ExxonMobil Gbá Ìwé Àdéhùn Wíwá Èpò Ni Ìlú Egypt

Ìjọba Egypt tí fí ayé ẹtọ gbà ExxonMobil láti máà wà èpò àtí gàásì ní Nile Delta, gẹ́gẹ́ bí ilé iṣẹ́ náà ṣé sọ. Ìròyìn sọ pé ilé iṣẹ́ náà tí ẹ̀kà Ìlú Egypt yóò ṣiṣẹ́ àwọn bulọọki méjì àti ànfààní ìdá ọgọrùn 100%, pẹ̀lú àwọn iṣawari tí a n’ireti látí bẹ̀rẹ ní ọdún yìí. Nibayii, ìwé àṣẹ̀ awọn bulọọki wọ̀nyí, èyí tí yóò ṣé ìgbà láàyè fún bí kilomita 11,000, àtúnṣe ṣí tún lè bá ìwé àdéhùn náà síwájú sí. Lekan Orenuga


Ẹgbẹ́ Àgbábọ́ọ̀lù Portugal Yàn Roberto Martinez Gẹ́gẹ́ Bí Olukọni Títún

Portugal tí yàn akọni mọ́ọ̀gbá orílẹ̀-èdè Belgium tẹlẹ rí gẹ́gẹ́ bí olùkọní tuntun wọ́n. Martinez, ẹní ọdún mọkandinlaadọta (49), Ó rọ́pò Fernando Santos, ẹní tí o fí iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ̀ lẹyìn Portugal jìyà lọ́wọ́ orílẹ̀-èdè Morocco ní ìpele aṣekagba (Semi final) ní ìfé Àgbáyé. “Inú mí dùn fún ìdùnnú èyí tí ó (Martinez) fí gbá ìwé iṣẹ́ náà,” Alàkóso bọ́ọ̀lù afẹsẹgba Portugal (FPF) Fernando Gomes sọ ní àpéjọ kàn ní ọjọ́ Àjé bí Martinez tí dúró ní ẹ̀gbẹ̀ rẹ̀. “Èyí jẹ́ àkókò pàtàkì fún ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè,” ó sọ. Martinez fí ipò rẹ̀ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olukọni Belgium lẹyìn tí wọ́n fìdí rẹ̀mi ní ìpele ìfé Àgbáyé FIFA wọn. Ó sọ pé òun tí ṣé ìpinnu látí fí ìgi gùn àkókò ọlọdún mẹ́fà rẹ̀ ní ìgbà díẹ̀ sẹyìn àti pé òun yóò fí ipò náà sílẹ̀ kódà kí orílẹ̀-èdè náà gbà ìfé Àgbáyé.


“Èyí jẹ́ àkókò pàtàkì fún ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè,” ó sọ. Martinez fí ipò rẹ̀ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olukọni Belgium lẹyìn tí wọ́n fìdí rẹ̀mi ní ìpele ìfé Àgbáyé FIFA wọn. Ó sọ pé òun tí ṣé ìpinnu látí fí ìgi gùn àkókò ọlọdún mẹ́fà rẹ̀ ní ìgbà díẹ̀ sẹyìn àti pé òun yóò fí ipò náà sílẹ̀ kódà kí orílẹ̀-èdè náà gbà ìfé Àgbáyé. Ó ní; “Inú mí dùn láti ní anfààní látí ṣé olùkọní ọkàn nínù àwọn ìkọ àgbábọ́ọ̀lù tó dára jùlọ ní àgbáyé,” Martinez sọ. “Mó ní ìfẹ́ látí kàn sí gbogbo àwọn àgbábọ́ọ̀lù mẹ́rin dín lọ́gbọ́n (26) tó kópa nínú Ìfé Àgbáyé tó kọjá èyí tí Cristiano Ronaldo jẹ́ ọkàn nínù wọ́n. Lekan Orenuga


Ó ní; “Inú mí dùn láti ní anfààní látí ṣé olùkọní ọkàn nínù àwọn ìkọ àgbábọ́ọ̀lù tó dára jùlọ ní àgbáyé,” Martinez sọ. “Mó ní ìfẹ́ látí kàn sí gbogbo àwọn àgbábọ́ọ̀lù mẹ́rin dín lọ́gbọ́n (26) tó kópa nínú Ìfé Àgbáyé tó kọjá èyí tí Cristiano Ronaldo jẹ́ ọkàn nínù wọ́n. Lekan Orenuga


Ààrẹ orílẹ̀-èdè Brazil Tẹ́lẹ̀ Rí, Jair Bolsonaro Di Èrò Ilé-Ìwòsàn

Ààrẹ Brazil tẹlẹ rí, Jair Bolsonaro ní wọ́n tí gbé lọ sí ilé ìwòsàn kàn ní Florida, ìyàwó rẹ̀ sọ lórí Instagram rẹ̀. Èyí ló wáyé lẹyìn tí àwọn ẹgbẹẹgbẹrun àwọn ololufẹ rẹ̀ yabo ilé ìjọba ní olú-ìlú Brazil. Ọgbẹni Bolsonaro ní wọ́n gbé lọ́ sí Ilé-Ìwòsàn nítòsí Orlando ní ọjọ́ Àjé, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣé wí. Ìròyìn kàn tó súnmọ́ ìdílé rẹ̀ sọ pé ipò rẹ̀ “kó sí èwù.” Ìròyìn náà sọ. Àbọ̀ náà tí kọ́kọ́ wáyé nípasẹ̀ ilé iroyin Brazil O Globo. Ọgbẹni Bolsonaro fí orílẹ̀-èdè Brazil sílẹ fún Amẹ́ríkà ní nkán bí ọjọ́ mẹ́wàá sẹyìn.


Ìròyìn kàn tó súnmọ́ ìdílé rẹ̀ sọ pé ipò rẹ̀ “kó sí èwù.” Ìròyìn náà sọ. Àbọ̀ náà tí kọ́kọ́ wáyé nípasẹ̀ ilé iroyin Brazil O Globo. Ọgbẹni Bolsonaro fí orílẹ̀-èdè Brazil sílẹ fún Amẹ́ríkà ní nkán bí ọjọ́ mẹ́wàá sẹyìn. “O kọ látí kópa nínú ìfilọ́lẹ̀ Ààrẹ tuntun Luiz Inácio Lula da Silva ní ọsẹ tó kọjá.” Ọgbẹni Bolsonaro ní wọ́n gùn làkókò àpéjọ ìpolongo ibo ní ìpínlẹ̀ Minas Gerais ní Oṣù Kẹsán ọdún 2018. Ó tẹ̀síwájú látí bórí ìdìbò náà ní ọdún yẹn ṣùgbọ́n látí ìgbà náà ní o tí ń Ìpenija pẹ̀lú inú rírú ùn ní ìgbà gbogbo. Ní Oṣù Kẹwàá, Ó pàdánù àtúndì ìbò sí Ààrẹ tẹlẹ Lula.


“O kọ látí kópa nínú ìfilọ́lẹ̀ Ààrẹ tuntun Luiz Inácio Lula da Silva ní ọsẹ tó kọjá.” Ọgbẹni Bolsonaro ní wọ́n gùn làkókò àpéjọ ìpolongo ibo ní ìpínlẹ̀ Minas Gerais ní Oṣù Kẹsán ọdún 2018. Ó tẹ̀síwájú látí bórí ìdìbò náà ní ọdún yẹn ṣùgbọ́n látí ìgbà náà ní o tí ń Ìpenija pẹ̀lú inú rírú ùn ní ìgbà gbogbo. Ní Oṣù Kẹwàá, Ó pàdánù àtúndì ìbò sí Ààrẹ tẹlẹ Lula. Lekan Orenuga


Òún Kòún Kò Lè Dá Ìdìbò 2023 Dúró – Ìjọba Àpapọ̀

Ìjọba Àpapọ̀ tí tẹnu mọ́ ọn pé kò sí èwù látí ibikibi tó lè dá ìdìbò gbogboogbò 2023 dúró, èyí tó kú oṣù kàn péré. Mínísítà fún Ìròyìn Alhaji Lai Mohammed sọ ipò Ìjọba dì mímọ̀ làkókò tó ń dáhùn sí ọrọ Ìgbìmọ̀ élétó Ìdìbò tí Orílẹ̀-èdè yìí (INEC) pé àwọn ìdìbò lè má wáyé ní àwọn ìpínlẹ̀ kàn nítorí àwọn irọkẹ̀kẹ ààbò nípasẹ̀ àwọn janduku ní àwọn ìpínlẹ̀ náà. Làkókò tó ń bá àpéjọ pọ̀ àwọn òníròyìn kàn s’ọrọ ní Abùjá ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun, Mínísítà Ìròyìn ṣé ìkéde rẹ̀ pé “kó sí ìyè irọkẹ̀kẹ ẹrù tó lè dá ìdìbò dúró gẹ́gẹ́ bí a tí pinnu.” “A mọ́ pé INEC ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò látí ríi dájú pé ìdìbò náà wáyé ní irọwọ rọsẹ káàkiri orílẹ̀-èdè náà.” “Awọn ilé-iṣẹ́ ààbò náà tún tẹ̀síwájú látí fí dá àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lójú pé wọ́n ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti rii dájú pé ìdìbò náà wáyé ní àlàáfíà. Nítorí náà, kò sí ìdí fún ìbẹrù,” Mohammed sọ. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Fọwọ́sí owó tó tó bílìọ̀nù mẹ́rin ó lé díẹ̀ Fún Iṣẹ́ Ìwádìí Tetfund

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti fọwọ́sí ìyè owó N4,736,782,352.21 fún iṣẹ ìwádìí igba o le mọkandinlogun (219) sí àwọn olukopa lábẹ́ Tertiary Education Trust Fund, TETFUnd National Research Fund, NRF ètò fún ọdún 2021. Gẹ́gẹ́ bí Adari Àgbà Abdulmumin Oniyangi, ó ṣàlàyé pé ifọwọsi owó náà wá lẹyìn ijabọ tí TETFUnd National Research Fund, Screening and Monitoring Committee (NRFS&MC) èyí tí ó fí ọwọ́ sí owó náà lẹyìn ìwádìí àtí àkọsílẹ̀ ìmọràn ẹgbẹ́ẹdọ́gbọ̀n dín díẹ̀ 4,810 látí ọdọ àwọn olufojusọna ní oṣù kọkànlá, ọdún 2021. Ìpín sí wẹ̀wẹ̀ rẹ̀, ìyè owó mílíọ̀nù mẹta lè díẹ̀ N3,066,156,844.61 ní á fọwọsi fún ìmọẹrọ, sáyẹnsì àtí òun tuntun (Sciences, Engineering, Technology and Innovation SETI) lẹ́gbẹ̀ẹ́ kàn, N806,381998.00 fún àwọn ètò àwujọ àti ìmọ ìjìnlẹ̀ (Humanities and Social Science HSS), nígbà tí Cross Cutting gbá N864,242,509.60. Owó mílíọ̀nù mẹ́rin àbọ̀ N4.5m sí ogójì lè díẹ̀ mílíọ̀nù N41m wà fún olukulùku tó dà àrà rẹ̀ lójú. Àlàyé náà sọ. Owó ìwádìí tí Orílẹ̀-èdè, NRF Grant ní a ṣé láti ṣé ìwúrí fún àwọn ìwádìí èyí tó ṣàwarí àwọn àgbègbè ìwádìí tó ní ìbátan sí àwọn ìwúlò àwùjọ tí Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí ìnà, ìlera, ààbò, ọgbin, iṣẹ́ àtí iṣẹdà ọrọ̀.


Owó mílíọ̀nù mẹ́rin àbọ̀ N4.5m sí ogójì lè díẹ̀ mílíọ̀nù N41m wà fún olukulùku tó dà àrà rẹ̀ lójú. Àlàyé náà sọ. Owó ìwádìí tí Orílẹ̀-èdè, NRF Grant ní a ṣé láti ṣé ìwúrí fún àwọn ìwádìí èyí tó ṣàwarí àwọn àgbègbè ìwádìí tó ní ìbátan sí àwọn ìwúlò àwùjọ tí Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí ìnà, ìlera, ààbò, ọgbin, iṣẹ́ àtí iṣẹdà ọrọ̀. Lekan Orenuga


Melbourne Victory FC Gbá Àwọn Ìjìyà Fún Jagidijagan Lórí Pápá

Ẹgbẹ́ àgbábọ́ọ̀lù Australia (Football Australia) tí fún Melbourne Victory ní ìjìyà àpapọ̀ owó $450,000 dọla Australia (£255,000) fún àwọn ìtanràn àtí ìjìyà fún bí àwọn ololufẹ wọ́n ṣé yabo àwọn àgbábọ́ọ̀lù lórí pápá, èyí tó fá ìpalára fún aṣọle Melbourne City kàn làkókò ìdíje A-League kàn ní oṣù Kejìlá ọdún tó kọjá. Melbourne Victory ní a tí gbèrò láti yọ ojú-àmì Mẹwàá kúrò nínú àmì wọ́n tí irufẹ áìṣé déédé àwọn ololufẹ wọ́n bá tún ṣẹlẹ̀ titi dì òpin sáà ìgbábọ́ọ̀lù 2025/2026. Wọ́n tí fí òfin dé ẹgbẹ́ náà láti má tá àwọn tikẹti ní àgbègbè tí àwọn ololufẹ wọ́n tí yabo pápá. Ní àfikún, àwọn ololufẹ ìkọ yìí kìí yóò ní ànfàní láti lọ sí àwọn èrè mìíràn ní pápá ìṣéré káàkiri orílẹ̀-èdè yíì fún ìyókù sáà ìgbábọ́ọ̀lù yìí, èyítí yóò tún mú wọ́n pàdánù ìyè owó tikẹẹti $100,000 dọla Australia (£57,000) síwájú síi. Wọ́n tí kọkọ fí òfin dé wọ́n tẹlẹ rí láti má tá àwọn tikẹti fún àwọn ololufẹ wọ́n ní ilé ìgbábọ́ọ̀lù wọ́n titi dì ọjọ́ karundinlogun (15) Oṣù Kíní, Ọdún yìí. Ifẹsẹwọnsẹ náà yóò tún wáyé ní Oṣù Kẹ́rin tí yóò bẹ̀rẹ̀ láti iṣẹju kejilelogun (22nd), pẹlú bí Melbourne City yóò ṣé léwájú pẹ̀lú àmì 1-0 tí wọ́n tí fí ń léwájú kí àwọn ololufẹ Melbourne Victory FC tó yabo orí pápá.


Ní àfikún, àwọn ololufẹ ìkọ yìí kìí yóò ní ànfàní láti lọ sí àwọn èrè mìíràn ní pápá ìṣéré káàkiri orílẹ̀-èdè yíì fún ìyókù sáà ìgbábọ́ọ̀lù yìí, èyítí yóò tún mú wọ́n pàdánù ìyè owó tikẹẹti $100,000 dọla Australia (£57,000) síwájú síi. Wọ́n tí kọkọ fí òfin dé wọ́n tẹlẹ rí láti má tá àwọn tikẹti fún àwọn ololufẹ wọ́n ní ilé ìgbábọ́ọ̀lù wọ́n titi dì ọjọ́ karundinlogun (15) Oṣù Kíní, Ọdún yìí. Ifẹsẹwọnsẹ náà yóò tún wáyé ní Oṣù Kẹ́rin tí yóò bẹ̀rẹ̀ láti iṣẹju kejilelogun (22nd), pẹlú bí Melbourne City yóò ṣé léwájú pẹ̀lú àmì 1-0 tí wọ́n tí fí ń léwájú kí àwọn ololufẹ Melbourne Victory FC tó yabo orí pápá. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Ṣé Ìlérí Látí Dúró Lórí Òtítọ Rẹ̀

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí kéde pé òun kò ní dukia kánkan ní orílẹ̀-èdè míràn lẹyìn Nàìjíríà, èyí tí yóò jẹ́ kí ó ṣòro fún ẹnikẹ́ni látí dójú sọ òún fún ìwà ajẹbanu tàbí kó owó ìlú pàmọ̀ ní àkókò òún gẹ́gẹ́ bí Olórí Orílẹ̀-èdè. Nígbà tí o nsọ̀rọ ní ibí aṣeyẹ kan tí wọ́n fí buyi fún ní alẹ̀ ọjọ́ Ajé, ní Damaturu, Olú-ìlú ìpínlẹ̀ Yobe. Ààrẹ tún ṣé ìlérí láti sìn Ọlọrun àti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà títí dì ọjọ́ ìkẹyìn rẹ̀ ní ọfisi àtí títí láì. Ó gbà àwọn ọmọ Nàìjíríà nímọ̀ràn pé kí wọ́n jẹ́ onífẹ̀ẹ́ orílẹ̀-èdè wọ́n, ó ní ‘‘gẹ́gẹ́ bí mó tí sọ ní ọgbọ̀n ọdún sẹ́yìn, a kò ní orílẹ̀-èdè mìíràn jù Nàìjíríà lọ, ojúṣe gbogbo wà ní kí a pawọpọ gbé ga. Ó ṣé àpèjúwe ipaniyan tí àwọn ẹṣin-o-kọ-ku Boko Haram ṣé ní àárín gbùngbùn àríwá (Noth East Geopolitical Zone) pàápàá jùlọ bí ìpínlẹ̀ Yobe ṣé jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọkàn nínú àwọn ìpínlẹ̀ tí wọ́n kọlù jùlọ. Nítorí bẹẹ, o kéde pé òún tí mú àdéhùn tí òún ṣé fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣẹ́ nínú ọrọ̀ ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ May 29, 2015 látí kojú àwọn Onijagidijagan Boko Haram náà ní orílẹ̀-èdè yìí. Ààrẹ Buhari gbóríyìn fún Gómìnà Mai Mala Buni ti ìpínlẹ̀ Yobe fún lílo ànfàní ìpadàbọ̀ àlàáfíà àti ààbò ní Ìpínlẹ̀ náà láti ṣe àwọn iṣẹ́ akanṣe àwọn ènìyàn.


Ó gbà àwọn ọmọ Nàìjíríà nímọ̀ràn pé kí wọ́n jẹ́ onífẹ̀ẹ́ orílẹ̀-èdè wọ́n, ó ní ‘‘gẹ́gẹ́ bí mó tí sọ ní ọgbọ̀n ọdún sẹ́yìn, a kò ní orílẹ̀-èdè mìíràn jù Nàìjíríà lọ, ojúṣe gbogbo wà ní kí a pawọpọ gbé ga. Ó ṣé àpèjúwe ipaniyan tí àwọn ẹṣin-o-kọ-ku Boko Haram ṣé ní àárín gbùngbùn àríwá (Noth East Geopolitical Zone) pàápàá jùlọ bí ìpínlẹ̀ Yobe ṣé jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọkàn nínú àwọn ìpínlẹ̀ tí wọ́n kọlù jùlọ. Nítorí bẹẹ, o kéde pé òún tí mú àdéhùn tí òún ṣé fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣẹ́ nínú ọrọ̀ ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ May 29, 2015 látí kojú àwọn Onijagidijagan Boko Haram náà ní orílẹ̀-èdè yìí. Ààrẹ Buhari gbóríyìn fún Gómìnà Mai Mala Buni ti ìpínlẹ̀ Yobe fún lílo ànfàní ìpadàbọ̀ àlàáfíà àti ààbò ní Ìpínlẹ̀ náà láti ṣe àwọn iṣẹ́ akanṣe àwọn ènìyàn. Ààrẹ tún dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn orílẹ̀-èdè bíí Niger àti Chad fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àtí àtìlẹ́yìn lórí bí wọ́n ṣé kojú Boko Haram látí ọdún 2015. Gómìnà Buni fí ìdùnnú rẹ̀ hàn níbí ayẹyẹ náà, bí Ààrẹ ṣé ṣí àwọn iṣẹ àkànṣe bí pápákọ̀ òfurufú tí Yobe International Cargo, ilé ìtàjà ìgbàlódé ní Damaturu (Damaturu ultra-modern market), Maternal and Child Health Complex ní ilé ìwòsàn tí ìpínlẹ̀ Yobe, ẹgbẹwa-lè-lẹgbẹta Ilé ìgbé (2600 Housing Estate) ní Potiskum àtí Damaturu Mega School ni Bra-Bra tuntun. O wà rawọ ẹ̀bẹ̀ sí Ààrẹ látí fọwọ́ sí gbígbà tí pápá ọkọ̀ òfurufú International Cargo, kí wọ́n sì sàn bílíọ̀nù mejidinlogoji N38 pàdà fún ìjọba ìpínlẹ̀ náà lórí iṣẹ́ àkànṣe náà, gbígbà tí Ile-iwosan ìkọ́ni Fasiti tí Ìpínlẹ̀, pẹlú Ilé-iṣẹ́ Ìlera ìyá àti àwọn ọmọdé.


Ààrẹ tún dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn orílẹ̀-èdè bíí Niger àti Chad fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àtí àtìlẹ́yìn lórí bí wọ́n ṣé kojú Boko Haram látí ọdún 2015. Gómìnà Buni fí ìdùnnú rẹ̀ hàn níbí ayẹyẹ náà, bí Ààrẹ ṣé ṣí àwọn iṣẹ àkànṣe bí pápákọ̀ òfurufú tí Yobe International Cargo, ilé ìtàjà ìgbàlódé ní Damaturu (Damaturu ultra-modern market), Maternal and Child Health Complex ní ilé ìwòsàn tí ìpínlẹ̀ Yobe, ẹgbẹwa-lè-lẹgbẹta Ilé ìgbé (2600 Housing Estate) ní Potiskum àtí Damaturu Mega School ni Bra-Bra tuntun. O wà rawọ ẹ̀bẹ̀ sí Ààrẹ látí fọwọ́ sí gbígbà tí pápá ọkọ̀ òfurufú International Cargo, kí wọ́n sì sàn bílíọ̀nù mejidinlogoji N38 pàdà fún ìjọba ìpínlẹ̀ náà lórí iṣẹ́ àkànṣe náà, gbígbà tí Ile-iwosan ìkọ́ni Fasiti tí Ìpínlẹ̀, pẹlú Ilé-iṣẹ́ Ìlera ìyá àti àwọn ọmọdé. . Olórí àwọn Ọlọ́pàá tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (IGP), Usman Alkali, dúpẹ́ lọ́wọ́ Ààrẹ fún ìfilọ́lẹ̀ gbangan nlá kán àti ìpèsè ilé ìṣẹ́ ọlọ́pàá tuntun ní ìpínlẹ̀ náà, ilé ìwé gíga ọlọ́pàá àtí ilé ìwòsàn ọlọ́pàá làkókò ibẹwo náà. IGP náà fí dá Ààrẹ àti àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lójú pé ọlọ́pàá Nàìjíríà yóò ṣé iṣẹ́ wọ́n bí iṣẹ́ làkókò ìdìbò gbogbogbòò ọdún yìí.


