Baba Ijesha: Yomi Fabiyi ní ọ̀rọ̀ tí ẹnìkan bá sọ láwùjọ, lá fi mọ̀ irú ẹbí tó ti jáde àti ẹni tó tọ

Gbajugbaja osere tiata Yoruba Yomi Fabiyi tun ti n sọ oko ọrọ sawọn eeyan kan loju opo Instagram rẹ. A ko mọ ẹni to n ba wi tabi idi to fi n sọ ọrọ naa ṣugbọn aroko rẹ naa fara jọ aawọ to gba igboro lori ọrọ oṣere tiata nni, Baba Ijesha. Lẹnu ọjọ mẹta yii, fa ki n fa ti n waye laarin Yomi Fabiyi ati awọn osere tiata miran lapa, kan to se pe eyi si ti mu ki awọn to jẹ agbagba ẹgbẹ awọn osere tiata dasi ọrọ naa. Nibi ọrọ to kọ laipẹ yii to si fi soju opo rẹ ni Instagram, Yomi bẹrẹ ọrọ rẹ bi asamọ ati isiti, to sì fi ikilọ pari rẹ. Yomi ni a mọ ẹni to wo wọn dagba ati idile ti wọn ti jade wa nigba ti  wọn ba n gbe apakan iroyin oju opo ayelujara lati ta fun araye. O ni bi inu ba n bi eeyan kan nitori idi kan, tabi nkan ti ẹnikan se fun ninu ẹbi, to si n tabuku awọn agbaagba atawọn iran wọn to n bọ.


Nibi ọrọ to kọ laipẹ yii to si fi soju opo rẹ ni Instagram, Yomi bẹrẹ ọrọ rẹ bi asamọ ati isiti, to sì fi ikilọ pari rẹ. Yomi ni a mọ ẹni to wo wọn dagba ati idile ti wọn ti jade wa nigba ti  wọn ba n gbe apakan iroyin oju opo ayelujara lati ta fun araye. O ni bi inu ba n bi eeyan kan nitori idi kan, tabi nkan ti ẹnikan se fun ninu ẹbi, to si n tabuku awọn agbaagba atawọn iran wọn to n bọ. Yomi Fabiyi ni iru iwa bayii tumọ si pe iru ẹni bẹẹ ti n tabuku awọn obi rẹ nile, to si n bu wọn pẹlu. O ni bakan naa si lo ri fun awọn eeyan to n ti iru ẹni bẹẹ lẹyin loju aye ati lori ayelujara. "Ọmọ adulawọ ni wa, ti eeyan kan ba n fesi, to si n kọja aye rẹ nipa titabuku ipele ti Ọlọrun lo lati gbe onitọhun ga, ajẹ pe wọn ko mọ ohun to tọ niyẹn.


Yomi Fabiyi ni iru iwa bayii tumọ si pe iru ẹni bẹẹ ti n tabuku awọn obi rẹ nile, to si n bu wọn pẹlu. O ni bakan naa si lo ri fun awọn eeyan to n ti iru ẹni bẹẹ lẹyin loju aye ati lori ayelujara. "Ọmọ adulawọ ni wa, ti eeyan kan ba n fesi, to si n kọja aye rẹ nipa titabuku ipele ti Ọlọrun lo lati gbe onitọhun ga, ajẹ pe wọn ko mọ ohun to tọ niyẹn. Yatọ si pe ka yẹra fun iru onitọun, ka si maa wo ni ọọkan, o tun se pataki pe ẹsan lati ọdọ Ọlọrun yoo waye." Yomi Fabiyi fikun pe ko si ẹni ti wọn ko le tan jẹ lori ayelujara, ẹnikẹni si lo le sọrọ lori ohun kan tabi omiran lori ayelujara. O wa kede pe ohun to daju ni pe ọjọ ọla loyun.


Yatọ si pe ka yẹra fun iru onitọun, ka si maa wo ni ọọkan, o tun se pataki pe ẹsan lati ọdọ Ọlọrun yoo waye." Yomi Fabiyi fikun pe ko si ẹni ti wọn ko le tan jẹ lori ayelujara, ẹnikẹni si lo le sọrọ lori ohun kan tabi omiran lori ayelujara. O wa kede pe ohun to daju ni pe ọjọ ọla loyun. O ni bi ọrọ ba ti le diẹ, paapa eyi to jọ mọ iwa ọdaran, ko tọ ki awọn eeyan maa lo ọgbọn inu ti wọn tabi nkan miran to yatọ si ofin, lati fi yanju rẹ. ''Ọtọ ni aaye ile ẹjọ amọ loju opo ayelujara, nkan tawọn eeyan ba n sọ ni wọn maa n fẹ ki araalu tẹle. Idi ni pe erongba ẹni to kọ ọrọ ni pe o fẹ kawọn eeyan tẹle nkan to ba fẹ ni.''


O ni bi ọrọ ba ti le diẹ, paapa eyi to jọ mọ iwa ọdaran, ko tọ ki awọn eeyan maa lo ọgbọn inu ti wọn tabi nkan miran to yatọ si ofin, lati fi yanju rẹ. ''Ọtọ ni aaye ile ẹjọ amọ loju opo ayelujara, nkan tawọn eeyan ba n sọ ni wọn maa n fẹ ki araalu tẹle. Idi ni pe erongba ẹni to kọ ọrọ ni pe o fẹ kawọn eeyan tẹle nkan to ba fẹ ni.'' O tẹ siwaju pe "ki awọn eeyan lọ ni arojinlẹ daada, ki wọn si maa ranti pe aabo, alaafia ati ẹtọ ọmọniyan se pataki, ki a to kọ nkankan tabi bawọn se alabapin iroyin kankan loju opo ayelujara.'' Ko tan sibẹ, Fabiyi sọ pe "awọn to n fi aimọkan sọrọ loju opo ayelujara, ibẹ naa lariwo wọn maa n  pin si." ''Fifi aimọkan han lori ayelujara paapa nigba ti ko ba ti lapa lori nkan ti ofin sọ, ko le kọja oju opo ayelujara'' "Awọn amofin ati adajọ ni imọ nipa ofin, ko si si nkan tẹle se si."


O tẹ siwaju pe "ki awọn eeyan lọ ni arojinlẹ daada, ki wọn si maa ranti pe aabo, alaafia ati ẹtọ ọmọniyan se pataki, ki a to kọ nkankan tabi bawọn se alabapin iroyin kankan loju opo ayelujara.'' Ko tan sibẹ, Fabiyi sọ pe "awọn to n fi aimọkan sọrọ loju opo ayelujara, ibẹ naa lariwo wọn maa n  pin si." ''Fifi aimọkan han lori ayelujara paapa nigba ti ko ba ti lapa lori nkan ti ofin sọ, ko le kọja oju opo ayelujara'' "Awọn amofin ati adajọ ni imọ nipa ofin, ko si si nkan tẹle se si." O fi kun ọrọ rẹ pe ti nkan tawọn eeyan ba n sọ lori ayelujara ba ba ofin mu, o se deede fawujọ ni yẹn. Amọ bi o ba yapa si nkan tofin sọ, ko le yi nkan ti ofin sọ pada. O wa rọ awọn to n se isiti yii  fun pe ki wọn se ohun to tọ, ki wọn si ri pe awọn tẹle ohun to tọ.


O fi kun ọrọ rẹ pe ti nkan tawọn eeyan ba n sọ lori ayelujara ba ba ofin mu, o se deede fawujọ ni yẹn. Amọ bi o ba yapa si nkan tofin sọ, ko le yi nkan ti ofin sọ pada. O wa rọ awọn to n se isiti yii  fun pe ki wọn se ohun to tọ, ki wọn si ri pe awọn tẹle ohun to tọ. Ọrọ ti Fabiyi sọ pọ ṣugbọn a ko n i le sọ gbogbo ẹ tan. Eyi ta kan le fi tọka si ẹni to n ta ọfà ọrọ si ni pé  ọrọ rẹ n waye laipẹ si igba tawọn oserebirin tiata meji kan, Iyabo Ojo ati Nkechi Blessing fesi pada si ààrẹ ẹgbẹ oṣere TAMPAN, Jide Kosoko. Ninu ọrọ awọn mejeeji, wọn ni awọn ko ni dakẹ lati maa sọ ohun to jẹ otitọ ati ododo paapa nipa ìṣẹlẹ tó kan Baba Ijesha, ti wọn fẹsun kan pe o ṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde.


Ọrọ ti Fabiyi sọ pọ ṣugbọn a ko n i le sọ gbogbo ẹ tan. Eyi ta kan le fi tọka si ẹni to n ta ọfà ọrọ si ni pé  ọrọ rẹ n waye laipẹ si igba tawọn oserebirin tiata meji kan, Iyabo Ojo ati Nkechi Blessing fesi pada si ààrẹ ẹgbẹ oṣere TAMPAN, Jide Kosoko. Ninu ọrọ awọn mejeeji, wọn ni awọn ko ni dakẹ lati maa sọ ohun to jẹ otitọ ati ododo paapa nipa ìṣẹlẹ tó kan Baba Ijesha, ti wọn fẹsun kan pe o ṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde.


Iyalaje Oodua: Toyin Kolade ṣàlàyé ìdí tí Ooni Ogunwusi ṣe fi jẹ Ìyálájé Oodua fún gbogbo ilẹ̀ Yorùbá lágbáyé

Kaakiri agbaye ni ọrọ Aje ko ti jẹ eyi ti a n fi ọwọ yẹpẹrẹ mu. Aje ogugunisọ, onisọ iboji. Gẹgẹ bi itan iṣẹdale, aje lo wa ni idi ki ọmọ ẹda ri na ko ri lo, aje ọhun gan ni alakoso gbogbo karakata lagbaye. Iyalaje oodua fun gbogbo ọmọ Yoruba kariaye, loye Toyin Kọlade ba BBC News Yoruba sọrọ lori pataki aje, iyatọ rẹ si iyalọja ati bi o ṣe ṣe pataki fun obinrin to ba fẹ ri ti aje ṣe lati maa tẹriba fun ọkọ wọn.


Osun Osogbo: Ọdọọdún ni Àtáója ń gbàlejò gbogbo Arugbá lásìkò ọdún Ọ̀ṣun Òṣogbo

Ọdọọdun laa ri orogbo, ọdọọdun laa ri awusa, ọdọọdun si laa ri ọmọ obi lori atẹ, amọdun ko si jinna, kẹni ma ri eebu sun jẹ. Bẹẹ lọrọ ri pẹlu ọdun Ọṣun Ọṣogbo fun tọdun 2021, eyi to ti ko bayii titi di ọṣe to m bọ. Ara awọn eto ti wọn fi n sami ọdun Ọṣun Ọṣogbo si ni ipejọpọ awọn arugba ni aafin Ataoja tilu Osogbo eyi ti a waye bayii. Nigba to n salaye ayẹyẹ igbalejo naa, agba ọjẹ kan nilu Osogbo salaye pe, ọna lati fi ẹmi imoore han si gbogbo awọn obinrin to ti ru igba Ọṣun sẹyin lo mu ki Kabiyesi gba wọn lalejo. Nibi ayẹyẹ igbalejo naa to maa n waye lọdọọdun, ni awọn arugba yoo ti maa jo yika igba Ọṣun, eyi to fihan pe isẹ igba ruru ti wọn se ko ja si asan. A gbọ pe ifa lo maa n fa ọmọge ti yoo ru igba Ọṣun kalẹ laarin awọn ọmọbinrin ti Ataoja to wa lori oye ba bi.


Nigba to n salaye ayẹyẹ igbalejo naa, agba ọjẹ kan nilu Osogbo salaye pe, ọna lati fi ẹmi imoore han si gbogbo awọn obinrin to ti ru igba Ọṣun sẹyin lo mu ki Kabiyesi gba wọn lalejo. Nibi ayẹyẹ igbalejo naa to maa n waye lọdọọdun, ni awọn arugba yoo ti maa jo yika igba Ọṣun, eyi to fihan pe isẹ igba ruru ti wọn se ko ja si asan. A gbọ pe ifa lo maa n fa ọmọge ti yoo ru igba Ọṣun kalẹ laarin awọn ọmọbinrin ti Ataoja to wa lori oye ba bi. Ọmọge ti ifa ba si mu yii ko gbọdọ tii mọ ọkunrin, yoo si se isẹ naa titi ti yoo fi wọ ile ọkọ ni. O ya, ẹ jẹ ka wo bi ayẹyẹ ipejọpọ gbogbo awọn Arugba se lọ nilu Oṣogbo lasiko ọdun Ọṣun Ọṣogbo fun tọdun yii.


Ọmọge ti ifa ba si mu yii ko gbọdọ tii mọ ọkunrin, yoo si se isẹ naa titi ti yoo fi wọ ile ọkọ ni. O ya, ẹ jẹ ka wo bi ayẹyẹ ipejọpọ gbogbo awọn Arugba se lọ nilu Oṣogbo lasiko ọdun Ọṣun Ọṣogbo fun tọdun yii.


Sunday Igboho: Ìkọlù tí ẹ̀ṣọ́ aláàbò ṣe sí Sunday Igboho, Inú wa kò dún sí ìjọba''

Ọba Ẹlẹrinmọ ti Ẹrinmọ Ijẹsha ni ilu Ekiti, Oba (Dr) Michael Ajayi, Arowatawaya II ti ni inu awọn lọbalọba ko dun si iṣẹlẹ ikọlu si Sunday Igboho to waye laipẹ yii. Oba (Dr) Michael Ajayi, Arowatawaya II lasiko to n ba BBC News Yoruba sọrọ ni nkan to ba ṣẹlẹ si ọmọ Yoruba ẹyọkan, gbogbo wọn ni o ṣẹlẹ si. O ni awọn lọbalọba ko dakẹ rara, nitori labẹlẹ ni wọn gbe igbeṣẹ lati rii pe opin de ba gbogbo wahala yii. ''Mi o ro pe a dakẹ rara, ọmọ ẹni kii buru ka fi fun ẹkun pa jẹ''. ''Nkan to ba ti ba ẹnikan, o ba gbogbo wa naani, inu wa ko dun si''. Bakan naa ni Ọba Ẹlẹrinmọ ti Ẹrinmọ Ijẹsha ni nkan ti awọn ẹṣọ alaabo pẹlu atilẹyin ijọba apapọ ṣe si Sunday Igboho ko bojumu rara.


''Mi o ro pe a dakẹ rara, ọmọ ẹni kii buru ka fi fun ẹkun pa jẹ''. ''Nkan to ba ti ba ẹnikan, o ba gbogbo wa naani, inu wa ko dun si''. Bakan naa ni Ọba Ẹlẹrinmọ ti Ẹrinmọ Ijẹsha ni nkan ti awọn ẹṣọ alaabo pẹlu atilẹyin ijọba apapọ ṣe si Sunday Igboho ko bojumu rara. Oba Micheal ni awọn ko fi igba kan gbọ pe wọn fi iwe ipe ranṣẹ si Sunday Igboho, wọn kan dede ṣekọlu si ni oru mọju ni. O ni awọn ni igbagbọ wi pe awọn aṣoju wọn ni ile aṣofin lorilẹede Naijiria naa n ṣiṣẹ takuntakun lati ri pe iya ko jẹ ọmọ ilẹ Yoruba kankan ni ọna aitọ.


Oba Micheal ni awọn ko fi igba kan gbọ pe wọn fi iwe ipe ranṣẹ si Sunday Igboho, wọn kan dede ṣekọlu si ni oru mọju ni. O ni awọn ni igbagbọ wi pe awọn aṣoju wọn ni ile aṣofin lorilẹede Naijiria naa n ṣiṣẹ takuntakun lati ri pe iya ko jẹ ọmọ ilẹ Yoruba kankan ni ọna aitọ.


Osun Masqurade attack: Kayode Esuleke, olórí egúngún to bá àwọn musulumi jà ní Osogbo wà láhámọ́ ọlọ́pàá

Rogbodiyan to waye laarin awọn ẹlẹsin musulumi ti ijọ Kamorudeen Society Central Mosque ati eleegun nilu Osogbo ni ọjọ Àìkú ti gba ọna miran yọ. Idi ni pe ileesẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ọṣun ti mu olori awọn eleegun naa, oloye Kayode Eṣuleke si ahamọ. Gẹgẹ bi iroyin abẹle kan ṣe sọ,  ikọ ọtẹlẹmuyẹ fun ọga agba ọlọpaa, IG Intelligence response Unit, lo ranṣẹ pe oloye Esuleke si ileeṣẹ wọn nilu Osogbo fun ifọrọwanilẹnuwo nibẹ, ti wọn si ti fi si ahamọ. Lẹyin rogbodiyan to waye laarin awọn eleegun atawọn ẹlẹsin Musulumi niluu Osogbo, awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn ti baba BBC Yoruba sọrọ lori ohun ti oju wọn ri. Lasiko ti BBC Yoruba ṣabẹwo si agbegbe naa, ọkan lara awọn Musulumi ọhun, Salahudeen Yusuf sọ pe adura ki Naijiria le dara ni awọn n gba lọwọ, ki awọn eleegun naa to kọlu awọn. O ni "Bi a ṣe kirun Aila tan ni awọn eleegun naa n lulu kọja, lẹyin naa ni wọn duro lagbegbe mọṣalaṣi wa."


Lẹyin rogbodiyan to waye laarin awọn eleegun atawọn ẹlẹsin Musulumi niluu Osogbo, awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn ti baba BBC Yoruba sọrọ lori ohun ti oju wọn ri. Lasiko ti BBC Yoruba ṣabẹwo si agbegbe naa, ọkan lara awọn Musulumi ọhun, Salahudeen Yusuf sọ pe adura ki Naijiria le dara ni awọn n gba lọwọ, ki awọn eleegun naa to kọlu awọn. O ni "Bi a ṣe kirun Aila tan ni awọn eleegun naa n lulu kọja, lẹyin naa ni wọn duro lagbegbe mọṣalaṣi wa." "Ka to wi ka to fọ, wọn ti bẹrẹ si n sọko si wa, ti wọn si bẹrẹ si n yinbọn si wa." "Ibọn ba baba agbalaga kan lara wa, awọn miran ti ibọn ba ṣi wa nile iwosan LAUTECH bayii nibi ti wọn ti n gba itọju lọwọ." Obinrin kan lara awọn Musulumi naa tun ṣalaye fun BBC pe, awọn ọlọpaa wa lara awọn elegun naa, ṣugbọn gbogbo akitiyan awọn lati rọ awọn ọlọpaa ọhun lati pana rogbodiyan naa, lo ja si pabo.


"Ka to wi ka to fọ, wọn ti bẹrẹ si n sọko si wa, ti wọn si bẹrẹ si n yinbọn si wa." "Ibọn ba baba agbalaga kan lara wa, awọn miran ti ibọn ba ṣi wa nile iwosan LAUTECH bayii nibi ti wọn ti n gba itọju lọwọ." Obinrin kan lara awọn Musulumi naa tun ṣalaye fun BBC pe, awọn ọlọpaa wa lara awọn elegun naa, ṣugbọn gbogbo akitiyan awọn lati rọ awọn ọlọpaa ọhun lati pana rogbodiyan naa, lo ja si pabo. O ni awọn ko mura ija, bẹẹ ni awọn ko ba awọn eeyan naa ja nitori adura lawọn n gba, ṣugbọn awọn eleegun naa lo kọlu awọn, ninu eyii ti ẹmi kan ninu wọn ti sọnu. Ẹwẹ, BBC kan si aṣoju idile awọn eleegun naa, Fasola Esuleke, to si sọ pe eegun idile wọn kii ṣe eegun oni jagidijagan. Gẹgẹ bo ṣe sọ, awọn elegun naa n kọja lọ lagbegbe ti Mọṣalaṣi ọhun wa ni, ki awọn Musulumi ọhun to tọ ija awọn.


O ni awọn ko mura ija, bẹẹ ni awọn ko ba awọn eeyan naa ja nitori adura lawọn n gba, ṣugbọn awọn eleegun naa lo kọlu awọn, ninu eyii ti ẹmi kan ninu wọn ti sọnu. Ẹwẹ, BBC kan si aṣoju idile awọn eleegun naa, Fasola Esuleke, to si sọ pe eegun idile wọn kii ṣe eegun oni jagidijagan. Gẹgẹ bo ṣe sọ, awọn elegun naa n kọja lọ lagbegbe ti Mọṣalaṣi ọhun wa ni, ki awọn Musulumi ọhun to tọ ija awọn. Fasola ni awọn kan n kọja lọ ni, kii ṣe awọn ya lọ ba awọn Musulumi naa. O ni "Igba ti a n bọ ni gbogbo wọn kọlu wa to fi mọ awọn ọmọde to wa lara awọn." "Wọn ko ada, igo ati okuta to fi mọ ibọn, koda wọn dana silẹ ti wọn si pe awọn yoo sun ẹku eegun."


