O tun ti fi akoko igba kan ṣiṣẹ pẹlu ẹka 'United Nations Special Rapporteur on Trafficking in Person' ti ajọ iṣọkan agbaye. O jẹ ẹnikan to maa n gbogun ti fifi eeyan ṣowo ẹru nilẹ okeere. Oun ni ọga agba ajọ Women Aid Collective, WACOL, to n ṣoju awọn obinrin nile ẹjọ lati nnkan bii ọdun marundinlọgbọn sẹyin. Joy tun ni oludasilẹ ajọ Tamar Sexual Assault Referral Centre, to n ṣatilẹyin pẹlu iranlọwọ fun awọn obinrin ti wọn fi ipa ba lopọ. Iwe rẹ, The Sex Lives of African Women', ni wọn ti juwe gẹgẹ bii ọkan lara awọn iwe to ṣalaye ohun 'to n tumọ si lati jẹ obinrin to ni ominira. Ileeṣẹ iroyin The Economist juwe iwe naa gẹgẹ bii ọkan lara awọn iwe to lamilaaka julọ ninu ọdun yii.


BBC 100 Women 2022: Ibijoke Faborode, Joy Ngozi Ezeilo jẹ́ ọmọ Nàìjíríà tií wọ́n wà lára àwọn akọni obìnrin 2022

Joy tun ni oludasilẹ ajọ Tamar Sexual Assault Referral Centre, to n ṣatilẹyin pẹlu iranlọwọ fun awọn obinrin ti wọn fi ipa ba lopọ. Iwe rẹ, The Sex Lives of African Women', ni wọn ti juwe gẹgẹ bii ọkan lara awọn iwe to ṣalaye ohun 'to n tumọ si lati jẹ obinrin to ni ominira. Ileeṣẹ iroyin The Economist juwe iwe naa gẹgẹ bii ọkan lara awọn iwe to lamilaaka julọ ninu ọdun yii. Onkọwe ni Nana Darkoa Sekyiamah, o tun jẹ ajafẹtọ awọn obinrin. Nana wa lara awọn to da ikanni ori ayelujara kan silẹ ti orukẹ rẹ n jẹ "Adventures from the Bedrooms of African Women" nibi ti wọn ti maa n sọrọ nipa igebaye obinrin, ohun to  ba wọn finra ati ọrọ ibalopọ. Sarah ti fi akoko igba kan gba bọọlu alapẹrẹ ri, ni bayii o si n kọ awọn ọjẹ wẹwẹ ni bọọlu naa atawọn nnkan mii ni orilẹ-ede South Sudan ati Kenya.


Onkọwe ni Nana Darkoa Sekyiamah, o tun jẹ ajafẹtọ awọn obinrin. Nana wa lara awọn to da ikanni ori ayelujara kan silẹ ti orukẹ rẹ n jẹ "Adventures from the Bedrooms of African Women" nibi ti wọn ti maa n sọrọ nipa igebaye obinrin, ohun to  ba wọn finra ati ọrọ ibalopọ. Sarah ti fi akoko igba kan gba bọọlu alapẹrẹ ri, ni bayii o si n kọ awọn ọjẹ wẹwẹ ni bọọlu naa atawọn nnkan mii ni orilẹ-ede South Sudan ati Kenya. Oun ni akọnimọọgba akọkọ nilẹ adulawọn lati kọ ikọ agbabọọlu alapẹrẹ Toronto Raptors, ni Canada. Lẹyin ti ogun le kuro ni Khartoum, ni Sudan, oun atawọn ẹbi rẹ salọ si Kenya, nibi to ti bẹrẹ iṣẹ bọọlu alapẹrẹ. O laafani lati lọ kọ imọ nipa bọọlu naa si nile ẹkọ Union University, ni Jackson, Tennessee, Amẹrika, o si gba bọọlu alapẹrẹ jẹun ni Afrika ati Yuroopu.


Oun ni akọnimọọgba akọkọ nilẹ adulawọn lati kọ ikọ agbabọọlu alapẹrẹ Toronto Raptors, ni Canada. Lẹyin ti ogun le kuro ni Khartoum, ni Sudan, oun atawọn ẹbi rẹ salọ si Kenya, nibi to ti bẹrẹ iṣẹ bọọlu alapẹrẹ. O laafani lati lọ kọ imọ nipa bọọlu naa si nile ẹkọ Union University, ni Jackson, Tennessee, Amẹrika, o si gba bọọlu alapẹrẹ jẹun ni Afrika ati Yuroopu. O da ajọ aladani kan, Home At Home/Apediet Foundation, silẹ eyii to n gbogun ti kikanju ṣe igbeyawo laarin awọn ọdọmọde, o tun n fi ere idaraya kọ wọn lẹkọọ nibẹ pẹlu. O jẹ ẹni to maa n ṣagbatẹru ede fu awọn aditi 'sign language.' Judy ni oludasilẹ ajọ Talking Hands, Listening Eyes on Postpartum Depression, THLEP, to n ṣe iranlọwọ fun awọn obinrin ti ko gbọran pẹlu ede aditi.


O da ajọ aladani kan, Home At Home/Apediet Foundation, silẹ eyii to n gbogun ti kikanju ṣe igbeyawo laarin awọn ọdọmọde, o tun n fi ere idaraya kọ wọn lẹkọọ nibẹ pẹlu. O jẹ ẹni to maa n ṣagbatẹru ede fu awọn aditi 'sign language.' Judy ni oludasilẹ ajọ Talking Hands, Listening Eyes on Postpartum Depression, THLEP, to n ṣe iranlọwọ fun awọn obinrin ti ko gbọran pẹlu ede aditi. O tu maa n ran awọn obinrin to ni iṣoro lẹyin ti wọn bi ọmọ tan lọwọ lati pada sori ẹsẹ wọn. O kere tan, Priyanka ti kopa ninu fiimu ti ko din ni ọgọta. Priyanka Chopra wa lara awọn oṣere fiimu to milẹ titi julọ lorilẹ-ede India.


O tu maa n ran awọn obinrin to ni iṣoro lẹyin ti wọn bi ọmọ tan lọwọ lati pada sori ẹsẹ wọn. O kere tan, Priyanka ti kopa ninu fiimu ti ko din ni ọgọta. Priyanka Chopra wa lara awọn oṣere fiimu to milẹ titi julọ lorilẹ-ede India. O ti fi igba kan gba ami ẹyẹ gẹgẹ bii omidan to rẹwa julọ lagbaye. Lẹyin ti Priyanka Chopra kopa ninu fiimu fun igba akọkọ lọdun 2002, irawọ rẹ ti tan kaakiri agbaye, oun si ni obinrin lati iha Guusu ilẹ Asia akọkọ ti yoo lewaju ninu fiimu lori ẹrọ amohunmaworan l'Amẹrika, iyẹn ninu fiimu Quantico ti wọn gbe jade lọdun 2015. Lara awọn fiimu to ti Chopra ti kopa l'Amẹrika to si milẹ titi ni "Isn't It Romantic" ati "The Matrix Resurrections."


O ti fi igba kan gba ami ẹyẹ gẹgẹ bii omidan to rẹwa julọ lagbaye. Lẹyin ti Priyanka Chopra kopa ninu fiimu fun igba akọkọ lọdun 2002, irawọ rẹ ti tan kaakiri agbaye, oun si ni obinrin lati iha Guusu ilẹ Asia akọkọ ti yoo lewaju ninu fiimu lori ẹrọ amohunmaworan l'Amẹrika, iyẹn ninu fiimu Quantico ti wọn gbe jade lọdun 2015. Lara awọn fiimu to ti Chopra ti kopa l'Amẹrika to si milẹ titi ni "Isn't It Romantic" ati "The Matrix Resurrections."


Ilé ẹjọ́ Ilorin dájọ́ ikú nípa yíyẹgi fún ọkùnrin mẹ́ta tó fipa bá ọmọ Fásitì Ilorin lòpọ̀

"Blessing ò na ọmọ rí o, òun ló ṣí géètì fún mi láàrọ̀ àmọ́ bí mo ṣe bá òkú rẹ̀ nírọ̀lẹ̀ já mi láyà - Dupe Shittu, ẹ̀gbọ́n Blessing Ohun ti ẹni ti akẹkọbinrin Fasiti Unilorin ti awọn akẹkọọ ọkunrin mẹta gba idajọ lori fifipa baa lopọ to fi ku sọ fun BBc Yoruba ree lẹyin ọjọ diẹ ti iṣẹlẹ laabi naa waye ninu ile rẹ ni Ilorin. Gbogbo igbiyanju lati ba baba Blessing Olajide sọrọ lo ja si pabo tori iru ipo ibanujẹ ti gbogbo mọlẹbi wa lasiko naa. Amọ nitori oriṣiriṣi awuyewuye to n jade lasiko naa ni ẹgbọn rẹ yii ṣe gba lati ba BBC Yoruba sọrọ. Ni bayii ti idajọ ti wa jade, bo tilẹ jẹ pe ọmọ naa ti ku, inu ẹbi ṣi dun diẹ pe iya idajọ ko jẹ awọn. Ninu ifọrọwanilẹnu taa ṣe pẹlu rẹ, o ṣalaye iru ọmọ ti Blessing jẹ ati bi iku rẹ ṣe ya awọn lẹnu. Bakan naa ni agbẹnusọ fun Fasiti Ilorin ba wa sọrọ nipa igbesẹ ti wọn ti gbe.


Ni bayii ti idajọ ti wa jade, bo tilẹ jẹ pe ọmọ naa ti ku, inu ẹbi ṣi dun diẹ pe iya idajọ ko jẹ awọn. Ninu ifọrọwanilẹnu taa ṣe pẹlu rẹ, o ṣalaye iru ọmọ ti Blessing jẹ ati bi iku rẹ ṣe ya awọn lẹnu. Bakan naa ni agbẹnusọ fun Fasiti Ilorin ba wa sọrọ nipa igbesẹ ti wọn ti gbe. Iroyin ni Dupe Shittu fi si ori Status ti oju opo Watssap rẹ pe "bo tilẹ jẹ pe o pẹ inu wa dun si idajọ to jade. Ile ẹjọ giga kan ni ilu Ilorin ipinlẹ Kwara ti ni ki wọn yẹgi fun eeyan mẹta fun ifipabanilopọ ati ṣiṣekupa Olajide Blessing Omowumi to jẹ ọmọ ile ẹkọ onipele kẹta ni ile iwe giga Fasiti ti Ilorin. Adajọ Yusuf Adebayo tun kede pe awọn mẹta kan ko mọwọ mẹsẹ laarin awọn mẹjọ ti wọn ko to n farahan ni ile ẹjọ lati ọjọ yii lori ẹsun fifpabalopọ ati pipa obinrin naa.


Iroyin ni Dupe Shittu fi si ori Status ti oju opo Watssap rẹ pe "bo tilẹ jẹ pe o pẹ inu wa dun si idajọ to jade. Ile ẹjọ giga kan ni ilu Ilorin ipinlẹ Kwara ti ni ki wọn yẹgi fun eeyan mẹta fun ifipabanilopọ ati ṣiṣekupa Olajide Blessing Omowumi to jẹ ọmọ ile ẹkọ onipele kẹta ni ile iwe giga Fasiti ti Ilorin. Adajọ Yusuf Adebayo tun kede pe awọn mẹta kan ko mọwọ mẹsẹ laarin awọn mẹjọ ti wọn ko to n farahan ni ile ẹjọ lati ọjọ yii lori ẹsun fifpabalopọ ati pipa obinrin naa. Adajọ naa Ibrahim Yusuf da awọn mẹta lẹbi: Abdulazeez Ismail, Ajala Oluwatimileyin and Oyeyemi Omogbolahan fun sun igbimọ pọ paniyan atu idigunjale to si ni ki wọn so wọn lokun lọrun titi ẹmi yoo fi bọ lọrun wọn. Bakan naa ni Adajọ ni afurasi keji jẹbi ẹsun ifipabanilopọ to si ran an lọ si ẹwọn ọdun mẹrinla eyi ti yoo ṣe mọra wọn  nigba ti olujẹjọ kini, kẹrin ati ikaarun fori ko ẹwọ̀n ọdun mẹta mẹta fun ẹsun ole jija. Ṣaaju ni ile ẹjọ ti kọkọ da afurasi kẹfa, ikeje ati ikẹjọ silẹ;  ; Abdullateef Abdulrahman, Daud Bashir Aderayo and Akande Taiye Oladoja latari pe wọn ko ri ẹbi kankan lọrun tiwọ́n nipa iṣẹlẹ ọhun.


Adajọ naa Ibrahim Yusuf da awọn mẹta lẹbi: Abdulazeez Ismail, Ajala Oluwatimileyin and Oyeyemi Omogbolahan fun sun igbimọ pọ paniyan atu idigunjale to si ni ki wọn so wọn lokun lọrun titi ẹmi yoo fi bọ lọrun wọn. Bakan naa ni Adajọ ni afurasi keji jẹbi ẹsun ifipabanilopọ to si ran an lọ si ẹwọn ọdun mẹrinla eyi ti yoo ṣe mọra wọn  nigba ti olujẹjọ kini, kẹrin ati ikaarun fori ko ẹwọ̀n ọdun mẹta mẹta fun ẹsun ole jija. Ṣaaju ni ile ẹjọ ti kọkọ da afurasi kẹfa, ikeje ati ikẹjọ silẹ;  ; Abdullateef Abdulrahman, Daud Bashir Aderayo and Akande Taiye Oladoja latari pe wọn ko ri ẹbi kankan lọrun tiwọ́n nipa iṣẹlẹ ọhun. Amọ awọn mẹtẹẹta ti wọn jẹbi ẹsun ti wọn si ti dajọ iku fun naa jẹ ọmọ ile ẹkọ Yunifasiti Ilorin pẹlu arabinrin ti wọn balopọ to si ku. Iroyin ni ẹgbọn Omowumi ṣaadede ba oku rẹ ninu ile ti wọn ti dii lọwọ ati ni ẹnu nigba toun pada de lati ibi iṣẹ lọjọ naa lọhun. Eyi ni ohun ti ọlọpaa  sọ.


Amọ awọn mẹtẹẹta ti wọn jẹbi ẹsun ti wọn si ti dajọ iku fun naa jẹ ọmọ ile ẹkọ Yunifasiti Ilorin pẹlu arabinrin ti wọn balopọ to si ku. Iroyin ni ẹgbọn Omowumi ṣaadede ba oku rẹ ninu ile ti wọn ti dii lọwọ ati ni ẹnu nigba toun pada de lati ibi iṣẹ lọjọ naa lọhun. Eyi ni ohun ti ọlọpaa  sọ. Bakan naa ninu atẹjade oju opo Twitter Gomina ipinlẹ naa, Abdulrahman Abdulrazaq, o ni “iru iwa to lodi, tak kete si ipejọpọ ọmọniyan to si buru jai ko ribi de si rara lọkan eeyan to ni inu rere.” “Gbogbo wa lao pawọpọ lati ja ija yii titi de ojutu”. Bakan naa ni Ọlọpaa ṣalaye pe awọn to ṣe iṣẹ laabi naa kọ lẹta kan silẹ to ka bayii pe: “Fasiti Ilorin kii dariji”, wọn si fi eyi si ẹgbẹ oku arabinrin naa ki wn to kuro nile wọn. Ẹwẹ, ẹni to jẹ bii aburo iya oloogbe, Omolara Kuteyi sọ fun awn oniroyin lasiko ti igbjọ naa n lọ lọwọ pe “lara awọn afurasi ọhun jẹ oju mimọ fun mọlẹbi wọn.” “Nigba ti wọn ko wọn wọle, ao mọ pe awọn to ṣe aburu yẹn niyẹn.


Bakan naa ninu atẹjade oju opo Twitter Gomina ipinlẹ naa, Abdulrahman Abdulrazaq, o ni “iru iwa to lodi, tak kete si ipejọpọ ọmọniyan to si buru jai ko ribi de si rara lọkan eeyan to ni inu rere.” “Gbogbo wa lao pawọpọ lati ja ija yii titi de ojutu”. Bakan naa ni Ọlọpaa ṣalaye pe awọn to ṣe iṣẹ laabi naa kọ lẹta kan silẹ to ka bayii pe: “Fasiti Ilorin kii dariji”, wọn si fi eyi si ẹgbẹ oku arabinrin naa ki wn to kuro nile wọn. Ẹwẹ, ẹni to jẹ bii aburo iya oloogbe, Omolara Kuteyi sọ fun awn oniroyin lasiko ti igbjọ naa n lọ lọwọ pe “lara awọn afurasi ọhun jẹ oju mimọ fun mọlẹbi wọn.” “Nigba ti wọn ko wọn wọle, ao mọ pe awọn to ṣe aburu yẹn niyẹn. Adugbo kan naa ni awọn mẹtẹta jọ n gbe gẹgẹ bii alabagbe. Lara wọn naa jẹ akẹkọọ Fasiti Ilorin.” Iyaafin Kuteyi ṣalaye pe latori foonu lawọn ti ri aṣiri leyi to jẹ pe wn ta fun ọkan lara awọn afurasi naa. “Wọn lọ pẹlu foonu naa.


Adugbo kan naa ni awọn mẹtẹta jọ n gbe gẹgẹ bii alabagbe. Lara wọn naa jẹ akẹkọọ Fasiti Ilorin.” Iyaafin Kuteyi ṣalaye pe latori foonu lawọn ti ri aṣiri leyi to jẹ pe wn ta fun ọkan lara awọn afurasi naa. “Wọn lọ pẹlu foonu naa. Foonu hun naa ni wọn lo fi wadii wọn pada.”


Foonu hun naa ni wọn lo fi wadii wọn pada.”


Gender Based Violence: Àjàkálẹ̀ àrùn míì ní ìfìpábánilòpọ̀ níbí pẹ̀lú adúrú obìnrin tí wọ́n ṣeé sí

Pẹlu omije loju, Zahara sọ bi ọkunrin naa to ba a rinrin ajo pọ ṣe ri i mu nipa dida nkan si i loju ti ko fi lee mọ ohun to n ṣe mọ́. Zahara yan lati ma fi itiju ba tara rẹ jẹ. Lẹyin ti wọn gbiyanju lati fipa ba a lopọ, ko joko tẹtẹrẹ lati maa sọkun tabi wa oju aanu kiri. Bi ata ni, bí afẹ́fẹ́ tajutaju ni, Zahara ko ṣaa le mi tabi riran. O gbiyanju lati gba ara rẹ la ṣugbọn ko sọna. Oreọfẹ kan ṣoṣo to ni ni asiko ti ọkunrin naa kan jade lọ mu nkan lẹyin ọkọ.


Bi ata ni, bí afẹ́fẹ́ tajutaju ni, Zahara ko ṣaa le mi tabi riran. O gbiyanju lati gba ara rẹ la ṣugbọn ko sọna. Oreọfẹ kan ṣoṣo to ni ni asiko ti ọkunrin naa kan jade lọ mu nkan lẹyin ọkọ. Lai riran, lo ba tu u sigbo. Ohun to ṣẹlẹ lẹyin naa ni Zahara ṣalaye fun BBC. "Wọn maa n ro pe awọn lẹtọ si obinrin, bii pe ohun to yẹ ko jẹ tiwọn ni".


Lai riran, lo ba tu u sigbo. Ohun to ṣẹlẹ lẹyin naa ni Zahara ṣalaye fun BBC. "Wọn maa n ro pe awọn lẹtọ si obinrin, bii pe ohun to yẹ ko jẹ tiwọn ni". O ti le ni ẹẹdẹgbẹrin-le ẹgbẹrun meji obinrin ti wọn ti fipa balopọ lorilẹede South Africa lọdun to kọja nikan. Nibayii, Zahara ti di gbajugbaja olorin to n kọrin pọ mọ tita jita funrarẹ. Ko sẹni to kọ |ahara bi wọn ṣe n ta jita lohun to jẹ pe owo gọbọ́i lawọn eeyan n na lati kọ ọ.


O ti le ni ẹẹdẹgbẹrin-le ẹgbẹrun meji obinrin ti wọn ti fipa balopọ lorilẹede South Africa lọdun to kọja nikan. Nibayii, Zahara ti di gbajugbaja olorin to n kọrin pọ mọ tita jita funrarẹ. Ko sẹni to kọ |ahara bi wọn ṣe n ta jita lohun to jẹ pe owo gọbọ́i lawọn eeyan n na lati kọ ọ.


