì dúró. Dókítà Sajeeda ní lásìkò yìí gan ló yẹ kí obìnrin máa ní ìbálòpọ̀ jùlọ. Bákan náà ni àsìkò yìí jẹ́ àsìkò tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àyípadà máa ń débá ara tí obìnrin sì nílò láti súnmọ́ àwọn onímọ̀ ìlera láti mọ àwọn nǹkan tó le ṣe tí ọlẹ̀ ayọ̀ yóò fi sọ nínú rẹ̀.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Ní àsìkò tí ara obìnrin bá pèsè ẹyin inú ara máa ń jẹ́ àsìkò tó tọ̀nà jú fún obìnrin láti súnmọ́ ọkùnrin tí oyún yóò sì dúró. Dókítà Sajeeda ní lásìkò yìí gan ló yẹ kí obìnrin máa ní ìbálòpọ̀ jùlọ. Bákan náà ni àsìkò yìí jẹ́ àsìkò tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àyípadà máa ń débá ara tí obìnrin sì nílò láti súnmọ́ àwọn onímọ̀ ìlera láti mọ àwọn nǹkan tó le ṣe tí ọlẹ̀ ayọ̀ yóò fi sọ nínú rẹ̀. Mímọ̀ ìgbà àti irú ìbálòpọ̀ tò yẹ: Gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ṣe sọ, bí ènìyàn bá ṣe pẹ́ tó tàbí tètè ṣe kíá sí kò ní nǹkankan ṣe pẹ̀lú oyún níní. Bákan náà ni wọ́n ní kò sí ìwádìí tó fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ní ipò kan tí ọkọ àti aya gbọdọ̀ wà lásìkò ìbálòpọ̀ kí oyún tó lè dúró sí obìnrin lára. Ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ ni pé kí àtọ̀ ọkùnrin dàpọ̀ mọ́ ti obìnrin.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Mímọ̀ ìgbà àti irú ìbálòpọ̀ tò yẹ: Gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ ṣe sọ, bí ènìyàn bá ṣe pẹ́ tó tàbí tètè ṣe kíá sí kò ní nǹkankan ṣe pẹ̀lú oyún níní. Bákan náà ni wọ́n ní kò sí ìwádìí tó fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ní ipò kan tí ọkọ àti aya gbọdọ̀ wà lásìkò ìbálòpọ̀ kí oyún tó lè dúró sí obìnrin lára. Ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ ni pé kí àtọ̀ ọkùnrin dàpọ̀ mọ́ ti obìnrin. Wọ́n ní yàtọ́ sí níní ìbálòpọ̀ lórí ìdúró àti ìjókòó, kò sí ọ̀nà tí tọkọtaya kò fi lè ní ìbálòpọ̀ tí oyún yóò sì dúró sára obìnrin. Kí obìnrin yé sáré dìde lẹ́yìn ìbálòpọ̀: Ó máa ń dára kí obìnrin ṣì wà ní ìdùbúlẹ̀ fún bíi ìṣẹ́jú mẹ́wàá sí mẹ́ẹ̀dógún lẹ́yìn ìbálòpọ̀. Wọ́n ní èyí kò nílò kí obìnrin gbé ẹsẹ̀ sókè tàbí gbé ìdí sókè rárá gẹ́gẹ́ bí àawọn kan ti máa ń gbé kiri.