Fasola ni awọn kan n kọja lọ ni, kii ṣe awọn ya lọ ba awọn Musulumi naa. O ni "Igba ti a n bọ ni gbogbo wọn kọlu wa to fi mọ awọn ọmọde to wa lara awọn." "Wọn ko ada, igo ati okuta to fi mọ ibọn, koda wọn dana silẹ ti wọn si pe awọn yoo sun ẹku eegun." "Nibi ti a ti n du ki wọn ma farakan egungun, ni ọkan lara wọn gbiyanju lati ṣi ẹku egun kuro loju rẹ ṣugbọn egun ọhun salọ." Fasola tẹsiwaju pe kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn Musulumi naa ati olori wọn yoo kọlu awọn. O fi kun pe pupọ ninu awọn ni wọn ṣe leṣe, koda o ni wọn gun ọmọ kan lara wọn lọbẹ ti ifun rẹ fi tu jade.


"Nibi ti a ti n du ki wọn ma farakan egungun, ni ọkan lara wọn gbiyanju lati ṣi ẹku egun kuro loju rẹ ṣugbọn egun ọhun salọ." Fasola tẹsiwaju pe kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn Musulumi naa ati olori wọn yoo kọlu awọn. O fi kun pe pupọ ninu awọn ni wọn ṣe leṣe, koda o ni wọn gun ọmọ kan lara wọn lọbẹ ti ifun rẹ fi tu jade. Aṣoju eleegun naa pari ọrọ rẹ pe awọn ko gbọ pe ẹnikẹni jade laye lasiko rogbodiyan naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun, Yemisi Opalola ṣalaye fun BBC pe wọn ti fi ọrọ naa to awọn leto, lootọ si ni ikọlu waye ṣugbọn awọn ko tii le sọ ẹni to kọkọ kọlu ara ninu igun ẹgbẹ. Opalola ṣalaye pe lootọ ni ẹnikan ba iṣẹlẹ naa lọ ṣugbọn awọn ko tii mọ irufẹ ẹni ti ẹni naa jẹ, nitori awọn mọlẹbi rẹ ko tii wa sọdọ awọn.


Aṣoju eleegun naa pari ọrọ rẹ pe awọn ko gbọ pe ẹnikẹni jade laye lasiko rogbodiyan naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun, Yemisi Opalola ṣalaye fun BBC pe wọn ti fi ọrọ naa to awọn leto, lootọ si ni ikọlu waye ṣugbọn awọn ko tii le sọ ẹni to kọkọ kọlu ara ninu igun ẹgbẹ. Opalola ṣalaye pe lootọ ni ẹnikan ba iṣẹlẹ naa lọ ṣugbọn awọn ko tii mọ irufẹ ẹni ti ẹni naa jẹ, nitori awọn mọlẹbi rẹ ko tii wa sọdọ awọn. O fi kun pe awọn ti fi ṣikun ofin mu awọn eeyan kan, ṣugbọn o ni oun ko tii le sọ ni pato iye eeyan ti awọn ti mu. Opalola pari ọrọ rẹ pe kii ṣe awọn Fulani lo wa nidi iṣẹlẹ naa, ṣugbọn iwadii ti bẹrẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iṣẹlẹ ọhun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


O fi kun pe awọn ti fi ṣikun ofin mu awọn eeyan kan, ṣugbọn o ni oun ko tii le sọ ni pato iye eeyan ti awọn ti mu. Opalola pari ọrọ rẹ pe kii ṣe awọn Fulani lo wa nidi iṣẹlẹ naa, ṣugbọn iwadii ti bẹrẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iṣẹlẹ ọhun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe rogbodiyan kan bẹ silẹ nilu Osogbo lọjọ Aiku ana eyi ta gbọ pe o mu ẹmi eeyan kan lọ nigba ti ọpọ eeyan miran sese pupọ. Bi o tilẹ jẹ pe a ko tii lee fidi ohun to fa wahala yii mulẹ amọ gẹgẹ bi iwe iroyin Osun Defender ti wi, awọn egungun kan to dihamọra pẹlu ohun ija oloro lo fa sababi isẹlẹ naa. A gbọ pe awọn egungun yii lo ti kọkọ n dun mahuru-mahuru tẹlẹ pẹlu awọn janmọ Mọsalasi kan ti ijọ wọn n jẹ Kamorudeen Islamic Society.


Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe rogbodiyan kan bẹ silẹ nilu Osogbo lọjọ Aiku ana eyi ta gbọ pe o mu ẹmi eeyan kan lọ nigba ti ọpọ eeyan miran sese pupọ. Bi o tilẹ jẹ pe a ko tii lee fidi ohun to fa wahala yii mulẹ amọ gẹgẹ bi iwe iroyin Osun Defender ti wi, awọn egungun kan to dihamọra pẹlu ohun ija oloro lo fa sababi isẹlẹ naa. A gbọ pe awọn egungun yii lo ti kọkọ n dun mahuru-mahuru tẹlẹ pẹlu awọn janmọ Mọsalasi kan ti ijọ wọn n jẹ Kamorudeen Islamic Society. Asiko ti awọn ijọ ẹlẹsin Islam yii, to wa ladugbo Oluode Aranyin nilu Osogbo, si n se adura lọwọ ni wahala ọhun fọnna soju ni deede aago meji abọ ọsan. Se la gbọ pe awọn egungun yii, to ti kọkọ n paraaro agbegbe ti mọsalasi naa wa, ti wọn n lọ, ti wọn n bọ, ba sadede bẹrẹ si sọ okuta lu awọn to n kirun nibẹ. Osun Defender, to ba ọkan lara awọn to fara gbọgbẹ nibi isẹlẹ naa sọrọ, jabọ pe awọn egungun ọhun lo de si adugbo naa pẹlu ikọ ọlọpaa ati Amotekun.


Asiko ti awọn ijọ ẹlẹsin Islam yii, to wa ladugbo Oluode Aranyin nilu Osogbo, si n se adura lọwọ ni wahala ọhun fọnna soju ni deede aago meji abọ ọsan. Se la gbọ pe awọn egungun yii, to ti kọkọ n paraaro agbegbe ti mọsalasi naa wa, ti wọn n lọ, ti wọn n bọ, ba sadede bẹrẹ si sọ okuta lu awọn to n kirun nibẹ. Osun Defender, to ba ọkan lara awọn to fara gbọgbẹ nibi isẹlẹ naa sọrọ, jabọ pe awọn egungun ọhun lo de si adugbo naa pẹlu ikọ ọlọpaa ati Amotekun. Amọ bawọn ikọ agbofinro naa se fi agbegbe ọhun silẹ, ni awọn egungun naa fa ibọn yọ, ti wọn si n yin lakọ-lakọ. Asiko ti ibọn yii si n dun, la gbọ pe ibọn ba Baba ijọ Mọsalasi naa, Moshood Salawudeen, to si jade laye loju ẹsẹ. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, Imaam Mọsalasi naa, Quyum Yunus ẹni to fidi isẹlẹ naa mulẹ salaye pe, awọn egungun yii lo ni awọn n seto adura fun orilẹede Naijiria tori aabo to mẹhẹ.


Amọ bawọn ikọ agbofinro naa se fi agbegbe ọhun silẹ, ni awọn egungun naa fa ibọn yọ, ti wọn si n yin lakọ-lakọ. Asiko ti ibọn yii si n dun, la gbọ pe ibọn ba Baba ijọ Mọsalasi naa, Moshood Salawudeen, to si jade laye loju ẹsẹ. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, Imaam Mọsalasi naa, Quyum Yunus ẹni to fidi isẹlẹ naa mulẹ salaye pe, awọn egungun yii lo ni awọn n seto adura fun orilẹede Naijiria tori aabo to mẹhẹ. Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ko tii sọ ohunkohun lori isẹlẹ yii amọ BBC Yoruba yoo tẹsiwaju lati tanna wadi isẹlẹ yii, ta si mu abọ rẹ wa fun yin laipẹ.


Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ko tii sọ ohunkohun lori isẹlẹ yii amọ BBC Yoruba yoo tẹsiwaju lati tanna wadi isẹlẹ yii, ta si mu abọ rẹ wa fun yin laipẹ.


Erinjiyan Ekiti: Àjọ̀dún odò Ẹ̀rìn, omi tí wọn kò gbọdọ̀ pa ẹja abàmì inú rẹ̀ wáyé nílùú Erinjiyan

Ọdun Ẹrin ni ilu Ẹrinjiyan ni ipinlẹ Ekiti ni ibi ti wọn ti n kan sara si odo ẹrin ati awọn ẹja iṣẹmbaye inu odo naa. Gẹgẹ bi itan ti kabiyesi ilu Ẹrinjiyan Ekiti, Ọba Adegoroye Oludaare Ọmọṣeebi, Adegoroye keji ṣe sọ, omi Ẹrin ti wọn n ṣe ajọyọ rẹ yii ni wọn fi ṣe iṣẹdalẹ ilu Ẹrinjiyan. Omi ẹrin yii si jẹ nnkan pataki ti awọn eeyan ilu naa joko ti. Gẹgẹ bi itan ṣe sọ awọn abami ẹja kan wa ninu odo naa to jẹ pe ẹnikẹni ko gbọdọ paa. Bi eeyan kan ba paa, ko si bi wọn ṣe lee se to ṣe ni yoo maa luwẹ ninu omi gbigbona ti wọn ba fẹ fi se e. Lasiko ajọdun odo Ẹrin yii lawọn eeyan ti maa wa n beere ohunkohun ti wọn ba n fẹ ti wọn si maa n ni ẹri ọpẹ lori ohun ti wọn ba n beere. Gẹgẹ bi Kabiyesi Ọba Adegoroye ṣe sọ, lasiko ajọdun naa wọn a maa din akara ti awọn eeyan yoo maa ṣe wẹjẹwẹmu.


Gẹgẹ bi itan ṣe sọ awọn abami ẹja kan wa ninu odo naa to jẹ pe ẹnikẹni ko gbọdọ paa. Bi eeyan kan ba paa, ko si bi wọn ṣe lee se to ṣe ni yoo maa luwẹ ninu omi gbigbona ti wọn ba fẹ fi se e. Lasiko ajọdun odo Ẹrin yii lawọn eeyan ti maa wa n beere ohunkohun ti wọn ba n fẹ ti wọn si maa n ni ẹri ọpẹ lori ohun ti wọn ba n beere. Gẹgẹ bi Kabiyesi Ọba Adegoroye ṣe sọ, lasiko ajọdun naa wọn a maa din akara ti awọn eeyan yoo maa ṣe wẹjẹwẹmu. Lasiko ọdun yii naa lawọn ọmọde yoo ṣe ohun ti wọn n pe ni 'Igbo olokun' ti wọn yoo sin awọn akun si ara wọn lọ si idi odo yii. Awọn ọmọ naa yoo wọ inu igbo ti omi yii wa, ẹẹkan lọdun si wọn si maa n wọ igbo naa.


Lasiko ọdun yii naa lawọn ọmọde yoo ṣe ohun ti wọn n pe ni 'Igbo olokun' ti wọn yoo sin awọn akun si ara wọn lọ si idi odo yii. Awọn ọmọ naa yoo wọ inu igbo ti omi yii wa, ẹẹkan lọdun si wọn si maa n wọ igbo naa.


Osun Masquerade attack: Ìdìtẹ̀, ìpànìyàn, ìfìyàjẹni wà lára ẹ̀sùn tí wọn fi kan àwọn afurasí náà

Ile ẹjọ majisireti kan nilu Osogbo ti pasẹ ni Ọjọbọ pe ki wọn fi Olori Eleegun, Fashola Esuleke ati Imaamu agba, Kazeem Yunus pẹlu eeyan marun miran si ahamọ. Eyi ko sẹyin isẹlẹ ikọlu kan to waye ni Mọsalasi Kamarudeen nilu Osogbo laarin awọn Eleegun ati Musulumi, eyi to mu ẹmi olujọsin kan lọ, ti mẹrinla miran si farapa. Ọjọ Ẹti to kọja, eyiun ọjọ Keji osu Keji ọdun 2021 ni awọn ọlọpaa ti kọkọ fẹ fi oju awọn afurasi naa ba ile ẹjọ amọ Olori Eleegun, Esuleke lo sadede subu, ti wọn ko si le ko wọn lọ sile ẹjọ mọ. Amọ ni Ọjọbọ ni ileesẹ ọlọpaa wọ awọn olujẹjọ meje, eyiun Fashola Esuleke, Kola Adeosun, Idowu Abimbola, Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed lọ sile ẹjọ. Ẹsun ti wọn si fi kan wọn ni iditẹ, ipaniyan, ifiyajẹni, biba dukia jẹ ati dida alaafia ilu ru. Ọlọpaa agbefọba, Taiwo Adegoke lo kede pe awọn afurasi naa wa nile ẹjọ, ti amofin lati ileesẹ eto idajọ, Moses Faremi si n soju fun ijọba.


Amọ ni Ọjọbọ ni ileesẹ ọlọpaa wọ awọn olujẹjọ meje, eyiun Fashola Esuleke, Kola Adeosun, Idowu Abimbola, Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed lọ sile ẹjọ. Ẹsun ti wọn si fi kan wọn ni iditẹ, ipaniyan, ifiyajẹni, biba dukia jẹ ati dida alaafia ilu ru. Ọlọpaa agbefọba, Taiwo Adegoke lo kede pe awọn afurasi naa wa nile ẹjọ, ti amofin lati ileesẹ eto idajọ, Moses Faremi si n soju fun ijọba. Lẹyin eyi ni Adegoke wa bẹ ile ẹjọ pe ko fun oun di la lati gba faili ẹjọ awọn afurasi naa, ki oun si se asaro lori rẹ, ki wọn to tun ko wọn pada wa sile ẹjọ. O salaye pe "Fashola Esuleke, Kola Adeosun ati Idowu Abimbola ni wọn fi ẹsun apaayan kan nigba ti wọn fi ẹsun ifiyajẹni kan Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed." Agbẹjọro fun Imaamu agba, Kazeem Odedeji wa rọ ile ẹjọ lati gba Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed lati gbadun oniduro wọn ti agọ ọlọpaa fun wọn.


Lẹyin eyi ni Adegoke wa bẹ ile ẹjọ pe ko fun oun di la lati gba faili ẹjọ awọn afurasi naa, ki oun si se asaro lori rẹ, ki wọn to tun ko wọn pada wa sile ẹjọ. O salaye pe "Fashola Esuleke, Kola Adeosun ati Idowu Abimbola ni wọn fi ẹsun apaayan kan nigba ti wọn fi ẹsun ifiyajẹni kan Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed." Agbẹjọro fun Imaamu agba, Kazeem Odedeji wa rọ ile ẹjọ lati gba Kazeem Yunus, Salawu Jimoh, Alarape Sulaimon Akanbi ati Raimi Saheed lati gbadun oniduro wọn ti agọ ọlọpaa fun wọn. Amọ agbẹjọro fun awọn Eleegun, Kehinde Abioye ni ile ẹjọ nikan lo le sọ nipa oniduro wọn boya ki wọn si wa ni ahamọ ọlọpaa ni tabi ọgba ẹwọn Ilesa. Adajọ Majisireti to n gbọ naa, Asimiyu Adebayo wa pasẹ pe ki wọn fi awọn olujẹjọ mejeeje si ahamọ ọlọpaa, to si sun igbẹjọ wọn si ọjọ Aje, ọjọ Kejila osu Keje ọdun 2021.


Amọ agbẹjọro fun awọn Eleegun, Kehinde Abioye ni ile ẹjọ nikan lo le sọ nipa oniduro wọn boya ki wọn si wa ni ahamọ ọlọpaa ni tabi ọgba ẹwọn Ilesa. Adajọ Majisireti to n gbọ naa, Asimiyu Adebayo wa pasẹ pe ki wọn fi awọn olujẹjọ mejeeje si ahamọ ọlọpaa, to si sun igbẹjọ wọn si ọjọ Aje, ọjọ Kejila osu Keje ọdun 2021.


Traditionalist Oba Ogun: Oba Tejuosho ìlú tí wọn bá ti yọwọ awọn oniṣẹṣe kuro ninu oba jijẹ ko le roju raye

Oba Dr Adetokunbo Okikiola Tejuosho, Olu Ile Kenta ti sọ fawọn oniṣẹṣe pe ijọba ko le yọwọ laelae ninu eto ifinijọba gẹgẹ. Awọn ẹgbẹ oniṣẹṣe ẹka ti ipinlẹ Ogun ti kepe igbimọ aṣofin ipinlẹ naa yọwọ ninu abadofin ti yoo maa ṣakoso awọn lọbalọba nipinlẹ naa. Amọ nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oba Tejuosho ni oniṣẹṣe kọ lo n yan ọba, ijọba lo n ti n yan ọba lati ọjọ to ti pẹ ''Mo bọwọ fawọn oniṣẹṣe, amọ  nkan to yẹ ki ifẹhonuhan da le lori ni pe ki ijọba maa bawọn sọrọ lori ọrọ ọba jijẹ Kabiesi orile Kemta nipinlẹ Ogun ni: Kii ṣe oni lo ṣẹṣẹ bẹrẹ ti ijọba ti n yan ọba. O yẹ ki wọn sọ pe ki ijọba maa bun wọn gbọ nipa ọrọ awọn lọbalọba ni, nitori ijọba ko le yọwọ ninu ifinijoye,'' Oba Tejuosho lo sọ bẹẹ. Bakan naa ni Oba alade ọhun tun sọ pe ''ko si bi ijọba ṣe fẹ yọwọ awọn oniṣẹṣe naa ninu eto ifinijọba. Ijọba gan an mọ pe awọn etutu wa ti eeyan gbọdọ ṣe ki o to jọba.


O yẹ ki wọn sọ pe ki ijọba maa bun wọn gbọ nipa ọrọ awọn lọbalọba ni, nitori ijọba ko le yọwọ ninu ifinijoye,'' Oba Tejuosho lo sọ bẹẹ. Bakan naa ni Oba alade ọhun tun sọ pe ''ko si bi ijọba ṣe fẹ yọwọ awọn oniṣẹṣe naa ninu eto ifinijọba. Ijọba gan an mọ pe awọn etutu wa ti eeyan gbọdọ ṣe ki o to jọba. Ti wọn ba yọwọ oniṣẹṣe tabi awọn eletutu ninu ọba jijẹ, ilu ko le roju raye.'' Oba Tejuosho tun bu ẹnu atẹ lu awọn eeyan kan to maa pada si ẹsun kristẹni tabi musulumi lẹyin ti wọn ba jọba tan. O ni ''ẹni to ba jọba ni ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi ko gba ile ijọsin lọ to ti jọba lọ.


Ti wọn ba yọwọ oniṣẹṣe tabi awọn eletutu ninu ọba jijẹ, ilu ko le roju raye.'' Oba Tejuosho tun bu ẹnu atẹ lu awọn eeyan kan to maa pada si ẹsun kristẹni tabi musulumi lẹyin ti wọn ba jọba tan. O ni ''ẹni to ba jọba ni ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi ko gba ile ijọsin lọ to ti jọba lọ. Kabiesi ni: ke le jọba tan ki o wa sọ pe o di pasitọ tabi aafa. Iṣẹṣe la n bọ ki awọn ẹsin ajeji to de,'' Oba Tejuosho lo sọ bẹẹ. Àwọn oníṣẹ̀ṣe ń fẹ́ kí ìjọba yọ ọwọ́ nínú Ọba yíyàn ní ìpínlẹ̀ Ogun Àwọn oníṣẹ̀ṣe ń fẹ́ kí ìjọba yọ ọwọ́ nínú Ọba yíyàn ní ìpínlẹ̀ Ogun Awọn oniṣẹṣe ni ipinlẹ Ogun ti ke si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa lati yọwọ rẹ ninu abadofin kan to da lori bi wọn ṣe n yan ọba, awọn baalẹ, oloye atawọn igbimọ lọbalọba nipinlẹ ọhun.


Kabiesi ni: ke le jọba tan ki o wa sọ pe o di pasitọ tabi aafa. Iṣẹṣe la n bọ ki awọn ẹsin ajeji to de,'' Oba Tejuosho lo sọ bẹẹ. Àwọn oníṣẹ̀ṣe ń fẹ́ kí ìjọba yọ ọwọ́ nínú Ọba yíyàn ní ìpínlẹ̀ Ogun Àwọn oníṣẹ̀ṣe ń fẹ́ kí ìjọba yọ ọwọ́ nínú Ọba yíyàn ní ìpínlẹ̀ Ogun Awọn oniṣẹṣe ni ipinlẹ Ogun ti ke si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa lati yọwọ rẹ ninu abadofin kan to da lori bi wọn ṣe n yan ọba, awọn baalẹ, oloye atawọn igbimọ lọbalọba nipinlẹ ọhun. Wọn ni ki awọn aṣofin ọhun dawọ iṣẹ duro lori abadofin naa ti yoo fun ijọba lagbara lati maa ṣakoso bi wọn ṣe  yan ọba nitori kii ṣe iṣẹ wọn. Agbẹnusọ awọn oniṣẹṣe nipinlẹ ogun, Ifayemi Osunlabi sọ fun awọn akọroyin niluu Abeokuta pe ti abadofin naa ba le di ofin, yoo pa awọn etutu kan ti wọn maa n ṣe fun awọn to ba fẹ jẹ ọba ni ipinlẹ naa rẹ. Osunlabi sọ pe ẹnikẹni to ba fẹ jẹ ọba ni lati tẹle gbogbo awọn alakalẹ iṣẹṣe to wa nilẹ lati igba iwasẹ wa.