Ilé ẹjọ́ rán igbákejì Ààrẹ Argentina lẹ́wọ̀n ọdún mẹ́fà lórí ẹ̀sùn àjẹbánu

Ile ẹjọ kan ni Argentina ti ran igbakeji Aarẹ orilẹ-ede naa, Cristina Fernández de Kirchner lẹwọn ọdun mẹfa lẹyin to jẹbi ẹsun ajẹbanu. Wọn ni Fernández, to jẹ ẹni ọdun mọkandinlaadọrin lu jibiti pẹlu ipo rẹ lẹyin to gbe akanṣẹ isẹ kan fun ọrẹ rẹ. Amọ o ṣeeṣe ko má fi oju kan ọgba ẹwọn naa rara. Nigba to n sọrọ lẹyin idajọ ọhun, Fernández sọ pe ẹsun ti wọn fi kan ohun lọwọ oṣelu ninu, o si juwe ara rẹ bii ẹni ti awọn alagbara kan n gbogun ti. Ikọ olupẹjọ ti kọkọ bẹbẹ pe ki ile ẹjọ ran obinrin naa lẹwọn fun ọdun mejila gbako ki ile ẹjọ to dajọ ẹwọn ọdun mẹfa fun. Ṣaaju ni obinrin naa ti fẹsun kan ikọ olupẹjọ ọhun pe wọn mọọmọ n parọ mọ ohun ti wọn si n gbiyanju lati ba orukọ oun jẹ.


Nigba to n sọrọ lẹyin idajọ ọhun, Fernández sọ pe ẹsun ti wọn fi kan ohun lọwọ oṣelu ninu, o si juwe ara rẹ bii ẹni ti awọn alagbara kan n gbogun ti. Ikọ olupẹjọ ti kọkọ bẹbẹ pe ki ile ẹjọ ran obinrin naa lẹwọn fun ọdun mejila gbako ki ile ẹjọ to dajọ ẹwọn ọdun mẹfa fun. Ṣaaju ni obinrin naa ti fẹsun kan ikọ olupẹjọ ọhun pe wọn mọọmọ n parọ mọ ohun ti wọn si n gbiyanju lati ba orukọ oun jẹ. Idajọ yii ni igba akọkọ ti ile ejọ Argentina yoo ran igbakeji Aarẹ lẹwọn lasiko to ṣi wa lori oye lọwọ. Ikọ olupẹjọ sọ pe Fernández ti fi akoko igba kan ṣe magomago lasiko ijọba rẹ gẹgẹ bii Aarẹ Argentina laarin ọdun 2007 si 2015. Wọn ni o da eto kan silẹ, eyii to n lo lati gbe akanṣẹ iṣẹ ijọba fun ọrẹ rẹ kan ti iyẹn naa si n ṣe ọwọ kuduru fun.


Idajọ yii ni igba akọkọ ti ile ejọ Argentina yoo ran igbakeji Aarẹ lẹwọn lasiko to ṣi wa lori oye lọwọ. Ikọ olupẹjọ sọ pe Fernández ti fi akoko igba kan ṣe magomago lasiko ijọba rẹ gẹgẹ bii Aarẹ Argentina laarin ọdun 2007 si 2015. Wọn ni o da eto kan silẹ, eyii to n lo lati gbe akanṣẹ iṣẹ ijọba fun ọrẹ rẹ kan ti iyẹn naa si n ṣe ọwọ kuduru fun. Bẹẹ naa ni wọn tun fẹsun kan ọrẹ rẹ naa to jẹ oniṣowo, Lázaro Báez, pe oun lo jẹ mundunmudun to pọju ninu ọrọ naa. Ile ẹjọ ti wa sọ Lázaro Báez si ẹwọn ọdun mẹfa bayii bo tilẹ jẹ pe o ti kọkọ jẹbi ẹsun kan ti wọn si ran lẹwọn ọdun mejila ṣaaju lọdun to kọja. Apapọ awọn ti wọn jẹjọ naa jẹ mọkanla.


Bẹẹ naa ni wọn tun fẹsun kan ọrẹ rẹ naa to jẹ oniṣowo, Lázaro Báez, pe oun lo jẹ mundunmudun to pọju ninu ọrọ naa. Ile ẹjọ ti wa sọ Lázaro Báez si ẹwọn ọdun mẹfa bayii bo tilẹ jẹ pe o ti kọkọ jẹbi ẹsun kan ti wọn si ran lẹwọn ọdun mejila ṣaaju lọdun to kọja. Apapọ awọn ti wọn jẹjọ naa jẹ mọkanla. Meje ninu wọn lo jẹbi ẹsun naa ti wọn fi kan wọn, ti wọn si ri ẹwọn to jẹ laarin ọdun mẹta abọ si mẹfa he, wọn da mẹta silẹ nigba ti wọn da ẹjọ ẹnikan nu.


Meje ninu wọn lo jẹbi ẹsun naa ti wọn fi kan wọn, ti wọn si ri ẹwọn to jẹ laarin ọdun mẹta abọ si mẹfa he, wọn da mẹta silẹ nigba ti wọn da ẹjọ ẹnikan nu.


Ọwọ́ tẹ afurasí méjì tó lá inú aláboyún, tó tún jí ọmọ inú rẹ̀ gbé lọ

Obinrin alaboyun kan ti kú lẹyin ti awọn oniṣẹ ibi meji kan la inú rẹ̀, ti wọn si ji ọmọ inu rẹ gbé. Awọn alaṣẹ ni Mexico sọ lọjọ Aje pe ọwọ agbofinro tẹ awọn mejeeji, ti wọn si ba ọmọ tuntun naa ni akata wọn. Ninu atẹjade kan ti agbẹjọro agba ni ipinlẹ Veracruz ṣe sọ, wọn ri ọmọ naa doola ni alaafia, to si ti n gba itọju. Awọn afurasi naa, ọkunrin kan ati obinrin kan ni wọn fi ẹsun kan nile ẹjọ pe, wọn fi ọbẹ la inu alaboyun naa, wọn si ji ọmọ rẹ gbe salọ nitori pe obinrin aarin wọn ko ri ọmọ bi. Awọn ibatan obinrin naa sọ fun awọn akọroyin pe lati ori ayelujara ni wọn ti fi ẹtan mu obinrin naa, pẹlu ileri pe awọn yoo fun ọmọ rẹ ni aṣọ. Ẹsun ijinigbe ati ipaniyan nitori pe o jẹ obinrin ‘femicide’, ni wọn fi kan awọn afurasi naa.


Awọn afurasi naa, ọkunrin kan ati obinrin kan ni wọn fi ẹsun kan nile ẹjọ pe, wọn fi ọbẹ la inu alaboyun naa, wọn si ji ọmọ rẹ gbe salọ nitori pe obinrin aarin wọn ko ri ọmọ bi. Awọn ibatan obinrin naa sọ fun awọn akọroyin pe lati ori ayelujara ni wọn ti fi ẹtan mu obinrin naa, pẹlu ileri pe awọn yoo fun ọmọ rẹ ni aṣọ. Ẹsun ijinigbe ati ipaniyan nitori pe o jẹ obinrin ‘femicide’, ni wọn fi kan awọn afurasi naa. O le ni ẹgbẹrun mẹta obinrin, ti wọn ṣekupa ni Mexico lọdun 2021. Ẹgbẹrun kan ninu wọn si ni wọn pa nitori pe wọn jẹ obinrin. Iṣẹlẹ yii waye lai ti i pe oṣu kan ti ile ẹjọ kan ni Texa da ẹjọ iku fun obinrin kan, fun ẹsun pe o pa obinrin alaboyun kan, to si gbe ọmọ inu rẹ jade.


O le ni ẹgbẹrun mẹta obinrin, ti wọn ṣekupa ni Mexico lọdun 2021. Ẹgbẹrun kan ninu wọn si ni wọn pa nitori pe wọn jẹ obinrin. Iṣẹlẹ yii waye lai ti i pe oṣu kan ti ile ẹjọ kan ni Texa da ẹjọ iku fun obinrin kan, fun ẹsun pe o pa obinrin alaboyun kan, to si gbe ọmọ inu rẹ jade.


'Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ló máa ń gbéṣẹ́ fún mi nítorí mo jẹ́ obìnrin'

Lóde òní wọ́n ní kò sí ohun tí ọkùnrin ń ṣe tí obìnrin náà kò lè ṣe kòdá ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin a máa fakọyọ ní ìpò tí wọ́n bá wà. Bẹ́ẹ̀ náà ni ọ̀rọ̀ fún arábìnrin yìí, Kareem Suliyat Opeyemi tó jẹ́ ẹni tó máa ń fi òdòdó ṣe ọ̀ṣọ́ sí ara ilé títì, òpópónà, inú gbọ̀ngàn ayẹyẹ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Opeyemi Kareem tó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ gboyè lẹ́ka ìmọ̀ okoòwò ní ilé ẹ̀kọ́ gíga ní títa òdòdó ni òun fi bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà kí òun tó tẹ̀síwájú láti fi ṣíṣe àwọn ọ̀ṣọ́ kún-un. Ó ní àwọn tí àwọn dìjọ ń ṣiṣẹ́ ló fún òun ní ìwúrí láti máa gun òkè ńlá láti fi ṣe ar ilé lọ́ṣọ̀ọ́. Ó nígbà táwọn ènìyàn ti àwọn ń ta òdòdó fún bẹ̀rẹ̀ sí ní bèrè pé ṣé òun kò lè ṣe ilé lọ́ṣọ̀ọ́ ní òun rò ó wí pé òun le fi ìyẹn náà kún okoòwò òun. “Nígbà tí máa fi bẹ̀rẹ̀, ẹ̀rù láti gun òkè máa ń bàmí àmọ́ ní báyìí, ẹ̀rù òkè kankan kì í bàmí mọ́, kò sí òkè tí mi ò le gùn láti fi ṣe ilé lọ́ṣọ̀ọ́.” Opeyemi Kareem tún sọ pé láti ìgbà tí òun ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tí òun yàn láàyò, inú àwọn ènìyàn máa ń dùn láti gbé iṣẹ́ fún òun nítorí tí òun jẹ́ obìnrin tí òun ń ṣe iṣẹ́ náà.


Ó ní àwọn tí àwọn dìjọ ń ṣiṣẹ́ ló fún òun ní ìwúrí láti máa gun òkè ńlá láti fi ṣe ar ilé lọ́ṣọ̀ọ́. Ó nígbà táwọn ènìyàn ti àwọn ń ta òdòdó fún bẹ̀rẹ̀ sí ní bèrè pé ṣé òun kò lè ṣe ilé lọ́ṣọ̀ọ́ ní òun rò ó wí pé òun le fi ìyẹn náà kún okoòwò òun. “Nígbà tí máa fi bẹ̀rẹ̀, ẹ̀rù láti gun òkè máa ń bàmí àmọ́ ní báyìí, ẹ̀rù òkè kankan kì í bàmí mọ́, kò sí òkè tí mi ò le gùn láti fi ṣe ilé lọ́ṣọ̀ọ́.” Opeyemi Kareem tún sọ pé láti ìgbà tí òun ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tí òun yàn láàyò, inú àwọn ènìyàn máa ń dùn láti gbé iṣẹ́ fún òun nítorí tí òun jẹ́ obìnrin tí òun ń ṣe iṣẹ́ náà. Ó ní ọ̀pọ̀ tilẹ̀ máa ń torí obìnrin tí òun jẹ́ gbé iṣẹ́ fún òun. Bákan náà lo ní nígbà mìíràn àwọn mìíràn máa ń rò wí pé òun kò le ṣe àwọn iṣẹ́ kan nítorí pé òun jẹ́ obìnrin ṣùgbọ́n máa ń sọ fún wọn kí wọn fi iṣẹ́ dán òun wò, tí òun kì í sì jáwọn kulẹ̀. Ó ní ìpèníjà tí àwọn máa ń kojú lẹ́nu iṣẹ́ kò ju àṣìṣe tí àwọn máa ń ṣe nígbà tí àwọn bá ń ṣe iṣẹ́ lọ́wọ́ tó sì jẹ́ wí pé àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀ máa tún bẹ̀rẹ̀ ni tí oníbàárà bá dá irú iṣẹ́ bẹ́ẹ̀ padà.


Ó ní ọ̀pọ̀ tilẹ̀ máa ń torí obìnrin tí òun jẹ́ gbé iṣẹ́ fún òun. Bákan náà lo ní nígbà mìíràn àwọn mìíràn máa ń rò wí pé òun kò le ṣe àwọn iṣẹ́ kan nítorí pé òun jẹ́ obìnrin ṣùgbọ́n máa ń sọ fún wọn kí wọn fi iṣẹ́ dán òun wò, tí òun kì í sì jáwọn kulẹ̀. Ó ní ìpèníjà tí àwọn máa ń kojú lẹ́nu iṣẹ́ kò ju àṣìṣe tí àwọn máa ń ṣe nígbà tí àwọn bá ń ṣe iṣẹ́ lọ́wọ́ tó sì jẹ́ wí pé àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀ máa tún bẹ̀rẹ̀ ni tí oníbàárà bá dá irú iṣẹ́ bẹ́ẹ̀ padà.


'Ọkọ̀ mi máà ń tẹ̀lé mi lọ rehearsal Onílù ká tó gbéyàwó àmọ́ bí mo ṣe kó wọlé tán báyìí, ó di nǹkan míì...'

Oluwakemi Famugbode amọ ti inagijẹ rẹ lori itage n jẹ Irawo kẹnu bọ ọrọ ilẹ kun lori nnkan ti obinrin to ba pe ara rẹ ni onilu tabi onijo n ri paapaa eyi to ba wa nile ọkọ ninu wọn. Irawo ni nnkan ti oju oun ri fẹẹ mu ẹmi oun lọ nidi iṣẹ Onilu, DJ, ati Onimọran nipa iṣẹ ti orin n ṣe lara (Music Therapist). "Ile ẹkọ girama ni mo ti bẹrẹ ilu lilu lẹyin ti mama mi ti kọ bi wọn ṣe n lu gangan lati kekere. Awọn to ju mi lọ ni ile ẹkọ n lu, wọn o lu u daadaa ni mo wa lọ gba a lọwọ wọn". "Mo pada roo pe bi mo ba fẹ da yatọ, afi ki n pada sidi ilu gangan". Irawo ni inu oun ko dun si iṣẹ imọ iṣiro ti oun kọkọ n kọ ni Fasiti afi igba ti oun pada si ibi imọ Tiata.


Awọn to ju mi lọ ni ile ẹkọ n lu, wọn o lu u daadaa ni mo wa lọ gba a lọwọ wọn". "Mo pada roo pe bi mo ba fẹ da yatọ, afi ki n pada sidi ilu gangan". Irawo ni inu oun ko dun si iṣẹ imọ iṣiro ti oun kọkọ n kọ ni Fasiti afi igba ti oun pada si ibi imọ Tiata. Irawo ni nnkan ti oju obinrin n ri nidi iṣẹ yii kii ṣe kekere paapaa ẹni to ba fẹ ọkọ to ba n jowu tabi ti ko nifẹ rẹ pẹlu iṣẹ to n ṣe. "Haa, wahala ni o, ẹni ti mo fẹ, mo ro pe o n ti mi lẹyin ni tori o maa n tẹle mi lọ fun "rehearsal ki n to di iyawo ile rẹ, aṣe irọ ni o n pa." Irawo ni bi oun ṣe de ile tan bayii ni ọkọ oun yiwọ to ni rara, oun o gbọdọ lọ fun yala rehearsal ni tabi ode ere gan ti wọn ti pe e fun ti wọn yoo si sanwo iṣẹ fun un. "Gbogbo awọn to n ba mi ṣiṣẹ lo ni wọn n fẹ mi, o bẹrẹ si ni ti mi mọle.


Irawo ni nnkan ti oju obinrin n ri nidi iṣẹ yii kii ṣe kekere paapaa ẹni to ba fẹ ọkọ to ba n jowu tabi ti ko nifẹ rẹ pẹlu iṣẹ to n ṣe. "Haa, wahala ni o, ẹni ti mo fẹ, mo ro pe o n ti mi lẹyin ni tori o maa n tẹle mi lọ fun "rehearsal ki n to di iyawo ile rẹ, aṣe irọ ni o n pa." Irawo ni bi oun ṣe de ile tan bayii ni ọkọ oun yiwọ to ni rara, oun o gbọdọ lọ fun yala rehearsal ni tabi ode ere gan ti wọn ti pe e fun ti wọn yoo si sanwo iṣẹ fun un. "Gbogbo awọn to n ba mi ṣiṣẹ lo ni wọn n fẹ mi, o bẹrẹ si ni ti mi mọle. Bi mo ṣe bẹrẹ si ni kuna lati le lọ fun ode ilu lilu niyẹn ti olgbaninimọran mi yoo maa bẹ wọ.". Igba to ya ni ara ni oun sọ pe o to gẹ bi ọkọ oun ko ba ti le gba oun tọwọ tẹsẹ pẹlu iṣẹ ti oun n ṣe torinaa o gba awọn obinrin nimọran


Bi mo ṣe bẹrẹ si ni kuna lati le lọ fun ode ilu lilu niyẹn ti olgbaninimọran mi yoo maa bẹ wọ.". Igba to ya ni ara ni oun sọ pe o to gẹ bi ọkọ oun ko ba ti le gba oun tọwọ tẹsẹ pẹlu iṣẹ ti oun n ṣe torinaa o gba awọn obinrin nimọran


Ìyá ẹni ọdún 97 tó lọ́wọ́ nínú ikú 10,505  èèyàn rí ẹ̀wọ̀n ọdún méjì he ní Germany

Obinrin kan to ṣiṣẹ gẹgẹ bi akọwe fun ọkan lara adari ọmọ ogun Nazi ti ri ẹwọn he lẹyin to jẹbi ẹsun pe o lọwọ ninu iku 10,505 eeyan. Irmgard Furchner, to jẹ ẹni ẹni ọdun mẹtadinlọgọrun ṣiṣẹ akọwe ni ibudo Stutthof lasiko ti ko tii to ọmọ ọdun mejidinlogun laarin ọdun 1943 si ọdun 1945. Furchner wa lara awọn obinrin to jẹjọ fun iwa ọdaran to waye lọdun naa lọhun, ki wọn to dajọ ẹwọn ọdun meji naa fun. Bo tilẹ jẹ pe obinrin ọhun kii ṣe ara awọn ọmọ ogun, adajọ sọ pe o mọ nipa ọpọ nnkan to n ṣẹlẹ ninu ibudo naa. Igbagbọ wa pe ko din ni ẹgbẹrun marundinlọgọrin eeyan to jade laye ni Stutthof naa ti wọn ko awọn eeyan si, lara awọn ti awọn ẹya Jew atawọn ọmọ ogun Soviet ti ọwọ tẹ si wa. Iroyin ni onururu ọna ni wọn fi n pa awọn eeyan ni Stuttof naa lai bikita, nigba ti wọn fi afẹfẹ gaasi ‘gas chamber’pa ọpọ awọn mii.


Bo tilẹ jẹ pe obinrin ọhun kii ṣe ara awọn ọmọ ogun, adajọ sọ pe o mọ nipa ọpọ nnkan to n ṣẹlẹ ninu ibudo naa. Igbagbọ wa pe ko din ni ẹgbẹrun marundinlọgọrin eeyan to jade laye ni Stutthof naa ti wọn ko awọn eeyan si, lara awọn ti awọn ẹya Jew atawọn ọmọ ogun Soviet ti ọwọ tẹ si wa. Iroyin ni onururu ọna ni wọn fi n pa awọn eeyan ni Stuttof naa lai bikita, nigba ti wọn fi afẹfẹ gaasi ‘gas chamber’pa ọpọ awọn mii. Ile ẹjọ ọhun, to wa lagbegbe Itzenhoe, ni Germany gba ọrọ latẹnu awọn eeyan to wa ninu ibodu iku naa ko to ṣedajọ rẹ. Nigba ti igbẹjọ naa bẹrẹ lọdun 2021, Furchner kọkọ fẹsẹ fẹ kuro nile awọn arugbo to n gbe ki ọwọ awọn agbofinro to tẹ. Ṣaaju ni wọn ti kọkọ fi adari ibudo naa, Paul-Werner Hoppe si ẹwọn lọdun 1995 fun pe o lọwọ ninu ipaniyan amọ o gba ominira lẹyij ọdun meji.


Ile ẹjọ ọhun, to wa lagbegbe Itzenhoe, ni Germany gba ọrọ latẹnu awọn eeyan to wa ninu ibodu iku naa ko to ṣedajọ rẹ. Nigba ti igbẹjọ naa bẹrẹ lọdun 2021, Furchner kọkọ fẹsẹ fẹ kuro nile awọn arugbo to n gbe ki ọwọ awọn agbofinro to tẹ. Ṣaaju ni wọn ti kọkọ fi adari ibudo naa, Paul-Werner Hoppe si ẹwọn lọdun 1995 fun pe o lọwọ ninu ipaniyan amọ o gba ominira lẹyij ọdun meji. Wayi o, obinrin ọhun ti wa tọrọ aforiji fun ipa to ko ninu iku awọn to jade laye ni ibudo ọhun. Bo tilẹ jẹ pe ẹwọn ọdun meji ni wọn da fun, obinrin naa ko ni foju ba ọgba ẹwọn.