. Olórí àwọn Ọlọ́pàá tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (IGP), Usman Alkali, dúpẹ́ lọ́wọ́ Ààrẹ fún ìfilọ́lẹ̀ gbangan nlá kán àti ìpèsè ilé ìṣẹ́ ọlọ́pàá tuntun ní ìpínlẹ̀ náà, ilé ìwé gíga ọlọ́pàá àtí ilé ìwòsàn ọlọ́pàá làkókò ibẹwo náà. IGP náà fí dá Ààrẹ àti àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lójú pé ọlọ́pàá Nàìjíríà yóò ṣé iṣẹ́ wọ́n bí iṣẹ́ làkókò ìdìbò gbogbogbòò ọdún yìí. Lekan Orenuga


Rwanda Kọ̀ Látí Má Gbà Àwọn Àlasálà Fún Ẹ̀mí Wọ́n Ọmọ DR Congo Mọ́ọ́

Ààrẹ Rwanda, Paul Kagame sọ pé orílẹ̀-èdè rẹ̀ kò ní ṣé ètò ààbò fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Democratic Republic of Congo tó ń sá àsálà fún ẹ̀mí wọ́n mọ́ọ́. Iroyin sọ pé àìsí ààbò nì àpá ìlà oòrùn orílẹ̀-èdè DR Congo tí ọdún pípẹ́ ló fà ìdí tí àwọn ènìyàn wọ̀nyí fí ń sá lọ́ sí orílẹ̀-èdè Rwanda. Ọ̀gbẹ́ni Kagame sọ pé: “Èyí kì í ṣe ìṣòro Rwanda, ó fi kún un pé: “Mo ń kọ̀ pé kí Rwanda ru ẹrù yìí.” Ilé iṣẹ́ Ààrẹ ilẹ̀ náà sọ́ dì mimọ lórí asọye Ọgbẹni Kagame ní orí twitter. Lekan Orenuga


Atiku Fi Ìdààmú Ọkàn Rẹ̀ Hàn Látàrí Ìkọlù Ọkọ̀ Reluwé

Olùdíje ààrẹ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, Atiku Abubakar, ti fi ìpóruru ọkàn rẹ̀ hàn látàrí ìkọlù ọkọ̀ Reluwé ní etikọ̀ ọkọ̀ ojú irin tó wáyé láìipẹ́ yìí ní agbègbè Igueben, ìpínlẹ̀ Edo tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn gbé sálọ láti ọwọ́ àwọn afunrasí darandaran. Atiku, nínú àkọsílẹ̀ rẹ̀ ní ọjọ́ àìkú jẹ́ kó di mímọ̀ pé, ìṣẹ̀lẹ̀ ìkọlù náà buru jáì lára ìtàn àilabo búburú tó wáyé ní orílẹ̀-èdè yii. Nígbàtí oǹdíje ipò ààrẹ náà ńkẹ̀dùn pẹ̀lú àwọn tó lùgbàdí ìkọlù àti ìdílé wọn, ó sọ wípé ” Ọkàn òun àti ìdílé òun wà pẹ̀lú àwọn tó lùgbàdì ìkọ̀lù àti ìdílé wọn nínú gbígbà àdúrà fún wọn kí wọn leè padà dé láàyè àti ní àlàáfíà.” Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Iwobi Kòní Leè Gbá Bọ́ọ̀lù Fún Ọ̀sẹ̀ Mẹ́ta Látàrí Ìfarapa

Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Everton ti jẹ́ kó di mímọ̀ pé ẹlẹ́sẹ̀ ayò nì, Alex Iwobi kòní leè kópa látàrí Ìfarapa tó ní nígbà tí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Manchester United gbo omi ewúro sí wọn lójú. Akọ́ni-mọ̀ọ́gbá rẹ̀, Frank Lampard, lẹ́yìn ìdíje sọ wípé ẹlẹ́sẹ̀ ayò náà yóò se àyẹ̀wò fínífíní láti mọ bí Ìfarapa náà se pọ̀ sí. Ní sáà tó lọ, agbábọ̀ọ̀lù ikọ̀ Arsenal tẹ́lẹ̀ rí náà ran ìkọ̀ rẹ̀ lọ́wọ́ láti ṣe dáadáa. O kópa ní ìgbà méjìdínlógbọ̀n, ó lu àwọ̀n ní ìgbà meji , ó sì ṣe ìrànwọ́ ní ìgbà méjì bákannáà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


NFF Yan Obìnrin Àkọ́kọ́ Látí Jẹ́ Adarí Àjọ Afunfèrè Lórí Pápá

Àjọ Nigeria Football Federation(NFF) ti yan Faith Irabor bí adarí afunfèrè lórí pápá ti àjọ Nigerian FA, gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́ sí ipò . Ìyànsípò náà wáyé ní Abuja ní ọjọ́ Àìkú ṣáájú ìbẹ̀rẹ̀ Líìgì àgbábuta ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2022/23. Yóò sì ṣiṣẹ́ fún ọdún méjì, láti ọdún 2023 títí di ọdún 2025. Irabor tẹ́lẹ̀ rí jẹ́, afunfèrè àjọ FIFA tó ti fẹ̀yìntì, Olùdarí afunfèrè tẹ́lẹ̀ ti àjọ CAF, Igbákejì Ààrẹ ti àjọ Nigeria Referees Association láti ọdún 2019, ó tún jẹ́ ọ̀gá àwọn eléré ìdárayá ti ìpínlẹ̀ Edo tẹ́lẹ̀ rí. Nígbàtí ó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀, ó wípé ” inú òun dùn gan ni, gbogbo ìrírí òun ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, gẹ́gẹ́ bí afunfèrè àjọ FIFA tó ti fẹ̀yìntì abbl. yóò wúlò gidigidi.


Irabor tẹ́lẹ̀ rí jẹ́, afunfèrè àjọ FIFA tó ti fẹ̀yìntì, Olùdarí afunfèrè tẹ́lẹ̀ ti àjọ CAF, Igbákejì Ààrẹ ti àjọ Nigeria Referees Association láti ọdún 2019, ó tún jẹ́ ọ̀gá àwọn eléré ìdárayá ti ìpínlẹ̀ Edo tẹ́lẹ̀ rí. Nígbàtí ó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀, ó wípé ” inú òun dùn gan ni, gbogbo ìrírí òun ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, gẹ́gẹ́ bí afunfèrè àjọ FIFA tó ti fẹ̀yìntì abbl. yóò wúlò gidigidi. Àwọn yóò sì tún sa gbogbo ipá wọn láti yí nkàn padà sí rere bí ààrẹ orílẹ̀-èdè yìí náà ti ṣèlérí láti fi ààyè gba wọn.” Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Àwọn yóò sì tún sa gbogbo ipá wọn láti yí nkàn padà sí rere bí ààrẹ orílẹ̀-èdè yìí náà ti ṣèlérí láti fi ààyè gba wọn.” Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè Senegal kéde Ọ̀fọ̀ Ṣíṣe Látàrí Ìjàmbá Ọkọ̀ Tó Sekú Pa Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ènìyàn

Ènìyàn méjìdínlógójì ló kù látàrí ìjàmbá ọkọ̀ tó wáyé ní àárín gbùngbùn Senegal nígbàtí ọkọ̀ bọ́ọ́sìì méjì kọlu ara wọn ní ọjọ́ Àìkú . Ààrẹ Sali sọ lórí ẹ̀rọ ayélujára Twitter pé,” inú wọn bàjẹ́ gidigidi, wọ́n sì sọ̀fọ̀ àwọn tó dágbére fáyé nínú ìjàmbá ọkọ̀ náà, àwọn sí kéde ọ̀fọ̀ ṣíse jákèjádò orílẹ-èdè ọlọ́jọ́ mẹ́ta bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ ajé.”. Gégé bí ìròyìn se sọ, táyà mọ́tò àkọ́kọ́ ló bẹ́ tó sì lọ kọlu èkejì tó ń bọ̀ ní àdojúkọ rẹ̀ tó sì fa ìjàmbá yìí. Ìjàmbá ọkọ̀ wöpọ̀ ní Orílẹ̀-èdè Senegal látàrí ọkọ̀ ńlá àti ọkọ̀ bọ́ọ́sìì akérò tó ti gbó tó tún ń kó èrò àti àwọn nkàn tó pọ̀ àti ọ̀nà tí kò dára tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọkọ̀ ń rìn. Ní ọdún 2017, ọkọ̀ bọ́ọ́sìì méjì kọlu ara won bákannáà tó sì pa ènìyàn márùndínlọ́gbọ̀n pẹ̀lú àwọn tó ń lọ síbi ayẹyẹ ọdún ẹ̀sìn wọn. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ilé Ìwòsàn Ẹ̀kọ́ni: Al-Makura Gbóríyìn Fún Ààrẹ Buhari Fún Ìbuwọ́lù Ìwé

Sénétọ̀ tó ń ṣiṣẹ́ sìn ìpínlẹ̀ rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ ti gúsù Ìpínlẹ̀ Nasarawa, Sen. Umaru Al-Makura ti fi ọpẹ́ rẹ̀ hàn sí ààrẹ Muhammadu Buhari fún Ìbuwọ́lù ìwé ìdásílẹ̀ ifáfitì àpapọ̀ ti ilé-ìwòsàn ìkọ́ni- lẹ̀kö tó kalẹ sí Lafia. Sénétọ̀ náà tó tún jẹ́ Gómìnà àná tẹ́lẹ̀ ipinlẹ̀ náà fi ìgbóríyìn náà hàn nígbà tí ó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀ ní ọjọ́ Àìkú ni ìlú Lafia. Bí sénétọ̀ náà se sọ, ” inú mi dùn, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ayọ̀ ló kún inú mi, ní agbára Ọlọ́run, oun tí mo lóyún rẹ̀ sínú nígbàtí mo jẹ́ Gómìnà ló wá sí ìmúṣẹ yìí.” Ó sọ wípé ilé-ìwòsàn náà yóò wúlò fún Ìpínlẹ̀ náà nipa kikọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ Oníṣègùn òyìnbó, yóò sì tún wúlò fún ìlera àwọn ènìyàn. Ìbuwọ́lù Ìwé ìdásílẹ̀ Ilé Ìwòsàn ẹ̀kọ́ni ti Lafia wà lára ìwé ìsọdòfin tí ààrẹ bu ọwọ́ lù ní àìpẹ́ yìí. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Alága “Yorùbá Nation” Kọ̀wé Fipò Sílẹ̀ Látàrí Síse Owó Ìlú Kúmọkùmọ

Adarí àti Alága ajàjàngbara ti ilẹ̀ Yorùbá tá n tún pè ní ” Ìlànà Ọmọ Oòduà Worldwide” , Wálé Adénìran ti kọ̀wé fipò rẹ̀ sílẹ̀ látàrí ìṣe owó ìlú básubàsu àti ìkówójẹ. Adénìran sọ wípé òun se èyí láti jẹ́ kí àwọn àgbààgbà ẹgbẹ́ leè rí ọ̀nà tó pọ̀ láti wádìí òun bóyá òótọ́ wà nìdìí ọ̀rọ̀ yìí. Ó pe ìpènijà ẹnikẹ́ni láti wádìí òun tàbí wọ́n rí òun tí òun gba owó àìtọ́, kí ẹni náà bọ́ si gbangba Kó wà wí tirẹ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Tanzania Yan Gómìnà Ilé Ìfowópamọ́sí Àpapọ̀ Tuntun

Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Tanzania, Samia Suluhu Hassan ti yan Emmanuel Tutuba gẹ́gẹ́bí Gómìnà Ilé Ìfowópamọ́sí Àpapọ̀ Tuntun ní ọ̀nà láti fi òpin sí àwọn nkàn ọrọ̀ ajé tó ń gbówó lórí. Tutuba tí ó ti ń ṣiṣẹ́ bíi akọ̀wé àgbà ní ẹ̀ka ètò ìnáwó tẹ́lẹ̀ ló rọ́pò fún Florens Luoga látàrí ìfẹ̀yìntì rẹ̀ . Ìgbésẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ ní wàrànsesà gẹ́gẹ́ bí ọ́fíìsì ààrẹ se sọ. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Kizz Daniel Gbé Àwo Orin Tuntun Fidio Tó Pè Àkọle Rẹ̀ Ní ‘RTID’ Jáde

Ògbóǹtarìgì ọmọ Nàìjíríà oǹkọrin Afrobeats, ògbẹ́ni Kizz Daniel ti gbé àwo àkọ́kọ́ orin tuntun fídíò tó pe àkọ́lé rẹ̀ ní ‘RTID’ jáde nínú osù yìí. Àwo orin Fidio tí oǹkọrin Kizz Daniel fi ìgbésí ayé ọlọ́lá hàn, ó sì tún sọ̀rọ̀ nípa ẹ̀bẹ̀ tí oǹkọrin náà ńfẹ́. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ìjọba Nàìjíríà Bẹnu Àtẹ́ Lu Àkọlù Sí Ibùdó Ọkọ̀ Ojú Irin

Ìjọba àpapọ̀ ti korò ojú sí jíjí àwọn èrò ọkọ̀ ojú irin gbé ní ibùdókọ̀ Tom Ikimi, Igueben, ní ìpínlẹ̀ Edo. Ẹka ìgbòkègbodò ọkọ̀ ìjọba àpapọ̀ fi àrídájú hàn pé ìjọba tí n gbìnyànjú láti gba àwọn tí wọ́n jígbé padà. Àtipé àwọn Ọlọ́pàá ti bẹ̀rẹ̀ sí ní lépa àwọn ọ̀daràn náà, ààbò tí ó péye sì wà fún àwọn èrò tí ó kù. A kò ì tíì le sọ pàtó iye ènìyàn tí ó wà nínú ìgbèkùn àwọn ajínigbé náà.


Ìpínlẹ̀ Edo Ṣe Ìrànlọ́wọ́ Fún Àwọn Àgbẹ̀ Ọlọ́sìn Adìẹ

Ìjọba ìpínlẹ̀ Edo, pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ọlọ́sìn Adìẹ yóò se ìrànlọ́wọ́ fún àwọn àgbẹ̀ ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta (500,000). Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde níbi àpéjọ kan ní Ikpoba, ìjọba ìbílẹ̀ Okha. Gẹ́gẹ́ bí ó se sọ, ìpínlẹ̀ náà ti setán láti ran àwọn àgbẹ̀ ọ̀sìn adìẹ lọ́wọ́ ní ìpínlẹ̀ Edo, lójúnà àti mú ìgbòòrò bá ọrọ̀ ajé àti ìgbáyégbádùn. Ó sàlàyé síwájú pé, ìgbésẹ̀ náà yóò pèsè iṣẹ́ fún ọ̀pọ̀ ènìyàn.


Ọtí Mímu Léwu Fún Àgo -Ara : Àjọ Elétò Ìlera Àgbáyé Fi Ọ̀rọ̀ Léde

Àjọ elétò ìlera àgbáyé ( The World health Organization, WHO) ti fi ọ̀rọ̀ léde wípé ọtí mímu ń kó ìpalára bá àlàáfíà ara ènìyàn. Ó sàlàyé pé, ọtí mímu wà lára okùǹfà àìsàn jẹjẹrẹ ( Cancer), àti àìsàn ìtọ̀ súgà (Diabetes). Àjọ náà wá pè fún jíjìnà sí ọtí mímu àti àlàyé lẹ́kùnrẹ́rẹ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn elétò ìlera nípa ewu tí ó ń bẹ nínú ọtí mímu.


Ibùdókọ̀  Ọkọ̀ Ojú -Irin Ìpínlẹ̀ Edo Ti Wà Ní Títìpa

Àjọ tí o ń mójútó ìrìnnà ọkọ̀ ojú irin ti fi léde wípé, ibùdó ọkọ̀ ojú irin tí ó wà ní Ekehen, ìpínlẹ̀ Edo ti wà ní títìpa di ọjọ́ mínràn látàrí àkọlù tí àwọn jàǹdùkú ṣe sí ibùdókọ̀ náà. Ìròyìn fi yéwa pé àwọn afurasí adaran yawọ ibùdókọ̀ náà pẹ̀lú ìbọn AK-47, tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn arìnrìnàjò gbé lọ. Ìsẹ̀lẹ̀ náà wáyé ní alẹ́ ọjọ́ Àbámẹ́ta (Saturday). Nínú ìṣẹ̀lẹ̀ burúkú náà, ọ̀pọ̀ àwọn arìnrìnàjò fi ara gba ọta, sùgbọ́n àrídájú wà pé àwọn tí wọ́n jí gbé lọ yóò gba òmìnira láìpẹ́, nítorí pé lọ́gán ni àwọn ẹlẹ́ṣọ̀ọ́ ààbò ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ lórí rẹ̀.


Alága Ẹgbẹ́ Àwọn Agbẹjọ́rọ̀ Pè Fún Jíjìnà Sí Ìwà Àjẹbánu

Alága ẹgbẹ́ àwọn agbẹjọ́rò ti ẹka ilọrin, Amòfin kamaldeen Gambari ti gba àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìgbẹ́jọ́ nímọ̀ràn láti jìnà sí gbígba owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀, àtipé irúfẹ́ ìwà bẹ́ẹ̀ ń kó ìfàsẹ́yìn àti àbùkù bá ètò ìgbẹ́jọ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Amòfin Kamaldeen Gambari sọ ọ̀rọ̀ náà nígbà tí ó ń tàkùrọ̀sọ pẹ̀lú àwọn akọ̀ròyìn ní ìlú Ilọrin, Ìpínlẹ̀ Kwara. Ó gbé oríyìn fún àwọn tí ó ń ṣiṣẹ́ wọn láìní ẹja-n bákàn nínú, Ó sì fi àsìkò náà pàrọwà sí àwọn oníwà láabi. Gambari wá fi àrídájú hàn pé, ẹgbẹ́ agbẹjọ́rò ń gbé ìgbésẹ̀ akin láti pinwọ́ ìwà burúkú bẹ́ẹ̀.


Iná Mọ̀nà -mọ́ná Àti Epo Gbówó Lórí Ní Orílẹ̀ Èdè Senegal

Ìjọba orílẹ̀ èdè Senegal ti kéde àlékún owó epo bẹntiróòlù àti iná mọ̀nà-mọ́ná ní orílẹ̀ èdè náà. Àrẹ Macky Sall sọ ọ̀rọ̀ náà nínú ọ̀rọ̀ ìfiléde rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n osù kejìlá ọdún tí ó kọjá àti ìpinnu ìjọba rẹ̀ láti ṣe ìgúnpá lórí oúnjẹ àti oun àmúsagbára. Ó fi àrídájú han pé àlékún náà wáyé látàrí àìrajaja ọrọ̀ ajé ní orílẹ̀ èdè àgbáyé àti ìpalára tí àrùn covid-19 àti ogun tí ó ń lọ ní orílẹ̀ èdè Ukraine kó bá ọrọ̀ ajé.


Ìjọba Pín Ohun Èlò Ọ̀gbìn Fún Àwọn Tí Ó Lùgbàdì Omíyalé

Ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo ti bẹ̀rẹ̀ láti máa pín ohun èlò ọ̀gbìn fún àwọn tí omíyalé dà láàmú lójúnà àti ṣe ìgúnpá fún wọn àti fún ìtẹ̀síwájú ètò ọ̀gbìn. Gómìnà ìpínlẹ̀ náà, Rotimi Akeredolu sọ wípé ètò náà wà fún ìtẹ̀síwájú ètò ọ̀gbìn àti láti ríi dájú pé ìjọba se ìrànlọ́wọ́ fún àwọn tí ó lùgbàdì omíyalé ní ìpínlẹ̀ náà. Ìjọba wá rọ àwọn tí ó jẹ ànfààní náà láti lo àwọn ohun èlò ọ̀gbìn náà fún ìdàgbàsókè ètò ọ̀gbìn ní ìpìnlẹ̀ náà.


Ẹ Ri Dájú Wípé Ẹ gbà Káàdí ìdìbò Yìí o : Ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Nasarawa.

Àmọ̀ràn ti jade sí àwọn obìnrin ìpínlẹ̀ Nasarawa láti lo anfààní àsìkò fún gbígba ati pínpín Káàdí ìdìbò kí àkókò ìdìbò tó sunmọ. Ìpè yìí ló wáyé láti ẹnu ìyàwó Gómìnà ìpínlẹ̀ Nasarawa,Haija Silifat Sule nínú ìpàdé fún àwọn olóṣèlú in Lafia ni olú ìlú Nasarawa. Ó ní obìnrin ni agbára láti tún orílẹ̀-èdè ṣe, làti fi okùn ati àlàáfíà sí ìlú lakoko òṣèlú àwarawa. Bákanáà àlejò pàtàkì níbi ayẹyẹ náà Ọmowé Fatima Abdullahi, rọ àwọn obìnrin láti jáde lọpọ yanturu níní ọ̀sẹ̀lú ko ma je àwọn okùnrin nìkan.


Ààrẹ Buhari Gbórínyìn Fún Mínísítà Abuja, Àti Mínísítà Obìnrin Nípa Ọ̀rọ̀ Tó Nlọ Ní Ẹni Ọdún Mẹ́jìlẹ́lógóta.

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti bá àwọn aláyọ̀ yọ̀ ní àkókò ọjọ́ ìbí wọn Mínísítà fún ìlú Abuja Mohammed Bello àti mínísítà obinrin nípa ọ̀rọ̀ tó ńlo Pauline Tallen ni ẹni ọdún méjìlẹ́lógójì ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kínní ọdún 2023. Nínú ìkíni to jáde láti ọwọ́ ààrẹ Buhari, ààrẹ ṣe ìkíni idunu sí àwọn ọlọ́jọ́ìbí, àti ẹ̀bi,ọ̀re pẹ̀lú ojúlùmò. Ààrẹ gbórínyìn fún àwọn Mínísítà méjèjì fún iṣẹ́ takuntakun tí wọn ṣe fún ìlú àti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ààrẹ gbàdúrà fún ìbùkún Ọlọrun lórí Mohammed ati Tallen.


Alága Fún Àpapọ Ọmọ Yòrùbá Àgbáyé Fi Ipò Sílẹ̀.