Wọn ni ki awọn aṣofin ọhun dawọ iṣẹ duro lori abadofin naa ti yoo fun ijọba lagbara lati maa ṣakoso bi wọn ṣe  yan ọba nitori kii ṣe iṣẹ wọn. Agbẹnusọ awọn oniṣẹṣe nipinlẹ ogun, Ifayemi Osunlabi sọ fun awọn akọroyin niluu Abeokuta pe ti abadofin naa ba le di ofin, yoo pa awọn etutu kan ti wọn maa n ṣe fun awọn to ba fẹ jẹ ọba ni ipinlẹ naa rẹ. Osunlabi sọ pe ẹnikẹni to ba fẹ jẹ ọba ni lati tẹle gbogbo awọn alakalẹ iṣẹṣe to wa nilẹ lati igba iwasẹ wa. O ni ti wọn ba ṣe aṣeyọri ninu gbigbe ofin naa kalẹ tan, yoo tẹ ẹtọ awọn oniṣẹṣe mọlẹ, o si ṣeeṣe ko da wahala silẹ laarin ilu. "Ẹnikẹni to ba ti jẹ Ọba ti di igbakeji oriṣa, irufẹ ẹni bẹẹ si ni lati tẹle awọn aṣa ati iṣẹṣe kan to ti wa nilẹ tipẹtipẹ." Ifayemi Osunlabi wa ke si awọn aṣofin naa lati dawọ isẹ duro lori abadofin naa ki alaafia le jọba ni ipinlẹ Ogun.


O ni ti wọn ba ṣe aṣeyọri ninu gbigbe ofin naa kalẹ tan, yoo tẹ ẹtọ awọn oniṣẹṣe mọlẹ, o si ṣeeṣe ko da wahala silẹ laarin ilu. "Ẹnikẹni to ba ti jẹ Ọba ti di igbakeji oriṣa, irufẹ ẹni bẹẹ si ni lati tẹle awọn aṣa ati iṣẹṣe kan to ti wa nilẹ tipẹtipẹ." Ifayemi Osunlabi wa ke si awọn aṣofin naa lati dawọ isẹ duro lori abadofin naa ki alaafia le jọba ni ipinlẹ Ogun. O fi kun pe ofin ọhun yoo da wahala silẹ nipinlẹ Ogun, eyii ti yoo ṣoro lati yanju lọjọ iwaju. Gẹgẹ bii hun to sọ, ko si ohun to kan awọn aṣofin pẹlu ọrọ iṣẹṣe ati bi wọn ṣe n yan ọba ilu. O pari ọrọ rẹ pe ọdun to kọja ni wọn kọkọ dabaa ofin naa ṣugbọn awọn oniṣẹṣe tako o, awọn ko si ni gba ki abadofin ọhun di ofin ni igbẹyingbẹyin.


O fi kun pe ofin ọhun yoo da wahala silẹ nipinlẹ Ogun, eyii ti yoo ṣoro lati yanju lọjọ iwaju. Gẹgẹ bii hun to sọ, ko si ohun to kan awọn aṣofin pẹlu ọrọ iṣẹṣe ati bi wọn ṣe n yan ọba ilu. O pari ọrọ rẹ pe ọdun to kọja ni wọn kọkọ dabaa ofin naa ṣugbọn awọn oniṣẹṣe tako o, awọn ko si ni gba ki abadofin ọhun di ofin ni igbẹyingbẹyin.


Okunade Sijuwade: Ìfẹ́ tí Sarun tó súnmọ́ Ooni jù láyé ní sí í ló sọ ọ́ di abọ́bakú- Adeyeye Adesiyan Lowa Adimula

Ká ni mi ò tíi di Oloye kí ooni Sijuwade Okunade Olubuse to ku ni.....Lowa Adimula ti Ile Ife Lowa Adimula, Oba Adeyeye Adekola Adesiyan ni abobaku Oba Ooni Sijuwade Okunade Olubuse keji ti wọn bi lodun 1930 to waja lodun 2015. Oba Sijuwade ni Lowa Adimula jẹ oye Abobaku fun lati ibẹrẹ ni eyi ti wọn jọ n jẹ, ti wọn jọ n mu koda, Lowa ni ko si nkan ti wọn ki jọ ṣe nitori pe abobaku lo sunmọ Oba  julọ. Oba Adeyeye ṣalaye iru eeyan ti Oba Okunade Sijuwade jẹ fun BBC nigba ti wọn n gba wa lalejo ni Ile Ife. O ni pe: Yato si pe pipa eeyan gẹgẹ bii abobaku tabi bẹẹkọ, Ironu pe Ooni Sijuwade Olubuse ti oun fẹran gan an lọ kuro ni kekere. Lowa Adimula ni Oba Okunade Sijuwade kuro ni Oba lasan nile Oodua. O so itan igbe aye rẹ, ohun ti oju rẹ ti ri ki Olorun to gbọ adura rẹ ni aafin Sijuwade ni Ile Ife ki Kabiesi to waja.


O ni pe: Yato si pe pipa eeyan gẹgẹ bii abobaku tabi bẹẹkọ, Ironu pe Ooni Sijuwade Olubuse ti oun fẹran gan an lọ kuro ni kekere. Lowa Adimula ni Oba Okunade Sijuwade kuro ni Oba lasan nile Oodua. O so itan igbe aye rẹ, ohun ti oju rẹ ti ri ki Olorun to gbọ adura rẹ ni aafin Sijuwade ni Ile Ife ki Kabiesi to waja. Oba Adeyeye Adesiyan mẹnuba ipa pataki ti Olori Ladun aya Ooni sijuwade ko ninu ominira oun kuro ni aafin. Wo bi ẹni ti a pè ní Abọ́bakú ṣe wa padà di Oba Lowa Adimula! Kini Olodumare ko lèe ṣe?


Oba Adeyeye Adesiyan mẹnuba ipa pataki ti Olori Ladun aya Ooni sijuwade ko ninu ominira oun kuro ni aafin. Wo bi ẹni ti a pè ní Abọ́bakú ṣe wa padà di Oba Lowa Adimula! Kini Olodumare ko lèe ṣe? Mọ̀ síi nípa ohun tó bi àṣà Abọ́baku ati ibi tí ọ̀rọ̀ náà dé dúró báyìí. Tun wo àwọn Oba mii bí Obalufẹ, Oba Modakeke, Oba Akinlalu atawọn míì tó ń jẹ ni Ile Ife yatọ sí Ooni Ifẹ. Ọjọ kan pere ni wọn ko ki fi n gbe ẹbọ ni Ile Ife Bẹẹ, ẹṣẹ ko deedee ṣe, o ni nkan to fa a bi Lowa Adimula ṣe ṣalaye.


Mọ̀ síi nípa ohun tó bi àṣà Abọ́baku ati ibi tí ọ̀rọ̀ náà dé dúró báyìí. Tun wo àwọn Oba mii bí Obalufẹ, Oba Modakeke, Oba Akinlalu atawọn míì tó ń jẹ ni Ile Ife yatọ sí Ooni Ifẹ. Ọjọ kan pere ni wọn ko ki fi n gbe ẹbọ ni Ile Ife Bẹẹ, ẹṣẹ ko deedee ṣe, o ni nkan to fa a bi Lowa Adimula ṣe ṣalaye.


Philosophy of Ori: Olatunji ní orí ẹni ló ń dúró ti ní lọ́jọ́ ìṣòro àti lójú ikú

Awọn baba nla wa lo maa n pa a lowe pe ori ni a ba bọ, ka fi orisa silẹ nitori ko si orisa to n gbe ni bii ori ẹni. Wọn a tun ni orisa lo ni ọjọ kan ipọnju, ori ẹni lo ni ọjọ gbogbo. Sugbọn fun ọpọ ọmọ ilẹ Kaarọ Oojire, o loju ẹni to mọ itumọ ori bibọ, pataki rẹ ati ba se le bọ ori wa, ti yoo fi gbe wa. Ọna lati mọ iwulo ori bibọ lo mu BBC Yoruba kan si Babalawo kan, Efuwape Olatunji, ẹni to salaye bi a se n bọ ori ati iwulo rẹ fun ẹda kọọkan. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Baba awo Afuwape ni ori ni ayanmọ ati Ẹlẹda ẹni, ko si yẹ ka wa laye lai bọ. O ni ori lo n duro ti ẹda lojoojumọ, lasiko isẹlẹ ibi ati ni ọjọ iku ẹni pẹlu.


Ọna lati mọ iwulo ori bibọ lo mu BBC Yoruba kan si Babalawo kan, Efuwape Olatunji, ẹni to salaye bi a se n bọ ori ati iwulo rẹ fun ẹda kọọkan. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Baba awo Afuwape ni ori ni ayanmọ ati Ẹlẹda ẹni, ko si yẹ ka wa laye lai bọ. O ni ori lo n duro ti ẹda lojoojumọ, lasiko isẹlẹ ibi ati ni ọjọ iku ẹni pẹlu. O wa fi ẹsẹ Ifa kan tọ ọrọ rẹ lẹyin eyi to sọ pataki ori bibọ, to si tun se afihan ọna to yẹ ka gba lati maa bọ ori wa loore koore.


O wa fi ẹsẹ Ifa kan tọ ọrọ rẹ lẹyin eyi to sọ pataki ori bibọ, to si tun se afihan ọna to yẹ ka gba lati maa bọ ori wa loore koore.


Local barbers vs Clipper: Ó pé mi láti lo abẹ fi fá orí mi ju "Clipper" bábà lọ

"Orí mi yóò dá kogbá kogbá lọ́dọ̀ àwọn fárífárí alábẹ, mi ò lè láyé láyé lo "clipper", bó ṣe owó gbọbọi, mo ṣe tán". Aye atijọ la mọ pe wọn maa n fi abẹ fa ori amọ aṣa yii la ri pe o 'si tun wa laye ode oni ti ọpọ si yan lati maa lọ sọdọ awọn farifari alabẹ ju ki wọn lọ sọdọ awọn to n lọ ẹrọ igbalode fi bani gẹrun. BBC Yoruba ba awọn alabẹ yii atawọn onibara wọn joko ti wọn si sọ idi ti wọn o file lọ si ṣọọbu oni "clipper" rara. "Awọn mii wa to jẹ pe gbogbo ori wọn maa kun fun murumuru, latigba ti emi ti n wa sọdọ awọn alabẹ, ko si iru nkan to jọ bẹẹ". Iṣẹ to jẹ ọkan lara awọn iṣẹ aye atijọ nilẹ Yoruba yii ko fibẹẹ wọpọ lode oni tori imọ igbalode. Ọpọ awọn to n lọ sibẹ gbagbọ pe ọna atijọ ni amọ o tẹ awọn lọ run.


"Awọn mii wa to jẹ pe gbogbo ori wọn maa kun fun murumuru, latigba ti emi ti n wa sọdọ awọn alabẹ, ko si iru nkan to jọ bẹẹ". Iṣẹ to jẹ ọkan lara awọn iṣẹ aye atijọ nilẹ Yoruba yii ko fibẹẹ wọpọ lode oni tori imọ igbalode. Ọpọ awọn to n lọ sibẹ gbagbọ pe ọna atijọ ni amọ o tẹ awọn lọ run. "Mi o wo ti owo rara, ti wọn ba fẹ gba ẹẹdẹgbẹrun naira, mo ṣe tan, mo maa n fẹ ki ori mi dan gbiinrin ko maa tan bii digi, ibi ni mo si ti le rii ṣe". Ọkan lara wọn tilẹ jẹ ko di mimọ pe wọn o ki n ṣe nkan idọti rara. "Bileedi kan fun eeyan kan ni, wọn o si sọọnu bi wọn ba ṣe tan".


"Mi o wo ti owo rara, ti wọn ba fẹ gba ẹẹdẹgbẹrun naira, mo ṣe tan, mo maa n fẹ ki ori mi dan gbiinrin ko maa tan bii digi, ibi ni mo si ti le rii ṣe". Ọkan lara wọn tilẹ jẹ ko di mimọ pe wọn o ki n ṣe nkan idọti rara. "Bileedi kan fun eeyan kan ni, wọn o si sọọnu bi wọn ba ṣe tan". O ni oun tun fẹran gbogbo oogun apakokoro ti wọn maa n fi pa ori awọn ti wọn ba gẹrun fun. amọ ko sohun ti ni didaa ti ko ni aidaa tirẹ, wọn ṣi mẹnu ba ọrọ imọtoto.


O ni oun tun fẹran gbogbo oogun apakokoro ti wọn maa n fi pa ori awọn ti wọn ba gẹrun fun. amọ ko sohun ti ni didaa ti ko ni aidaa tirẹ, wọn ṣi mẹnu ba ọrọ imọtoto.


Oluwo Olakunle Deeper Life Herbalist: Ìyá mi àtàwọn Pásítọ ṣe “deliverance” fún mi, kò ràn an, wọ́n padà kọ̀ mí l'ọ́mọ torí ifá

"Mo maa n mọ lara mi pe ẹmi mii (Eṣu) maa n ba le mi ti mo ba wa n'ile ifa". Inu ẹsin igbagbọ awọn ọmọlẹyin Kristi koda inu ijọ Deeper Life ni wọn bi Oluwo Olakunle si amọ to sọ irinajo rẹ wọ inu didi Onifa ati ogbontarigi Babalawo fun BBC Yoruba. "Mo ti ba Eṣu rin, mo ti ba Eṣu jẹ, mo ti ba Eṣu mu, mo si rii wipe olootọ aye yii ni Eṣu. Kò sí ọrọ tí wọn ń sọ ní Ṣọọṣì tó ń wọ etí mi mọ, mo kàn lọ sí ilé ìjọsìn torí àwọn òbí mi ni". Ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ni Babalwawo to mọ iṣẹ doju rẹ doju ami yii bo tilẹ jẹ pe o sọ fun wa pe awọn obi oun jẹ ọmọ ijọ onigbagbọ Deeper Life pọnbele ti wọn n ṣe ẹsin igbagbọ tọkantọkan. Oluwo Olawole Olakunle ni awọn ẹlẹsin ifa kan lo jẹ iwuri fun oun ti ẹsin naa fi wu u. Wọn n gbe lẹgbẹ ile wọn.


Kò sí ọrọ tí wọn ń sọ ní Ṣọọṣì tó ń wọ etí mi mọ, mo kàn lọ sí ilé ìjọsìn torí àwọn òbí mi ni". Ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ni Babalwawo to mọ iṣẹ doju rẹ doju ami yii bo tilẹ jẹ pe o sọ fun wa pe awọn obi oun jẹ ọmọ ijọ onigbagbọ Deeper Life pọnbele ti wọn n ṣe ẹsin igbagbọ tọkantọkan. Oluwo Olawole Olakunle ni awọn ẹlẹsin ifa kan lo jẹ iwuri fun oun ti ẹsin naa fi wu u. Wọn n gbe lẹgbẹ ile wọn. "Mi ò kí ń ṣe Oníṣègùn, ògbólógbòó Babaláwo akẹyọ ni mí, Onífá ni mí, Ẹlẹbọ ni mí". Oríire ńla ni ìdájọ́ El-Zakzaky jẹ́ lẹ́yìn ọdún mẹ́fà ní ọgbà ẹ̀wọ̀n - IMN Baba Ijesha: Wọ́n gbé ọmọdé kan wá sílé ẹjọ́ kó wá jẹ́rìí sí ẹ̀sùn Baba Ijesha àti Princess A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Oluwo yii ni awọn obi oun kọ oun lọmọ nigba to yan ọna ẹsin ifa. O ni ipa ati erongba oun gẹgẹ bi ọdọ Babalawo ni  lati ran awọn ọdọ atawọn iran to ṣẹṣẹ n bọ lati pada si ọna ipilẹ aṣa ati iṣẹṣe awọn baba nla baba wọn gẹgẹ bi ọmọ Afirika.


"Mi ò kí ń ṣe Oníṣègùn, ògbólógbòó Babaláwo akẹyọ ni mí, Onífá ni mí, Ẹlẹbọ ni mí". Oríire ńla ni ìdájọ́ El-Zakzaky jẹ́ lẹ́yìn ọdún mẹ́fà ní ọgbà ẹ̀wọ̀n - IMN Baba Ijesha: Wọ́n gbé ọmọdé kan wá sílé ẹjọ́ kó wá jẹ́rìí sí ẹ̀sùn Baba Ijesha àti Princess A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Oluwo yii ni awọn obi oun kọ oun lọmọ nigba to yan ọna ẹsin ifa. O ni ipa ati erongba oun gẹgẹ bi ọdọ Babalawo ni  lati ran awọn ọdọ atawọn iran to ṣẹṣẹ n bọ lati pada si ọna ipilẹ aṣa ati iṣẹṣe awọn baba nla baba wọn gẹgẹ bi ọmọ Afirika. O ni iṣẹ Babalawo jẹ eyi to bu iyi kun eeyan to wuu ki gbogbo eeyan koda to fi mọ awọn obi oun mọ ki wọn si gba eyi gbọ lọjọ kan.


O ni iṣẹ Babalawo jẹ eyi to bu iyi kun eeyan to wuu ki gbogbo eeyan koda to fi mọ awọn obi oun mọ ki wọn si gba eyi gbọ lọjọ kan.


Ojude Oba festiva 2021: Nítorí ẹ̀dà tuntun COVID-19, Awujale Ijebu Ode, Ọba Adetona wọ́gilé àjọ̀dún Ojude Oba tọdún yìí

Awujalẹ ti ilu Ijẹbu, Ọba Sikiru Kayọde Adetọna ti wọgile ajọdun Ojude Ọba ti ọdun yii. Ninu atẹjade kan ti alamojuto ajọdun naa, Oloye Fassy Yusuf fi sita, bi ajakalẹ ẹda 'Delta variant' arun COVID-19 tun ṣe n gbilẹ sii lo ṣokunfa wiwọgile ajọdun naa. Atẹjade naa ni kaka ki wọn dẹja tabi gbe awọn eeyan ti yoo peju wa ṣọdun naa nilu Ijẹbu Ode sọwọ ajakalẹ arun naa, yoo dara ki wọn wọgile naa. Igba keji niyi ti wọn yoo maa wọgile ajọdun Ojude Ọba lati igba to ti bẹrẹ lọpọlọpọ ọdun sẹyin. Ọjọ meji lẹyin ọdun ileya ni wọn maa n ṣe ajọdun Ojude Ọba. Atẹjade naa ni bi o tilẹ jẹ pe igbesl naa jẹ eyi ti ko dun mọ Kabiyesi Awujalẹ ninu nitori pataki ọdun naa ninu itan ati igbe aye awọn ọmọ Ijẹbu nile loko ati loke okun, sibẹ Ọbalaye naa n gbadura fun alaafia ati aṣejere awọn ibi gbogbo ti wahala ti n suyọ ati gbogbo Naijiria lapapọ.


Sunday Igboho: Ẹgbẹ́ CAN ké gbànjarè sí ìjọba àpapọ̀ Nàìjíríà lórí àwọn Pásítọ̀ tí o wà lọ́wọ́ ajínigbe

Ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi lorileede Naijiria CAN ti bẹnu atẹ lu bi ijọba Naijria ti ṣe n dunkoko mọ ajafẹtọmọniyan ilẹ Yoruba nii, Sunday Igboho. Ẹgbẹ naa sọrọ yi ninu atẹjade kan ti wọn fi sita lori bi nkan ti ṣe ri ni Naijiria. CAN sọ pe o ṣeni laanu bi awọn agbofinro ti ṣe n ṣe ikọlu sawọn to n ṣe iwọde alaafia bi Sunday Igboho to si ni bi awọn to n bọ lẹyin ba gbọ iru nkan bayi, yoo jẹ iyalẹnu nla fun wọn. Akọwe apapọ ẹgbẹ naa Daramola Bade ni isọkan Naijiria n mi jolojolo bayi pẹlu bi ijọba ṣe n fọwọ yẹpẹrẹ mu awọn ọdaran ati awọn mii to n gbẹnusọ fun wọn. Akọle atẹjade yi ni wọn pe ni 'Aarẹ Buhari gbọdọ́ doola Pasitọ Popoola DAVID  lọwọ awọn to ji gbe ko si sapa ki Naijiria ma jin si ọfin'' Ninu rẹ, CAN ni ''Araalu ko ni gbagbe ijọba yi lori aile mu ipinu rẹ to ṣe nipa kikoju ipenija aabo ṣẹ ni Naijiria'' Lati le ṣe atunṣe eyi, o ni ''Aarẹ ni lati  yi bo ṣe n ṣe ijọba pada.2023 kii ṣe ohun to pẹ lọ titi.Aarẹ gbọdọ dẹwọ bi awọn ajinigbe ṣe nn ji awọn pasitọ gbe labẹ ijọba rẹ'' CAN tẹsiwaju pe ki aarẹ paṣẹ fun awọn ọga ileeṣẹ ologun ati ọlọpaa lati ṣawari Rev David Popoola ti ijọ Calvary Baptist Church, Kurmin Mashi ni Kaduna State. Wọn ni awọn ajinigbe gbe Reverend yi lọjọ Iṣẹgun tii ṣe ọjọ Kẹfa Osu Keje 2021.


