Ọdun 2005 ni Oba Dosunmu jẹ ọba, lẹyin ti Oba Adisa Odeleye waja lọdun 2003. Oṣiṣẹ ijọba ni, to si jẹ gbajumọ agbohunsafẹfẹ. Oun lo jẹ olootu gbajugbaja ere agbelewo, Village Headmaster. Oun ni Olowu kẹtala to jẹ Iroyin ti ak o le fidiẹ mulẹ sọ pe Oba Dosunmu, sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo kan pe oun ko ṣe ẹbọ tabi etutu kankan ṣaaju ki oun to jẹ ọba, gẹgẹ bi aṣa ilẹ Yoruba. O ni iru awọn nkan bẹẹ ko ba ode oni mu. Oba Abdulyekeen Ayinla Oladipupo Kẹrin, Onikoyi ti Ikoyi Ile nipinlẹ Oyo, waja ni ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹrin, ọdun 2022.


Yoruba kings that died recently: Alaafin, àti ọba ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún mìí tó wàjà láàrin oṣù márùn-ùn péré

Oun ni Olowu kẹtala to jẹ Iroyin ti ak o le fidiẹ mulẹ sọ pe Oba Dosunmu, sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo kan pe oun ko ṣe ẹbọ tabi etutu kankan ṣaaju ki oun to jẹ ọba, gẹgẹ bi aṣa ilẹ Yoruba. O ni iru awọn nkan bẹẹ ko ba ode oni mu. Oba Abdulyekeen Ayinla Oladipupo Kẹrin, Onikoyi ti Ikoyi Ile nipinlẹ Oyo, waja ni ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹrin, ọdun 2022. Iroyin sọ pe kabiyesi darapọ mọ awọn baba nla wọn niwalẹ aṣa, lẹyin aisan ranpẹ. ṣaaju iku Oba Oladipupo, oun ni alaga igbimọ lọbalọba nijọba ibilẹ Oriire, nipinlẹ Oyo. Ọdun 2006 lo gba ade gẹgẹ bi Oba.


Iroyin sọ pe kabiyesi darapọ mọ awọn baba nla wọn niwalẹ aṣa, lẹyin aisan ranpẹ. ṣaaju iku Oba Oladipupo, oun ni alaga igbimọ lọbalọba nijọba ibilẹ Oriire, nipinlẹ Oyo. Ọdun 2006 lo gba ade gẹgẹ bi Oba. Ko ju ọjọ mọkanla lọ lẹyin iku Soun Ogbomoso, Oba Oyewumi, ti oba ilu Igangan, Kabiesi Abdul-Azeez Adewuyi Aribiyan, waja. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kejila, ọdun 2021, lo mi eemi igbẹyin. Ilu Igangan to jẹ ọkan pataki lara awọn ilu to wa ni agbegbe Ibarapa nipinlẹ Oyo, di gbajugbaja lasiko ti awọn afurasi Fulani n doju ogun kọ awọn ara ilu naa.


Ko ju ọjọ mọkanla lọ lẹyin iku Soun Ogbomoso, Oba Oyewumi, ti oba ilu Igangan, Kabiesi Abdul-Azeez Adewuyi Aribiyan, waja. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kejila, ọdun 2021, lo mi eemi igbẹyin. Ilu Igangan to jẹ ọkan pataki lara awọn ilu to wa ni agbegbe Ibarapa nipinlẹ Oyo, di gbajugbaja lasiko ti awọn afurasi Fulani n doju ogun kọ awọn ara ilu naa. Asiko naa bakan naa, ni ajijagbara fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Sunday Igboho, tubọ di ilumọọka, nitori bo ṣe lọ koju awọn Fulani naa nilu Igangan.


Asiko naa bakan naa, ni ajijagbara fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Sunday Igboho, tubọ di ilumọọka, nitori bo ṣe lọ koju awọn Fulani naa nilu Igangan.


Alaafin Lamidi Adeyemi's profile: Ọmọọba mẹ́wàá ló du òyè pẹ̀lú Adeyẹmi, tó sì já mọ́ ọ lọ́wọ́

Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta, pe ọdun mẹtalelọgọrin loke eepẹ ko to waja. Bakan naa lo ti lo ọdun mejilelaadọta lori itẹ awọn baba nla rẹ ni ilu Oyo. Oba nla ni ti gbogbo agbaye mọ ti wọn si n wari fun koda ko sẹni ti ko bọwọ fun un. Gẹg bi aṣa, lootọ naa si ni, ko sẹni to lee wo o loju pẹlu arifin tori "iku baba yeye, alaṣẹ ekeji ooṣa ni Yoruba n pe e. Ojo ti n pa igun bọ, ọjọ ti pẹ ni ọrọ Ọba Adeyẹmi, tori pe oju rẹ ti ri ọpọ iriri sẹyin ko to jọba ati lẹyin to jẹ ọba tan. Gẹgẹ bi a se ka loju opo Wikipedia lori itakun agbaye, kii kuku se aafin ọba ni wọn ti wo Ọba Adeyẹmi nigba to wa lewe, nitori pe a ri ka pe o ti gbe nilu Abẹokuta, Isẹyin ati Eko gan an ri. Kí lo mọ̀ nípa ìbẹta kan ṣoṣo tí Alaafin Oyo bí?


Gẹg bi aṣa, lootọ naa si ni, ko sẹni to lee wo o loju pẹlu arifin tori "iku baba yeye, alaṣẹ ekeji ooṣa ni Yoruba n pe e. Ojo ti n pa igun bọ, ọjọ ti pẹ ni ọrọ Ọba Adeyẹmi, tori pe oju rẹ ti ri ọpọ iriri sẹyin ko to jọba ati lẹyin to jẹ ọba tan. Gẹgẹ bi a se ka loju opo Wikipedia lori itakun agbaye, kii kuku se aafin ọba ni wọn ti wo Ọba Adeyẹmi nigba to wa lewe, nitori pe a ri ka pe o ti gbe nilu Abẹokuta, Isẹyin ati Eko gan an ri. Kí lo mọ̀ nípa ìbẹta kan ṣoṣo tí Alaafin Oyo bí? Wọ́n pé ọdún méjìlá báyìí Wo àwọn olorì àgbà mẹ́rin tí Aláàfin ń wárí fún Irú èpè wo ni Aláàfin Aolẹ ṣẹ́ fún ìran Yorùbá? Lara oriki Alaafin ni: " Iku baba yeye, Adeyẹmi Alowolodu, ojo pa sẹkẹrẹ ma dẹ, ọmọ Atiba, ọmọ iku ti iku ko gbọdọ pa, ọmọ arun ti arun ko gbọdọ se. Oun lo n gbin agbado ọran sẹyinkule ẹlẹyinkule, ko gbọdọ ya a jẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ tu u danu".


Wọ́n pé ọdún méjìlá báyìí Wo àwọn olorì àgbà mẹ́rin tí Aláàfin ń wárí fún Irú èpè wo ni Aláàfin Aolẹ ṣẹ́ fún ìran Yorùbá? Lara oriki Alaafin ni: " Iku baba yeye, Adeyẹmi Alowolodu, ojo pa sẹkẹrẹ ma dẹ, ọmọ Atiba, ọmọ iku ti iku ko gbọdọ pa, ọmọ arun ti arun ko gbọdọ se. Oun lo n gbin agbado ọran sẹyinkule ẹlẹyinkule, ko gbọdọ ya a jẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ tu u danu".


Alaafin Oyo's burial: Oba Lamidi Adeymi darapọ̀ mọ́ àwọn àgbà ìṣáájú, ọ̀pọ̀ ń dárò Kábíèsí

Ko seni ti ko ni papaoda laye... Asiko koowa lo ṣọtọọtọ. Alaafin, Oba Lamidi Adeyemi re iwale asa lọ darapọ mọ awọn BabaNla rẹ ni ọjọ kẹtalologun, osu kẹrin, ọdun 2022.Aláàfin àti Ọba ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún mìí tó wàjà láàrin oṣù márùn-ùn péré Awọn to máa n dá Baba laraya nigba aye rẹ̀, awọn to n ki oriki fun Oba Atanda abẹsẹkubiojo to gunwa lori itẹ̀ àwọn Baba rẹ fun odindin ọdun mejilelaadọta tun ki oriki Oba Adeyemi bi o se dagbere fun aye pe o digbose. Awọn to n kọrin fun Baba ni afin Oyo yii tun kọrin aro lorisiirisii lati fi yẹ Oba Lamidi Adeyemi keta si lẹyin ti baba papoda tan.


Aláàfin of Oyo dead: Wọ́n ti fẹ́ gbé Alaafin lọ ibi itẹ́, wo bí àwọn ènìyàn ìlú Oyo ṣe ń kẹ́dùn Ọba Adeyemi

Nibayii, awọn adari ẹsin Islam ti bẹrẹ eto lati ṣe idagbere ikẹhin fun Alaafin Oyo to waja. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ bíbí ìlú Oyo ló tú kẹ̀tíkẹ̀tí síwájú Ààfin ìlú Oyo láti ṣèdárò, Ọba Lamidi Layiwola Atanda Adeyemi kẹta tó darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀. Nígbà tí BBC Yorùbá ṣe àbẹ̀wò sí ààfin ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àbámẹ́ta, iwájú ààfin kún fún ọ̀bítíbitì àwọn ènìyàn tí wọ́n wá kẹ́dùn àti láti fìdí òtítọ́ múlẹ̀ lórí ìròyìn wí pé Aláàfin gbésẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wí pé ilẹ̀kùn ààfin wà ní títì pa ní kùtùkùtù òwúrọ̀ náà, a lè sọ wí pé gbogbo ìlú Oyo ló dáríjọ sí ẹnu ọ̀nà ààfin láti ṣelédè lẹ́yìn Ọba wọn tó wàjà. Àbẹ̀wò sínú ìlú náà ṣàfihàn pé gbogbo inú ìlú dá páropáro tí àwọn ọjà náà kò sì kún tààrà gẹ́gẹ́ bí ó ṣe máa ń wáyé lọ́jọ́ lásán. Púpọ̀ nínú àwọn tó wà lọ́já gan ní àwọn ti dé ọjà kí àwọn tó gbọ́ wí pé Ọba wàjà ni bí bẹ́ẹ̀kọ́, àwọn kò bá má wà sí ọjà ní irú ọjọ́ òní.


Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wí pé ilẹ̀kùn ààfin wà ní títì pa ní kùtùkùtù òwúrọ̀ náà, a lè sọ wí pé gbogbo ìlú Oyo ló dáríjọ sí ẹnu ọ̀nà ààfin láti ṣelédè lẹ́yìn Ọba wọn tó wàjà. Àbẹ̀wò sínú ìlú náà ṣàfihàn pé gbogbo inú ìlú dá páropáro tí àwọn ọjà náà kò sì kún tààrà gẹ́gẹ́ bí ó ṣe máa ń wáyé lọ́jọ́ lásán. Púpọ̀ nínú àwọn tó wà lọ́já gan ní àwọn ti dé ọjà kí àwọn tó gbọ́ wí pé Ọba wàjà ni bí bẹ́ẹ̀kọ́, àwọn kò bá má wà sí ọjà ní irú ọjọ́ òní. Kíni agbẹnusọ Aláàfin sọ? Agbẹnusọ Aláàfin tó dolóògbé, Bode Durojaye ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdàgbàsókè ló bá ìlú Oyo lẹ́yìn tí Ọba Lamidi Adeyemi kẹta gun orí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ bí Aláàfin. Durojaye ní gbogbo ìlú Oyo ni yóò ṣàfẹ́kù Ọba Adeyemi nítorí ìhà tó kọ sí àwọn ènìyàn kò kéré rárá.


Kíni agbẹnusọ Aláàfin sọ? Agbẹnusọ Aláàfin tó dolóògbé, Bode Durojaye ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdàgbàsókè ló bá ìlú Oyo lẹ́yìn tí Ọba Lamidi Adeyemi kẹta gun orí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ bí Aláàfin. Durojaye ní gbogbo ìlú Oyo ni yóò ṣàfẹ́kù Ọba Adeyemi nítorí ìhà tó kọ sí àwọn ènìyàn kò kéré rárá. Ó ṣàlàyé wí pé Ọba tó kó àwọn ènìyàn mọ́ra ní Aláàfin ń ṣe èyí tó fàá tí gbogbo kò fi gbèrò  ní òwúrọ̀ yìí. Ó fi kun wí pé Ọba tó fẹ́ràn Aláàfin ṣe èyí ló sì ṣe okùnfà ìdí tó fi jẹ́ bàbá ìsàlẹ̀ fún àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì mẹ́rin nígbà ayé rẹ̀. Bákan náà ló júwe Ọba Lamidi bí ẹni tó fẹ́ràn àṣà àti ìṣe Yorùbá àti wí pé àwòkọ́ṣe ló jẹ́ fún àwọn Ọba Yorùbá yòókù àti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lápapọ̀.


Ó ṣàlàyé wí pé Ọba tó kó àwọn ènìyàn mọ́ra ní Aláàfin ń ṣe èyí tó fàá tí gbogbo kò fi gbèrò  ní òwúrọ̀ yìí. Ó fi kun wí pé Ọba tó fẹ́ràn Aláàfin ṣe èyí ló sì ṣe okùnfà ìdí tó fi jẹ́ bàbá ìsàlẹ̀ fún àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì mẹ́rin nígbà ayé rẹ̀. Bákan náà ló júwe Ọba Lamidi bí ẹni tó fẹ́ràn àṣà àti ìṣe Yorùbá àti wí pé àwòkọ́ṣe ló jẹ́ fún àwọn Ọba Yorùbá yòókù àti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lápapọ̀. Kí ni àwọn ará ìlú ń sọ nípa Ọba wọn tó wajà? Nínú àwọn ọmọ ìlú Oyo tó bá BBC Yorùbá sọ̀rọ̀ ní ó ṣe àwọn láàánú wí pé Aláàfin wájá lásìkò yìí. Lára ènìyàn tó bá ikọ̀ ìròyìn wa sọ̀rọ̀ ní púpọ̀ nínú àwọn ènìyàn ìlú Oyo tí ọjọ́ orí wọn kò ì pé ọgọ́ta ọdún ní ó ṣeésẹ kí wọ́n máa tíì bá Aláàfin kankan lo ìgbà rí yàtọ́ sí Ọba Adeyemi III.


Kí ni àwọn ará ìlú ń sọ nípa Ọba wọn tó wajà? Nínú àwọn ọmọ ìlú Oyo tó bá BBC Yorùbá sọ̀rọ̀ ní ó ṣe àwọn láàánú wí pé Aláàfin wájá lásìkò yìí. Lára ènìyàn tó bá ikọ̀ ìròyìn wa sọ̀rọ̀ ní púpọ̀ nínú àwọn ènìyàn ìlú Oyo tí ọjọ́ orí wọn kò ì pé ọgọ́ta ọdún ní ó ṣeésẹ kí wọ́n máa tíì bá Aláàfin kankan lo ìgbà rí yàtọ́ sí Ọba Adeyemi III. Wọ́n ní èyí yóò ṣe àjòjì lára nítorí irúfẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ kò ì tíì ṣe àwọn rí. Nígbà tí BBC Yorùbá tún kàn sínú ọjà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọlọ́já ní ó jẹ́ ẹ̀dùn ọkàn fún àwọn àti wí pé àdánù ńlá ni ikú Aláàfin jẹ́ fún ìlú Oyo lápapọ̀.


Wọ́n ní èyí yóò ṣe àjòjì lára nítorí irúfẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ kò ì tíì ṣe àwọn rí. Nígbà tí BBC Yorùbá tún kàn sínú ọjà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọlọ́já ní ó jẹ́ ẹ̀dùn ọkàn fún àwọn àti wí pé àdánù ńlá ni ikú Aláàfin jẹ́ fún ìlú Oyo lápapọ̀.


Alaafin Oyo's wives: Wo ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ sí àwọn olòrì Alaafin Adeyemi àtàwọn tó bá fẹ́ fẹ́ wọn

Lọjọ Abamẹta ni iroyin jade si igboro aye ti okiki si kan pe opo ti yẹ laafin Ọyọ, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta ti waja.Wo bí àwọn Alfa ṣe kírun sí Aláàfin lára àti ètò tó kàn láti gbé e wọ káà ilẹ̀ Nigba to wa loke eepẹ ko to d'oriṣa, awọn arẹwa olori kii ṣọwọn laafin Adeyẹmi Alaafin Ọyọ, eyi lo si n mu ki ọpọ maa ṣe ibeere lori ohun ti yoo ṣẹlẹ si awọn olori wọnyii ti ọpọ maa n pe ni 'Ẹ̀lẹ̀ Daddy' lori ayelujara. Koda awọn iroyin kan tilẹ gbe e pe pupọ awọn ọkunrin to lọ si aafin ni lilọ ati daro ni wọn n lọ lati ṣẹju oge si awọn olori kekeke naa. BBC News Yoruba tọ awọn agba lọ fun ilanilọyẹ lori ọrọ yii, ki gan an ni yoo ṣẹlẹ si awọn olori Alaafin lẹyin ti opo Adeyẹmi yẹ lọjọ Abamẹta? Baba Araba ilu Oṣogbo, Oloye Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn ṣalaye pe awọn to n ti n sare naju oge si awọn olori ko ni suuru ni. Oloye Ẹlẹbuibọn ni lasiko yii, ile opo lawọn Olori gbogbo yoo ṣi wa, o si di ẹyin igba ti wọn ba pari gbogbo oro ki wọn to lee sọrọ fifẹ tabi ko ṣe fifẹ. Oloye Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn ṣalaye pe lootọ awọn olori to ba fẹ lọni ọkọ miran lee ṣe bẹ o ṣugbọn o ni ilana ti iṣẹṣe la kalẹ fun iru igbesẹ bẹẹ.


Baba Araba ilu Oṣogbo, Oloye Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn ṣalaye pe awọn to n ti n sare naju oge si awọn olori ko ni suuru ni. Oloye Ẹlẹbuibọn ni lasiko yii, ile opo lawọn Olori gbogbo yoo ṣi wa, o si di ẹyin igba ti wọn ba pari gbogbo oro ki wọn to lee sọrọ fifẹ tabi ko ṣe fifẹ. Oloye Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn ṣalaye pe lootọ awọn olori to ba fẹ lọni ọkọ miran lee ṣe bẹ o ṣugbọn o ni ilana ti iṣẹṣe la kalẹ fun iru igbesẹ bẹẹ. "Olori lẹtọ. Ọba maa n fi olori silẹ laafin ni, to jẹ wi pe ọba miran yoo tun de ba wọn laafin ti yoo si maa ṣe ọkọ wọn; ṣugbọn to ba si wu u o le lọ lọkọ nibomiran, Èyí lohun tí Aisha Buhari  sọ fáwọn olùdíje dupò ààrẹ ní Nàìjíríà níbi àpèjẹ ìṣínu Iftah tó pè ṣugbọn wọn o tilẹ ṣi pari oro naa, wọn o mu ọwọ Alaafin to wa nibẹ kuro lara wọn." Baba Araba ilu Oṣogbo ni ẹyin eyi ni wọn to lee ṣe ohun to ba wu wọn ati pe lọwọ yii ko tii si ẹni to le sunmọ wọn.


"Olori lẹtọ. Ọba maa n fi olori silẹ laafin ni, to jẹ wi pe ọba miran yoo tun de ba wọn laafin ti yoo si maa ṣe ọkọ wọn; ṣugbọn to ba si wu u o le lọ lọkọ nibomiran, Èyí lohun tí Aisha Buhari  sọ fáwọn olùdíje dupò ààrẹ ní Nàìjíríà níbi àpèjẹ ìṣínu Iftah tó pè ṣugbọn wọn o tilẹ ṣi pari oro naa, wọn o mu ọwọ Alaafin to wa nibẹ kuro lara wọn." Baba Araba ilu Oṣogbo ni ẹyin eyi ni wọn to lee ṣe ohun to ba wu wọn ati pe lọwọ yii ko tii si ẹni to le sunmọ wọn. Oloye Fagbenle Adedayọ,Agẹṣin Adimula ilu Ila Ọrangun paapaa ṣalaye siwaju pe ẹni to ba mọ pe 'oun ko lori meji ko gbọdọ maa sare lọmaa du iyawo ọba.' Ninu alaye ti Oloye Fagbenle Adedayọ to tun jẹ ọkan lara awọn afọbajẹ ilu Ila Ọrangun sọ fun BBC News Yoruba, yatọ si awọn ọba ti ko ba ṣoro ọba nilẹ Yoruba, ko si ọba ti yoo fẹ iyawo sile ti wọn ko ni kọkọ ṣe oro fun un ko to wọ ọdẹdẹ kabiyesi naa lọ. O ni bi wọn ko ba ṣi iru oro bẹẹ kuro lori iyawo naa, ko si ọkunrin kan to gbọdọ ni oun fẹ gbe igbesẹ ati sunmọ iru obinrin bẹẹ.


Oloye Fagbenle Adedayọ,Agẹṣin Adimula ilu Ila Ọrangun paapaa ṣalaye siwaju pe ẹni to ba mọ pe 'oun ko lori meji ko gbọdọ maa sare lọmaa du iyawo ọba.' Ninu alaye ti Oloye Fagbenle Adedayọ to tun jẹ ọkan lara awọn afọbajẹ ilu Ila Ọrangun sọ fun BBC News Yoruba, yatọ si awọn ọba ti ko ba ṣoro ọba nilẹ Yoruba, ko si ọba ti yoo fẹ iyawo sile ti wọn ko ni kọkọ ṣe oro fun un ko to wọ ọdẹdẹ kabiyesi naa lọ. O ni bi wọn ko ba ṣi iru oro bẹẹ kuro lori iyawo naa, ko si ọkunrin kan to gbọdọ ni oun fẹ gbe igbesẹ ati sunmọ iru obinrin bẹẹ.