Adarí àti alága fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Yoruba àpapọ, èyí tí wọn tun mọ sí ìlànà ọmọ oódùà ni àgbáyé, Walẹ Adeniran tí fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alága ẹgbẹ́ naa láàrín ẹ̀sún kíkọ́ owó jẹ ati ìṣe owó kúmọkùmọ Adeniran ní ohun fi ipò sílẹ̀ láti fí àǹfààní sílẹ̀ láti yan àjọ tí yóò ṣe ìwádìí lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ó ní ẹnikẹ́ni tí o bá ní ẹrí ọ̀rọ̀ náà lọ́wọ́ nípa ṣíṣe owó ẹgbẹ̀ kúmọkùmọ kó jáde láti fi ẹrí náà hàn


Ìpínlẹ̀ Borno Yóò Gbàlẹjò Ẹto Ìdìbò Ni Oṣù Kàrún ọdún 2023.

Àjọ elẹ́tò ìdìbò ní ìpínlẹ̀ Borno tí mú ogúnjọ́ oṣù kàrún ọdún 2023 láti dìbò tí ìjọba ìbílẹ̀. Nínú àtẹ̀ jáde láti ọwọ́ ọgá àgbà pátápátá fun àjọ elẹ́tò ìdìbò ní ìpínlẹ̀ náà,Zara Alhassan sọ wípé alága BOSIEC, Lasan Maina ṣe ìpolongo ọjọ́ ìdìbò náà láti pàdé ni ọjọ́ àbámẹ́ta in ìlú Maiduguri. Ó tọ́ka si kókó ìfọkàntán àti ìgbọra eníyẹ́ láàrín àwọn tọ́rọ̀ kàn fún àṣeyọrí ìdìbò naa Ìpàdé yìí ni àwon ènìyàn mẹ́rìnlá láti orisirisi ẹgbẹ́ òṣèlú àwọn elẹ́tọ̀ aláàbò àti àwọn ènìyàn jànkàn jànkàn nínú ìlú.


Ẹgbẹ́ Àwọn Akẹ̀kọ̀ọ́ Bú Ẹnu Àtẹ Lù Àìsí Yàrá Ìkàwé Tó Bójúmu Tó Ni Ìpínlẹ̀ Kaduna.

Ẹgbẹ́ àwọn akékọ̀ọ́ àpapọ̀ tí ilé ẹkọ gbogbo iṣẹ́ tí ìpínlẹ̀ Kaduna, pé fún ìrànlọ́wọ́ nípa ilé ẹ̀kọ́ náà Nígbà tí ó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀ ni ìlú Abuja, ìgbákejì ààrẹ ẹgbẹ́ NAPS Lawal Muhammad sọ wípé “Ọ̀na kan ṣoṣo tí a lè gbà tun ọjọ́ iwájú Orílẹ̀-èdè yìí ṣe ní ki a tún ọ̀rọ̀ ètò ẹ̀kọ ṣe kí o tó di ohun ìbàjẹ́ pátápátá. Ẹgbẹ́ NAPS bẹ̀bẹ̀ àti pípè fun ìrànlọ́wọ́ àjọ NBTE , ìjọba àpapọ̀, àti àjọ tó mójú ètọ́ ẹ̀kọ́ láti àjọ KYC fún àtúnkọ́ àwọn yàrá ìkàwé náà Wọ́n ní kíkọ̀ láti ṣe eléyìí yóò mú ẹgbẹ́ àwọn akékọ̀ọ́ dá gbéré fún iṣẹ́ àti ilẹ ẹ̀kọ́ náà.


Ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo Buwọ́lù ₦523 mílíọ̀nù Fún Ìdánwò Oníwèé Mẹwàá

Gómìnà Ìpínlẹ̀ òndó Ọ̀gbeni Oluwarotimi Akeredolu tí buwọ́lù ₦523 mílíọ̀nù fún ìdánwò onìwèé mẹ́wàá fún ọdún 2023. Nínú àtẹ̀ jáde tí wọn ká láti ọwọ́ Gómìnà ìpínlẹ̀ ondo, Gómìnà Akeredolu pàṣẹ kí owó náà di sí san fún Akòwé àjọ ìdánwò onìwèé méwàá Richard Olatunde, Gómìnà ní èyí wa lára àdéhùn rẹ fún ìpínlẹ̀ òndó láti mú ìdàgbàsókè bá ẹ̀tọ́ ẹ̀kó. Ìjọba Akeredolu tèsíwájú nípa mímú ẹ̀tọ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́ ni òkúkúdù léyìn tí tú ilé ẹ̀kọ́ Gbogbo ṣe, ìjọba Akeredolu sàn owó ìdánwò onìwèé mẹ́wàá.


Venus Kò Le Kópa Ni Orílẹ̀-èdè Australian Látàrí Ìfarapa Tó Wáyé

Venus tó gbà àmì ẹ̀yẹ nígbà mẹ́je ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ kò le kópa ní orílẹ̀-èdè Australian látàrí ìfarapa tó ṣẹlẹ sí , èyí dí mímọ̀ láti ọ̀dọ àwọn ìgbìmọ̀ ẹ̀tò náà Arábìnrin ẹni ọdún méjìlẹ́lógójì ti gbaradi púpọ ki ìfarapa yìí to wáyé, léyìn èyí ó ti ọwọ́ ọmọ rẹ̀ bọ asọ.


Kevin Mccarthy Wọlé Gẹ́gẹ́ Bí Adarí Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Ní Orílẹ̀-èdè US.

Kevin Mccarthy ni ibo ti gbé wọlé gẹ́gẹ́ bí adarí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ni orílẹ̀-èdè US. Ìròyìn sọ wípé ìgbà mẹ́ẹ̀dógún ni wón dìbò ki ọ̀gbéni Mccarthy tó wọlè pẹ̀lú ìbò igbaólẹ́mẹ́rìndílógún, ní ọjọ́ àìkú. Ààrẹ Joe Biden ṣe ìkíni oríre sí Ògbéni Mccarthy fún àṣeyọrí yìí , ó sí fojú sónà fún ìdàgbàsókè ẹgbẹ́ wọn


Àjọ Nípa ìmọ̀ Ẹ̀rọ Sáyẹnsì Rí Ìrànlọ́wọ́ Gbà Lọ́dọ̀ Ìjọba.

Àjọ àpapọ̀ fún ìmọ ẹ̀rọ nípa ìmọ sáyẹnsì ri ìrànlọ́wọ́ owó gbà lọdọ ìjọba àpapọ̀. Alága fún àjọ ẹlẹ́tò nipa ìmọ ẹ̀rọ sáyẹnsì Ọmowé Mohammed Haruna sọ èyí di mímọ̀ ní ilé ìjọba léyìn ìpàdé pẹlu ààrẹ Muhammadu Buhari. Ọmowé Haruna sàlàyé wípé Ìrànlọ́wọ́ owó yìí jé lára ànfàní ijoba àpapọ̀ sí àjọ náà Ni ìtèsíwájú,o ni àjọ náà gbé ètò pàtàkì kalẹ̀ láti wá ìmọ lọ́pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà lóri Ìdàgbàsókè àjọ náà.


Àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Ethiopia ṣayẹye ọdún kérésìmesì

Àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Ethiopia yóò ṣe ayẹyẹ ọjọ́ ìbí Jésù Kírísítì lónìí,Ọjọ́bọ̀,ọjọ́ keje,oṣù kínní ọdún 2023. Wọ́n ń pe Kérésìmesì ní Ganna (tàbí Genna) ní Ethiopia, tí wọ́n sì máa ń ṣe àjọyọ̀ rẹ̀ ní ọjọ́ keje,oṣù kínní. Ọdún Ganna máa ń wáyé ní ọjọ́ méjìlá ṣaájú Ayẹyẹ Timkat,èyí tí ó tún jẹ́ ọjọ́ ìsinmi pàtàkì mìíràn. Gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé ìjọsìn òde òní jákèjádò àgbáyé,ọjọ́ keje, Oṣù Kínní ni ọdún Kérésìmesì ní orílẹ̀-èdè Ethiopia. Bí àwọn oṣù Kàlẹ́ńdà Ethiopia ṣe yàtọ̀, Ganna máa ń wáyé ní ọjọ́ kọkàndín-lọ́gbọ̀n oṣù Tahsas.


Guinea-Bissau yẹ́ Pele sí

Ìpínlẹ̀ Guinea-Bissau ti yí orúkọ pápá eré ìdárayá wọn, tí ó wà ní ìlú kejì,Bafata, sí orúkọ Pele ‘pápá eré ìdárayá Pele’ láti yẹ́ gbajúgbajà agbábọ́ọ́lù Brazil sí. Ìjọba kéde èyí ní ọjọ́ Ẹtì nígbà tí wọ́n ti fẹnu kò lórí ìpinnu náà, lẹ́yìn ìpàdé Ìgbìmọ̀ àwọn Mínísítà ní orílẹ̀-èdè náà. Èyí wá túmọ̀ sí pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti ń gba ìmọ̀ràn ààrẹ FIFA Gianni Infantino, nípa àgbà agbábọ́ọ́lù Edison Arante Do Nascimento, tí a mọ̀ sí Pele,tí ó di olóògbé. Lásìkò ìsìnkú Pele,Infantino sọ pé kí ìkọ̀ọ̀kan nínú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ sọ pápá eré ìdárayá wọn kan, ó kéré jù ní orúkọ Pele,láti yẹ sí.


Ìfẹ̀yìntì:Gómìnà Kwara kí adájọ́ àgbà nígbà kan rí kú oríire

Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara,AbdulRahman AbdulRazaq ti kí adájọ́ àgbà tó ṣẹ̀ṣẹ̀ kúrò lórí oyè,Adájọ́ Suleiman Kawu, kú oríire lórí àseyọrí ìfẹ̀yìntì lẹ́nu iṣẹ́. Idájọ́ Kawu fẹ̀yìntún gẹ́gẹ́ bí adájọ́ ìpínlẹ̀ (CJ),pẹ̀lu oríyìn fún ìdúró déédéé àti ìṣàkóso rere tí ó fi ṣe iṣé rẹ̀. Gómìnà wá fa kọ́kọ́rọ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ lé adájọ́ àgbà náà lọ́wọ́,tí ó sì sọ pé ó tọ́ síi. Adájọ́ Suleiman kawu dúpẹ́ lọ́wọ́ Gómìnà fún ìgboyà láti la àsìkò tó lágbára já, nígbà tí wọ́n ka ẹ̀bi lóríṣiríṣi síi lẹ́sẹ̀ láti lée jáde lẹ́nu isẹ́ pẹ̀lú ipá. Adájọ́ àgbà Suleiman kawu, di adájọ́ àgbà ní ọdún 2014.


Ààrẹ Nàìjíríà bá àwọn olùfaragbà ọkọ̀ ojú-omi kẹ́dùn

Ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí bá ìjọba àti àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Kebbi kẹ́dùn lórí ìpàdànú ẹ̀mí, èyí tí ó wáyé látàríi ọkọ̀ ojú-omi àwọn àgbẹ̀ tó ń yẹ ilẹ̀ wò. Ààrẹ Bùhárí kẹ́dùn pẹ̀lú àwọn ẹbí àwọn tó pàdánù ẹ̀mí wọn nínú àjálù náà, tí ó sì ń gbàdúrà fún àwọn tí orí kó yọ,tí wọ́n sì ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́ báyìí. Ààrẹ wá gbóríyìn fún akitiyan ikọ̀ àwọn olùkóyọ tí wọ́n ti ń ṣiṣẹ́ láti bíi ọjọ́ díẹ̀ sẹ́yìn láti wá àwọn tó sọnù,ó wá rọ àwọn tọ́rọ̀ kàn láti ṣe àkíyèsí sí òfin to rọ̀ mọ́ rírìnà ọkọ̀ ojú-omi,pàápàá jùlọ ní agbègbè ìgbèríko. Ó wá gbàdúrà pé kí Olódùmarè gba àbọ̀ àwọn tó jẹ́pè ọlọ́run.


Gómìnà Ìpinlẹ Niger túnbọ̀ pèsè àwọn ilé-ìwòsàn alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀

Abubakar Sani Bello, gómìnà ìpínlẹ̀ Niger,ní gúsù àringbùngbùn Nàìjíríà,láti túnbọ̀ pèsè àwọn ilé-ìlera alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ (PHC) si,láti dín ẹrù tó wà lórí àwọn ilé-ìwòsàn ńlá jákèjádò ìlú kù. Gómìnà tí ó sọ pé ìṣàkóso òun dúró lórí ìpinnu òun láti ṣe àtúnṣe lórí ẹ̀ka ìlera,ó sọ pé ìpínlẹ̀ náà ti bẹ̀rẹ̀ ìṣelọ́pọ̀ àti ìpèsè àwọn ilé-ìtójú tó fẹ́ẹ̀ tó ọ̀ọ̀dúnrún ní àwọn agbègbè ní ìpínlẹ̀ náà. Gómìnà Sani Bello, ṣe àfihàn èyi lákòkóò tí ó ṣe àyẹ̀wò àtúnṣe àti ìfẹ̀lójú iṣẹ́ ilé-ìwòsàn gbogbogbòò ti Suleja, tí ó ti ju ogójì ọdún lọ. Ó sọ́ pé iṣẹ́ náà ti jẹ́ pàtàkì nítorí pé,ó ti ju ọgbọ̀n ọdún lọ tí enìkankan ò sì yà síi,àti pé àwọn òsìsẹ́ ibẹ̀ kàn mọ́kàn ni.


Kò séwu lẹ́gbẹ̀rún ẹ̀kọ – Gómìnà Zulum

Ní bíi ó ku ọjọ́ díẹ̀ sí ìdìbò gbogbogbòò 2023 ní Nàìjíríà, Gómìnà Borno,Ọ̀jọ̀gbọ́ Babagana Zulum,ti sọ pé ìlú òun ti gbáradì, tí kò sì séwu fún ìbò náà. Ó wá mu dá àwọn ènìyàn lójú pé kò séwu,kí wọ́n máá bẹ̀rù, kí wọ́n máá fòyà kí ìbò tó bẹ̀rẹ̀,lásìkò ìbò àti lẹ́yìn rẹ̀. Gómìnà ṣe ìdánilójú yìí ní Àbújá,lọ́jọ́ Ẹtì,lẹ́yìn ìpàdé bòńkẹ́lẹ́ kan pẹ̀lú ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí,ní ọ́fíísì ààrẹ. Ìpínlẹ̀ Borno ti ń kojú onírúurú rògbòdìyàn ìdìbò, pẹ̀lú ìjà agbára tó ṣẹlẹ̀ níbi ìpolongo ìbò ààrẹ PDP, ní Maiduguri olú-ìlú,ní oṣù kọkànlá,ọdún 2022.


Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo àtúndìbò yàn

Gómìnà Sèyí Mákindé, ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ti ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo àtúndìbò yàn ní Ìbàdàn,níbi tó ti sọ pé òun mú àdéhùn òun ṣẹ fún àwọn ọmọ ìlú,gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà nínú ìlànà fún ìdàgbàsókè ká́nmọ́kánmọ́ nìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, 2019-2023. Àwọn gómìnà ẹgbẹ́ People’s Democratic (PDP), márùn ún G5, wà níbi ayẹyẹ náà,èyí tí ó wáyé ní gbàngàn Màpó,ní ìlú Ìbàdàn,àwọn Gómìnà náà ni : gómìnà Nyesom Wike (Rivers), Samuel Ortom (Benue), Okezie Ikpeazu (Abia) àti Ifeanyi Ugwuanyi (Enugu),àwọn gómìnà tẹ́lẹ̀, Olúṣẹ́gun Mímíkò (Ondo) àti Ayọ̀délé Fáyọ̀ṣe (Èkìtì),tí gbogbo wọn sì wọ aṣọ ẹbí agbádá aláwọ̀ búráùn àti funfun alábùlà, pẹ̀lú fìlà tó bamu. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́, tí ó wà níbi ayẹyẹ náà,gbóríyìn fún Gómìnà Mákindé,wọ́n sì ṣe sàdánkát̀a fún iṣẹ́ ribiribi rẹ lórí ìdàgbàsókè àti àtúnṣe ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Wọ́n wá rọ àwọn olùdìbò ní ìpínlẹ̀ náà láti dìbò yan àwọn olùdíje ipò gómìnà àti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àti aṣojú ṣòfin PDP.


Èmi yóò ṣe àwọn ètò ìmúlò tí yóò dáàbòbò àwọn ọ̀dọ́ ilú – Peter Obi

Olùdíje ipò ààrẹ fún ẹgbẹ́ Labour, Peter Obi ti búra láti ṣe àwọn ètò ìmúlò tí yóò dáàbòbò ọjọ́ iwájú àwọn ọ̀dọ́ ìlú, tí kò sì ní jẹ́ kí wọ́n máa lọ àjò láì nídìí. Peter Obi ṣe àdéhùn yìí ní Ọjọ́bọ̀ níbi ìpolongo Ìgbìmọ̀ Ẹgbẹ́ Labour, ní Olú-ìlú Èkìtì, Adó-Èkìtì. Ó tún wá búra láti fòpin sí ìpọńjú,ìwà ìbàjẹ́ àti àìláábò àti láti dín àwọn ìpele àìníṣẹ́ kù ní orílẹ̀-èdè nípa àrídájú pé iṣẹ́-owó wà fún àwọn tó ti kàwé yanjú.


Àwọn Gómìnà “G-5” Ṣe Àtìlẹyìn Fún Gómìná Makinde

Awọn Gómìnà marun ninu ẹgbẹ òṣèlú PDP ti won pe ara wọn ní “G-5” ti sàlàyé wípé digbi ni awon wa lẹyìn Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde nínú èròngbà rẹ láti dije du ipò gómìnà labẹ àsìá ẹgbẹ òṣèlú PDP léèkan síi. Àwọn gómìnà márùn un náà: Nyesom Wike ti ìpínlè Rivers; Samuel Oryom, ipinlẹ Benue; Okezie Ikpeazu, ìpínlè Ábíá; ati Ifeanyi Ugwuanyi, ìpínlè Enugu ni wọn darapọ mọ́ gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde ni gbagede Mapo ni ìlú ìbàdàn tíì ṣe olú ìlú ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orilẹ èdè Nàìjíríà, fún ifilole ìpolongo ibo fún Seyi Makinde láti wọlé ẹlẹẹkeji gẹ́gẹ́ bíi gómìnà ní ìpínlè Ọ̀yọ́. Ninu ọrọ otooto awọn gomina náà ni gbogbo wọn ti fi ohùn ṣọkan ti wọn sì rawọ ẹbẹ sí àwọn èèyàn ìpínlè Ọ̀yọ́ wípé kí wọn di ibo wọn fún gómìnà Makinde àti gbogbo àwọn oludije du ipò kan tàbí òmíràn labẹ àsìá ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ninu eto idibo gbogboògbò to n bọ laipẹ, sugbon ti gbogbo wọn ko mẹnu ba ẹni ti wọn fẹ ṣe atilẹyin fún fún ipò Aare. Bákan náà ni gómìnà ipinle Ekiti nigba kan rí, Ayodele Fayose; gómìnà ìpínlè Ondó tẹlẹrí, Olusegun Mimiko náà péjú láti ṣe at’ẹyin fún Gómìná ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde. Gómìná Makinde nínú ọrọ tirẹ sàlàyé fún àwọn ọmọ ẹgbẹ òṣèlú PDP pé, ìṣèjọba òun yóò tubọ mọ lé ìpìlẹ̀ iṣẹ rere tí o ti ṣe ni ìwọn ọdún mẹta ati ààbò sẹyìn ti awọn èèyàn ìpínlè Ọ̀yọ́ ba di ibo wọn fún láti wọlé ẹlẹẹkeji. Awọn miran to tun peju sibe ni aya Gómìnà Makinde, Taminominimi Makinde; igbákejì gómìnà, Bayo Lawal; alága gbogboògbò fún ẹgbẹ òṣèlú PDP, Taofeek Arapaja; Senato Monsurat Sunmoni ati àwọn eekan miran ninu ẹgbẹ òṣèlú PDP.