Akọwe apapọ ẹgbẹ naa Daramola Bade ni isọkan Naijiria n mi jolojolo bayi pẹlu bi ijọba ṣe n fọwọ yẹpẹrẹ mu awọn ọdaran ati awọn mii to n gbẹnusọ fun wọn. Akọle atẹjade yi ni wọn pe ni 'Aarẹ Buhari gbọdọ́ doola Pasitọ Popoola DAVID  lọwọ awọn to ji gbe ko si sapa ki Naijiria ma jin si ọfin'' Ninu rẹ, CAN ni ''Araalu ko ni gbagbe ijọba yi lori aile mu ipinu rẹ to ṣe nipa kikoju ipenija aabo ṣẹ ni Naijiria'' Lati le ṣe atunṣe eyi, o ni ''Aarẹ ni lati  yi bo ṣe n ṣe ijọba pada.2023 kii ṣe ohun to pẹ lọ titi.Aarẹ gbọdọ dẹwọ bi awọn ajinigbe ṣe nn ji awọn pasitọ gbe labẹ ijọba rẹ'' CAN tẹsiwaju pe ki aarẹ paṣẹ fun awọn ọga ileeṣẹ ologun ati ọlọpaa lati ṣawari Rev David Popoola ti ijọ Calvary Baptist Church, Kurmin Mashi ni Kaduna State. Wọn ni awọn ajinigbe gbe Reverend yi lọjọ Iṣẹgun tii ṣe ọjọ Kẹfa Osu Keje 2021. Ẹgbẹ naa ni awọn rawọ ẹbẹ si ijọba lati ri pe wọn ko pa pasitọ yi bi wọn ṣe pa alaga ijọ Church of the Brethren in Nigeria(EYN) ati alaga ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi ni ijọba ibilẹ Michika ni Adamawa, Rev. Lawan Andimi. ''A ri ijinigbe yi gẹgẹ bi idanwo nla fawọn ọga ileeṣẹ ọmọogun Naijiria paapa ọgagun ọmọ ogun Naijria tuntun Yahaya Farouk ati ọga ọlọpaa Naijiria Usman Alkali Baba nitori gbogbo aye lo n wo bi wọn yoo ti ṣe ṣe iṣẹ wọn.''


Ẹgbẹ naa ni awọn rawọ ẹbẹ si ijọba lati ri pe wọn ko pa pasitọ yi bi wọn ṣe pa alaga ijọ Church of the Brethren in Nigeria(EYN) ati alaga ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi ni ijọba ibilẹ Michika ni Adamawa, Rev. Lawan Andimi. ''A ri ijinigbe yi gẹgẹ bi idanwo nla fawọn ọga ileeṣẹ ọmọogun Naijiria paapa ọgagun ọmọ ogun Naijria tuntun Yahaya Farouk ati ọga ọlọpaa Naijiria Usman Alkali Baba nitori gbogbo aye lo n wo bi wọn yoo ti ṣe ṣe iṣẹ wọn.'' CAN fi kun pe ti ijọba Naijiria ba le ṣa gbogbo apa lati mu olori IPOB Nnamdi Kanu,ko yẹ ko le fun wọn lati mu awọn obilẹjẹ to n da omi alaafia Naijiria ru. Wọn wa parọwa si ijọba ki wọn dide lati koju gbogbo ipenija aabo paapa tawọn ajinigbe ati janduku to fi mọ awọn ọdaran darandaran.


CAN fi kun pe ti ijọba Naijiria ba le ṣa gbogbo apa lati mu olori IPOB Nnamdi Kanu,ko yẹ ko le fun wọn lati mu awọn obilẹjẹ to n da omi alaafia Naijiria ru. Wọn wa parọwa si ijọba ki wọn dide lati koju gbogbo ipenija aabo paapa tawọn ajinigbe ati janduku to fi mọ awọn ọdaran darandaran.


Awujale: Àlàáfíà ni Ọba Sikiru Adetona wà ní ààfin rẹ̀- Alaga Kamorudeen ti Ijẹbu Ode tó jẹ́ adarí ètò Ojude Oba

Iroyin to n tẹ wa lọwọ lati aafin Awujale ti ilẹ Ijebu, Ọba Sikiru Adetona sọ pe Kabiesi ko tii waja gẹgẹ bi iroyin ti awọn eeyan ka n gbe kiri lori ayelujara. Ọkan lara awọn eeyan to sumọ ori ade naa, Alhaji Alaga Kamorudeen, to jẹ adari eto ọdun Ojude Oba ti ilẹ Ijebu ṣalaye fun BBC Yoruba pe alaafia ni baba wa ni aafin rẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, o ni oun ṣi foju ganni Kabiesi ni nnkan bi ọjọ meji sẹyin. Kamorudeen ni "Ẹ ma naani iroyin ti awọn kan n gbe kiri lori ayelujara, ko si nnkankan to ṣe baba o." "Mo ṣi wa lọdọ Kabiesi lọjọ Aiku lati nnkan bii aago mejila ọsan titi di alẹ ni aafin wọn ko sì sí nnkankan to ṣe wọn." "Ipade meji ni wọn ṣe lọjọ naa, lẹyin ti mo ba wọn ṣe ipade tan, wọn tun ba awọn ọba meji miran ṣe ipade."


Kamorudeen ni "Ẹ ma naani iroyin ti awọn kan n gbe kiri lori ayelujara, ko si nnkankan to ṣe baba o." "Mo ṣi wa lọdọ Kabiesi lọjọ Aiku lati nnkan bii aago mejila ọsan titi di alẹ ni aafin wọn ko sì sí nnkankan to ṣe wọn." "Ipade meji ni wọn ṣe lọjọ naa, lẹyin ti mo ba wọn ṣe ipade tan, wọn tun ba awọn ọba meji miran ṣe ipade." Kamorudeen sọ siwaju si pe oun naa ti gbọ iroyin ọhun pe kabiesi ti waja, irọ patapata ni iroyin naa jẹ. Alaga tun ṣalaye pe ko ni si ọdun Ojude Ọba lọdun yii bi wọn ṣe maa n ṣe tẹlẹ latẹyinwa. Ọjọ keji, oṣu Kẹrin, ọdun 1960 ni Ọba Sikiru Kayode Adetona gori itẹ gẹgẹ bii Awujale ilẹ Ijebu.


Kamorudeen sọ siwaju si pe oun naa ti gbọ iroyin ọhun pe kabiesi ti waja, irọ patapata ni iroyin naa jẹ. Alaga tun ṣalaye pe ko ni si ọdun Ojude Ọba lọdun yii bi wọn ṣe maa n ṣe tẹlẹ latẹyinwa. Ọjọ keji, oṣu Kẹrin, ọdun 1960 ni Ọba Sikiru Kayode Adetona gori itẹ gẹgẹ bii Awujale ilẹ Ijebu.


Mysterious palm tree with 42 heads: Ọ̀pẹ Umalẹ̀ tàbí olórí yéye tó ń ṣ'àmín s'ádurà àwọn èèyàn

Bẹẹ ba n gbọ Ọpẹ Umalẹ, Ọpẹ olori yeye, ẹ ma sa lọ, ẹyinkunle yin nibi lo wa o. Kayeefi BBC ti oṣu yii gbe wa lọ si inu igbo aramanda kan to wa ni ilu Ilogbo ni ipinlẹ Ekiti nibi ti igi ọpẹ to ni ori to le ni ogoji wa. Awọn ara ilu naa sọ fun akọroyin Kayefi BBC Yoruba pe awọn gbagbọ pe igi abami yii ti wa ko tilẹ to di pe wọn tẹ ilu naa do ni ọpọlọpọ ọdun sẹhin. O le lati gbagbọ amọ iṣẹ aramanda ọwọ Eledumare to fi ṣa sababi fun wa ni Ilogbo ni. Kabiyeis Owalogo ti ilu Ilogbo Ekiti sọ bẹẹ. Nibayii igi naa ti di Ooṣa pataki ni ilu Ilogbo Ekiti gẹgẹ bi awn agba awo ṣe sọ pe awọn ti awọn tẹ ilu naa do gan baa nibẹ ni. "Beeyan n jiya ọmọ, to ba de ibẹ, yoo ri ọmọ bi".


Osun-Osogbo Festival 2020: Àwọn ẹlẹ́sìn àdáyébá rú òfin Covid-19 níbi àṣekágbá ọdún Osun Osogbo

Pupọ ninu awọn eeyan to peju sibi aṣekagba ọdun Osun-Osogbo to waye ni ipinlẹ Osun, lo tapa sofin ijinasiraẹni. Bakan naa ni awọn eeyan ọhun kọti ikun si ofin to rọ mọ apejọjọpọ ọpọ ero ti ijọba gbe kalẹ nibi ayẹyẹ ọdun naa. Iroyin ni, lati afin Ataoja ilu Osogbo nibi ti Arugba ti gbe igba lọ si odo Osun lati ṣetutu atawọn nnkan miran to rọ mọ ọdun naa, ni ko ti si ẹnikẹni to tẹlẹ ofin ijinasiraẹni. Bo tilẹ jẹ pe ero ko fi bẹẹ pọ nibi ayẹyẹ naa bi ti ọdun to kọja, iye awọn eeyan to yọju sibi ọdun ọhun kan n ṣajọyọ ni, lai bikita nipa ajakalẹ arun to wa lode. Nigba  to n sọrọ nibi ayẹyẹ naa, kọmiṣọna feto aṣa ati irinajo afẹ, Obawale Adebisi sọ pe, kii ṣe pe bi ijọba ṣe ṣadinku iye ero to pejo sibi ọdun naa wa lati ni awọn ara ilu lara, ṣugbọn lati daabo bo wọn ni. Kọmiṣọna ọhun to sọrọ lorukọ gomina Gboyega Oyetola ni "idi ti a ko ṣe fẹ ki ero pọ lapọju nibi ayẹyẹ ọdun yii, ni arun to wa lode, gẹgẹ bi gbogbo wa ṣe mọ, arun yii n pọ si ni ipinlẹ wa, nitori naa, a ni lati ṣọra."


Bo tilẹ jẹ pe ero ko fi bẹẹ pọ nibi ayẹyẹ naa bi ti ọdun to kọja, iye awọn eeyan to yọju sibi ọdun ọhun kan n ṣajọyọ ni, lai bikita nipa ajakalẹ arun to wa lode. Nigba  to n sọrọ nibi ayẹyẹ naa, kọmiṣọna feto aṣa ati irinajo afẹ, Obawale Adebisi sọ pe, kii ṣe pe bi ijọba ṣe ṣadinku iye ero to pejo sibi ọdun naa wa lati ni awọn ara ilu lara, ṣugbọn lati daabo bo wọn ni. Kọmiṣọna ọhun to sọrọ lorukọ gomina Gboyega Oyetola ni "idi ti a ko ṣe fẹ ki ero pọ lapọju nibi ayẹyẹ ọdun yii, ni arun to wa lode, gẹgẹ bi gbogbo wa ṣe mọ, arun yii n pọ si ni ipinlẹ wa, nitori naa, a ni lati ṣọra." O tẹsiwaju pe "A fẹ fi akoko yii bẹ Ọba Ataoja ki wọn gba fun wa lọdun yii, ṣugbọn a fi da wọn loju pe, ti ọdun to n bọ yoo dun ju bayii lọ, a o si faye gba ọpọ ero lati peju sibi ọdun naa." Ataoja ilu Osogbo, Ọba Jimoh Oyetunji ba awọn eeyan to peju sibi ọdun naa ati gbogbo awọn ọmọ ipinlẹ Osun ṣajọyọ, lẹyin naa lo gbadura fun alaafia ati itẹsiwaju ipinlẹ ọhun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


O tẹsiwaju pe "A fẹ fi akoko yii bẹ Ọba Ataoja ki wọn gba fun wa lọdun yii, ṣugbọn a fi da wọn loju pe, ti ọdun to n bọ yoo dun ju bayii lọ, a o si faye gba ọpọ ero lati peju sibi ọdun naa." Ataoja ilu Osogbo, Ọba Jimoh Oyetunji ba awọn eeyan to peju sibi ọdun naa ati gbogbo awọn ọmọ ipinlẹ Osun ṣajọyọ, lẹyin naa lo gbadura fun alaafia ati itẹsiwaju ipinlẹ ọhun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Ìjọba ìpínlẹ̀ Osun ti buwọlu ìlànà ti yóò fí ṣe ayẹyẹ ọdún Osun-Osogbo ọdún 2020. Síbẹ̀ wọ́n ti fòfin de ìpéjọpọ̀ ẹnikẹni ti kò ní ohun kohun lati ṣe pẹ̀lú ètò ayẹyẹ náà. Wọ́n sọ èyí di mímọ̀ nínú àtẹ̀jáde tí kọmísọ́nnà àsà àti ìrìnàjò afẹ́,  Obawale Adebisi fọ́wọ́sí.


Ìjọba ìpínlẹ̀ Osun ti buwọlu ìlànà ti yóò fí ṣe ayẹyẹ ọdún Osun-Osogbo ọdún 2020. Síbẹ̀ wọ́n ti fòfin de ìpéjọpọ̀ ẹnikẹni ti kò ní ohun kohun lati ṣe pẹ̀lú ètò ayẹyẹ náà. Wọ́n sọ èyí di mímọ̀ nínú àtẹ̀jáde tí kọmísọ́nnà àsà àti ìrìnàjò afẹ́,  Obawale Adebisi fọ́wọ́sí. Adebisi ní ìjọba gbé ìgbésẹ̀ yìí nítorí bi àrùn Covid-19 ṣe n peléke sii lójoojúmọ́ ní ìpińlẹ̀ Osun. " Ìjọba ń fi àsìkò yìí sọ fún àwùjọ pé ayẹyẹ Osun-Osogbo ti ọdún yìí yóò yàtọ̀ si bí wọ́n yóò ṣe jẹ pé àwọn olùjọ́sìn Osun nikan ni yóò ráàyè láti wọ ojúbọ láti ṣe gbogbo ìrúbọ tó bá yẹ." " Bákan náà ni àwọn olùjọsìn yoo tẹ̀lé gbogbo ìlànà ìjìnà síraẹni ti ìjọbá là sílẹ̀ lórí ọ̀rọ̀ COVID-19. "


Adebisi ní ìjọba gbé ìgbésẹ̀ yìí nítorí bi àrùn Covid-19 ṣe n peléke sii lójoojúmọ́ ní ìpińlẹ̀ Osun. " Ìjọba ń fi àsìkò yìí sọ fún àwùjọ pé ayẹyẹ Osun-Osogbo ti ọdún yìí yóò yàtọ̀ si bí wọ́n yóò ṣe jẹ pé àwọn olùjọ́sìn Osun nikan ni yóò ráàyè láti wọ ojúbọ láti ṣe gbogbo ìrúbọ tó bá yẹ." " Bákan náà ni àwọn olùjọsìn yoo tẹ̀lé gbogbo ìlànà ìjìnà síraẹni ti ìjọbá là sílẹ̀ lórí ọ̀rọ̀ COVID-19. " Nítorí ìdí èyí, ìjọba ti wọ́gilé gbogbo àyéyé to niṣe pẹ̀lú ètò náà, ó sì gbàdúrà, àwọn ètò mírà ti yóò maa wáye lọ́jọ́ ìwáju yóò lọ bí ó ṣe tọ́ àti bí ó ṣe yẹ." Ṣaaju ni Ọọni Ifẹ ti kọkọ sọrọ pé.... Osun Festival: Ooni ní àwọn ọlọ́ṣun kìí ṣe abọ̀rìṣà Ni ọjọ Satide ni ọdun Ọsun waye nilu Ile Ife lai naani ariwo ati ofin to de iwa itakete ati ijinna sira ẹni. Bi o tilẹ jẹ pe ọpọ ọdun bii ọdun egungun nilu Ibadan ati ayẹyẹ Ojude Ọba nilu Ijebu Ode ni ko lee waye nitori ọsẹ ti arun Coronavirus n se, sibẹ Ile Ife ko wọgile ọdun Ọsun lọdun yii.


Nítorí ìdí èyí, ìjọba ti wọ́gilé gbogbo àyéyé to niṣe pẹ̀lú ètò náà, ó sì gbàdúrà, àwọn ètò mírà ti yóò maa wáye lọ́jọ́ ìwáju yóò lọ bí ó ṣe tọ́ àti bí ó ṣe yẹ." Ṣaaju ni Ọọni Ifẹ ti kọkọ sọrọ pé.... Osun Festival: Ooni ní àwọn ọlọ́ṣun kìí ṣe abọ̀rìṣà Ni ọjọ Satide ni ọdun Ọsun waye nilu Ile Ife lai naani ariwo ati ofin to de iwa itakete ati ijinna sira ẹni. Bi o tilẹ jẹ pe ọpọ ọdun bii ọdun egungun nilu Ibadan ati ayẹyẹ Ojude Ọba nilu Ijebu Ode ni ko lee waye nitori ọsẹ ti arun Coronavirus n se, sibẹ Ile Ife ko wọgile ọdun Ọsun lọdun yii. Lasiko ọdun Ọsun naa, Ọọni tilu Ile Ife, Ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi, Ọjaja Keji gbalejo awọn olorisa Ọsun ni aafin rẹ. Bi o tilẹ jẹ pe Ọba Ogunwusi gba pe ọwọja arun Coronavirus si n peleke si, sibẹ o rọ awọn ọmọ Naijiria lati tẹle awsn igbesẹ to yẹ fun idena itankalẹ arun naa. Bakan naa lo salaye pe awọn to n bọ Ọsun kii se abọrisa, ajọdun omi si ni ọdun naa, nitori omi lo n gbe ẹmi wa ro.


Lasiko ọdun Ọsun naa, Ọọni tilu Ile Ife, Ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi, Ọjaja Keji gbalejo awọn olorisa Ọsun ni aafin rẹ. Bi o tilẹ jẹ pe Ọba Ogunwusi gba pe ọwọja arun Coronavirus si n peleke si, sibẹ o rọ awọn ọmọ Naijiria lati tẹle awsn igbesẹ to yẹ fun idena itankalẹ arun naa. Bakan naa lo salaye pe awọn to n bọ Ọsun kii se abọrisa, ajọdun omi si ni ọdun naa, nitori omi lo n gbe ẹmi wa ro. "A n lo ọdun naa lati fi sopọ mọ awọn aṣẹda wa ni lati ipasẹ ohun ti aṣẹda da, eyi ti yoo wo aye san, paapaa lasiko ajakalẹ arun Coronavirus yii. A n ranti awọn asẹda wa ni, ko si yẹ ka maa pe awọn eeyan to n se eyi ni abọrisa." Ọba Ogunwusi ni wọn kan nipa fun awọn lati se adinku ọdun naa, tii se ọdun pataki nilu Ile Ife.


"A n lo ọdun naa lati fi sopọ mọ awọn aṣẹda wa ni lati ipasẹ ohun ti aṣẹda da, eyi ti yoo wo aye san, paapaa lasiko ajakalẹ arun Coronavirus yii. A n ranti awọn asẹda wa ni, ko si yẹ ka maa pe awọn eeyan to n se eyi ni abọrisa." Ọba Ogunwusi ni wọn kan nipa fun awọn lati se adinku ọdun naa, tii se ọdun pataki nilu Ile Ife. O ni eyi ko ni jẹ kawọn da wahala miran silẹ lasiko ti awọn n wa ọna lati yanju isoro kan. Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Enitan Ogunwusi ti rọ awọn ọdọ ilẹ Yoruba lati ma gbagbe aṣa, iṣe atawọn ohun adayeba ilẹ wọn. Alayeluwa lo sọ ọrọ naa loju opo Instagram rẹ lẹyin to gbalejo awọn ọdọ kan ninu afin rẹ to wa ni Ife. Bakan naa ni Ooni tun sọ ninu fọran kan ti gbajugbaja oṣere ati apanilẹrin ti gbogbo eniyan mọ si Mr Macaroni, Debo Adebayo gbe jade lẹyin abẹwo naa pe "Aye ṣi n ma n kunlẹ fun agbalagba."