Wayi o, obinrin ọhun ti wa tọrọ aforiji fun ipa to ko ninu iku awọn to jade laye ni ibudo ọhun. Bo tilẹ jẹ pe ẹwọn ọdun meji ni wọn da fun, obinrin naa ko ni foju ba ọgba ẹwọn.


'Oṣù márùn-ún ni mo fi kọ́ "Power Bike" gígùn torí ìbẹ̀rù àmọ́ kò síbi tí mì ò lè gùn ún wọ̀ lónìí'

“Mo fẹ́ẹ̀ ṣubú lọ́jọ́ tí mo kọ́kọ́ gùn ún jáde bí ọ̀gá" Ọpọlọpọ lo maa n sọ pe ọkunrin lo maa n gun kẹkẹ amọ Omolewa jẹwọ ninu ifọrọwanilẹnuwo yii pe irọ nla ni. “Ohun ti ọkunrin le ṣe, obinrin naa le ṣe e”, eyi ni igoya ti Omolewa ni to ṣe ti gun ọkada rẹ lọ kaakiri awọn ipinlẹ Naijiria bii Benin, Ilorin, Kogi, Ekiti, Ogun, Abuja ati bẹẹ bẹẹ lọ. “Bi mo ṣe bẹrẹ ni pe mo ni awọn ọrẹ to maa n gun ọkada kaakiri ipinlẹ ti wọn si maa n gbe mi dani lẹyin wọn”. Omolewa ni oun fẹran ọkada gigun toripe ẹni to wa lori ọkada yoo le ri ohun gbogbo to wa layika rẹ daadaa.


Ọwọ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun tẹ ọmọ ‘Yahoo’ tó lu ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ pa nítorí owó ‘maga’

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti fi ṣikun ofin mu afurasi ọmọ Yahoo ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn kan lori ẹsun pe o lu ọrẹbinrin rẹ pa lagbegbe Eredu Ishara. Ọlọpaa ni akẹkọọ ipele HND 1 nile ẹkọ gbogboniṣe Gateway Polytechnic ni oloogbe ọhun ti orukọ rẹ n jẹ Idowu Buhari, ki afurasi naa to gba ẹmi lẹnu rẹ. Alukoro ileeṣọ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, SP Abimbola Oyeyemi sọ ninu atẹjade kan pe ṣe ni afurasi naa ti oloogbe ọhun ati ara rẹ mọ inu raya kan to si bẹrẹ si n lu nilu bara, nibi to ti fọ ori rẹ mọ ogiri. Awọn ti ọrọ naa sọju wọn sọ pe awọn alabagbe afurasi naa gbiyanju lati ja ilẹkun yara rẹ lasiko ti o n oloogbe ọhun amọ pabo ni gbogbo igbiyanju wọn ja si. Oyeyemi sọ pe nigba ti awọn ọlọpaa de ile naa, pẹlu agidi ni wọn fi ja ilẹkun yara ti Idowu ku si ninu agbara ẹjẹ. O ni wọn gbe digbadigba lọ sile iwosan amọ o ti dakẹ ki wọn to de ile iwosan naa.


Awọn ti ọrọ naa sọju wọn sọ pe awọn alabagbe afurasi naa gbiyanju lati ja ilẹkun yara rẹ lasiko ti o n oloogbe ọhun amọ pabo ni gbogbo igbiyanju wọn ja si. Oyeyemi sọ pe nigba ti awọn ọlọpaa de ile naa, pẹlu agidi ni wọn fi ja ilẹkun yara ti Idowu ku si ninu agbara ẹjẹ. O ni wọn gbe digbadigba lọ sile iwosan amọ o ti dakẹ ki wọn to de ile iwosan naa. Awọn akọroyin to ṣabẹwo sile ti iṣẹlẹ naa ti waye jabọ pe akẹkọọ Gateway Polytechnic ni oloogbe naa amọ afurasi kii ṣe akẹkọọ ile ẹkọ naa. Nigba ti wọn de ile ti iṣẹlẹ naa ti waye, ọlọdẹ ile ọhun ṣalaye pe ija kekere kan lo waye laarin awọn ololufẹ mejeji ki afursi to lu ọrẹbinrin rẹ ọhun pa. O ni lasiko ija naa ni ẹrọ ilewọ oloogbe ọhun fọ, bakan naa ni wọn ba ẹrọ amohunmaworan inu yara ọhun jẹ pẹlu. Awọn eeyan adugbo naa ṣalaye pe ọmọ Yahoo ni afurasi naa bo tilẹ jẹ pe o maa n sọ pe iṣẹ gbẹgilere ni oun n ṣe.


Awọn akọroyin to ṣabẹwo sile ti iṣẹlẹ naa ti waye jabọ pe akẹkọọ Gateway Polytechnic ni oloogbe naa amọ afurasi kii ṣe akẹkọọ ile ẹkọ naa. Nigba ti wọn de ile ti iṣẹlẹ naa ti waye, ọlọdẹ ile ọhun ṣalaye pe ija kekere kan lo waye laarin awọn ololufẹ mejeji ki afursi to lu ọrẹbinrin rẹ ọhun pa. O ni lasiko ija naa ni ẹrọ ilewọ oloogbe ọhun fọ, bakan naa ni wọn ba ẹrọ amohunmaworan inu yara ọhun jẹ pẹlu. Awọn eeyan adugbo naa ṣalaye pe ọmọ Yahoo ni afurasi naa bo tilẹ jẹ pe o maa n sọ pe iṣẹ gbẹgilere ni oun n ṣe. Nigba ti awọn akọroyin yoo fi de olu ileeṣẹ ọlọpaa niluu Abeokuta lati ba afurasi naa sọrọ ni Eleweran, o ni kii ṣe pe oun lo oloogbe naa fun oogun owo. Gẹgẹ bii ohun to sọ, inu apo banki oloogbe ni awọn ‘maga’ ti oun n lu ni jibiti maa n fi owo ranṣẹ si. Ohun to si fa ija laarin wọn ko ju pe oun bere awọn owo naa lọwọ rẹ, ṣugbọn o kọ lati fun oun, to si sọ pe ‘idi ti jẹ.’ Bo tilẹ jẹ pe afurasin ọhun ni oun fẹran oloogbe naa de ọkan ti oun ko si ro ibi si ṣaaju iṣẹlẹ naa, oun ti ṣetan lati gba idajọ eyikeyi ti ijọba ba da fun oun.


Nigba ti awọn akọroyin yoo fi de olu ileeṣẹ ọlọpaa niluu Abeokuta lati ba afurasi naa sọrọ ni Eleweran, o ni kii ṣe pe oun lo oloogbe naa fun oogun owo. Gẹgẹ bii ohun to sọ, inu apo banki oloogbe ni awọn ‘maga’ ti oun n lu ni jibiti maa n fi owo ranṣẹ si. Ohun to si fa ija laarin wọn ko ju pe oun bere awọn owo naa lọwọ rẹ, ṣugbọn o kọ lati fun oun, to si sọ pe ‘idi ti jẹ.’ Bo tilẹ jẹ pe afurasin ọhun ni oun fẹran oloogbe naa de ọkan ti oun ko si ro ibi si ṣaaju iṣẹlẹ naa, oun ti ṣetan lati gba idajọ eyikeyi ti ijọba ba da fun oun.


Esabod: Esther Aboderin tí ọ̀pọ̀ mọ̀ sí Esabod ní ẹ̀sín pọ̀ fún òun lọ́jọ́ tí wọn parọ́ pé mo mu sìgá lórí Facebook

Oloye Esther Aboderin tii ṣe ilumọọka sọrọ-sọrọ lori ayelujara ati elegbogi ibilẹ to n lo ewe ati egbo ti salaye pe ọrọ aje ati ọna atijẹ lo sọ oun di were lori ayelujara. Aboderin, ti ọpọ eeyan mọ si Esabod abi iya ewe, lasiko to n kopa lori akanse eto loju opo BBC Yoruba dahun ọpọ ibeere awọn ololufẹ BBC Yoruba. O ṣalaye pe, bi oun ko ba fi were diẹ diẹ kun ọja ti oun n ta lori ayelujara, ko ni ta bo ṣe yẹ. Esabod, ẹni to bẹrẹ lilo ori ayelujara lati ọdun 2012, táwọn eeyan si ni o maa n si pata silẹ lori Facebook tun kede pe, oun ko kabamọ awọn iwa ti oun n hu loju opo Facebook. O ni bo tilẹ jẹ pe igba ti oun bẹrẹ ọja tita ni eebu maa n dun oun, amọ nibayii, o ti mọra, tori ara ipolowo ọja ni. Esabod ni: "N ko lee gbagbe ọjọ ti wọn n sọ kiri pe mo mu siga lori Facebook, oju ti mi, ẹṣin pọ ju fun mi.


Esabod, ẹni to bẹrẹ lilo ori ayelujara lati ọdun 2012, táwọn eeyan si ni o maa n si pata silẹ lori Facebook tun kede pe, oun ko kabamọ awọn iwa ti oun n hu loju opo Facebook. O ni bo tilẹ jẹ pe igba ti oun bẹrẹ ọja tita ni eebu maa n dun oun, amọ nibayii, o ti mọra, tori ara ipolowo ọja ni. Esabod ni: "N ko lee gbagbe ọjọ ti wọn n sọ kiri pe mo mu siga lori Facebook, oju ti mi, ẹṣin pọ ju fun mi. Idi si ree ti mo kuku fi mu siga naa han wọn lori Facebook, pe bi wọn yoo ba pa mi, ki wọn kuku pa mi." Nigba to n sọrọ lori ija lorisirisi to n waye laarin rẹ ati awọn eeyan miran lori Facebook, eyi to mu ki wọn maa sọrọ kobakungbe ṣi ara wọn, ti ẹnu si saaba maa n kun-un, Esabod ni ọpọ awọn eeyan to n bu oun ni oun kii da lohun afi awọn ti aseju wọn ba pọ ju. Mo dupẹ pe ẹnu n kun mi bayii tori nigba ti iya n jẹ mi, n ko ni ọrẹ, bi ogo ba si ṣe pọ si, naa ni ọta yoo pọ, orúkọ mi si lo gbayi ti wọn ṣe n pariwo mi mo ri oju rere Ọlọrun gba ni."


Idi si ree ti mo kuku fi mu siga naa han wọn lori Facebook, pe bi wọn yoo ba pa mi, ki wọn kuku pa mi." Nigba to n sọrọ lori ija lorisirisi to n waye laarin rẹ ati awọn eeyan miran lori Facebook, eyi to mu ki wọn maa sọrọ kobakungbe ṣi ara wọn, ti ẹnu si saaba maa n kun-un, Esabod ni ọpọ awọn eeyan to n bu oun ni oun kii da lohun afi awọn ti aseju wọn ba pọ ju. Mo dupẹ pe ẹnu n kun mi bayii tori nigba ti iya n jẹ mi, n ko ni ọrẹ, bi ogo ba si ṣe pọ si, naa ni ọta yoo pọ, orúkọ mi si lo gbayi ti wọn ṣe n pariwo mi mo ri oju rere Ọlọrun gba ni." Kini Esabod sọ nipa iwa ipa ninu idile? Iya Ewe, tun mu ẹnu ba iwa ipa sáwọn obinrin ninu idile tun mẹnuba ọpọlọpọ idi ti iyawo fi maa n duro sinu idile bẹẹ yatọ si itọju ọmọ. " Oju kokoro ati ẹtan owo, ifẹ ori ayelujara ati ifẹ afẹju si ọkùnrin wa lara idi ti awọn obinrin fi n fi ara da iya lati ọwọ ọkùnrin.


Kini Esabod sọ nipa iwa ipa ninu idile? Iya Ewe, tun mu ẹnu ba iwa ipa sáwọn obinrin ninu idile tun mẹnuba ọpọlọpọ idi ti iyawo fi maa n duro sinu idile bẹẹ yatọ si itọju ọmọ. " Oju kokoro ati ẹtan owo, ifẹ ori ayelujara ati ifẹ afẹju si ọkùnrin wa lara idi ti awọn obinrin fi n fi ara da iya lati ọwọ ọkùnrin. Amọ mo n rọ awọn obinrin ti ọkọ ba n na wọn  lati ko kuro nibẹ, ko ma baa pa a nitori ọmọ wọn ní ọkọ wọn." Wo ohun ti Esabod sọ nipa ọrọ alufanṣa to n sọ si awọn Ọba alaye kan:- Esabod, ẹni ti ọpọ eeyan mọ pe o maa n fi ede abuku sọrọ nipa awọn Ọba alaye nilẹ Yoruba, awọn agba oselu, olorin, oṣere tiata atawọn eekan ilu miran lori ayelujara, wa salaye pe, oun kii woju ẹnikẹni bii sọrọ-sọrọ, ti oun ba wa lẹnu iṣẹ oun O ni: " Ni ẹnu iṣẹ mi, n ko fẹ mọ iru ẹni to jẹ, amọ laisi lẹ́nu iṣẹ, maa kunlẹ fun Ọba; amọ, ki ni Ọba wa de ibi iroyin? Ẹtọ ilu ni mo n ṣe, ija ilu ni mo n ja awọn araalu si lo n fun mi ni ẹri ti mo n lo, ti mo ba si sọrọ Ọba, mo ní ẹri to daju lọwọ."


Amọ mo n rọ awọn obinrin ti ọkọ ba n na wọn  lati ko kuro nibẹ, ko ma baa pa a nitori ọmọ wọn ní ọkọ wọn." Wo ohun ti Esabod sọ nipa ọrọ alufanṣa to n sọ si awọn Ọba alaye kan:- Esabod, ẹni ti ọpọ eeyan mọ pe o maa n fi ede abuku sọrọ nipa awọn Ọba alaye nilẹ Yoruba, awọn agba oselu, olorin, oṣere tiata atawọn eekan ilu miran lori ayelujara, wa salaye pe, oun kii woju ẹnikẹni bii sọrọ-sọrọ, ti oun ba wa lẹnu iṣẹ oun O ni: " Ni ẹnu iṣẹ mi, n ko fẹ mọ iru ẹni to jẹ, amọ laisi lẹ́nu iṣẹ, maa kunlẹ fun Ọba; amọ, ki ni Ọba wa de ibi iroyin? Ẹtọ ilu ni mo n ṣe, ija ilu ni mo n ja awọn araalu si lo n fun mi ni ẹri ti mo n lo, ti mo ba si sọrọ Ọba, mo ní ẹri to daju lọwọ." Imọran Esther Abọdẹrin fun awọn ọdọ Naijiria ni pe: Iya ewe, to ti le ni ọgbọn ọdun to ti wa loke okun, wa gba awọn ọdọ to n lakaka lati wa iṣẹ aje lọ soke okun nimọran pe, ki wọn ni suuru nitori nnkan ko fi bẹẹ dara mọ lọhun. O ni: " Ewe, tii ṣe iṣẹ idọti lo sọ mi di ọlọla, ogun lo si le mi de idi ewe tita, ki Ọlọrun tete fi ọna han ẹda. Ki awọn ọdọ mase fi akoko wọn sofo nipa diduro de ijọba, ki wọn ma si tiju iṣẹ ti wọn ba n ṣe."


Imọran Esther Abọdẹrin fun awọn ọdọ Naijiria ni pe: Iya ewe, to ti le ni ọgbọn ọdun to ti wa loke okun, wa gba awọn ọdọ to n lakaka lati wa iṣẹ aje lọ soke okun nimọran pe, ki wọn ni suuru nitori nnkan ko fi bẹẹ dara mọ lọhun. O ni: " Ewe, tii ṣe iṣẹ idọti lo sọ mi di ọlọla, ogun lo si le mi de idi ewe tita, ki Ọlọrun tete fi ọna han ẹda. Ki awọn ọdọ mase fi akoko wọn sofo nipa diduro de ijọba, ki wọn ma si tiju iṣẹ ti wọn ba n ṣe." O ni ọlẹ ati ole lo n da awọn ọdọ iwoyii laamu ni wọn ko ṣe fẹ ṣíṣẹ ni Naijiria, bẹẹ si ni oke okun ko dabi ti tẹlẹ mọ, wọn kan n wa fi ara wọn jiya ni.


O ni ọlẹ ati ole lo n da awọn ọdọ iwoyii laamu ni wọn ko ṣe fẹ ṣíṣẹ ni Naijiria, bẹẹ si ni oke okun ko dabi ti tẹlẹ mọ, wọn kan n wa fi ara wọn jiya ni.


Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ ìyàwó ilé tó fi ọmọ odó pa ìyálé rẹ̀ lójú orun

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Bauchi ti gbe obìnrin kan to lu iyale rẹ pa, lọ sile ẹjọ́. Arabinrin Maryam Ibrahim ni iroyin sọ pe o fi ọmọ odó lu oloogbe Hafsat Ibrahim, iyawo ti ọkọ rẹ kọ́kọ́ fẹ, ní ori, to si yọrí si iku rẹ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ni Bauchi, Ahmed Walil, sọ pe ni abule Gar, ìjọba ibilẹ Alkaleri, ni iṣẹlẹ naa ti waye lọjọ kejilelogun, oṣu Kọkanla, ọdun 2022. Ọkọ awọn obinrin mejeeji, Ibrahim Sambo tó fi iṣẹlẹ naa to àwọn ọlọ́pàá létí sọ pe ni nkan bi ọsan ọjọ́ náà, ni iṣẹlẹ naa waye. "Ibrahim Sambo, ẹni ogoji ọdun, lo fi ẹjọ́ sun ni agọ ọlọpaa ni Maina-maji, iyawo rẹ keji, Maryam Ibrahim, ẹni ogún ọdun, fi ọmọ odó lu iyawo akọkọ, Hafsat Ibrahim, ẹni ọdun mejilelọgbọn, ni ori. " Wọn sare gbe obìnrin naa lọ si ileewosan ni abule Gar nitori ọgbẹ́ to ni, nibẹ ni dokita si ti kede pe o ti kú."


Ọkọ awọn obinrin mejeeji, Ibrahim Sambo tó fi iṣẹlẹ naa to àwọn ọlọ́pàá létí sọ pe ni nkan bi ọsan ọjọ́ náà, ni iṣẹlẹ naa waye. "Ibrahim Sambo, ẹni ogoji ọdun, lo fi ẹjọ́ sun ni agọ ọlọpaa ni Maina-maji, iyawo rẹ keji, Maryam Ibrahim, ẹni ogún ọdun, fi ọmọ odó lu iyawo akọkọ, Hafsat Ibrahim, ẹni ọdun mejilelọgbọn, ni ori. " Wọn sare gbe obìnrin naa lọ si ileewosan ni abule Gar nitori ọgbẹ́ to ni, nibẹ ni dokita si ti kede pe o ti kú." Afurasí naa, Maryam, jẹwọ fun awọn ọlọpaa pe ni owurọ ọjọ kejilelogun, oṣu Kọkanla, olóògbé Hafsat, fi ẹran dindin (Tsire) kan, rán ọmọ rẹ ọkùnrin, Abdulaziz Ibrahim, to jẹ ọmọ ọdún marun-un, si oun. " Lẹyin ti mo jẹ ẹran naa tán, inú bẹ̀rẹ̀ si ni run mi, mo sì bì." Ọlọ́pàá ni lẹyin eyi ni Maryam, ranṣẹ pe Faiza Hamisu, to jẹ iyawo aburo ọkọ rẹ, lati ṣàlàyé nkan to sẹlẹ fun.


Afurasí naa, Maryam, jẹwọ fun awọn ọlọpaa pe ni owurọ ọjọ kejilelogun, oṣu Kọkanla, olóògbé Hafsat, fi ẹran dindin (Tsire) kan, rán ọmọ rẹ ọkùnrin, Abdulaziz Ibrahim, to jẹ ọmọ ọdún marun-un, si oun. " Lẹyin ti mo jẹ ẹran naa tán, inú bẹ̀rẹ̀ si ni run mi, mo sì bì." Ọlọ́pàá ni lẹyin eyi ni Maryam, ranṣẹ pe Faiza Hamisu, to jẹ iyawo aburo ọkọ rẹ, lati ṣàlàyé nkan to sẹlẹ fun. "Faiza sọ fúnw pé o ṣe e ṣe ko jẹ aisan ọgbẹ́ inu lo fa a, sugbọn alaye naa ko tẹ Maryam lọrun. " Ibinu lo fi lọ si ile ìdáná, to si gbe ọmọ odó to fi fọ́ iyaale rẹ ni ori níbi to ti n sùn ninu yàrá re. " Lati ọjọ naa si ni Maryam ti wa ni ahamọ awọn ọlọpaa fun iwadii.


"Faiza sọ fúnw pé o ṣe e ṣe ko jẹ aisan ọgbẹ́ inu lo fa a, sugbọn alaye naa ko tẹ Maryam lọrun. " Ibinu lo fi lọ si ile ìdáná, to si gbe ọmọ odó to fi fọ́ iyaale rẹ ni ori níbi to ti n sùn ninu yàrá re. " Lati ọjọ naa si ni Maryam ti wa ni ahamọ awọn ọlọpaa fun iwadii.