Bákan náà ni gómìnà ipinle Ekiti nigba kan rí, Ayodele Fayose; gómìnà ìpínlè Ondó tẹlẹrí, Olusegun Mimiko náà péjú láti ṣe at’ẹyin fún Gómìná ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde. Gómìná Makinde nínú ọrọ tirẹ sàlàyé fún àwọn ọmọ ẹgbẹ òṣèlú PDP pé, ìṣèjọba òun yóò tubọ mọ lé ìpìlẹ̀ iṣẹ rere tí o ti ṣe ni ìwọn ọdún mẹta ati ààbò sẹyìn ti awọn èèyàn ìpínlè Ọ̀yọ́ ba di ibo wọn fún láti wọlé ẹlẹẹkeji. Awọn miran to tun peju sibe ni aya Gómìnà Makinde, Taminominimi Makinde; igbákejì gómìnà, Bayo Lawal; alága gbogboògbò fún ẹgbẹ òṣèlú PDP, Taofeek Arapaja; Senato Monsurat Sunmoni ati àwọn eekan miran ninu ẹgbẹ òṣèlú PDP. Abiola Olowe Ìbàdàn


INEC Tí Bẹ̀rẹ̀ Sí Gbà Orúkọ Àwọn Oníròyìn Lórí Ayélujára Fún Ìdìbò Gbogbogbò 2023

Ìgbìmọ̀ élétó Ìdìbò tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (INEC) tí bẹ̀rẹ̀ sí gbá orúkọ àwọn akọroyin àti àwọn ilé-iṣẹ́ ìròyìn tó n’ifẹ látí bójú-tó ìdìbò gbogbogbòò 2023 ní orí ayélujára. Gẹ́gẹ́ bí ìwé pélébé élétó ìdìbò INEC tí ṣé àgbéjáde rẹ̀ ní Ọjọ́bọ̀ ní Abùjá, àwọn ilé-iṣẹ́ oníròyìn tó n’ifẹ látí rán àwọn akọroyin lọ bójú-tó ìdìbò gbogbogbòò ní látí fí hàn lórí: https://imap.inecnigeria.org O sọ pé ayé náà yóò ṣì sílẹ̀ látí Ọjọ́bọ̀, ọjọ́ kàrún ùn, Oṣù Kíní sí ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ karún ùn Oṣù Kejì ọdún yìí. Kó ní sí ìgbà láàyè lẹ́yìn ọjọ́ yìí. Fún ìbéèrè síwájú síi, ẹ pé INEC Chinwe Ogbuka – 08033141836; Nathaniel Gana – 08033802792; àtí Patience George – 0803286105 Lekan Orenuga


Ilé Ẹjọ́ Dáwọ́ Ìfi Òfin Mú Alága INEC Dúró Lórí Bí Ó Tí Kéde Òun Ìní Rẹ̀

Ilé-ẹjọ́ gíga tí Olú-ìlú Orílẹ̀-èdè yìí (FCT) Garki, Adájọ Maryam Hassan tí kọ̀ fún àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò ìpínlẹ̀ DSS, ilé-iṣẹ́ Ọlọ́pàá NPF àtí ilé-iṣẹ́ ìkéde òún ìní atí ìwà rere “Code of Conduct Bureau” CCB bí wọ́n ṣé kéde pé àwọn yóò fí ọwọ́ òfin mú Alága Àjọ INEC, Ọjọgbọn Yakubu Mahmood lórí ìkéde dukia eru. Ipẹjọ tó jẹ́ dandan àtí fí ipá yọ Alága INEC náà nípò tí wọ́n yóò fí ṣé ìwádìí àwọn ẹsùn onírúurú tí àwọn ilé ìṣẹ́ agbofinro kàn èyí tí ọgbẹni Somadina Uzoamaka fí kán Agbẹjọro Gbogboògbò Attorney General of the Federation AGF àtí Alága INEC Yakubu Mahmood. Ní àfikún, olufisun náà béèrè lọ́wọ́ adájọ láti fí òfin dé ọdún mẹwàá (10) dé Yakubu látí di ipò èyíkéyìí mú ní orílẹ̀-èdè yìí. Ọ̀jọ̀gbọ́n Yakubu tako afisun náà nípa fífún ilé ẹjọ́ ní ọ̀pọ̀ àfihàn láti ṣàfihàn àwọn orísun àwọn dúkìá tí olùpẹ̀jọ́ sọ pé wọ́n ti rí gbà lọ́nà tí kò bófin mu, ó sì sọ pé ìkéde dúkìá òun ti parí lọ́nà títọ́. Lekan Orenuga


Ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara Gbóríyìn Fún Élétó Ẹgbẹ́ Òṣèlú APC

Ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara àti Olùdásílẹ̀ Ajike People Support Centre, Iyaafin Olufolake Abdulrazaq tí ṣé àbẹwò sí Adewole Ward ní ìjọba ìbílẹ̀ Ìwọ̀-oòrùn tí Ìpínlẹ̀ náà. Ìyàwó Gómìnà lásìkò àbẹwò rẹ̀ náà gbóríyìn fún àwọn élétó ẹgbẹ́ àtí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ mìíràn tó wà ní àgbègbè náà fún gbogbo akitiyan wọ́n nípa ṣíṣe étó àtí iṣafihan ìṣèjọba Gómìnà Abdulrahman Abdulrazaq. Gómìnà ìpínlẹ̀ Abdulrahma Abdulrazaq náà wá fí kún ùn pé kí àwọn alẹnu-lọ̀rọ̀ WARD náà rí dájú pé wọ́n ń ṣé àtìlẹ́yìn, ìgbìyànjú àtí ìmọràn fún àwọn ènìyàn láti gbà Kàádì ìdìbò wọ́n ọlọjọ pipẹ PVC. O fí kún ùn pé kí àwọn tí kó tíì gbá Kàádì ìdìbò wọ́n lò ànfààní tí Ilé-iṣẹ́ ìdìbò INEC pèsè láàrín ọjọ́ Kẹfà sí ọjọ́ karundinlogun Oṣù Kíní Ọdún 2023 fún gbígbà Kàádì alalopẹ náà. Ṣáájú olùrànlọ́wọ́ pàtàkì fún Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara lórí ìgbòkègbodò ìgbèríko, Mallam Ibrahim Abdulrasak dupẹ lọwọ iyaafin Abdulrazaq, o sí tún ṣé fara mọ́ ìdìbòyàn lẹẹkan sí tí Gómìnà Abdulrahman Abdulrazaq. Bákan náà ní Alága APC Adewole Ward, Mallam Suleiman Nuhu gbóríyìn fún Àyà Gómìnà fún gbogbo akitiyan rẹ̀ lórí ìgbéga àwọn Obìnrin, ọdọ àti gbogbo àwọn ọmọ Kwara.


O fí kún ùn pé kí àwọn tí kó tíì gbá Kàádì ìdìbò wọ́n lò ànfààní tí Ilé-iṣẹ́ ìdìbò INEC pèsè láàrín ọjọ́ Kẹfà sí ọjọ́ karundinlogun Oṣù Kíní Ọdún 2023 fún gbígbà Kàádì alalopẹ náà. Ṣáájú olùrànlọ́wọ́ pàtàkì fún Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara lórí ìgbòkègbodò ìgbèríko, Mallam Ibrahim Abdulrasak dupẹ lọwọ iyaafin Abdulrazaq, o sí tún ṣé fara mọ́ ìdìbòyàn lẹẹkan sí tí Gómìnà Abdulrahman Abdulrazaq. Bákan náà ní Alága APC Adewole Ward, Mallam Suleiman Nuhu gbóríyìn fún Àyà Gómìnà fún gbogbo akitiyan rẹ̀ lórí ìgbéga àwọn Obìnrin, ọdọ àti gbogbo àwọn ọmọ Kwara. Ètò náà ṣoju olórí àwọn Obìnrin ẹgbẹ́ òṣèlú APC ní ìpínlẹ̀ náà, àwọn àgbààgbà at’awọn àgbààgbà ẹgbẹ́ náà ní àgbègbè náà nígbà tí àwọn Obìnrin, at’awọn ọdọ jáde látí kí ìyàwó Gómìnà káàbọ̀. Lekan Orenuga


Ètò náà ṣoju olórí àwọn Obìnrin ẹgbẹ́ òṣèlú APC ní ìpínlẹ̀ náà, àwọn àgbààgbà at’awọn àgbààgbà ẹgbẹ́ náà ní àgbègbè náà nígbà tí àwọn Obìnrin, at’awọn ọdọ jáde látí kí ìyàwó Gómìnà káàbọ̀. Lekan Orenuga


Ààrẹ FIFA Ṣé Àfihàn Àtìlẹ́yìn Fún Àwọn Àgbábọ́ọ̀lù Tí Wọ́n K’orin Ẹlẹ́yàmẹ̀yà Bú

Ààrẹ FIFA Gianni Infantino pé àwọn ololufẹ bọ́ọ̀lù látí “pá gbogbo àwọn ẹlẹ́yàmẹ̀yà lẹ́nù mọ́” lẹyìn tí wọ́n kọ́ orin ẹlẹ́yàmẹ̀yà bú àgbábọ́ọ̀lù nípò ẹyìn ìkọ Lecce Samuel Umtiti àtí akẹgbẹ rẹ̀ Lameck Banda làkókò Ìfẹsẹwọnsẹ́ wọ́n pẹ̀lú Lazio ní Ọjọ́rú. Ìwé ìròyìn Ìlú Italy Gazzetta dello Sport ròyìn pé wọ́n dá eré ìdárayá náà dúró fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹju bí wọ́n tí ń kéde pé kí wọ́n jìnnà sí irú orin èébù bẹ̀. Èrè ìdárayá bẹ̀rẹ̀ pàdà nígbà tí Ààrẹ Lecce Saverio Sticchi Damiani sọ pé àgbábọ́ọ̀lù ọmọ Faransé náà ní kí èrè bọ́ọ̀lù náà tèsíwájú. Lecce tó pàdà bórí Ifẹsẹwọnsẹ Serie A náà ni àmì 2-1 lẹyìn tí wọ́n tí ní ijakulẹ pẹ̀lú àmì 0-1 tẹlẹ. Infantino ṣé àfihàn àtìlẹ́yìn rẹ̀ fún Umtiti àti Banda ọmọ Zambian lórí ẹrọ alatagba rẹ̀ pé “ Ẹjẹ́ ká pà ariwo Ìṣọ̀kan pẹ̀lú Samuel Umtiti àti Lameck Banda ní gbangba: pé kó sí ẹlẹ́yàmẹ̀yà,” ó kọ gẹ́gẹ́ bí àkọlé sí órí àwòrán Umtiti àti Banda. Lekan Orenuga


Ẹgbẹ̀rún Lọ́nà Ìgbá Ènìyàn Ló Wà Níbí Ìsìnkú Pope Benedict XVI

O fẹ́rẹ̀ tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ìgbá (200,000) ènìyàn ló bú ọlá fún Pope Benedict XVI làkókò ìsìnkú rẹ̀ lẹ́yìn ayẹyẹ ọjọ́ kẹta ní Vatican City. Pope Francis ní yóò ṣé àkóso ìsìnkú. Ìgbà àkọ́kọ́ níyì ní ogún-lè-ní-gbà ọdún tí Pope tó wà lórí aleefa yóò dárí ìsìnkú tí aṣáájú rẹ̀, Vatican sọ. Pope àtijọ náà kù ní pọ́pọ́ ṣèṣẹ̀ Ọdún Tuntun ní ẹní ọdún Márún ùn-dín-lọgọrùn (95), nípasẹ̀ àìlera àrà rẹ̀. Ẹgbẹẹgbẹrun ènìyàn ní a n’ireti látí wá níbí ìsìnkú náà ní Square St Peter, ní iwájú St Peter’s Bisilica. ” Nítorípé Benedict kìí ṣé olórí ìlú mọ́ nígbà tí o kú, àwọn aṣojú látí Ìlú Italy àti Ìlú àbínibí rẹ̀ “Germany” nìkàn ní yóò wà níbẹ.


Pope àtijọ náà kù ní pọ́pọ́ ṣèṣẹ̀ Ọdún Tuntun ní ẹní ọdún Márún ùn-dín-lọgọrùn (95), nípasẹ̀ àìlera àrà rẹ̀. Ẹgbẹẹgbẹrun ènìyàn ní a n’ireti látí wá níbí ìsìnkú náà ní Square St Peter, ní iwájú St Peter’s Bisilica. ” Nítorípé Benedict kìí ṣé olórí ìlú mọ́ nígbà tí o kú, àwọn aṣojú látí Ìlú Italy àti Ìlú àbínibí rẹ̀ “Germany” nìkàn ní yóò wà níbẹ. Àwọn Olùdarí mìíràn tí yóò wà níbẹ láì gbà àṣẹ ní Ọba Philippe tí Belgium àtí Ọba Obirin Letizia tí Spain, àwọn Olùdarí Poland àtí Hungary.” Ilé iṣẹ́ Ìròyìn Catholic Orílẹ̀-èdè Germany yóò lú agogo ìjọsìn ní àgó Mọkanla (10:00GMT) gẹ́gẹ́ bí ààmì ìrántí Olóògbé náà. Ẹ̀wẹ̀, Orílẹ̀-èdè Portugal yóò kéde ọjọ́ ọfò tirẹ̀, nígbà tí Orílẹ̀-èdè Italy yóò tá àsìá àwọn ilé ìṣẹ́ nlá nlá sí ìdajì jakejado Orílẹ̀-èdè náà. Lekan Orenuga


Àwọn Olùdarí mìíràn tí yóò wà níbẹ láì gbà àṣẹ ní Ọba Philippe tí Belgium àtí Ọba Obirin Letizia tí Spain, àwọn Olùdarí Poland àtí Hungary.” Ilé iṣẹ́ Ìròyìn Catholic Orílẹ̀-èdè Germany yóò lú agogo ìjọsìn ní àgó Mọkanla (10:00GMT) gẹ́gẹ́ bí ààmì ìrántí Olóògbé náà. Ẹ̀wẹ̀, Orílẹ̀-èdè Portugal yóò kéde ọjọ́ ọfò tirẹ̀, nígbà tí Orílẹ̀-èdè Italy yóò tá àsìá àwọn ilé ìṣẹ́ nlá nlá sí ìdajì jakejado Orílẹ̀-èdè náà. Lekan Orenuga


Owó Egypt Já Wà Lẹ̀ Sí Dọ́là America

Owó Pọun Egypt já wá lẹ̀ sí dọla Améríkà ní 25.90 ní Ọjọ́bọ̀, èyí tó pọ̀jù láàárín ọjọ́ kàn látí ìgbà tí ilé ifowopamọ àpapọ̀ ìlú Egypt jù ọwọ́ sílẹ̀ níyè 14.5% ní ọjọ́ kẹtadinlọgbọn, Oṣù Kẹwàá, ọdún tó kọjá. International Monetary Fund IMF, tí ṣé ìlérí irọrun owó bílíọ̀nù Mẹ́tà dọla látí gbà àwọn orílẹ̀-èdè là lórí ètò òwò, láàrín oṣù Mẹ́rin dín làádọ́ta (46), ní oṣù kẹwàá Orílẹ̀-èdè Egypt tí ń ṣé ètò ẹ̀yàwó látí Oṣù kẹta tí ògún tí bẹ́ sílẹ̀ ní Ukraine tó ṣé òkùnfà àìtó owó ilẹ̀ òkèèrè, tó sí fà ailọ déédé ọjà òkèèrè àti ilọju pọ̀ àwọn ètò èbúté ọkọ ojú omi. Owó náà tí ń dínkù láti 19.7 sí dọla látí Oṣù Kẹta ọdún tó kọjá. Lekan Orenuga


Ajagunfẹ̀yìntì Abdulmalik, Olóníṣakin, Burutai ṣe àbẹ̀wò sí Ilé Aṣòfin Èkó

Oludari Ile Igbimọ Aṣofin Ipinlẹ Eko, Aṣofin Mudashiru Ọbasa gba alejo Igbimọ Alaabo ati Ọgbọn Atinuda ninu ikọ amojuto eto ipolongo ibo Aarẹ ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) ti wọn ṣe abẹwo si Ile Igbimọ Aṣofin Ipinlẹ Eko lọjọ Iṣẹgun. Abẹwo yii waye ni nnkan bi oṣu diẹ si asiko ti eto idibo gbogboogbo yoo waye ni lorilẹ-ede Naijiria, eleyii ti Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu jẹ ondije Aarẹ ẹgbẹ oṣelu APC naa. Igbimọ naa ti Ajagunfẹyinti Jubril Abdumalik ṣaaju, pẹlu awọn eniyan jankajankan miiran bii Ọgagun agba Abayọmi Oloniṣakin Olori ẹka eto aabo orilẹ-ede Naijiria, Ọgagun agba Tukur Buratai, Ọga-agba ile-iṣẹ ologun ilẹ. Ni kete ni wọn wọle fun ipade idakọnkọ. Awọn miiran ti wọn kọwọ tẹle igbimọ naa rin ni Igbakeji Giwa Ọlọpaa tẹlẹri ni orilẹ-ede Naijiria, Ọgbẹni Hakeem Odumosu ati Dokita Abdurrazaq Balogun, ti o jẹ aṣofin tẹlẹ ni Ile Igbimọ Aṣofin naa, ti o jẹ Alakoso Igbimọ Ikowojọ fun Eto Aabo ni Ipinlẹ Eko ni bayii.


Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-19 Tuntun Kò Sí Ní Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà – NCDC

Ilé-iṣẹ́ fún Ìṣàkóso àti Ìdènà Àrùn lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà, (Nigeria Centre for Disease Control and Prevention NCDC), sọ pé àwọn àrùn Covid-19 Omicron tó ṣé òkùnfà púpọ sí àrùn yí ni àwọn orílẹ̀-èdè bí China, Amẹ́ríkà, àti United Kingdom, kò tíì dé orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. NCDC sọ èyí dì mímọ ní ìmúdójúìwọ̀n lórí àyẹwò ẹdà àrà tí Covid-19 nípasẹ̀ Olùdarí Gbogbogbò rẹ̀, Dókítà Ifedayo Adetifa. Ìmúdójúìwọ̀n náà fihàn pé àjàkálẹ̀ ààrùn COVID-19 Omicron tí ó ṣé òkùnfà púpọ sí rẹ̀ ni AMẸ́RÍKÀ àti UK jẹ́ XBB.1.5; nígbà tí BF.7 ṣé òkùnfà ọ̀pọ̀ rẹ̀ ní Ìlú China. Adetifa, sọ pé, sibẹsibẹ, “B.5.2.1 ní a tí rí ní Nàìjíríà látí Oṣù Keje, ọdún tó kọjá.” O sọ pé, àwọn yóò máa ṣé àyẹwò àwọn arinrin-ajo tó ń bọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fínífíní, pẹlú Ìbéèrè fún àwọn èsì ìdánwò PCR látí ọdọ àwọn aririn àjò tí ń wọlé, nítorí pé àkókó díẹ̀ ni àrùn COVID-19 Omicron náà ní látí tán kalẹ bí a tí rí káàkiri àgbáyé. Adetifa ṣé ìlérí pé NCDC yóò tẹ̀síwájú látí ṣé abojuto àyẹwò àrà lórí àjàkálẹ̀ àrùn náà ní orílẹ̀-èdè yìí, àtí bí náà ṣé ń lọ́ káàkiri orílẹ̀-èdè. Ọ Sí rọ́ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè yìí látí gbà àbẹ́rẹ́ àjẹsára látí dènà àrùn COVID-19 Omicron Lekan Orenuga


Atiku Abubakar Ló Lè Mú Ìṣọ̀kan Dé Bá Orílẹ̀-Èdè Nàìjíríà – Alákóso Ìpolongo Ìdìbò Fún Ẹgbẹ́ Òṣèlú PDP

Alákóso ipolongo ìdìbò ní ẹkùn Gúsù Orilẹ Èdè Nàìjíríà fún Oludije du ipo Ààrẹ labẹ àsìá ẹgbẹ òṣèlú PDP, Alhaji Atiku Abubakar ti sọ di mímọ pé iṣọkan àti ayípadà yóò dé bá ilẹ yìí tí ọmọ orilẹ èdè Nàìjíríà ba fi ibo wọn gbé Alhaji Atiku Abubakar wọlé gẹ́gẹ́ bíi Ààrẹ nínú ètò ìdìbò gbogboògbò to n bọ. Ọgbeni Jide Ajani tí o ti fi igba kan ri jẹ ọgá FERMA lo fi idi ọrọ yi mu’le lásìkò tí àwọn ololufẹ ẹgbẹ òṣèlú PDP kowo rìn pẹlu àwọn aṣáájú ẹgbẹ́ náà nínú “Ìrìn Òmìnira” ni iṣọkan pẹlu Aarẹ Atiku Abubakar ni ìlú ìbàdàn tíí ṣe olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orilẹ èdè Nàìjíríà. Irin naa ni o bẹrẹ lati agbegbe Total Garden to sì parí sí gbọgán Mapo ni ìlú ìbàdàn. Nigba tí o n sọrọ, Ajani mú dá gbogbo àwọn tó péjú wípé ẹya Yorùbá kò ní fi ika a abamọ há ẹnu ti wọ́n ba dibo fún Atiku gẹgẹ bíi Ààrẹ orilẹ èdè yìí nítorí Atiku kii se ẹlẹyamẹya. O wa tun fi da wọn lójú wípé, Atiku ti ṣèlérí láti mú àtúnṣe ati atunto dé bá gbogbo ẹka ìṣèjọba eléyìí tí o ti dénú ko’le, ni pataki jùlọ ètò ààbò emi ati dukia, tí yóò sì tún se agbekale ọlọpa agbègbè, ti gbogbo eya jakejado orilẹ èdè Nàìjíríà yóò sì lè jẹ mudun mudun ìjọba awa-ara-wa láì yọ ẹyà kankan silẹ. Bákan náà ni igbákejì Alákóso ipolongo idibo, Olóyè Jumoke Akinjide náà ro gbogbo ọmọ ẹgbẹ òṣèlú PDP lati dibo wọn fún Atiku ati lati fi ibo wọn gbé Seyi Makinde wọlé lẹẹkan síi gẹgẹ bíi Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.


Nigba tí o n sọrọ, Ajani mú dá gbogbo àwọn tó péjú wípé ẹya Yorùbá kò ní fi ika a abamọ há ẹnu ti wọ́n ba dibo fún Atiku gẹgẹ bíi Ààrẹ orilẹ èdè yìí nítorí Atiku kii se ẹlẹyamẹya. O wa tun fi da wọn lójú wípé, Atiku ti ṣèlérí láti mú àtúnṣe ati atunto dé bá gbogbo ẹka ìṣèjọba eléyìí tí o ti dénú ko’le, ni pataki jùlọ ètò ààbò emi ati dukia, tí yóò sì tún se agbekale ọlọpa agbègbè, ti gbogbo eya jakejado orilẹ èdè Nàìjíríà yóò sì lè jẹ mudun mudun ìjọba awa-ara-wa láì yọ ẹyà kankan silẹ. Bákan náà ni igbákejì Alákóso ipolongo idibo, Olóyè Jumoke Akinjide náà ro gbogbo ọmọ ẹgbẹ òṣèlú PDP lati dibo wọn fún Atiku ati lati fi ibo wọn gbé Seyi Makinde wọlé lẹẹkan síi gẹgẹ bíi Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Lara awọn ti o darapọ mọ “Ìrìn Òmìnira” náà ni: Oloye Jumoke Akinjide tíì ṣe Mínísítà abele fún olú ìlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (FCT); Igbakeji gomina Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Bayo Lawal; Oludije du ipò gómìnà ni ipinlẹ Ogun, Ladi Adebutu ati àwọn eekan nínú ẹgbẹ òṣèlú PDP. Abiola Olowe Ìbàdàn


Lara awọn ti o darapọ mọ “Ìrìn Òmìnira” náà ni: Oloye Jumoke Akinjide tíì ṣe Mínísítà abele fún olú ìlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (FCT); Igbakeji gomina Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Bayo Lawal; Oludije du ipò gómìnà ni ipinlẹ Ogun, Ladi Adebutu ati àwọn eekan nínú ẹgbẹ òṣèlú PDP. Abiola Olowe Ìbàdàn


Emir Gbóríyìn Fún Ìjọba Ìpínlẹ̀ Gombe Lórí Ọ̀gbìn Alikama

Emir ìlú Nafada, ìpínlẹ̀ Gombe, Alhaji Muhammadu Hamza ti lu ìjọba ìpínlẹ̀ náà lọ́gọ ẹnu fún síse ìgúnpá fún àwọn àgbẹ̀ tí ó ń gbin alikama (wheat) ní ìpínlẹ̀ náà. Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde ní ààfin rẹ̀ ní ọjọ́ Ìsẹ́gun (Tuesday) nígbà tí Gomina Inuwa Yahaya àti àwọn akọ́wọ̀rín rẹ̀ se àbẹ̀wò síi. Emir sọ pé látàrí ìrànlọ́wọ́ tí ìjọba se fún àwọn àgbẹ̀ ní ọdún tí ó kọjá, kòdín ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta (500) àwọn àgbẹ̀ tí ó ti setán láti kópa nínú ètò ọ̀gbìn ọdún 2022/2023. Ó wá pé fún ìrànlọ́wọ́ láti ọwọ́ ìjọba, àti fún ààbò tí ó péye ní àgbègbè náà.