O ni eyi ko ni jẹ kawọn da wahala miran silẹ lasiko ti awọn n wa ọna lati yanju isoro kan. Ooni Ile Ife, Ọba Adeyeye Enitan Ogunwusi ti rọ awọn ọdọ ilẹ Yoruba lati ma gbagbe aṣa, iṣe atawọn ohun adayeba ilẹ wọn. Alayeluwa lo sọ ọrọ naa loju opo Instagram rẹ lẹyin to gbalejo awọn ọdọ kan ninu afin rẹ to wa ni Ife. Bakan naa ni Ooni tun sọ ninu fọran kan ti gbajugbaja oṣere ati apanilẹrin ti gbogbo eniyan mọ si Mr Macaroni, Debo Adebayo gbe jade lẹyin abẹwo naa pe "Aye ṣi n ma n kunlẹ fun agbalagba." Ninu fidio ọhun ti Arole Oduduwa ti kopa lo ti sọ pe "Awa ti a wa lati iran Yoruba, ati kaakiri agbaye ni lati maa bọwọ fun awọn agbalagba." O ni o yẹ ki ọmọde maa kunlẹ, ki wọn si tu maa dọbalẹ fun agbalagba gẹgẹ bo ṣe wa ninu aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba. Arole Oduduwa ṣalaye pe inu oun dun lati gbalejo awọn ọdọ naa, ati pe o jẹ anfani nla lati ru awọn ọdọ ọhun soke ninu ijiroro wọn fun bi ọjọ ọla yoo ṣe dara.


Ninu fidio ọhun ti Arole Oduduwa ti kopa lo ti sọ pe "Awa ti a wa lati iran Yoruba, ati kaakiri agbaye ni lati maa bọwọ fun awọn agbalagba." O ni o yẹ ki ọmọde maa kunlẹ, ki wọn si tu maa dọbalẹ fun agbalagba gẹgẹ bo ṣe wa ninu aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba. Arole Oduduwa ṣalaye pe inu oun dun lati gbalejo awọn ọdọ naa, ati pe o jẹ anfani nla lati ru awọn ọdọ ọhun soke ninu ijiroro wọn fun bi ọjọ ọla yoo ṣe dara. Ooni pari ọrọ rẹ pe "Awọn ọdọ ko gbọdọ gbagbe aṣa ati iṣe ilẹ wọn nitori ohun ni ọrọ ati ọla to gaju ti gbogbo wa gbọdọ ni." Lara awọn ọdọ to ṣabẹwo si Alayeluwa ni, Mr Macaroni, Seyi Awolowo, atawọn eeyan miran. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹwaa ọdun 2015 ni Ooni Adeyeye Enitan Babatunde Ogunwusi gori itẹ gẹgẹ bi Arole Oduduwa Olofin Adimula Ile Ife.


Ooni pari ọrọ rẹ pe "Awọn ọdọ ko gbọdọ gbagbe aṣa ati iṣe ilẹ wọn nitori ohun ni ọrọ ati ọla to gaju ti gbogbo wa gbọdọ ni." Lara awọn ọdọ to ṣabẹwo si Alayeluwa ni, Mr Macaroni, Seyi Awolowo, atawọn eeyan miran. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹwaa ọdun 2015 ni Ooni Adeyeye Enitan Babatunde Ogunwusi gori itẹ gẹgẹ bi Arole Oduduwa Olofin Adimula Ile Ife.


Yoruba Culture: Ọjọ́ méje ni wọ́n fí n rẹ ẹ̀kú Danafojura kó tó jáde

Ojúbọ Ogun àti Eṣu ṣe pataki si eegun Danafojura - Danafojura Aṣa ati iṣe Yoruba ṣe pataki si BBC Yoruba ki a to ṣẹṣẹ wa sọ ti iṣẹṣe ati igbagbọ awọn Baba nla wa. Oriṣiriṣi eegun lo wa nilẹ Yoruba ṣugbọn ọtọ ni ti eegun Danafojura to n jade ni ilu Ogbomọsọ ni ipinlẹ Oyo ni guusu Naijiria. Oloye Sunday Babatunde Olalere to  n gbe eegun Danafojura lọwọ ṣalaye lẹkunrẹrẹ ohun to sọ akọwe ijọ di eegun l'Ogbomọṣọ. Oyinlọla Olalere, iya Danafojura sọrọ lori itan eegun naa ati igbagbọ awọn eniyan nipa eegun naa pe o n gbọ adura awọn eniyan. Ọpọlọpọ eewọ ati iṣẹse lo rọ mọ gbigbe eegun naa jade ni Ogbomọṣọ. Yoruba ni ooṣa ti a ko ba fidi ẹ han ọmọde kii pẹ parun ni BBC ṣe lọ ṣe iwadii nipa eegun yii, kawọn ọdọ Yoruba le mọ pe agbara ṣi wa lọwọ awọn agba Oodua.


Oyinlọla Olalere, iya Danafojura sọrọ lori itan eegun naa ati igbagbọ awọn eniyan nipa eegun naa pe o n gbọ adura awọn eniyan. Ọpọlọpọ eewọ ati iṣẹse lo rọ mọ gbigbe eegun naa jade ni Ogbomọṣọ. Yoruba ni ooṣa ti a ko ba fidi ẹ han ọmọde kii pẹ parun ni BBC ṣe lọ ṣe iwadii nipa eegun yii, kawọn ọdọ Yoruba le mọ pe agbara ṣi wa lọwọ awọn agba Oodua. Epo pupa ati iyọ ṣe pataki lojubọ ki danafojura to jade.


Epo pupa ati iyọ ṣe pataki lojubọ ki danafojura to jade.


Olowo of Owo: Bí ìjọba bá ṣe àtúntò tó yẹ, Sunday Igboho yóò fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú wọn

Olowo tilu Owo, Ọba Ajibade Gbadegesin ti ke si ijọba lati wa nnkan se nipa awọn Fulani to n wa goolu ni Owo. Ọba Gbadegesin, lasiko ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba ni o yẹ ka se akoso Naijiria gẹgẹ ba se fọwọsowọpọ gba ominira. O ni ohun toju awọn to n pe fun idasilẹ Yoruba Nation ri, lo mu ki wọn maa pariwo fun iyapa Naijiria. Olowo fikun pe ti ijọba ba se atunto to yẹ, Sunday Igboho yoo dakẹ, ti yoo si fọwọsowọpọ pẹlu ijọba. Bakan naa lo woye pe ọpẹlọpẹ pe ikọ alaabo Amotekun to ti wa saaju akoko yii, bibẹẹ kọ, Ọlọrun lo mọ ohun ti oju awọn eeyan ipinlẹ Ondo ko ba ri tori eto aawo to mẹhẹ. Ọba Gbadegesin wa rọ ijọba lati gba eto atunto Naijiria laaye, ki ohun gbogbo le tuba tusẹ.


Ose Aboke Ancient soap: Wo ọṣẹ ìṣẹ̀ǹbáyé tí ìran Yorùba fi gbéná wojú àwọn Fulani láyé àti

Oṣẹ Aboke jẹ ọṣẹ iṣẹmbaye ti awọn ara ilu Aboke ṣi n wari fun titi di oni fun ipa pataki to n ko ninu ilera awọn eniyan. Oloye Fasola Famapowa to jẹ Oloye Aboke ti ilu Ibadan ati olori ẹbi awọn Aboke to n gun ọṣẹ naa ni arun bii igbona atawọn mii to fara pẹ ẹ ni ọṣẹ yii le wosan. Ara ile Aboke gbe itan kalẹ fun BBC Yoruba pe lasiko ogun to bẹ silẹ laarin awọn ẹya Tapa ati Yoruba nigba naa lọhun. Oloye Fasola ni Ogun awọn Ebira lawọn kọkọ koju nilu awọn ki ti Fulani to bẹrẹ. O ni "nigba ti ilẹ yoo fi mọ awọn Igbira, wọn o mọ ohun ti wọn ṣe mọ". Wọn da igbona si awọn ẹya Yoruba lara amọ ọṣẹ naa lo jẹ angẹli ti Eledua ran si wọn.


Oloye Fasola ni Ogun awọn Ebira lawọn kọkọ koju nilu awọn ki ti Fulani to bẹrẹ. O ni "nigba ti ilẹ yoo fi mọ awọn Igbira, wọn o mọ ohun ti wọn ṣe mọ". Wọn da igbona si awọn ẹya Yoruba lara amọ ọṣẹ naa lo jẹ angẹli ti Eledua ran si wọn. Ẹwẹ, pẹlu ohun ti a ri, ọṣẹ naa ṣi wa laye titi di oni to si n ṣe bẹbẹ bii tatijọ. Idile Aboke ti a kan si ni awn ni lọrun fi ṣiṣe irubọ ati gigun ọṣẹ naa pọ ti wọn yoo tun gbadura si Oke Ibadan to jẹ apata giga kan ni ilu Ibadan. Wọn ṣi nigbagbọ pe ọṣẹ naa ṣi n wo aruin igbona titi doni koda, wọn lee tun gun ọṣẹ naa pọ mọ awọn nkan mii fun eeyan fun oniruuru ojutuu ni ilana ibilẹ ti wọn ba n wa si iṣoro wọn.


Ẹwẹ, pẹlu ohun ti a ri, ọṣẹ naa ṣi wa laye titi di oni to si n ṣe bẹbẹ bii tatijọ. Idile Aboke ti a kan si ni awn ni lọrun fi ṣiṣe irubọ ati gigun ọṣẹ naa pọ ti wọn yoo tun gbadura si Oke Ibadan to jẹ apata giga kan ni ilu Ibadan. Wọn ṣi nigbagbọ pe ọṣẹ naa ṣi n wo aruin igbona titi doni koda, wọn lee tun gun ọṣẹ naa pọ mọ awọn nkan mii fun eeyan fun oniruuru ojutuu ni ilana ibilẹ ti wọn ba n wa si iṣoro wọn. Ẹ wo ohun tí a mọ̀ nípa Ọjà Ebeano tí ọmọ kékeré kan jó níná ní ìlú Abuja Iléẹjọ́ sún ìgbẹ́jọ́ Baba Ijesha di oṣu kẹ́jọ lẹ́yìn tí wọ́n fọ̀rọ̀ wá ọmọ́débìnrin tọ́rọ̀ kàn lẹ́nuwò A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Iba Gani Adams dáhùn sí ìbéèrè ọ̀pọ̀ ọmọ Yorùbá lórí bóyá nǹkan àmúṣagbára ìṣẹ̀mbáyé ṣì wà Oúnjẹ tí àwọn Onífá tí wọn ń gbé wá sílé wa ló mù mí fi ẹsìn Krìstẹnì sílẹ dí Ogbójú Babaláwo àti Ẹ̀lẹ́bọ – Oluwo Olakunle


Ẹ wo ohun tí a mọ̀ nípa Ọjà Ebeano tí ọmọ kékeré kan jó níná ní ìlú Abuja Iléẹjọ́ sún ìgbẹ́jọ́ Baba Ijesha di oṣu kẹ́jọ lẹ́yìn tí wọ́n fọ̀rọ̀ wá ọmọ́débìnrin tọ́rọ̀ kàn lẹ́nuwò A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Iba Gani Adams dáhùn sí ìbéèrè ọ̀pọ̀ ọmọ Yorùbá lórí bóyá nǹkan àmúṣagbára ìṣẹ̀mbáyé ṣì wà Oúnjẹ tí àwọn Onífá tí wọn ń gbé wá sílé wa ló mù mí fi ẹsìn Krìstẹnì sílẹ dí Ogbójú Babaláwo àti Ẹ̀lẹ́bọ – Oluwo Olakunle


History of Osun-Osogbo grove: Mọ̀ síi nípa ìtàn ojúbọ̀ Osun-Osogbo tó ti wà láti bi ẹẹdẹgbẹrin ọdún

Gbajugbaja ni ojubọ oriṣa Ọṣun nilẹ Yoruba, ati kaakiri agbaye fun awọn to jẹ olufọkansin fun oriṣa naa. Ilu Oṣogbo nipinlẹ Ọṣun ni igbo Ọṣun-Oṣogbo naa wa, ni agbegbe Eti Oso Ọṣun. Awọn onimọ nipa ẹsin abalaye ni Naijiria sọ pe o ti le ni nkan bi ẹẹdẹgbẹrin ọdun ti awọn alaalẹ to tẹ ilu Osogbo do, bẹrẹ sii ṣe ọdun Osun Osogbo. Ọdẹ nla kan, Olutimẹhin, lo jẹ adari awọn eeyan kan to n wa ọna abayọ si ìyàn to mu nibi ti wọn tẹdo si tẹlẹ. Erongba wọn ni lati kọ ile ti wọn o maa gbe si eti odo Osun, ṣugbọn bi wọn ṣe bẹrẹ si ni ge awọn igi to wa nibẹ, itan sọ pe oriṣa odo naa, Osun, pariwo jade si wọn, o si le wọn kuro nibẹ. Lẹyin naa lo sọ fun ẹni to dari awọn eeyan naa, Olutimehin, pe ko ko awọn eeyan rẹ lọ si ibi pataki kan (to di ilu Osogbo).


Ọdẹ nla kan, Olutimẹhin, lo jẹ adari awọn eeyan kan to n wa ọna abayọ si ìyàn to mu nibi ti wọn tẹdo si tẹlẹ. Erongba wọn ni lati kọ ile ti wọn o maa gbe si eti odo Osun, ṣugbọn bi wọn ṣe bẹrẹ si ni ge awọn igi to wa nibẹ, itan sọ pe oriṣa odo naa, Osun, pariwo jade si wọn, o si le wọn kuro nibẹ. Lẹyin naa lo sọ fun ẹni to dari awọn eeyan naa, Olutimehin, pe ko ko awọn eeyan rẹ lọ si ibi pataki kan (to di ilu Osogbo). Osun ṣeleri lati daabo bo wọn, ti yoo si fun wọn ni ọrọ pupọ. Kikii pe ki wọn ma a fun un ni ẹbọ lọdọọdun. Awọn eeyan naa gba lati maa ṣe bẹẹ.


Osun ṣeleri lati daabo bo wọn, ti yoo si fun wọn ni ọrọ pupọ. Kikii pe ki wọn ma a fun un ni ẹbọ lọdọọdun. Awọn eeyan naa gba lati maa ṣe bẹẹ. Ẹbọ ti wọn ma n fun un, lodi ọdun Osun Osogbo to n waye lọdọọdun bayii. Lati igba naa si ni ibẹ ti di igbo mimọ nibi ti awọn olujọsin ti n korajọ lati sin jọsin fun. Oun si ni igbo oriṣa to tobi julọ titi di ode oni ni ilẹ Yoruba.


Ẹbọ ti wọn ma n fun un, lodi ọdun Osun Osogbo to n waye lọdọọdun bayii. Lati igba naa si ni ibẹ ti di igbo mimọ nibi ti awọn olujọsin ti n korajọ lati sin jọsin fun. Oun si ni igbo oriṣa to tobi julọ titi di ode oni ni ilẹ Yoruba. Lati mu ẹjẹ ti awọn to tẹ ilu Oṣogbo do, ṣe fun oriṣa Ọṣun ṣẹ, wọn bẹrẹ si ni ṣe ọdun irubọ fun un ni ọdọọdun. Ọsẹ meji gbako ni ayẹyẹ ọdun Osun-Osogbo fi ma n waye. Bi eto ọdun Ọṣun-Oṣogbo ṣe ma n lọ Wọn o kọkọ bẹrẹ pẹlu ṣiṣe iyasimimọ ilu, ati ọna to lọ lati aafin Ataoja si igbo Ọṣun, ti wọn n pe ni Iwọpopo.


Lati mu ẹjẹ ti awọn to tẹ ilu Oṣogbo do, ṣe fun oriṣa Ọṣun ṣẹ, wọn bẹrẹ si ni ṣe ọdun irubọ fun un ni ọdọọdun. Ọsẹ meji gbako ni ayẹyẹ ọdun Osun-Osogbo fi ma n waye. Bi eto ọdun Ọṣun-Oṣogbo ṣe ma n lọ Wọn o kọkọ bẹrẹ pẹlu ṣiṣe iyasimimọ ilu, ati ọna to lọ lati aafin Ataoja si igbo Ọṣun, ti wọn n pe ni Iwọpopo. Iya Ọṣun ati baba Ọṣun (Aworo) lo ma n ṣe eto yii. Lẹyin ọjọ mẹta ni wọn o tan atupa kan to ti wa fun ẹẹdẹgbẹta ọdun, ti wọn n pe ni atupa olojumẹrindinlogun. Ina atupa yii yoo wa ni titan laarin aago meje irọlẹ si meje owurọ, ti Ataoja ati awsn iyawo tẹ, pẹlu babalawo yoo si jo yiika lẹẹmẹta loju gbogob ara ilu to ba peju si aafin.


Iya Ọṣun ati baba Ọṣun (Aworo) lo ma n ṣe eto yii. Lẹyin ọjọ mẹta ni wọn o tan atupa kan to ti wa fun ẹẹdẹgbẹta ọdun, ti wọn n pe ni atupa olojumẹrindinlogun. Ina atupa yii yoo wa ni titan laarin aago meje irọlẹ si meje owurọ, ti Ataoja ati awsn iyawo tẹ, pẹlu babalawo yoo si jo yiika lẹẹmẹta loju gbogob ara ilu to ba peju si aafin. Lẹyin eyi ni 'Iboriade', to jẹ asiko ti wọn o to ade gbogbo awọn ọba to ti jẹ nilu Osogbo, fun ìre lati ẹnu Ataoja ilu Oosgbo, Arugba Osun, Yeye Osun, ati awọn iya oloriṣa. Arugba Osun, ni omidan ti ko ti ni ibalopọ ri, to ma n ru igba Osun ti wọn ko ẹbọ ti wọn fẹ ẹ gbe fun oriṣa Osun. Ojuṣe Arugba ju gbigbe igba nikan lọ.


Lẹyin eyi ni 'Iboriade', to jẹ asiko ti wọn o to ade gbogbo awọn ọba to ti jẹ nilu Osogbo, fun ìre lati ẹnu Ataoja ilu Oosgbo, Arugba Osun, Yeye Osun, ati awọn iya oloriṣa. Arugba Osun, ni omidan ti ko ti ni ibalopọ ri, to ma n ru igba Osun ti wọn ko ẹbọ ti wọn fẹ ẹ gbe fun oriṣa Osun. Ojuṣe Arugba ju gbigbe igba nikan lọ. O jẹ alarina laarin awọn eeyan ati Osun. Lasiko to ba ru igba naa, wọn ma n fi orogbo meji si ni ẹnu, ko ma ba a le sọ awọn nkan to wa ni ọkan rẹ nipa wiwọ igbo Osun. Ko tan sibẹ o, omidan naa ko gbọdọ kọsẹ tabi ṣubu, bibẹẹkọ, apẹẹrẹ buruku ni fun un, ati ilu Osogbo.


O jẹ alarina laarin awọn eeyan ati Osun. Lasiko to ba ru igba naa, wọn ma n fi orogbo meji si ni ẹnu, ko ma ba a le sọ awọn nkan to wa ni ọkan rẹ nipa wiwọ igbo Osun. Ko tan sibẹ o, omidan naa ko gbọdọ kọsẹ tabi ṣubu, bibẹẹkọ, apẹẹrẹ buruku ni fun un, ati ilu Osogbo. Itan sọ pe nkan buruku ni yoo ṣẹlẹ ni ilu ninu ọdun to ba tẹle. Ni nkan bi ọdun 1950, itan sọ pe nkan dẹnu kọlẹ ninu igbo oriṣa Osun-Osọgbo, nitori pe awọn eeyan ko fi bẹ ẹ lọ si awọn ojubọ oriṣa mọ, awọn alawo naa fi ojuṣe wọn silẹ. Ṣe oju to ba dilẹ ni rorẹ n sọ - bi nkan ṣe ri mu ki awọn eeyan kan bẹrẹ si ni mu ẹja ninu odo naa, wọn ṣe ọdẹ ẹran, koda wọn n ge igi, eyi to jẹ ewọ tẹlẹ.


Itan sọ pe nkan buruku ni yoo ṣẹlẹ ni ilu ninu ọdun to ba tẹle. Ni nkan bi ọdun 1950, itan sọ pe nkan dẹnu kọlẹ ninu igbo oriṣa Osun-Osọgbo, nitori pe awọn eeyan ko fi bẹ ẹ lọ si awọn ojubọ oriṣa mọ, awọn alawo naa fi ojuṣe wọn silẹ. Ṣe oju to ba dilẹ ni rorẹ n sọ - bi nkan ṣe ri mu ki awọn eeyan kan bẹrẹ si ni mu ẹja ninu odo naa, wọn ṣe ọdẹ ẹran, koda wọn n ge igi, eyi to jẹ ewọ tẹlẹ. Bayii ni nkan ṣe ri titi ti oyinbo alawọ funfun, ọmọ orilẹ-ede Austria, Sussane Wenger to pada di Adunni Olorisha, fi de si ilu Oṣogbo, to si fi opin si awọn iwa ibajẹ to n waye ni inu igbo naa. Pẹlu iranlọwọ Ataoja ilu Oṣogbo, ati awọn ara ilu, Wenger bẹrẹ eto kan to fi sọri gbigbogun ti awsn to n lo igbo naa lọna aitọ, to si tun ṣe atunṣe ibi mimọ naa. Lọdun 2005, ajọ UNESCO kede igbo Ọṣun-Oṣogbo gẹgẹ bi ibudo iṣẹmbaye ajogunba,  ti pe ni World Heritage Site.