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Wọ́n ní yàtọ́ sí níní ìbálòpọ̀ lórí ìdúró àti ìjókòó, kò sí ọ̀nà tí tọkọtaya kò fi lè ní ìbálòpọ̀ tí oyún yóò sì dúró sára obìnrin. Kí obìnrin yé sáré dìde lẹ́yìn ìbálòpọ̀: Ó máa ń dára kí obìnrin ṣì wà ní ìdùbúlẹ̀ fún bíi ìṣẹ́jú mẹ́wàá sí mẹ́ẹ̀dógún lẹ́yìn ìbálòpọ̀. Wọ́n ní èyí kò nílò kí obìnrin gbé ẹsẹ̀ sókè tàbí gbé ìdí sókè rárá gẹ́gẹ́ bí àawọn kan ti máa ń gbé kiri. Kí àsìkò máa wà fún ìgbà tí ìbálòpọ̀ yáà máa wáyé: Àwọn onímọ̀ ní kí ènìyàn máa ní ìbálòpọ̀ ní gbogbo ìgbà kò ní kí ènìyàn lóyún àmọ́ àwọn àsìkò kan wà tó jẹ́ wí pé ó le mú kí oyún tètè dúró. Wọ́n ní àtọ̀ ọkùnrin le dúró lára obìnrin fún ọjọ́ márùn-ún, tó sì dára kí obìnrin tó bá ń wá oyún máa ní ìbálòpọ̀ lásìkò tí àwọn olóyìnbó ń pè ní “oluvation” Bákan náà ni wọ́n ní kò da kí ọkùnrin máa wọ ṣòkòtò tàbí aṣọ tó bá fún nítorí ó máa ń ṣe àkóbá fún àtọ̀ ni. Wọ́n ní ó dára kí obìnrin máa wẹ nínú omi gbígbóná.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Kí àsìkò máa wà fún ìgbà tí ìbálòpọ̀ yáà máa wáyé: Àwọn onímọ̀ ní kí ènìyàn máa ní ìbálòpọ̀ ní gbogbo ìgbà kò ní kí ènìyàn lóyún àmọ́ àwọn àsìkò kan wà tó jẹ́ wí pé ó le mú kí oyún tètè dúró. Wọ́n ní àtọ̀ ọkùnrin le dúró lára obìnrin fún ọjọ́ márùn-ún, tó sì dára kí obìnrin tó bá ń wá oyún máa ní ìbálòpọ̀ lásìkò tí àwọn olóyìnbó ń pè ní “oluvation” Bákan náà ni wọ́n ní kò da kí ọkùnrin máa wọ ṣòkòtò tàbí aṣọ tó bá fún nítorí ó máa ń ṣe àkóbá fún àtọ̀ ni. Wọ́n ní ó dára kí obìnrin máa wẹ nínú omi gbígbóná. Dín wàhálà ṣíṣe kú: Lásìkò tí obìnrin bá ń wá oyún níní, ó nílò l;ati dín wàhálà ṣíṣe àti jìnà sí ìrònú. Ìwádìí fi hàn pé obìnrin tí kò bá ṣe wàhálà púpọ̀ ní àǹfàní láti tètè lóyún ju ẹni tó ń ṣe wàhálà lọ. Eré ìdárayá: Eré ìdárayá dára fún ìlera tó péye tó sì máa ń dín ará sísan kù.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Dín wàhálà ṣíṣe kú: Lásìkò tí obìnrin bá ń wá oyún níní, ó nílò l;ati dín wàhálà ṣíṣe àti jìnà sí ìrònú. Ìwádìí fi hàn pé obìnrin tí kò bá ṣe wàhálà púpọ̀ ní àǹfàní láti tètè lóyún ju ẹni tó ń ṣe wàhálà lọ. Eré ìdárayá: Eré ìdárayá dára fún ìlera tó péye tó sì máa ń dín ará sísan kù. Dókítà Sajeeda ní bí ṣíṣe eré ìdárayá ṣe dára fún ara tó, ó ní àwọn eré ìdárayá kán wà tí kò yẹ fún ẹni tó ń wá oyún. Bákan náà Dókítà Tanko ni ó dára kí obìnrin tó bá ń wá oyún bá àwọn dókítà sọ̀rọ̀ láti mọ irú eré ìdárayá tó yẹ̀ẹ́.


