BURKINA FASO: Ofẹ ni iwe igbelu orilẹ ede yii ti o wa ni Iwọ Oorun Alawọ dudu. Orilẹ ede yii ni o ṣe igbalejo iṣafihan aṣa ati ohun iṣẹnbaye, Ouagadougou ti o si gba ami ẹyẹ julọ ni ilẹ adulawọ. Burkina Faso jẹ orilẹ ede ti awọn ọmọ Naijiria fẹran lati maa lọ ti o si ni Wura ati Fadaka lọpọ yanturu. 11. BENIN REPUBLIC: Osu Mẹta pere ni wọn fun awọn ọmọ Naijiria lati gbe ni ilu naa lai si iwe aṣẹ igbelu . Orilẹ ede naa sun mọ Naijiria daada ti o si ni ọpọlọpọ ojuko igbafẹ bii ibi afọwọsi ajọ UNESCO ti a mọ si Pendjari Park.


Visa free: Àwọn Orílẹ-èdè tí wọn fún ọmọ Nàìjíríá lánfàní ìwé igbeluu ọ̀fẹ́

11. BENIN REPUBLIC: Osu Mẹta pere ni wọn fun awọn ọmọ Naijiria lati gbe ni ilu naa lai si iwe aṣẹ igbelu . Orilẹ ede naa sun mọ Naijiria daada ti o si ni ọpọlọpọ ojuko igbafẹ bii ibi afọwọsi ajọ UNESCO ti a mọ si Pendjari Park. O wa ni ila Oorun Adulawọ ti o si fun ọmọ Naijiria ni anfani ọgbọn ọjọ lati gbelu laisi iwe aṣẹ. Ilu naa ni a mọ si orilẹ ede ti o mọ nipa iṣẹ ọwọ bii apẹrẹ hihun,ṣiṣe ere ati amọ mimọ. Ọkan pataki lara ohun ti wón tun mọ ni ilu lilu.


O wa ni ila Oorun Adulawọ ti o si fun ọmọ Naijiria ni anfani ọgbọn ọjọ lati gbelu laisi iwe aṣẹ. Ilu naa ni a mọ si orilẹ ede ti o mọ nipa iṣẹ ọwọ bii apẹrẹ hihun,ṣiṣe ere ati amọ mimọ. Ọkan pataki lara ohun ti wón tun mọ ni ilu lilu. Awọn alulu fọba ti orilẹ ede naa ti wa lẹnu rẹ bayii bii Ogoji Ọdun. Sisọ itan, alọ apagbe ati Ijala jẹ ohun amuyẹ orilẹ ede naa. Ilu yii wa ni Ila Oorun Adulawọ ti o n fun ọmọ Naijiria ni anfaani iwe aṣẹ igbelu.


Awọn alulu fọba ti orilẹ ede naa ti wa lẹnu rẹ bayii bii Ogoji Ọdun. Sisọ itan, alọ apagbe ati Ijala jẹ ohun amuyẹ orilẹ ede naa. Ilu yii wa ni Ila Oorun Adulawọ ti o n fun ọmọ Naijiria ni anfaani iwe aṣẹ igbelu. Ṣaa ti ṣafihan ẹri pe kii ṣe pe lailai ni iru ẹni bẹe fẹ maa gbe ilẹ naa. Ti gbongan ibi iko ohun Iṣẹn baye si naa ko gbẹyin. Oṣu mẹta ni orilẹ ede yii naa fun gbigbelu awọn ọmọ Naijiria lai gba iwe Aṣẹ igbelu orilẹ ede naa.


Ṣaa ti ṣafihan ẹri pe kii ṣe pe lailai ni iru ẹni bẹe fẹ maa gbe ilẹ naa. Ti gbongan ibi iko ohun Iṣẹn baye si naa ko gbẹyin. Oṣu mẹta ni orilẹ ede yii naa fun gbigbelu awọn ọmọ Naijiria lai gba iwe Aṣẹ igbelu orilẹ ede naa. Aginju nla ti awọn ẹrenko ngbe pọ ni ilu naa. Bakan naa ni gbongan ibi iko nkan iṣẹnbaye si wa ni Yaounde ati Mvog-Betsi ti o jẹ ibi ti ẹranko n la wa. Orilẹ ede yii la n pe ni Ivory Coast tẹlẹ ti o ni ọpọ ohun alumọni ti yoo mu dide larinnrin.