Bayii ni nkan ṣe ri titi ti oyinbo alawọ funfun, ọmọ orilẹ-ede Austria, Sussane Wenger to pada di Adunni Olorisha, fi de si ilu Oṣogbo, to si fi opin si awọn iwa ibajẹ to n waye ni inu igbo naa. Pẹlu iranlọwọ Ataoja ilu Oṣogbo, ati awọn ara ilu, Wenger bẹrẹ eto kan to fi sọri gbigbogun ti awsn to n lo igbo naa lọna aitọ, to si tun ṣe atunṣe ibi mimọ naa. Lọdun 2005, ajọ UNESCO kede igbo Ọṣun-Oṣogbo gẹgẹ bi ibudo iṣẹmbaye ajogunba,  ti pe ni World Heritage Site.


White Witches Association: Ẹgbẹ́ àwọn àjẹ́ funfun ní àbò tó mẹ́hẹ lè fọ́ Nàíjíríà sí wẹ́wẹ́, ẹ̀jẹ̀ ti pọ̀jù

Ẹgbẹ awọn ajẹ funfun lorilẹede Naijiria, White Witches Association of Nigeria (WWAN) ti ṣekilọ pe o ṣeeṣe ki orilẹede Naijiria pin si mẹrin tabi mẹfa o. Ẹyin naa mi kanlẹ lori ikede yii abi? Awọn ajẹ funfun naa ni bi iṣẹlẹ ipaniyan lọtun losi se n waye latọwọ awọn agbesumọmi Boko Haram, atawọn agbebọn to n ṣọṣẹ kaakiri pẹlawọn darandaran Fulani, ko ba tete dopin, ọrọ lee bọ sori fun Naijiria. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ naa nigba kan ri, Dokita Iboi Okhue ṣalaye ninu ipade pẹlu awọn akọroyin lẹyin ipade awọn ajẹ naa to waye nipinlẹ Cross rivers ati Kaduna loṣu keji ati ikẹrin ọdun 2021, lo sisọ loju ọrọ naa. Afojusun ipade naa ni lati wa ojutu si bi itajẹsilẹ ṣe pọ lorilẹede Naijiria, ti wọn si ni awọn ri aridaju rẹ pe, bi awọn alaṣẹ ko ba tete wa nnkan ṣe si eto aabo to mẹhẹ naa, o ṣeeṣe ki Naijiria o pin si wẹwẹ. O ni ọrọ abo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria bayii n kọ awọn ajẹ lominu bẹẹ ni gbogbo awọn majẹobajẹ lorilẹede Naijiria lo gbọdọ fọwọsowọpọ pẹlu Aarẹ Buhari nitori ajeje ọwọ kan ko lee gbe ẹru dori.


Oyin Elebuibon: Olórìṣà ni mí, ẹ yé é fi ojú ẹni ibi wo àwa ẹlẹ́sìn àbáláyé

Osere Yoruba, Oyinkansola Elebuibon ti pariwo sita pe ẹlẹsin abalaye ni oun, kii ṣe Musulumi tabi Kristiẹni. Ninu ọrọ kan to kọ si ori ayelujara Instagram rẹ, Elebuibon sọ pe Oriṣa ni oun n sin. "O ni Olorisa ni mi, ohun naa ni ma a si jẹ ni igba gbogbo." O ṣalaye pe jijẹ ẹni to n sin Orisa kii ṣe iwa ọdaran, bẹẹ ni kii ṣe ibi, nitori pe inu gbogbo eniyan ni ibi n gbe." Oyinkansola Elebibon tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe awọn to jẹ ẹlẹsin ibilẹ, lo jẹ baba ati iya to bi gbogbo ẹsin to ku, "nitori naa, ẹ jawọ ninu didẹyẹ si awọn ẹlẹsin ibilẹ. Ko tan sibẹ o, o ni ofin gan-an daabo bo ominira ẹsin ati didarapọ mọ ẹgbẹ to ba wu eeyan.


O ṣalaye pe jijẹ ẹni to n sin Orisa kii ṣe iwa ọdaran, bẹẹ ni kii ṣe ibi, nitori pe inu gbogbo eniyan ni ibi n gbe." Oyinkansola Elebibon tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe awọn to jẹ ẹlẹsin ibilẹ, lo jẹ baba ati iya to bi gbogbo ẹsin to ku, "nitori naa, ẹ jawọ ninu didẹyẹ si awọn ẹlẹsin ibilẹ. Ko tan sibẹ o, o ni ofin gan-an daabo bo ominira ẹsin ati didarapọ mọ ẹgbẹ to ba wu eeyan. Ẹ fi wa silẹ ka sin Orisa wa, ati awọn alaalẹ wa ni ọna to ba wu wa. Ilẹ Yoruba kii ṣe ilẹ Araabu, arọmọdọmọ Orisa ni wa." Oyinkansola Elebuibon jẹ ọkan lara awọn ọmọ gbajugbaja babalawo, to tun jẹ Araba ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon.


Ẹ fi wa silẹ ka sin Orisa wa, ati awọn alaalẹ wa ni ọna to ba wu wa. Ilẹ Yoruba kii ṣe ilẹ Araabu, arọmọdọmọ Orisa ni wa." Oyinkansola Elebuibon jẹ ọkan lara awọn ọmọ gbajugbaja babalawo, to tun jẹ Araba ilu Osogbo, Oloye Ifayemi Elebuibon. Oṣere tiata Yoruba ni, to si n gbe ni orilẹ-ede America. Yatọ si pe o jẹ oṣere, o tun n ṣe iṣẹ agbohunsafẹfẹ ati oludari eto nibi ayẹyẹ. O kẹkọọ gba iwe ẹri ninu imọ Ọsin ẹranko ati ilera wọn, ni Federal University of Technology, FUTA, nilu Akure, nipinlẹ Ondo.


Oṣere tiata Yoruba ni, to si n gbe ni orilẹ-ede America. Yatọ si pe o jẹ oṣere, o tun n ṣe iṣẹ agbohunsafẹfẹ ati oludari eto nibi ayẹyẹ. O kẹkọọ gba iwe ẹri ninu imọ Ọsin ẹranko ati ilera wọn, ni Federal University of Technology, FUTA, nilu Akure, nipinlẹ Ondo. O si tun jẹ Iya Awo, to ma n difa fun awọn eeyan. Laipẹ yii ni iroyin kan sọ pe oṣerekunrin, Lateef Adedimeji, lo bi ọmọ rẹ to bi laipẹ yii fun. Ṣugbọn, o ti sọrọ jade pe irọ̀ patapata ni iroyin naa.


O si tun jẹ Iya Awo, to ma n difa fun awọn eeyan. Laipẹ yii ni iroyin kan sọ pe oṣerekunrin, Lateef Adedimeji, lo bi ọmọ rẹ to bi laipẹ yii fun. Ṣugbọn, o ti sọrọ jade pe irọ̀ patapata ni iroyin naa. Ẹsin ibilẹ tabi abalaye ṣi wa ni awọn ẹbi ati ilu nilẹ Yoruba, bo tilẹ jẹ pe awọn to tẹwọ gba a ko pọ.


Ẹsin ibilẹ tabi abalaye ṣi wa ni awọn ẹbi ati ilu nilẹ Yoruba, bo tilẹ jẹ pe awọn to tẹwọ gba a ko pọ.


Igangan Attacks: Ọdẹ Asọ̀lúdẹ̀rọ́ àti OPC ní ààbò Yorùbá di ojúṣe àwọn bí ààbò ìjọba ṣe kùnà,

Yoruba ni ailasọ lọrun paaka, o to apero fun gbogbo ọmọ eriwo, iku to si n pa ojugba ẹni, owe nla lo n pa fun ni. Awọn isẹlẹ isekupani to n waye lemọ lemọ lẹnu lọọlọ yii ti di irawọ ọsan, to n bawọn agba lẹrun bayii. Laarin ọjọ mẹta, awọn agbebọn ti kọlu ilu Igangan nibiti ti ọpọ ẹmi ti bọ, ti dukia si bajẹ, bẹẹ naa ni wsn pa ọpọ eeyan ni agbegbe Imeko-Afọn nipinlẹ Ogun. Ka ma sẹsẹ sọ awọn eeyan ti ọpọ adigunjale, ajinigbe atawọn afinise etutu ọla ti pa, ti awọn iwa ọdaran yii si n tẹsiwaju. O si dabi ẹni pe apa awọn agbofinro ko fẹ ka awẹn apaniyan yii nitori wọn kii saba ri wọn mu lẹyin ọsẹ ti wọn ba se. Idi ree ti ọpọ eeyan fi n lọgun pe nibo ni awọn ọdẹ ibilẹ atawọn eeyan to n pese aabo fun ilẹ Yoruba wa lati pese eto aabo to peye fun wa?


Ka ma sẹsẹ sọ awọn eeyan ti ọpọ adigunjale, ajinigbe atawọn afinise etutu ọla ti pa, ti awọn iwa ọdaran yii si n tẹsiwaju. O si dabi ẹni pe apa awọn agbofinro ko fẹ ka awẹn apaniyan yii nitori wọn kii saba ri wọn mu lẹyin ọsẹ ti wọn ba se. Idi ree ti ọpọ eeyan fi n lọgun pe nibo ni awọn ọdẹ ibilẹ atawọn eeyan to n pese aabo fun ilẹ Yoruba wa lati pese eto aabo to peye fun wa? Yoruba sa ni ki agbado to dele aye, nnkan sa ni adiẹ n jẹ, bi a ko ba si ri adan, a le fi oobẹ se ẹbọ. Ọna lati wa idahun sawọn ibeere araalu yii lo mu BBC Yoruba kan sawọn ọdẹ ibilẹ, ẹgbẹ OPC, Agbekoya atawọn fijilante. Ohun ta si bi wọn ni pe ki ni wọn n se lati pese eto aabo to gbopọn fun ilẹ Yoruba, ti yoo fi di aiwọ fun awsn ọdaran?


Yoruba sa ni ki agbado to dele aye, nnkan sa ni adiẹ n jẹ, bi a ko ba si ri adan, a le fi oobẹ se ẹbọ. Ọna lati wa idahun sawọn ibeere araalu yii lo mu BBC Yoruba kan sawọn ọdẹ ibilẹ, ẹgbẹ OPC, Agbekoya atawọn fijilante. Ohun ta si bi wọn ni pe ki ni wọn n se lati pese eto aabo to gbopọn fun ilẹ Yoruba, ti yoo fi di aiwọ fun awsn ọdaran? Yoruba sa ni a kii ni ọkọ nilẹ, ka tun maa fi ọwọ ko imi. Nigba to n dahun ibeere yii, awọn ogboju ọdẹ asọludẹrọ ti sọ pe awọn ti ṣetan lati yanju gbogbo rogbodiyan iṣekupani to n waye lagbegbe Ibarapa ati to eto abo to mẹhẹ kaakiri ilẹ Yoruba. Alaga ẹgbẹ Ọdẹ Asọludẹro, Alhaji Ajijola Anọbi lo sọ bẹẹ fun BBC Yoruba.


Yoruba sa ni a kii ni ọkọ nilẹ, ka tun maa fi ọwọ ko imi. Nigba to n dahun ibeere yii, awọn ogboju ọdẹ asọludẹrọ ti sọ pe awọn ti ṣetan lati yanju gbogbo rogbodiyan iṣekupani to n waye lagbegbe Ibarapa ati to eto abo to mẹhẹ kaakiri ilẹ Yoruba. Alaga ẹgbẹ Ọdẹ Asọludẹro, Alhaji Ajijola Anọbi lo sọ bẹẹ fun BBC Yoruba. O ni ijọba ipinlẹ Oyo ti gba lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn lati lọ pẹtu si wahala naa, koda o ni irọlẹ oni gangan ni awọn n  lọ ilu Igangan. Ajijola Anobi ni "Ara oun ti a n ba ijọba sọ tẹlẹ naa niyẹn ti wọn ko fẹ gbọ, ṣugbọn bayii wọn ti mọ pataki pe ọdẹ lo ni inu igbo." "Ọdẹ lo n sun ninu igbo, ọdẹ lo ni igbo, a maa n pade awọn anjọnu ati oriṣiri ẹranko ninu igbo ko si si nnkan ti wọn yoo fi wa ṣe."


O ni ijọba ipinlẹ Oyo ti gba lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn lati lọ pẹtu si wahala naa, koda o ni irọlẹ oni gangan ni awọn n  lọ ilu Igangan. Ajijola Anobi ni "Ara oun ti a n ba ijọba sọ tẹlẹ naa niyẹn ti wọn ko fẹ gbọ, ṣugbọn bayii wọn ti mọ pataki pe ọdẹ lo ni inu igbo." "Ọdẹ lo n sun ninu igbo, ọdẹ lo ni igbo, a maa n pade awọn anjọnu ati oriṣiri ẹranko ninu igbo ko si si nnkan ti wọn yoo fi wa ṣe." Alaga naa ṣalaye siwaju si pe "O soro lati ko ọlọpaa ti ko wọ inu igbo ri, lati wọ inu igbo, awa ọdẹ ni a mọ gbogbo kọrọkọndu inu igbo." O fikun pe kii ṣe ilu Igangan nikan ni awọn yoo ti ṣiṣẹ lasiko yii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, awọn ọdẹ asọludẹrọ ti ṣe ipade pẹlu awọn akẹgbẹ wọn kaakiri ilẹ Yoruba, awọn si ti ṣetan lati da alaafia pada si agbegbe Igangan ati gbogbo  ilẹ Yoruba lapapọ.


Alaga naa ṣalaye siwaju si pe "O soro lati ko ọlọpaa ti ko wọ inu igbo ri, lati wọ inu igbo, awa ọdẹ ni a mọ gbogbo kọrọkọndu inu igbo." O fikun pe kii ṣe ilu Igangan nikan ni awọn yoo ti ṣiṣẹ lasiko yii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, awọn ọdẹ asọludẹrọ ti ṣe ipade pẹlu awọn akẹgbẹ wọn kaakiri ilẹ Yoruba, awọn si ti ṣetan lati da alaafia pada si agbegbe Igangan ati gbogbo  ilẹ Yoruba lapapọ. Ni ti awọn irinṣẹ ti wọn yoo lo lati fi koju awọn ọdaran darandaran to n da alaafia ilẹ Yoruba laamu, Ajijola Anobi sọ pe yatọ si awọn nnkan abalayeti wọn n lo, ibọn ibilẹ naa wa lọwọ wọn, ibọn naa si tẹ awọn lọrun ju awọn ibọn nla nla ti awọn agbofinron ijọba n gbe kiri. O pari ọrọ rẹ pe awọn ti ba ibọn atawọn nnkan ija miran to jẹ ti abalaye mulẹ, awọn si gbagbọ pe awọn yoo bori ija naa. Ẹwẹ, BBC Yoruba kan si Sina Akinpelu to jẹ agbẹnusọ ẹgbẹ OPC New Era, o ni awọn naa ti bẹrẹ eto lati yanju eto abo to mẹhẹ lagbegbe Ibarapa.


Ni ti awọn irinṣẹ ti wọn yoo lo lati fi koju awọn ọdaran darandaran to n da alaafia ilẹ Yoruba laamu, Ajijola Anobi sọ pe yatọ si awọn nnkan abalayeti wọn n lo, ibọn ibilẹ naa wa lọwọ wọn, ibọn naa si tẹ awọn lọrun ju awọn ibọn nla nla ti awọn agbofinron ijọba n gbe kiri. O pari ọrọ rẹ pe awọn ti ba ibọn atawọn nnkan ija miran to jẹ ti abalaye mulẹ, awọn si gbagbọ pe awọn yoo bori ija naa. Ẹwẹ, BBC Yoruba kan si Sina Akinpelu to jẹ agbẹnusọ ẹgbẹ OPC New Era, o ni awọn naa ti bẹrẹ eto lati yanju eto abo to mẹhẹ lagbegbe Ibarapa. Gẹgẹ bi ohun to sọ fun BBC, nnkan ti wọn kọkọ n ṣe ni lati ṣe iwadii awọn to wa nidii iṣẹlẹ naa nitori o ṣeeṣe ki ejo lọwọ ninu. Akinpelu fi kun pe, ajọṣepọ to dan mọran lo wa laarin awọn ati ẹgbẹ ọdẹ Asọludẹrọ, ikọ Amotekun atawọn ẹṣọ alaabo miran to jẹ ti ilẹ Yoruba. O fi kun pe ifọwọsowọpọ to wa laarin awọn ẹgbẹ naa ni ko jẹ ki iṣẹlẹ to waye ni Igangan ju bo ṣe waye lọ.


Gẹgẹ bi ohun to sọ fun BBC, nnkan ti wọn kọkọ n ṣe ni lati ṣe iwadii awọn to wa nidii iṣẹlẹ naa nitori o ṣeeṣe ki ejo lọwọ ninu. Akinpelu fi kun pe, ajọṣepọ to dan mọran lo wa laarin awọn ati ẹgbẹ ọdẹ Asọludẹrọ, ikọ Amotekun atawọn ẹṣọ alaabo miran to jẹ ti ilẹ Yoruba. O fi kun pe ifọwọsowọpọ to wa laarin awọn ẹgbẹ naa ni ko jẹ ki iṣẹlẹ to waye ni Igangan ju bo ṣe waye lọ. Bo tilẹ jẹ pe o ni awọn ijọba nilẹ Yoruba ko tii fọwọsowọopọ pẹlu awọn bo ṣe yẹ ko ri, ṣugbọn o ni igbagbọ awọn ni pe ijọba yoo kin awọn lẹyin laipẹ. Akinpẹlu pari ọrọ rẹ pe, awọn ko ni gba ki awọn Fulani ko ilẹ Yoruba lẹru, bi wọn ṣe ko awọn ẹya kan lẹru lọpọ ọdun sẹyin.


Bo tilẹ jẹ pe o ni awọn ijọba nilẹ Yoruba ko tii fọwọsowọopọ pẹlu awọn bo ṣe yẹ ko ri, ṣugbọn o ni igbagbọ awọn ni pe ijọba yoo kin awọn lẹyin laipẹ. Akinpẹlu pari ọrọ rẹ pe, awọn ko ni gba ki awọn Fulani ko ilẹ Yoruba lẹru, bi wọn ṣe ko awọn ẹya kan lẹru lọpọ ọdun sẹyin.


Ondo: Nítorí ikú ọlọ́pàá, àwọn ọ̀dọ́ lé kábíyèsí jáde láàfin l'Ondo

Awọn ọdọ ilu Itaogbolu ni ijọba ibilẹ Ariwa Akurẹ nipinlẹ Ondo ti le kabiyesi wọn kuro laafin. Eyi waye lẹyin ti ọlọpaa kan ti orukọ rẹ n jẹ Ayọ Oloyede kagbako iku ninu ijamba ọkọ kan to waye. Gẹgẹ bi iroyin abẹle to tẹ BBC News Yoruba lọwọ ṣe sọ, awọn ọdọ naa fura pe iku ọlọpaa naa kii ṣe ojulasan. Bi o tilẹ jẹ pe ibeere ọpọlọpọ ni pe ki lo kan kabiyesi kan iku ọlọpaa to ku ninu ijamba mọto? Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe awọn ọdọ ilu naa ti inu mbi fi ikanra le kabiyesi Ogbolu tilu ItaOgbolu, Ọba Idowu Fabọrọde kuro laafin lori ẹsun pe o kuna ninu ojuṣe rẹ lati daabo bo awọn ọmọ ilu naa. Ọlọpaa naa ti wọn ni o n ṣiṣẹ ni ẹka igbogun ti iwa ẹgbẹ okunkun nileeṣẹ ọlọpaa, Anti-cultism unit to wa nilu Akurẹ wale wa ki iya rẹ gẹgẹ bi awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn ṣe sọ.