Mọ̀ nípa ibùdó tí o ti le gba omi ọmú lọ́fẹ̀ẹ́ fún ọmọ ní Naijiria

"Mo da bi ẹni to ti tán fún, àti iya buruku nitori pe mi o ri omi ọmu tó tó fun ọmọ mi nigba ti mo bii." Diẹ lara nkan ti arabinrin, Dokita Chinny Obinwanne sọ fun BBC re e. Ninu ifọrọwanilẹnu wo pẹlu akọroyin BBC, Nkechi Ogbonna, Dokita Obinwanne,  ni nigba ti oun bi ọmọ tuntun, omi ko jade ni ọyan oun rara, eyi to mu ko nira lati fun ọmọ naa ni ounjẹ. “Niṣe lo dabi ẹni pe mo kuna ninu ojuṣe mi akọkọ gẹgẹ bi iya.” Iriri rẹ yii lo mu ko da ibudo kan silẹ, nibi ti awọn obinrin le lọ lati fi omi ọmu wọn silẹ lọfẹẹ, fun anfaani awọn ọmọ ti iya wọn ko ni omi ni ọmu, tabi ti iya wọn ku, tabi nitori awọn idi mii. Ibudo naa to pe orukọ rẹ ni MilkBank NG, ni ibudo akọkọ ni Naijria, nibi ti wọn n ko omi ọmu obinrin pamọ si. Oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni wọn ṣi ibudo naa, lati ran awọn ọmọ ti wọn bi lai pe ọjọ, ati awọn iya ti ko le fun ọmọ ni ọmu. Ajọ WHO sọ pe Naijiria lo wa ni ipo kẹta, ninu awọn orilẹ-ede ti wọn ti n bi awọn ọmọ ti oṣu wọn ko pé l’agbaye.


Ibudo naa to pe orukọ rẹ ni MilkBank NG, ni ibudo akọkọ ni Naijria, nibi ti wọn n ko omi ọmu obinrin pamọ si. Oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni wọn ṣi ibudo naa, lati ran awọn ọmọ ti wọn bi lai pe ọjọ, ati awọn iya ti ko le fun ọmọ ni ọmu. Ajọ WHO sọ pe Naijiria lo wa ni ipo kẹta, ninu awọn orilẹ-ede ti wọn ti n bi awọn ọmọ ti oṣu wọn ko pé l’agbaye. O le ni ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹrin (700,000) ọmọ tuntun, to n ku ni ọdọọdun ni Naijiria. Dokita Chinny Obinwanne sọ oe ṣugbọn adinku le ba iṣẹlẹ yii, ti awọn ọmọ tuntun ba n ri omi ọmu ti awọn eeyan fi tọrẹ, mu. Ẹnikan to ma n fi omi ọmu rẹ tọrẹ ni ibudo MilkBank NG, Mariam Abimbola, sọ fun BBC pe omi ọmu ti oun ma n fi silẹ ni ojumọ ma n to lita kan, paapaa nitori pe o n lo ẹrọ to n fa omi jade ninu ọmu, ‘breast pump’.


O le ni ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹrin (700,000) ọmọ tuntun, to n ku ni ọdọọdun ni Naijiria. Dokita Chinny Obinwanne sọ oe ṣugbọn adinku le ba iṣẹlẹ yii, ti awọn ọmọ tuntun ba n ri omi ọmu ti awọn eeyan fi tọrẹ, mu. Ẹnikan to ma n fi omi ọmu rẹ tọrẹ ni ibudo MilkBank NG, Mariam Abimbola, sọ fun BBC pe omi ọmu ti oun ma n fi silẹ ni ojumọ ma n to lita kan, paapaa nitori pe o n lo ẹrọ to n fa omi jade ninu ọmu, ‘breast pump’. Ipinlẹ Eko nikan ṣi ni ibudo yii wa ni Naijiria. Awọn iyalọmọ ma n lọ si ibudo naa lati fi omi ọmu wọn silẹ ni ọfẹ. Dokita Obinwanne sọ pe awọn le ri to lita marundinlagoje ni ọsẹ.


Ipinlẹ Eko nikan ṣi ni ibudo yii wa ni Naijiria. Awọn iyalọmọ ma n lọ si ibudo naa lati fi omi ọmu wọn silẹ ni ọfẹ. Dokita Obinwanne sọ pe awọn le ri to lita marundinlagoje ni ọsẹ. “Amọ ipinnu wa ni lati ma a ri to igba lita omi ọmu ni ọsọọsẹ, ti yoo ba fi to oṣu mẹta si asiko yii.” Ni ibudo yii, ẹrọ amunawa ‘generator’, ni wọn ma n lo ni gbogbo igba. Eyi jẹ ọna lati mu ki awọn omi ọmu naa dì ninu amohunjẹ tutu, paapaa ti ko ba si ina ijọba. Dokita Obinwanne sọ pe ọfẹ ni wọn n pin omi ọmu fun awọn iyalọmọ to ba nilo rẹ, ṣugbọn wọn ma n gba laarin ẹgbẹrun mẹta si ẹgbẹrun mẹfa, gẹgẹ bi owo fun amojuto ati itọju ibudo ti wọn n ko ọmi ọmu pamọ si.


“Amọ ipinnu wa ni lati ma a ri to igba lita omi ọmu ni ọsọọsẹ, ti yoo ba fi to oṣu mẹta si asiko yii.” Ni ibudo yii, ẹrọ amunawa ‘generator’, ni wọn ma n lo ni gbogbo igba. Eyi jẹ ọna lati mu ki awọn omi ọmu naa dì ninu amohunjẹ tutu, paapaa ti ko ba si ina ijọba. Dokita Obinwanne sọ pe ọfẹ ni wọn n pin omi ọmu fun awọn iyalọmọ to ba nilo rẹ, ṣugbọn wọn ma n gba laarin ẹgbẹrun mẹta si ẹgbẹrun mẹfa, gẹgẹ bi owo fun amojuto ati itọju ibudo ti wọn n ko ọmi ọmu pamọ si. Bawo ni wọn ṣe n ṣamojuto awọn omi ọmu yii? Akọsilẹ to wa ni oju oyelujara ileeṣẹ Medela, ọkan lara awọn gbajugbaja ileeṣẹ to n ṣe ẹrọ to n fa omi ọmu jade ni agbaye, sọ pe awọn iyalọmọ ti ilera wọn dara nikan, ti ọmọ wọn ko si tii ju oṣu mẹfa lọ, ni wọn ma n gba omi ọmu wọn. Ki obinrin to le fi omi ọmu silẹ, ibudo naa yoo ṣe awọn ayẹwo kan fun, lati mọ boya o ni aarun kankan bi HIV/AIDS, ati bẹẹ bẹẹ lọ lara.


Bawo ni wọn ṣe n ṣamojuto awọn omi ọmu yii? Akọsilẹ to wa ni oju oyelujara ileeṣẹ Medela, ọkan lara awọn gbajugbaja ileeṣẹ to n ṣe ẹrọ to n fa omi ọmu jade ni agbaye, sọ pe awọn iyalọmọ ti ilera wọn dara nikan, ti ọmọ wọn ko si tii ju oṣu mẹfa lọ, ni wọn ma n gba omi ọmu wọn. Ki obinrin to le fi omi ọmu silẹ, ibudo naa yoo ṣe awọn ayẹwo kan fun, lati mọ boya o ni aarun kankan bi HIV/AIDS, ati bẹẹ bẹẹ lọ lara. Idi ni pe awọn aarun kan le gba inu omi ọmu wọ agọ ara ọmọ tuntun. Lara awọn ibeere ti wọn tun ma n beere ni : Botilẹ jẹ pe awọn nkan wọn yii le ma di obinrin lọwọ lati fi omi ọmu rẹ silẹ lọfẹẹ, o jẹ ọna lati rii daju pe omi ọmu naa ko lewu fun ọmọ tuntun ti yoo mú.


Idi ni pe awọn aarun kan le gba inu omi ọmu wọ agọ ara ọmọ tuntun. Lara awọn ibeere ti wọn tun ma n beere ni : Botilẹ jẹ pe awọn nkan wọn yii le ma di obinrin lọwọ lati fi omi ọmu rẹ silẹ lọfẹẹ, o jẹ ọna lati rii daju pe omi ọmu naa ko lewu fun ọmọ tuntun ti yoo mú.


Kí ló fa kí ìbínú obìnrin burú ju ti ọkùnrin lọ láti ọdún 2017?

Gẹgẹ bi isẹda awọn obinrin, onisuuru ati onifarada ni ọpọ eeyan mọ wọn si sugbọn awọn isẹlẹ to n tọwọ awọn obinrin waye lẹnu lọọlọ yii n kọ ni lominu. Awọn onwoye si lo ti woye pe ọna alagbara ni awọn obinrin n gba binu lẹnu lọọlọọ yii. Bo se ninu ile, ibi isẹ tabi ni awujọ, isẹ iwadi ti fihan pe ibinu awọn obinrin ti n buru si lati ọdun 2017 jakejado agbaye. Koda, awọn obinrin jakejado agbaye ti n jade lati fi ẹhonu wọn han lawujọ nipa awọn ohun to tako ilọsiwaju wọn. Ẹhonu awọn obinrin yii si lo maa n mu ibinu ati ẹhonu alagbara lọwọ lọpọ igba. Gẹgẹ bi onisẹ iwadi kan ti salaye, ijakulẹ ti ọpọ obinrin n ba pade ti mu ki aisi igbẹkẹle ati irẹwẹsi ọkan ba wọn.


Koda, awọn obinrin jakejado agbaye ti n jade lati fi ẹhonu wọn han lawujọ nipa awọn ohun to tako ilọsiwaju wọn. Ẹhonu awọn obinrin yii si lo maa n mu ibinu ati ẹhonu alagbara lọwọ lọpọ igba. Gẹgẹ bi onisẹ iwadi kan ti salaye, ijakulẹ ti ọpọ obinrin n ba pade ti mu ki aisi igbẹkẹle ati irẹwẹsi ọkan ba wọn. O ni awọn isẹlẹ yii lo mu kawọn obinrin maa fa ibinu yọ, ti wọn kii si gbọ tabi gba mọ lasiko ti ibinu wọn ba de. Ọpọ awọn obinrin to ba n binu yii ni ibinu wn maa n gba to ogun isẹju tabi ju bẹẹ lọ, ki inu wọn to rọ. Asiko yii, lo ni wọn si le ba nnkan jẹ pupọ nipa oniruuru ọna ti wọn n gba fi ibinu wọn naa han.


O ni awọn isẹlẹ yii lo mu kawọn obinrin maa fa ibinu yọ, ti wọn kii si gbọ tabi gba mọ lasiko ti ibinu wọn ba de. Ọpọ awọn obinrin to ba n binu yii ni ibinu wn maa n gba to ogun isẹju tabi ju bẹẹ lọ, ki inu wọn to rọ. Asiko yii, lo ni wọn si le ba nnkan jẹ pupọ nipa oniruuru ọna ti wọn n gba fi ibinu wọn naa han. Iwadi naa ni ibinu obinrin le ni ipa to buru pupọ, ti wn ko ba tete da wọn duro.


Iwadi naa ni ibinu obinrin le ni ipa to buru pupọ, ti wn ko ba tete da wọn duro.


Bisi Alawiye Aluko: Akọrin ẹ̀mí Bisi Alawiye ní àánú Ọlọ́run ló sọ òun di akọrin

Bisi Alawiye Aluko ni oun ni itan ki oun to tan, o ni ẹni ti ko ba ni itan ki o tan tan ko ni pẹ to maa fi tan. O ni ju gbogbo rẹ lọ, aye ọpẹ yọ lori irinajo orin ẹmi ti oun n kọ. ''Awa olorin ẹmi lawọn eeyan n kan bayii, wọn o ka bibeli mọ, nitori naa a gbọdọ kiyesi ara Awa akọrin naa gbọdọ kopa ti wa lori ọrọ orilẹede Naijiria. A gbọdọ fọwọ sowọ pọ pẹlu ijọba Naijiria Ọga akọrin ni mama mi ni ṣọọṣi Kerubu ati Serafu ni Ile Ife, ibẹ ni orin ti maa n wu emi naa lati kọ. Mo maa tẹ le mama mi lọ si ile ijọsin nigba naa,'' Bisi Alawiye lo ṣalaye bẹẹ.


Obìnrin tó pa ọ̀rẹ́ rẹ̀, kun-ún wẹ́lẹ́wẹ́lẹ́ nítorí ogún rí ẹ̀wọ̀n ọdún 34 he

Obìnrin kan tó pa ọ̀rẹ́ rẹ̀, kun òkú rẹ̀ wẹ́lẹ́wẹ́lẹ́ kó tó ko sínú àpò ti rí ẹ̀wọ̀n he. Jemma Mitchell yóò ṣe ọdún mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n lọ́gbà ẹ̀wọ̀n fẹ́sùn wí pé ó pa Mee Kuen Chong, ẹni ọdún 67 ní ìlú London nínú oṣù Kẹfà ọdún 2021. Nígbà tí adájọ́ ń gbé ìdájọ́ rẹ̀ kalẹ̀, ó ní bí Jemma ṣe pa ọ̀rẹ́ rẹ̀ tó sì tún kun ún wẹ́lẹ́wẹ́lẹ́ ló jẹ́ kí òun fun ní iye ọdún náà. Adájọ́ ní òun gbàgbọ́ wí pé Jemma kò ṣe òtítọ́ lórí ẹjọ́ náà  Ní ọjọ́ Ẹtì ni adájọ́ Richard Mark rán Jemma tó jẹ́ ẹni ọdún 38 lẹ́wọ̀n ní Old Bailey. Mitchell ni apànìyàn àti obìnrin àkọ́kọ́ tí wọ́n yóò rán lọ sí ẹ̀wọ̀n tí wọ́n yóò gbé lórí amóhùnmáwòrán láti ìgbà tí òfin ti fàyè gba lílo ẹ̀rọ ayàwòrán ní ilé ẹjọ́ ní England àti Wales. Adájọ́ Mark ní Jemma kò ti ẹ̀ ṣe bí ẹni wí pé òun jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn án rárá bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ẹ̀rí tó wà níwájú òun ṣàfihàn pé ó jẹ̀bi ẹ̀sùn náà.


Adájọ́ ní òun gbàgbọ́ wí pé Jemma kò ṣe òtítọ́ lórí ẹjọ́ náà  Ní ọjọ́ Ẹtì ni adájọ́ Richard Mark rán Jemma tó jẹ́ ẹni ọdún 38 lẹ́wọ̀n ní Old Bailey. Mitchell ni apànìyàn àti obìnrin àkọ́kọ́ tí wọ́n yóò rán lọ sí ẹ̀wọ̀n tí wọ́n yóò gbé lórí amóhùnmáwòrán láti ìgbà tí òfin ti fàyè gba lílo ẹ̀rọ ayàwòrán ní ilé ẹjọ́ ní England àti Wales. Adájọ́ Mark ní Jemma kò ti ẹ̀ ṣe bí ẹni wí pé òun jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn án rárá bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ẹ̀rí tó wà níwájú òun ṣàfihàn pé ó jẹ̀bi ẹ̀sùn náà. Àwọn onímọ̀ tó ṣe ìwádìí lórí òkú Chong kò lè sọ ní pàtó ohun tó fà ikú rẹ̀ nítorí bó ṣe ti jẹrà tó ṣùgbọ́n ìwádìí fi hàn pé wọ́n la nǹkan mọ lórí ni. Bákan náà ni egungun ìhà rẹ̀ hàn wí pé ó ti kán nínú àpò tó ko sí. Agbẹjọ́rò ìjọba ní Jemma ti ní èròńgbà láti pa opó ọ̀hún láti ìgbà tó ti ń ba ṣọ̀rẹ́ nígbà tí wọ́n pàdé ní ilé ìjọsìn kan. Ó ní tí kò bá jẹ́ wí pé Jemma lọ́wọ́ nínú ikú obìnrin náà, kí ló fà á tó fi kun òkú rẹ̀ wẹ́lẹ́wẹ́lẹ́ tó sì tún lọ sọ́ òkú náà sí Salcombe.


Àwọn onímọ̀ tó ṣe ìwádìí lórí òkú Chong kò lè sọ ní pàtó ohun tó fà ikú rẹ̀ nítorí bó ṣe ti jẹrà tó ṣùgbọ́n ìwádìí fi hàn pé wọ́n la nǹkan mọ lórí ni. Bákan náà ni egungun ìhà rẹ̀ hàn wí pé ó ti kán nínú àpò tó ko sí. Agbẹjọ́rò ìjọba ní Jemma ti ní èròńgbà láti pa opó ọ̀hún láti ìgbà tó ti ń ba ṣọ̀rẹ́ nígbà tí wọ́n pàdé ní ilé ìjọsìn kan. Ó ní tí kò bá jẹ́ wí pé Jemma lọ́wọ́ nínú ikú obìnrin náà, kí ló fà á tó fi kun òkú rẹ̀ wẹ́lẹ́wẹ́lẹ́ tó sì tún lọ sọ́ òkú náà sí Salcombe. Adájọ́ Mark ní ilé ẹjọ́ fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé Jemma ṣe ìwé ayédèrú láti fi jogún àwọn ilé ìgbé Chong èyí tí iye rẹ̀ tó £700,000.


Adájọ́ Mark ní ilé ẹjọ́ fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé Jemma ṣe ìwé ayédèrú láti fi jogún àwọn ilé ìgbé Chong èyí tí iye rẹ̀ tó £700,000.


Ọkọ lu ìyàwò pa nìpínlẹ̀ Ogun nítorí pé kò yọ̀nda ilé ẹ̀kọ́ tó kọ́ fún-ùn

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti mu ọkunrin kan, Segun Ebenezer, fun ẹsun pe o lu iyawo rẹ Bukola pa. Iroyin sọ pe Ọgbẹni Ebenezer lu iyawo rẹ pa nitori pe obinrin naa kọ̀ lati yọnda ile ẹkọ alakọbẹrẹ kan to kọ́ ni orukọ ara rẹ fun-un. Gẹgẹ bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe sọ ninu atẹjade kan lọjọ Aje, ọwọ tẹ arakunrin ọhun lẹyin to ti kọkọ salọ. Fọnran ohun kan ti oloogbe Bukola ka silẹ lori foonu rẹ, to si fi ranṣẹ si ẹbi rẹ lo tu aṣiri pe ọkọ rẹ lo paa. Obinrin naa ka oun ara rẹ silẹ lati jẹ ki awọn eeyan mọ pe ọkọ oun fi agadagodo lu u ni ori lasiko to n na oun. O ni ti oun ba ku, o n fẹ ki wọn mọ pe ọkọ oun lo pa oun. Awọn ọlọpaa sọ pe ni kete ti wọn fun ọkunrin naa ni fnran naa lati gbọ, lo salọ, ki ọwọ to o pada tẹ ẹ.


Obinrin naa ka oun ara rẹ silẹ lati jẹ ki awọn eeyan mọ pe ọkọ oun fi agadagodo lu u ni ori lasiko to n na oun. O ni ti oun ba ku, o n fẹ ki wọn mọ pe ọkọ oun lo pa oun. Awọn ọlọpaa sọ pe ni kete ti wọn fun ọkunrin naa ni fnran naa lati gbọ, lo salọ, ki ọwọ to o pada tẹ ẹ. “Bi ileeṣẹ ọlọpaa nilu Kemta ṣe ri fọnran naa gẹgẹ bi ẹri, ni wọn bẹrẹ si ni tọpinpin ọkunrin naa, ki ọwọ to o tẹ ni abule Akinseku to salọ nilu Abeokuta. “Iwadii ti a kọkọ ṣe fihan pe ija ti ma n waye ni ọpọ igba laarin oloogbe naa to kọ ile ẹkọ aladani kan ni orukọ ara rẹ, ati ọkọ rẹ to jẹ kafinta (carpenter). “Ọkọ rẹ ọhun ti n gbiyanju lati gba iṣakoso ile ẹkọ naa lọwọ rẹ, amọ ti iyawo to jẹ akẹkọọjade fasiti kọ̀ jálẹ.” Ọlọpaa ni nitori naa lo ṣe ma n lu u ni gbogbo igba, titi di ọjọ to fi agadagodo ti wọn fi n ti ilẹkun lu u ni ori, eyi to pada yọri si iku rẹ.