Adisa Olashile: Mo fẹ́ kí bàbá rẹ́rìn-ín ni mo ṣe ya àwòrán rẹ̀, N1m ni mo ta fọ́tò náà

Oriire ni gbe alawọ rere ko ni, ni ọrọ baba onilu kan to pade oloriire kan to se ni aanu. A se lootọ ni pe ọjọ ta ba se oriire, gaga ni ara maa n ya ni, bẹẹ ni ọrọ ri fun baba Onilu kan, to rin pade oloore rẹ. Irinajo ti baba naa ati ọkunrin kan si rin pade ara wọn lo yi igbe aye baba yii pada, to si gba owo tuulu. Gẹgẹ bii iroyin kan ti alaanu baba onilu, Adisa Olashile gbe soju opo ayelujara Twitter rẹ, o ni oun ko mọ baba naa ri tẹlẹ rara. Baba onilu yii lo maa n gbe ilu kiri agbo ariya lati lu ilu gba owo. Baba naa, ti yoo ti to ẹni aadọrin ọdun tabi ju bẹẹ lọ, lo saba maa n duro si adugbo Secretariat nilu Ibadan lati lu ilu.


Gẹgẹ bii iroyin kan ti alaanu baba onilu, Adisa Olashile gbe soju opo ayelujara Twitter rẹ, o ni oun ko mọ baba naa ri tẹlẹ rara. Baba onilu yii lo maa n gbe ilu kiri agbo ariya lati lu ilu gba owo. Baba naa, ti yoo ti to ẹni aadọrin ọdun tabi ju bẹẹ lọ, lo saba maa n duro si adugbo Secretariat nilu Ibadan lati lu ilu. Alaanu rẹ, Adisa Olashile to n sinru ilu lọwọ nilu Ibadan, nipinlẹ Oyo salaye bo se ba baba naa pade. Olashile ni gbogbo Ọjọbọ ti oun ba lọ fun ipade awọn agunbanirọ to n sinru ilu, ni oun maa n ri baba naa ni agbegbe Secretariat yii. "Emi kan fẹ ki baba yii rẹrin lati ipasẹ ẹrọ ayaworan mi ni, lo jẹ ki n ya aworan rẹ lati gbe soju opo ayelujara mi.


Alaanu rẹ, Adisa Olashile to n sinru ilu lọwọ nilu Ibadan, nipinlẹ Oyo salaye bo se ba baba naa pade. Olashile ni gbogbo Ọjọbọ ti oun ba lọ fun ipade awọn agunbanirọ to n sinru ilu, ni oun maa n ri baba naa ni agbegbe Secretariat yii. "Emi kan fẹ ki baba yii rẹrin lati ipasẹ ẹrọ ayaworan mi ni, lo jẹ ki n ya aworan rẹ lati gbe soju opo ayelujara mi. Nigba ti mo si gbe aworan naa sita tan ni ọjọ kinni osu kẹrin ọdun 2022, mo wa ke sawọn eeyan lori ayelujara pe se wọn ri bi oju baba yii se gun rege pẹlu ẹrin." Olashile ni se ni baba naa n rẹrin nigba ti oun n fi awọn aworan rẹ ti oun ya han an. Olashile wa ya aworan naa si ara feremu nla gẹgẹ bii onisẹ ọna to jẹ, so si se afihan rẹ lori ayelujara.


Nigba ti mo si gbe aworan naa sita tan ni ọjọ kinni osu kẹrin ọdun 2022, mo wa ke sawọn eeyan lori ayelujara pe se wọn ri bi oju baba yii se gun rege pẹlu ẹrin." Olashile ni se ni baba naa n rẹrin nigba ti oun n fi awọn aworan rẹ ti oun ya han an. Olashile wa ya aworan naa si ara feremu nla gẹgẹ bii onisẹ ọna to jẹ, so si se afihan rẹ lori ayelujara. Ọpọ eeyan to ri aworan naa lo n jẹ dodo baba onilu, ti wọn si n fi da oniruru ara lori ayelujara. Koda, wọn se aworan naa bii igba to wa loju ode iwe iroyin atigbadegba ati bii yoo ti rẹwa to, ti wọn ba lo fọto baba ọhun ninu iwe iroyin. Agunbanirọ tun ra foonu igbalode fun baba onilu: Gẹgẹ bii Olashile se salaye, oun ri aworan baba onilu ti oun ya bii isẹ ọna ta ni owo gọbọi .


Ọpọ eeyan to ri aworan naa lo n jẹ dodo baba onilu, ti wọn si n fi da oniruru ara lori ayelujara. Koda, wọn se aworan naa bii igba to wa loju ode iwe iroyin atigbadegba ati bii yoo ti rẹwa to, ti wọn ba lo fọto baba ọhun ninu iwe iroyin. Agunbanirọ tun ra foonu igbalode fun baba onilu: Gẹgẹ bii Olashile se salaye, oun ri aworan baba onilu ti oun ya bii isẹ ọna ta ni owo gọbọi . Awọn aworan baba onilu naa ni agunbanirọ yii ta ni oju opo ayelujara kan ti wọn n pe ni OpenSea ni miliọnu kan, o le diẹ naira. Idaji owo naa si ni Olashile ko fun baba onilu. Amọ oun mọ pe baba naa nilo owo ọhun ju oun lọ, lo mu ki oun lọ ko idaji owo naa fun baba yii.


Awọn aworan baba onilu naa ni agunbanirọ yii ta ni oju opo ayelujara kan ti wọn n pe ni OpenSea ni miliọnu kan, o le diẹ naira. Idaji owo naa si ni Olashile ko fun baba onilu. Amọ oun mọ pe baba naa nilo owo ọhun ju oun lọ, lo mu ki oun lọ ko idaji owo naa fun baba yii. Bakan naa lo gbe fidio ibi to ti n fun baba naa ni owo gọbọi yii sita fun araye ri. Ọpọ eeyan si lo wa n kan saara si ayaworan to n sinru ilu naa pe o ku ọmọ se. Lẹyin naa lo gbe aworan naa le baba yii lọwọ, bakan naa lo gbe sinu mọto rẹ lọ sagbegbe Iwo Road lati ra ẹrọ ibaraẹnisọrọ olowo nla fun.


Bakan naa lo gbe fidio ibi to ti n fun baba naa ni owo gọbọi yii sita fun araye ri. Ọpọ eeyan si lo wa n kan saara si ayaworan to n sinru ilu naa pe o ku ọmọ se. Lẹyin naa lo gbe aworan naa le baba yii lọwọ, bakan naa lo gbe sinu mọto rẹ lọ sagbegbe Iwo Road lati ra ẹrọ ibaraẹnisọrọ olowo nla fun. Baba Onilu wa kan ilu sawọn agunbanirọ to jẹ akẹẹgbẹ Olashinle nibadi, ti gbogbo wọn si n fi tayọtayọ jo si ilu baba naa.


Baba Onilu wa kan ilu sawọn agunbanirọ to jẹ akẹẹgbẹ Olashinle nibadi, ti gbogbo wọn si n fi tayọtayọ jo si ilu baba naa.


Alaafin of Oyo: Abọ́bakú wà fún Alaafin Lamidi Adeyemi III tó wàjà, ohun tí yóò sì ṣẹlẹ síi nìyí

Ṣe Abọbaku yoo wa fun Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta, Alaafin ti ilu Ọyọ to waja? 'Abọ́bakú wà fún Alaafin Lamidi Adeyemi III tó wàjà' Ibeere yii lawọn eeyan kaakiri agbaye n beere lẹyin ti ọbalaye nii darapọ mọ awọn babanla rẹ lọjọ Abamẹta. Ko si si idi meji ti ibeere yii fi gbilẹ bi ko ṣe nitori ipo ti ọrọ aṣa ati iṣẹṣe dimu ninu eto oye jijẹ ni ilu Ọyọ, ati paapaa bi Kabiyesi Alaafin tilu Ọyọ to waja ṣe kundun gbogbo ohun to ba ti niiṣe pẹlu aṣa. Itumọ abọbaku ni ẹni ti yoo ba ọba ku nigba ti ọba ba waja. Ilu Ọyọ ni aṣa yii ti kọkọ gbilẹ gẹgẹ bi ọpọ itan ṣe sọ. Ilu Ọyọ aye ọjọun si ni a gbọ pe o ti bẹrẹ.


Itumọ abọbaku ni ẹni ti yoo ba ọba ku nigba ti ọba ba waja. Ilu Ọyọ ni aṣa yii ti kọkọ gbilẹ gẹgẹ bi ọpọ itan ṣe sọ. Ilu Ọyọ aye ọjọun si ni a gbọ pe o ti bẹrẹ. Abọbaku si ni ẹni ti wọn maa n fi ẹmi rẹ de ẹmi Kabiyesi nitori awọn to ba fẹ wa iṣubu kabiyesi nigba naa. Niwọn igba ti abọbaku si ti mọ pe bi Kabiyesi ba ti lọ ni oun pẹlu nlọ, Abọbaku maa n fi gbogbo ẹmi rẹ lepa alaafia ati igbayegbadun Alaafin nigba naa ni. Gẹgẹbi iwadi BBC News Yoruba, Abọbaku wa fun Alaafin Lamidi Adeyẹmi.


Abọbaku si ni ẹni ti wọn maa n fi ẹmi rẹ de ẹmi Kabiyesi nitori awọn to ba fẹ wa iṣubu kabiyesi nigba naa. Niwọn igba ti abọbaku si ti mọ pe bi Kabiyesi ba ti lọ ni oun pẹlu nlọ, Abọbaku maa n fi gbogbo ẹmi rẹ lepa alaafia ati igbayegbadun Alaafin nigba naa ni. Gẹgẹbi iwadi BBC News Yoruba, Abọbaku wa fun Alaafin Lamidi Adeyẹmi. Ọkan lara awọn ọmọ aafin nilu Ọyọ ti a ba sọrọ laafin  Ọyọ lọjọ Abamẹta ṣalaye pe lootọ  ni Abọbaku wa fun Alaafin Adeyẹmi Kẹta ṣugbọn wọn ti yi orukọ rẹ pada si 'Oloko ehin'. O fi kun un pe gẹgẹ bi aṣa ati iṣẹṣe nigba iwasẹ, o yẹ ki Oloko Ẹhin ba alaafin Adeyẹmi ku ni ṣugbọn aṣa ti yi pada, oro ni wọn yoo ṣe dipo rẹ. Ninu alaye rẹ, O ni oro kan wa ti awọn yoo ṣe fun awọn abobaku naa lati dena titẹle Ọba naa waja.


Ọkan lara awọn ọmọ aafin nilu Ọyọ ti a ba sọrọ laafin  Ọyọ lọjọ Abamẹta ṣalaye pe lootọ  ni Abọbaku wa fun Alaafin Adeyẹmi Kẹta ṣugbọn wọn ti yi orukọ rẹ pada si 'Oloko ehin'. O fi kun un pe gẹgẹ bi aṣa ati iṣẹṣe nigba iwasẹ, o yẹ ki Oloko Ẹhin ba alaafin Adeyẹmi ku ni ṣugbọn aṣa ti yi pada, oro ni wọn yoo ṣe dipo rẹ. Ninu alaye rẹ, O ni oro kan wa ti awọn yoo ṣe fun awọn abobaku naa lati dena titẹle Ọba naa waja.


Oníṣòwò ọ̀ọ̀nì àti ejò ní ẹran náà ń ṣe ara lóore láì wo èèwọ̀ àṣà àti ẹ̀sìn tó rọ̀ mọ

Awọn eeyan lo maa n sọ pe ohun to jẹ ounjẹ fun ẹnikan, lo jẹ majele fun ẹlomiran. Ọpọ ounjẹ ati ẹran lo wa nile aye, ti awọn ẹ́-ya kan maa n jẹ ni awọn agbegbe kan amọ to jẹ eewọ tabi majele fun awọn ẹya miran lati jẹ. Nigba miran, bi irufẹ ounjẹ naa tabi ẹran ọhun ko ba a tiẹ ma jẹ majele, sibẹ awọn eeyan miran maa n korira irufẹ ounjẹ tabi ẹran bẹẹ. Irufẹ ẹran bẹẹ ni ẹran ejo ati ẹran Ọ̀ọ̀nì. Ọpọ ọmọ Yoruba ni kii fẹ ri ẹran ejo tabi ti ọọni soju debi pe wọn yoo jẹ, eyi to n se afihan bi wọn se korira awọn ẹran mejeeji yii to. Koda, oniruuru itan ti ko fidi mulẹ lo rọ mọ awọn ẹranko mejeeji naa, eyi to sọ ẹran wọn di ikorira fun ọpọ eeyan.


Irufẹ ẹran bẹẹ ni ẹran ejo ati ẹran Ọ̀ọ̀nì. Ọpọ ọmọ Yoruba ni kii fẹ ri ẹran ejo tabi ti ọọni soju debi pe wọn yoo jẹ, eyi to n se afihan bi wọn se korira awọn ẹran mejeeji yii to. Koda, oniruuru itan ti ko fidi mulẹ lo rọ mọ awọn ẹranko mejeeji naa, eyi to sọ ẹran wọn di ikorira fun ọpọ eeyan. Sugbọn ni akoko yii, ọkanjuwa ti dagba, ọgbọn ti rewaju, ti awọn ẹran mejeeji yii si ti wa lori atẹ fun tita fawọn eeyan to ba nifẹ lati jẹ wọn. Ta ba si lọ si ode inawo tabi ọpọ ayẹyẹ lasiko yii, a ri tabili kan ni ẹgbẹ kan nibudo ayẹyẹ naa, ti wọn patẹ ẹran ejo ati ọọni si fawọn eeyan to ba nifẹ lati jẹ wọn. Lọpọ igba si ni wọn maa n fi ẹran ejo ati Ọọni yii mu gaari pẹlu omi tutu ati suga.


Sugbọn ni akoko yii, ọkanjuwa ti dagba, ọgbọn ti rewaju, ti awọn ẹran mejeeji yii si ti wa lori atẹ fun tita fawọn eeyan to ba nifẹ lati jẹ wọn. Ta ba si lọ si ode inawo tabi ọpọ ayẹyẹ lasiko yii, a ri tabili kan ni ẹgbẹ kan nibudo ayẹyẹ naa, ti wọn patẹ ẹran ejo ati ọọni si fawọn eeyan to ba nifẹ lati jẹ wọn. Lọpọ igba si ni wọn maa n fi ẹran ejo ati Ọọni yii mu gaari pẹlu omi tutu ati suga. Ọkan lara awọn eeyan to n ta awọn ẹran mejeeji naa, Adedoyin Odunlami, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ lori katakara ẹran naa. O ni o gba awọn ni osu mẹsan lati se iwadii lori bi wọn se le se awọn ẹran naa, ko to di pe awọn bẹrẹ okoowo naa. Odunlami ni kii se pe awọn n wọ inu odo lọ pa ọọni tabi wọ inu igbo lọ pa ẹran ejo amọ awọn maa n sin awọn ẹranko naa ni.


Ọkan lara awọn eeyan to n ta awọn ẹran mejeeji naa, Adedoyin Odunlami, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ lori katakara ẹran naa. O ni o gba awọn ni osu mẹsan lati se iwadii lori bi wọn se le se awọn ẹran naa, ko to di pe awọn bẹrẹ okoowo naa. Odunlami ni kii se pe awọn n wọ inu odo lọ pa ọọni tabi wọ inu igbo lọ pa ẹran ejo amọ awọn maa n sin awọn ẹranko naa ni. O ni o maa n ya ọpọ eeyan lẹnu pe obinrin lo n sin ọọni, to si tun n pa tabi yan ta. Onisowo ọọni naa sọ pe okoowo naa n pese isẹ oojọ fun ọpọ eeyan, ti ọjọ ọla rere si wa fun.


O ni o maa n ya ọpọ eeyan lẹnu pe obinrin lo n sin ọọni, to si tun n pa tabi yan ta. Onisowo ọọni naa sọ pe okoowo naa n pese isẹ oojọ fun ọpọ eeyan, ti ọjọ ọla rere si wa fun.


Jimi Solanke: Bí a ṣe bẹ̀rẹ̀ eré òṣùpá láyé àtijọ́ táa mú ìtàn Yorùbá sísọ dé America padà walé

Bẹẹ ba jẹ ololufẹ itan ilẹ Yoruba, bẹẹ ba tilẹ jẹ irọ èèyàn to n jẹ Jimi Solanke, ẹ o mọ nipa rẹ gidi gan tori oguna gbongbo ni Solanke to jinlẹ gidi gan ninu aṣa ilẹ yoruba ati fifi le ọmọ ati irandiran lọwọ. Gbajugbaja akọtan ohun asọtan, olorin ibilẹ, akọ ewi to tun jẹ agba oṣere ni Alagba Jimi Solanke onimọ tiata si ni pẹlu. O ti le ni aadọta ọdun to ti lo ninu iṣẹ tiata nipa gbigbe aṣa ibilẹ Yoruba ati agbegbe rẹ ga. Fun ọpọlọpọ to wo awọn ere ori itage bii Kurunmi ati Ovonramwen Nogbaisi ti Ola Rotimi kọ, Death and the King's Horseman ti Wole Soyinka kọ ati bẹẹ bẹẹ lọ, wọn mọ pe gbagada ni oju Jimi solanke wa ninu awọn ere naa tori oun ni o ko ipa to tobi julọ ninu wọn. Ìtàn nípa orúkọ àdúgbò tó níí ṣe pẹ̀lú ìjà Oyo, Fulani àti Ilorin ní 1835 Ìdí tí wọn kii fi jẹ́ kí obìnrin jẹ Ọ̀ọ̀ni ni Ile Ife Ìtàn ọ̀rẹ́ tó fi òògùn gba ọkọ ọ̀rẹ́ rẹ̀ ni Akomolede BBC Yorùbá fẹ́ kọ́ wa lònìí Mọ̀ sí i nípa Oba Yesufu Asanike, Olubadan tí kìí fi ọ̀rọ̀ sí abẹ́ ahọ́n sọ kódà níwájú sọ́jà Ìtàn ayé Shina Rambo, adigunjalè tó fi ahọ́n èèyàn 100 mu ẹ̀kọ́, fi oyún 27 gún ọṣẹ "Emi ni Kurunmi ninu ere Kurunmi, emi ni Ovonramwen ninu ere Ovonramwen Nogbaisi emi si ni Elesin gangan ninu ere "Iru Olokun Esin" eyi to mu mi gbe ni ilẹ Benin fun nkan bii ọdun mẹfa". Ni ẹka ti orin, ọpọlọpọ orin ati orin itan ni Baba Solanke ti kọ ati eyi ti ko tilẹ tii gbe jade rara rara. Ninu ifọrọwanilẹnuwo manigbagbe yii pẹlu BBC Yoruba, ẹni ọgọrin ọdun yii kọ lara awọn orin rẹ fun wa.


Ìtàn nípa orúkọ àdúgbò tó níí ṣe pẹ̀lú ìjà Oyo, Fulani àti Ilorin ní 1835 Ìdí tí wọn kii fi jẹ́ kí obìnrin jẹ Ọ̀ọ̀ni ni Ile Ife Ìtàn ọ̀rẹ́ tó fi òògùn gba ọkọ ọ̀rẹ́ rẹ̀ ni Akomolede BBC Yorùbá fẹ́ kọ́ wa lònìí Mọ̀ sí i nípa Oba Yesufu Asanike, Olubadan tí kìí fi ọ̀rọ̀ sí abẹ́ ahọ́n sọ kódà níwájú sọ́jà Ìtàn ayé Shina Rambo, adigunjalè tó fi ahọ́n èèyàn 100 mu ẹ̀kọ́, fi oyún 27 gún ọṣẹ "Emi ni Kurunmi ninu ere Kurunmi, emi ni Ovonramwen ninu ere Ovonramwen Nogbaisi emi si ni Elesin gangan ninu ere "Iru Olokun Esin" eyi to mu mi gbe ni ilẹ Benin fun nkan bii ọdun mẹfa". Ni ẹka ti orin, ọpọlọpọ orin ati orin itan ni Baba Solanke ti kọ ati eyi ti ko tilẹ tii gbe jade rara rara. Ninu ifọrọwanilẹnuwo manigbagbe yii pẹlu BBC Yoruba, ẹni ọgọrin ọdun yii kọ lara awọn orin rẹ fun wa. Mi o lè sọkún torí ǹkan ọkùnrin tí kò lè gbò mí jìgì-jìgì ju ìṣẹ́jú àáyá méjì lọ - Nkechi Blessing Tí ẹ̀yin ará ìpínlẹ̀ Ọyọ bá fẹ́, ó wù mí láti ṣèjọba ní ọdún mẹ́rin míràn síi - Seyi Makinde Ọgá Báńkì tàá tú sílẹ̀, tórí ọjọ́ orí rẹ̀ àti ọlá Ramadan ni - Ajínigbé Awọn orin ọmọde naa ko gbẹyin nibẹ gẹgẹ bi ohun baba Solanke ṣi ṣe n dan ninu orin yii: "Eni bi eni, eji bi eji, ẹta ntagba, ẹrin wọrọkọ, arun nkolo..." Jimi Solanke sọ idi ti ko fi le fi ọrọ aṣa Yoruba ati Ifa silẹ lailai tori o ni iṣ ti oun n ṣe lo ṣi mu oun wa laye di oni.