Ìjàm̀bá Mọ́tò Ìpínlẹ̀ Kogi : Ènìyàn Mẹ́ẹ̀dógún Pàdánù Ẹ̀mí

Àjọ tí ó ń mójú tó ìsàkóso òpópónà ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, The Federal Road Safety Corps, FRSC, fi rinlẹ̀ ní ọjọ́ ìsẹ́gun (Tuesday) wípé ènìyàn mẹ́ẹ̀dógún (15) pàdánù ẹ̀mí wọn nígbà tí àwọn márùn ún mínràn fi ara pa yánna-yànna nínú ìjàm̀bá ọkọ̀ tí ó wáyé ní ìpínlẹ̀ Kogi. Akọ̀ròyìn agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Voice of Nigeria, sọ pé ìsẹ̀lẹ̀ láabi náà wáyé láàrin bọ́ọ̀sì J-5 Boxer àti ọkọ̀ tí ó gbé epo bẹntíróòlù fi orí sọ ara wọn ní Koton-karfe,òpópónà Lokọja si Abuja ní déédé agogo méje àbọ̀ òwúrọ̀ (7:30am). Ọ̀gá àjọ náà kẹ́dùn pẹ̀lú ẹbí àwọn ènìyàn tí ó pàdánù ẹ̀mí wọn, ó sì rọ àwọn onímọ́tò láti máa pa òfin ìrìnnà mọ́ lójúnà àti dènà irúfẹ́ ìsẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀.


Mínísítà Pín Oúnjẹ Fún Àwọn Opó, Aláìní

Mínísítà tí ó ń se àkóso àwọn òṣìṣẹ́ àti ìgbanisísẹ́, Dókítà Chris Ngige ti pín oúnjẹ fún àwọn àgbàlagbà, obìnrin opó àti àwọn alátìlẹyìn ẹgbẹ́ òsèlú olóṣùṣùọwọ̀, APC ní ìjọba ìbílẹ̀ mọ́kànlélógún tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Anambra. Lára àwọn ohun amáyédẹrùn tí ó pín ni ẹgbẹ̀rún márùn ún báàgì ìrẹsì, ẹgbẹ̀rún márùn ún báàgì gàrí , ọ̀pọ̀lọpọ̀ páálí tòmáàtì àti ọ̀pọ̀ iṣu. Ngige sọ pé ogun tí ó ń sẹlẹ̀ ní orílẹ̀ èdè Ukraine àti Russia ti jẹ́ kí ọrọ̀ ajé orílẹ̀ èdè àgbáyé da ẹnu kọlẹ̀, sùgbọ́n ìjọba ààre Buhari ti gba ọ̀pọ̀ ènìyàn kúrò lọ́wọ́ ebi.


Owó Epo Rọ̀bì Subú Lulẹ̀ Yakata Látàrí Àìrajaja Ọrọ̀ Ajé Lágbàyéé

Owó orí epo ròbì já, látàrí àìsí oníbàárà ní ọjà àgbáyé. eléyìí wáyé ní ọjọ́ kẹrin osù kíní (4th January, 2023). Ìsubú náà tún wáyé látàrí àfojúsùn àìrajaja ọrọ̀ ajé ní orílẹ̀ èdè Amẹrika àti àrùn covid-19 tí ó ń bá orílẹ̀ èdè China fínra. Nígbà tí ìrètí sì wà tẹ́lẹ̀ pé, owó orí epo rọ̀bì yóò lọ sí ààdọ́fá dọ́là ($110) ní ọdún 2023.


Ilé Iṣẹ́ Ìsàkóso Gbèsè Fi Ìdókoòwò Léde

Ilé isẹ́ tí ó ń se àkóso gbèsè ní orílẹ̀ èdè, The Debt Management Office, se ìfiléde ìdókoòwò alákọ̀kọ́ọ́ ti ọdún 2023. Ilé isẹ́ náà sọ pé ìdókoòwò náà bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹta osù kíní (January 3), tí yóò sì parí ní ọjọ́ kẹfà osù kíní ( January 6) ọdún 2023. Ìdókoòwò ẹyọ kan jẹ́ ẹgbẹ̀rún kan náírà, tí ẹni tí yóò ra èyí tí ó kéré jùlọ gbọdọ̀ ra oní ẹgbẹ̀rún márùn ún, tí ẹni tí yóò ra púpọ̀ jùlọ ní ànfààní oní àádọ́ta mílíọ̀nù.


Àjọ Aláàbò Àgbáyé Gba Ọmọ Ẹgbẹ́ Tuntun

Orílẹ̀ èdè bíi, Mozambique, Equador, Japan, Malta àti Switzerland darapọ̀ mọ́ àjọ aláàbò àgbáyé ( United Nation Security Council) gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ẹgbẹ́ tuntun. Eléyìí tí yóò fún wọn ní ànfààní ọdún méjì láti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àjọ náà. Orílẹ̀ èdè China, France, Russia, United Kingdom àti United States jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ẹ gbére fún àjọ náà, tí wọ́n sì ní agbára láti yí nǹkan padà. Jíjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àjọ aláàbò àgbáyé fún orílẹ̀ èdè kan jẹ́ àseyọrí àti àgbéga, yóò sì fún orílẹ̀ èdè náà ní ànfààní àti ìlẹ́nulọ́rọ̀ nínú ètò ààbò àti àlàáfíà ní àjọ àgbáyé.


Ìjọba Burkina Faso Pè Fún Yíyọ Asojú Ìjọba French

Ìjọba France sọ ní ọjọ́ Ìsẹ́gun (Tuesday) pé òun ti gba lẹ́tà láti ọwọ́ ìjọba Burkinabe nínú osù kejìlá fún ìyọkúrò asojú ìjọba ilẹ̀ French tí ó wà ní orílẹ̀ èdè náà. Ìjọba Burkinabe kùnà láti sọ̀rọ̀ lórí ìgbésẹ̀ náà, sùgbọ́n agbẹnusọ ìjọba France sọ pé òun ri lẹ́tà náà gbà. Títí di àsìkò ìfìròyìnléde yìí, kòsí ẹni tí ó mọ ibití asojú ìjọba French, Luc Hallade wà ní pàtó. Ìgbésẹ̀ náà wáyé látara ìfẹ̀hónúhàn nítorí wàhálà tí àwọn alákatakítí ẹ̀sìn ń dá sílẹ̀ ní orílẹ̀ èdè náà, àti fífi ẹ̀sùn kàn pé ìjọba France kò se oun tó yẹ láti pinwọ́ wàhálà náà. Wọ́n sì pè fún kíkó àwọn ọmọ ogun French kúrò ní orílẹ̀ èdè Burkina Faso.


Àrẹ Orílẹ̀ Èdè Tanzania Gbé Ẹsẹ̀ Kúrò Lórí  Ìwọ́de Fún Ìpolongo Òsèlú

Àrẹ orílẹ̀ èdè Tanzania, Samia Suluhu Hassan ti gbé ẹsẹ̀ kúrò lórí ìwọ́de fún ìpolongo òsèlú, eléyìí tí àwọn alátakò ń se. Ìgbésẹ̀ náà wáyé ní ọdún 2016. Ìròyìn fi yé wa pé, àrẹ orílẹ̀ èdè náà tẹ́lẹ̀ rí, John Magufuli ni ó se òfin náà nígbà tí ó wà lórí àlééfà. Ó sì wípé ètò ìpolongo òsèlú ń fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ owó àti àkókò sòfò. Eléyìí tí àwọn alátakò sì rí ìgbésẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bíi èyí tí kò bá òfin mu. Sùgbọ́n àrẹ Samia yí ìgbèsẹ̀ náà padà nígbà tí ó ń se ìpàdé pọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ òsèlú mọ́kàndínlógún (19) tí ó wà ní orílẹ̀ èdè náà.


Ó sì wípé ètò ìpolongo òsèlú ń fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ owó àti àkókò sòfò. Eléyìí tí àwọn alátakò sì rí ìgbésẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bíi èyí tí kò bá òfin mu. Sùgbọ́n àrẹ Samia yí ìgbèsẹ̀ náà padà nígbà tí ó ń se ìpàdé pọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ òsèlú mọ́kàndínlógún (19) tí ó wà ní orílẹ̀ èdè náà. Àrẹ sàlàyé pé, ìgbésẹ̀ náà jẹ́ ara àtúnse àti gbígba àlàáfíà láàyè tí òun se lẹ́yìn ìgbà tí ó gba ìjọba ní ọdún 2021.


Àrẹ sàlàyé pé, ìgbésẹ̀ náà jẹ́ ara àtúnse àti gbígba àlàáfíà láàyè tí òun se lẹ́yìn ìgbà tí ó gba ìjọba ní ọdún 2021.


Àjọ Ọmọ Ogun Nàìjíríà Ṣe Àwọn Agbésùmọ̀mí Básu-bàsu Ní Ìpínlẹ̀ kaduna

Àwọn ọmọ ogun orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Operation Forest sanity, se ikú pa mẹ́rin nínú àwọn agbésùmọ̀mí tí wọ́n sì gba ohun ìjà olóró lọ́wọ́ wọn, nígbà tí wọ́n da ojú ìjà kọ ara wọn ní ìpínlẹ̀ Kaduna. Ọ̀gágun Musa Danmadami ni ó fi ọ̀rọ̀ náà léde ní ọjọ́ ìsẹ́gun ( Tuesday) ní ìlú Abuja. Danmadami sọ wípé àwọn alákatakítí náà se àkọlù sí abúlé Rafin Sarki ní ìjọba ìbílẹ̀ Giwa, ìpínlẹ̀ Kaduna ní ọjọ́ Àìkú (Sunday) àti ọjọ́ Ajé (Monday) tí àwọn ọmọ ogun sì da ojú ìjà kọwọ́n lẹ́sẹ̀-kẹsẹ̀ tí mẹ́rin nínú àwọn jàǹdùkú náà sì gba èkuru jẹ lọ́wọ́ ẹbọra, tí wọn sì gba ìbọn (Ak47) lọ́wọ́ wọn. Àjọ ọmọ ogun gbé oríyìn fún àwọn ológun fún iṣẹ́ takun-takun , ó sì rọ àwọn ará ìlú fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ wọn ní gbogbo ìgbà.


Ìpínlẹ̀ Katsina: Ọlọ́pàá Sọ Ìmọ̀ Ẹsinòkọkú Di Òtubáńtẹ́

Ilé Iṣẹ́ àwọn Olópàá ní ìpínlẹ̀ Katsina ti sọ ìgbìmọ̀ àwọn ẹsinòkọkú di òtubántẹ́ ní ọjọ́ ajé nígbà tí wọn jọ wọ̀yá ìjà ní Magamar-Jibia, ìjọba ìbílẹ̀ Jibia, Ìpínlè Katsina gégébí ọ̀gá àwọn ọlọ́pàá, Gambo Isah, se sọ. Ó sọ síwájú pé, wọ́n sọ agbára ẹsinòkọkú náà dasán, wọ́n gba ìbọn AK 47 àti ọta ìbọn padà lọ́wọ́ rẹ̀, Owo àti nkàn míràn ni wọ́n tún rí gbà lọ́wọ́ rẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn oníṣẹ́ ibi náà ni wọ́n fẹsẹ̀ fẹ pẹ̀lú ọta ìbọn lára wọn, àwọn Olópàá méjì náà sì fara pa nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ògbéni Isah jẹ́ kó di mímọ̀ pé wọ́n ti gbé àwọn Olópàá tó farapa lọ sí ilé ìwòsan, wọ́n sì ti yọ̀ǹda wọn kí wọn máa lọ ilé nítorí ara wọn ti yá. Ọ̀gá ọlọ́pàá náà jẹ́ kó di mímọ̀ pé wọ́n sì ń wá gbogbo àgbègbè náà láti ṣàwárí àwọn ẹsinokọku tí wọ́n farapa àti bóyá wọ́n leè rí òkú wọn. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ilẹ̀ Amẹ́ríkà Yọ Orílẹ̀-èdè Burkina Faso Kúrò Lára Ètò Ọrọ̀ Ajé Tó Ni Fún Ilẹ̀ Adúláwò

Ilẹ̀ Amẹrika tii yọ orílẹ̀-èdè Burkina Faso Kúrò lára orílẹ̀-èdè tí yóò jẹ ànfààní eto ọro ajé rere (AGOA trade preference) ti wọn ni fún Ilẹ Adúláwọ̀ látàrí ètò ọrọ oselu ati ìjọba wọn, U.S. Trade Representative’s (USTR) office lo sọ bẹ́ẹ̀ . Wàhálà àwọn ológun adìtẹ̀gbàjọba.ń peléke sí, ológun gba ìjọba ní ìgbà méjì ní ọdún 2022 ní Orílẹ̀-èdè náà. Síbẹ̀ ètò ààbò sí mẹ́hẹ. Àwọn ológun tó n se ìjọba ní orílẹ̀-èdè náà ṣì sọ wípé àkókò ti won yóò gbé ìjọba fún ìjọba alágbádá bí wọ́n ṣe sọ síwájú kò yí padà. Ọ́fíìsi ti àjọ USTR ti sọ pé ilẹ̀ Burkina Faso ti kùnà láti kógo já pẹ̀lú gbogbo ìlàakalẹ̀ àjọ US African Growth and Opportunity Act (AGOA), nítorií náà wọ́n kó leè jẹ gbogbo ànfààní tó rọ mo. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ikú Ènìyàn Látàrí Àìsàn Kọ́lẹ́rà Lọ Sókè Sí Ní Orílẹ̀-èdè Màláwì, Ilé Ìwé Di Títì Pa!

Orílẹ̀-èdè Malawi ti gbé ilé ìwé tì pa látàrí ọsẹ́ ikú tí àìsàn Kọ́lẹ́rà ń se ní orilẹ-ède náà. Wọn kò jẹ́ kí ilé ìwé di sísí ní ìlú nlá méjì, Blantyre àti Lilongwe tó wà ní Orílẹ̀-èdè náà kí iye àwọn ènìyàn tó ń kú leè lọlẹ̀. Mínísítà ètò Ìlera ló sọ èyí ni ọjọ́ ajé. Ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti sọsẹ́ fún ènìyàn bíi ogún ẹgbẹrun tí ènìyàn tó súnmọ́ ẹgbẹ̀ta sí ti jáde láyé láti ìgbà tó ti bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹ́ta ọdún tó lọ gẹ́gẹ́ bí àwọn elétò ìlera se sọ. Mínísítà fún ètò ìlera, Khumbize Chiponda pe ìpè fún ètò láti je kí àyíká mọ́ tónítoni, lílo ògùn chlorine sí gbogbo àyíká bíi ọjà àti ilé ìwé káàkiri. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Akẹ́kọ̀ọ́ Tó Ṣẹ̀ṣẹ̀ Yege Jáde Ní UNILAG, Precious Okoye Gba Àmì Ẹ̀yẹ “Miss Africa Calabar 2022”

Akẹ́kọ̀ọ́ Tó Ṣẹ̀ṣẹ̀ Yege Jáde Ní U Ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n ti ìmọ̀ ẹ̀rọ Botany ní Ifáfitì Èkó, University of Lagos (UNILAG), ti gba àmì ẹ̀yẹ ẹlẹ́ẹ̀kẹfà irú rei ti Miss Africa Calabar ti ọdún yìí. Adúmáadán arẹwà obìnrin náà kó leè pa ìdùnnú rẹ̀ mọ́ra nígbà tí wọ́n ń kéde rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olúborí. Omidan Okoye sojú fún orilẹ-èdè pẹ̀lú àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ láti ilẹ̀ Adúláwọ̀ tí gbogbo wọn sì jẹ́ mẹ́tàdínlógún lápapọ̀. Gẹ́gẹ́ bí ó se sọ, eleyyii yóò ràn òun lọ́wọ́ láti túnbọ̀ fan rere rírì ẹ̀kọ́ tó yanrantí fún àwọn ọ̀dọ́, òun yóò sì tún rán àwọn àgbẹ̀ igba lọ́wọ́ látàrí owó tabua tí òun rí gbà nípa ìpèsè ajílẹ̀ fún àwọn àgbẹ kékèké kí oúnjẹ leè pọ̀ tabua ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Ó sọ síwájú pé akitiyan òun yóò ran orílẹ̀-èdè yìí’ àti ilẹ̀ Adúláwọ̀ lọ́wọ́ láti lé ìṣẹ́ àti òsì kúrò ní ilẹ̀ yìí, àti látí pèsè iṣẹ́ àti gbé ògo Orílẹ̀ èdè yí ga jẹ òun lógún. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


U23 AFCON : Junior Syli Stars Yóò Pàgọ́ Fún Ọ̀sẹ̀ Méjì

Ní́ ìmúrasílẹ̀ fún ìdíje bọ́ọ̀lu AFCON tí ọjọ́ ori wọn kò lé ní mẹ́tàlélógún lọ (U23 African Cup of Nations ) ti ìpele ìperegedé, àjọ agbábọ́ọ̀lù ilẹ̀ Guinea(Guinea Football Federation) ti ṣètò igbaradi olósẹ̀ méjì fún àwọn agbábọ́ọ̀lù wọn, Junior Syli stars. Agbábọ́ọ̀lù ilẹ̀ Guinea yóò koju ti Naijiria,Olympic Eagles ni ipele àsekágbá ìperegedé lẹ́yìn ìgbà tí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Junior Cranes ti ilẹ̀ Uganda ti kéde pé àwọn kò ní ìfẹ àti kópa mọ́ Orílẹ̀ èdè Naijiria ti dé ipele tó kẹ́yìn nígbà tí wọ́n lù Orílẹ̀-èdè Tanzania bíi ẹni lù aṣọ òfị̀ ní ayò mẹ́ta sị́ oókan ní àpapọ̀. Olúborí láàrín Naijiria àti Guinea ni yóò lọ sojú ìdíje náà tí orílẹ̀-èdè Morocco yóò gbàlejò rẹ̀ ní ọdún 2023. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


2023 U20 AFCON: Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Flying Eagles Yóò Ní Ìpàgọ́ Ìgbáradì Ní Òkè-òkun Ní Oṣù Kínní

Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Flying Eagles yóò ni Ipagọ́ Ìgbáradì ní Òkè-òkun bẹ̀rẹ̀ ní ìparí oṣù kínní ọdún yìí látàrí ìdíje 2023 U20 AFCON. Eléyìí di mímọ̀ láti ẹnu akọ́ni-mọ̀ọ́gbá wọn- Ladan Bosso. Ó sọ wípé NFF fẹ́ ní ìpàgọ́ fún ẹgbẹ́ ọmọ agbábọ́ọ̀lù Flying Eagles ni orilẹ-èdè Spain tàbí Morocco. ” A má fi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà yìí sílẹ̀ ní òpin oṣù láti lọ sí ìpàgọ́ Ìgbáradì wa, “ Bosso sọ èyí. Ìpàgọ́ yii se pàtàkì láti jẹ kí ayika tó tútù mọ́ wa lára látàrí ibi ìdíje AFCON ní Egypt tó máa tutù. Ìpàgọ́ míràn yóò tún wà ní Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ keje oṣù kínní bákannáà tí àwọn ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù láti òkè òkun yóò ti darapọ̀ mọ́ wọn.


” A má fi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà yìí sílẹ̀ ní òpin oṣù láti lọ sí ìpàgọ́ Ìgbáradì wa, “ Bosso sọ èyí. Ìpàgọ́ yii se pàtàkì láti jẹ kí ayika tó tútù mọ́ wa lára látàrí ibi ìdíje AFCON ní Egypt tó máa tutù. Ìpàgọ́ míràn yóò tún wà ní Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ keje oṣù kínní bákannáà tí àwọn ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù láti òkè òkun yóò ti darapọ̀ mọ́ wọn. U20 AFCON yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kejì ọdún yìí. Àwọn tó pẹ̀lú Nàìjíríà ní ìsòrí ni : Orílẹ̀-èdè Senegal, Mozambique àti olùgbàlejò ìdíje -Egypt yóò kojú ara won ní ipele àkọ́kọ́. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


U20 AFCON yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kejì ọdún yìí. Àwọn tó pẹ̀lú Nàìjíríà ní ìsòrí ni : Orílẹ̀-èdè Senegal, Mozambique àti olùgbàlejò ìdíje -Egypt yóò kojú ara won ní ipele àkọ́kọ́. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ìdíje Elẹ́yin Lórí Tábìlì: Adégòkè Borí Nínú Ìdíje Tí A Fi Sọrí Thomas-Ọkọ́ya

Agbábọ́ọ̀lù ẹlẹ́yin lórí tábìlì, Muiz Adégòkè ti já ewé Olúbori ní ìdíje ẹlẹ́kẹrìnléláàdọ́ọ̀ta ti Mọladé Ọkọ́ya-Thomas Table Tennis Championships tó wáyé nínú gbọ̀ngan Molade Okoya Thomas ní pápá Teslim, ìlú Eko. Adégòkè lu Olúborí àtijọ́, David Fayele ní àmì ayò: 4-2 (11-7, 15-13, 11-6, 8-11, 6-11, 11-6) gẹgiẹ bí Olúborí tuntun. Ní ipele tó kángu sí àsekágbá, Adégòkè ti kọ́kọ́ lu Àkànbí ní ayò mẹ́rin sí méjì kó tó peregedé sí ipele àsekágbá. Odúsànyà ní tirẹ̀ náà lu Ànú Anjùwọ́n bí ẹni lu aṣọ òfì ní ayò mẹ́rin sí òdo, 4-0 (11-5, 11-5, 11-5, 11-6). Àseyege Bọ́sẹ̀ Odúsànyà yìí kò lẹ́gbẹ́ nítorí ó jẹ́ àseyege ẹlẹ́kẹjọ rẹ̀ ní ti ìdíje ẹlẹ́nikan (women’s singles) ti àwọn obìnrin. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san .