Wo nǹkan méje tó le ṣe tó bá fẹ́ lóyún

Dókítà Sajeeda ní bí ṣíṣe eré ìdárayá ṣe dára fún ara tó, ó ní àwọn eré ìdárayá kán wà tí kò yẹ fún ẹni tó ń wá oyún. Bákan náà Dókítà Tanko ni ó dára kí obìnrin tó bá ń wá oyún bá àwọn dókítà sọ̀rọ̀ láti mọ irú eré ìdárayá tó yẹ̀ẹ́.


"Ẹsẹ̀ mí kẹ̀, ó dojú kọ ara wọn bíi pẹ́rẹ́gi, ìṣẹ́ abẹ kẹta ló mú kó nà padà"

Adebola Oluwole Dada jẹ obinrin kan ti ẹsẹ rẹ kẹ lati kekere, eyi ti wn n pe ni Bow leg. Ẹsẹ naa kẹ to bẹẹ gẹẹ debi pe wọn doju kọ ara wọn ni, to si maa n dun to ba n rin lọ. Nigba to ba BBC Yoruba sọrọ lori awọn ipenija ati idẹyẹsi to koju nitori pe ẹsẹ rẹ kẹ sinu, Adebola salaye pe ẹlẹsẹ pẹrẹgi ni wn pe oun ni kekere. O fikun pe bi o tilẹ jẹ pe oun sisẹ abẹ lati na ẹsẹ naa nigba ti oun wa ni ọmọ ọdun mẹfa ati nigba ti oun sinru ilu NYSC tan, sibẹ ẹsẹ naa tun pada kẹ. Adebola ni o maa n dun oun nigba ti oun ba n rin lọ, ti ọpọ eeyan si n tẹju mọ oun. Amọ o salaye pe isoro naa di ohun itan lẹyin ti oun se igbeyawo, ti oun si bi gbogbo ọmọ ọmọ inu oun tan.


O fikun pe bi o tilẹ jẹ pe oun sisẹ abẹ lati na ẹsẹ naa nigba ti oun wa ni ọmọ ọdun mẹfa ati nigba ti oun sinru ilu NYSC tan, sibẹ ẹsẹ naa tun pada kẹ. Adebola ni o maa n dun oun nigba ti oun ba n rin lọ, ti ọpọ eeyan si n tẹju mọ oun. Amọ o salaye pe isoro naa di ohun itan lẹyin ti oun se igbeyawo, ti oun si bi gbogbo ọmọ ọmọ inu oun tan. O ni asiko yii ni oun pada lọ se isẹ abẹ ẹlẹẹkẹta, ki ẹsẹ mejeeji naa to na pada, ti inu oun si dun pupọ. Adebola, tii se osisẹ agbohunsafẹfẹ salaye pe lasiko ti oun n la isoro ẹsẹ oun mejeeji to kẹ naa kọja, oun ko jẹ ki irẹwẹsi de ba ọkan oun lati de ibi ti oun pinnu lati de nile aye. O wa n gba gbogbo awọn eeyan to n koju irufẹ isoro yii nimọran lati mase jẹ ki ipenija naa mu akude ba ọkan wọn , amọ ki wn pinnu lati de ibi giga ti wn fẹ.


O ni asiko yii ni oun pada lọ se isẹ abẹ ẹlẹẹkẹta, ki ẹsẹ mejeeji naa to na pada, ti inu oun si dun pupọ. Adebola, tii se osisẹ agbohunsafẹfẹ salaye pe lasiko ti oun n la isoro ẹsẹ oun mejeeji to kẹ naa kọja, oun ko jẹ ki irẹwẹsi de ba ọkan oun lati de ibi ti oun pinnu lati de nile aye. O wa n gba gbogbo awọn eeyan to n koju irufẹ isoro yii nimọran lati mase jẹ ki ipenija naa mu akude ba ọkan wọn , amọ ki wn pinnu lati de ibi giga ti wn fẹ.


Ṣé Nigeria yóò fìyà jẹ Morocco bí ti àtẹ̀yìnwá láti dé àṣekágba WAFCON 2022?