“Bi ileeṣẹ ọlọpaa nilu Kemta ṣe ri fọnran naa gẹgẹ bi ẹri, ni wọn bẹrẹ si ni tọpinpin ọkunrin naa, ki ọwọ to o tẹ ni abule Akinseku to salọ nilu Abeokuta. “Iwadii ti a kọkọ ṣe fihan pe ija ti ma n waye ni ọpọ igba laarin oloogbe naa to kọ ile ẹkọ aladani kan ni orukọ ara rẹ, ati ọkọ rẹ to jẹ kafinta (carpenter). “Ọkọ rẹ ọhun ti n gbiyanju lati gba iṣakoso ile ẹkọ naa lọwọ rẹ, amọ ti iyawo to jẹ akẹkọọjade fasiti kọ̀ jálẹ.” Ọlọpaa ni nitori naa lo ṣe ma n lu u ni gbogbo igba, titi di ọjọ to fi agadagodo ti wọn fi n ti ilẹkun lu u ni ori, eyi to pada yọri si iku rẹ. Kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Lanre Bankole ti paṣẹ pe ki wọn o gbe afurasi naa lọ si ẹka to n wadii iwa ọdaran, fun iwadii.


Kọmisanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Lanre Bankole ti paṣẹ pe ki wọn o gbe afurasi naa lọ si ẹka to n wadii iwa ọdaran, fun iwadii.


Ninalowo ra ilé ńlá fún aya rẹ̀ láti sàmì ọdún 18 lẹ́yìn ìgbéyàwó

Gbajugbaja oṣere Yoruba, Bolanle Ninalowo ti ra ile nla alaja fun iyawo rẹ, Bunmi ni orilẹede Amerika. Ninalowo lo fi iroyin ayọ yii lede ni oju opo ikansiraẹni Instagram rẹ. Nibẹ lo ti ṣafihan ile nla naa pẹlu iyawo rẹ ati awọn mọlẹbi rẹ ti wọn n jade lati inu ile wọn Awọn tọkọ-taya naa ni wọn n ṣe ayẹyẹ ọdun mejidinlogun ti wọn ṣe igbeyawo wọn. Ninu akọle to fi si oju opo Instagram naa lo ti ni Ọlọrun lo ṣe eyi kii ṣe eniyan rara. Ninalowo tun ṣeleri pe lẹyin eleyii agbegbe Beverly Hills nibi ti awọn ilumọọka eniyan wa loriṣirisi ni ohun yoo ra ile si fun iyawo ohun lẹyin eleyii. O tun fikun un pe oun sa n ṣiṣẹ nitori naa ko si ohun ti yoo ṣoro lati ṣe fun oun.


Ninu akọle to fi si oju opo Instagram naa lo ti ni Ọlọrun lo ṣe eyi kii ṣe eniyan rara. Ninalowo tun ṣeleri pe lẹyin eleyii agbegbe Beverly Hills nibi ti awọn ilumọọka eniyan wa loriṣirisi ni ohun yoo ra ile si fun iyawo ohun lẹyin eleyii. O tun fikun un pe oun sa n ṣiṣẹ nitori naa ko si ohun ti yoo ṣoro lati ṣe fun oun. Saaju ni Ninalowo ti gba awọn ololufẹ rẹ ni imọran lori igbeyawo. O ni bio tilẹ jẹpe igbeyawo oun ko tilẹ dara ni ibẹrẹ, awọn fi ori tii, titi to fi dara fun awọn mejeeji. O ni igbeyawo ti yoo dara le ma dan to bi o ṣe yẹ, amọ tọkọ-taya gbọdọ gbiyanju lati ri pe igbeyawo naa ni ojutu.


Saaju ni Ninalowo ti gba awọn ololufẹ rẹ ni imọran lori igbeyawo. O ni bio tilẹ jẹpe igbeyawo oun ko tilẹ dara ni ibẹrẹ, awọn fi ori tii, titi to fi dara fun awọn mejeeji. O ni igbeyawo ti yoo dara le ma dan to bi o ṣe yẹ, amọ tọkọ-taya gbọdọ gbiyanju lati ri pe igbeyawo naa ni ojutu. Bakan naa ni o gba tọkọ-taya ni imọran lati sọrọ si ita, ki igbeyawo laarin awọn mejeeji lee gun rege.


Bakan naa ni o gba tọkọ-taya ni imọran lati sọrọ si ita, ki igbeyawo laarin awọn mejeeji lee gun rege.


Obìnrin kan bẹ́ sínú odò ọ̀sà lẹ́yìn tó bá oͅkoͅ àféͅsóͅnà rèͅ sòͅròͅ tán - LASEMA

Ileesͅeͅ to n risi oͅroͅ pajawiri nipinleͅ Eko, LRT ti kede pe igbiyanju sͅi n loͅ loͅwoͅ lati doola eͅmi obinrin ti woͅn sͅapejuwe pe, oͅdoͅbinrin to kosi inu agbami afara third mainland bridge, ni ilu Eko. Ọjọbọ ni iṣẹlẹ naa waye. Ninu ateͅjade ti agbeͅnusoͅ ajoͅ LRT, Olufemi Osantoyinbo fi lede ni igbiyanju sͅi n loͅ loͅwoͅ. Ọgbẹni Osanyinbo ni awọn osͅisͅeͅ lati inu ajọ naa, awọn panapana, ati awọn ajọ mii lo kan lu omi lati sͅawari obinrin naa. Awoͅn ti isͅeͅleͅ naa sͅoju woͅn ni woͅn ri arabinrin naa ti ko ju eͅni oͅgboͅn oͅdun loͅ, to sọkalẹ lati inu oͅkoͅ takisi igbalode kan, lori afara Third mainland bridge,to si bẹ sinu omi. Ajọ LRT sọ pe awakọ takisi to gbe arabinrin naa ni, "nisͅe ni arabinrin naa n fi ibinu soͅroͅ  peͅlu oͅkoͅ afeͅsoͅna reͅ lori foonu, ki o to boͅ sileͅ ninu oͅkoͅ, to si loͅ kosi inu agbami.


Ọgbẹni Osanyinbo ni awọn osͅisͅeͅ lati inu ajọ naa, awọn panapana, ati awọn ajọ mii lo kan lu omi lati sͅawari obinrin naa. Awoͅn ti isͅeͅleͅ naa sͅoju woͅn ni woͅn ri arabinrin naa ti ko ju eͅni oͅgboͅn oͅdun loͅ, to sọkalẹ lati inu oͅkoͅ takisi igbalode kan, lori afara Third mainland bridge,to si bẹ sinu omi. Ajọ LRT sọ pe awakọ takisi to gbe arabinrin naa ni, "nisͅe ni arabinrin naa n fi ibinu soͅroͅ  peͅlu oͅkoͅ afeͅsoͅna reͅ lori foonu, ki o to boͅ sileͅ ninu oͅkoͅ, to si loͅ kosi inu agbami. Ajoͅ pajawiri nipinleͅ Eko ni awọn ko ri obinrin naa ninu omi titi di aago meje alẹ, ki awọn to pada sile nitori ilẹ ti ṣu. Ajoͅ Lasema ni titi di asiko yii, awoͅn sͅi n wa obinrin naa, ti gbogbo osͅisͅeͅ LRT, Ileesͅeͅ panapana, ajoͅ eleto aabo DSS, wa ni ikaleͅ lati ri pe awoͅn doola eͅmi arabinrin naa.


Ajoͅ pajawiri nipinleͅ Eko ni awọn ko ri obinrin naa ninu omi titi di aago meje alẹ, ki awọn to pada sile nitori ilẹ ti ṣu. Ajoͅ Lasema ni titi di asiko yii, awoͅn sͅi n wa obinrin naa, ti gbogbo osͅisͅeͅ LRT, Ileesͅeͅ panapana, ajoͅ eleto aabo DSS, wa ni ikaleͅ lati ri pe awoͅn doola eͅmi arabinrin naa.


"Ọkọ mi kò ráyè wọ ojú ara mi láti já ìbálé lẹ́yìn oṣù kan ta ṣe ìgbéyàwó"

Ọpọ ipenija lo maa n koju tọkọtaya ti wọn si maa n se ni iso inu ẹku, arunmọra. Lara iru ipenija bẹẹ ni awọn ipenija to nii se pẹlu ọrọ ibalopọ laarin wọn eyi to maa n nira lati sọ fun ẹbi, ara tabi awọn ọrẹ wọn. Lara awọn ipenija bẹẹ ni aisan kan to maa n bawọn obinrin ja eyi ti wọn n pe ni Vaginismus. Ọpọlọpọ awọn obinrin ni aisan yii n ba finra, to si maa n nira fun wọn lati sọ sita, paapaa pẹlu awọn eeyan to sun mọ wọn. Koda, ọpọ igbeyawo lo ti daru nitori aisan Vaginismus yii, nigba ti ọkọ iyawo ko ba le fi ara da mọ pẹlu iyawo rẹ. Onimọ isegun kan to ba BBC Yoruba sọrọ, Ranti Ajayi ni itumọ aisan Vaginismus ni “isoro ti ọkunrin n ni lati wọle si oju ara obinrin.” Vaginismus yii si lo tun ni o le tumọ si “ti obinrin ba ni inira lati ni ibalopọ pẹlu ọkunrin tabi ti ti o soro fun obinrin lati gba nnkan ọkunrin wọle sinu ara rẹ.” Eyi tumọ si pe ọkunrin ko ri aaye wọle sinu oju ara obinrin nitori pe oju iho naa ko la to bo se yẹ tabi ko ran lati gba nnkan ọkunrin wọle.


Ọpọlọpọ awọn obinrin ni aisan yii n ba finra, to si maa n nira fun wọn lati sọ sita, paapaa pẹlu awọn eeyan to sun mọ wọn. Koda, ọpọ igbeyawo lo ti daru nitori aisan Vaginismus yii, nigba ti ọkọ iyawo ko ba le fi ara da mọ pẹlu iyawo rẹ. Onimọ isegun kan to ba BBC Yoruba sọrọ, Ranti Ajayi ni itumọ aisan Vaginismus ni “isoro ti ọkunrin n ni lati wọle si oju ara obinrin.” Vaginismus yii si lo tun ni o le tumọ si “ti obinrin ba ni inira lati ni ibalopọ pẹlu ọkunrin tabi ti ti o soro fun obinrin lati gba nnkan ọkunrin wọle sinu ara rẹ.” Eyi tumọ si pe ọkunrin ko ri aaye wọle sinu oju ara obinrin nitori pe oju iho naa ko la to bo se yẹ tabi ko ran lati gba nnkan ọkunrin wọle. Bi ọkunrin naa si fi tipa wọle, o le fa oju ara naa ya tabi ko se akoba nla fun iru obinrin bẹẹ. Amọ aisan yii kii se wipe obinrin naa ko ni oju awẹ tabi pe obinrin naa ko ni oju ara sugbọn oju ara naa kan di pupọ ju tawọn obinrin mii lọ ni. Ni asiko ibalopọ, iru obinrin bẹẹ le maa sọkun, ti ara r yoo si le gidi lati fa nnkan ọkunrin sinu ara rẹ.


Bi ọkunrin naa si fi tipa wọle, o le fa oju ara naa ya tabi ko se akoba nla fun iru obinrin bẹẹ. Amọ aisan yii kii se wipe obinrin naa ko ni oju awẹ tabi pe obinrin naa ko ni oju ara sugbọn oju ara naa kan di pupọ ju tawọn obinrin mii lọ ni. Ni asiko ibalopọ, iru obinrin bẹẹ le maa sọkun, ti ara r yoo si le gidi lati fa nnkan ọkunrin sinu ara rẹ. Gẹgẹ bi Ranti Ajayi ti wi, Aisan Vaginismus le jẹ amutọrunwa tabi adayeba. Gẹgẹ bo se wi, amutọrunwa yii ni bi oju ara obinrin sa kan di lati ọrun, ti ko si fẹ to lati gba nnkan ọkunrin. Tabi ki ara rẹ ma balẹ tabi tuka lati fa nnkan ọkunrin wọle lasiko ibalopọ.


Gẹgẹ bi Ranti Ajayi ti wi, Aisan Vaginismus le jẹ amutọrunwa tabi adayeba. Gẹgẹ bo se wi, amutọrunwa yii ni bi oju ara obinrin sa kan di lati ọrun, ti ko si fẹ to lati gba nnkan ọkunrin. Tabi ki ara rẹ ma balẹ tabi tuka lati fa nnkan ọkunrin wọle lasiko ibalopọ. Amọ aisan Vaginismus to ba jẹ adayeba ni eyi ti obinrin ba ni nitori awọn iriri to ti la kọja bii ki wọn ti fipa ba lopọ ri, to si n ranti iriri naa loore koore. Iriri ifipabanilopọ naa si lo le mu ki ara obinrin ma balẹ mọ lati fa nnkan ọkunrin mọra fun ibalopọ tabi ki oju ara rẹ ma si silẹ lasiko ibalopọ. Ọna lati mọ bi aisan yii se maa n se awọn obinrin to ba ni iru rẹ, lo mu ki BBC Yoruba kan si obinrin kan to ti ni aisan yii ri, Titotluwa Sam-Oladapo.


Amọ aisan Vaginismus to ba jẹ adayeba ni eyi ti obinrin ba ni nitori awọn iriri to ti la kọja bii ki wọn ti fipa ba lopọ ri, to si n ranti iriri naa loore koore. Iriri ifipabanilopọ naa si lo le mu ki ara obinrin ma balẹ mọ lati fa nnkan ọkunrin mọra fun ibalopọ tabi ki oju ara rẹ ma si silẹ lasiko ibalopọ. Ọna lati mọ bi aisan yii se maa n se awọn obinrin to ba ni iru rẹ, lo mu ki BBC Yoruba kan si obinrin kan to ti ni aisan yii ri, Titotluwa Sam-Oladapo. Nigba to n ba wa sọrọ Titoluwa ni o soro fun ọkọ oun lati ni ibalopọ pẹlu oun, ti ko si ri aaye ja ibale oun lẹyin osu kan ti awọn ti se igbeyawo. Obinrin naa, ti o ti bọ lọwọ aisan yii ni akoko to yẹ ki oun ati ọkọ oun maa sere ifẹ lati sere ọmọ ni awọn maa fi n sọrọ tabi dọwẹkẹ. “O soro gan fun mi, mo maa n sunkun ni, n ko gba ki ọkọ mi fi ọwọ kan mi, ti ara mi yoo si le.


Nigba to n ba wa sọrọ Titoluwa ni o soro fun ọkọ oun lati ni ibalopọ pẹlu oun, ti ko si ri aaye ja ibale oun lẹyin osu kan ti awọn ti se igbeyawo. Obinrin naa, ti o ti bọ lọwọ aisan yii ni akoko to yẹ ki oun ati ọkọ oun maa sere ifẹ lati sere ọmọ ni awọn maa fi n sọrọ tabi dọwẹkẹ. “O soro gan fun mi, mo maa n sunkun ni, n ko gba ki ọkọ mi fi ọwọ kan mi, ti ara mi yoo si le. Bi mo se n se yii gan n mu ki ọkọ mi maa ro pe oun ni oun ko le ba obinrin se ni nitori o nira fun lati ri aaye wọle sinu ara mi.” Dokita Ranti Ajayi ni obinrin le ran ara rẹ lọwọ lati bori aisan naa tabi ko sisẹ abẹ. Dokita naa ni ki iru obinrin bẹẹ pọn omi sinu baafu, ko joko sinu rẹ, kos i fi ororo pa oju ara rẹ, ko maa ki ọwọ bọ oju ara rẹ diẹ diẹ, titi ti yoo fi maa la. O wa gba awọn obinrin nimọran lati f ẹni to jẹ ọrẹ wọn, ko le rọrun fun lati ju ara silẹ ti akoko ibalopọ ba to.


Bi mo se n se yii gan n mu ki ọkọ mi maa ro pe oun ni oun ko le ba obinrin se ni nitori o nira fun lati ri aaye wọle sinu ara mi.” Dokita Ranti Ajayi ni obinrin le ran ara rẹ lọwọ lati bori aisan naa tabi ko sisẹ abẹ. Dokita naa ni ki iru obinrin bẹẹ pọn omi sinu baafu, ko joko sinu rẹ, kos i fi ororo pa oju ara rẹ, ko maa ki ọwọ bọ oju ara rẹ diẹ diẹ, titi ti yoo fi maa la. O wa gba awọn obinrin nimọran lati f ẹni to jẹ ọrẹ wọn, ko le rọrun fun lati ju ara silẹ ti akoko ibalopọ ba to. “Bi obinrin funra rẹ ba n fi ororo ra oju ara rẹ loore koore, nigba to ba ya, oju ara naa yoo la, ti nnkan ọkunrin yoo si raye wọle to ba ya. Koda, irora yẹn yoo maa dinku diẹ diẹ, ti yoo si bori aisan naa. Bakan naa ni obinrin le se isẹ abẹ lati fẹ oju ara rẹ, ti nnkan ọkunrin yoo fi ri aaye wọle si lara.’ Nigba to n salaye fun BBC Yoruba lori ọna abayọ isẹ abẹ lati  fẹ oju ara obinrin, Titoluwa Sam-Oladapo to ti la iriri yii kọja ni isẹ abẹ ko tan isoro toun.


“Bi obinrin funra rẹ ba n fi ororo ra oju ara rẹ loore koore, nigba to ba ya, oju ara naa yoo la, ti nnkan ọkunrin yoo si raye wọle to ba ya. Koda, irora yẹn yoo maa dinku diẹ diẹ, ti yoo si bori aisan naa. Bakan naa ni obinrin le se isẹ abẹ lati fẹ oju ara rẹ, ti nnkan ọkunrin yoo fi ri aaye wọle si lara.’ Nigba to n salaye fun BBC Yoruba lori ọna abayọ isẹ abẹ lati  fẹ oju ara obinrin, Titoluwa Sam-Oladapo to ti la iriri yii kọja ni isẹ abẹ ko tan isoro toun. “Mo se isẹ abẹ amọ ko sisẹ fun mi . Isẹ abẹ le wo oju ara amọ ko le wo ọkan, tori aisan naa ni nnkan se pẹlu ipo ti ọkan obinrin wa. Se ni aisan yii tun le fun mi lẹyin ti mo se isẹ abẹ oju ara tan nitori ara mi kii si silẹ lati fa nnkan ọkunrin mọra lati j ko raye wọle.


“Mo se isẹ abẹ amọ ko sisẹ fun mi . Isẹ abẹ le wo oju ara amọ ko le wo ọkan, tori aisan naa ni nnkan se pẹlu ipo ti ọkan obinrin wa. Se ni aisan yii tun le fun mi lẹyin ti mo se isẹ abẹ oju ara tan nitori ara mi kii si silẹ lati fa nnkan ọkunrin mọra lati j ko raye wọle. Akoko yẹ le fun wa amọ a fi gbogbo ara wa si gan ni.” Titoluwa wa gba awọn tọkọtaya to n la iru isoro yii kọja lati maa se nnkan meji yii: Akọkọ, ki wọn tọkọtaya maa sere papọ, yatọ si akoko ibalopọ, ki wọn dijọ maa sere, ki wọn maa gbadun ara wọn, ki si maa kọkọ jẹ igbadun lai lo ibalopọ, ki ara obinrin naa fi silẹ. Ikeji, ki ọkunrin gbe gbogbo igbesẹ lati jẹ ki ara obinrin naa balẹ pẹlu oun, ko le gba fun lati wọle nigba ti wọn ba setan lati ni ibalopọ.


Akoko yẹ le fun wa amọ a fi gbogbo ara wa si gan ni.” Titoluwa wa gba awọn tọkọtaya to n la iru isoro yii kọja lati maa se nnkan meji yii: Akọkọ, ki wọn tọkọtaya maa sere papọ, yatọ si akoko ibalopọ, ki wọn dijọ maa sere, ki wọn maa gbadun ara wọn, ki si maa kọkọ jẹ igbadun lai lo ibalopọ, ki ara obinrin naa fi silẹ. Ikeji, ki ọkunrin gbe gbogbo igbesẹ lati jẹ ki ara obinrin naa balẹ pẹlu oun, ko le gba fun lati wọle nigba ti wọn ba setan lati ni ibalopọ.


‘Ọ̀pọ̀ ìyá àwọn “boyfriend” mi ń lé mi, wọ́n ní Grandma ni èmi tí wọ́n mú wálé’

“Mo ti níi lọ́kàn pé mo ti máa bímọ tán ni ọdún 27 àmọ́ gbogbo ìyá àwọn “boyfriend” mi lo n le mi danu”. \n\nỌpọlọpọ eeyan lo maa n sọ pe riro ni teniyan ṣugbọn ṣiṣe ni ti Ọlọrun. Pe Damilola Adeyemi tilẹ ro ero daadaa nipa ara rẹ lati kekere dara to amọ aiwa si imuṣẹ rẹ ni ohun to gba ọkan rẹ so bayii. \n\n“Mo gbiyanju ki emi naa tete ṣe igbeyawo ki n dẹ ṣe abiyamọ kiakia amọ tori pe mo jẹ ẹni to lomi lara...” Oriṣiriṣi ni Damilola n ri nigbakuugba ti ọkunrin afẹsọna rẹ ba ti mu u lọ ile lati fi han awọn obi rẹ. O sọ fun BBC Yoruba pe awọn iya mii a sọ fun afẹsọna oun pe iya iya rẹ lo gbe wale torinaa, afẹsọna ko ni mọ bi yoo ṣe gbe ọrọ̀ naa kalẹ fun Damilola. \n\nỌpọlọpọ iya awọn afẹsọna rẹ lo ti kọ ọ ti wọn si fi ọgbọn le e danu kuro lọdọ ọmọ wọn nitori titobi ara rẹ ti wọn ni o ti pọ ju fun apọn ti ko tii si nile ọkọ.