Ìpínlẹ̀ Kano: Àjọ Agro Project Fún Akẹ́ẹ̀kọ́ Márùndínlọ́gọ́fà Ní Síkọ́láshìpù

Àjọ Kano state Agro Pastoral Project, KSADP, ti fún olùgbé ìpínlẹ̀ kano ní Síkọ́láshìpù tí iye rẹ̀ tó Mílíọ̀nù lọnà ọgọ́fà ó lé mẹ́jọ, àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba o lé àádọta Náírà, gẹ́gẹ́ bí Alàkóso àjọ, ọ̀gbéni Ibrahim Garba ní ìpínlè náà se sọ . Síkọ́láshìpù náà wà fun akẹ́ẹ̀kọ́ tó ń kẹ́kọ̀ọ́ nipa ìmúgbòrò ètò àgbẹ̀ àti ẹranko.Wọ́n sì ti ṣètò bí àjọ International Institute for Tropical Agriculture(IITA) yóò ṣe ràn wọ́n lọ́wọ́ bákannáà. Ó sọ síwájú pé akẹ́ẹ̀kọ́ Márùndínlọ́gọ́fà náà ni wọ́n fàyọ jáde ninyu ẹgbẹ̀rún ó lé díèẹ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó fi ìfẹ́ wọn hàn látì kópa.Owó ilé ìwé sí wà lára Síkọ́láshìpù náà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ìpínlẹ̀ Eko Ṣe Ìkìlọ Gidigidi Láti  Dẹkùn Gbígbé Ẹpo Rọ̀bì Pamọ́.

Ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó ti ṣe ìkìlọ gidigidi fún àwọn ará ìlú Èkó láti dẹ́kun gbígbé epo rọ̀bì Pamọ́ sílé, ọja ati ilé iṣé gbogbo, èyí lẹ mú ìjàmbá iná wáyé. Ìkìlọ yìí nṣe pẹ̀lú ìròyìn tí àwọn olùgbé Fastac town tí ìlú Èkó fi tó ìjọba létí nípa títa epo rọ̀bì ni òpópónà ni èyí tó ní ẹwu púpọ̀ fún àwọn ará ìlú. Ọgá àgbà pátápátá fún àjọ tó mójútó ààbò ni ìpínlẹ̀ Èkó, Ọgbẹni Lanre Mojola, sọ wípé ìjàmbá nla lẹ ṣe yọ látàrí ayi bikita, pàápàjùlo nínú ọdún tuntun. Ọgá àgbà pátápátá rọ àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ Èkó láti gbárùkù tí ìjọba lórí ìkìlọ̀ náà


Paris 2024 : Orílẹ̀-èdè Tunisia Yóò Gbàlejò.

Ni igbaradi fún eré ìdíje lorisirisi ọ̀nà lórí papa ti Paris 2024, àjọ àgbáyé ilé áfíríkà ti fọwọ́ sí kí orílẹ̀-èdè Tunisia gbàlejò àwọn orílẹ̀-èdè láti figagbága fún ìdíje náà . Orílè-èdè Tunisia yóò gbelejo idije ẹlékẹ́tàlá irú rẹ, ni èyí tí yóò mú àwọn kópa lọ́dún ti bọ nínú ìdíje Paris 2024. Orílẹ-èdè Tunisia jẹ́ Orílẹ-èdè tọ Kàjú òsuọ́wn láti gbàlejò náà


Ààrẹ Buhari Yan Alága Tuntun Fún Ìgbìmọ̀ Ohun Tó Niye Lórí.

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí yan Ọgbẹni Osita Anthony Abolama gẹ́gẹ́ bí alága tuntun fún ìgbìmò ohun tó níye lórí. Nínú àtẹ̀ jáde kan láti ọwọ́ Mínísítà fún káràkátà, Ifedayo Sayo, ó ní ipò tuntun náà tó iṣẹ rẹ bẹrẹ lati oṣù kẹjọ o 2022 jẹ́ àtúnyàn sípò gẹ́gẹ́ bí elekeji gégé bí alága fún ẹgbẹ́ nàá


Orílẹ-èdè Mauritius Àti Uk Ṣe Ìfilọ́lẹ̀ Ìfọ̀rọ̀wẹ́rọ̀ Láàrin Ara Wọn.

Orílẹ̀-èdè Britain àti Mauritius ti bẹ̀rẹ̀ Ìfọ̀rọ̀wẹ́rọ̀ látàrí iṣẹlẹ ìjàmbá to wáyé nípa tí ẹ̀kú omi, ààrẹ orílẹ̀-èdè Mauritius sọ èyí di mímọ̀. Ni ìbámu pẹ̀lú ìpàdé tó wáyé láàárín orílẹ̀-èdè méjèjì ninu osù kẹsán ọdún 2022. Orílẹ-èdè méjèjì gbà láti darapọ̀ mọ́ orílẹ̀-èdè UK àti US fún ònà abayọ nipa ìfọ̀̀rọ̀wérọ̀ pọ ti yóò mú iyànjú bá ẹ̀kú omi náà.


Ìjàmbá COVID:Ẹ Jẹ́ Ka Padà Sí Bí A Ṣe Wá Tẹ́lẹ̀ Rí.

Àwọn ará ìlú Beijing, Shanghai ati Wuhan ti orílẹ̀-èdè China mu àbá wà láti pàdé sí ìgbé ayé kò sí nkan tí wọn gbé tẹlẹ rí,ki àìsàn COVID tó gbòde kan, bó tilẹ̀ ṣe wípé àìsàn náà kò tí kasẹ̀ nílẹ̀ bayii. Ọ̀pọ̀ tilẹ̀ padà sí ibiṣẹ́ won pẹ̀lú ìgboyà nítorí àìsàn náà ṣe àkóbá púpọ fún ọ̀rọ̀ ajé.


Mo Dúpẹ́ Púpọ̀ Fún Àǹfààní Láti Darí Yin: Gómìnà Makinde.

Gómìnà ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ Seyi Makinde fi ẹ̀mí ìmọ́ore hàn sí gbogbo àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ fún àǹfààní láti darí wọn gẹ̀gẹ̀ bí Gómìnà fún osù mẹ́tàlélógójì. Gómìnà sọ èyí nígbà tó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀ lọ́jọ́ ìsimi nínú ìkíni rẹ fún ọdún tuntun.O tẹ́síwájú wípé òhun ò fi àǹfààní náà fún ọdún mẹ́ta gbáko ṣeré. Makinde ní àǹfààní yìí jẹ́ kí àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ náà mọ pé Ìjọba ohun dàgbà nípa ọ̀rọ̀ ajé ,ni ìrètí wípé òhun yóò tú wọlé gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ní oṣù kẹta ọdún 2023. Gómìnà gbàdúrà wípé ọdún 2023 yóò jẹ ọdún tí ìjọba òhun o ṣe ohun pàtàkì má le gbàgbé ni ìpínlẹ̀ náà,o sí gbàdúrà fún gbogbo àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ fún àlàáfíà pípé.


Ìjọba Ìpínlẹ̀ Ògùn bẹ̀rẹ̀ àtúnṣe pápá ìṣeré MKO Abíọ́lá

Ìjọba Ìpínlẹ̀ Ògùn,gúsù-iwọ̀-oòrùn Nàìjíríà, ti bẹ̀rẹ̀ àtúnṣe pápá ìṣeré káríayé MKO Abíọ́lá,ní olú-ìlú rẹ̀, Abẹ́òkúta láti pèsè ìtura fún àwọn olùwòran. Ọ̀gá àgbà akọ̀wé fún ìròyin sí Gómìnà Dàpọ̀ Abíọ́dún,Kúnlé Somorin, sọ nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ kan pé wọn yóò bo pápá ìṣeré tó lágbára láti gba ènìyàn ẹgbàárún náà tí yóò sì dùn mójú wò. Somorin sọ pé àtúnṣe náà jẹ́ ara ìpinnu gómìnà láti gbé eré ìdárayá lárugẹ ní Ìpínlẹ̀ Ògùn. Ó sọ pé pápá ìdárayá náà ti wúlò fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ́lù ìpínlẹ̀ àti ti aládàáni,pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ́lù Gateway àti ti káríayé Abíọ́lá Babes.


Ọdún tuntun: Ààrẹ Bùhárí pè fún ìsọ̀kan láàrin àwọn ọmọ Nàìjíríà

Ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí sọ pé, bí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe wọnú ọdún tuntun, 2023, kí wọ́n ó di ẹ̀mí ìṣọ̀kan tó wà láàrin wọn mú. Ó gba ìmọ̀ràn yìí ní ọjọ́ Àbámẹ́ta nínú ìfiránṣẹ́ ọdún tuntun rẹ̀ sí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè,ṣíwájú ayẹyẹ ìṣàmì ọjọ́ Àìkú,ọjọ́ Kìínni, Oṣu Kìínní,ọdún 2023. Ààrẹ sọ pé òun ṣe ìtẹ́wọ́gbà oríyìn àti àtakò fún ìdarí tí òun fún Nàìjíríà láti oṣù karùn ún,ọdún 2015 títí di oṣù karùn ún ọdún tó ń bọ̀,tí yóò gbé ìjọba síl̀ẹ. Ààrẹ Bùhárí, ẹni tí ó ṣe àpèjúwe ìfiránṣẹ́ ọdún tuntun rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdàgbére,lo àsìkò náà láti rọ àwọn ọmọ orílè-èdè ronú lórí àṣeyọrí ọdún 2022,kí wọn ó sì múra láti kojú àwọn ìtaláyà ti ọdún tó ń bọ̀.


Àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Senegal fẹ̀hónú wọn hàn lórí ìlòkulò owo Covid

Ogunlọ́gọ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Senegal ti fi ẹ̀hónú wọn hàn ní Dakar,láti bèèrè ìgbésẹ̀ òfin lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìṣedéédé tí wọ́n rí nínú ìjábọ̀ ilé ẹjọ́ tó ń mójútó ìṣirò owó ,tí wọ́n fi ń gbógun ti ààrun Covid, àwọn oníròyìn pe àkíyèsí si. Àwọn Ẹgbẹ́ àwùjọ ọmọ ìlú péjọ ní gbàgede orílẹ̀-èdè ní Dakar, tí wọ́n sì ń pariwo “sí àwọn olè”! àti ‘ẹ kò ní jẹ bílíọ́nù wa’. Àwọn ọlọ́pàá wà níbẹ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀ láti mójútó ìwọ́de wọn, èyí tí alákóso fàṣẹ àti fọwọ́ sí,tí wọ́n sì ti bá ìjọba wí léraléra lórí ‘olè’ láìpẹ́. Ní ààrin-Oṣù Kejìlá, ìjẹ́rìí ìwé ìṣirò owó láti ilé ẹjọ́ àwọn ajẹ́r̀íi ìwé ìṣirò owó ti Senegal lórí “ìdáhùn sí owó láti kojú ipa ààrùn Covid’ tí ó ju òjì lé ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ́rin bílíọ́nù cẹfa lọ,tí àwọn kan gbé sílẹ̀ àti ìpínlẹ̀ ní 2020 àti 2021,tí èyí sì ń tọ́ka sí ‘ìdààmú’,’ọ̀wọ́n’,tàbí ‘àìlárìí múdájú’ owó níná. Ẹgbẹ́ Àwùjọ ará ìlú ń bèèrè fún ìkọ̀wé fipòsílẹ̀ gbogbo àwọn tí aje ìnákúuụná àti ìlòkulò owó náà sí mọ́ lórí.


‘2023,Ọdún ayọ̀ fún gbogbo ọmọ Nàìjíríà’-Gbàjàbíàmílà

Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ aṣojú,Fẹ́mi Gbàjàbíàmílà ti ki gbogbo ọmọ Nàìjíríà kú oríire fún bí ọdún tuntun ṣe ṣojú wọn,ó ní ọdún ayọ̀ ni 2023 yóò jẹ́,ìdí èyí tí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè fi láti fìmọ̀ ṣọ̀kan kí wọ́n sì ṣerawọn lóṣùṣù ọwọ̀. Abẹnugan náà sọ pé, ọdún 2023 yóò jẹ́ pàtàkì fún Àwọn ọmọ Nàìjíríà,nítorí pé ó jẹ́ ọdún tí àwọn ará ìlú yóò yan àwọn olùdarí tuntun láti darí orílẹ̀-èdè. Gbàjàbíàmíl̀a sọ pé oun nírètí pé ọjọ́ ọ̀la yóò dára,tí ó sì rọ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè láti ní ìpinnu àti ìfọkànsí.


Ọdún tuntun : Onínúure ṣèrántí àwọn opó,àti aláìní

Onínúure kan,Olóyè Chinedu Nwadigwe, ti fi oun jíjẹ tó tó ọ̀pọ̀lọpọ̀ mílíọ́ọ́nù Náírà tọrẹ fún ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ́ta opó àti àwọn aláìní káàkiri àwọn agbègbè,Ukwulu, lẹ́bàa Akwa,ìpínlẹ̀ Anambra,láti ṣayẹyẹ ọdún tuntun. Nígbà tí ó ń pín àwọn ohun jíjẹ náà,bíi àpò ìrẹsì àti owó fún wọn,onínúure náà,olóyè Emeka Nwadigwe,sọ pé ó wu òhun láti fi ìfẹ́ àti ìwúrí hàn bí ọdún tuntun ṣe wọlé yìí,ní èyí tí ó gbàgbọ́ pé yóò mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ oore àti àánú wá fún ọmọnìyàn. Ààrẹ Gbogbogbòò agbègbè náà, Ọ̀gbẹ́ni Christopher Uba, tí ó ṣojú onínúure náà sọ pé,ìṣesí náà wáyé látàríi ìṣètọrẹ àánú fún àwọn aláìní ní àkókò ayẹye ọdún.


Ìdìbò nírọwọ́ rọsẹ̀ dọwọ́ gbogbo wa

Ààrẹ Bùhárí ti rọ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti kọ ìgbìyànjú àwọn olóṣèlú láti dojú ìbò gbogbogbòò ọdún 2023 dé. Nínú Ìfiránṣẹ́ Ọdún Tuntun rẹ̀, Ààrẹ tún rọ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè láti kó ipa wọn lórí bí ìbò gbogbogbòò yóò ṣe wáyé pẹ̀lú òdodo,ìgbàgb́ọ àti láì lábààwọ́n kankan. Gẹ́gẹ́ bí ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti sọ, ìjọba rẹ̀ fi ìfọkànsí rẹ̀ hàn sí ìjọba tiwantiwa orílẹ̀-èdè ní́pa fífọwọ́ sí àtúnṣe ètò ìdìbò tí yóò fààyè gba ìdìbò tò ṣeé fọkàn tán. Ó ṣe àpèjúwe ọdún 2023 gẹ́gẹ́ bí ọdún pàtàkì fún orílẹ̀-èdè nítorí pé àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè yóò lọ dìbò yan àwọn adarí tó ṣeé gbàgbọ́.


Gómìnà Sólúdò :A kú ayeyẹ ọdún tuntun,ọdún á yabo

Gómìnà ìpínlẹ̀ Anambra, Ọ̀jọ̀gbọ́n Chukwuma Charles Soludo, CFR, ti fi dánilójú pé ìdàgbàsókè àti ìlọsíwájú yóò ṣelẹ̀ nínú ọdún 2023, ní ìpínlẹ̀ Anambra àti Nàìjíríà,tí ó sí gbàdúrà pé ọdún 2023 yóò lárinrin. Nínú àlàyé kan tí Christian Abirime,akọ̀wé ìròyìn fún gómìnà fi síta,ó mu dánilójú pé ìpínlẹ̀ Anambra yóò máa lọsíwájú ni,bó ti wulẹ̀ kó rí. “A ní láti ṣàjọyọ̀ ọdún tuntun yìí ,kí á sì fọpẹ́ fọ́lọ́run,kìí ṣe pé torí pé ó dá ẹ̀mí wa sí láti wọnú ọdún tuntun,sùgbọ́n ní pàtàkì,fún àánu àti oore ọ̀fẹ́ rẹ̀ lórí àwọn àṣeyọrí tí a ti ṣe láàrin oṣù mẹ́sàn án lórí ìjọba.


Ọdún titun: PDP ṣe ayẹyẹ pẹ̀lú àwọn ọmọ Nàìjíríà; pè fún ìbò òdodo

Ẹgbẹ́ òṣèlú People’s Democratic Party (PDP), ṣe àjọyọ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lórí ayẹyẹ ọdún tuntun, tí ó sì tún ń rọ ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí láti ri dájú pé ìlànà ètò ìbò tó lómìnira,tó ṣeé gbàgbọ́ àti tó jẹ́ òdodo, tí àwọn ọmọ Nàìjíríà yóò le dìbò nírọwọ́ rọsẹ̀. Ó tún wá gba Ìgbìmọ̀ olómìnira tó ń mójútó ètò ìdìbò lórílẹ̀-èdè (INEC), àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń rísí òmìnira ọmọ ènìyàn àti àwọn ilé-isẹ́ ààbò láti ṣe àmójútó àti ṣe gbogbo àwọn ètò tó tọ́ fún ìdìbò gbogbogbòò lọ́nà tó ṣeé gbàgbọ́. Nínú àtẹ̀jáde kan nípasẹ̀ PDP, tí akọ̀wé ìpolongo àpapọ̀ rẹ̀,Débọ̀ Ológunàgbà fọwọ́ sí,ẹgbẹ́ òṣèlú alátakò wáá rọ àwọn ọmọ Nàìjíríà láti pa ọkàn wọn pọ̀,kí wọ́n sì máá ṣiyè méjì bí ìdìbò ṣe ń súnmọ́.


Pọ́ọ̀pù Benedict ÌKerìndìnlọ́gún Jáde Láyé

Pọ́ọ̀pú tẹ̀lẹ̀ rí Benedict ti kerindinlogun Jáde láyé,ni ilè rẹ, lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún tó fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí pọ́ọ̀pù nitori Ìpèníjà àìsàn rẹ. Ó bọ́ sí ipò náà léyìn tí pọ́ọ̀pù Francis fi ipò sílẹ̀, tí wọ́n sí ṣe àbẹ̀wò sí a rà wọn lórèkóré. Ní ọjọ́ rú ni ádùrá pàtàkì wáyé fún àlàáfíà pọ́ọ̀pù Emeritus Benedict nínú ìpàdé ádùrá nínú ìjọ náà.


Ènìyàn Méjọ Ló Pàdánù Ẹ̀mi Wọn Ní Ìwò Òòrùn Orílẹ̀-èdè Congo Lẹ́yìn Ìjàmbá Ilé Mímì.

Ìjàmbá Ilé Mímì wáyé ni iwọ òòrun ni orílẹ̀-èdè Congo, tí ó ṣe ikú pa ènìyàn Méjọ ti àwọn ènìyàn mẹ́èsán míràn sí fi farapa, èyí di mímọ̀ láti ẹnu ará ìlú náà ní ọjọ́ àbámẹ́ta. Àwọn tó farapa náà wà ní ipò ìrora ti wọn sì gbà ìtọ́jú ní ilé ìwòsàn, Aime Kawaye Mutipula ló ṣọ́ èyí dí mímọ̀ lórí ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀.


Ọdún Tuntun:Ààrẹ Muhammadu Buhari Rọ Gbogbo Ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Láti Wá Ní Ìrẹ́pọ̀

Ààrẹ Muhammadu Buhari rọ gbogbo ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti wá ní ìrẹ́pọ̀ bá tí fẹ wọ inú ọdún tuntun 2023 ni ọjọ ìsimi oṣù kínní. Ààrẹ dupẹ gidigidi fún àwọn ọ̀rọ̀ àtúnṣe tó wáyé nínú ìjọba rẹ láàrín oṣù kàrún ọdún 2015 sí oṣù kàrún ọdún tó nbọ ní èyí tí ìjọba rẹ yóò parí. Ààrẹ Buhari pe ìkíni yìí gẹ́gẹ́ bí ìkíni ìdágbére, o sì fí àkókò náà bẹ̀bẹ̀ fún irẹpọ ati ìmurasílẹ̀ láti kojú ìlàkojá ọdún tí ńbọ̀ wà Ó tẹnumọ́ àtúnṣe tí o bá ijakulẹ̀ ọ̀rọ̀ ajé èyí tí àisàn COVID -19 da silẹ


Ẹ Fi Ìgbàgbọ́ Dìbò Ọdún Tí Ńbọ̀: Gómìnà  ìpínlẹ̀ Ọsun Tẹ́lẹ̀ Rí.

Gómìnà Adegboyega Oyetola tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ fì ipó sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Gómìnà Ọ̀ṣun àti olùkéde fún Tinubu ati Shettima fún ìdíje sí ipò ààrẹ fún ọdún 2023 labẹ àsìá ẹgbẹ́ òṣèlú APC, ṣe ìkíni ọdún sí gbogbo àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ ọsun, ó sí rọ̀ wọ́n láti wọ ọdún tuntun àti ìdìbò tó nbọ̀ pẹ̀lú ìrètí àti ìgbàgbọ. Ó tú rọ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti ádùrá ati ìfọkànsí fún àṣeyọrí fún ìdìbò ọdún 2023. Ó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí gbádùn ìjọba àwarawa láìsí idiwọ ati ìdènà


Ẹ̀yin Ẹlẹ́tọ̀ Ààbò Ẹdákun Ẹ Fòpin Sí Àìsí Àábó  Tó Péye Ní Orílẹ-èdè Nàìjíríà: Ṣenitọ Sam Egwu.

Ṣenitọ tọ ń sójú ìpínlẹ̀ Ebonyi,Sam Egwu tí bẹ àjọ aláàbò, láti ṣe iyalẹnu fún àwọn ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, nipa ààbò tó péye nínú ìdìbò ọdún 2023 to nbọ. Nínú ọ̀rọ̀ ọdún tuntun rẹ̀ ṣenitọ Egwu , sọ wípé èmí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe kókó ju ohunkóhun lo. Ó ṣe Àdéhùn wípé ọdún 2023 yóò jẹ ọdún tó dára fún àwọn ọmọ Nàìjíríà, o pé gbogbo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti yẹra fún ohun tó lè mú idaamu wa ni odun 2023.


Gómìnà ìpínlẹ̀ Cross River Ti Buwọ́ Lu Òfin Tuntun Fún Ọdún 2023.

Gómìnà ìpínlẹ̀ Cross River, ọ̀mọ̀wé Ben Ayade ti bu wọ́ lù òfin tuntun fún ìpínlẹ̀ náà tí ó tó ₦330,235 bílíọ̀nù. Nínú àtẹ̀ jáde kan láti ọdọ onímọ̀ràn fún Gómìnà, ọ̀gbéni Christian Ita, sàlàyé wípé Gómìnà Ayada buwọ lu ìwé níwájú igbakeji rẹ, ọ̀mọ̀wé Ivara Esu, adarí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin fún ìpínlẹ̀ náà,Eteng Jonas ati àwọn àgbà àgbà ní ìpínlè náà. Àtẹ̀ jáde náà tún fi ànfààní òfin náà sì ìjọba rẹ láti ṣe ìtọ́jú àwọn ará ìlú.