Bi o tilẹ jẹ pe ibeere ọpọlọpọ ni pe ki lo kan kabiyesi kan iku ọlọpaa to ku ninu ijamba mọto? Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe awọn ọdọ ilu naa ti inu mbi fi ikanra le kabiyesi Ogbolu tilu ItaOgbolu, Ọba Idowu Fabọrọde kuro laafin lori ẹsun pe o kuna ninu ojuṣe rẹ lati daabo bo awọn ọmọ ilu naa. Ọlọpaa naa ti wọn ni o n ṣiṣẹ ni ẹka igbogun ti iwa ẹgbẹ okunkun nileeṣẹ ọlọpaa, Anti-cultism unit to wa nilu Akurẹ wale wa ki iya rẹ gẹgẹ bi awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn ṣe sọ. Ipada rẹ si ilu Akurẹ lo ti kagbako ijamba to sọ di ero ọrun. Awọn ọdọ ilu naa la gbọ pe wọn ni kii ṣe oju lasan ni iku naa ati pe eeyan darandaran ti ọpọlọpọ awọn araalu nifẹ ni oloogbe naa,


Ipada rẹ si ilu Akurẹ lo ti kagbako ijamba to sọ di ero ọrun. Awọn ọdọ ilu naa la gbọ pe wọn ni kii ṣe oju lasan ni iku naa ati pe eeyan darandaran ti ọpọlọpọ awọn araalu nifẹ ni oloogbe naa,


Ijaw Paternity test: Mọ́ síi nípa ìgbàgbọ́ àwọn Ilaje nípa ọmọ ọkọ àti ọmọ àlè

Airinjinna ni airi abukẹ ọkẹrẹ..... E wo idi ti awọn ara Ilajẹ Ese Odo ṣe n fẹ mọ ọmọ ọkọ yatọ si ọmọ ale ninu awọn ọmọ wọn. Oloye Mercy Tanseni, to jẹ olukọ ni Bolowo, Opuba Arogbo ni Ilaje Ese Odo ba BBC sọrọ. O salaye awọn igbesẹ ọmọ wiwẹ ni Ilajẹ.


Yoruba Nation: Ó yẹ ká jókòó sọ̀rọ̀ kó má baà di ogun àti ìjà - Alara ti ilara-Epe

Alara ti ilu Ilara-Epe ni bi a ba wo o daadaa, atigba ogun Biafra ni iṣoro ti Naijiria paapaa ilẹ Yoruba n koju bayii toripe "awọn nkan ti a ro pe a ti bori nigba ogun naa lo wa n ṣẹl bayii". Lori eto abo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria, Ọba Olufolarin Ogunsanwo mẹnuba eyi to kan ilẹ Yoruba nibẹ. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin BBC Yoruba tun sọ bi iṣoro yii ṣe le ṣakoba. Ẹ wo àwọ́n lọ́balọ́ba tó ti ṣàtìlẹ́yìn jíjá fún Oduduwa Nation ní ilẹ̀ yorùbá Eégún Kílájolú kò lè jáde ní Ẹpẹ láìjẹ́ pé ó kọ́kọ́ na èmí Kabiesi lẹ́gba- Oba Olufolarin Ogunsanwo A ò pe Sunday Igboho lọ́mọ alè Yorùbá o àmọ́, a ó jọ́ bèrè lọ́wọ́ Alálẹ̀ Ibadan àti gbogbo Yorùbá ni - Olubadan 'Ìyà ń jẹ́ wá o! Owó osù mẹ́jọ́ há sọ́wọ́ Akeredolu, ẹ́ bá wa wá bẹ̀ ẹ́' "Egungun ti wọnu iṣan, iṣan ti wọ inu iṣa, awọn ọmọ wa ti n fẹ ọkọ loke ọya, wọn n fẹ Ibo, torinaa, o dara ki a jọ jokoo ka ṣe apero lori ọrọ Naijiria". Kabiyesi ni nigba ti awọn oyinbo alawọfunfun ṣe eto idapọ ipinlẹ meji ni Naijiria iyẹn "Amalgamation" mọ ohun ti wọn ri ti wọn fi ṣe bẹẹ́.


Ẹ wo àwọ́n lọ́balọ́ba tó ti ṣàtìlẹ́yìn jíjá fún Oduduwa Nation ní ilẹ̀ yorùbá Eégún Kílájolú kò lè jáde ní Ẹpẹ láìjẹ́ pé ó kọ́kọ́ na èmí Kabiesi lẹ́gba- Oba Olufolarin Ogunsanwo A ò pe Sunday Igboho lọ́mọ alè Yorùbá o àmọ́, a ó jọ́ bèrè lọ́wọ́ Alálẹ̀ Ibadan àti gbogbo Yorùbá ni - Olubadan 'Ìyà ń jẹ́ wá o! Owó osù mẹ́jọ́ há sọ́wọ́ Akeredolu, ẹ́ bá wa wá bẹ̀ ẹ́' "Egungun ti wọnu iṣan, iṣan ti wọ inu iṣa, awọn ọmọ wa ti n fẹ ọkọ loke ọya, wọn n fẹ Ibo, torinaa, o dara ki a jọ jokoo ka ṣe apero lori ọrọ Naijiria". Kabiyesi ni nigba ti awọn oyinbo alawọfunfun ṣe eto idapọ ipinlẹ meji ni Naijiria iyẹn "Amalgamation" mọ ohun ti wọn ri ti wọn fi ṣe bẹẹ́. Bakan naa o tọka si idi ti orilẹede Naijiria tilẹ fi maa n pin agunbanirọ si ipinlẹ mii ti kii ṣe tirẹ eyi ti gbogbo ẹni to kawe gboye ni iriri rẹ. Ọba Alara rọ awọn ọmọ Yoruba pe ki wọ́n ṣe pẹlẹpẹlẹ ki wọn si farabalẹ dipoo gbigbero ati gbigbe igbesẹ lati tuka. A kò tíì gbọ́ ohun kan láti ọ̀dọ̀ àwọn ajínigbé tó gbé akẹ́kọ̀ọ́ fásítì wa lọ - FUNAAB Àwọn Ọ̀gágun tó ṣeéṣe kó gba ipò olórí àwọn ọmọogun lẹ́yìn ikú Attahiru nìyìí Àwọn ọmọ Naijiria n sọ òkò ọ̀rọ̀ sí Buhari àti Osinbajo pé wọn kò lọ sí ìsìnkú Ibrahim Attahiru A fọwọ́ sí ìṣọ̀kan Nàíjíríà gẹ́gẹ́ bi ọmọ ẹgbẹ́ APC - Akeredolu, Fayemi Ṣé  ẹ mọ pé ẹni tí kò ráyè bá obìnrin lájọṣepọ, àdúrà wọn máa ń gbóná?


Bakan naa o tọka si idi ti orilẹede Naijiria tilẹ fi maa n pin agunbanirọ si ipinlẹ mii ti kii ṣe tirẹ eyi ti gbogbo ẹni to kawe gboye ni iriri rẹ. Ọba Alara rọ awọn ọmọ Yoruba pe ki wọ́n ṣe pẹlẹpẹlẹ ki wọn si farabalẹ dipoo gbigbero ati gbigbe igbesẹ lati tuka. A kò tíì gbọ́ ohun kan láti ọ̀dọ̀ àwọn ajínigbé tó gbé akẹ́kọ̀ọ́ fásítì wa lọ - FUNAAB Àwọn Ọ̀gágun tó ṣeéṣe kó gba ipò olórí àwọn ọmọogun lẹ́yìn ikú Attahiru nìyìí Àwọn ọmọ Naijiria n sọ òkò ọ̀rọ̀ sí Buhari àti Osinbajo pé wọn kò lọ sí ìsìnkú Ibrahim Attahiru A fọwọ́ sí ìṣọ̀kan Nàíjíríà gẹ́gẹ́ bi ọmọ ẹgbẹ́ APC - Akeredolu, Fayemi Ṣé  ẹ mọ pé ẹni tí kò ráyè bá obìnrin lájọṣepọ, àdúrà wọn máa ń gbóná? Inú àwọn ẹlẹ̀wọ̀n dún láti bá mi gbé Àbọ̀ wá bá ni ọ̀rọ̀ Iyabo Ojo àti Yomi Fabiyi lórí ọ̀rọ̀ bàbá Ijẹsha - Damola Olatunji, ẹgbẹ́ TAMPAN


Inú àwọn ẹlẹ̀wọ̀n dún láti bá mi gbé Àbọ̀ wá bá ni ọ̀rọ̀ Iyabo Ojo àti Yomi Fabiyi lórí ọ̀rọ̀ bàbá Ijẹsha - Damola Olatunji, ẹgbẹ́ TAMPAN


Akure Akomolede: Àwọn Olùkọ́ Akure pegedé lórí ètò Akomolede àti Aṣa lórí BBC Yorùbá

Akomolede ati Asa lori BBC Yoruba ni eto akanṣe to maa n wa fun un yin ki ede ati aṣa Yoruba ma baa parun Eto naa wa lori ikanni BBC pẹlu ajọṣepọ ẹgbẹ Onimọ ede Yoruba YSAN ati apapọ ẹgbẹ Akomolede kaakiri ipinlẹ Naijiria. Ilu Akurẹ ni ipinlẹ Ondo ni awọn olukọ to n dabira yii ti wa la. 1) Arabinrin Modupe Ajileye lati ile ẹkọ St Thomas's Anglican Comprehensive, Oke Aro, akurẹ ni olukọ to yaranti to kọ nipa aṣa Isọmọlorukọ ni ilẹ Yoruba. Olukọ yii ṣalaye igbesẹ itọju oyun ati oriṣi orukọ ti Yoruba n sọ ọmọ wọn. Bakan naa lo tun mẹnuba awọn ohun eelo isọmọlorukọ bii obi, orogbo, adun, iyọ ireke,  oyin, suga ati bẹẹ bẹẹ lọ. 2) Arabinrin Victoria Sefunmi Atẹẹrẹ lati ileẹkọ St Micheal's Catholic High School.


Olukọ yii ṣalaye igbesẹ itọju oyun ati oriṣi orukọ ti Yoruba n sọ ọmọ wọn. Bakan naa lo tun mẹnuba awọn ohun eelo isọmọlorukọ bii obi, orogbo, adun, iyọ ireke,  oyin, suga ati bẹẹ bẹẹ lọ. 2) Arabinrin Victoria Sefunmi Atẹẹrẹ lati ileẹkọ St Micheal's Catholic High School. Olukọ agba yii lo kọ wa ni Akanlo Ede. Nibẹ lo ti ṣalaye ni ọrinkiniwin lori awọn ọrọ abẹ ahọn ti ko le tete ye ẹni ti ko ba gbọ ogidi ede Yoruba. 3) Ijala ere Ọdẹ ni ewi alohun Yoruba to jẹ mọ aṣeyẹ to jẹ re awọn ọdẹ ni a gbe yẹwo.


Olukọ agba yii lo kọ wa ni Akanlo Ede. Nibẹ lo ti ṣalaye ni ọrinkiniwin lori awọn ọrọ abẹ ahọn ti ko le tete ye ẹni ti ko ba gbọ ogidi ede Yoruba. 3) Ijala ere Ọdẹ ni ewi alohun Yoruba to jẹ mọ aṣeyẹ to jẹ re awọn ọdẹ ni a gbe yẹwo. Arabinrin Modupe aya Azeez lati ile ẹkọ Akure Commercial Secondary School ni olukọ to fi ewi alohun yii dabira. Gbogbo igbesẹ inu Ijala ati akoonu Ijala ere ọdẹ naa ni olukọ yanana fun wa. 4) Ipolowo Ọja ni agunmu owo ni igbagbọ Yoruba.


Arabinrin Modupe aya Azeez lati ile ẹkọ Akure Commercial Secondary School ni olukọ to fi ewi alohun yii dabira. Gbogbo igbesẹ inu Ijala ati akoonu Ijala ere ọdẹ naa ni olukọ yanana fun wa. 4) Ipolowo Ọja ni agunmu owo ni igbagbọ Yoruba. Koko yii ni Arabinrin Olayinka Olorunyolemi kọ wa lori eto Akomolede lonii. Ileẹkọ St Louis Girls Grammar School ni Akure ni olukọ wa ti wa. Oriṣi ọna ipolowo ọja laye atijọ ati laye ode oni ni olukọ ṣalaye fun wa.


Koko yii ni Arabinrin Olayinka Olorunyolemi kọ wa lori eto Akomolede lonii. Ileẹkọ St Louis Girls Grammar School ni Akure ni olukọ wa ti wa. Oriṣi ọna ipolowo ọja laye atijọ ati laye ode oni ni olukọ ṣalaye fun wa. 5) Arabinrin Kemi Abiodun lati ile ẹkọ Celestial Church Grammar School ni Awulẹ Akurẹ ni olukọ wa to yaranti. Olukọ yii lo kọ wa nipa Ọrọ Arọpo Afarajorukọ ninu girama ede Yoruba. Olukọ fi ọpọlọpọ apẹẹrẹ ṣlaye gidi nipa ẹkọ yii fun wa.


5) Arabinrin Kemi Abiodun lati ile ẹkọ Celestial Church Grammar School ni Awulẹ Akurẹ ni olukọ wa to yaranti. Olukọ yii lo kọ wa nipa Ọrọ Arọpo Afarajorukọ ninu girama ede Yoruba. Olukọ fi ọpọlọpọ apẹẹrẹ ṣlaye gidi nipa ẹkọ yii fun wa. Ẹ ma gbagbe pe BBC Yoruba n ṣe kookari eto yii lati rri pe ede ati aṣa Yoruba ko parun ki itẹsiwaju si ba ede naa. Njẹ iwọ n sa ipa rẹ fun idagbasoke Yoruba bi? Yoruba dun lete pupọ.


Ẹ ma gbagbe pe BBC Yoruba n ṣe kookari eto yii lati rri pe ede ati aṣa Yoruba ko parun ki itẹsiwaju si ba ede naa. Njẹ iwọ n sa ipa rẹ fun idagbasoke Yoruba bi? Yoruba dun lete pupọ.


Oduduwa Nation: Àwọ́n lọ́balọ́ba tó ń ṣàtìlẹ́yìn jíjá fún Oduduwa Nation ní ilẹ̀ yorùbá

O ti to asiko diẹ ti ajijagbara fun awọn ọmọ Yoruba, Sunday Igboho ti n pe fun idaduro orilẹede fun iran Yoruba, eleyii ti wọn n pe ni Oduduwa Nation. Lati igba ti ijijagbara fun ilẹ Yoruba yii ti bẹrẹ ni awọn lọbalọba kọọkan ti n fi ero wọn han nipa igbesẹ Sunday Igboho. Amọ bi awọn lọbalọba kan ṣe n gbaruku ti ipe fun Oduduwa Nation, awọn miran tako ipe naa. Eyi ni awọn lọbalọba to ṣe atilẹyin fun ipe fun Oduduwa Nation; Ọba Adetokunbo Tejuosoho ti ni awọn ọmọ Oduduwa kan ti ṣetan lati fi ẹmi wọn lelẹ, ki ilẹ Yoruba le gba ominira lọwọ awọn to n ni aye wọn lara. Ọba Adetokunbo Tejuosoho ni ko si ẹnikẹni to ṣetan lati salọ si ibi kankan, bi o tilẹ sepe awọn eeyan kan tilẹ ti n salọ kuro ni Naijiria tẹlẹ nitori bi gbogbo nnkan ṣe ri, paapaa nipa ti eto abo to mẹhẹ. Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi A ti ṣetán láti fi ẹ̀mí wa lélẹ̀ fún òmìnira ilẹ̀ Yoruba, a ò níbi kankan ti a fẹ́ sálọ - Ọba Adetokunbo Tejuosoho Ṣé o mọ̀ pé o leè rí omira abẹ́ obìnrin míì rà tàbi yọ̀ǹda tìrẹ fún lílò?


Eyi ni awọn lọbalọba to ṣe atilẹyin fun ipe fun Oduduwa Nation; Ọba Adetokunbo Tejuosoho ti ni awọn ọmọ Oduduwa kan ti ṣetan lati fi ẹmi wọn lelẹ, ki ilẹ Yoruba le gba ominira lọwọ awọn to n ni aye wọn lara. Ọba Adetokunbo Tejuosoho ni ko si ẹnikẹni to ṣetan lati salọ si ibi kankan, bi o tilẹ sepe awọn eeyan kan tilẹ ti n salọ kuro ni Naijiria tẹlẹ nitori bi gbogbo nnkan ṣe ri, paapaa nipa ti eto abo to mẹhẹ. Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi A ti ṣetán láti fi ẹ̀mí wa lélẹ̀ fún òmìnira ilẹ̀ Yoruba, a ò níbi kankan ti a fẹ́ sálọ - Ọba Adetokunbo Tejuosoho Ṣé o mọ̀ pé o leè rí omira abẹ́ obìnrin míì rà tàbi yọ̀ǹda tìrẹ fún lílò? Tejuosho ni bi ọrọ ọhun ṣe n lọ yii, awọn ara ilu ti n ni igbagbọ ninu awọn eeyan bi Sunday Igboho ju igbagbọ ti wọn ni ninu ijọba lọ. Ọba yii fikun un pe o yẹ ki ijọba pe ipade apero, ki gbogbo ẹya to wa ni Naijiria sọ ohun ti wọn n fẹ ki wọn si ṣe atunto, bi bẹẹ kọ, ki onikaluku maa lọ ni ilọ tirẹ. Njẹ́ o mọ̀ pé iléèṣẹ́ kan ní UK ti ra orúkọ́ ẹ̀yà Yorùbá tí ẹlòmìí kó fi ní le lò ó?


Tejuosho ni bi ọrọ ọhun ṣe n lọ yii, awọn ara ilu ti n ni igbagbọ ninu awọn eeyan bi Sunday Igboho ju igbagbọ ti wọn ni ninu ijọba lọ. Ọba yii fikun un pe o yẹ ki ijọba pe ipade apero, ki gbogbo ẹya to wa ni Naijiria sọ ohun ti wọn n fẹ ki wọn si ṣe atunto, bi bẹẹ kọ, ki onikaluku maa lọ ni ilọ tirẹ. Njẹ́ o mọ̀ pé iléèṣẹ́ kan ní UK ti ra orúkọ́ ẹ̀yà Yorùbá tí ẹlòmìí kó fi ní le lò ó? Ìdí tí àwọn aṣòfin ṣe fẹ fagilé NYSC, ohun táa mọ rèé Ìròyìn àyọ̀! Wọ́n tí tú akẹ́kọ̀ọ́ FUNAAB tí wọ́n jígbé sílẹ̀, bí orí ṣe kó o yọ rèé Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi Ọba Francis Olusola-Alao to jẹ igbakeji alaga awọn lọbalọba ni ipinlẹ Ọyọ ti fi atilẹyin rẹ han lọpọ igba fun ajijagbara iran Yoruba, Oloye Sunday Adeyemo ti ọpọ n pe ni Sunday Igboho. Ọba Francis ni ijọba Naijiria ti kuna ni ojuṣe wọn lati da abo bo awọn eeyan ti wọn n dari lasiko yi.


Ìdí tí àwọn aṣòfin ṣe fẹ fagilé NYSC, ohun táa mọ rèé Ìròyìn àyọ̀! Wọ́n tí tú akẹ́kọ̀ọ́ FUNAAB tí wọ́n jígbé sílẹ̀, bí orí ṣe kó o yọ rèé Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi Ọba Francis Olusola-Alao to jẹ igbakeji alaga awọn lọbalọba ni ipinlẹ Ọyọ ti fi atilẹyin rẹ han lọpọ igba fun ajijagbara iran Yoruba, Oloye Sunday Adeyemo ti ọpọ n pe ni Sunday Igboho. Ọba Francis ni ijọba Naijiria ti kuna ni ojuṣe wọn lati da abo bo awọn eeyan ti wọn n dari lasiko yi. Ninu ọrọ rẹ, Oba Francis ni ti ẹnikan ba n ro pe ohun ti Sunday Igboho n ṣe ko dara to, ki ẹni naa lọ ṣe bi akọni. Oba Francis Olusola-Alao salaye pe ofin ijọba fi aye gba " Self Help" ati " Self Defence" ni eyi to n jẹ ki eeyan gbeja ara rẹ tabi eeyan rẹ bi Sunday Igboho se n se lọwọ yii. Kabiesi wa parọwa fun ijọba apapọ ati ipinlẹ lati tete wa nkan ṣe si ọrọ eto aabo lasiko yii.


Ninu ọrọ rẹ, Oba Francis ni ti ẹnikan ba n ro pe ohun ti Sunday Igboho n ṣe ko dara to, ki ẹni naa lọ ṣe bi akọni. Oba Francis Olusola-Alao salaye pe ofin ijọba fi aye gba " Self Help" ati " Self Defence" ni eyi to n jẹ ki eeyan gbeja ara rẹ tabi eeyan rẹ bi Sunday Igboho se n se lọwọ yii. Kabiesi wa parọwa fun ijọba apapọ ati ipinlẹ lati tete wa nkan ṣe si ọrọ eto aabo lasiko yii. Asẹyin ti ilu Isẹyin, Ọba Abdulganiyu Adekunle Salau, Ologunebi-Ajinasẹ Kinni ti ṣalaye pe oun ko figba kankan tako ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba, iyẹn Yoruba Nation. Kabiyesi sọ ọrọ yii lasiko ti Sunday Igboho fẹ wa ṣe iwọde ni ilu Iṣẹyin. Sunday Igboho, jọ̀ọ́ má gbé ìwọ́de Yoruba Nation wọ Iseyin - Aseyin ṣèkìlọ̀ N kò tako Yoruba Nation, ohun tí mo sọ nípa Sunday Igboho rèé - Aseyin Asẹyin ni oun ko fi igba kankan fofin de Sunday Igboho pe ko gbọdọ gbe iwọde ipe fun Yoruba Nation de ilu Isẹyin.