\n\n“Mo gbiyanju ki emi naa tete ṣe igbeyawo ki n dẹ ṣe abiyamọ kiakia amọ tori pe mo jẹ ẹni to lomi lara...” Oriṣiriṣi ni Damilola n ri nigbakuugba ti ọkunrin afẹsọna rẹ ba ti mu u lọ ile lati fi han awọn obi rẹ. O sọ fun BBC Yoruba pe awọn iya mii a sọ fun afẹsọna oun pe iya iya rẹ lo gbe wale torinaa, afẹsọna ko ni mọ bi yoo ṣe gbe ọrọ̀ naa kalẹ fun Damilola. \n\nỌpọlọpọ iya awọn afẹsọna rẹ lo ti kọ ọ ti wọn si fi ọgbọn le e danu kuro lọdọ ọmọ wọn nitori titobi ara rẹ ti wọn ni o ti pọ ju fun apọn ti ko tii si nile ọkọ. \n\nẸwẹ kii wa ṣe pe oun naa joko tẹtẹrẹ, Damilola ni oun ti lo oniruuru oogun to lee mu ara ru amọ pabo ni gbogbo igbiyanju rẹ n ja si. Damilola ṣi n ni ireti wipe nnkan yoo yipada fun oun.


\n\nẸwẹ kii wa ṣe pe oun naa joko tẹtẹrẹ, Damilola ni oun ti lo oniruuru oogun to lee mu ara ru amọ pabo ni gbogbo igbiyanju rẹ n ja si. Damilola ṣi n ni ireti wipe nnkan yoo yipada fun oun.


Girl Child Day 2022: Inú mi dùn pé ọmọ obinrin nìkan ni mo bi -Tawakalitu Olawale

Oní ni ayájọ ọjọ ọmọbinrin lágbàyé. Lọdun 2019 ayajọ naa gẹgẹ bi a ṣe royin rẹ tí àkọle rẹ jẹ "Ijígìrì ọmọbinrin: kò ni àkọsílẹ̀ kò sì ṣeé dádúró". Bí gbogbo aye ṣe ń se ayájọ ọjọ yìí, BBC Yoruba fi ọ̀rọ̀ wá Abileko Tawakalitu Olawale to bi kikida ọmọ obinrin nikan lẹ́nu wò láti le mọ ìrírí rẹ. Eyí wáye nítori àsa to wọ́pọ̀ ààrin àwọn Yoruba pé ọmọ ọkunrin ṣe koko nínú ébi. Abilekọ Olawale, nínú ọ̀rọ̀ rẹ ni pé bíbí ọmọbinrin nikan jẹ́ ìdùnú òhun lójoojúmọ nítori  ìwuri ni wọ́n jẹ́ àti pé kò si nkan ti ọkunrin ń ṣe ti obinrin wọ́n o lé ṣe. Ó wá rọ àwọn obinrin lọ́mọde àti lágbà níyànju láti maa gbárùkù ti obinrin ẹgbẹ́ wọ́n ní gbogbo igba.


Eyí wáye nítori àsa to wọ́pọ̀ ààrin àwọn Yoruba pé ọmọ ọkunrin ṣe koko nínú ébi. Abilekọ Olawale, nínú ọ̀rọ̀ rẹ ni pé bíbí ọmọbinrin nikan jẹ́ ìdùnú òhun lójoojúmọ nítori  ìwuri ni wọ́n jẹ́ àti pé kò si nkan ti ọkunrin ń ṣe ti obinrin wọ́n o lé ṣe. Ó wá rọ àwọn obinrin lọ́mọde àti lágbà níyànju láti maa gbárùkù ti obinrin ẹgbẹ́ wọ́n ní gbogbo igba. Nínú ọ̀rọ̀ tìrẹ, asoju ilé iṣẹ́ to n pese iranlọwọ ṣugbọn ti kìí ṣe ti ìjọba, Women Consortium of Nigeria, Morenike Omaiboje naa gboriyin fun awọn ọmọ obinrin. Morenike sàlàyé pé Orílẹ-ede Naijiria ti kọja pe a fẹ ki obinrin di aya ààrẹ tàbi aya gomina nikan, sùgbọn kì àwọn gan an jẹ aarẹ tabi gomina funra wọn. Bo tilẹ jẹ́ pé àwọn ọkunrin o fẹ́ gba èyi síbẹ̀ o ni o pọ́ndandan nítori àwọn orilẹ-èdè àgbáye toku ti kúrò ni ipele yìi'.


Nínú ọ̀rọ̀ tìrẹ, asoju ilé iṣẹ́ to n pese iranlọwọ ṣugbọn ti kìí ṣe ti ìjọba, Women Consortium of Nigeria, Morenike Omaiboje naa gboriyin fun awọn ọmọ obinrin. Morenike sàlàyé pé Orílẹ-ede Naijiria ti kọja pe a fẹ ki obinrin di aya ààrẹ tàbi aya gomina nikan, sùgbọn kì àwọn gan an jẹ aarẹ tabi gomina funra wọn. Bo tilẹ jẹ́ pé àwọn ọkunrin o fẹ́ gba èyi síbẹ̀ o ni o pọ́ndandan nítori àwọn orilẹ-èdè àgbáye toku ti kúrò ni ipele yìi'. Morenike ni asiko ti to ki awọn ọmọ obinrin wa mọ pe ko si ipo ti wọn ko lee de laye wọn ati pe ko si iṣẹ ti wọn ko le ṣe.


Morenike ni asiko ti to ki awọn ọmọ obinrin wa mọ pe ko si ipo ti wọn ko lee de laye wọn ati pe ko si iṣẹ ti wọn ko le ṣe.


Wòlíì bá ọmọ ìyá méjì sùn nínú ìjọ rẹ̀, ọ̀kan níńú wọn ti lóyún

Wolii ijọ Kerubu ati Serafu kan, Joseph Ogundeji ti wọ gbaga ọlọpaa nipinlẹ Ogun fun biba awọn ọmọ iya meji kan lo pọ. Awọn ọlọpaa sọ pe, ọkan lara awọn ọmọbinrin naa loyun nipasẹ aṣemaṣe naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi ṣalaye ninu atẹjade kan pe ọmọ ijọ Wolii Ogundeji ni awọn ọmọ iya mejeeji naa jẹ ati pe awọn ọlọpaa lọ fi panpẹ ofin mu wolii naa lẹyin ti wọn fi ẹjọ rẹ sun ni agọ ọlọpaa to wa lagbegbe Ajuwọn. O ni wolii naa jẹwọ nigba ti wọn fi ọrọ waa lẹnu wo pe lootọ loun ṣe aṣemaṣe naa. Iwadii ọlọpaa fihan pe ọkan lara awọn ọmọbinrin naa jẹ ọmọ ọdun mẹrindinlogun ti ikeji si jẹ ọmọ ọdun mẹtala “Awọn ọmọbinrin mejeeji yii fi to ọlọpaa leti pe pe nigbakugba ti wọn ba ti ni iṣọ oru ni ile ijọsin, wolii naa ti ile rẹ ko jina si ile ijọsin naa yoo ni ki awọn lọ sun si ile oun nigbakugba ti iṣọ oru naa baa pari ni nnkan bi agogo mẹta.” Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun sọ pe awọn ọmọbinrin naa tun sọ pe nigba kugba ti awọn ba ti wa ni ile wolii na yoo fun awọn ni nnkankan lati la, eleyi ti yoo mu wọn sun lọ ti awọn yoo si taji nigba to ba ya lati rii pe wolii ti ba awọn ni ibalopọ. “Nigba ti a bi wọn pe ki lo de ti wọn ko fi ọrọ naa to awọn obi wọn leti, wọn ni wolii naa leri lati pa awọn bi awọn ba sọ ọrọ naa fun ẹda alaye kankan.”


Wọ́n bá òkú ọmọdébìnrin ọdún 16 nínú wardrobe ilé ìtura

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Bayelsa ti bẹrẹ iwadii lori bi ọmọdebinrin kan ṣe ku si ile itura kan niluu Twon, nijọba ibilẹ Brass nipinlẹ naa. Agbẹnusọ ọlọpaa, SP Butswat Asinim sọ fun BBC pe wọn ti gbe oku ọmọbinrin naa lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa ni Brass lati ṣe ayẹwo nkan to ṣeku pa a . Iroyin sọ pe agbálẹ̀ to wọ inu yaara kan nile itura naa lati tun-un ṣe lọjọ̀ Aje, ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun 2022, lo ri oku ọmọdebinrin naa, Nengi Enenimiete, to jẹ ọmọ ọdun mẹrindinlogun. Ọjọ Satide ni ọmọbinrin naa ati alejo kan jọ gba yaara si ile itura ọhun, amọ ẹni ti wọn jọ wa ninu yaara da kọkọrọ pada to si kuro nibẹ ni ogunjọ oṣu Kọkanla, to jẹ ọjọ keji. Inu apoti aṣọ ara ogiri (wardrobe) si ni wọn ti ba oku Nengi Enenimiete, to si ti n run. Amọ ko si àpá kankan lara rẹ, tabi pe wọn yọ ẹya ara rẹ kankan, tabi fun ni ọrùn pa. Ẹnikan ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju rẹ ni, bi agbalẹ to ri oku ọmọdebinrin naa ṣe n tun yaara ṣe fun alejo tuntun, lo kiyesi pe omi n ṣan jade lati ibi kan ninu yaara.


Ọjọ Satide ni ọmọbinrin naa ati alejo kan jọ gba yaara si ile itura ọhun, amọ ẹni ti wọn jọ wa ninu yaara da kọkọrọ pada to si kuro nibẹ ni ogunjọ oṣu Kọkanla, to jẹ ọjọ keji. Inu apoti aṣọ ara ogiri (wardrobe) si ni wọn ti ba oku Nengi Enenimiete, to si ti n run. Amọ ko si àpá kankan lara rẹ, tabi pe wọn yọ ẹya ara rẹ kankan, tabi fun ni ọrùn pa. Ẹnikan ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju rẹ ni, bi agbalẹ to ri oku ọmọdebinrin naa ṣe n tun yaara ṣe fun alejo tuntun, lo kiyesi pe omi n ṣan jade lati ibi kan ninu yaara. Bakan naa ni oorun buruku n jade, eyi to mu ki wọn o ṣe ayẹwo gbogbo yaara naa, ti wọn si ba oku rẹ ninu apoti aṣọ. SP Asinim Butswat sọ pe oludari ile itura naa tin ṣiṣẹ pẹlu awọn ọlọpaa lati mọ ẹni ti oun ati ọmọbinrin naa jọ gba yaara, ki wọn to ri oku rẹ. Ni bi ọdun mẹta sẹyin, lọdun 2019, ni wọn bẹrẹ si ni ri oku awọn ọmọdebinrin ni awọn ile itura nilu Port Harcourt, nipinlẹ Rivers.


Bakan naa ni oorun buruku n jade, eyi to mu ki wọn o ṣe ayẹwo gbogbo yaara naa, ti wọn si ba oku rẹ ninu apoti aṣọ. SP Asinim Butswat sọ pe oludari ile itura naa tin ṣiṣẹ pẹlu awọn ọlọpaa lati mọ ẹni ti oun ati ọmọbinrin naa jọ gba yaara, ki wọn to ri oku rẹ. Ni bi ọdun mẹta sẹyin, lọdun 2019, ni wọn bẹrẹ si ni ri oku awọn ọmọdebinrin ni awọn ile itura nilu Port Harcourt, nipinlẹ Rivers. Awọn iṣẹlẹ naa mu ki awọn obinrin niluu Port Harcourt, ṣe iwọde lati sọ fun ijọba ati awọn ọlọpaa pe ki wọn o ṣawari awọn to n pa wọn. Ko din ni ogun ọmọdebinrin mẹsan-an ti awọn ọlọpaa ri ni awọn ile itura niluu naa. Nkan to wọpọ pẹlu iku wọn ni pe wọn fun wọn ni ọrun pa ni, ti wọn si tun fi okun di ọwọ ati ẹsẹ wọn.


Awọn iṣẹlẹ naa mu ki awọn obinrin niluu Port Harcourt, ṣe iwọde lati sọ fun ijọba ati awọn ọlọpaa pe ki wọn o ṣawari awọn to n pa wọn. Ko din ni ogun ọmọdebinrin mẹsan-an ti awọn ọlọpaa ri ni awọn ile itura niluu naa. Nkan to wọpọ pẹlu iku wọn ni pe wọn fun wọn ni ọrun pa ni, ti wọn si tun fi okun di ọwọ ati ẹsẹ wọn. Pẹlu iranlọwọ ẹrọ ayaworan CCTV, ni ọkan lara awọn ile itura ti wọn ti ba oku ọmọbinrin kan, ni ọwọ fi tẹ ọkunrin kan, Gracious David-West, to wa nidi awọn iṣẹlẹ naa. Ni ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 si ni ile ẹjọ giga ipinlẹ Rivers, to wa niluu Port Harcourt, da ẹjọ iku fun David-West. Lọwọlọwọ, ọkunrin naa ṣi wa ni ọgba ẹwọn nla Port Harcourt, nibi to ti n duro de ọjọ iku.


Pẹlu iranlọwọ ẹrọ ayaworan CCTV, ni ọkan lara awọn ile itura ti wọn ti ba oku ọmọbinrin kan, ni ọwọ fi tẹ ọkunrin kan, Gracious David-West, to wa nidi awọn iṣẹlẹ naa. Ni ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 si ni ile ẹjọ giga ipinlẹ Rivers, to wa niluu Port Harcourt, da ẹjọ iku fun David-West. Lọwọlọwọ, ọkunrin naa ṣi wa ni ọgba ẹwọn nla Port Harcourt, nibi to ti n duro de ọjọ iku.


Sex benefits: Ǹjẹ́ o mọ̀ pé ìbálọ̀pọ̀ pẹ̀lú aya tàbí ọkọ rẹ lè jẹ́ kí o dàbí ọmọdé?

Dokita onimọ sayẹnsi nipa ihuwa ẹda ati ọpọlọ eeyan kan to jẹ ọmọ orilẹede Scotland ti sọ ninu awọn iwadii to ṣe wipe nini ibalopọ gbigbona maa n jẹ ki ara eeyan da bi ara ọmọde. Dokita David Weeks ati onkọwe nipa sayẹnsi, Jamie James ṣe ifọrọwerọ pẹlu eeyan marundinlọgọrun lorilẹede Scotland ti oju wọn kere ju ọjọ ori wọn lọ. Dokita Weeks ati onkọwe James fẹnu ko pe ibalopọ ti wọn ti ni sẹyin ni aṣiri bi wọn ṣe kere ju ọjọ ori wọn lọ loju. Dokita Weeks sọ ninu esi iwadii rẹ pe oju lọkọ laya to ba n ni ibalopọ lẹẹmẹta laarin ọsẹ maa fi bi ọdun mẹwaa kere ju ọjọ ori wọn lọ. ''Igbadun to wa ninu ibalopọ jẹ ọkan gbogi lara ohun to le jẹ ki eeyan kere loju ju ọjọ ori rẹ lọ,'' Dokita Weeks ṣalaye. O ni ọpọ awọn ilumọọka ti oju wọn n dan ju ọjọ ori wọn lọ lo n gbadun ibasun pẹlu ọkọ tabi iyawo wọn.


Dokita Weeks sọ ninu esi iwadii rẹ pe oju lọkọ laya to ba n ni ibalopọ lẹẹmẹta laarin ọsẹ maa fi bi ọdun mẹwaa kere ju ọjọ ori wọn lọ. ''Igbadun to wa ninu ibalopọ jẹ ọkan gbogi lara ohun to le jẹ ki eeyan kere loju ju ọjọ ori rẹ lọ,'' Dokita Weeks ṣalaye. O ni ọpọ awọn ilumọọka ti oju wọn n dan ju ọjọ ori wọn lọ lo n gbadun ibasun pẹlu ọkọ tabi iyawo wọn. Dokita Weeks ṣalaye pe ọpọ lọkọ laya lo n jẹ anfaani nla yii to wa ninu ibalopọ. ''Ibasun ni igbadun to gbojigan julọ, ohun lo si maa n fa wiwa awọn kẹmika kan lasiko ibasun eyi to maa n ṣe ara loore,'' Dokita Weeks lo sọ bẹẹ. Weeks ni ṣiṣe ere idaraya lo kọkọ ṣe pataki lati jẹ ki eeyan kere ju ọjọ ori rẹ lọ, lẹyin naa lo ku ibasun.


Dokita Weeks ṣalaye pe ọpọ lọkọ laya lo n jẹ anfaani nla yii to wa ninu ibalopọ. ''Ibasun ni igbadun to gbojigan julọ, ohun lo si maa n fa wiwa awọn kẹmika kan lasiko ibasun eyi to maa n ṣe ara loore,'' Dokita Weeks lo sọ bẹẹ. Weeks ni ṣiṣe ere idaraya lo kọkọ ṣe pataki lati jẹ ki eeyan kere ju ọjọ ori rẹ lọ, lẹyin naa lo ku ibasun. Iwadii Dokita Weeks tun fihan pe awọn ti oju wọn ba ri bi ọmọde maa n ni igboya, ori wọn si maa n pe pere pere. O sọ ninu iṣẹ iwadii rẹ pe awọn iwa to maa n mu kawọn eeyan tete gbo ni siga mimu, wahala ṣiṣe ati wiwa ninu oorun. Amọ, Dokita Weeks sọ pe ibalopọ laarin lọkọ laya lo ni iru anfaani gidi yii ninu.


Iwadii Dokita Weeks tun fihan pe awọn ti oju wọn ba ri bi ọmọde maa n ni igboya, ori wọn si maa n pe pere pere. O sọ ninu iṣẹ iwadii rẹ pe awọn iwa to maa n mu kawọn eeyan tete gbo ni siga mimu, wahala ṣiṣe ati wiwa ninu oorun. Amọ, Dokita Weeks sọ pe ibalopọ laarin lọkọ laya lo ni iru anfaani gidi yii ninu. O ni kii ṣe awọn eeyan to ba n ni ibalopọ pẹlu irufẹ ẹnikẹni ti wọn ba kan ri nita.


O ni kii ṣe awọn eeyan to ba n ni ibalopọ pẹlu irufẹ ẹnikẹni ti wọn ba kan ri nita.


Ohun tí a mọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ ikú ìyàwó adarí òṣìṣẹ́ ní ìlú Eko, Adedoyin Raliat Ayinde

Iroyin to fi ẹṣẹ mulẹ ti jade lori ohun to ṣekupa Ọmọbabinrin Adedoyin Raliat Ayinde to jẹ iyawo olori awọn oṣiṣẹ nipinlẹ Eko, Tayo Ayinde ṣe pa ipo da. Ọmọbabinrin Adedoyin ni iroyin gbe pe o ku ni Ọjọ Aiku, Ọjọ Kẹtala, Oṣu Kọkanla, ọdun 2022 lẹyin ti o ṣe aisan ranpẹ. Ọmọ ọdun mẹrindinlogoji ni arabinrin naa ki o to papoda. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo -Olu ninu atẹjade to fi lede lati ṣedaro iku arabinrin naa salaye bi o ṣe ṣẹlẹ. Sanwo-Olu ni Ọmọbabinrin naa to wa lati idile ọba Oniru ni ilu Eko ku lẹyin to ṣe aisan ranpẹ. Sanwo-Olu ṣapejuwe iku rẹ gẹgẹ bi eleyii to jẹ ọgbẹ ọkan fun oun , ti oun si mọ pe o dun gbogbo eniyan to mọ obinrin naa.


Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo -Olu ninu atẹjade to fi lede lati ṣedaro iku arabinrin naa salaye bi o ṣe ṣẹlẹ. Sanwo-Olu ni Ọmọbabinrin naa to wa lati idile ọba Oniru ni ilu Eko ku lẹyin to ṣe aisan ranpẹ. Sanwo-Olu ṣapejuwe iku rẹ gẹgẹ bi eleyii to jẹ ọgbẹ ọkan fun oun , ti oun si mọ pe o dun gbogbo eniyan to mọ obinrin naa. O ṣapejuwe arabinrin to doloogbe naa gẹgẹ bi akinkanju obinrin to ni ifẹ araalu, to si sa ipa rẹ lati ṣe aanu fun gbogbo ẹni to ba wa ni ayika rẹ. Bakan naa ni gomina ipinlẹ Eko ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi obinrin to ni ifẹ ọkọ rẹ, to si ṣe atilẹyin fun ni idi iṣẹ rẹ. Awọn iroyin miran lori iṣẹlẹ naa ni arabinrin naa gbe ẹmi mi lẹyin ọjọ keji to de lati Ilẹ Gẹẹsi, United Kingdom.