Ọdún 2022: Àjọ Tó Ń Mójú Tó Òpópónà Nawọ́ Gán Àwọn Arúfin Tó Lé Ní Ẹgbẹ̀rún Mẹ́ta.

Àwọn arufin tó lè ni ẸgbẹrunMẹ́ta ni ọwọ́ àjọ tó ń mójú tó ọ̀pọ́pọ́nà ba, láti oṣù kínní Títí di oṣù Kejìlá ọdún yìí. Èyí di mímọ̀ ní ọjọ́ ẹtì, lati ẹnu alukoro fún àjọ náà Nabilusi Abubakar. Ó ní àwọn arúfin náà dí kú ní ọdún 2022 yàtọ̀ sí àwọn ọdún tó ti kọja lọ. Abubakar tú sàlàyé wípé ninu odun yìí àtúnṣe tuntun sí òfin ni àwọn tí mu lọ síwájú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin fún ontẹ ìjọba. Ó ní pẹ̀lú ontẹ ìjọba yìí, eléyìí yóò mú kí ìsè àwọn yà pẹlu kó irorun.


Ìròyìn Tuntun Lórí Ògún Ukraine Àti Russia

Ni ọjọ Ẹtì àwọn aláṣẹ ìjọba ilẹ̀ Ukraine jabọ pé Russia kọlù Ukraine pẹ̀lú àwọn òún Ìjà Ògún “drones Shahed” mẹrindinlogun ti Iran ní gbogbo alẹ̀. Èyí jẹ́ ọjọ́ Kejì lẹyìn tí Ìlú Moscow rán dosinni Ado-Oloro látí bá àwọn òún amayedẹrun tó ṣé pàtàkì. IBARAẸNISỌRỌ LÁÀRÍN RUSSIA ÀTI CHINA Ààrẹ Russia Vladimir Putin sọ pé òún fẹ́ kí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn jinlẹ̀ sí lórí iṣẹ́ ológun pẹ̀lú ilẹ̀ China, O sí gbèrò láti gbà Ààrẹ China Xi Jinping lalejo ní Russia ní ìgbà òjò tí ọdún 2023. Ààrẹ Jinping sọ fún Putin nínú ijiroro wọ́n pé “ọna sí àwọn ijiroro àlàfíà lórí Ukraine kìí yóò wà ní irọrun, àtí pé China yóò tẹ̀síwájú látí ṣé àtìlẹ́yìn rẹ̀ àti ìdúró òdodo lórí ọran náà.” Akọroyin Orílẹ̀-èdè China sọ lẹyìn ìpàdé wọ́n lórí fanran. ÀTÌLẸ́YÌN NATO Akọ̀wé Gbogbogbò ti NATO Jens Stoltenberg pé àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ NATO ń látí pèsè àwọn òhun ìjà fún Ukraine, ní ìbámu sí ifọrọwanilẹnuwo kàn. Ààrẹ Ukarain Volodymyr Zelensky sọ pé àwọn àṣẹ afẹ́fẹ́ ní agbede-meji, gúsù, ila-oorun, àtí ìwọ̀-oòrùn Ukraine tí kọ̀ àwọn misaili mérin lé làádọ́ta 54 Russia àti àwọn drones Mọkanla ni Ọjọ́bọ̀.


Ààrẹ Jinping sọ fún Putin nínú ijiroro wọ́n pé “ọna sí àwọn ijiroro àlàfíà lórí Ukraine kìí yóò wà ní irọrun, àtí pé China yóò tẹ̀síwájú látí ṣé àtìlẹ́yìn rẹ̀ àti ìdúró òdodo lórí ọran náà.” Akọroyin Orílẹ̀-èdè China sọ lẹyìn ìpàdé wọ́n lórí fanran. ÀTÌLẸ́YÌN NATO Akọ̀wé Gbogbogbò ti NATO Jens Stoltenberg pé àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ NATO ń látí pèsè àwọn òhun ìjà fún Ukraine, ní ìbámu sí ifọrọwanilẹnuwo kàn. Ààrẹ Ukarain Volodymyr Zelensky sọ pé àwọn àṣẹ afẹ́fẹ́ ní agbede-meji, gúsù, ila-oorun, àtí ìwọ̀-oòrùn Ukraine tí kọ̀ àwọn misaili mérin lé làádọ́ta 54 Russia àti àwọn drones Mọkanla ni Ọjọ́bọ̀. Ṣùgbọ́n ilé ìgbé méjì dín lógún àti àwọn ẹrọ amayedẹrun tó ṣé pàtàkì mẹwàá míràn ní wọ́n tí parun ní Ọjọ́bọ̀. IKỌLÙ ỌJỌ́BỌ̀ Ilé-iṣẹ́ Ààbò tí Russia ní ọjọ́ Ẹtì ṣàpèjúwe ikọlù náà bí òún tó lágbára lórí èpò Ukraine, àwọn òún amayedẹrun àtí ilé iṣẹ́ ológun nípa lílò àwọn òún Ado olóró. Kremlin sọ pé ọ ṣé ní láànù pé òún ìjà ọkò òfurufú ti Ukraine kan tí wọ́n já nínú afẹ́fẹ́ tí Belarus ní Ọjọ́bọ̀.


Ṣùgbọ́n ilé ìgbé méjì dín lógún àti àwọn ẹrọ amayedẹrun tó ṣé pàtàkì mẹwàá míràn ní wọ́n tí parun ní Ọjọ́bọ̀. IKỌLÙ ỌJỌ́BỌ̀ Ilé-iṣẹ́ Ààbò tí Russia ní ọjọ́ Ẹtì ṣàpèjúwe ikọlù náà bí òún tó lágbára lórí èpò Ukraine, àwọn òún amayedẹrun àtí ilé iṣẹ́ ológun nípa lílò àwọn òún Ado olóró. Kremlin sọ pé ọ ṣé ní láànù pé òún ìjà ọkò òfurufú ti Ukraine kan tí wọ́n já nínú afẹ́fẹ́ tí Belarus ní Ọjọ́bọ̀. Ilé-iṣẹ́ ààbò tí Ukraine sọ pé òún yóó ṣé ìwádìí ìṣẹlẹ̀ náà, ní iyànjú pé o jẹ́ inúnibíni Russia àti pé òún ní ẹtọ látí dáàbòbo àwọn ojú ọ̀run rẹ̀.


Ilé-iṣẹ́ ààbò tí Ukraine sọ pé òún yóó ṣé ìwádìí ìṣẹlẹ̀ náà, ní iyànjú pé o jẹ́ inúnibíni Russia àti pé òún ní ẹtọ látí dáàbòbo àwọn ojú ọ̀run rẹ̀.


Ààrẹ Buhari Tún Yan Adeyeye Gẹ́gẹ́ Bí Olùdarí Àgbà NAFDAC

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí tún yàn Ọjọgbọn Mojisola Adeyeye gẹ́gẹ́ bí Olùdarí àgbà fún ilé iṣẹ́ alabojuto Oúnjẹ àtí Oògùn National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC), fún ìgba Kejì fún ọdún Márún ùn mìíràn. Akọ̀wé sí ìjọba tí Orílẹ̀-èdè yìí, Ọ̀gbẹ́ni Boss Mustapha ló sọ èyí dì mímọ tí àkókò rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ látí ọjọ́ kíní Oṣù Kejìlá ọdún 2022. Iyán ní sí ipò Olùdarí àgbà NAFDAC náà wáyé látàrí iṣẹ́ ribiribi àti àṣeyọrí tí o ṣé gẹ́gẹ́ bí adari pàápàá jùlọ ìdàgbàsókè ní Àjọ Àgbáyé tí Ìlera (WHO) sí ìpele kẹta Ọdún 2017 ní wọ́n yàn an sípò gẹ́gẹ́ bí Adari, àkókò ìṣàkóso rẹ̀ sí pé ní ọjọ́ Kejì, Oṣù kọkànlá, ọdún 2022. Ní kété tí ìṣàkóso náà tán ní Dókítà Monica Eimunjeze gbà ipo gẹ́gẹ́ bí fìdíhẹ̀ ni ọjọ́ Kejìlá oṣù kọkànlá, ọdún 2022. Ọjọgbọn Adeyeye tí gbà iṣẹ́ ní Ọjọ́ Ẹtì, ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù Kejìlá tí àwọn òṣìṣẹ́ ní Ilé-iṣẹ́ náà ní olu-ilu Abùjá, Nàìjíríà. Lekan Orenuga


Ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara Ṣètò Oúnjẹ Lọ́ Sí Ilé-iṣẹ́ àtúnṣe

Ìyàwó Gómìnà tí ìpínlẹ̀ Kwara àti Olùdásílẹ̀, Ajike People Support Centre, Ambassador Dr. Olufolake Abdulrazaq, tí ṣé àbẹwò sí ilé-iṣẹ́ àtúnṣe tí ìpínlẹ̀ Kwara, ní Amoyo, níbí tó tí fún wọ́n ní oúnjẹ àti àwọn nkán pàtàkì mìíràn. Ìyá afin náà làkókò àbẹwò rẹ̀ ṣé àkíyèsí pé díẹ̀ nínú àwọn olùgbé ilé-iṣẹ́ àtúnṣe náà ní àwon italaya díẹ̀. Bẹ́ẹ̀ ló sọ fún àwọn Alákóso ilé-iṣẹ́ náà látí ṣé ìtọ́sọ́nà àti ṣé ìtọjú wọ́n dáradára tí ìjọba Kwara kò sí ní f’ayé gbà ìbàjẹ́ èyí k’eyi. Béè ló pé àwọn ilé-iṣẹ́, àrà ìlú àtí àwọn ẹgbẹ́ látí máà rántí àwọn ènìyàn wònyí ní igbagbogbo nínú àwọn ètò wọ́n. Abdulrazaq ṣàfikún pé àwọn òun èlò oúnjẹ, àwọn òun èlò ilé, pàápàá jùlọ àwọn sikolashipu fún àwọn ọmọdé ní àwọn ilé ìtọ́jú wọ́nyi. Abdulrazaq gbóríyìn fún Ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àwọn Obìnrin ní Ìpínlẹ̀ Kwara àti Ilé Iṣẹ́ tó ń rí sí Ìdàgbàsókè àwùjọ fún akitiyan wọ́n láti rí i pé àwọn ilé náà ń ṣiṣẹ́ dáadáa.


Béè ló pé àwọn ilé-iṣẹ́, àrà ìlú àtí àwọn ẹgbẹ́ látí máà rántí àwọn ènìyàn wònyí ní igbagbogbo nínú àwọn ètò wọ́n. Abdulrazaq ṣàfikún pé àwọn òun èlò oúnjẹ, àwọn òun èlò ilé, pàápàá jùlọ àwọn sikolashipu fún àwọn ọmọdé ní àwọn ilé ìtọ́jú wọ́nyi. Abdulrazaq gbóríyìn fún Ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àwọn Obìnrin ní Ìpínlẹ̀ Kwara àti Ilé Iṣẹ́ tó ń rí sí Ìdàgbàsókè àwùjọ fún akitiyan wọ́n láti rí i pé àwọn ilé náà ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Ṣáájú àkókò yìí, Kọmisana fún ọ̀rọ̀ àwọn Obìnrin ní ìpínlẹ̀ náà, Hajia Maryam Hassan gbóríyìn fún akitiyan Gómìnà bó ṣé ń ṣé àtìlẹ́yìn fún àwọn ilé ìtọjú tó wà ní ìpínlẹ̀ náà, o sí dúpẹ lọ́wọ́ Àyá Gómìnà fún bí wọ́n ṣé ń ṣé àtìlẹ́yìn fún ètò náà nígbà gbogbo. Lekan Orenuga


Ṣáájú àkókò yìí, Kọmisana fún ọ̀rọ̀ àwọn Obìnrin ní ìpínlẹ̀ náà, Hajia Maryam Hassan gbóríyìn fún akitiyan Gómìnà bó ṣé ń ṣé àtìlẹ́yìn fún àwọn ilé ìtọjú tó wà ní ìpínlẹ̀ náà, o sí dúpẹ lọ́wọ́ Àyá Gómìnà fún bí wọ́n ṣé ń ṣé àtìlẹ́yìn fún ètò náà nígbà gbogbo. Lekan Orenuga


CAF Ṣé Ìfilọ́lẹ̀ Ìdíje Bọ́ọ̀lù Àwọn ilé-ìwé Ní Áfíríkà

Gẹ́gẹ́ bí ọnà látí ró àwọn Ilé-ìwé àti àwọn ọmọ akẹkọ lágbára ní ilẹ̀ Áfíríkà. L’ọ́ṣẹ́ yìí, CAF tí ṣé ìfilọ́lẹ̀ àwọn Ilé-ìwé ní ilẹ̀ Áfíríkà tí wọ́n pé ní “Africa School Football Championship” tí ń ṣé ìwúrí fún àwọn ọdọ. Ìdíje Bọ́ọ̀lù Àwọn ilé-ìwé Áfíríkà: ètò àwọn ilé-ìwé yìí tún jẹ́ òun tí àjọ CAF ń náwó lé lórí nitori àwọn ọdọ tí Áfíríkà. – Ìdíje àpẹẹrẹ ife-ẹ̀yẹ tí ṣii Sílẹ̀ ní báyìí – Àwọn ọmọ ilẹ Áfíríkà tó ń kẹkọ Àwòrán àtí Àpẹẹrẹ (Art and Design) ní wọ́n tí rọ̀ látí kópa, wọ́n sì lè kópa nínú ìlànà ìdíje náà – Èyí jẹ́ ìpolongo ànfààní mìíràn fún CAF láti súnmọ́ àwọn àrà ìlú àti àgbègbè – Ìdíje náà yóò wáyé látí Ọjọ keje, Oṣù Kẹ́rin sí Ọjọ́ kẹsán, Ọdún 2023. Olubori níbi ìdíje náà ní yóò gbé ife-ẹ̀yẹ tí Continental Phase of the African Schools Football Championship náà. Àkòrí ìdíje náà ní: “Bọ́ọ̀lù Àwọn ilé-ìwé Áfíríkà.” Sarah Mukuna Olùdarí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ CAF sọ pé, “A fẹ́ kí ìdíje náà jẹ́ aṣojú àtí òun ìwúrí fún àwọn ọjẹ̀ wẹ́wẹ́ ilẹ̀ Áfíríkà.


– Ìdíje àpẹẹrẹ ife-ẹ̀yẹ tí ṣii Sílẹ̀ ní báyìí – Àwọn ọmọ ilẹ Áfíríkà tó ń kẹkọ Àwòrán àtí Àpẹẹrẹ (Art and Design) ní wọ́n tí rọ̀ látí kópa, wọ́n sì lè kópa nínú ìlànà ìdíje náà – Èyí jẹ́ ìpolongo ànfààní mìíràn fún CAF láti súnmọ́ àwọn àrà ìlú àti àgbègbè – Ìdíje náà yóò wáyé látí Ọjọ keje, Oṣù Kẹ́rin sí Ọjọ́ kẹsán, Ọdún 2023. Olubori níbi ìdíje náà ní yóò gbé ife-ẹ̀yẹ tí Continental Phase of the African Schools Football Championship náà. Àkòrí ìdíje náà ní: “Bọ́ọ̀lù Àwọn ilé-ìwé Áfíríkà.” Sarah Mukuna Olùdarí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ CAF sọ pé, “A fẹ́ kí ìdíje náà jẹ́ aṣojú àtí òun ìwúrí fún àwọn ọjẹ̀ wẹ́wẹ́ ilẹ̀ Áfíríkà. Inú wa sí dùn fún iṣẹ́ àkànṣe yìí.” Lekan Orenuga


Inú wa sí dùn fún iṣẹ́ àkànṣe yìí.” Lekan Orenuga


Ilé-iṣẹ́ Ìlera Ìpínlẹ̀ Anambra Gbà Àwọn Ẹbùn Mẹ́ta

Ilé-iṣẹ́ Ìlera tí Ìpínlẹ̀ Anambra tí gbá áwọn ami-ẹyẹ mẹ́ta tí orílẹ̀-èdè lóri ikọ-ẹgbẹ látí ọdọ Ilé-iṣẹ́ Ìlera tí ìjọba, Ẹ̀tẹ̀, ikọ-ẹgbẹ àtí ẹ̀kà ètò Ọgbẹ́-inú ti gbogbo ọmọ Orílẹ̀-èdè yìí. Kọmisana fún Ìlera Anambra, Dókítà Afam Obidike tún sọ́ bí Gómìnà Charles Soludo ṣé ń ṣé àtìlẹ́yìn ìlọsíwájú ẹ̀kà Ìlera tí ìpínlẹ̀ náà. Dókítà Obidike sọ pé àwọn ami-ẹyẹ tí ẹ̀kà ikọ-ẹgbẹ gbà ní abẹ́ Ilé-iṣẹ́ ìjọba rẹ̀ sí iṣẹ́ takuntakun tí Alàkóso ètò ikọ-ẹgbẹ. “Ẹyẹ yìí yóò gbà gbogbo wà níyànjú láti tún sápá sí ní ọdún tó ń bọ̀ àtí pé Mò rọ́ gbogbo ènìyàn látí dúró ṣinṣin nìdí iṣẹ́ wọ́n. “Gẹ́gẹ́ bíí olórí, ojúṣe ṣé rẹ̀ àti pé Mò gbọdọ gbóríyìn fún ẹ̀kà ikọ-ẹgbẹ tí wọ́n ṣé dáradára wọ́n sì lẹtọ ami-ẹri wọnyí láti ọwọ́ Orílẹ-èdè.” “O ṣẹlẹ̀ pé ní ọdọọdún ní a má ń gbà àmì-ẹye tí tọdun yí tún jẹ́ mẹ́ta. “Ni ìdí èyí, a ó sá gbogbo ipá wà látí ríi dájú pé a kò dúró níbí tí tọdun yìí dé.” Alàkóso ètò ikọ-ẹgbẹ, Dókítà Ugochukwu Chukwulobelu


Ìgbìyànjú Ń lọ Lọ́wọ́ Látí Gbá Òṣìṣẹ́ Ilé Iṣẹ̀ Ọmọ Ogún Obínrin Tí Wọ́n Jigbe Sílẹ̀ – Ọmọ Ogún Nàìjíríà

Ilé iṣẹ́ àwọn ọmọ ogún Nàìjíríà tí fí tó gbogbo ènìyàn létí pé òṣìṣẹ́ Obìnrin tí wọ́n jigbe gbé lọjọ́ Àjé, ọjọ́ kẹrindinlọgbọn, oṣù Kejìlá, ọdún 2022, Lieutenant PP Johnson, kò tíì gbá Ìtusílẹ̀ ṣùgbọ́n akitiyan wíwá sí ń lọ lọwọ́. Obìnrín náà ní wọ́n jí gbé nígbà tó ń ṣabẹwo sí ìyá àgbà rẹ̀ ní Aku-Okigwe ní ìpínlẹ̀ Imo, ní kété tí ó parí ikẹkọ Cadet rẹ̀ àti bí wọ́n ṣé fún lóyè gẹ́gẹ́ bí Lieutenant sínú Ilé iṣẹ́ Ọmọ ogún Nàìjíríà. Àtẹ̀jáde kàn tí Olùdarí Ibanisọrọ fún ilé ìṣe ọmọ ogún, Brigadier General Onyema Nwachukwu, fí síta, ó ní àwòrán ijinigbe rẹ̀ tí farahàn lórí ẹrọ ayélujára àwùjọ níbí tí àwọn ajinigbe rẹ̀ tí sọ pé jijigbe rẹ̀ jẹ́ ní ìlànà pẹlú ìjà fún Biafra tó lòdì sí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Nítorí náà, Ẹgbẹ́ ọmọ ogún Nàìjíríà sọ di mímọ̀ fún àwọn tí wọ́n ṣì ń ṣiyèméjì nípa ipò òtítọ́, pé IPOB/ESN jẹ́ apanilaya, tí wọ́n ń farahàn gẹ́gẹ́ bí jagunjagun òmìnira, tí wọn kò sì yẹ kí wọ́n ní àtìlẹ́yìn ẹnikẹ́ni ní pàtàkì àwọn ènìyàn réré ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ ọmọ ogún tún ṣàlàyé pé Arábìnrin náà kò tí rí Ìtusílẹ̀ atipe kìí ṣé ilé iṣẹ́ ọmọ ogún ló ń ṣé ìgbìyànjú náà, o sí sọ́ pé òun mọ́ rírí àwọn àrà ìlú lórí ipò tí arábìnrin náà wà. Ilé-iṣẹ́ ọmọ ogún Nàìjíríà fí dá àwọn aráàlú lójú pé àwọn kò níí fí òhun kàn sílẹ̀ láì f’ọwọ́ bà lóri akitiyan láti gbà ọgagun náà sílẹ̀, kí wọ́n sì fí ìyà jẹ́ àwọn aṣebi náà.