Mi o lè sọkún torí ǹkan ọkùnrin tí kò lè gbò mí jìgì-jìgì ju ìṣẹ́jú àáyá méjì lọ - Nkechi Blessing Tí ẹ̀yin ará ìpínlẹ̀ Ọyọ bá fẹ́, ó wù mí láti ṣèjọba ní ọdún mẹ́rin míràn síi - Seyi Makinde Ọgá Báńkì tàá tú sílẹ̀, tórí ọjọ́ orí rẹ̀ àti ọlá Ramadan ni - Ajínigbé Awọn orin ọmọde naa ko gbẹyin nibẹ gẹgẹ bi ohun baba Solanke ṣi ṣe n dan ninu orin yii: "Eni bi eni, eji bi eji, ẹta ntagba, ẹrin wọrọkọ, arun nkolo..." Jimi Solanke sọ idi ti ko fi le fi ọrọ aṣa Yoruba ati Ifa silẹ lailai tori o ni iṣ ti oun n ṣe lo ṣi mu oun wa laye di oni.


Yemi Elebuibon ni pé àìmọ̀kan ló ń da Oluwo tí Iwo láàmú nítorí pé kò sí Oba ìsẹ̀mbáyé tó máa pa orírun rẹ́ nílẹ̀ Yorùbá

Kò sí Ọba tó bá jẹ́ ojúlówó ọmọ Oduduwa tó ma ní kí ilẹ̀ Yorùbá má ṣe òrìṣà- Ifayemi Elebuibon Yemi Elebuibon tó jẹ́ ọ̀kan lara awọn agba to mọ́ asa Yoruba pupo to si wa laye ba BBC Yoruba sọ̀rọ̀ lori ohun ti Oluwo n so nipa igbagbọ ati asa Yoruba. Saaju ni Oba Oluwo ti Iwo, Oba Akanbi Telu 1 ti ni pe oun ju gbogbo orisa ile Yoruba lọ ati pe ko si eyi ti agbara re ju ase ti oun lo. Kini Ifayemi Elebuibon fi salaye iwa Oluwo yii fun BBC? Elebuibon ni pe iwa aimokan lo n da Oba Akanbi laamu. Agba ọ̀jẹ̀ asà Yoruba, Ifayemi Elebuibon salaye pe Ìlànà wà fún Ọba jíjẹ nílẹ̀ Yorùbá. Ati pe a lè pe Oluwo ní Ọba ìgbàlódé kìí ṣe Ọba ìtalẹ̀mu ti ko ẹ̀kọ́ yanju fun ọ̀pọ̀lọpọ̀ osu bi o ti yẹ ki o to joba bi awon Alaafin, Ooni ati Oba Benin to mọ̀ asa se n se.


Elebuibon ni pe iwa aimokan lo n da Oba Akanbi laamu. Agba ọ̀jẹ̀ asà Yoruba, Ifayemi Elebuibon salaye pe Ìlànà wà fún Ọba jíjẹ nílẹ̀ Yorùbá. Ati pe a lè pe Oluwo ní Ọba ìgbàlódé kìí ṣe Ọba ìtalẹ̀mu ti ko ẹ̀kọ́ yanju fun ọ̀pọ̀lọpọ̀ osu bi o ti yẹ ki o to joba bi awon Alaafin, Ooni ati Oba Benin to mọ̀ asa se n se. O ni pe Apá Oluwo kò ká a láti sọ pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe òrìṣà mọ́ Imoran wo ni Elebuibon fun Kabiesi Oluwo? Ni igbeyin, Oloye Ifayemi Elebuibon rọ Kabiesi Oluwo ti Iwo ni ipinle Osun pelu imoran pe ko pada lo kọ́ ẹ̀kọ́ bi o ti ye lori ihuwasi, isọ̀rọ̀si ati isesi Oba alade to jẹ́ ojulowo omo Oduduwa ni awujọ.


O ni pe Apá Oluwo kò ká a láti sọ pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe òrìṣà mọ́ Imoran wo ni Elebuibon fun Kabiesi Oluwo? Ni igbeyin, Oloye Ifayemi Elebuibon rọ Kabiesi Oluwo ti Iwo ni ipinle Osun pelu imoran pe ko pada lo kọ́ ẹ̀kọ́ bi o ti ye lori ihuwasi, isọ̀rọ̀si ati isesi Oba alade to jẹ́ ojulowo omo Oduduwa ni awujọ.


Yeye Olokun of Lagos Omolara Fasola Fanimokun: Ọkọ mi kìí bọ òkun, "Elder" ni ní ṣọ́ọ̀ṣì àmọ́ ìdí nìyí tó fi bọ̀wọ̀ fún ìpè mi

"Ipe mi ni Oloriṣa olokun, iṣẹ ti mo si yan laayo ni iṣẹ Amofin lorilẹede Naijiria". "Lati kekere ni mo ti maa n ri ara mi ti mo maa n wẹ, ṣere ninu omi" Wolii ni Yeye Olokun tẹlẹ fun ogun ọdun ni ṣọọṣi. Ọmọ Eko ni baba rẹ amọ ọmọ ipinlẹ Edo ni iya rẹ. Yeye Omolara Fashola to tun jẹ amofin nipa ọrọ oju omi ṣalaye bo ṣe yan lati di yeye Olokun leti okun eyi ti ọpọlọpọ maa n pe ni Yemoja nilẹ Yoruba. Ohun to yan laayo bayii dabii pe aṣa diran ni tori gẹgẹ bi Yeye ṣe sọ fun BBC Yoruba, ati ile baba ati ile iya rẹ ni wọn. Lasiko ọkan lara ijọsin rẹ leti okun, o ba BBC Yoruba sọrọ lorii bi o ṣe jẹ ọmọ Musulumi to tun lo ogun ọdun ni ṣọọṣi gẹgẹ bii Kristẹni ati Wolii ijọ kan ko to wa gba ibi to ni ori da a lọ eyi tii ṣe bibọ okun.


Yeye Omolara Fashola to tun jẹ amofin nipa ọrọ oju omi ṣalaye bo ṣe yan lati di yeye Olokun leti okun eyi ti ọpọlọpọ maa n pe ni Yemoja nilẹ Yoruba. Ohun to yan laayo bayii dabii pe aṣa diran ni tori gẹgẹ bi Yeye ṣe sọ fun BBC Yoruba, ati ile baba ati ile iya rẹ ni wọn. Lasiko ọkan lara ijọsin rẹ leti okun, o ba BBC Yoruba sọrọ lorii bi o ṣe jẹ ọmọ Musulumi to tun lo ogun ọdun ni ṣọọṣi gẹgẹ bii Kristẹni ati Wolii ijọ kan ko to wa gba ibi to ni ori da a lọ eyi tii ṣe bibọ okun. Bakan naa o ṣalaye awọn nkan to gbagbọ ninu rẹ nipa aṣa ati iṣẹṣe Yoruba fun idagbasoke orilẹede pẹlu igbelẹyin imọ ofin. Produced by Yemisi Oyedepo, Funmi Jokotade & Damilola Oduolowu


Bakan naa o ṣalaye awọn nkan to gbagbọ ninu rẹ nipa aṣa ati iṣẹṣe Yoruba fun idagbasoke orilẹede pẹlu igbelẹyin imọ ofin. Produced by Yemisi Oyedepo, Funmi Jokotade & Damilola Oduolowu


OAU VC Crisis: Wo ohun tí ààrẹ àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ sọ lòdì sí ìfẹ̀hónúhàn torí VC tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn

Awọn olori, ati apapọ ọmọ ẹgbẹ ẹlẹsin ibilẹ, Traditional Worshippers Association (TRWASO), ti koro oju si bi awọn ẹlẹsin ibilẹ kan ṣe iwọde ni OAU. Ninu atẹjade ti akọwe ẹgbẹ TRWASO, Oloye Ifasola Onifade, ati Aarẹ ẹgbẹ, Dokita Oluseyi Atanda fi sita, wọn ni inu awọn ko dun si bi awọn ẹlẹsin ibilẹ kan ṣe yabo ọgba fasiti Obafemi Awolowo, OAU, to wa nilu Ile-Ife lọjọ Aje, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹta. Awọn onitọhun sọ pe awọn n binu si iyansipo ẹni ti kii ṣe ọmọ Ile-Ife, gẹgẹ bi ọga agba tuntun. Ẹgbẹ TRWASO sọ pe lootọ ni awọn mọ pe o ẹnikẹni ni ẹtọ lati fi ẹhonu han si nkan ti ko ba tẹ ẹ lọrun. Wọn ni ṣugbọn iyalẹnu ati nkan to ṣajoji ni bi awọn oluwọde naa ṣe wọ aṣọ awọn, ati awọn nkan miran to jọ eyi ti awọn fi n ṣe ẹṣọ ara. O ni awọn oogun abẹnugọngọ ti iroyin sọ pe wọn mu dani, nikan ni kii ṣe tawọn.


Ẹgbẹ TRWASO sọ pe lootọ ni awọn mọ pe o ẹnikẹni ni ẹtọ lati fi ẹhonu han si nkan ti ko ba tẹ ẹ lọrun. Wọn ni ṣugbọn iyalẹnu ati nkan to ṣajoji ni bi awọn oluwọde naa ṣe wọ aṣọ awọn, ati awọn nkan miran to jọ eyi ti awọn fi n ṣe ẹṣọ ara. O ni awọn oogun abẹnugọngọ ti iroyin sọ pe wọn mu dani, nikan ni kii ṣe tawọn. Wọ́n lù wá, wọ́n gbé ẹbọ wọ OAU, àfi kí wọ́n dáwọ́ ìfẹ̀hónùhàn oníṣẹ̀ṣe yìí dúró o - SUG Bakan naa lo sọ pe iwadii awọn fihan pe awọn oluwọde ọhun kii sẹ ọmọ ẹgbẹ TRWASO ni ẹka Ile-Ife, tabi ni awọn ilu to yi Ile-Ife ka. "Ẹgbẹ wa ko si ninu igbimọ to yan ọga agba tuntun fun OAU, nitori naa ni ko ṣe si idi kankan fun wa lati tako iyansipo rẹ. "Awọn ọmọ ẹgbẹ wa ko kopa rara ninu iwọde ẹlẹya naa."


Wọ́n lù wá, wọ́n gbé ẹbọ wọ OAU, àfi kí wọ́n dáwọ́ ìfẹ̀hónùhàn oníṣẹ̀ṣe yìí dúró o - SUG Bakan naa lo sọ pe iwadii awọn fihan pe awọn oluwọde ọhun kii sẹ ọmọ ẹgbẹ TRWASO ni ẹka Ile-Ife, tabi ni awọn ilu to yi Ile-Ife ka. "Ẹgbẹ wa ko si ninu igbimọ to yan ọga agba tuntun fun OAU, nitori naa ni ko ṣe si idi kankan fun wa lati tako iyansipo rẹ. "Awọn ọmọ ẹgbẹ wa ko kopa rara ninu iwọde ẹlẹya naa." Ẹgbẹ naa wa a kilọ pe ki awọn to ṣe iru iwọde naa pẹlu awọn nkan ti aye mọ mọ ẹsin ibilẹ, dẹkun iru iwa bẹẹ. Wọn ni bibẹẹkọ, igbesẹ to l'agbara ni awọn yoo gbe ti iru rẹ ba tun waye. TRWASO ni awọn ko nii gba ki ẹnikẹni ta epo si aṣọ ala awọn tabi mu ki araye ma a fi oju oloogun ika wo awọn ọmọ ẹgbẹ.


Ẹgbẹ naa wa a kilọ pe ki awọn to ṣe iru iwọde naa pẹlu awọn nkan ti aye mọ mọ ẹsin ibilẹ, dẹkun iru iwa bẹẹ. Wọn ni bibẹẹkọ, igbesẹ to l'agbara ni awọn yoo gbe ti iru rẹ ba tun waye. TRWASO ni awọn ko nii gba ki ẹnikẹni ta epo si aṣọ ala awọn tabi mu ki araye ma a fi oju oloogun ika wo awọn ọmọ ẹgbẹ. Gomina Gboyega Oyetola ti ipinlẹ Osun ti rawọ ẹbẹ si awọn araalu Ile-Ifẹto lọ fẹhonu han ninu ọgba Fasiti Obafemi Awolowo nitori adari tuntun ti wọn yan sori ile ẹkọ naa. Ninu atẹjade kan ti adari ikọ iroyin rẹ, Ismail Omipidan fi sita nirọlẹ Ọjọ Iṣẹgun, Oyetola jẹ ko di mimọ pe ipo iyi ni Fasiti kaakiri agbaye wa to si yẹ ki ohun gbogbo wa ni ṣiṣe pẹlu iyi. O fi kun un pe bo tilẹ jẹ pe ipinlẹ ko ni ipa kankan lori ẹni ti yoo jẹ adari Fasiti Obafemi Awolowo tori ile ẹkọ ijọba ni amọ oun ni ojuṣe gẹgẹ bii gomina lati ri aridaju abo Fasiti naa atawọn oṣiṣẹ ibẹ.


Gomina Gboyega Oyetola ti ipinlẹ Osun ti rawọ ẹbẹ si awọn araalu Ile-Ifẹto lọ fẹhonu han ninu ọgba Fasiti Obafemi Awolowo nitori adari tuntun ti wọn yan sori ile ẹkọ naa. Ninu atẹjade kan ti adari ikọ iroyin rẹ, Ismail Omipidan fi sita nirọlẹ Ọjọ Iṣẹgun, Oyetola jẹ ko di mimọ pe ipo iyi ni Fasiti kaakiri agbaye wa to si yẹ ki ohun gbogbo wa ni ṣiṣe pẹlu iyi. O fi kun un pe bo tilẹ jẹ pe ipinlẹ ko ni ipa kankan lori ẹni ti yoo jẹ adari Fasiti Obafemi Awolowo tori ile ẹkọ ijọba ni amọ oun ni ojuṣe gẹgẹ bii gomina lati ri aridaju abo Fasiti naa atawọn oṣiṣẹ ibẹ. Idi niyi to fi rọ awọn araalu to n ṣe iwọde ifẹhonuhan pe ki wọn dawọ rẹ duro ki wọn si gba alafia laye. "Pẹlu ọkan wuwo ati itara ni mo fi ke si ẹyin ara ilu Ile-Ife paapaa julọ awọn to n fẹhonuhan lori ẹni ti wọn yan gẹgẹ bii adari Fasiti Obafemi Awolowo pe ki wọn ma jẹ ki ifẹhonuhan kankan waye mọ ki wọn si gba alafia laaye". Oyetola ṣalaye pe nipa iru iṣẹ ati ojuṣe wọn, awọn Fasiti jẹ ile ẹkọ giga ti ofin ati aato n dari labẹ akoso eto ẹkọ.


Idi niyi to fi rọ awọn araalu to n ṣe iwọde ifẹhonuhan pe ki wọn dawọ rẹ duro ki wọn si gba alafia laye. "Pẹlu ọkan wuwo ati itara ni mo fi ke si ẹyin ara ilu Ile-Ife paapaa julọ awọn to n fẹhonuhan lori ẹni ti wọn yan gẹgẹ bii adari Fasiti Obafemi Awolowo pe ki wọn ma jẹ ki ifẹhonuhan kankan waye mọ ki wọn si gba alafia laaye". Oyetola ṣalaye pe nipa iru iṣẹ ati ojuṣe wọn, awọn Fasiti jẹ ile ẹkọ giga ti ofin ati aato n dari labẹ akoso eto ẹkọ. O ni "bi a ba ro wipe ikankan ninu awọn ofin to n dari iṣẹ awọn Fasiti yii n jẹ bii oludena, ilana wa lati ṣe atunṣe iru nkan bẹẹ ju ka maa fi ọwọ ara wa ru ofin lọ. "Alafia ni wọn mọ wa mọ l'Ọṣun nitori naa, a ko gbudọ ṣe ohun kankan lati ba orukọ ire wa jẹ", Oyetola fi kun un. Awọn alaṣẹ fasiti Obafemi Awolowo ni Ile Ife, OAU, ti sọrọ lẹyin ti awọn ọmọ ilu naa ṣe ifẹhonuhan tako bi wọn ṣe yan Ọjọgbọn Adebayo Bamire gẹgẹ bii alaṣẹ kejila fun fasiti naa.


O ni "bi a ba ro wipe ikankan ninu awọn ofin to n dari iṣẹ awọn Fasiti yii n jẹ bii oludena, ilana wa lati ṣe atunṣe iru nkan bẹẹ ju ka maa fi ọwọ ara wa ru ofin lọ. "Alafia ni wọn mọ wa mọ l'Ọṣun nitori naa, a ko gbudọ ṣe ohun kankan lati ba orukọ ire wa jẹ", Oyetola fi kun un. Awọn alaṣẹ fasiti Obafemi Awolowo ni Ile Ife, OAU, ti sọrọ lẹyin ti awọn ọmọ ilu naa ṣe ifẹhonuhan tako bi wọn ṣe yan Ọjọgbọn Adebayo Bamire gẹgẹ bii alaṣẹ kejila fun fasiti naa. Eredi ifẹhonuhan ọhun ko sẹyin bi awọn eeyan naa ṣe n fẹ ki wọn yan ọmọ bibi Ile Ife gẹgẹ bii ọga agba OAU. Ninu erongba wọn lati ri daju pe ọmọ bibi ilu Ile Ife ni ọga agba fasiti ọhun, awọn olufẹhonuhan naa yabo fasiti ọhun pẹlu oniruru oogun abẹnu gọngọ lọjọ Aje. Yatọ si eyii,wọn tun gbe agadagodo si ẹnu ọna meji to wọ fasiti naa, ti wọn ko si jẹ ki awọn olukọ, akẹkọọ atawọn ero mii wọle tabi jade nibẹ.


Eredi ifẹhonuhan ọhun ko sẹyin bi awọn eeyan naa ṣe n fẹ ki wọn yan ọmọ bibi Ile Ife gẹgẹ bii ọga agba OAU. Ninu erongba wọn lati ri daju pe ọmọ bibi ilu Ile Ife ni ọga agba fasiti ọhun, awọn olufẹhonuhan naa yabo fasiti ọhun pẹlu oniruru oogun abẹnu gọngọ lọjọ Aje. Yatọ si eyii,wọn tun gbe agadagodo si ẹnu ọna meji to wọ fasiti naa, ti wọn ko si jẹ ki awọn olukọ, akẹkọọ atawọn ero mii wọle tabi jade nibẹ. Ifẹhonuhan ọhun bẹrẹ lọjọbọ to kọja ni kete ti awọn alaṣẹ fasiti naa kede Bamire gẹgẹ bi  ọga agba tuntun. Iroyin ni awọn olufẹhohan naa bẹgi dina abawọle fasiti ọhun, wọn tun kọlu awọn oṣiṣẹ kan, ti awọn oṣiṣẹ naa si di ero ile iwosan. Nigba ti yoo fi di ọjọ Aje, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹta, wọn ti ji de ẹnu ọna abawọle fasiti ọhun ni nnkan bii aago mẹfa idaji, pẹlu oniruru oogun abẹnugọngọ lọwọ wọn ti wọn si n ṣe iwọde.


Ifẹhonuhan ọhun bẹrẹ lọjọbọ to kọja ni kete ti awọn alaṣẹ fasiti naa kede Bamire gẹgẹ bi  ọga agba tuntun. Iroyin ni awọn olufẹhohan naa bẹgi dina abawọle fasiti ọhun, wọn tun kọlu awọn oṣiṣẹ kan, ti awọn oṣiṣẹ naa si di ero ile iwosan. Nigba ti yoo fi di ọjọ Aje, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹta, wọn ti ji de ẹnu ọna abawọle fasiti ọhun ni nnkan bii aago mẹfa idaji, pẹlu oniruru oogun abẹnugọngọ lọwọ wọn ti wọn si n ṣe iwọde. Ninu atẹjade kan ti alukoro fasiti naa, Abiodun Olarewaju, fi lede, o ni eeyan mẹrindinlogun ni wọn n du ipo ọga agba ile ẹkọ ọhun. O ni wọn pe gbogbo awọn eeyan naa wọle lẹyọ kọọkan fun ifọrọwanilẹnuwo gẹgẹ bii orukọ wọn ṣe han ninu iwe, awọn alaṣẹ fasiti naa si n kọ akọsilẹ nipa wọn gẹgẹ bii idahun wọn. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ẹni ti nọmba rẹ ga ju ninu gbogbo wọn lo jawe olubori gẹgẹ ọga agba tuntun fun fasiti naa.


Ninu atẹjade kan ti alukoro fasiti naa, Abiodun Olarewaju, fi lede, o ni eeyan mẹrindinlogun ni wọn n du ipo ọga agba ile ẹkọ ọhun. O ni wọn pe gbogbo awọn eeyan naa wọle lẹyọ kọọkan fun ifọrọwanilẹnuwo gẹgẹ bii orukọ wọn ṣe han ninu iwe, awọn alaṣẹ fasiti naa si n kọ akọsilẹ nipa wọn gẹgẹ bii idahun wọn. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ẹni ti nọmba rẹ ga ju ninu gbogbo wọn lo jawe olubori gẹgẹ ọga agba tuntun fun fasiti naa. O ni "Awọn alaṣẹ fasiti yii tẹlẹ ọna to tọ lati yan ọga agba tuntun, wọn ko si ṣe ojoro rara." "Nitori naa, a rọ awọn agbagba ilu Ile Ife lati ba awọn olufẹhonuhan sọrọ ni itubu-inubu ki ibarẹpọ alaafia to wa laarin awọn araalu ati fasiti yii ma ba daru."