O ṣapejuwe arabinrin to doloogbe naa gẹgẹ bi akinkanju obinrin to ni ifẹ araalu, to si sa ipa rẹ lati ṣe aanu fun gbogbo ẹni to ba wa ni ayika rẹ. Bakan naa ni gomina ipinlẹ Eko ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi obinrin to ni ifẹ ọkọ rẹ, to si ṣe atilẹyin fun ni idi iṣẹ rẹ. Awọn iroyin miran lori iṣẹlẹ naa ni arabinrin naa gbe ẹmi mi lẹyin ọjọ keji to de lati Ilẹ Gẹẹsi, United Kingdom. Wọn ni agbegbe Magodo ni ilu Eko ni iṣẹlẹ iku rẹ ti waye. Iroyin ọhun ni oṣu mẹta ṣẹyin ni arabinrin naa bi ọmọ keji ni Ilẹ Gẹẹsi, ti ọkọ rẹ si wa nibẹ  fun igba diẹ. Ọmọ tuntun naa to jẹ ọmọ ikeji rẹ fun Ayinde ni wọn ni o wa ni alaafia.


Wọn ni agbegbe Magodo ni ilu Eko ni iṣẹlẹ iku rẹ ti waye. Iroyin ọhun ni oṣu mẹta ṣẹyin ni arabinrin naa bi ọmọ keji ni Ilẹ Gẹẹsi, ti ọkọ rẹ si wa nibẹ  fun igba diẹ. Ọmọ tuntun naa to jẹ ọmọ ikeji rẹ fun Ayinde ni wọn ni o wa ni alaafia. Ọjọ kejila, Osu yii lo de si orilẹede Naijiria lati UK to si gbẹ mi mi lẹyin ti wọn ni o jẹ irora, ti wọn si gbe lọ si ile iwosan amọ o di ero ọrun. Ọkọ rẹ ni wọn ṣapejuwe pe o sun ẹkun kikoro, ti wọn si ti sin oku rẹ ni Ọjọ Aje ni agbegbe Ikoyi. Ọdun 2019 ni Ọmọbabinrin naa ṣe igbeyawo pẹlu Ayinde, ti wọn si n ṣe lọkọ-laya.


Ọjọ kejila, Osu yii lo de si orilẹede Naijiria lati UK to si gbẹ mi mi lẹyin ti wọn ni o jẹ irora, ti wọn si gbe lọ si ile iwosan amọ o di ero ọrun. Ọkọ rẹ ni wọn ṣapejuwe pe o sun ẹkun kikoro, ti wọn si ti sin oku rẹ ni Ọjọ Aje ni agbegbe Ikoyi. Ọdun 2019 ni Ọmọbabinrin naa ṣe igbeyawo pẹlu Ayinde, ti wọn si n ṣe lọkọ-laya.


Nọ́ọ́si méjì áti òṣìṣẹ́ ààbò méji dèrò iléẹjọ́ fún ẹ̀sùn gigé ẹran ìyá kàn nílé ìwòsàn

Ileẹjọ giga to n joko ni Iyaganku niluu Ibadan, ti gba beeli nọọsi meji ati osisẹ alaabo meji ti ilewosan Ibadan Central Hospital to wa ni adugbo Ososami nilu Ibadan. Owo toto ẹgbẹrun lọna igba naira ni wọn fi gba oniduro awọn afurasi naa. Awọn osisẹ ile iwosan yii ni wọn n kawọ pọnyin rojọ, lẹyin ti awọn idile kan fi ẹsun kan pe wọn ge ẹran ara iya wọn nile iwọsan naa. Awọn afurasi naa ni Olutọju alaisan Muibat Olatunji, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ati Oluwafunmilayo Omeh, ẹni ọdun mejilelogun. Awọn osisẹ alaabo mejeeji tawọn naa jẹ afurasi ninu ẹjọ ọhun, Bamidele Bamiro, ẹni ọdun mejilelọgbọn ati Godwin Omomoh, ẹni ọdun mejilelogun. Ileẹjọ fi ẹsun meji kan awọn afurasi naa pe wọn ko ṣe apọnle oku iya naa ati pe wọn kọ lati bo ihoho oku naa.


Awọn afurasi naa ni Olutọju alaisan Muibat Olatunji, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ati Oluwafunmilayo Omeh, ẹni ọdun mejilelogun. Awọn osisẹ alaabo mejeeji tawọn naa jẹ afurasi ninu ẹjọ ọhun, Bamidele Bamiro, ẹni ọdun mejilelọgbọn ati Godwin Omomoh, ẹni ọdun mejilelogun. Ileẹjọ fi ẹsun meji kan awọn afurasi naa pe wọn ko ṣe apọnle oku iya naa ati pe wọn kọ lati bo ihoho oku naa. Awọn olujẹjọ naa lo ni awọn ko jẹ bi ẹsun ọhun. Agbẹjọro fawọn afurasi naa, George Olaniyi wa beere anfani fun awọn olujẹjọ naa lati maa wa lati ile wa jẹjọ naa. Adajọ Emmanuel Idowu wa fi onte lu ibeere pe ki awọn olujẹjọ maa wa lati ile, pe ki wọn si san owo to to ẹgbẹrun lọna igba naira pẹlu oniduro meji.


Awọn olujẹjọ naa lo ni awọn ko jẹ bi ẹsun ọhun. Agbẹjọro fawọn afurasi naa, George Olaniyi wa beere anfani fun awọn olujẹjọ naa lati maa wa lati ile wa jẹjọ naa. Adajọ Emmanuel Idowu wa fi onte lu ibeere pe ki awọn olujẹjọ maa wa lati ile, pe ki wọn si san owo to to ẹgbẹrun lọna igba naira pẹlu oniduro meji. Adajọ Idowu wa sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ kọkandinlogun oṣu kejila ọdun 2022. Ọlọpaa to n ṣe kokari ẹjọ naa, Insipẹtọ Iyabo Oladoyin sọ fun ileẹjọ pe awọn afurasi olujẹjọ ati awọn miiran ti wọn ti fi ẹsẹ fẹ, jọ lẹdi apo pọ lati ge ara iya naa ni. “Awọn afurasi yii ni ọgbọnjọ oṣu kẹwaa pinnu lati ge ẹya ara, ori ati apa ọtun arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Rachael Boluade.


Adajọ Idowu wa sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ kọkandinlogun oṣu kejila ọdun 2022. Ọlọpaa to n ṣe kokari ẹjọ naa, Insipẹtọ Iyabo Oladoyin sọ fun ileẹjọ pe awọn afurasi olujẹjọ ati awọn miiran ti wọn ti fi ẹsẹ fẹ, jọ lẹdi apo pọ lati ge ara iya naa ni. “Awọn afurasi yii ni ọgbọnjọ oṣu kẹwaa pinnu lati ge ẹya ara, ori ati apa ọtun arabinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Rachael Boluade. Boluade lo gbẹmi mi ni ile iwosan wọn ni ọna to lodi si ofin orilẹede Naijiria.” Bi awọn afurasi naaba si jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn, o seese ki wọn fi ẹwọn ọdun meje gbara pẹlu isẹ ase kara. Awọn mọlẹbi iya agba kan, Rachel Boluade Osanyintolu, ẹni ọdun mọkanlelaadọrun, ti wọn ge ẹran iwaju ori ati apa rẹ lọ nile iwosan to ku si niluu Ibadan, ti ba BBC Yoruba sọrọ lori iṣẹlẹ naa. Ọkan lara awọn ọmọ oloogbe ọhun, Oludare Henry Osanyintolu sọ pe aisan ẹjẹ riru lo n ba iya agba naa finra, ki wọn to gbe lọ sile iwosan naa Gẹgẹ bi ohun to sọ, wọn ti n tọju iya awọn nile iwosan ọhun, o si ti n jẹun ki wọn to pe oun pe iya ko le jẹun mọ.


Boluade lo gbẹmi mi ni ile iwosan wọn ni ọna to lodi si ofin orilẹede Naijiria.” Bi awọn afurasi naaba si jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn, o seese ki wọn fi ẹwọn ọdun meje gbara pẹlu isẹ ase kara. Awọn mọlẹbi iya agba kan, Rachel Boluade Osanyintolu, ẹni ọdun mọkanlelaadọrun, ti wọn ge ẹran iwaju ori ati apa rẹ lọ nile iwosan to ku si niluu Ibadan, ti ba BBC Yoruba sọrọ lori iṣẹlẹ naa. Ọkan lara awọn ọmọ oloogbe ọhun, Oludare Henry Osanyintolu sọ pe aisan ẹjẹ riru lo n ba iya agba naa finra, ki wọn to gbe lọ sile iwosan naa Gẹgẹ bi ohun to sọ, wọn ti n tọju iya awọn nile iwosan ọhun, o si ti n jẹun ki wọn to pe oun pe iya ko le jẹun mọ. Lẹyin o rẹyin, iya agba naa dakẹ, ti wọn si gbe oku rẹ silẹ nile iwosan naa. Ọkunrin naa tẹsiwaju pe ilẹ ti ṣu lalẹ ọjọ Aiku ti iya agba naa dakẹ, awọn ko si ri ọkọ lati gbe lọ sile igbokupamọ si. O ni eyi lo jẹ ki wọn fi oku naa silẹ nile iwosan to ku si, ni ikawọ awọn nọọsi atawọn oṣiṣẹ mii to wa nibẹ.


Lẹyin o rẹyin, iya agba naa dakẹ, ti wọn si gbe oku rẹ silẹ nile iwosan naa. Ọkunrin naa tẹsiwaju pe ilẹ ti ṣu lalẹ ọjọ Aiku ti iya agba naa dakẹ, awọn ko si ri ọkọ lati gbe lọ sile igbokupamọ si. O ni eyi lo jẹ ki wọn fi oku naa silẹ nile iwosan to ku si, ni ikawọ awọn nọọsi atawọn oṣiṣẹ mii to wa nibẹ. Ọmọ oloogbe naa ni “Wọn ni ka pada wa ni afẹmọju ọjọ keji lati wa gbe oku iya wa... amọ nigba ti wọn yoo fi gbe oku naa jade nibi to wa, a ṣakiyesi pe wọn ti ge ẹran iwaju ori oku naa lọ.” “A wa n beere lọwọ wọn pe ta ni ẹni to ge ẹran iwaju ori iya wa lọ, wọn ni awọn ko mọ.” “Nigba ti a tun ni ki a yẹ ẹgbẹ oku naa wo, a tun ṣakiyesi pe wọn ti ge lara ẹran apa rẹ naa lọ." Ni itẹsiwaju ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba, Henry Osanyintolu fikun pe kayeefi miran to tun sẹlẹ, eyi ti awọn se akiyesi lara oku iya awọn ni ẹjẹ to n da lara mama naa. "A ri pe se ni ẹjẹ n jade lati oju ọgbẹ mejeeji ti wọn ti ge ẹran ara mama wa.


Ọmọ oloogbe naa ni “Wọn ni ka pada wa ni afẹmọju ọjọ keji lati wa gbe oku iya wa... amọ nigba ti wọn yoo fi gbe oku naa jade nibi to wa, a ṣakiyesi pe wọn ti ge ẹran iwaju ori oku naa lọ.” “A wa n beere lọwọ wọn pe ta ni ẹni to ge ẹran iwaju ori iya wa lọ, wọn ni awọn ko mọ.” “Nigba ti a tun ni ki a yẹ ẹgbẹ oku naa wo, a tun ṣakiyesi pe wọn ti ge lara ẹran apa rẹ naa lọ." Ni itẹsiwaju ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba, Henry Osanyintolu fikun pe kayeefi miran to tun sẹlẹ, eyi ti awọn se akiyesi lara oku iya awọn ni ẹjẹ to n da lara mama naa. "A ri pe se ni ẹjẹ n jade lati oju ọgbẹ mejeeji ti wọn ti ge ẹran ara mama wa. Eyi si lo n kọ wa lominu pe se o yẹ ki ẹjẹ si maa jade lẹyin wakati mẹrinlelogun ti mama wa ti ku? A tun beere lọwọ awọn osisẹ ile iwosan naa pe ki lo de ti ẹjẹ fi n da nibẹ, ti wọn ko si ri idahun kankan fun wa." Henry Osanyintolu ni ohun to wa n ṣe kayeefi fun awọn ẹbi bayii ni pe ilke iwosan naa ko le ṣalaye ẹni to ge ara oku naa ati ohun to fẹ fi ṣe.


Eyi si lo n kọ wa lominu pe se o yẹ ki ẹjẹ si maa jade lẹyin wakati mẹrinlelogun ti mama wa ti ku? A tun beere lọwọ awọn osisẹ ile iwosan naa pe ki lo de ti ẹjẹ fi n da nibẹ, ti wọn ko si ri idahun kankan fun wa." Henry Osanyintolu ni ohun to wa n ṣe kayeefi fun awọn ẹbi bayii ni pe ilke iwosan naa ko le ṣalaye ẹni to ge ara oku naa ati ohun to fẹ fi ṣe. O ni ibeere ti awọn si fẹ ki ile iwosan naa dahun si bayii ni pe: O ni “Ekini, ta lo ge ẹran ara iya wa? “Ekeji, bawo ni ẹni ti ẹ sọ pe o ti ku lati aago mọkanla abọ ọjọ Aiku, to dẹ jẹ pe ẹjẹ ṣi n yọ lara rẹ ni aago mejila ọjọ keji?” Henry osanyintolu ni awọn dokita ile iwosan naa ko jade si awọn lati sọrọ lori iṣẹlẹ kayeefi naa, lo mu ki wọn fi ọrọ ọhun to ileeṣẹ ọlọpaa leti. Ẹkunrẹrẹ alaye ohun ti ọmọ oloogbe naa sọ wa ninu fidio to wa loke yii.


O ni ibeere ti awọn si fẹ ki ile iwosan naa dahun si bayii ni pe: O ni “Ekini, ta lo ge ẹran ara iya wa? “Ekeji, bawo ni ẹni ti ẹ sọ pe o ti ku lati aago mọkanla abọ ọjọ Aiku, to dẹ jẹ pe ẹjẹ ṣi n yọ lara rẹ ni aago mejila ọjọ keji?” Henry osanyintolu ni awọn dokita ile iwosan naa ko jade si awọn lati sọrọ lori iṣẹlẹ kayeefi naa, lo mu ki wọn fi ọrọ ọhun to ileeṣẹ ọlọpaa leti. Ẹkunrẹrẹ alaye ohun ti ọmọ oloogbe naa sọ wa ninu fidio to wa loke yii. BBC Yoruba wa gbera lọ sile iwosan Ibadan Central Hospital nibi ti isẹlẹ yii ti waye nilu Ibadan. A si gbiyanju lati bawọn alasẹ ibẹ sọrọ lati gbọ tẹnu wọn nipa bi isẹlẹ yii se jẹ. Amọ gbogbo igbiyanju wa lo ja si pabo nitori pe wọn ti ko awọn alasẹ ile iwosan naa to le ba wa sọrọ lọ si agọ ọlọpaa.


BBC Yoruba wa gbera lọ sile iwosan Ibadan Central Hospital nibi ti isẹlẹ yii ti waye nilu Ibadan. A si gbiyanju lati bawọn alasẹ ibẹ sọrọ lati gbọ tẹnu wọn nipa bi isẹlẹ yii se jẹ. Amọ gbogbo igbiyanju wa lo ja si pabo nitori pe wọn ti ko awọn alasẹ ile iwosan naa to le ba wa sọrọ lọ si agọ ọlọpaa. Ti ileesẹ ọlọpa ipinlẹ Oyo si sọ fun BBC Yoruba pe iwadii nipa isẹlẹ naa si n tẹsiwaju. Saaju lati mu iroyin wa fun yin pe ìdàrúdàpọ̀ ṣẹlẹ̀ nilu Ibadan gẹgẹ bi mọ̀lẹ́bí alaisan ti wọn gbe lọ ileewosan kan fun itọju ṣe yari mọ wọn lọwọ lọ́jọ́ Aje. Àwọn mọ̀lẹ́bí naa ti ẹni ti wọn gbe lọ ileewosan ti jẹ Ọlọ́run nipe fi ẹ̀sùn kan ileewosan naa pe awọn ẹ̀yà ara kan ko si mọ lara oku ti wọn wa gbé pe awọn nnkan naa ti poora ni oru mọ́jú.


Ti ileesẹ ọlọpa ipinlẹ Oyo si sọ fun BBC Yoruba pe iwadii nipa isẹlẹ naa si n tẹsiwaju. Saaju lati mu iroyin wa fun yin pe ìdàrúdàpọ̀ ṣẹlẹ̀ nilu Ibadan gẹgẹ bi mọ̀lẹ́bí alaisan ti wọn gbe lọ ileewosan kan fun itọju ṣe yari mọ wọn lọwọ lọ́jọ́ Aje. Àwọn mọ̀lẹ́bí naa ti ẹni ti wọn gbe lọ ileewosan ti jẹ Ọlọ́run nipe fi ẹ̀sùn kan ileewosan naa pe awọn ẹ̀yà ara kan ko si mọ lara oku ti wọn wa gbé pe awọn nnkan naa ti poora ni oru mọ́jú. Ṣe ni ero wọ lọ sileewosan naa ti wọn si di gbogbo ẹnu ọ̀nà ibẹ bi wọn ṣe n pe fun idajọ. Nígbà ti BBC Yoruba kan si Ọlọpaa Ìpínlẹ̀ Oyo atẹjade ti wọn fi ṣọwọ si wa sọ pe ni nnkan bii ago marun àbọ̀ ọjọ Kọkànlelọgbọn Oṣù Kẹ̀wá ni arakunrin kan to n jẹ Osanyintolu Henry to jẹ ọmọ oloogbe Boluade Rachael  Osanyintolu. Wọn ni ẹ̀sùn rẹ ni wipe "iya oun ti wọn gbe lọ ileewosan kan ti a ko fẹ dárúkọ rẹ kú síbẹ̀ ni ọgbọnjọ oṣù kẹwàá ti wọn si gbe e si mọṣuari wọn afi ti wọn de ibẹ ti wọn rii pe apa ibi kan niwaju ori àti oke apa rẹ ti di gige kuro.


Ṣe ni ero wọ lọ sileewosan naa ti wọn si di gbogbo ẹnu ọ̀nà ibẹ bi wọn ṣe n pe fun idajọ. Nígbà ti BBC Yoruba kan si Ọlọpaa Ìpínlẹ̀ Oyo atẹjade ti wọn fi ṣọwọ si wa sọ pe ni nnkan bii ago marun àbọ̀ ọjọ Kọkànlelọgbọn Oṣù Kẹ̀wá ni arakunrin kan to n jẹ Osanyintolu Henry to jẹ ọmọ oloogbe Boluade Rachael  Osanyintolu. Wọn ni ẹ̀sùn rẹ ni wipe "iya oun ti wọn gbe lọ ileewosan kan ti a ko fẹ dárúkọ rẹ kú síbẹ̀ ni ọgbọnjọ oṣù kẹwàá ti wọn si gbe e si mọṣuari wọn afi ti wọn de ibẹ ti wọn rii pe apa ibi kan niwaju ori àti oke apa rẹ ti di gige kuro. Ẹwẹ, Ọlọpaa ni ọwọ ti tẹ àwọn kan ti awọn si ti n ṣe iwadii lori  ẹ̀sùn naa.\nOhun taa gbọ́ ni wipe ẹni ọdun mọ́kànlélàádọ́rùn-ún ni oloogbe naa ti wọn gbe lọ ileewosan ni o le ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn àmọ́ nigba to ku, ẹbi ni wọn ti yọ ẹ̀yà ara rẹ lẹ́yìn to dagbere faye ni owurọ ọjọ Aiku. Lara awọn ọmọ oloogbe naa ṣàlàyé pe awọn kuro ni ileewosan ọhun ni nnkan bi ago mẹ́jọ alẹ pẹlu èrò lati gbe e lọ si ile igbokupamọsi ni àárọ̀ ọjọ Aiku. Wọn ni ó ya gbogbo àwọn lẹ́nu pe awọn ri ẹjẹ nilẹ yara ti wọn gbe oku ọhun pamọ si nigba si tun ri pe awọn ẹran ara díẹ̀ niwaju ori ati apa arabinrin naa ti di gige kuro.