Ẹgbẹ agbaboolu obinrin Naijiria, Super Falcons yoo wako pẹlu ikọ Atlas Lionesses ti orlẹede Morocco. Loni, ọjọ Aje, ọjọ kejidinlogun, oṣu Keje, ọdun 2022, ni ifigagbaga naa yoo waye fun ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ to kangun si asekagba idije WAFCON 2022. Papa ìṣeré Prince Moulay Abdellah ni ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ naa yoo tì waye laago mẹsan-an alẹ n'ilu Rabat. Iko Super Falcons lo gbọdọ bori ifẹsẹwọnsẹ yii  lati wọ ipele aṣekagba idije naa. Lionesses of Atlas ile Morocco ni o bori ninu gbogbo ifẹsẹwọnsẹ ti wọn ti kopa ninu idije naa, ti iko Super Falcons si padanu ẹyọ kan ninu ifẹsẹwọnsẹ wọn ti wọn gba pẹlu iko Bayana Bayana ti ile South Africa. Ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ yii ni yoo gbe ẹgbẹ́ agbabọọlu Super Falcons de ipele aṣekagba idije naa, ti wọn ba fi borí Morocco.


Iko Super Falcons lo gbọdọ bori ifẹsẹwọnsẹ yii  lati wọ ipele aṣekagba idije naa. Lionesses of Atlas ile Morocco ni o bori ninu gbogbo ifẹsẹwọnsẹ ti wọn ti kopa ninu idije naa, ti iko Super Falcons si padanu ẹyọ kan ninu ifẹsẹwọnsẹ wọn ti wọn gba pẹlu iko Bayana Bayana ti ile South Africa. Ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ yii ni yoo gbe ẹgbẹ́ agbabọọlu Super Falcons de ipele aṣekagba idije naa, ti wọn ba fi borí Morocco. Bakan naa ni yoo jẹ fun Morocco, to ba jẹ pe awọn lo bori. Ki wọn o to koju ẹlòmíì ni aṣekagba idije. Orile-ede Naijiria n ja lati gba ife idije bọọlu àwọn obìnrin ni Africa, WAFCON, fun igba kẹwaa, ninu ìgbà mejila to ti waye.


Bakan naa ni yoo jẹ fun Morocco, to ba jẹ pe awọn lo bori. Ki wọn o to koju ẹlòmíì ni aṣekagba idije. Orile-ede Naijiria n ja lati gba ife idije bọọlu àwọn obìnrin ni Africa, WAFCON, fun igba kẹwaa, ninu ìgbà mejila to ti waye. Morocco n jà lati gba a fun igba akọkọ. Botilẹ jẹ pe Super Falcons ni ọpọ n fi ojú si lara gẹgẹ bi akọni, ẹgbẹ́ agbabọọlu Atlas Lionesses naa kò ṣe e fi ọwọ rọ́ sẹyin. Idi ni pe lati igba ti idije WAFCON 2022 ti bẹ̀rẹ̀, ni wọn ti n fakọyọ.


Morocco n jà lati gba a fun igba akọkọ. Botilẹ jẹ pe Super Falcons ni ọpọ n fi ojú si lara gẹgẹ bi akọni, ẹgbẹ́ agbabọọlu Atlas Lionesses naa kò ṣe e fi ọwọ rọ́ sẹyin. Idi ni pe lati igba ti idije WAFCON 2022 ti bẹ̀rẹ̀, ni wọn ti n fakọyọ. Wọn ò si tíì padanu ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ kankan. Yatọ si eyi, Morocco lo gbalejo idije naa, wọn o si ni fẹ ki ife ẹyẹ bọ wọn lọwọ. Nitori naa ẹgbẹ́ agbabọọlu Super Falcons nilo lati fi ọkàn si nkan ti wọn n ṣe lori papa lati ìbẹ̀rẹ̀ ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ naa.


Wọn ò si tíì padanu ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ kankan. Yatọ si eyi, Morocco lo gbalejo idije naa, wọn o si ni fẹ ki ife ẹyẹ bọ wọn lọwọ. Nitori naa ẹgbẹ́ agbabọọlu Super Falcons nilo lati fi ọkàn si nkan ti wọn n ṣe lori papa lati ìbẹ̀rẹ̀ ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ naa. Iye igba ti Morocco ati Super Falcons ti pade lori papa Ọdun 1998 ni ẹgbẹ́ agbabọọlu mejeeji kọkọ pade ni WAFCON 1998. Iya kekere kọ ni Super Falcons fi jẹ Atlas Lionesses ni ilẹ baba wọn. Ami ayo mẹjọ si odo ni wọn fun wọn.