Nítorí náà, Ẹgbẹ́ ọmọ ogún Nàìjíríà sọ di mímọ̀ fún àwọn tí wọ́n ṣì ń ṣiyèméjì nípa ipò òtítọ́, pé IPOB/ESN jẹ́ apanilaya, tí wọ́n ń farahàn gẹ́gẹ́ bí jagunjagun òmìnira, tí wọn kò sì yẹ kí wọ́n ní àtìlẹ́yìn ẹnikẹ́ni ní pàtàkì àwọn ènìyàn réré ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ ọmọ ogún tún ṣàlàyé pé Arábìnrin náà kò tí rí Ìtusílẹ̀ atipe kìí ṣé ilé iṣẹ́ ọmọ ogún ló ń ṣé ìgbìyànjú náà, o sí sọ́ pé òun mọ́ rírí àwọn àrà ìlú lórí ipò tí arábìnrin náà wà. Ilé-iṣẹ́ ọmọ ogún Nàìjíríà fí dá àwọn aráàlú lójú pé àwọn kò níí fí òhun kàn sílẹ̀ láì f’ọwọ́ bà lóri akitiyan láti gbà ọgagun náà sílẹ̀, kí wọ́n sì fí ìyà jẹ́ àwọn aṣebi náà. Wọ́n sì rawọ ẹbẹ sí gbogbo aráàlú látí pèsè àlàyé tó dájú tó lè mú kí arábìnrin náà gbà ìtusílẹ̀ lọ́wọ́ àwọn asebi náà. Lekan Orenuga


Wọ́n sì rawọ ẹbẹ sí gbogbo aráàlú látí pèsè àlàyé tó dájú tó lè mú kí arábìnrin náà gbà ìtusílẹ̀ lọ́wọ́ àwọn asebi náà. Lekan Orenuga


Àwọn Ọmọ Ogún Ivory Coast Mẹ́rin-dín-làádọ́ta Yóò F’ojú Bá Ilé Ẹjọ Ní Mali

Àwọn ọmọ ogún Ivory Coast Mẹ́rin-dín-làádọ́ta (46) tí a fúnra sí pé wọ́n jẹ́ alamọdaju tí wọ́n sì tí wà ní àtimọlé ní Mali látí Oṣù Keje tí wá ní ilé ẹjọ́ ko-tẹ-mi-lọrun ní Bamako. Irisi wọ́n wà lórí àsọtẹlẹ àwọn Olùdarí Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà ṣé fún Mali látí tú àwọn ọmọ ogún náà sílẹ̀ kí o tó di ọjọ́ kíní Oṣù Kini, ọdún 2023 tàbí kó dójú kọ̀ àwọn ijẹniniya. Ìròyìn sọ pé àwọn ọmọ ogún Ivory Coast náà ní a mú ní Mali ní ọjọ́ kẹwàá Oṣù Keje, tí wọ́n sì fí ẹsùn kàn ní àárín Oṣù Kẹjọ pé “ìgbìyànjú láti dá ààbò ìlú láàmú ní ojúṣe wọ́n ní Mali.” Làkókò náà ní wọ́n dá mẹ́ta nínú wọ́n sílẹ̀, tí gbogbo wọ́n sì jẹ́ Obìnrin. Ṣùgbọ́n, Orílẹ̀-èdè Ivory Coast àti UN sọ pé wọ́n gbé àwọn ọmọ ogún náà wọlé látí pèsè ààbò fún àwọn ọmọ ogún Germany tí ó ń ṣé ètò àlàáfíà UN ní Mali. Ní ọsẹ tó kọjá ní aṣojú orílẹ̀-èdè Ivory Coast kàn pàdé pẹ̀lú àwọn aláṣẹ Mali lórí àjọṣepọ̀ ọlọrẹ s’ọrẹ kàn tí Mínísítà Ààbò tí Ivory Coast sí ṣé ìdánilójú pé “ọrọ náà yóò ní iyànjú láìpẹ́.” Ìròyìn sọ pé, fún irufin tí ètò ìdájọ Mali, àwọn mérin dín làádọ́ta náà dojukọ ìdájọ́ ìwà ọdaràn ọdún mẹwàá sí ogún ọdún. Tí Ìdájọ́ nlá náà tí o lòdì sí ìbámu awọn ọmọ ogún Ivory Coast bá wáyé, ọ lé tún dá rògbòdìyàn buru sílẹ̀ láàrín Bamako àtí Abidjan.


Ṣùgbọ́n, Orílẹ̀-èdè Ivory Coast àti UN sọ pé wọ́n gbé àwọn ọmọ ogún náà wọlé látí pèsè ààbò fún àwọn ọmọ ogún Germany tí ó ń ṣé ètò àlàáfíà UN ní Mali. Ní ọsẹ tó kọjá ní aṣojú orílẹ̀-èdè Ivory Coast kàn pàdé pẹ̀lú àwọn aláṣẹ Mali lórí àjọṣepọ̀ ọlọrẹ s’ọrẹ kàn tí Mínísítà Ààbò tí Ivory Coast sí ṣé ìdánilójú pé “ọrọ náà yóò ní iyànjú láìpẹ́.” Ìròyìn sọ pé, fún irufin tí ètò ìdájọ Mali, àwọn mérin dín làádọ́ta náà dojukọ ìdájọ́ ìwà ọdaràn ọdún mẹwàá sí ogún ọdún. Tí Ìdájọ́ nlá náà tí o lòdì sí ìbámu awọn ọmọ ogún Ivory Coast bá wáyé, ọ lé tún dá rògbòdìyàn buru sílẹ̀ láàrín Bamako àtí Abidjan. Sibẹsibẹ, O ṣeeṣe kí Idariji wáyé látí ọdọ Ààrẹ Mali gẹ́gẹ́ bí àbá látí ọdọ àwọn kàn. Lekan Orenuga


Sibẹsibẹ, O ṣeeṣe kí Idariji wáyé látí ọdọ Ààrẹ Mali gẹ́gẹ́ bí àbá látí ọdọ àwọn kàn. Lekan Orenuga


Ògo Orílẹ̀-èdè Brazil, Pele di Olóògbé ní ọmọ ọdún méjìlélọ́gọ́rin

Edson Arantes do Nascimento tí gbogbo ènìyàn mọ sí Pele ti di oloogbe, Pele nikan ni agbabọọlu ninu ìtàn láti gba ife idije Agbaye lẹmẹta. Abí oloogbe ni ọjọ kẹtalelogun osu kẹwa, ọdun 1940 sí Três Corações, State of Minas Gerais, Brazil O ku sí ile-iwosan Albert Einstein ni Sao Paulo lẹhin to jija du emi rẹ pẹlu aisan Káánsà (Cancer); o di ẹni ti aye ń fẹ lẹyin ti o gba Ife Agbaye ni ọdun 1958 ní ọmọ ọdun mẹtadinlogun, o gba bọọlu wọ inu àwọ̀n lẹẹmeji ní bi idije asekagba lati ṣẹgun orilẹ-ede Sweden ti o gbalejo rẹ Ọláyinká Akíntọ́lá.


Nàìjíríà Daro Ikú Gbajúgbajà Àgbábọ́ọ̀lù Pele

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí dára pọ̀ mọ́ àwọn aṣáájú àgbáyé láti fi ìbànújẹ́ hàn lórí ikú gbajúgbajà agbabọ́ọ̀lù Brazil, Edson Arantes do Nascimento, tí a mọ̀ sí Pele tó kú ní ọjọ́bọ̀. Àgbábọ́ọ̀lù afẹsẹgba tó tóbi jùlọ́ ní àgbáyé tí kù lẹyìn tó já ìjàkadì pẹ̀lú àrùn Kansa. Pele, ẹní tó gbà ife Àgbáyé mẹ́ta làkókò tó ń gbà bọ́ọ̀lù ṣoju orílẹ̀-èdè Brazil tó sì gbà bọ́ọ̀lù wọlé ní ìgbà ẹgbẹ̀rún lé ní ìgbá àtí díẹ̀ (1,281). Ní ọdún 2000 ló gbà ìsàmì àgbábọ́ọ̀lù tó peregede jùlọ́. Ní orí ìyìn fún gbajúgbajà àgbábọ́ọ̀lù náà lórúkọ gbogbo ọmọ Nàìjíríà, Ààrẹ Buhari sọ pé “Kó sún ùn rè.” “O ṣé ayé rè, O sí sá àpá rẹ̀ fún ìdàgbàsókè bọ́ọ̀lù àgbáyé àti gbogbo èrè ìdárayá lágbáyé. “O ní onínúure àti òníwà pẹlẹ ní àgbábọ́ọ̀lù náà láìbikita sí àṣeyọrí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí eléré ìdárayá tó fá akọyọ jù.


Ní ọdún 2000 ló gbà ìsàmì àgbábọ́ọ̀lù tó peregede jùlọ́. Ní orí ìyìn fún gbajúgbajà àgbábọ́ọ̀lù náà lórúkọ gbogbo ọmọ Nàìjíríà, Ààrẹ Buhari sọ pé “Kó sún ùn rè.” “O ṣé ayé rè, O sí sá àpá rẹ̀ fún ìdàgbàsókè bọ́ọ̀lù àgbáyé àti gbogbo èrè ìdárayá lágbáyé. “O ní onínúure àti òníwà pẹlẹ ní àgbábọ́ọ̀lù náà láìbikita sí àṣeyọrí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí eléré ìdárayá tó fá akọyọ jù. Kò sí ṣé ìyapa láàrín orílẹ̀-èdè, ẹ̀yà tàbí ẹsìn. Ó tún jẹ́ aṣojú onínúure fún àjọ United Nations.” “Pele tí lọ́ ṣùgbọ́n a kò ní gbàgbé rẹ̀. Sún ùn rè o!” Lekan Orenuga


Kò sí ṣé ìyapa láàrín orílẹ̀-èdè, ẹ̀yà tàbí ẹsìn. Ó tún jẹ́ aṣojú onínúure fún àjọ United Nations.” “Pele tí lọ́ ṣùgbọ́n a kò ní gbàgbé rẹ̀. Sún ùn rè o!” Lekan Orenuga


Ìjọba Kwara Gba Àwọn Olùdìbò Níyànjú Láti Gba Káàdì Ìdìbò

Ìjọba ìpínlẹ̀ kwara ti pe àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ náà láti ri dájú pé wọ́n gba káàdì ìdìbò wọn, permanent voters card, pvc síwájú ìdìbò àpapọ̀ ọdún 2023. Alákòsóo ètò ìbáraẹnisọ̀rọ̀, Abubakar Saddiq Buhari ni ó pe ìpè náà láti fi mọ rírì ipa olùdìbò nínú ètò ìdìbò. Ó se àkíyèsí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí ó fi orúkọ sílẹ̀ ni kò gba káàdì ìdìbò wọn. Buhari wá gba àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ kwara níyànjú láti dìbò fún olùdúje tí ó dára àtipé kí wọ́n jìnà sí ìwà jàǹdùkú àti jàgídíjàgan síwájú àti lẹ́yìn ìdìbò.


Ààrẹ Buhari Sí Gbọ̀ngàn Ilé Ìwòsàn Ìgbàlódé Ní Ipínlẹ̀ Kogi

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti sí gbọ̀ngàn ńlá kan tí ó jẹ́ ilé ìwòsàn ìgbàlódé ní ìlú Okene, Ìpínlẹ̀ Kogi. Lára àwọn ohun amáyégbádùn tí ààrẹ sí ni ìpínlẹ̀ náà ni ààfin Ohinoyi ti ilẹ̀ Ebira, ní ìlú Okene, Afárá olókè, oríta Ganaja ní ìlú Lọkọja, ilé ìwé onípele kejì àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ààrẹ gbé oríyìn fún gómìnà ìpínlẹ̀ kogi, Yahaya Bello fún mímú ẹ̀jẹ́ rẹ̀ sẹ, ó wá pe gbogbo ọmọ ìpínlẹ̀ náà fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ìjọba fún ìdàgbàsókè ìlú. Nínú ọ̀rọ̀ wọn, Gómìnà àti àwọn ọmọ ìpínlẹ̀ náà dúpẹ́ lọ́wọ́ ààrẹ fun àbẹ̀wò rẹ̀ sí ìpínlẹ̀ Kogi


àdo olóró pa ènìyàn mẹ́ta ní ìpínlẹ̀ Kogi lásìkò tí ààrẹ Buhari ṣe àbẹ̀wo

àdó olóró ni ó bú gbàmù ni ilu Okene, ti ko jinna si aafin ọba Ohinoyi to wa ni agbegbe Kuroko ní Okene.to jẹ ẹkun ìpínlẹ̀ Kogi nibi ti gomina ipinlẹ naa, Yahaya Bello ti wá. O ku wakati diẹ ti aarẹ Buhari yoo ṣe abẹwo si awọn isẹ akanse pataki ti gomina Yahaya Bello se ni ipinlẹ Kogi ọhun, ni isẹlẹ àdó olóró naa waye lonii. awọn ahesọ to n waye ni pe ikọ̀ ọlọ̀tẹ̀ lo se ijamba ọhun , ti awọn kan si n sọ pe ẹ̀rọ amúnáwá iyẹn transformer lo fa isẹlẹ ọhun. ni bayii, iroyin sọ pe awọn eniyan mẹta lo ti padanu ẹ̀mí wọn, , nigba ti awọn kan ṣi farapa yẹ́lẹ-yẹ̀lẹ nibi isẹlẹ ọhun.. ìròyìn lẹ́kùnún rẹ́rẹ́ ń bọ̀….


Amẹ́ríkà Se Àyẹ̀wò Covid-19 Ní Dandan Fún Àwọn Onínrínàjò China

Orílẹ́ èdè Amẹrika ti wà lára àwọn orílẹ̀ èdè àgbáyé tí ó se àyẹ̀wò àrùn covid-19 ní dandan lórí àwọn arìnrìnàjò láti China, lẹ́yìn ìgbà tí orílẹ̀ èdè náà ti fi sísí ẹnu ìloro rẹ̀ léde lọ́ṣẹ̀ tí ó ń bọ̀. Orílẹ̀ èdè bíi Italy, Taiwan, India ti kọ́kọ́ gbé irúfẹ́ ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀ lórí àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè China. Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta tí orílẹ̀ èdè náà ti ẹnu ìloro rẹ̀ pa láti dènà ìtànkálẹ̀ àrùn covid, ó ti wá gbèrò báyìí láti síi ní ọjọ́ kẹjọ osù kíní, (8th January, 2023). Ní ọjọ́rú (Wednesday) ni ìjọba Amẹ́ríkà fi léde pé, àìsí gbèdéke àti àfihàn iye òǹkà ènìyàn tí àrùn náà ń bá fínra ní orílẹ̀ èdè China ni ó se okùnfà ìpinnu rẹ̀ láti se àyẹ̀wò náà ní túlààsì fún àwọn arìnrìnàjò orílẹ̀ èdè náà. Eléyìí yóò jẹ́ ojúnà láti dènà títànkálẹ̀ àrùn náà.


Àjọ Kan Pèsè Oúnjẹ Fún Àwọn Aláìní Ní Ìpínlẹ̀ Anambra

Àjọ kan tí kìí se ti ìjọba, Divine Charity Rehabilitation And Vocational Center ti dáwọ̀ọ́ ìdùnnú pẹ̀lú àwọn tí ó ní ìpèníjà ara àti aláìní ní ìpínlẹ̀ Anambra ni àyájọ́ kérésìmesì ti ọdún 2022 pẹ̀lú fífún wọn ní oúnjẹ àti owó. Adarí àjọ náà, Ìyáàfin Jemima Okpala tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ̀ (mama charity) sọ wípé, wọ́n dá àjọ náà sílẹ̀ láti lé òsì wọ̀gbẹ́ kúrò ní àwùjọ àti fún ìtọ́jú àwọn tí ó ní ìpèníjà ara. Ó tẹ̀síwájú pé, wọ́n ti dá àjọ náà sílẹ̀ láti ọdún 2011 pẹ̀lú ojúse rẹ̀ láti máa kọ́ àwọn ènìyàn ní iṣẹ́ ọwọ́. Ó wá rọ mùtúmùwà láti ran iṣẹ́ rere tí wọn ń se lọ́wọ́.


Anthony Joshua Gbé Ìgbésẹ̀ Akin Láti Tẹ̀síwájú

Ẹlẹ́sẹ̀ẹ́ kù bí òjò ọmọ Nàìjíríà, Anthony Joshua sọ wípé òun ti gbáradì fún ìtẹ̀síwájú gẹ́gẹ́ bíi ẹni tí yóò gbégbá orókè jùlọ nínú eré ìdárayá ẹ̀ṣẹ́ jíjà. Joshua, ẹni tí ó fi iga gbága pẹ̀lú Olekandr Usyk nínú osù kẹjọ (August) tí ó sì fìdí rẹmi láti gba àmì ẹ̀yẹ WBA, WBO àti IBO. Akitiyan ń tẹ̀síwájú láti jẹ́ kí Joshua kojú Tyso Furry fún àmì ẹ̀yẹ WBA, sùgbọ́n àfẹnukò kò ì tíì wáyé lórí rẹ̀. Anthony Joshua sọ wípé òun wà ní ìgbáradì ní gbogbo ìgbà, àtipé yóò tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ rẹ̀.


Ìrètí Ayọ̀ Ni Kérésìmesì Jẹ́ Fún Nàìjíríà

Alàgbà ọlọ́lájùlọ Owen Nwoko ti sọ pàtàkì kérésìmesì, ó sì sàlàyé pé bíbí Jesu jẹ́ àfihàn àánú Ọlọ́run lórí ọmọ ènìyàn. Ó sọ wípé àánú Jésù kárí gbogbo ayé láìfi ti ẹ̀yà tàbí ẹ̀sìn se. Alàgbà náà wá rọ àwọn ọmọ lẹ́yìn Jésù fún ìtẹríba àti ìfarajì láti le è nípa nínú ìrètí ayọ̀ tí Jesu múwá. Ó wá sọ àsọtẹ́lẹ̀ pé, ọdún ayọ̀ àti ìdùnnú ni ọdún 2023 yóò jẹ́.


Àjọ Kan Pè Fún Kíkorò Ojú Sí Fífi Ọmọ Sòwò Ẹrú

Ọ̀gá àgbà àjọ tí ó ń gbógun ti fífi ọmọ sòwò ẹrú, Task Force For Human Ttafficking, ti ìṕinlẹ̀ Anambra, ọ̀jọ̀gbọ́n Sylvia Chika Ifejeme sọ wípé àwọn ẹ̀ṣọ́ àjọ náà gbọdọ̀ gbáradì fún ojúse tí ó péye. Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde níbi àpérò pàtàkì tí ó wáyé ní Jerome Udoji, ní ìlú Awka. Ọ̀jọ̀gbọ́n Ifemeje tún sọ wípé wọn yóò fi àwọn alákòsóo pàtàkì lọ́lẹ̀ fún àjọ náà ní ọdún 2023 tí yóò máa mójú tó isẹ́ rẹ̀ fún àseyọrí rere. Ó sì jẹ́jẹẹ́ àtìlẹyìn àti ojúse tí ó péye fún àjọ náà.


Rwanda Bu Ẹnu Àtẹ́ Lu Bí DR Congo Se Rúfin Ojú Afẹ́fẹ́

Ìjọba Rwanda ti fi ẹ̀sùn kan Demlocratic Republic of Congo nípa rírú òfin ojú afẹ́fẹ́. Ìròyìn fi hàn pé ọkọ̀ ogun ojú òfurufú DR Congo wọ orílẹ̀ èdè Rwanda. Agbẹnusọ ìjọba orílẹ̀ èdè Rwanda, Yolande Makolo sọ pé rírú òfin ojú afẹ́fẹ́ náà tako ìpàdé àlàáfíà tí ó wáyé ní ìlú Luanda àti Nairobi láàrin orílẹ̀ èdè méjéèjì.


A Ti Se Ìfiléde Ìdùwò Àwọn Dúkìá Tí Ìjọba Gbẹ́sẹ̀ Lé- Àjọ Tí Ó Ń Gbógun Ti Ìwà Àjebánu Fi Ọ̀rọ̀ Léde

Àjọ tí ó ń gbógun ti ṣíse owó ìlú kúmọ-kùmọ, The Economic and Financial Crime Commission sọ wípé, gbogbo ètò ti parí láti lu àwọn ohun ìní tí ìjọba ti gbẹ́sẹ̀ lé ní gbàǹjò. Agbenusọ àjọ náà, ọ̀gbẹ́ni Wilson Uwujen ni ó sísọ lójú ọ̀rọ̀ náà wípé ànfààní wà fún gbogbo ẹni tí ó bá nífẹ̀ẹ́ láti rà nínú àwọn dúkìá náà títí aago méjìlá ọ̀sán ọjọ́ ajé (Monday) ọjọ́ kẹẹ̀sán osù kíní ( 9th January, 2023) láti fi ìdùwò wọn léde. Ọ̀gbẹ́ni Uwujen tèsíwájú pé, ilé ìgbé mérìnlélógún (24) wà ní Banana Island ní ìlú Èkó, mọ́kànlélógún (21) wà ní Thombum, Yaba nígbà tí mẹ́rìndílógún (16) mínràn sì wà ní ìlú Port Harcourt. Ó sàfikún pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé àti ilẹ̀ ni ó tún wà ní ìpínlẹ̀ bíi Anambra, Ebonyi, Gombe,Kaduna, Delta,Edo, Osun, Oyo àti ìlú Abuja. Ó sìsọ lójú eégún ọ̀rọ̀ náà pé, àlàyé lẹ́kùnrẹ́rẹ́ wà lójú ẹ̀rọ ayélujára àjọ EFCC, www.efcc.gov.ng


Djokovic Balẹ̀ Gùdẹ̀ Sí Australia Látàrí Ìdíje

Novak Djokovic ti gúnlẹ̀ ṣí ìlú Australia ní ǹkan bí ọdún kan géérégé tí wọ́n dáa padà kúrò ní ìlú náà.ìròyìn ro pé o dé fún ìdíje ẹlẹ́ni mẹ́wàá ti yóò bẹ̀rẹ̀ ní osù tó ń bọ̀ tí wọn n pè ní “Australian Open”. Ó gúnlè sí Adelaide fún ìdíje ní Adelaide International ní ọjọ́ Àìkú, ìròyìn ròo. Ẹni Ọdún márùn ún dín lógójì náà ni wón dá padà síbi tó ti ń bọ̀ ní ìgbàtí eré ku ọ̀la ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yìí ni Melbourne ní kété tí ó gúnlẹ̀ sí orílẹ̀-èdè náà láì gba abẹ́rẹ́ àjẹsára COVID-19. Ní oṣù kọkànlá, ìjọba Australia fún ará Serbia náà ni ìwé ìrìǹnà látí lọ fún ìdíje tó fẹ́ lọ lẹ́yìn tí wón ti se àyẹ̀wò gbogbo tó yẹ, wọ́n ṣì ti yí ìpinnu wọn àkọ́kọ́ padà. Lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n gbé òté lórí ìwé ìrìn-àjò ògbẹ́ni Djokovic ní oṣù kínní ọdún yìí, gbogbo òfin tó ṣo mọ́ COVID nípa àìlewọ ìlú kan sí òmíràn àti àdánimọ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára gbígbà pátápátá ni wón ti mú kúrò. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Meloni Ti Italy Fi Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Rẹ̀ Hàn Fún Ukraine Lákọtun

Ìjọba orílẹ̀-èdè Italy ti ṣèlérí àtìlẹ́yìn fún Kyiv láti ri pé àlàáfíà nìkan soso jọba, èyí wáyé lẹ́yìn ìbáraẹnisọ̀rọ̀ láàrín ààrẹ Giorgia Meloni àti ààrẹ Volodymyr Zelenskyy. Nínú ìbáraẹnisọ̀rọ̀ ti tweet, Zelenskyy dúpẹ́ lọ́wọ́ Meloni fún àtìlẹ́yìn àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ rẹ̀ fún wọn, àti wípé orílẹ̀-èdè Italy ń gbìyànjú àti pèsè nkàn ìjà ti ojú òfurufú fún Kyiv. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san