Ẹwẹ, Ọlọpaa ni ọwọ ti tẹ àwọn kan ti awọn si ti n ṣe iwadii lori  ẹ̀sùn naa.\nOhun taa gbọ́ ni wipe ẹni ọdun mọ́kànlélàádọ́rùn-ún ni oloogbe naa ti wọn gbe lọ ileewosan ni o le ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn àmọ́ nigba to ku, ẹbi ni wọn ti yọ ẹ̀yà ara rẹ lẹ́yìn to dagbere faye ni owurọ ọjọ Aiku. Lara awọn ọmọ oloogbe naa ṣàlàyé pe awọn kuro ni ileewosan ọhun ni nnkan bi ago mẹ́jọ alẹ pẹlu èrò lati gbe e lọ si ile igbokupamọsi ni àárọ̀ ọjọ Aiku. Wọn ni ó ya gbogbo àwọn lẹ́nu pe awọn ri ẹjẹ nilẹ yara ti wọn gbe oku ọhun pamọ si nigba si tun ri pe awọn ẹran ara díẹ̀ niwaju ori ati apa arabinrin naa ti di gige kuro. Ileeṣẹ iroyin Radio Nigeria ni igbiyanju lati ba adari ileewosan naa sọ̀rọ̀ ja si pabo tori o kọ lati fesi lori ọrọ naa. Ileeṣẹ Ọlọpaa ni iwadi ti n lọ lọwọ.


Ileeṣẹ iroyin Radio Nigeria ni igbiyanju lati ba adari ileewosan naa sọ̀rọ̀ ja si pabo tori o kọ lati fesi lori ọrọ naa. Ileeṣẹ Ọlọpaa ni iwadi ti n lọ lọwọ.


'Àwọn obìnrin tó n fi ọṣẹ tó ní kẹ́míkà sí irun wà nínú ewu jẹjẹrẹ ilé ọmọ'

Iwadi ti fidi rẹ mulẹ pe awọn obinrin to kundun lati ma lo ọṣẹ iṣerun onikẹmika wa ninu ewu lati ni aisan jẹjẹrẹ ile ọmọ. Eleyi jẹyọ ninu abọ iwadi ajọ to n kọ nipa eto ilera lorileede America, eyi to fikun wi pe awọn obinrin alawọ dudu lo saba ma n lugbadi aarun jẹjẹrẹ ile ọmọ nitori kẹmika lilo si irun wọn. Ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹwaa, ọdun 2022, ni wọn gbe esi iwadii naa jade. Wọn ṣe iwadii naa fun ọdun mọkanla, laarin o din diẹ ni ẹgbẹrun mẹrinlelọgbọn awọn obinrin to n gbe ni orileede America. Awọn obinrin naa wa laarin ọdun marundinlogoji si merinlelaadọrin. Afojusun iwadii naa ni lati mọ okunfa jẹjẹrẹ oyan fawọn obinrin.


Wọn ṣe iwadii naa fun ọdun mọkanla, laarin o din diẹ ni ẹgbẹrun mẹrinlelọgbọn awọn obinrin to n gbe ni orileede America. Awọn obinrin naa wa laarin ọdun marundinlogoji si merinlelaadọrin. Afojusun iwadii naa ni lati mọ okunfa jẹjẹrẹ oyan fawọn obinrin. Wọn ṣayẹwo awọn obinrin to din diẹ ni irinwo, o si fihan pe awọn obinrin to n lo kẹmika sirun wọn ni wọn ma ni aarun jẹjẹrẹ ile ọmọ ni ida merin ju awọn ti wọn kii lo elo irun bẹẹ. Jẹjẹrẹ ile ọmọ jẹ aarun to wa ni ipo kẹfa lagbaye eyiti o sa ba ma n ba awọn obinrin finra. Diẹ ninu ami jẹjẹrẹ ile ọmọ niyii: a. Ààdá ẹ̀jẹ̀ lẹyin nkan oṣu ati igba ti ireti bibi ọmọ kobasi mo b. Itan rirọ c. Aarẹ ara d.Nkan yoo ma rin ninu ara e.Ara to fuyẹ, ati bẹẹbẹẹ lọ.


Wọn ṣayẹwo awọn obinrin to din diẹ ni irinwo, o si fihan pe awọn obinrin to n lo kẹmika sirun wọn ni wọn ma ni aarun jẹjẹrẹ ile ọmọ ni ida merin ju awọn ti wọn kii lo elo irun bẹẹ. Jẹjẹrẹ ile ọmọ jẹ aarun to wa ni ipo kẹfa lagbaye eyiti o sa ba ma n ba awọn obinrin finra. Diẹ ninu ami jẹjẹrẹ ile ọmọ niyii: a. Ààdá ẹ̀jẹ̀ lẹyin nkan oṣu ati igba ti ireti bibi ọmọ kobasi mo b. Itan rirọ c. Aarẹ ara d.Nkan yoo ma rin ninu ara e.Ara to fuyẹ, ati bẹẹbẹẹ lọ. Ni ibamu pẹlu iwadi Dokita Alexandra White, ẹni to jẹ adari agba fun ajọ ijọba  to n risi imọ ijinlẹ  ilera ati ayika, lilọ ọsẹ oni kẹmika si irun, ma n ṣi obinrin silẹ fun  aisan jẹjẹrẹ. Eyi lo ni ko ṣẹyin awọn ohun elo inu elo irun naa bii phthalates, parabens, cyclosiloxanes ati bẹẹbẹẹ lọ. O ni awọn obinrin alawọdudu lo wa ni ida ọgọta lati lugbadi aarun jẹjẹrẹ.


Ni ibamu pẹlu iwadi Dokita Alexandra White, ẹni to jẹ adari agba fun ajọ ijọba  to n risi imọ ijinlẹ  ilera ati ayika, lilọ ọsẹ oni kẹmika si irun, ma n ṣi obinrin silẹ fun  aisan jẹjẹrẹ. Eyi lo ni ko ṣẹyin awọn ohun elo inu elo irun naa bii phthalates, parabens, cyclosiloxanes ati bẹẹbẹẹ lọ. O ni awọn obinrin alawọdudu lo wa ni ida ọgọta lati lugbadi aarun jẹjẹrẹ.


Ohun tí a mọ̀ rèé nípá òṣìṣẹ́ FRSC tí wọ́n fẹ̀sùn kàn pe o fún aláboyún ní ìpá ní ikùn...

Ileeṣẹ to n risi irinna FRSC nipinlẹ Ondo ti fi atẹjade lede pe ko si otitọ ninu iroyin pe oṣiṣẹ wọn kan fun alaboyun kan ni ipa ni opopona ilu Akure. Ninu atẹjade ti ileeṣẹ naa fi sita ni wọn ti ni iroyin ofege ni iroyin naa, ti iru iṣẹlẹ naa ko si waye. Adari ẹka ileeṣẹ naa nipinlẹ Ondo, Ezekiel SonAllah lo fi oro naa lede fun awọn oniroyin. Amọ FRSC ni kii ṣe nkan to ṣẹlẹ ni ọjọ ti a wi yii niyii. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, SonAllah ni oṣiṣẹ FRSC lo da ọkọ igboro ti arabinrin naa wa duro nitori ko lo seatbelt ọkọ rẹ. Amọ kaka ki ọlọkọ naa duro niṣe lo gbiyanju lati salọ, to si fẹ fi ọkọ rẹ tẹ awọn oṣiṣẹ FRSC meji pa. Wọn ni kete ti wọn gbiyanju lati da ọkọ naa duro  ni rogbodiyan bẹ silẹ nibẹ.


Amọ FRSC ni kii ṣe nkan to ṣẹlẹ ni ọjọ ti a wi yii niyii. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, SonAllah ni oṣiṣẹ FRSC lo da ọkọ igboro ti arabinrin naa wa duro nitori ko lo seatbelt ọkọ rẹ. Amọ kaka ki ọlọkọ naa duro niṣe lo gbiyanju lati salọ, to si fẹ fi ọkọ rẹ tẹ awọn oṣiṣẹ FRSC meji pa. Wọn ni kete ti wọn gbiyanju lati da ọkọ naa duro  ni rogbodiyan bẹ silẹ nibẹ. Awọn ero inu ọkọ bọ silẹ ti obinrin kan si ni wọn gba ohun amọ ko si nkankan to ṣe e, ti ẹjẹ ko si jade ni ibi kankan. Amọ ni gba ti obinrin naa tẹnumọ pe oun wa ninu irora ni wọn gbe lọ si ileewosan to sunmọ itosi ibẹ. Mo fi da awọn ọmọ Naijiria loju wi pe ọrọ ko ri bi awọn eniyan ṣe sọ rara.


Awọn ero inu ọkọ bọ silẹ ti obinrin kan si ni wọn gba ohun amọ ko si nkankan to ṣe e, ti ẹjẹ ko si jade ni ibi kankan. Amọ ni gba ti obinrin naa tẹnumọ pe oun wa ninu irora ni wọn gbe lọ si ileewosan to sunmọ itosi ibẹ. Mo fi da awọn ọmọ Naijiria loju wi pe ọrọ ko ri bi awọn eniyan ṣe sọ rara.


No Bra Day: Àyájọ́ ‘Má wọ kọ́mú’ ló ń pe àkíyèsí àwọn obìnrin sí àìsàn jẹjẹrẹ ọyàn

Ọjọ Kẹtala osu Kẹwa ọdọọdun ni ayajọ ọjọ 'Ma wọ kọmu' lorilẹede Naijiria eyi to n sọ fun awọn obinrin lati yan kọmu lodi lọjọ naa. Gẹgẹ baa si se mọ, osu kẹwa yii kan naa ni awujọ agbaye ya sọtọ fun ayajọ gbigbogun ti aisan jẹjẹrẹ ọyan, lọwọ-lọwọ bayii, ori ayelujara si ti kun fun aworan awọ̀n obinrin to n yan kọmu lodi lonii lati dena arun jẹjẹrẹ ọyan. Gẹgẹ baa se gbọ, ohun to fa idasilẹ ayajọ ọjọ 'Ma wọ kọmu' ni Naijiria ni lati pe akiyesi awọn obinrin si aisan jẹjẹrẹ ọyan ati awọn ọna ti wọn lee gba dena rẹ. Lasiko ayajọ ọjọ 'Ma wọ kọmu' yii si ọpọ obiinrin maa n fi ọyan wọn silẹ bi Ọlọrun se daa, lai wọ kọmu taa mọ si Bra tabi Brassiere lati koo soke, nitori pe iwadi kan ti fidi rẹ mulẹ pe awọju kọmu gan maa n fa aisan jẹjẹrẹ. Amọ ọpọ awọn obinrin to ti ni aisan jẹjẹrẹ, amọ ti ori ti ko yọ, ni ko lee se lai ma wọ kọmu nitori wọn nilo lati fi kọmu gbe fukẹfukẹ soke, eyi ti wọn se rọpo ọmu fun wọn lẹyin isẹ abẹ ti wọn fi ge ọyan wọn kuro. To ba lọ se ayẹwo agọ ara rẹ nile iwosan, obinrin gbọdọ ri daju pe awọn osisẹ eleto ilera se ayẹwo ọyan fun oun lọna to peye, ti ẹnikọọkan si gbọdọ mọ baa ti se ayẹwo ọyan funra ẹni Nibayii ti ayajọ ọjọ 'Ma wọ kọmu' tun ko loni, a n rọ gbogbo obinrin lati se ayẹwo ọyan wọn nitori ijafara lewu, ati okeere si ni oloju jinjin ti n mu ẹkun sun.


Èèyàn 141 kú lórí afárá lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ kan tí wọn ṣàtúnṣe rẹ̀

Ko din ni eeyan mọkanlelogoje to ku ninu iṣẹlẹ ijamba afara ẹlẹsẹ kan to ja lẹkun iwọ oorun orilẹede India. Afara naa ja ni ipinlẹ Gujarat ni irọlẹ ọjọ Aiku. Aṣoju ijọba kan lẹkun naa sọ pe awọn obinrin, ọmọde atawọn arugbo lo pọ julọ lara awọn to padanu ẹmi wọn ninu ijamba afara to ja naa. Afara alasorọ, iyẹn  Suspended bridge ni afara yii, o si ga ni iwọn ẹsẹ bata ọtalelẹẹdẹgbẹrin o din mẹfa (754ft). Awọn oyinbo  Amunisin ilẹ Gẹẹsi lo kọ afara yii si ori odo Machchu ni ilu Morbi ni nkan bii ọgọrun ọdun o le sẹyin. Ni nnkan bii ọsẹ kan sẹyin ni wọn ṣi afara naa pada lẹyin ti wọn pari iṣẹ atunṣe lori rẹ.


Afara alasorọ, iyẹn  Suspended bridge ni afara yii, o si ga ni iwọn ẹsẹ bata ọtalelẹẹdẹgbẹrin o din mẹfa (754ft). Awọn oyinbo  Amunisin ilẹ Gẹẹsi lo kọ afara yii si ori odo Machchu ni ilu Morbi ni nkan bii ọgọrun ọdun o le sẹyin. Ni nnkan bii ọsẹ kan sẹyin ni wọn ṣi afara naa pada lẹyin ti wọn pari iṣẹ atunṣe lori rẹ. Ohun ti a gbọ ni pe ero pọ lori afara naa lasiko to ja yii nitori asiko ayẹyẹ ajọdun Diwali ti wọn maa n ṣe lorilẹede naa ni. Awọn ọlọpaa, ologun atawọn oṣiṣẹ adoola ẹmi gbogbo ni wọn ti n ṣiṣẹ idoola ẹmi ati igbofinro nibẹ loru mọju. Awọn oṣiṣẹ nibẹ sọ pe, nnkan bii eeyan mẹtadinlọgọsan ni wọn ti doola ẹmi wọn ninu ijamba naa, gẹgẹbi awọn alaṣẹ ṣe sọ.


Ohun ti a gbọ ni pe ero pọ lori afara naa lasiko to ja yii nitori asiko ayẹyẹ ajọdun Diwali ti wọn maa n ṣe lorilẹede naa ni. Awọn ọlọpaa, ologun atawọn oṣiṣẹ adoola ẹmi gbogbo ni wọn ti n ṣiṣẹ idoola ẹmi ati igbofinro nibẹ loru mọju. Awọn oṣiṣẹ nibẹ sọ pe, nnkan bii eeyan mẹtadinlọgọsan ni wọn ti doola ẹmi wọn ninu ijamba naa, gẹgẹbi awọn alaṣẹ ṣe sọ. Eeyan kan ti iṣẹlẹ naa ṣoju rẹ sọ pe, “Ọpọlọpọ ọmọde ni wọn n jẹ igbadun isimi ọdun Diwali ti wọn si wa si ibi yii gẹgẹ bi arinrinajo afẹ” “Gbogbo wọn ṣubu lori ara wọn. Afara naa ja nitori apọju ero lori rẹ.” Nnkan bii aadọta ninu awọn to ku yii lo jẹ obinrin ati ọmọde. Minisita kan lagbegbe naa ṣalaye pe iyalẹnu nla ni iṣẹlẹ naa jẹ o nitori pe iṣẹ atunṣe ṣẹṣẹ pari lori afara naa ni ‘lọsẹ to kọja.’ Titi di owurọ ọjọ Aje, awọn oṣiṣẹ adoola ẹmi ṣi n wa awọn eeyan to ṣeeṣe ko ṣi wa laye ninu awọn eeyan to ja bọ sinu omi odo naa nigba ti afara naa ja.


Eeyan kan ti iṣẹlẹ naa ṣoju rẹ sọ pe, “Ọpọlọpọ ọmọde ni wọn n jẹ igbadun isimi ọdun Diwali ti wọn si wa si ibi yii gẹgẹ bi arinrinajo afẹ” “Gbogbo wọn ṣubu lori ara wọn. Afara naa ja nitori apọju ero lori rẹ.” Nnkan bii aadọta ninu awọn to ku yii lo jẹ obinrin ati ọmọde. Minisita kan lagbegbe naa ṣalaye pe iyalẹnu nla ni iṣẹlẹ naa jẹ o nitori pe iṣẹ atunṣe ṣẹṣẹ pari lori afara naa ni ‘lọsẹ to kọja.’ Titi di owurọ ọjọ Aje, awọn oṣiṣẹ adoola ẹmi ṣi n wa awọn eeyan to ṣeeṣe ko ṣi wa laye ninu awọn eeyan to ja bọ sinu omi odo naa nigba ti afara naa ja. Iroyin n sọ pe o ṣeeṣe ki iye awọn to ku ṣi pọ sii Afara ẹlẹsẹ alagbekọ naa ti wa lori odo Machchu fun igba pipọ, koda o ti ju ọgọrun ọdun lọ Ọgbẹni Sandeep Jhala to jẹ alaga ijọba ibilẹ Morbi ṣalaye fun awọn akọroyin pe awọn ko tii mọ ohun to fa a ti afara naa fi ja tabi iye awọn to wa lori rẹ ni pato. “Ni oṣu kẹta ọdun yii, wọn gbe e ti pa lati lee ṣe atunṣe lori rẹ. Amọṣa ijọba agbegbe naa ko tii fun ni iwe aṣẹ pe iṣẹ ti wọn ṣe lori rẹ ti pe to yẹ ki wọn fun un lẹyin atunṣe yii.” Awọn fidio to jẹyọ lori ayelujara ṣe afihan bi awọn eeyan ṣe n rọ mọ awoku afara naa bi awọn oṣiṣẹ addola ẹmi ṣe n gbiyanju ati doola ẹmi wọn.


Iroyin n sọ pe o ṣeeṣe ki iye awọn to ku ṣi pọ sii Afara ẹlẹsẹ alagbekọ naa ti wa lori odo Machchu fun igba pipọ, koda o ti ju ọgọrun ọdun lọ Ọgbẹni Sandeep Jhala to jẹ alaga ijọba ibilẹ Morbi ṣalaye fun awọn akọroyin pe awọn ko tii mọ ohun to fa a ti afara naa fi ja tabi iye awọn to wa lori rẹ ni pato. “Ni oṣu kẹta ọdun yii, wọn gbe e ti pa lati lee ṣe atunṣe lori rẹ. Amọṣa ijọba agbegbe naa ko tii fun ni iwe aṣẹ pe iṣẹ ti wọn ṣe lori rẹ ti pe to yẹ ki wọn fun un lẹyin atunṣe yii.” Awọn fidio to jẹyọ lori ayelujara ṣe afihan bi awọn eeyan ṣe n rọ mọ awoku afara naa bi awọn oṣiṣẹ addola ẹmi ṣe n gbiyanju ati doola ẹmi wọn. Awọn kan gbiyanju lati rọ mọ awọn okun ti wọn fi so afara naa, awọn miran si gbiyanju luwẹ de bebe odo naa. Ipinlẹ Gujarat ni ipinlẹ ibinibi olotu ijọba orilẹede India, Narenda Modi. Modi ti kede owo gba ma binu fun awọn ẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ.


Awọn kan gbiyanju lati rọ mọ awọn okun ti wọn fi so afara naa, awọn miran si gbiyanju luwẹ de bebe odo naa. Ipinlẹ Gujarat ni ipinlẹ ibinibi olotu ijọba orilẹede India, Narenda Modi. Modi ti kede owo gba ma binu fun awọn ẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ. O ni ijamba naa jẹ eyi to ba oun ninu jẹ gidigidi. Awọn alaṣẹ ijọba lorilẹede naa ti ṣeleri lati gbe iwadi kalẹ lẹkunrẹrẹ lati mọ ohun to wa jija afara naa. Ohun ti ọpọ n beere bayi ni pe boya wọn ṣe gbogbo awọn ayẹwo to yẹ lẹyin ti wọn pari atunṣe afara naa ki wọn to ṣii.


O ni ijamba naa jẹ eyi to ba oun ninu jẹ gidigidi. Awọn alaṣẹ ijọba lorilẹede naa ti ṣeleri lati gbe iwadi kalẹ lẹkunrẹrẹ lati mọ ohun to wa jija afara naa. Ohun ti ọpọ n beere bayi ni pe boya wọn ṣe gbogbo awọn ayẹwo to yẹ lẹyin ti wọn pari atunṣe afara naa ki wọn to ṣii. Minisita fun ọrọ abẹle, Harsh Sanghavi sọ pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati fi ẹsẹ ofin iwa ọdaran tọ gbogbo ọrọ ijamba naa.


Minisita fun ọrọ abẹle, Harsh Sanghavi sọ pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati fi ẹsẹ ofin iwa ọdaran tọ gbogbo ọrọ ijamba naa.


Wo fídíò bí ayẹyẹ ìgbéyàwó Ọbabìrin Elizabeth ṣe wáyé lọ́dún 1947

Ogunjọ oṣu Kọkanla, ọdun 1947 ni Ọmọba Philip gbe ọmọbabirin Elizabeth ni iyawo. Inu gbọgan Westmisnter Abbey ni eto igbeyawo naa ti waye. Ko din ni ẹgbẹrun meji eeyan to wa ninu gbọgan naa lọdun naa lọhun. Nigba ti nnkan bii ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan mii wa niwaju aafin lati foju ganni tọkọ-taya tuntun naa.