O ni "Awọn alaṣẹ fasiti yii tẹlẹ ọna to tọ lati yan ọga agba tuntun, wọn ko si ṣe ojoro rara." "Nitori naa, a rọ awọn agbagba ilu Ile Ife lati ba awọn olufẹhonuhan sọrọ ni itubu-inubu ki ibarẹpọ alaafia to wa laarin awọn araalu ati fasiti yii ma ba daru."


Obasanjo bẹ Oloye Lekan Balogun, Olubadan tuntun wo, mọ́ínmọ́ín àti ògì ló fi ṣinu níbẹ́

Obasanjo bẹ Olubadan tuntun wo, mọ́ínmọ́ín àti ògì ló fi ṣinu níbẹ́ Aarẹ tẹlẹ lorilẹede Naijiria, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ ti lọ ṣe abẹwo k'ade pẹ lori si ẹni ti wọn ṣẹṣẹ yan gẹgẹ bii Olubadan ti ilẹ Ibadan, oloye Lekan Balogun ni ile rẹ to wa lagbegbe Alarere nilu Ibadan. Oloye Ọbasanjọ sọ ọ ninu ọrọ ikini ku oriire rẹ pe yiyan ti wọn yan Oloye Balogun gẹgẹ bii Olubadan kejilelogoji kii ṣe iṣẹ eniyan bikoṣe iṣẹ Eleduwa. O ni igbagbọ oun ni pe pẹlu iriri gbogbo ti Oloye Lekan Balogun ti ni, awọn iyatọ idagbasoke yoo tete maa fara han nilu Ibadan lasiko rẹ. Ki ni wọn fi ṣe Ọbasanjọ lalejo? Lẹyin ijiroro to mu ọpọlọpọ ẹrin dani, Oloye Lekan Balogun ati Oloye Oluṣẹgun Obasanjọ joko ti ogi ati mọinmọin lati fi panu. Irinajo awọn eekan mejeeji yii ti bẹrẹ lati ọpọlọpọ ọdun sẹyin paapaa lasiko ti iṣejọba alagbada to wa lode ti bẹrẹ ninu eyi ti awọn mejeeji ti jumọ jẹ eekan ẹgbẹ oṣelu PDP.


Ki ni wọn fi ṣe Ọbasanjọ lalejo? Lẹyin ijiroro to mu ọpọlọpọ ẹrin dani, Oloye Lekan Balogun ati Oloye Oluṣẹgun Obasanjọ joko ti ogi ati mọinmọin lati fi panu. Irinajo awọn eekan mejeeji yii ti bẹrẹ lati ọpọlọpọ ọdun sẹyin paapaa lasiko ti iṣejọba alagbada to wa lode ti bẹrẹ ninu eyi ti awọn mejeeji ti jumọ jẹ eekan ẹgbẹ oṣelu PDP. Nigba wo ni Olubadan tẹlẹ gbesẹ? Ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2022 ni olubadan ana, Ọba Saliu Adetunji Ahe ogugunisọ I waja lẹyin aisan ranpẹ. Lati igba yii wa ni oniruru ariyanjiyan lori boya oye tọ si Oloye Balogun tabi ko tọ sii bẹrẹ; paapaajulọ pẹlu ipa to ko laarin awọn oloye Ibadan to lọ tẹri gba ade lọwọ gomina ana n'ipinlẹ Oyo, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi.


Nigba wo ni Olubadan tẹlẹ gbesẹ? Ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2022 ni olubadan ana, Ọba Saliu Adetunji Ahe ogugunisọ I waja lẹyin aisan ranpẹ. Lati igba yii wa ni oniruru ariyanjiyan lori boya oye tọ si Oloye Balogun tabi ko tọ sii bẹrẹ; paapaajulọ pẹlu ipa to ko laarin awọn oloye Ibadan to lọ tẹri gba ade lọwọ gomina ana n'ipinlẹ Oyo, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi. Eyi tako aṣẹ Olubadan nigba naa pe ki eyikeyi awọn oloye Ibadan maṣe gba ade naa nitori ko ba ilana oye jijẹ ilẹ Ibadan mu. Ọrọ naa de ile ẹjọ to  pada di awuyewuye nla, eyi lo si faa ti ọpọ ọmọbibi ilẹ Ibadan fi fẹhonu han pe eyikeyi awọn oloye to gb'ade naa ko lee jọba Ibadan mọ nitori ko si ni ilana oye jijẹ nilu Ibadan pe ki eeyan gba ade lẹẹmeji. Gomina ipinlẹ Ọyọ to da si ọrọ naa lo ba wọn yanju rẹ pe ki awọn oloye ti ọrọ kan kọkọ lọ gbe ade wọn silẹ ki wọn si gbe ẹjọ gbogbo ti wọn ba pe kuro nile ẹjọ.


Eyi tako aṣẹ Olubadan nigba naa pe ki eyikeyi awọn oloye Ibadan maṣe gba ade naa nitori ko ba ilana oye jijẹ ilẹ Ibadan mu. Ọrọ naa de ile ẹjọ to  pada di awuyewuye nla, eyi lo si faa ti ọpọ ọmọbibi ilẹ Ibadan fi fẹhonu han pe eyikeyi awọn oloye to gb'ade naa ko lee jọba Ibadan mọ nitori ko si ni ilana oye jijẹ nilu Ibadan pe ki eeyan gba ade lẹẹmeji. Gomina ipinlẹ Ọyọ to da si ọrọ naa lo ba wọn yanju rẹ pe ki awọn oloye ti ọrọ kan kọkọ lọ gbe ade wọn silẹ ki wọn si gbe ẹjọ gbogbo ti wọn ba pe kuro nile ẹjọ. Nigba wo ni Olubadan tuntun yoo gba ade? Lẹyin ti wọn ṣe gbogbo eyi tan ni wọn fi orukọ Lekan Balogun ranṣẹ si gomina ipinlẹ Ọyọ gẹgẹ bi ọmọ oye tuntun. Ni ọjọ Aje ọjọ kẹrinla oṣu keji ọdun 2022 ni gomina Makinde, ninu atejade kan ti agbẹnusọ rẹ Taiwo Adisa fi sita, kede Oloye Lekan Balogun, gẹgẹ bii Olubadan tuntun.


Nigba wo ni Olubadan tuntun yoo gba ade? Lẹyin ti wọn ṣe gbogbo eyi tan ni wọn fi orukọ Lekan Balogun ranṣẹ si gomina ipinlẹ Ọyọ gẹgẹ bi ọmọ oye tuntun. Ni ọjọ Aje ọjọ kẹrinla oṣu keji ọdun 2022 ni gomina Makinde, ninu atejade kan ti agbẹnusọ rẹ Taiwo Adisa fi sita, kede Oloye Lekan Balogun, gẹgẹ bii Olubadan tuntun. Lẹyin eyi lawọn igbimọ agbaoye ilẹ Ibadan wa kede ọjọ kọkanla oṣu kẹta ọdun 2022 gẹgẹ bi ọjọ igbade oloye Lekan Balogun, ẹni ọdun mọkandinlọgọrin gẹgẹ bi Olubadan tuntun.


Lẹyin eyi lawọn igbimọ agbaoye ilẹ Ibadan wa kede ọjọ kọkanla oṣu kẹta ọdun 2022 gẹgẹ bi ọjọ igbade oloye Lekan Balogun, ẹni ọdun mọkandinlọgọrin gẹgẹ bi Olubadan tuntun.


Oluwo's new bride Firdauz: Lẹ́yìn tí olorì tuntun wọ ààfin rẹ̀, wo bi Oluwo ṣé sòkò ọ̀rọ̀ sì Olori Chanel tó fẹ̀ tẹlẹ

"Emi ni ọkọ iyawo tuntun". Gbolohun yi ni Oluwo ti Ilu Iwo Ọba Abdulrasheed Akanbi fọ lesi fi  ṣapẹjuwe ipo rẹ tuntun lẹyin to ṣe igbeyawo pẹlu Olori  Firdauz. Lọjọ Abamẹta to kọja yi ni Oluwo fẹ Firdauz to jẹ ọmọ ẹgbọn Emir Ilu Kano lọwọlọwọ, Alhaji Aminu Ado Bayero. Ninu ọrọ Oluwo niṣe la ri apẹrẹ pe inu oriade yi dun pẹlu bo se ti ṣe gbe iyawo tuntun saafin lẹyin ọdun diẹ ti ọrọ ko wọ mọ pẹlu Olori tẹlẹ, Channel. Oluwo ṣapejuwe igbeyawo yi gẹgẹ bi nkan oriire. O ni ''oriire leeyan maa fi n dahun si awọn inunibini, awọn eleebu.Ti o ba ti n ṣe oriire, iwọ maa wo wọn''.


Ninu ọrọ Oluwo niṣe la ri apẹrẹ pe inu oriade yi dun pẹlu bo se ti ṣe gbe iyawo tuntun saafin lẹyin ọdun diẹ ti ọrọ ko wọ mọ pẹlu Olori tẹlẹ, Channel. Oluwo ṣapejuwe igbeyawo yi gẹgẹ bi nkan oriire. O ni ''oriire leeyan maa fi n dahun si awọn inunibini, awọn eleebu.Ti o ba ti n ṣe oriire, iwọ maa wo wọn''. Oni ni inu mi dun julọ lati ijọ ti mo ti jọba Oluwo kun fun ayọ ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe yi pẹlu ileeṣẹ iroyin BBC debi pe o ni inu oun ko dun lọjọ mii bi ti ọjọ igbeyawo toun ṣẹṣẹ ṣe tan yi. Oba Rasheed ni inu oun dun pe iyawo alalubarika iyawo Naijiria ni iyawo toun fẹ yi jẹ. O wa fẹnu tẹnbẹlu iyawo rẹ ti tẹlẹ to ṣe ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi iyawo ti oun ko fẹ niṣu lọka.


Oni ni inu mi dun julọ lati ijọ ti mo ti jọba Oluwo kun fun ayọ ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe yi pẹlu ileeṣẹ iroyin BBC debi pe o ni inu oun ko dun lọjọ mii bi ti ọjọ igbeyawo toun ṣẹṣẹ ṣe tan yi. Oba Rasheed ni inu oun dun pe iyawo alalubarika iyawo Naijiria ni iyawo toun fẹ yi jẹ. O wa fẹnu tẹnbẹlu iyawo rẹ ti tẹlẹ to ṣe ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi iyawo ti oun ko fẹ niṣu lọka. ''Iyawo ti mo fẹ tẹlẹ, a o san owo ori wọn. A kan mu wọn ni titi ni. Ṣugbọn eleyi, a fi owo fẹ ẹ ni''.


''Iyawo ti mo fẹ tẹlẹ, a o san owo ori wọn. A kan mu wọn ni titi ni. Ṣugbọn eleyi, a fi owo fẹ ẹ ni''. Koda Oluwo ni ki wọn to jẹ ki oun si oju iyawo oun wo, oun san owo. ''Gbogbo nkan la ṣe, a si dupẹ lọdọ Ọlọrun wipe iyawo to da...'' Alujanaa ni itumọ orukọ iyawo mi tuntun Nigba to n ṣe apejuwe iyawo rẹ tuntun ati itunmọ orukọ rẹ, Oluwo ni iyawo oloriire ni arabinrin ti oun ṣẹṣẹ fẹ yi jẹ. O ni iyawo alayọ ni ati pe awọn eeyan nlanla ni wọn mu iyawo yi wa lati oke ọya si ilu Iwo.


Koda Oluwo ni ki wọn to jẹ ki oun si oju iyawo oun wo, oun san owo. ''Gbogbo nkan la ṣe, a si dupẹ lọdọ Ọlọrun wipe iyawo to da...'' Alujanaa ni itumọ orukọ iyawo mi tuntun Nigba to n ṣe apejuwe iyawo rẹ tuntun ati itunmọ orukọ rẹ, Oluwo ni iyawo oloriire ni arabinrin ti oun ṣẹṣẹ fẹ yi jẹ. O ni iyawo alayọ ni ati pe awọn eeyan nlanla ni wọn mu iyawo yi wa lati oke ọya si ilu Iwo. Ni idahun si ibeere wi pe ki lo de ti Oluwo ṣe fo lọ si Oke Oya lati lọ fẹ iyawo o fesi pada bayi: ''Ṣe ifẹ mọ eebo? Ifẹ kọja gbogbo nkan. Ko si ofin to de ifẹ.


Ni idahun si ibeere wi pe ki lo de ti Oluwo ṣe fo lọ si Oke Oya lati lọ fẹ iyawo o fesi pada bayi: ''Ṣe ifẹ mọ eebo? Ifẹ kọja gbogbo nkan. Ko si ofin to de ifẹ. Bo ba wu mi maa fẹ Chinese. Ifẹ ko mọ Ijaw, ko mọ Hausa ko mọ Igbo.'' ''Ẹni ti mo nifẹ ni mo fẹ, kii se pe mo fẹ fẹ iran.


Bo ba wu mi maa fẹ Chinese. Ifẹ ko mọ Ijaw, ko mọ Hausa ko mọ Igbo.'' ''Ẹni ti mo nifẹ ni mo fẹ, kii se pe mo fẹ fẹ iran. Ifẹ lo bori gbogbo nkan.'' Bi kò ṣe owó tí Asiwaju Tinubu fún mi ni, ajọ ti mo dá sílẹ̀ kò léè dúró - Kanu Nwankwo


Ifẹ lo bori gbogbo nkan.'' Bi kò ṣe owó tí Asiwaju Tinubu fún mi ni, ajọ ti mo dá sílẹ̀ kò léè dúró - Kanu Nwankwo


Oba Matthew Jegede Deeper life pastor king: Bí ìjọ ṣe kẹ̀yìn sí mi nígbà tí mo fẹ́ di Ọba Ahan Ayegunle àmọ́ tí wọ́n wá fún ìwúyè mi

"Mo kọkọ ro pe o lodi si ilana Ọlọrun lati di Ọba amọ... Mo tun ro pe teeyan ba fẹ de ọrun, yoo nira". Ọba Mathew Jegede, Alahan ti Ahan Ayegunle, Ekiti jẹ ọmọ ijọ Deeper Life Bible Church koda, Pasitọ ni. O ṣalaye bo ṣe ya a lẹnu pe gbogbo awọn ọmọ ijọ rẹ to kọkọ lodi si ko jẹ Ọba pada peju sibi ayẹyẹ gbigba pa aṣẹ rẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, odidi ọdun mẹwa lo ti fi sa ti ko fẹ bọ sori itẹ nitori ilana ati aṣa inu ijọ to n lọ eyi to ni o lodi si ohun gbogbo to ba ni ṣe pẹlu aṣa ibilẹ. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu BBC Yoruba, Ọba Matthew ni oun pada gba lati di Ọba o si tun sọ iriri rẹ ni asiko ti wọn n ṣe aṣa iṣẹẹṣẹ to yẹ fun Ọba ko to gba ade. Oúnjẹ tí àwọn Onífá tí wọn ń gbé wá sílé wa ló mù mí fi ẹsìn Krìstẹnì sílẹ dí Ogbójú Babaláwo àti Ẹ̀lẹ́bọ – Oluwo Olakunle Wọ́n yọ ẹ̀yà ara màmá wa tí wọn pa ní ṣọ́ọ́ṣì Deeper lọ - Ẹbí pariwo Wọ́n gé gògòńgò ìyá wa lọ lẹ́yìn tí wọ́n pa a- Omo Iya Deeper Life Àwọn ajínigbé tú Pásítọ̀ Ìjọ Deeper Life tí wọ́n jígbẹ ni ìlú Akure sílẹ̀ lẹ́yìn ọjọ́ méje Wo ìyàtọ̀ tó wà láàrin Bíbélì Yorùbá tí Kumuyi kọ sí èyí tó wà nílẹ̀ tẹ́lẹ̀ "Ipo ti ilu mi wa nigba naa jẹ ipo to lagbara ti ẹnikẹni ko le dede kori bọọ pe oun fẹ jẹ Ọba".


Gẹgẹ bo ṣe sọ, odidi ọdun mẹwa lo ti fi sa ti ko fẹ bọ sori itẹ nitori ilana ati aṣa inu ijọ to n lọ eyi to ni o lodi si ohun gbogbo to ba ni ṣe pẹlu aṣa ibilẹ. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu BBC Yoruba, Ọba Matthew ni oun pada gba lati di Ọba o si tun sọ iriri rẹ ni asiko ti wọn n ṣe aṣa iṣẹẹṣẹ to yẹ fun Ọba ko to gba ade. Oúnjẹ tí àwọn Onífá tí wọn ń gbé wá sílé wa ló mù mí fi ẹsìn Krìstẹnì sílẹ dí Ogbójú Babaláwo àti Ẹ̀lẹ́bọ – Oluwo Olakunle Wọ́n yọ ẹ̀yà ara màmá wa tí wọn pa ní ṣọ́ọ́ṣì Deeper lọ - Ẹbí pariwo Wọ́n gé gògòńgò ìyá wa lọ lẹ́yìn tí wọ́n pa a- Omo Iya Deeper Life Àwọn ajínigbé tú Pásítọ̀ Ìjọ Deeper Life tí wọ́n jígbẹ ni ìlú Akure sílẹ̀ lẹ́yìn ọjọ́ méje Wo ìyàtọ̀ tó wà láàrin Bíbélì Yorùbá tí Kumuyi kọ sí èyí tó wà nílẹ̀ tẹ́lẹ̀ "Ipo ti ilu mi wa nigba naa jẹ ipo to lagbara ti ẹnikẹni ko le dede kori bọọ pe oun fẹ jẹ Ọba". O ni ipo naa ko mu inu eeyan dun o dẹ n ba ni lẹru torinaa o ba oun naa lẹru. Ni ede tirẹ bayii, o ni gbogbo Ọba ba n sọ pe ni Ile Ifẹ ni Yoruba ti ṣan wa, oun maa n sọ pe ni toun, Ọlọrun lo ṣẹda rẹ. Iyalẹnu lo jẹ fun un wipe lọjọ to gba ọpa aṣ ti Gomina Fayemi gbe fun un, gbogbo ọmọ ijọ rẹ lo peju sibẹ.


O ni ipo naa ko mu inu eeyan dun o dẹ n ba ni lẹru torinaa o ba oun naa lẹru. Ni ede tirẹ bayii, o ni gbogbo Ọba ba n sọ pe ni Ile Ifẹ ni Yoruba ti ṣan wa, oun maa n sọ pe ni toun, Ọlọrun lo ṣẹda rẹ. Iyalẹnu lo jẹ fun un wipe lọjọ to gba ọpa aṣ ti Gomina Fayemi gbe fun un, gbogbo ọmọ ijọ rẹ lo peju sibẹ. Chidinma Ojuwu tó ń jẹ́jọ́ ikú Usifo Ataga gbadé obìnrin tó rẹwà jùlọ lẹ́wọ̀n! Ìdí rèé? Taa ni Firdauz Abdullahi, ọmọbabìnrin Kano tí yóò di olorì tuntun fún Oluwo?


Chidinma Ojuwu tó ń jẹ́jọ́ ikú Usifo Ataga gbadé obìnrin tó rẹwà jùlọ lẹ́wọ̀n! Ìdí rèé? Taa ni Firdauz Abdullahi, ọmọbabìnrin Kano tí yóò di olorì tuntun fún Oluwo? Ọkùnrin àkọ́kọ́ tó ṣàṣeyọrí lílo ọkàn ẹlẹ́dẹ̀ láti mi ti padà kú o! 'Hááà! Bamise mà jìyà o, ó l'óun á mu mi kúrò nílé àyágbé àmọ́ ó wá di ẹni tí wọ́n yọ pátá lára rẹ̀'


Ọkùnrin àkọ́kọ́ tó ṣàṣeyọrí lílo ọkàn ẹlẹ́dẹ̀ láti mi ti padà kú o! 'Hááà! Bamise mà jìyà o, ó l'óun á mu mi kúrò nílé àyágbé àmọ́ ó wá di ẹni tí wọ́n yọ pátá lára rẹ̀'


Money to who turns to cat in Ibadan: Njẹ́ iwọ lòògùn owó tó lè fí hàn? Ka nípa arákùnrin tó ṣetán láti fún ẹnikẹni tó bá lè fí oògùn hàn ní 2.5m

Dan an wo lo bi iya ọkẹrẹ larakunrin yi fi ọrọ naa ṣe. Ninu ọja Gbagi ni ilu Ibadan lo si gbe ipolongo rẹ lọ lati fi mọ boya lootọ ni oogun a maa jẹ. Ẹni ba pade Gbenga Adewoyin yoo ro pe oniwaasu ni tabi ẹni to n polowo ọja amọ bi ẹ ba ti gbọ ọrọ ẹnu rẹ, ohun to wa ṣe yoo ye eeyan kedere. ''Ẹnikẹni to ba le fi han mi pe oogun wa, miliọnu meji naira abọ ni maa fi taa lọrẹ''. Leralera lo n mu ikede yi bẹnu lede Gẹẹsi ati Yoruba amọ kete tawọn eeyan to sunmọ ọ ba gbọ nkan to wi tan, wọn a pẹsẹda kuro lọdọ rẹ. Laipẹ yi ni ẹni ọdun mẹ́rinlelogun yi bẹrẹ ipolongo loju opo ayelujara ni itako igbagbọ ninu oogun tabi awọn nkan ti a ko le fẹnu ṣalaye.