Asẹyin ti ilu Isẹyin, Ọba Abdulganiyu Adekunle Salau, Ologunebi-Ajinasẹ Kinni ti ṣalaye pe oun ko figba kankan tako ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba, iyẹn Yoruba Nation. Kabiyesi sọ ọrọ yii lasiko ti Sunday Igboho fẹ wa ṣe iwọde ni ilu Iṣẹyin. Sunday Igboho, jọ̀ọ́ má gbé ìwọ́de Yoruba Nation wọ Iseyin - Aseyin ṣèkìlọ̀ N kò tako Yoruba Nation, ohun tí mo sọ nípa Sunday Igboho rèé - Aseyin Asẹyin ni oun ko fi igba kankan fofin de Sunday Igboho pe ko gbọdọ gbe iwọde ipe fun Yoruba Nation de ilu Isẹyin. Asẹyin ni ọmọ oun ni Sunday Igboho gẹgẹ bi ọmọ Oke Ogun to jẹ, nitori naa, ohun ti oun n sọ ni pe iwọde ti Sunday Igboho fẹ ṣe ko lee waye ni ilu Iṣẹyin nitori eto aabo to mẹhẹ kaakiri Naijiria. Oba ilu Oke-Iho lagbegbe Oke Ogun nipinlẹ Oyo, Oba Rafiu Osuolale Mustapha ti ni oun duro gbọin-gbọin lẹyin Sunday Igboho lori ipe re fun Yoruba Nation. Oba Mustapha sọ ọrọ yii lasiko ti Igboho ṣe abẹwo si i ni ilu Oke-Iho.


Asẹyin ni ọmọ oun ni Sunday Igboho gẹgẹ bi ọmọ Oke Ogun to jẹ, nitori naa, ohun ti oun n sọ ni pe iwọde ti Sunday Igboho fẹ ṣe ko lee waye ni ilu Iṣẹyin nitori eto aabo to mẹhẹ kaakiri Naijiria. Oba ilu Oke-Iho lagbegbe Oke Ogun nipinlẹ Oyo, Oba Rafiu Osuolale Mustapha ti ni oun duro gbọin-gbọin lẹyin Sunday Igboho lori ipe re fun Yoruba Nation. Oba Mustapha sọ ọrọ yii lasiko ti Igboho ṣe abẹwo si i ni ilu Oke-Iho. Bakan naa ni ọba naa kilọ fun awọn to n gbero lati mu Sunday Igboho. ''Ẹ ó ríjà Ọba, tí ẹ bá gbìyànjú láti fọ́wọ́ kan Sunday Igboho'' Ọba Mustapha Adeitan Keji gbadura fun Igboho pe didaduro iran Yoruba yoo ṣeeṣe. Ilẹ Yoruba ko le dede yapa kuro ninu Naijiria lai beere lọwọ alalẹ ilẹ - Olubadan Olubadan ti ilu Ibadan, Ọba Saliu Adetunji, Aje Ogungunnisọ Kinni, ti da si ọrọ pipe fun ki iran Yoruba da duro gẹgẹ bi orilẹede tirẹ, pe ko yapa kuro lara orilẹede Naijiria.


Bakan naa ni ọba naa kilọ fun awọn to n gbero lati mu Sunday Igboho. ''Ẹ ó ríjà Ọba, tí ẹ bá gbìyànjú láti fọ́wọ́ kan Sunday Igboho'' Ọba Mustapha Adeitan Keji gbadura fun Igboho pe didaduro iran Yoruba yoo ṣeeṣe. Ilẹ Yoruba ko le dede yapa kuro ninu Naijiria lai beere lọwọ alalẹ ilẹ - Olubadan Olubadan ti ilu Ibadan, Ọba Saliu Adetunji, Aje Ogungunnisọ Kinni, ti da si ọrọ pipe fun ki iran Yoruba da duro gẹgẹ bi orilẹede tirẹ, pe ko yapa kuro lara orilẹede Naijiria. Kabiyesi ni ohun ti ohun fẹ ki gbogbo eeyan mọ ni wipe lootọ iru ipinu yẹn bii ti nini Yoruba Nation nilo iwadii daadaa, kii ṣe ohun a n ku giri ṣe. "Taa ba wa jọ jokoo pọ taa fẹnu ko tan, ẹnikẹni o le gbẹyin ba ẹbọ jẹ". Olubadan sọ pe ilẹ Yoruba ko le dede yapa kuro ninu Naijiria beere lọwọ alalẹ ilẹ.


Kabiyesi ni ohun ti ohun fẹ ki gbogbo eeyan mọ ni wipe lootọ iru ipinu yẹn bii ti nini Yoruba Nation nilo iwadii daadaa, kii ṣe ohun a n ku giri ṣe. "Taa ba wa jọ jokoo pọ taa fẹnu ko tan, ẹnikẹni o le gbẹyin ba ẹbọ jẹ". Olubadan sọ pe ilẹ Yoruba ko le dede yapa kuro ninu Naijiria beere lọwọ alalẹ ilẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ti wọn ba fẹ fi ọba jẹ, wọn maa n beere lọwọ alalẹ ilẹ ki wọn to de ẹnikẹni lade ki ilu le tu awọn eeyan lara."


Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ti wọn ba fẹ fi ọba jẹ, wọn maa n beere lọwọ alalẹ ilẹ ki wọn to de ẹnikẹni lade ki ilu le tu awọn eeyan lara."


Muhammadu Sanusi II: Mi ò ni ìpinu láti du ipò òṣèlú kankan ní Naijiria

Emir ilu Kano tẹlẹ, to tun jẹ Alfa Agba ìjọ ẹlẹ́sìn Tijaniyya ni Naijiria, Muhammadu Sanusi, ti sọ pe oun ko ni erongba lati du ipo oṣelu ni Naijiria, àmọ́ o ni oun yoo tẹsiwaju lati ma a tọ araalu sọna lori oludije to yẹ. Muhammadu Sanusi II, to sọ ọrọ naa nibi ipade akọkọ to ṣe pẹlu àwọn Muqaddimai ati Shaykhs ninu ìjọ ẹlẹ́sìn naa gẹgẹ bi Caliph wọn sọ pe awọn nkan ti oun n sọ ko tumọ si pe oun yoo ṣe oṣelu. O ni "ti a ba ri awọn to ṣe e fi inu tan, to ba sọ pe awọn yoo ṣe dáadáa fun araalu, a gbọdọ parapọ̀ ṣe atilẹyin fun wọn". O ni ti araalu ko ba ṣe bẹ ẹ, o se e ṣe ko lewu fun Naijiria O ni eto ẹ̀kọ́ fun awọn ọmọde ṣe pataki, ki awọn ìṣòro to n koju Naijiria to dopin. O sọ pe laisi ẹ̀kọ́, ẹrú ni awọn ọmọ ẹ̀yà Ariwa Naijiria yoo maa ṣe fun awọn ẹ̀yà to kù. Sugbọn, àwọn ẹnikan lara awọn alfa mii to tun sọrọ níbi eto naa, Sheikh Halliru Maraya, sọ pe yatọ si awọn imọran Sanusi, o ṣe pataki lati fi adura kun.


O ni ti araalu ko ba ṣe bẹ ẹ, o se e ṣe ko lewu fun Naijiria O ni eto ẹ̀kọ́ fun awọn ọmọde ṣe pataki, ki awọn ìṣòro to n koju Naijiria to dopin. O sọ pe laisi ẹ̀kọ́, ẹrú ni awọn ọmọ ẹ̀yà Ariwa Naijiria yoo maa ṣe fun awọn ẹ̀yà to kù. Sugbọn, àwọn ẹnikan lara awọn alfa mii to tun sọrọ níbi eto naa, Sheikh Halliru Maraya, sọ pe yatọ si awọn imọran Sanusi, o ṣe pataki lati fi adura kun. O sọ pe o jẹ dandan fún àwọn eeyan lati ni ibẹru Ọlọ́run, ki àwọn adari naa si daabo bo ẹ̀mí ati dukia awọn eniyan, ki wọn o si pese fun aini wọn.


O sọ pe o jẹ dandan fún àwọn eeyan lati ni ibẹru Ọlọ́run, ki àwọn adari naa si daabo bo ẹ̀mí ati dukia awọn eniyan, ki wọn o si pese fun aini wọn.


Ogbomoso: Wo àwọn ibùdó ìṣẹ̀ǹbáyé tó mú kí ìlú yìí gbajúmọ̀

Yoruba ni ilu ẹni, ni ilu ẹni, ko si si ibi to dabi ibi ta gbe bi ni. Lori eto Ẹ kalọ si ilu mi ni osu yii, ilu Ogbomoso ni BBC Yoruba balẹ si lati fi oju se mẹrin awọn ibi pataki to jẹ manigbagbe ni ilu naa. Lẹnu irinajo wa silu Ajilete yii, Ogbomoso ọmọ afogboja, ilu ti wọn ti n jẹ ọka tan, ki wọn to mu ẹkọ yangan, a se alabapade oniruuru ohun amoriwu lọkan o jọkan. A kan si mọsalasi akọkọ nilu Ogbomoso, ati sọọsi St. David Anglican, akọkọ ti wọn kọ lọdun 1854. Bakan naa la de aafin ọba Soun tilẹ Ogbomoso ati ibudo ti baba agba n gbe ko to ku, eyiun ijapa to wa ni aafin, to lo ọdun to le ni ọọdunrun laye. Irinajo wa naa tun gbe wa de ibudo Ogun o jalu, to n se ọwọn iranti pe ogun ko ko ilu Ogbomoso ri.


A kan si mọsalasi akọkọ nilu Ogbomoso, ati sọọsi St. David Anglican, akọkọ ti wọn kọ lọdun 1854. Bakan naa la de aafin ọba Soun tilẹ Ogbomoso ati ibudo ti baba agba n gbe ko to ku, eyiun ijapa to wa ni aafin, to lo ọdun to le ni ọọdunrun laye. Irinajo wa naa tun gbe wa de ibudo Ogun o jalu, to n se ọwọn iranti pe ogun ko ko ilu Ogbomoso ri. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ẹnu ko gba iroyin, ẹ maa ba wa kalọ silu Ogbomoso loni, lati fi imọ kun imọ yin nipa ilu olokiki naa.


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ẹnu ko gba iroyin, ẹ maa ba wa kalọ silu Ogbomoso loni, lati fi imọ kun imọ yin nipa ilu olokiki naa.


Gani Adams: Ìbátan ní Benin àti Yorùbá, a fẹ́ràn ara wa dénú

Aarẹ Ọna Kakanfo fun ilẹ Yoruba, Oloye Gani Adams, ti gboriyin fun Ọ̣ba ilu Benin, Oba Ewuare II, fun ṣ̣iṣe ayẹyẹ ọdun Ọ̣ranmiyan ni ilu Benin. Ninu atẹjade ti Gani Adams fi lede lo ti sọ pe, inu oun dun pe Ọba Benin ko fa sẹyin lati fi ajumọṣe to wa ninu itan Yoruba ati ilu Benin han nipa ọdun Ọranmiyan. O ni ọdun naa ti fi ibaṣepọ to wa laaarin ilẹ Yoruba ati ilu Benin han, ti ko si le si ohunkohun to le ja okun naa. Gani Adams ni Ọba Ewuare ti fihan pe, itan ko parọ lori bi ilẹ Yoruba ṣe san wa ati bi awọn ara Benin ṣe ṣẹ wa gẹgẹ bi itan ṣe sọ. ''Ninu itan ilẹ Yoruba, Ọranmiyan ni o da ilẹ Ọyọ silẹ, ti awọn pe ni Ọranmiyan to tunmọ si Akin Orun, lẹyin to da ilẹ Ọyọ silẹ tan,  lo si pada wa jẹ ọba kẹfa, iyẹn Ọọni ti Ile Ifẹ. Titi di oni, Alaafin ti ilu Ọyọ lo di ipo Ọranmiyan mu ni ilẹ Yoruba, ti awọn ara ilu Ọyọ ati Ọba Lamidi Adeyemi to jẹ Alaafin ti ilu Ọyọ si n ṣe ọdun Ọranmiyan naa ni ọdọọdun.


Gani Adams ni Ọba Ewuare ti fihan pe, itan ko parọ lori bi ilẹ Yoruba ṣe san wa ati bi awọn ara Benin ṣe ṣẹ wa gẹgẹ bi itan ṣe sọ. ''Ninu itan ilẹ Yoruba, Ọranmiyan ni o da ilẹ Ọyọ silẹ, ti awọn pe ni Ọranmiyan to tunmọ si Akin Orun, lẹyin to da ilẹ Ọyọ silẹ tan,  lo si pada wa jẹ ọba kẹfa, iyẹn Ọọni ti Ile Ifẹ. Titi di oni, Alaafin ti ilu Ọyọ lo di ipo Ọranmiyan mu ni ilẹ Yoruba, ti awọn ara ilu Ọyọ ati Ọba Lamidi Adeyemi to jẹ Alaafin ti ilu Ọyọ si n ṣe ọdun Ọranmiyan naa ni ọdọọdun. Ilẹ Yoruba ati ilu Benin ni itan kan naa ati ajọṣepọ kan naa paapaa nipa Ọranmiyan to da ilu mejeeji. Nitori naa, o pọn dandan fun wa lati ki Ọba Ewuare ku ọdun ati lati gboriyin fun un lori igboya rẹ lati tẹle itan ilu naa" Aarẹ Ọna Kakanfo naa wa fikun wi pe ibaṣepọ laarin ilẹ Yoruba ati ilu Benin yoo ma lọ deede, nitori ibatan ni wọn, ti wọn si fẹran ara wọn denu.


Ilẹ Yoruba ati ilu Benin ni itan kan naa ati ajọṣepọ kan naa paapaa nipa Ọranmiyan to da ilu mejeeji. Nitori naa, o pọn dandan fun wa lati ki Ọba Ewuare ku ọdun ati lati gboriyin fun un lori igboya rẹ lati tẹle itan ilu naa" Aarẹ Ọna Kakanfo naa wa fikun wi pe ibaṣepọ laarin ilẹ Yoruba ati ilu Benin yoo ma lọ deede, nitori ibatan ni wọn, ti wọn si fẹran ara wọn denu.


Yoruba Nations Vs Islamic petetioners: Àwọn Mùsùlùmí kan bẹ̀rẹ̀ ìpẹ̀jọ́ lòdì sí Oodua Republic, Igboho fèsì

Olori ẹgbẹ ajijagbara fun orilẹede Yoruba Nations, Sunday Igboho ti fi esi sita pe irọ nla ni awọn to gbe igbesẹ kikọwe ipẹjọ lori ayelujara pe orilẹede Oduduwa Republic ko ni faaye gba ẹtọ awọn musulumi. Ninu ọrọ ti agbẹnusọ Sunday Igboho, Olayomi Koiki fi sita lori ayelujara, o bi wọ́n ni ibeere pe ṣe ni orilẹede Naijiria ni aabo ti wa fun Musulumi? Koiki ni "bi ẹ ba ti ri iru ipẹjọ yii, kẹẹ bere ibere yii lọwọ wọn". O fi kun un pe Yoruba Nation yoo faaye gba gbogbo ẹsin gẹlẹ bii ti orilẹede UK, USA, Germany, France atawọn orilẹede mii to faaye gba ẹtọ eeyan lati ṣe ẹsin rẹ. Awọn ẹgbẹ ẹlẹsin Musulumi naa ni iha Guusu-Iwọ Oorun eyi tii ṣe ilẹ Yoruba lo n tọwọ bọwe lori itakun ayelujara kan ipetitions.com. Wọn ni eyi wa lati tapa si ijagbara to n waye pe ki iran Yoruba da ni orilẹede tirẹ lọtọ ki wọn si yapa kuro lorilẹede Naijiria.


O fi kun un pe Yoruba Nation yoo faaye gba gbogbo ẹsin gẹlẹ bii ti orilẹede UK, USA, Germany, France atawọn orilẹede mii to faaye gba ẹtọ eeyan lati ṣe ẹsin rẹ. Awọn ẹgbẹ ẹlẹsin Musulumi naa ni iha Guusu-Iwọ Oorun eyi tii ṣe ilẹ Yoruba lo n tọwọ bọwe lori itakun ayelujara kan ipetitions.com. Wọn ni eyi wa lati tapa si ijagbara to n waye pe ki iran Yoruba da ni orilẹede tirẹ lọtọ ki wọn si yapa kuro lorilẹede Naijiria. Gẹgẹ bi awọn kan to buwọ lu iwe ọhun ṣe sọ, ko si eto to jọ mọ pe wọn yoo gbọ ti awọn Musulumi nilẹ Yoruba ninu ija ti wọn n ja fun Yoruba Nation. Ipejọ ori ayelujara yii bẹrẹ lati ọwọ Oyedeji Owoseni ni Ọgbọnjọ oṣu karun to si ti ko itọwọbọwe to fẹrẹẹ to ọọdunrun ati esi ọrọ to fẹrẹẹ to igba ninu iroyin ti a ti ri ikede yii. Koko ọrọ ti wọn si kọ sinu iwe ipẹjọ ori ayelujara ọhun ka bayii pe: Ọrọ to kan awọn Musulumi ko ṣe pataki si awọn ajafẹtọọ Oodua; wọn ko tilẹ fi ti awọn Musulumi ṣe rara ninu ilana wọn, Musulumi ko ni aabo labẹ aato wọn.


Gẹgẹ bi awọn kan to buwọ lu iwe ọhun ṣe sọ, ko si eto to jọ mọ pe wọn yoo gbọ ti awọn Musulumi nilẹ Yoruba ninu ija ti wọn n ja fun Yoruba Nation. Ipejọ ori ayelujara yii bẹrẹ lati ọwọ Oyedeji Owoseni ni Ọgbọnjọ oṣu karun to si ti ko itọwọbọwe to fẹrẹẹ to ọọdunrun ati esi ọrọ to fẹrẹẹ to igba ninu iroyin ti a ti ri ikede yii. Koko ọrọ ti wọn si kọ sinu iwe ipẹjọ ori ayelujara ọhun ka bayii pe: Ọrọ to kan awọn Musulumi ko ṣe pataki si awọn ajafẹtọọ Oodua; wọn ko tilẹ fi ti awọn Musulumi ṣe rara ninu ilana wọn, Musulumi ko ni aabo labẹ aato wọn. Ileeṣẹ iroyin Naijiria kan woye latinu iwe ori ayelujara ti wọn n tọwọ bọ pe ọpọlọpọ awọn to tọwọ bọ iwe naa lo jẹ Musulumi ọmọ orilẹede Naijiria ti awọn diẹ mii naa si tọwọ bọ ọ lati orilẹede Amẹrika, Burkina Faso, Sweden, Saudi Arabia ati London. Ọkan lara wọn, Abibat Adebisi Sanusi ni "O dara ki a wa papọ gẹgẹ bi orilẹede kan, Naijiria. Ohun taa ni lati ṣe ni ka fi aaye silẹ fun anfani to pọ".


Ileeṣẹ iroyin Naijiria kan woye latinu iwe ori ayelujara ti wọn n tọwọ bọ pe ọpọlọpọ awọn to tọwọ bọ iwe naa lo jẹ Musulumi ọmọ orilẹede Naijiria ti awọn diẹ mii naa si tọwọ bọ ọ lati orilẹede Amẹrika, Burkina Faso, Sweden, Saudi Arabia ati London. Ọkan lara wọn, Abibat Adebisi Sanusi ni "O dara ki a wa papọ gẹgẹ bi orilẹede kan, Naijiria. Ohun taa ni lati ṣe ni ka fi aaye silẹ fun anfani to pọ". Adesina Kareem ni tirẹ kọ pe, "inu mi ko dun si awọn to n dari eto naa. Ọpọlọpọ wọn o ṣee fọkan tan pẹlu agbara". Sulaiman Abdul Majeed ko si ibi kankan to han pe wọn ti faaye gba mi ninu eto ijijagbara Oodua /republic.


Adesina Kareem ni tirẹ kọ pe, "inu mi ko dun si awọn to n dari eto naa. Ọpọlọpọ wọn o ṣee fọkan tan pẹlu agbara". Sulaiman Abdul Majeed ko si ibi kankan to han pe wọn ti faaye gba mi ninu eto ijijagbara Oodua /republic. Baba Moshood ni "mi o ti Oodua nation lẹyin tori awọn to n ja fun un, janduku ni wọn, afipamuni ati ọdaran". Olawuyi Abdul Akeem ni, "mi o gbagbọ ninu Oodua Nation. Mo fura si i, o ni ọwọ ẹgbẹ okunkun ati ẹsin Kristẹni ninu".