''Ẹnikẹni to ba le fi han mi pe oogun wa, miliọnu meji naira abọ ni maa fi taa lọrẹ''. Leralera lo n mu ikede yi bẹnu lede Gẹẹsi ati Yoruba amọ kete tawọn eeyan to sunmọ ọ ba gbọ nkan to wi tan, wọn a pẹsẹda kuro lọdọ rẹ. Laipẹ yi ni ẹni ọdun mẹ́rinlelogun yi bẹrẹ ipolongo loju opo ayelujara ni itako igbagbọ ninu oogun tabi awọn nkan ti a ko le fẹnu ṣalaye. Ni tootọ Gbenga ko ni igbagbọ pe Ọlọrun wa ṣugbọn iru igbagbọ rẹ yi ko ribi joko si laarin ọpọ ni Naijiria. Igbagbọ pe oogun wa jẹ eleyi to gbilẹ laarin awọn alakọwe ati awọn mii ti ko kuku kawe. Ọpọ a si maa ṣe ẹsin abalaye pẹlu ẹsin Kristẹni tabi ti musulumi.


Ni tootọ Gbenga ko ni igbagbọ pe Ọlọrun wa ṣugbọn iru igbagbọ rẹ yi ko ribi joko si laarin ọpọ ni Naijiria. Igbagbọ pe oogun wa jẹ eleyi to gbilẹ laarin awọn alakọwe ati awọn mii ti ko kuku kawe. Ọpọ a si maa ṣe ẹsin abalaye pẹlu ẹsin Kristẹni tabi ti musulumi. Onimọ  Olaleye Kayode ,to jẹ olukọni agba ni fasiti Ibadan sọ fun BBC pe oogun owo ,tawọn eeyan a maa lo ẹya ara eeyan lati fi ṣẹṣo a maa jẹ lootọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ awọn alujannu lo maa gbe owo aganran tawọn ẹni naa a maa na wa lati ile ifowopamọ. Jude Akanbi, toun naa jẹ olukọni ni fasiti Crowther Graduate Theological Seminary in Abẹ́òkúta ko niye meji pe oogun wa lootọ.


Onimọ  Olaleye Kayode ,to jẹ olukọni agba ni fasiti Ibadan sọ fun BBC pe oogun owo ,tawọn eeyan a maa lo ẹya ara eeyan lati fi ṣẹṣo a maa jẹ lootọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ awọn alujannu lo maa gbe owo aganran tawọn ẹni naa a maa na wa lati ile ifowopamọ. Jude Akanbi, toun naa jẹ olukọni ni fasiti Crowther Graduate Theological Seminary in Abẹ́òkúta ko niye meji pe oogun wa lootọ. "Agbara lati yira pada di olongini, tabi eeyan poora ko si tun foju han, gbogbo rẹ lo wa lọwọ awọn Yoruba to mọ orukọ ti ewe n jẹ'' O tẹsiwaju pe ''lootọ o jọ pe ko bojumu ṣugbọn pẹlu nkan taa ti ri, lootọ ni oogun wa'' Lẹnu lọọlọ yi, igbagbọ tawọn eeyan ni pe lilo ẹya ara lati ṣe oogun owo ti jẹ nkan to n kan awọn araalu lominu. Eyi ko si sẹyin bawọn ọdọ kan se n fi awọn obinrin ṣẹsọ ti wn si n pawọn ni ipakupa. ''Bo ba ṣepe oogun owo n ṣiṣẹ ni, ko yẹ ki ọrọ aje wa ma ti doju bolẹ pẹlu iru owo tabua tawọn eeyan yoo ti ni lati igba ti wọn ti n ṣe oogun yi'' Bayi ni o se n tẹnumọ idi to fi ro pè ko si oogun rara.


"Agbara lati yira pada di olongini, tabi eeyan poora ko si tun foju han, gbogbo rẹ lo wa lọwọ awọn Yoruba to mọ orukọ ti ewe n jẹ'' O tẹsiwaju pe ''lootọ o jọ pe ko bojumu ṣugbọn pẹlu nkan taa ti ri, lootọ ni oogun wa'' Lẹnu lọọlọ yi, igbagbọ tawọn eeyan ni pe lilo ẹya ara lati ṣe oogun owo ti jẹ nkan to n kan awọn araalu lominu. Eyi ko si sẹyin bawọn ọdọ kan se n fi awọn obinrin ṣẹsọ ti wn si n pawọn ni ipakupa. ''Bo ba ṣepe oogun owo n ṣiṣẹ ni, ko yẹ ki ọrọ aje wa ma ti doju bolẹ pẹlu iru owo tabua tawọn eeyan yoo ti ni lati igba ti wọn ti n ṣe oogun yi'' Bayi ni o se n tẹnumọ idi to fi ro pè ko si oogun rara. O mu ọb kan lọwọ to si sọ pe ki ẹni to baa loogun ti ọb ko fi ni gẹ yọju lati wa gba miliọnu meji abọ Naira. Ilu Ibadan lo gbe ipolongo yi lọ lẹyin to ti kọk bẹrẹ loju opo Twitter tawn eeyan si ti dawo jọ pe ko lọ koju awọn to ni oogun wa. Amọ ṣa iru nkan ti Adedoyin n danwo laarin ọja yi lewu ni awujọ ilẹ Yoruba.


O mu ọb kan lọwọ to si sọ pe ki ẹni to baa loogun ti ọb ko fi ni gẹ yọju lati wa gba miliọnu meji abọ Naira. Ilu Ibadan lo gbe ipolongo yi lọ lẹyin to ti kọk bẹrẹ loju opo Twitter tawn eeyan si ti dawo jọ pe ko lọ koju awọn to ni oogun wa. Amọ ṣa iru nkan ti Adedoyin n danwo laarin ọja yi lewu ni awujọ ilẹ Yoruba. O ṣeeṣe ki awọn eeyan yabo tabi ki awọn mii mu pe o n sọ isọkusọ. Ju bẹẹ lọ awn mii le fẹ dan iṣẹ wo lara rẹ ṣugbọn titi di igba to fi kuro lọja ko si ẹni to koju rẹ. Awọn to kọja kan n sọ pe ''ọmọde rẹ ko da oogun m, o n pe lẹfọ'' Ninu wọn larakunrin kan wa to yọ bantẹ kan jade ninu apo rẹ to si ni lootọ ni oogun wa.


O ṣeeṣe ki awọn eeyan yabo tabi ki awọn mii mu pe o n sọ isọkusọ. Ju bẹẹ lọ awn mii le fẹ dan iṣẹ wo lara rẹ ṣugbọn titi di igba to fi kuro lọja ko si ẹni to koju rẹ. Awọn to kọja kan n sọ pe ''ọmọde rẹ ko da oogun m, o n pe lẹfọ'' Ninu wọn larakunrin kan wa to yọ bantẹ kan jade ninu apo rẹ to si ni lootọ ni oogun wa. Pẹlu bi Adedoyin se sọ to, ko safihan iru itu ti oogun rẹ le pa toun ti pe wọn ni ko wa gba ẹgbẹrun mẹfa dọla lati fi jẹwọ ara rẹ. Nibayii, Adedoyin ti gbe ipolongo rẹ l si ipinlẹ Anambra lẹyin ti awọn to ko ija lọ ba ni Oyo ati Ogun ko ri nkankan ṣe si ọrọ rẹ. Lawujọ wa loni, igbagbọ oogun jẹ eleyi to fẹsẹ rinlẹ laarin awọn musulumi ati Kristẹni.


Pẹlu bi Adedoyin se sọ to, ko safihan iru itu ti oogun rẹ le pa toun ti pe wọn ni ko wa gba ẹgbẹrun mẹfa dọla lati fi jẹwọ ara rẹ. Nibayii, Adedoyin ti gbe ipolongo rẹ l si ipinlẹ Anambra lẹyin ti awọn to ko ija lọ ba ni Oyo ati Ogun ko ri nkankan ṣe si ọrọ rẹ. Lawujọ wa loni, igbagbọ oogun jẹ eleyi to fẹsẹ rinlẹ laarin awọn musulumi ati Kristẹni. Awọn oniwaasu ẹlẹsin mejeeji a si maa fi iwaasu wn koju ẹsin abalaye gẹgẹ bi nkan toburu tawn si le fi agbara ti wọn bori. Aimọye Pasitọ ni wn ti di ilumọọka ti wn si ti dọlọrọ nipa pe awọn le fi agbara ti wọn bori oloogun. Awọn alufa musulumi kọọkan naa a maa se bẹ.


Awọn oniwaasu ẹlẹsin mejeeji a si maa fi iwaasu wn koju ẹsin abalaye gẹgẹ bi nkan toburu tawn si le fi agbara ti wọn bori. Aimọye Pasitọ ni wn ti di ilumọọka ti wn si ti dọlọrọ nipa pe awọn le fi agbara ti wọn bori oloogun. Awọn alufa musulumi kọọkan naa a maa se bẹ. Bo ti lẹ jẹ wi pe awọn eeyan kan sọ pe karimi lasan ni Adedoyin n ṣe, eleyi ko mu ki a sọ pe ko si ootọ ninu aworan awọn ti wn ge lapa lẹsẹ nitori oogun owo. Aṣa yi gbalẹ laarin ọdun 1990 de bi pe awọn kan se iwọde ni Owerri lẹyin ti wọn ṣeku pa ọmọkunrin ọdun mọkanla kan nitori oogun owo. Ni bayi ti oju opo ayelujara ti sọ gbogbo nkan di pe ko si aṣiri kankan mọ,ojojumọ la fi n gbọ iroyin eeyan to sọnu tabi ti wọn ge ara wọn lati fiṣe oogun owo.


Bo ti lẹ jẹ wi pe awọn eeyan kan sọ pe karimi lasan ni Adedoyin n ṣe, eleyi ko mu ki a sọ pe ko si ootọ ninu aworan awọn ti wn ge lapa lẹsẹ nitori oogun owo. Aṣa yi gbalẹ laarin ọdun 1990 de bi pe awọn kan se iwọde ni Owerri lẹyin ti wọn ṣeku pa ọmọkunrin ọdun mọkanla kan nitori oogun owo. Ni bayi ti oju opo ayelujara ti sọ gbogbo nkan di pe ko si aṣiri kankan mọ,ojojumọ la fi n gbọ iroyin eeyan to sọnu tabi ti wọn ge ara wọn lati fiṣe oogun owo. Losu to kọja yi ni iroyin iku ọmọdebinrin kan tawọn ọmọdekunrin ti ọjọ ori wọn ko kọja ogun ọdun gbode lẹyin ti wọn ge ori rẹ lati fi ṣoogun owo. Ọrọ yi kan ara ilu lominu tawọn eeyan si n beere pe kini awọn ọmọde wọnyi fẹ fi owo ṣe debi pe wọn ṣeku pa eeyan. Awuyewuye yi mu ki awọnaṣofin jiroro lori ọrọ yi ti wọnm si ni kiijọba wa wọrọkọ fi ṣada ki ọrọ to kọja afẹnusọ.


Losu to kọja yi ni iroyin iku ọmọdebinrin kan tawọn ọmọdekunrin ti ọjọ ori wọn ko kọja ogun ọdun gbode lẹyin ti wọn ge ori rẹ lati fi ṣoogun owo. Ọrọ yi kan ara ilu lominu tawọn eeyan si n beere pe kini awọn ọmọde wọnyi fẹ fi owo ṣe debi pe wọn ṣeku pa eeyan. Awuyewuye yi mu ki awọnaṣofin jiroro lori ọrọ yi ti wọnm si ni kiijọba wa wọrọkọ fi ṣada ki ọrọ to kọja afẹnusọ. Wọn di ẹbi ru awọn fiimu Nollywood pe wọn n gbogo fun oogun owo ṣiṣe. Koda Minisita fọr Aṣa Lai Mohammed naa da si to si ni ki ajọ to n mojuto ere fiimu bawọn elere fiimu sọrọ ki wọn ye gboriyin fun oogun owo ṣiṣe. Ọrọ yi ko dunmọ awọn elere sinima ti wọn si fesi pada fun Minisita pe o fẹ fi ori awọn fọ agbọn lori ọrọ  tawọn ko mọwọ mẹsẹ  ni.


Wọn di ẹbi ru awọn fiimu Nollywood pe wọn n gbogo fun oogun owo ṣiṣe. Koda Minisita fọr Aṣa Lai Mohammed naa da si to si ni ki ajọ to n mojuto ere fiimu bawọn elere fiimu sọrọ ki wọn ye gboriyin fun oogun owo ṣiṣe. Ọrọ yi ko dunmọ awọn elere sinima ti wọn si fesi pada fun Minisita pe o fẹ fi ori awọn fọ agbọn lori ọrọ  tawọn ko mọwọ mẹsẹ  ni. Kanayo O Kanayo to jẹ agbaọjẹ elere sinima ni ẹbi ọrọ naa wa lọdọ awọn obi awọn onimọ aṣa olori ẹlẹsin ati awọn oloṣelu to yẹ ko mojuto awọn ọdọ. Adedoyin kasẹ ọrọ nilẹ pe ''Bi awọn eeyan ṣe n wi ti ọkan wọn lori ọrọ yi, eleyi to nilo akiyesi ni ẹka eto ẹkọ wa to kọ lati j ki awọn eeyan mọ  pe ofutufẹẹtẹ ni pe oogun wa'' Ireti rẹ ni pe ipolongo yi yoo jẹ ki awọn eeyan mọkan kuro nibi aburu yi ki wọn si gbajumọ nkan mii to ṣe pataki lawujọ.


Kanayo O Kanayo to jẹ agbaọjẹ elere sinima ni ẹbi ọrọ naa wa lọdọ awọn obi awọn onimọ aṣa olori ẹlẹsin ati awọn oloṣelu to yẹ ko mojuto awọn ọdọ. Adedoyin kasẹ ọrọ nilẹ pe ''Bi awọn eeyan ṣe n wi ti ọkan wọn lori ọrọ yi, eleyi to nilo akiyesi ni ẹka eto ẹkọ wa to kọ lati j ki awọn eeyan mọ  pe ofutufẹẹtẹ ni pe oogun wa'' Ireti rẹ ni pe ipolongo yi yoo jẹ ki awọn eeyan mọkan kuro nibi aburu yi ki wọn si gbajumọ nkan mii to ṣe pataki lawujọ.


Queens that are not from Yoruba land: Lára Oríadé Yorùbá tó ti fi àjèjì ṣe ayaba ní Olubadan, Ooni, Alaafin àti Oluwo àwọn obìnrin tí kìí ṣe ọmọ Yorùbá tó jẹ́ ayaba ní ààfin ilẹ̀ Káàárọ̀ oòjíire

Ni ilẹ Yoruba, pataki ni awọn olori tabi ayaba ninu aafin, nitori awọn ni ejika ti ko jẹ ki asọ o bọ, awọn si ni opo mulero to n di aafin mu fawọn ọba alaye wa. Owe Yoruba kan ko ni 'Ko si apọnle fun ọba ti ko ni Olori' si lo kin ọrọ yii lẹyin pe awọn olori ninu aafin kii se fifi di gẹrẹu lasan, ipo pataki ni wọn di mu. Koda, a ti ri awọn ayaba kan nilẹ Yoruba bii Mọremi, tii se ayaba Ọọni tilu ile Ife nigba atijọ, to se atilẹyin fun ọkọ rẹ, to si gba ilẹ Ife lọwọ ogun awọn Igbo. Ọpọ eeyan lo nigbagbọ pe awọn ayaba ni aafin ilẹ Yoruba nilo lati gbọ tabi sọ ede abinibi wa daadaa, ki wọn si tun mọ isẹse ilẹ Oodua bo se yẹ. Wọn ni imọ nipa asa, ede ati ise ilẹ Yoruba fun awọn olori yii ni yoo seranwọ fun wọn lati ran awọn ọba, to jẹ ọkọ wọn lọwọ, ki wọn lee se aseye ti alakan n se epo lori itẹ. Sugbọn ta ba wo ilẹ Yoruba kaakiri, a ri pe awọn ayaba kan wa ni awọn aafin nilẹ Yoruba, ti wọn kii se ọmọ bibi ilẹ kaarọ o jiire.


Ọpọ eeyan lo nigbagbọ pe awọn ayaba ni aafin ilẹ Yoruba nilo lati gbọ tabi sọ ede abinibi wa daadaa, ki wọn si tun mọ isẹse ilẹ Oodua bo se yẹ. Wọn ni imọ nipa asa, ede ati ise ilẹ Yoruba fun awọn olori yii ni yoo seranwọ fun wọn lati ran awọn ọba, to jẹ ọkọ wọn lọwọ, ki wọn lee se aseye ti alakan n se epo lori itẹ. Sugbọn ta ba wo ilẹ Yoruba kaakiri, a ri pe awọn ayaba kan wa ni awọn aafin nilẹ Yoruba, ti wọn kii se ọmọ bibi ilẹ kaarọ o jiire. Bi a se ni awọn ayaba ti kii se ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn wa ni awọn aafin nilẹ Kaarọ oojire, naa la ni awọn ayaba yii ti wọn ti kọ awọn ọkọ wọn silẹ, ti wọn ko si si ni aafin mọ. Awọn ilu ti awọn Olori yii si wa ni wọn ti sa ipa tiwọn lati gbe ilu naa ni arugẹ, eyi si lo mu ki BBC Yoruba se akojọpọ awọn olori ti kii se ọmọ Yoruba ti wọn jẹ ayaba laafin awọn ọba wa. Joyce Lekan-Balogun - Olori ni aafin Olubadan tilẹ Ibadan: Mama Joyce Balogun jẹ ọmọ bibi ilu Onisha nipinlẹ Anambra, to si jẹ ẹya Igbo ti wọn wa lati apa ila oorun guusu Naijiria.


Bi a se ni awọn ayaba ti kii se ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn wa ni awọn aafin nilẹ Kaarọ oojire, naa la ni awọn ayaba yii ti wọn ti kọ awọn ọkọ wọn silẹ, ti wọn ko si si ni aafin mọ. Awọn ilu ti awọn Olori yii si wa ni wọn ti sa ipa tiwọn lati gbe ilu naa ni arugẹ, eyi si lo mu ki BBC Yoruba se akojọpọ awọn olori ti kii se ọmọ Yoruba ti wọn jẹ ayaba laafin awọn ọba wa. Joyce Lekan-Balogun - Olori ni aafin Olubadan tilẹ Ibadan: Mama Joyce Balogun jẹ ọmọ bibi ilu Onisha nipinlẹ Anambra, to si jẹ ẹya Igbo ti wọn wa lati apa ila oorun guusu Naijiria. Oun si ni akọbi lobinrin tabi Bẹ́ẹ́rẹ̀ fun aarẹ ana lorilẹede Naijiria, Ọmọwe Nnamdi Azikwe. Amọ ilu Eko ni obinrin naa gbe dagba, to si mọ asa ati ise ilẹ Yoruba. Mama Balogun lo fẹ Sẹnetọ Lekan Balogun, tii se Olubadan tuntun to sẹsẹ jẹ nilẹ Ibadan, ẹni ti wọn de ade fun ni ọjọ Kọkanla osu Kẹta ọdun 2022.


Oun si ni akọbi lobinrin tabi Bẹ́ẹ́rẹ̀ fun aarẹ ana lorilẹede Naijiria, Ọmọwe Nnamdi Azikwe. Amọ ilu Eko ni obinrin naa gbe dagba, to si mọ asa ati ise ilẹ Yoruba. Mama Balogun lo fẹ Sẹnetọ Lekan Balogun, tii se Olubadan tuntun to sẹsẹ jẹ nilẹ Ibadan, ẹni ti wọn de ade fun ni ọjọ Kọkanla osu Kẹta ọdun 2022. Asiko yii si lo han si ọpọ eeyan pe ọmọ bibi ilẹ Igbo ni aya Olubadan tuntun, to si ti n se Olori ninu aafin ọkọ rẹ bayii. Lara awọn ayaba ti kii se ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn fẹ oriade, ti wọn si gbe ni aafin nilẹ Kaarọ oojire, ni Olori Zaynab Otiti Obanor. Ayaba ati Yeyelua si lo jẹ tẹlẹ ni aafin Ooni Adimula tilu Ile Ifẹ, Ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi.


Asiko yii si lo han si ọpọ eeyan pe ọmọ bibi ilẹ Igbo ni aya Olubadan tuntun, to si ti n se Olori ninu aafin ọkọ rẹ bayii. Lara awọn ayaba ti kii se ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn fẹ oriade, ti wọn si gbe ni aafin nilẹ Kaarọ oojire, ni Olori Zaynab Otiti Obanor. Ayaba ati Yeyelua si lo jẹ tẹlẹ ni aafin Ooni Adimula tilu Ile Ifẹ, Ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi. Ni kete ti Kabiyesi naa jẹ Ooni, ni wọn fẹ Olori Zaynab wọle si aafin bi o tilẹ jẹ pe ajọsepọ lọkọ laya naa ko pẹ rara, to fi fori sanpọn. Ọmọọba ni Olori Zaynab ilu Benin, tii se olu ilu ipinlẹ́ Edo, to si fẹ Ọọni Ogunwusi lọdun 2015. Amọ lọdun 2017 ni wọn tuka bii tọkọ tiyawo, ti oriade naa si fẹ ayaba tuntun, Olori Naomi Silekunola Moronke Ogunwusi si aafin rẹ.


Ni kete ti Kabiyesi naa jẹ Ooni, ni wọn fẹ Olori Zaynab wọle si aafin bi o tilẹ jẹ pe ajọsepọ lọkọ laya naa ko pẹ rara, to fi fori sanpọn. Ọmọọba ni Olori Zaynab ilu Benin, tii se olu ilu ipinlẹ́ Edo, to si fẹ Ọọni Ogunwusi lọdun 2015. Amọ lọdun 2017 ni wọn tuka bii tọkọ tiyawo, ti oriade naa si fẹ ayaba tuntun, Olori Naomi Silekunola Moronke Ogunwusi si aafin rẹ. Ni osu kẹta ọdun 2021 ni iroyin gbalẹ kan pe Alaafin tilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti ba wọn se ana nilẹ Igbo. Orukọ Olori naa si ni Chioma. Chioma si lo wa lara awọn olori jojolo ẹlẹjẹ tutu ti wọn jẹ Ẹ̀lẹ̀ Daddy, tó n mu ki eegun ara ọba alaye naa le koko si.


Ni osu kẹta ọdun 2021 ni iroyin gbalẹ kan pe Alaafin tilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti ba wọn se ana nilẹ Igbo. Orukọ Olori naa si ni Chioma. Chioma si lo wa lara awọn olori jojolo ẹlẹjẹ tutu ti wọn jẹ Ẹ̀lẹ̀ Daddy, tó n mu ki eegun ara ọba alaye naa le koko si. Lara awọn obinrin ti kii se ọmọ Yoruba to fẹ ọba alaye nilẹ Kaarọ Oojire ni Olori Chanel Chin. Oun si ni Olori tẹlẹ fun ọba Oluwo tilu Iwo, Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kiini. Ọmọ bibi orilẹede Jamaica ni Chanel Chin, ti oun ati Oluwo si bi ọmọ kan fun ara wọn, ti wọn pe orukọ rẹ ni Oduduwa.


Lara awọn obinrin ti kii se ọmọ Yoruba to fẹ ọba alaye nilẹ Kaarọ Oojire ni Olori Chanel Chin. Oun si ni Olori tẹlẹ fun ọba Oluwo tilu Iwo, Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kiini. Ọmọ bibi orilẹede Jamaica ni Chanel Chin, ti oun ati Oluwo si bi ọmọ kan fun ara wọn, ti wọn pe orukọ rẹ ni Oduduwa. Bakan naa ni Chanel jẹ ọmọ bibi inu gbajumọ akọrin takansufe orin Reggae, Ludlow Chin, ti ọpọ eeyan tun n pe ni Bobo Zaro. Lasiko ti Chanel jẹ Olori ni aafin Iwo, o maa n de ade sori bii ọkọ rẹ, ti Oluwo si ni oun ni ọba fun awọn obinrin lo jẹ ko maa de ade. Amọ nigba ti ija de laarin lọkọlaya naa, ni orin di owe, ti wọn si n ka oniruuru ẹsun si ara wọn lọrun nipa asise koowa wọn.


Bakan naa ni Chanel jẹ ọmọ bibi inu gbajumọ akọrin takansufe orin Reggae, Ludlow Chin, ti ọpọ eeyan tun n pe ni Bobo Zaro. Lasiko ti Chanel jẹ Olori ni aafin Iwo, o maa n de ade sori bii ọkọ rẹ, ti Oluwo si ni oun ni ọba fun awọn obinrin lo jẹ ko maa de ade. Amọ nigba ti ija de laarin lọkọlaya naa, ni orin di owe, ti wọn si n ka oniruuru ẹsun si ara wọn lọrun nipa asise koowa wọn. Lẹyin ọdun diẹ ti aarin Oluwo ati olori rẹ, Chanel Chin daru, oriade naa tun ti n gbe igbesẹ lati tun yigi se plu obinrin miran. Orukọ olori tuntun naa ni Firdauz Abdullahi. Gẹgẹ bi Olori Chanel Chin, Firdauz Abdullahi kii se ọmọ bibi ilẹ Yoruba amọ o jẹ ọmọ bibi ilu Kano to wa ni apa Oke ọya.


Lẹyin ọdun diẹ ti aarin Oluwo ati olori rẹ, Chanel Chin daru, oriade naa tun ti n gbe igbesẹ lati tun yigi se plu obinrin miran. Orukọ olori tuntun naa ni Firdauz Abdullahi. Gẹgẹ bi Olori Chanel Chin, Firdauz Abdullahi kii se ọmọ bibi ilẹ Yoruba amọ o jẹ ọmọ bibi ilu Kano to wa ni apa Oke ọya. Idile ọba Ado Bayero ni Firdauz ti wa, ti igbeyawo oun ati Oluwo yoo si waye lọjọ Satide, ọjọ Kọkandinlogun osu Kẹta ọdun 2022. Lọwọ bayii, Oluwo ko tii si asọ loju eeun nipa bi Firdauz se ri nitori ko tii fi aworan rẹ sita fun araye ri. Ti Firdauz ba si di ayaba tan, isẹ takuntakun lo n duro de gẹgẹ bi olori fawọn nilu Iwo.`


Idile ọba Ado Bayero ni Firdauz ti wa, ti igbeyawo oun ati Oluwo yoo si waye lọjọ Satide, ọjọ Kọkandinlogun osu Kẹta ọdun 2022. Lọwọ bayii, Oluwo ko tii si asọ loju eeun nipa bi Firdauz se ri nitori ko tii fi aworan rẹ sita fun araye ri. Ti Firdauz ba si di ayaba tan, isẹ takuntakun lo n duro de gẹgẹ bi olori fawọn nilu Iwo.`


Holiday: Àwọn Oníṣẹ̀ṣe l'Ọ́yọ̀ọ́ ń bèèrè àyájọ́ ìsìnmi láti sààmi ayẹyẹ ọjọ́ ìṣẹ̀ṣe

Ẹgbẹ awọn oniṣẹṣe, ẹka t'ipinlẹ Ọyọ ti rawọ ẹbẹ si ijọba apapọ orileede Naijiria, paapaa ijọba ipinlẹ naa lati ya ọjọ kan sọtọ gẹgẹ bi ọlude lati saami ayẹyẹ ayajọ ọjọ Iṣẹṣe agbaye. Araba Olu Iṣẹṣe t'ilu Ibadan, Oloye Agba Ifalere Ọdẹgbemi Ọdẹgbọla lo sọ eyi l'ọjọ Aje, Mọnde, ana, ọjọ kedinlọgbọn, oṣu keji to ṣẹṣẹ pari yii, to si ni awọn n fẹ ki ijọba mọ riri ipa iṣẹṣe ninu idagbasoko ilu. Ibi ayẹyẹ ọdun Ọṣẹ Meji Ọbamoro to waye ni gbọngan Mapo, to wa niluu Ibadan, ipinlẹ Ọyọ ni Oloye Ọdẹgbọla ti rawọ ẹbẹ naa sita. Nibẹ lo ti dupẹ lọwọ Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Ṣeyi Makinde fun bo ṣe na ọwọ ifẹ ati ọrẹ si awọn ọmọ ẹgbẹ oniṣẹṣe nipinlẹ naa. Awon odiwọ́n wo lo lo lati fi sagbeyẹwo ibeere rẹ̀ nipa ọdun Isẹ̀se? Nigba to n ṣe agbeyẹwo awọn ijọba tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ ati eyi ti asiko yii, o jẹ ko di mimọ pe ijọba Ṣeyi Makinde nikan lo ri ọrọ wọn ro, to si gba wọn laaye ninu awọn eto ati ilana rẹ.


Nibẹ lo ti dupẹ lọwọ Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Ṣeyi Makinde fun bo ṣe na ọwọ ifẹ ati ọrẹ si awọn ọmọ ẹgbẹ oniṣẹṣe nipinlẹ naa. Awon odiwọ́n wo lo lo lati fi sagbeyẹwo ibeere rẹ̀ nipa ọdun Isẹ̀se? Nigba to n ṣe agbeyẹwo awọn ijọba tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ ati eyi ti asiko yii, o jẹ ko di mimọ pe ijọba Ṣeyi Makinde nikan lo ri ọrọ wọn ro, to si gba wọn laaye ninu awọn eto ati ilana rẹ. O sọ pe ijọba Gomina Makinde nikan lo fi awọn Oniṣẹṣe sinu iṣakoso rẹ, lati fi mọ riri wọn, eyi to sọ pe yoo tubọ mu idagbasoke ba ipinlẹ naa, paapaa l'ẹka eto ọrọ aje. Kini Obamoro to je Oloye Odegboa salaye fun Gomina Makinde? Nigba to n sọrọ lori pataki ayẹyẹ ọdun Ọsẹ Meji Ọbamoro, Oloye Ọdẹgbọla sọ pe ọjọ naa ni lati ṣe iranti ọjọ ti wọn da ilu Ibadan silẹ.


O sọ pe ijọba Gomina Makinde nikan lo fi awọn Oniṣẹṣe sinu iṣakoso rẹ, lati fi mọ riri wọn, eyi to sọ pe yoo tubọ mu idagbasoke ba ipinlẹ naa, paapaa l'ẹka eto ọrọ aje. Kini Obamoro to je Oloye Odegboa salaye fun Gomina Makinde? Nigba to n sọrọ lori pataki ayẹyẹ ọdun Ọsẹ Meji Ọbamoro, Oloye Ọdẹgbọla sọ pe ọjọ naa ni lati ṣe iranti ọjọ ti wọn da ilu Ibadan silẹ. Bakan naa lo tun ṣalaye itan bi wọn ṣe tẹ ilu Ibadan do, ati bi Lagelu, ẹni to tẹ ilu naa do ṣe beere lọwọ Ifa (Ọsẹ Meji). Ninu ọrọ rẹ, o sọ pe; "Bi ijọba ipinlẹ Ọyọ ṣe n ka wa kun, ti wọn si n pe wa s'ibi akanṣe eto adura fawọn ẹlẹsin n'ipinlẹ Ọyọ, ati awọn akanṣe eto pataki ti fi han pe Gomina Makinde ni igbagbọ ninu wa. O si ṣetan lati gba gbogbo awọn ẹlẹsin mọra lai ṣe ojusaaju.


Bakan naa lo tun ṣalaye itan bi wọn ṣe tẹ ilu Ibadan do, ati bi Lagelu, ẹni to tẹ ilu naa do ṣe beere lọwọ Ifa (Ọsẹ Meji). Ninu ọrọ rẹ, o sọ pe; "Bi ijọba ipinlẹ Ọyọ ṣe n ka wa kun, ti wọn si n pe wa s'ibi akanṣe eto adura fawọn ẹlẹsin n'ipinlẹ Ọyọ, ati awọn akanṣe eto pataki ti fi han pe Gomina Makinde ni igbagbọ ninu wa. O si ṣetan lati gba gbogbo awọn ẹlẹsin mọra lai ṣe ojusaaju. "A si ti ni igbagbọ bayii pe gbogbo erongba wa, ati ẹdun ọkan wa lati beere fun ayajọ ọdun Iṣẹṣe yoo jẹ itẹwọgba labẹ ofin laipẹ "Ki i ṣe asọdun wi pe a wa lẹyin Gomina digbi pẹlu ifọwọsowọpọ rẹ pẹlu wa, to si ti di ojuṣe wa lati ri i daju pe o pada s'ipo naa lẹẹkeji. Awọn eeyan wa ko ni i ja a kulẹ, paapaa to ba nilo adura wa." Kini Esi Mogaji Fakayode Fayemi Fatunde to jẹ́ aarẹ́?


"A si ti ni igbagbọ bayii pe gbogbo erongba wa, ati ẹdun ọkan wa lati beere fun ayajọ ọdun Iṣẹṣe yoo jẹ itẹwọgba labẹ ofin laipẹ "Ki i ṣe asọdun wi pe a wa lẹyin Gomina digbi pẹlu ifọwọsowọpọ rẹ pẹlu wa, to si ti di ojuṣe wa lati ri i daju pe o pada s'ipo naa lẹẹkeji. Awọn eeyan wa ko ni i ja a kulẹ, paapaa to ba nilo adura wa." Kini Esi Mogaji Fakayode Fayemi Fatunde to jẹ́ aarẹ́? Bakan naa, akọwe ẹgbẹ awọn oniṣẹṣe, Mọgaji (Ọmọwe) Fakayọde Fayẹmi Fatunde ati Aarẹ ajọ Ọsẹ Meji Ibadan, iyẹn Ose Meji Ibadan Foundation, Ifayẹmi Ifakayọde tun lo akoko naa lati rawọ ẹbẹ si gomina. O ni: ti wọn si rọ ọ pe ko tubọ na ọwọ ifẹ naa siwaju si i, nipa fifi ọjọ kan silẹ gẹgẹ bi ọlude f'awọn oniṣẹṣe n'ipinlẹ Ọyọ. Wọn ni eyi yoo tubọ jẹ ki ajọṣepọ to wa laaarin ẹgbẹ wọn ati ijọba tubọ gbilẹ si i, ti yoo si tubọ jẹ ki wọn bọwọ fun gomina ati ijọba rẹ ju ti tẹlẹ lọ.


Bakan naa, akọwe ẹgbẹ awọn oniṣẹṣe, Mọgaji (Ọmọwe) Fakayọde Fayẹmi Fatunde ati Aarẹ ajọ Ọsẹ Meji Ibadan, iyẹn Ose Meji Ibadan Foundation, Ifayẹmi Ifakayọde tun lo akoko naa lati rawọ ẹbẹ si gomina. O ni: ti wọn si rọ ọ pe ko tubọ na ọwọ ifẹ naa siwaju si i, nipa fifi ọjọ kan silẹ gẹgẹ bi ọlude f'awọn oniṣẹṣe n'ipinlẹ Ọyọ. Wọn ni eyi yoo tubọ jẹ ki ajọṣepọ to wa laaarin ẹgbẹ wọn ati ijọba tubọ gbilẹ si i, ti yoo si tubọ jẹ ki wọn bọwọ fun gomina ati ijọba rẹ ju ti tẹlẹ lọ. Ninu ọrọ tirẹ, kọmiṣanna fọrọ eto iroyin, aṣa ati irin ajo afẹ, Ọmọwe Wasiu Ọlatubọsun jẹ ko di mimọ pe asiko ọtun ree fun gbogbo awọn oniṣẹṣe kaakiri ipinlẹ naa. O toka si paapaa bi ijọba ṣe fi wọn si ipo pataki ninu iṣakoso, to si gba wọn lamọran lati ma ṣe dawọ ifẹ ati ifọwọsowọpọ wọn fun gomina ati ijọba ipinlẹ naa duro. Bẹẹ lo gba wọn lamọran lati tubọ maa kọ awọn ọmọ wọn nipa iwa ọmọluabi, ki awọn naa si maa uwa ọmọluabi, eyi to lo ṣe pataki pupọ "Gomina wa wa nibi ninu ẹmi.


Ninu ọrọ tirẹ, kọmiṣanna fọrọ eto iroyin, aṣa ati irin ajo afẹ, Ọmọwe Wasiu Ọlatubọsun jẹ ko di mimọ pe asiko ọtun ree fun gbogbo awọn oniṣẹṣe kaakiri ipinlẹ naa. O toka si paapaa bi ijọba ṣe fi wọn si ipo pataki ninu iṣakoso, to si gba wọn lamọran lati ma ṣe dawọ ifẹ ati ifọwọsowọpọ wọn fun gomina ati ijọba ipinlẹ naa duro. Bẹẹ lo gba wọn lamọran lati tubọ maa kọ awọn ọmọ wọn nipa iwa ọmọluabi, ki awọn naa si maa uwa ọmọluabi, eyi to lo ṣe pataki pupọ "Gomina wa wa nibi ninu ẹmi. Gẹgẹ bi ẹyin naa ti ṣe fidi rẹ mulẹ pe gomina ti ṣe ohun ti awọn ijọba to ti kọja lọ ko ṣe nipa nina ọwọ ifẹ si i yin, akoko naa ree lati bẹrẹ si i polongo ipadabọ Gomina Ṣeyi Makinde lẹẹkeji."


Gẹgẹ bi ẹyin naa ti ṣe fidi rẹ mulẹ pe gomina ti ṣe ohun ti awọn ijọba to ti kọja lọ ko ṣe nipa nina ọwọ ifẹ si i yin, akoko naa ree lati bẹrẹ si i polongo ipadabọ Gomina Ṣeyi Makinde lẹẹkeji."


Tiago Isola, akẹ́kọ̀ọ́ Fásitì Ibadan: Èdè Yorùbá dùn ún gbọ́ àti láti sọ, mo sì fẹ́ràn kí n máa sọ ọ́ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà

Eyin  ọmọ Yoruba, e wa mọ̀ sii nipa oyinbo to fẹ́ran ede Yoruba pupo yii. Wo Tiago Òyìnbá tó ń fi èdè Yorùbá dárà bíi kàásíǹkan!!! Tiago Isola je omo orile-ede Portugal. O n gbe ni Naijiria, o si je akekoo Fasiti Ibadan nibiti sanmọ́nti gbe dun ilẹ̀ to tun ni ọgba eranko Kini awon nkan mii ti Tiago tun so fun BBC Yoruba? Odomode Tiago Isola yii so nipa awon anfani ti oun maa n je lataari ede Yoruba pe: Àwọn ènìyàn máa ń fun ní nǹkan nítorí pé mo ń sọ Yorùbá Bakan naa lo gba awon Obi ati Alagbato nimoran lati kọ́ omo wọ́n ni ede Yoruba ati ni jijẹ́ ounjẹ Yoruba O ni: Èdè Yorùbá dùn ún gbọ́ àti láti sọ, mo sì fẹ́ràn kí n máa sọ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà Kò yẹ kí àwọn ìran Yorùbá máa fọwọ́ yẹpẹrẹ mú èdè Yorùbá àti pé kò yẹ kí àwọn òbí máa sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì sí àwọn ọmọ ní kékeré Àǹfàní púpọ̀ ló wà nínú sísọ èdè Yorùbá tí mo sì ti mọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn nítorí èdè Yorùbá.


Afe Festival IleIfe 2022: Bí ètò ọdún Ajé ṣe lọ ní ìlú Ilé Ifẹ̀ rèé

Orisa ti a ko ba fi idi ojubọ rẹ han omode kii pẹ́ parun ni awọn agba maa n so nile Yoruba Oris Aje je ọ̀kan lara awon orisa ilẹ̀ Ooduwa ti wọ́n n bọ ni ilu Ile Ife nipinle Osun ni guusu Iwo oorun Naijiria.Ta ni Ajé tí àwọn ọmọ Yorùbá lágbáyé ń ṣọdún rẹ̀ ní Ile Ife lónìí? BBC Yoruba ba wọ́n peju pese sibi ti wọ́n ti se ajodun orisa Aje ti odun 2022 ni Ile Ife. Ki lo de ti Yoruba fi n bọ Orisa Aje nile Ife? Nibi eto ayeye odun orisa Aje ti odun 2022  ni wọ́n ti salaye kikun lori pataki bibo orisa Aje Won tun ni pe Bíbọ Ajé máaa ń mú kí ènìyàn gbèrú lẹ́nu iṣẹ́ àti okoòwò Wo fonran fidio yii ki o si gbadun bi àwọn ará Ilé Ifẹ̀ ṣe bọ ọdún Ajé ti 2022 Koda, won gbamoran pe: Gbogbo orílẹ̀ èdè ló yẹ kó máa bọ Ajé Ati pataki igbese bibo Aje fun ikoko pe:    Tí a bá bi ọmọ tuntun, kò sí kí a má bọ Ajé fún un kó le ní láárí


Olowu Stool: Ọ̀kan nínú ìdílé ọba ní àwọn afọbajẹ dẹ́yẹ sí àwọn lọ̀rọ̀ fi di tilé ẹjọ́

Ìdílé oyè Laara ní Owu, Egba, Abeokuta ti wọ́ idile oye Lumosa ati Otopo pẹlu ileesẹ to wa fun ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ nipinlẹ Ogun lọ sí ilé ẹjọ́. Ọrọ naa ko si sẹyin ẹ̀sùn wí pé wọ́n dá iyán mọ̀lẹ́bí àwọn, ìyẹn Laara kéré, lórí ta ni yóò jẹ ọba Olowu. Iwe ipẹjọ naa, ti asaaju agbẹjọro fun idile naa Adebayo Ogungbemi fọwọsi, lo ti tẹ BBC Yoruba lọwọ. Iwaju ileẹjọ giga tijọba ipinlẹ Ogun si ni wọn gbe ẹjọ naa lọ, ti iwe ipẹjọ naa si se afihan pe ọjọ Kẹtadinlogun osu kẹta ọdun 2022 ni wọn fi iwe ipẹjọ naa sita. Iwe ipẹjọ naa lo n fẹ ki olujẹjọ kẹta, tii se ileesẹ to wa fun ọrọ oye jijẹ mase lọwọ ninu ohunkohun to nii se pẹlu yiyan tabi kikede ẹni ti yoo jẹ ọba Olowu lai ma jẹ ki awọn olupẹjọ mọ nipa rẹ, titi ti ile jọ yoo fi gbe idajọ rẹ kalẹ lori ọrọ naa. Bakan naa ni idile Laara naa n fẹ ki olujẹjọ kẹta yii mase tẹwọgba tabi se ipinnu kankan nidi mimu ẹni ti yoo jẹ ọba Olowu lai fi gbogbo idile ọba Otileta sinu rẹ, ninu eyi ti idile Laara wa.


Iwaju ileẹjọ giga tijọba ipinlẹ Ogun si ni wọn gbe ẹjọ naa lọ, ti iwe ipẹjọ naa si se afihan pe ọjọ Kẹtadinlogun osu kẹta ọdun 2022 ni wọn fi iwe ipẹjọ naa sita. Iwe ipẹjọ naa lo n fẹ ki olujẹjọ kẹta, tii se ileesẹ to wa fun ọrọ oye jijẹ mase lọwọ ninu ohunkohun to nii se pẹlu yiyan tabi kikede ẹni ti yoo jẹ ọba Olowu lai ma jẹ ki awọn olupẹjọ mọ nipa rẹ, titi ti ile jọ yoo fi gbe idajọ rẹ kalẹ lori ọrọ naa. Bakan naa ni idile Laara naa n fẹ ki olujẹjọ kẹta yii mase tẹwọgba tabi se ipinnu kankan nidi mimu ẹni ti yoo jẹ ọba Olowu lai fi gbogbo idile ọba Otileta sinu rẹ, ninu eyi ti idile Laara wa. Nígbà tó ń gba ẹnu mọ̀lẹ́bí naa sọ̀rọ̀, Ọmọọba Adeyinka Abolade ní àwọn afọbajẹ dẹ́yẹ sí mọ̀lẹ́bí Laara tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn mọ̀lẹ́bí ìdílé oyè Otileta, nínú ètò yíyan ẹni tí yóò gbadé gẹ́gẹ́ bí Olowu èyí tí ìdílé náà ṣe. Ọmọọba Abolade ni àwọn ti fi ẹ̀dà ripe ipẹjọ naa ráńṣẹ́ sí Balogun Owu, Olóyè Olusegun Obasanjo, Kọmíṣọ́nà fọ́rọ̀ ìjọba ìbílẹ̀ àti oyè jíjẹ ìpínlẹ̀ Ogun, ìjọba ìbílẹ̀ Àríwá Abeokuta àti gbogbo ìgbìmọ̀ lápapọ̀. Ó ní àwọn ṣe èyí láti fi fi ẹ̀hónú àwọn hàn lórí bí wọ́n ṣe yọ mọ̀lẹ́bí àwọn nínú ọ̀rọ̀ oyè náà.


Nígbà tó ń gba ẹnu mọ̀lẹ́bí naa sọ̀rọ̀, Ọmọọba Adeyinka Abolade ní àwọn afọbajẹ dẹ́yẹ sí mọ̀lẹ́bí Laara tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn mọ̀lẹ́bí ìdílé oyè Otileta, nínú ètò yíyan ẹni tí yóò gbadé gẹ́gẹ́ bí Olowu èyí tí ìdílé náà ṣe. Ọmọọba Abolade ni àwọn ti fi ẹ̀dà ripe ipẹjọ naa ráńṣẹ́ sí Balogun Owu, Olóyè Olusegun Obasanjo, Kọmíṣọ́nà fọ́rọ̀ ìjọba ìbílẹ̀ àti oyè jíjẹ ìpínlẹ̀ Ogun, ìjọba ìbílẹ̀ Àríwá Abeokuta àti gbogbo ìgbìmọ̀ lápapọ̀. Ó ní àwọn ṣe èyí láti fi fi ẹ̀hónú àwọn hàn lórí bí wọ́n ṣe yọ mọ̀lẹ́bí àwọn nínú ọ̀rọ̀ oyè náà. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sùn to fi kan awọn afọbajẹ, mọ̀lẹ́bí Laara fẹ̀sùn kàn pé ilé oyè náà ti fi orúkọ márùn-ún ráńṣẹ́ sí àwọn afọbajẹ ṣùgbọ́n tí wọ́n kọ̀ láti mú ọmọ oyè kankan láti inú mọ̀lẹ́bí náà. Bákan náà ni wọ́n ní pàtàkì mọ̀lẹ́bí Laara sí ilé oyè Otileta kò kéré rárá, fún ìdí èyí àwọn kò ní gbà kí wọ́n yan àwọn jẹ. Wọ́n ní kí àláfíà lè jọba àti pé kí ìwà ojú ṣàájú le tan nílẹ̀, kí awọn afọbajẹ náà ṣe ìdádúró ṣíṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò fún àwọn ọmọ oyè tí wọ́n ń ṣe é fún lọ́wọ́ dúró láàárín wákàtí mẹ́rìnlélógún.


Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sùn to fi kan awọn afọbajẹ, mọ̀lẹ́bí Laara fẹ̀sùn kàn pé ilé oyè náà ti fi orúkọ márùn-ún ráńṣẹ́ sí àwọn afọbajẹ ṣùgbọ́n tí wọ́n kọ̀ láti mú ọmọ oyè kankan láti inú mọ̀lẹ́bí náà. Bákan náà ni wọ́n ní pàtàkì mọ̀lẹ́bí Laara sí ilé oyè Otileta kò kéré rárá, fún ìdí èyí àwọn kò ní gbà kí wọ́n yan àwọn jẹ. Wọ́n ní kí àláfíà lè jọba àti pé kí ìwà ojú ṣàájú le tan nílẹ̀, kí awọn afọbajẹ náà ṣe ìdádúró ṣíṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò fún àwọn ọmọ oyè tí wọ́n ń ṣe é fún lọ́wọ́ dúró láàárín wákàtí mẹ́rìnlélógún. Bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n ní àwọn mọ̀lẹ́bí tó gbé ìdílé oyè Otileta ró ni Matemilola, Owookade, Lumosa àti Aderinoye, fún ìdí èyí kò yẹ kí àwọn àgbààgbà ilé ó kọ́ iyán mọ̀lẹ́bí kankan kéré lórí ètò oyè jíjẹ náà.


Bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n ní àwọn mọ̀lẹ́bí tó gbé ìdílé oyè Otileta ró ni Matemilola, Owookade, Lumosa àti Aderinoye, fún ìdí èyí kò yẹ kí àwọn àgbààgbà ilé ó kọ́ iyán mọ̀lẹ́bí kankan kéré lórí ètò oyè jíjẹ náà.


Ooni Adeyeye's father John Ogunwusi: Ohun to ṣẹlẹ̀ láàrin Ooni àtàwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ lásìkò tó fẹ́ jẹ Ọba rèé

Ọmọba ati Baba Ọba ni Akọle lo tẹle orukọ Baba to bi Ooni ti Ile Ife gangan, iyẹn Ọmọba/Baba Ọba John Oluropo Ogunwusi. Baba to pe ẹni ọdun ọgọrin lọdun 2022 yii ṣalaye iru ayanmọ didi Ọba eyi ti o dabii pe Eleduwa da a mọ Ọba Adeyeye Ogunwusi ni. Lati idile Ọba Giẹsi ni Ọjaja lagbegbe Moore nile Ife ni Baba John ati ọmọ rẹ Adeyeye Ojaja Keji ti wa. Baba Ooni ṣalaye iran ti Wolii kan ti ri nigba ti iya rẹ ko tilẹ tii loyun rẹ eyi to sọ nipa akọsẹjaye rẹ. "Emi ati iya rẹ joko si iwaju ile lọjọ kan ni Wolii n kọja to ni maleka Ọlọhun loun to si ni Ọlọhun maa fi ọmọ kan ta wa lọrẹ pe ọla Ọlọhun laye rẹ yoo karii gbogbo aye". Baba Ọba John tun ni Wolii ọhun yanana rẹ pe kii ṣe ọmọ ti wọn ba bi laarọ tabi ọsan bi ko ṣe eyi ti wọn ba bi ni ago kan geerege ni ọmọ alalubarika ti oun n sọ.


Baba Ooni ṣalaye iran ti Wolii kan ti ri nigba ti iya rẹ ko tilẹ tii loyun rẹ eyi to sọ nipa akọsẹjaye rẹ. "Emi ati iya rẹ joko si iwaju ile lọjọ kan ni Wolii n kọja to ni maleka Ọlọhun loun to si ni Ọlọhun maa fi ọmọ kan ta wa lọrẹ pe ọla Ọlọhun laye rẹ yoo karii gbogbo aye". Baba Ọba John tun ni Wolii ọhun yanana rẹ pe kii ṣe ọmọ ti wọn ba bi laarọ tabi ọsan bi ko ṣe eyi ti wọn ba bi ni ago kan geerege ni ọmọ alalubarika ti oun n sọ. Ìdí tí Ooni Ogunwusi fi gbé ọmọ rẹ̀ obìnrin tó ṣe ọjọ́ ìbí 28 sáyé àti bó ṣe tọ́ ọ dàgbà Ojú mi ti rí lọ́pọ̀ lọpọ̀, ọ̀pọ̀ èèyàn ni kò tilẹ̀ gbàgbọ́ pé mo lè jọba- Ooni Nísinsìyí ni mo ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ ìyàwó níṣu lọ́kà! Ojúu títì ni mo ti mú ìyàwó mí ti tẹ́lẹ̀ - Oluwo Baba Ọba John tun ṣalaye pe nigba ti oun yoo ti pa ẹsẹ da pe ki oun ta Woli ọhun lọrẹ, o ti poora. Baba Ọba tun sọ omii pe baba oun gan ti ni ki awọn ma maa fi ọwọ gba a lori toripe ori ade ni.


Ìdí tí Ooni Ogunwusi fi gbé ọmọ rẹ̀ obìnrin tó ṣe ọjọ́ ìbí 28 sáyé àti bó ṣe tọ́ ọ dàgbà Ojú mi ti rí lọ́pọ̀ lọpọ̀, ọ̀pọ̀ èèyàn ni kò tilẹ̀ gbàgbọ́ pé mo lè jọba- Ooni Nísinsìyí ni mo ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ ìyàwó níṣu lọ́kà! Ojúu títì ni mo ti mú ìyàwó mí ti tẹ́lẹ̀ - Oluwo Baba Ọba John tun ṣalaye pe nigba ti oun yoo ti pa ẹsẹ da pe ki oun ta Woli ọhun lọrẹ, o ti poora. Baba Ọba tun sọ omii pe baba oun gan ti ni ki awọn ma maa fi ọwọ gba a lori toripe ori ade ni. 'Ọjọ́ méjì àti wákàtí díẹ̀ péré la fún Ramon Adedoyin láti gbé ìwée 'a kò ní ẹjọ́ jẹ́' wá sílé ẹjọ́' Bi kò ṣe owó tí Asiwaju Tinubu fún mi ni, ajọ ti mo dá sílẹ̀ kò léè dúró - Kanu Nwankwo 'Ẹnikẹ́ni tó bá leè fihàn mí pé oògùn owó ń jẹ́, mo máa fún ní #2.5m!' Ninu ọmọkunrin mẹta ti Ọlọrun fi ta Baba John lọrẹ, o ni oun ti n tọ gbogbo wọn sọna ni ilana jijẹ Ọba tori ẹnikẹni ti yoo jẹ to si yẹ ki wọn dije du ipo Ooni amọ iyalẹnu lo jẹ fun wọn nigba ti asiko to ki idile mu ọmọ oye silẹ ti awọn ẹgbọn Ooni Adeyeye mejeeji yari pe awọn ko raye tabi nifẹ si jijẹ Ọba Ife. Mọ̀ síi nípa àwọn Obìnrin tó wà láyé Ooni Ogunwusi ṣáájú Olòrì Naomi SilekunOla Kí nìdí tí Ooni Adeyeye Ogunwusi fi gbé Àrẹ̀mọ ilẹ̀ Oodua wọ ṣọ́ọ̀ṣì?


'Ọjọ́ méjì àti wákàtí díẹ̀ péré la fún Ramon Adedoyin láti gbé ìwée 'a kò ní ẹjọ́ jẹ́' wá sílé ẹjọ́' Bi kò ṣe owó tí Asiwaju Tinubu fún mi ni, ajọ ti mo dá sílẹ̀ kò léè dúró - Kanu Nwankwo 'Ẹnikẹ́ni tó bá leè fihàn mí pé oògùn owó ń jẹ́, mo máa fún ní #2.5m!' Ninu ọmọkunrin mẹta ti Ọlọrun fi ta Baba John lọrẹ, o ni oun ti n tọ gbogbo wọn sọna ni ilana jijẹ Ọba tori ẹnikẹni ti yoo jẹ to si yẹ ki wọn dije du ipo Ooni amọ iyalẹnu lo jẹ fun wọn nigba ti asiko to ki idile mu ọmọ oye silẹ ti awọn ẹgbọn Ooni Adeyeye mejeeji yari pe awọn ko raye tabi nifẹ si jijẹ Ọba Ife. Mọ̀ síi nípa àwọn Obìnrin tó wà láyé Ooni Ogunwusi ṣáájú Olòrì Naomi SilekunOla Kí nìdí tí Ooni Adeyeye Ogunwusi fi gbé Àrẹ̀mọ ilẹ̀ Oodua wọ ṣọ́ọ̀ṣì? Ọ̀pẹ́lọ̀pẹ́ Olorì Ladun aya Ooni Sijuwade ni mo fi gba òmìnira tí mo sì dúpẹ́ lọ́wọ́ Olorun- Abobaku Ooni Sijuwade


Ọ̀pẹ́lọ̀pẹ́ Olorì Ladun aya Ooni Sijuwade ni mo fi gba òmìnira tí mo sì dúpẹ́ lọ́wọ́ Olorun- Abobaku Ooni Sijuwade


Tinubu: Ọjà tí kò le kùtà ni mí tẹ bá tì mí lẹ́yìn láti di ààrẹ

Eekan ẹgbẹ oṣelu APC lorilẹede Naijiria, Aṣiwaju Ahmed Tinubu, to n dije fun ipo aarẹ labẹ aṣia ẹgbẹ APC ti sọ pe laifọtape, ninu gbogbo awọn eeyan to n dije fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023 bayii, oun nikan lo duro deede. Tinubu, to ba awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC to wa nile aṣofin-ṣoju sọrọ ṣalaye pe eeyan o jayopa bi wọn ba sọ pe oun loun pegede figbọrọ jẹka julọ laarin wọn. Bakan naa ni Tinubu tun lo anfaani ipade to se pẹlu awọn asofin naa lati sọrọ lori iwe ẹri to ni ni fasiti. Ọpọ awuyewuye lo si ti figbakan ri waye lori boya iwe ẹri asaaju ẹgbẹ oselu APC naa jẹ ojulowo tabi ayederu. Tinubu sọ fun awọn aṣofin apapọ naa pe iwe ẹri onipo kini ni fasiti, iyẹn 'first class' loun ni jade nileewe giga fasiti. Bakan naa lo tun yan  leti awọn aṣofin to jẹ ọmọ ẹgbẹ APC naa pe, alaimọ ohun to tọ ni gbogbo awọn to n ba oun du ipo aarẹ fọdun 2023. "


Ọpọ awuyewuye lo si ti figbakan ri waye lori boya iwe ẹri asaaju ẹgbẹ oselu APC naa jẹ ojulowo tabi ayederu. Tinubu sọ fun awọn aṣofin apapọ naa pe iwe ẹri onipo kini ni fasiti, iyẹn 'first class' loun ni jade nileewe giga fasiti. Bakan naa lo tun yan  leti awọn aṣofin to jẹ ọmọ ẹgbẹ APC naa pe, alaimọ ohun to tọ ni gbogbo awọn to n ba oun du ipo aarẹ fọdun 2023. " Yatọ si ibeere ati idahun, pupọ awọn to n ba mi dije yii ko ni anfani kankan lati ṣe fun orilẹede Naijiria. "Emi o wa lati wa yin ara mi o. Mo kan wa lati wa sọ fun yin ni pe mo jẹ ọja ti ko lee kuta fun un yin lati ta. Emi nikan, ninu awọn oludije wọnyii ni mo jafafa julọ fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023" Àwọn tó ń bá mi du ipò ààrẹ ni kò mọ ohun tó kàn fún Nàìjíríà Olori awọn ọmọ ileegbimọ aṣofinṣoju to pọ julọ, Honorebu Ado Doguwa fi da Aṣiwaju Tinubu loju pe gbogbo awọn lawọn yoo ṣiṣẹ fun un.


Yatọ si ibeere ati idahun, pupọ awọn to n ba mi dije yii ko ni anfani kankan lati ṣe fun orilẹede Naijiria. "Emi o wa lati wa yin ara mi o. Mo kan wa lati wa sọ fun yin ni pe mo jẹ ọja ti ko lee kuta fun un yin lati ta. Emi nikan, ninu awọn oludije wọnyii ni mo jafafa julọ fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023" Àwọn tó ń bá mi du ipò ààrẹ ni kò mọ ohun tó kàn fún Nàìjíríà Olori awọn ọmọ ileegbimọ aṣofinṣoju to pọ julọ, Honorebu Ado Doguwa fi da Aṣiwaju Tinubu loju pe gbogbo awọn lawọn yoo ṣiṣẹ fun un. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, Họnọrebu Doguwa yii kan naa lo ko awọn aṣofin kan lati apa ariwa orilẹede Naijiria sodi wa Tinubu lọ sorilẹede Gẹẹsi, nigba ti ara rẹ ko ya. Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde ní ohun gbogbo ti padà bọ̀ sípò lórí jíjẹ oyè Olubadan sí bí ó ṣe wà ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀. Makinde sọ èyí níbi ètò ilé ìjọsìn St. Peters Anglican Church, Aremo, Ibadan láti ṣàmì ayẹyẹ ọ̀sẹ̀ àṣà Ibadan tí ọdún 2022 tó bẹ̀rẹ̀ lọ́jọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹtàlá ọdún 2022.


Bi ẹ ko ba ni gbagbe, Họnọrebu Doguwa yii kan naa lo ko awọn aṣofin kan lati apa ariwa orilẹede Naijiria sodi wa Tinubu lọ sorilẹede Gẹẹsi, nigba ti ara rẹ ko ya. Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde ní ohun gbogbo ti padà bọ̀ sípò lórí jíjẹ oyè Olubadan sí bí ó ṣe wà ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀. Makinde sọ èyí níbi ètò ilé ìjọsìn St. Peters Anglican Church, Aremo, Ibadan láti ṣàmì ayẹyẹ ọ̀sẹ̀ àṣà Ibadan tí ọdún 2022 tó bẹ̀rẹ̀ lọ́jọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹtàlá ọdún 2022. Gómìnà wòye pé bí àwọn kò bá tètè parí aáwọ̀ tó súyọ lórí jíjẹ oyè Olubadan ní kíákíá ó ṣeéṣe kí aáwọ̀ bẹ́ẹ̀ máa súyọ ní gbogbo ìgbà tí wọ́n bá fẹ́ jẹ oyè Olubadan. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ gómìnà Makinde, Taiwo Adisa ní lóòótọ́ ni ó gba àwọn ní àkókò díẹ̀ láti yan Olubadan tuntun bí ó yilẹ̀ jẹ́ pé kò yẹ kó gba àwọn ní ọ̀sẹ̀ kan sí méjì lọ. Ṣùgbọ́n ó ní bí àwọn kò bá paná aáwọ̀ náà kí àwọn tó gbé adé le Olubadan tuntun lórí, Ibadan yóò máa kojú ìpèníjà bẹ́ẹ̀ lọ́jọ́ ìwájú lásìkò tí wọ́n bá jẹ oyè.


Gómìnà wòye pé bí àwọn kò bá tètè parí aáwọ̀ tó súyọ lórí jíjẹ oyè Olubadan ní kíákíá ó ṣeéṣe kí aáwọ̀ bẹ́ẹ̀ máa súyọ ní gbogbo ìgbà tí wọ́n bá fẹ́ jẹ oyè Olubadan. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ gómìnà Makinde, Taiwo Adisa ní lóòótọ́ ni ó gba àwọn ní àkókò díẹ̀ láti yan Olubadan tuntun bí ó yilẹ̀ jẹ́ pé kò yẹ kó gba àwọn ní ọ̀sẹ̀ kan sí méjì lọ. Ṣùgbọ́n ó ní bí àwọn kò bá paná aáwọ̀ náà kí àwọn tó gbé adé le Olubadan tuntun lórí, Ibadan yóò máa kojú ìpèníjà bẹ́ẹ̀ lọ́jọ́ ìwájú lásìkò tí wọ́n bá jẹ oyè. Bákan náà ló fi kun pé àtìlẹyìn àwọn ara Ibadan ló ṣokùnfà ní ìpẹ̀tù sí aáwọ̀ ṣe lọ ní ìrọ̀wọ́ rọsẹ̀. Bẹ́ẹ̀ náà ló tẹ̀síwájú pé òun ti ṣe ìlérí fún àwọn ìgbìmọ̀ tó ń ṣètò ayẹyẹ ọ̀sẹ̀ Ibadan láti má mikàn pé ayẹyẹ náà yóò wáyé pẹ̀lú Olubadan lórí ìtẹ́. Makinde rọ àwọn ènìyàn láti máa kópa nínú ètò idibò, bí ọ̀nà ṣe pin fún àwọn tó máa ń yí èsì ìdìbò Gómínà Makinde tún pàrọwà sí àwọn ènìyàn láti máa kópa níbi ètò òṣèlú, kí wọ́n sì máa dìbò lójúnà àti lè máa yan ẹni tó wù wọ́n sípò olórí, kí wọ́n le lẹ́nu ọ̀rọ̀ tí àwọn olórí kò bá ṣe dáadáa tó.


Bákan náà ló fi kun pé àtìlẹyìn àwọn ara Ibadan ló ṣokùnfà ní ìpẹ̀tù sí aáwọ̀ ṣe lọ ní ìrọ̀wọ́ rọsẹ̀. Bẹ́ẹ̀ náà ló tẹ̀síwájú pé òun ti ṣe ìlérí fún àwọn ìgbìmọ̀ tó ń ṣètò ayẹyẹ ọ̀sẹ̀ Ibadan láti má mikàn pé ayẹyẹ náà yóò wáyé pẹ̀lú Olubadan lórí ìtẹ́. Makinde rọ àwọn ènìyàn láti máa kópa nínú ètò idibò, bí ọ̀nà ṣe pin fún àwọn tó máa ń yí èsì ìdìbò Gómínà Makinde tún pàrọwà sí àwọn ènìyàn láti máa kópa níbi ètò òṣèlú, kí wọ́n sì máa dìbò lójúnà àti lè máa yan ẹni tó wù wọ́n sípò olórí, kí wọ́n le lẹ́nu ọ̀rọ̀ tí àwọn olórí kò bá ṣe dáadáa tó. Ó ní pẹ̀lú òfin tuntun tó wà lórí ètò ìdìbò báyìí, kò sí àyè fún ṣíṣe èèrú èsì ìdìbò, gbogbo ènìyàn ló ní àǹfàní láti mọ bí ó ṣe ń lọ nínú òṣèlú àti pé àìsí níbẹ̀ ni àìbá wọn dási. Bákan náà ló ní ìgbà tí àwọn kan máa ń kọ èsì ìdìbò tó bá wù wọ́n lórí níbi àkọ́jọ ètò ìdìbò ti di àfìsẹ́yìn tí eégún fi aṣọ. Bẹ́ẹ̀ ló fi kun pé ayé tí àwọn kan yóò jòkòó sí ibì kan máa kọ èsì ti kọjá, kí oníkálùkù wà ní ojú lalákàn fi ń ṣọ́rí ni báyìí.


Ó ní pẹ̀lú òfin tuntun tó wà lórí ètò ìdìbò báyìí, kò sí àyè fún ṣíṣe èèrú èsì ìdìbò, gbogbo ènìyàn ló ní àǹfàní láti mọ bí ó ṣe ń lọ nínú òṣèlú àti pé àìsí níbẹ̀ ni àìbá wọn dási. Bákan náà ló ní ìgbà tí àwọn kan máa ń kọ èsì ìdìbò tó bá wù wọ́n lórí níbi àkọ́jọ ètò ìdìbò ti di àfìsẹ́yìn tí eégún fi aṣọ. Bẹ́ẹ̀ ló fi kun pé ayé tí àwọn kan yóò jòkòó sí ibì kan máa kọ èsì ti kọjá, kí oníkálùkù wà ní ojú lalákàn fi ń ṣọ́rí ni báyìí. Àwọn ará Ibadan gbóríyìn fún gómìnà Makinde lórí oyè Olubadan Nígbà tó ń sọ̀rọ̀, Ààrẹ ọmọ bíbí ìlú Ibadan, Ọmọọba Oluyemisi Adeaga dúpẹ́ lọ́wọ́ gómìnà Seyi Makinde fún bó ṣe parí aáwọ̀ lóí oyè Olubadan ní tùbí ń nùbí. Adeaga ní ṣíṣe ètò ìjọsìn náà wáyé láti dúpẹ́ fún Ọlọ́run lórí bí ètò gbígbé ọ̀pá àṣẹ lé Olubadan lọ́wọ́ láìsí ìdíwọ́ kankan.


Àwọn ará Ibadan gbóríyìn fún gómìnà Makinde lórí oyè Olubadan Nígbà tó ń sọ̀rọ̀, Ààrẹ ọmọ bíbí ìlú Ibadan, Ọmọọba Oluyemisi Adeaga dúpẹ́ lọ́wọ́ gómìnà Seyi Makinde fún bó ṣe parí aáwọ̀ lóí oyè Olubadan ní tùbí ń nùbí. Adeaga ní ṣíṣe ètò ìjọsìn náà wáyé láti dúpẹ́ fún Ọlọ́run lórí bí ètò gbígbé ọ̀pá àṣẹ lé Olubadan lọ́wọ́ láìsí ìdíwọ́ kankan.


Mọrèmi: Ọọ̀ni ní láìsi Mọrèmi, kò leè sí ilẹ̀ Yorùbá

Awọn eekan ilu lọ̀kunrin ati lobinrin lo peju si ibi ayẹyẹ ifilọlẹ ere ati orin itan igbe aye akọni obinrin ilẹ Yoruba nni, Mọremi Ajansoro. Ọọni Ile ifẹ́, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja keji ni, ko yẹ ka maa foju tẹ́mbẹ́lu awọn obinrin lawujọ̀, toripe wọ̀n n se bẹbẹ lati to ẹbi ati ilu wa. Lai Muhammed, ninu ọrọ rẹ ni, kan saara si aya gomina ipinlẹ Ogun, Olufunsọ Amosun, to gbe owo kalẹ lati se onigbọwọ ere ati orin itan igbe aye Mọremi Ajansoro. O wa rọ awọn ọmọ ilẹ yii lati maa gbe aṣa ilẹ wa larugẹ, nitori ọpọ ohun alumọni wa lo ti sọnu laisi ẹni ti yoo wa. Lero ti Bọlanle Austen-Peters, to se Mọremi ninu ere naa, o gba pe itan Yoruba dun, ohun si lawọn eeyan nile ati loke okun fẹ gbọ, eyi ti yoo se afihan idamọ wa si iran miran. Lẹyìn ìtúsílẹ̀  Igboho, Yoruba Agenda ló yẹ kí a gbajumọ́ ní 2023 dpo ìjà fún Yoruba Nation - Ọdọ Yoruba Wo àwọn ìgbésẹ̀ tí Sunday Igboho gbé, tó fi di ọ̀tá ìjọba Adeleke, ìbátan Davido, àwọn mẹ́ta míì yọwọ́ nínú eré ìje sí ipò gómìnà ìpínlẹ̀ Osun, ìdí rèé


Oluwo‘s Wedding: Àwọn èèyàn ìlú Iwo ní kò sí ìṣòro pé ọba àwọn fẹ́ ẹ̀yà Hausa ní aya, àwọn gan gbọ́ èdè náà

Lonii ọjọ Satide ọjọ Kọkandinlogun osu Kẹta ọdun 2022, ni obinrin kan to jẹ alejo tuntun yoo wọ Ilu Iwo wa lati ilu Kano, to wa ni apa ariwa Naijiria. Orukọ obinrin naa ni Firdauz Abdullahi, tii se ọmọọba lati ile Emir ana nilu Kano, Ado Bayero. Ohun ti alejo obinrin naa si n bọ wa se nilu Iwo ni lati di aya oriade ilu naa, tii se Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni. Iyawo tuntun yii kọ ni akọfẹ fun Oluwo nitori o ti ni iyawo kan saaju akoko yii, ti wọn jọ wọ aafin lọdun meje sẹyin to gori itẹ. Orukọ obinrin naa ni Chanel Chin, ọmọ bibi orilẹede Jamaica nii se amọ oun ati Oluwo ti pinya bayii. BBC Yoruba lọ silu Iwo lati mọ bi igbaradi se n lọ si laarin ilu naa nibayii ti ọjọ igbeyawo wọle de.


Iyawo tuntun yii kọ ni akọfẹ fun Oluwo nitori o ti ni iyawo kan saaju akoko yii, ti wọn jọ wọ aafin lọdun meje sẹyin to gori itẹ. Orukọ obinrin naa ni Chanel Chin, ọmọ bibi orilẹede Jamaica nii se amọ oun ati Oluwo ti pinya bayii. BBC Yoruba lọ silu Iwo lati mọ bi igbaradi se n lọ si laarin ilu naa nibayii ti ọjọ igbeyawo wọle de. Ọpọ awọn araalu ati oloye lo fi idunnu wọn han pe ayaba tuntun yoo wọ aafin: Wọn ni inu awọn dun, ti awọn si ti n foju sọna lati gba alejo olori tuntun naa nitori ọba to dara ni Oluwo, ọkọ rẹ jẹ si awọn. Nigba ti wọn n sọrọ lori pe obinirn naa kii se ẹya Yoruba, ọpọ awọn eeyan to ba BBc Yoruba sọrọ ni eyi ko ni nnkan kan se pẹlu ajọsepọ awọn si ayaba tuntun naa. Wọn ni lootọ ni Firdauz jẹ ẹya Hausa amọ ikannaa ni gbogbo wa ni Naijiria, ko si iyatọ.


Ọpọ awọn araalu ati oloye lo fi idunnu wọn han pe ayaba tuntun yoo wọ aafin: Wọn ni inu awọn dun, ti awọn si ti n foju sọna lati gba alejo olori tuntun naa nitori ọba to dara ni Oluwo, ọkọ rẹ jẹ si awọn. Nigba ti wọn n sọrọ lori pe obinirn naa kii se ẹya Yoruba, ọpọ awọn eeyan to ba BBc Yoruba sọrọ ni eyi ko ni nnkan kan se pẹlu ajọsepọ awọn si ayaba tuntun naa. Wọn ni lootọ ni Firdauz jẹ ẹya Hausa amọ ikannaa ni gbogbo wa ni Naijiria, ko si iyatọ. Koda, Oloye to ba wa sọrọ ni ẹya Hausa gan ni iyawo kekere to wa ninu ile oun, ajọsepọ awọn si dan mọran. Ọkan ninu awọn ọba alaye to gbajumọ nilẹ Yoruba ni Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni. Oun ni Oluwo Kẹrindinlogun ti yoo jẹ nilu Iwo, osu Kọkanla ọdun 2015 si lo gori itẹ awọn baba nla rẹ.


Koda, Oloye to ba wa sọrọ ni ẹya Hausa gan ni iyawo kekere to wa ninu ile oun, ajọsepọ awọn si dan mọran. Ọkan ninu awọn ọba alaye to gbajumọ nilẹ Yoruba ni Oluwo tilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni. Oun ni Oluwo Kẹrindinlogun ti yoo jẹ nilu Iwo, osu Kọkanla ọdun 2015 si lo gori itẹ awọn baba nla rẹ. Orilẹede Canada ni Oluwo ti wa sile wa jẹ ọba, to si maa n fi ojoojumọ wa lawọn oju ewe iwe iroyin tabi lori iroyin ayelujara nitori awọn igbesẹ rẹ. O ti kọkọ fẹ iyawo akọkọ nigba to gori oye amọ awọn mejeeji ti pinya bayii. BBC Yoruba wa n gbadura pe ọba oke yoo fi adun si igbeyawo tọkọ taya naa, iyawo yoo si bi isu ati iwalẹ.


Orilẹede Canada ni Oluwo ti wa sile wa jẹ ọba, to si maa n fi ojoojumọ wa lawọn oju ewe iwe iroyin tabi lori iroyin ayelujara nitori awọn igbesẹ rẹ. O ti kọkọ fẹ iyawo akọkọ nigba to gori oye amọ awọn mejeeji ti pinya bayii. BBC Yoruba wa n gbadura pe ọba oke yoo fi adun si igbeyawo tọkọ taya naa, iyawo yoo si bi isu ati iwalẹ.


Osun Monarch: Ogunsua ìlú Modakeke, Ọba Moses Oladejo Oyediran wàjà

Ọjọ́ ọjọ́ kan làá joyin, ọjọ́ ọjọ́ kan làá jàdò, ọjọ́ ọjọ́ kan la ó sùn tí a kò jí tí iná yóò dilẹ̀ lẹ́yìn asunṣejẹ. Ogunsua ti ìlú Modakeke, Ọba Moses Oladejo Oyediran, Ajombadi kẹta ti lọ darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀. Oba Oyediran gẹ́gẹ́ bí ìròyìn láti ààfin ṣe fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wàjà ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀sẹ̀ yìí. Nínú oṣù kẹwàá, ọdún 2018 ni Kabiesi náà gun orí àpèrè àwọn baba rẹ̀ lẹni ọdún méjìléláàdọ́rin. Ta ni Oba Oyediran? Ọba Moses Oladejo Oyediran jẹ ọmọ bíbí agboolé Ajombadi ní ìlú Modakeke, ìpínlẹ̀ Osun.


Nínú oṣù kẹwàá, ọdún 2018 ni Kabiesi náà gun orí àpèrè àwọn baba rẹ̀ lẹni ọdún méjìléláàdọ́rin. Ta ni Oba Oyediran? Ọba Moses Oladejo Oyediran jẹ ọmọ bíbí agboolé Ajombadi ní ìlú Modakeke, ìpínlẹ̀ Osun. Ní ọdún 2018 ní Oba Oyediran gbadé gẹ́gẹ́ bí Ogunsua ti ìlú Modakeke ní ààfi ìlú náà tó wà ní Ita Merin lẹ́yìn tí Ọba Francis Adedoyin láti ìdílé Olaogbin gbésẹ̀. Ọba Oyediran ni Balogun ìlú Modakeke kó tó gbadé gẹ́gẹ́ bí Ogunsua gẹ́gẹ́ bí òfin ìlú Modakeke ṣe là á kalẹ̀ pé ẹni tó bá jẹ́ Balogun ní yóò di Ogunsua.


Ní ọdún 2018 ní Oba Oyediran gbadé gẹ́gẹ́ bí Ogunsua ti ìlú Modakeke ní ààfi ìlú náà tó wà ní Ita Merin lẹ́yìn tí Ọba Francis Adedoyin láti ìdílé Olaogbin gbésẹ̀. Ọba Oyediran ni Balogun ìlú Modakeke kó tó gbadé gẹ́gẹ́ bí Ogunsua gẹ́gẹ́ bí òfin ìlú Modakeke ṣe là á kalẹ̀ pé ẹni tó bá jẹ́ Balogun ní yóò di Ogunsua.


Olubadan Coronation: Olubadan tuntun kéde pé oyè Ibadan kìí ṣe fún títà

Igbimọ afọbajẹ ilẹ Ibadan ti sọ pe ẹnikẹni ti yoo ba jẹ baale, mọgaji tabi jagun niluu Ibadan gbọdọ ni awọn amuyẹ kan. Wọn tun fi kun pe irufẹ eeyan bẹẹ gbọdọ ni ipa ti wọn ti ko sẹyin ninu ilọsiwaju ilẹ Ibadan, ki wọn to fi irufẹ ẹni bẹẹ joye. Igbimọ naa ni awọn yoo kede awọn ohun amuyẹ naa lẹyin ipade ti yoo waye nile Olubadan ti yoo gba ade laipẹ, Lekan Balogun. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ, Ọtun Balogun Ilẹ Ibadan, Oloye Tajuden Ajibola sọ pe igbesẹ naa wa ni ibamu pẹlu ọrọ ti Olubadan tuntun sọ pe, oye nilẹ Ibadan kii ṣe fun tita lasiko ti oun ba gori oye. Ajibola ni ẹnikẹni ko le jẹ oye ni Ibadan ayafi to ba kọkọ ni awọn amuyẹ kan, ki igbimọ afọbajẹ to buwọlu irufẹ ẹni bẹẹ fun oye jijẹ. Awọn nnkan mii ti wọn tun mẹnuba nibi ipade ti wọn ṣe ni bi ifinijoye Olubadan tuntun yoo ṣe waye lọsẹ to n bọ. Awọn igbimọ Olubadan tun sọrọ nipa bi wọn yoo ṣe fun awọn oloye ni igbega sii lẹyin ti Otun Olubadan ba gba ade tan.


Ajibola ni ẹnikẹni ko le jẹ oye ni Ibadan ayafi to ba kọkọ ni awọn amuyẹ kan, ki igbimọ afọbajẹ to buwọlu irufẹ ẹni bẹẹ fun oye jijẹ. Awọn nnkan mii ti wọn tun mẹnuba nibi ipade ti wọn ṣe ni bi ifinijoye Olubadan tuntun yoo ṣe waye lọsẹ to n bọ. Awọn igbimọ Olubadan tun sọrọ nipa bi wọn yoo ṣe fun awọn oloye ni igbega sii lẹyin ti Otun Olubadan ba gba ade tan. Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn ti oye wọn yo gbe pẹẹli si ni oloye Lateef Adebimpe, Olubunmi Isioye, ati Abiodun Kola-Daisi. Awọn yoku ni Hamidu Ajibade gẹgẹ bii Osi Balogun, Ekerin Balogun, Ekerin Olubadan ati Ekarun Olubadan. Awọn ti yoo tun wa ninu igbimọ ti yoo ṣe iwuye naa ni Oniroko ti Iroko, Ismaila Abioye ati Baale Ajia Olorungbuji, Oladepo Suleiman.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn ti oye wọn yo gbe pẹẹli si ni oloye Lateef Adebimpe, Olubunmi Isioye, ati Abiodun Kola-Daisi. Awọn yoku ni Hamidu Ajibade gẹgẹ bii Osi Balogun, Ekerin Balogun, Ekerin Olubadan ati Ekarun Olubadan. Awọn ti yoo tun wa ninu igbimọ ti yoo ṣe iwuye naa ni Oniroko ti Iroko, Ismaila Abioye ati Baale Ajia Olorungbuji, Oladepo Suleiman. Ajibola ni wọn yoo fi orukọ awọn eeyan naa ṣọwọ si gomina gẹgẹ bii ọmọ igbimọ ọhun lati buwọlu. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Balogun ilẹ Ibadan, oloye Owolabi Olakulehin ati Osi Balogun, oloye Gbadamosi Adebimpe. Awọn yoku ni Ashipa Balogun, oloye Kola Adegbola; ati Ekerin Balogun, oloye Olubunmi Isioye.


Ajibola ni wọn yoo fi orukọ awọn eeyan naa ṣọwọ si gomina gẹgẹ bii ọmọ igbimọ ọhun lati buwọlu. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Balogun ilẹ Ibadan, oloye Owolabi Olakulehin ati Osi Balogun, oloye Gbadamosi Adebimpe. Awọn yoku ni Ashipa Balogun, oloye Kola Adegbola; ati Ekerin Balogun, oloye Olubunmi Isioye. Awọn mii to tu wa nibẹ ni Ashipa Olubadan, oloye Eddy Oyewole; Ekerin Olubadan, oloye Abiodun Kola-Daisi; ati Ekarun Olubadan, oloye Hamidu Ajibade.


Awọn mii to tu wa nibẹ ni Ashipa Olubadan, oloye Eddy Oyewole; Ekerin Olubadan, oloye Abiodun Kola-Daisi; ati Ekarun Olubadan, oloye Hamidu Ajibade.


35th Lisabi Day: Àwòkọ́se rere ni Lisabi jẹ́ fún ọ̀dọ́ láti jẹ́ ògo Ẹ́gbá àti ilẹ̀ Yorùbá lapapo- Oba Gbadebo

Aláké gbá àwọn odò lamoran láti yàgò fún wíwà owó òjìji Kabiyesi, Ọba Adedotun Aremu Gbadebo, Aláké tí ilé Ẹ̀gbá tí gbá àwọn odò níyànjú láti yàgò fún ìwà janduku. O rọ̀ wọ́n làti jawo kúrò nínú ọ̀nà eburu láti wá owó òjijì ati fifi ipa wa ọlà. Òní ni Aláké gba amoran yìí lásìkò tí ó ṣe ìwúre níbí òkúta olumo láti sayajo ọdún Lisabi Eelekaarundinlogoji irú ẹ ti o  wáyé nílùú Abẹ́òkúta tí ń ṣe olú ìlú Ìpínlẹ̀ ogún. Aláké, lo tún jé olórí Ọba ní ìlù Egba ni wíwà owó lọ́nà eburu àti wíwú ìwà jagidijagan ni ó ń ṣokùnfà bí àwọn odò ṣe ń kú ikú òjijì láwùjo wá. Ó fi kún pé ìwà ibaje yóò dinku tí àwọn odò bá lè tẹnpele mọ wíwú ìwà ọmọlúwàbí. Ọba Gbadebo ni àwokose réré ni Lisabi jẹ fún àwọn odò láti lè tá ògo ìlú Ẹ̀gbá àti ilẹ̀ Yorùbá lapapo jí.


Aláké, lo tún jé olórí Ọba ní ìlù Egba ni wíwà owó lọ́nà eburu àti wíwú ìwà jagidijagan ni ó ń ṣokùnfà bí àwọn odò ṣe ń kú ikú òjijì láwùjo wá. Ó fi kún pé ìwà ibaje yóò dinku tí àwọn odò bá lè tẹnpele mọ wíwú ìwà ọmọlúwàbí. Ọba Gbadebo ni àwokose réré ni Lisabi jẹ fún àwọn odò láti lè tá ògo ìlú Ẹ̀gbá àti ilẹ̀ Yorùbá lapapo jí. Ayẹyẹ Ayajo ọdún Lisabi ọdun yìí ni àwọn lekan lekan tí peju pèsè ṣe láti ṣe ìwúre lórí òkúta olumo , kíkọ orin ògo Ẹ̀gbá àti ṣíṣe àwọn onírúurú àfihàn àṣà ilẹ̀ Yorùbá míràn hàn. Lára àwọn ènìyàn jankanjankan tí wọ́n pèsè síbí ayéye Lisabi ọdún yìí ni a ti rí Ààrẹ Ona Kàkànfo ile Yorùbá, Ibà Gani Adams, Oba Agura tí Gbagura, Abdul Sabur Bakir. Awon mii tun ni Olú tí ìlú itori, Ọba Akorede Abdlfatai Akamo, Balogun Ẹ̀gbá, Sikirulahi Atobatele àti àwọn jankan jankan mìíràn.