Aginju nla ti awọn ẹrenko ngbe pọ ni ilu naa. Bakan naa ni gbongan ibi iko nkan iṣẹnbaye si wa ni Yaounde ati Mvog-Betsi ti o jẹ ibi ti ẹranko n la wa. Orilẹ ede yii la n pe ni Ivory Coast tẹlẹ ti o ni ọpọ ohun alumọni ti yoo mu dide larinnrin. Ibi igbafẹ ti Assinie , Parc National de Tai, Ori Oke Artsy jẹ ọkan lara awọn ibi igbafẹ. O tun le jẹ igbadun ririn ajo ori omi tabi ibi itaja ti o wa ni Treichville tabi Cocody. O le rin irin ajo lọ si orilẹ ede yii lai gba iwe aṣẹ irinna ṣugbọn ti o le ri iwe naa gba ni aadọta dọla.


Ibi igbafẹ ti Assinie , Parc National de Tai, Ori Oke Artsy jẹ ọkan lara awọn ibi igbafẹ. O tun le jẹ igbadun ririn ajo ori omi tabi ibi itaja ti o wa ni Treichville tabi Cocody. O le rin irin ajo lọ si orilẹ ede yii lai gba iwe aṣẹ irinna ṣugbọn ti o le ri iwe naa gba ni aadọta dọla. Orilẹ ede yii ni igun ibi omi  mẹrin ti o si ti ni idagbasoke pẹlu yẹpẹ funfun. Awọn adan nla ,okuta ati igbo ti o pọ jantii rẹrẹ. O wa ni Iwọ Oorun Afrika ti o si ni anfaani Oṣu kan lati fun ọmọ Naijiria.


Orilẹ ede yii ni igun ibi omi  mẹrin ti o si ti ni idagbasoke pẹlu yẹpẹ funfun. Awọn adan nla ,okuta ati igbo ti o pọ jantii rẹrẹ. O wa ni Iwọ Oorun Afrika ti o si ni anfaani Oṣu kan lati fun ọmọ Naijiria. Awọn alaṣẹ ilẹ naa yoo gba ẹri pe kii ṣe wi pe lati gbe ni ile naa patapata ṣugbọn fun igba diẹ. O gbọdọ fi iwe aṣẹ igbelu rẹ han ni kete ti o ba ti n balẹ si ilu naa lẹyin ọgbọn ọjọ. Orilẹ ede naa ni a mọ si eyi ti o ni ojuko ibi omi ti o dara fun igbafẹ ati pẹpẹ atijọ.


Awọn alaṣẹ ilẹ naa yoo gba ẹri pe kii ṣe wi pe lati gbe ni ile naa patapata ṣugbọn fun igba diẹ. O gbọdọ fi iwe aṣẹ igbelu rẹ han ni kete ti o ba ti n balẹ si ilu naa lẹyin ọgbọn ọjọ. Orilẹ ede naa ni a mọ si eyi ti o ni ojuko ibi omi ti o dara fun igbafẹ ati pẹpẹ atijọ. O le debẹ ni oṣu kejila nigba ti wọn ba n ṣe Ajọdun Omi. Ookanlelogun ọjọ pere ni anfani mọ ni ilu yii. Ila Oorun Afrika ni ilu yii wa ti o si bere fun aṣẹ iwe igbelu.


O le debẹ ni oṣu kejila nigba ti wọn ba n ṣe Ajọdun Omi. Ookanlelogun ọjọ pere ni anfani mọ ni ilu yii. Ila Oorun Afrika ni ilu yii wa ti o si bere fun aṣẹ iwe igbelu. 20. FIJI Guusu Ibi Omi Pacific  Afrika ni ilu yii naa wa. Oṣu mẹrin ni anfaani iwe aṣẹ igbelu.


20. FIJI Guusu Ibi Omi Pacific  Afrika ni ilu yii naa wa. Oṣu mẹrin ni anfaani iwe aṣẹ igbelu. Ati awọn orilẹ-ede ti wọn ni awọn ofin isalẹ wọnyii: GHANA - Iwọ Oorun Afrika ni ilu yii wa. Ko si dandan aṣa iwe igbelu. GUINEA - Iwọ Oorun Afrika ni ilu yii wa ti ko nilo aṣẹ iwe igbelu, GUINEA BISSAU - Oṣu mẹta pere ni aigbawe aṣẹ ilu yii ti o si wa ni Iwọ Oorun Afrika.


Ati awọn orilẹ-ede ti wọn ni awọn ofin isalẹ wọnyii: GHANA - Iwọ Oorun Afrika ni ilu yii wa. Ko si dandan aṣa iwe igbelu. GUINEA - Iwọ Oorun Afrika ni ilu yii wa ti ko nilo aṣẹ iwe igbelu, GUINEA BISSAU - Oṣu mẹta pere ni aigbawe aṣẹ ilu yii ti o si wa ni Iwọ Oorun Afrika. GAMBIA - Oṣu mẹta pere naa ni ohun ti o si wa ni Iwọ Oorun Afrika bakan naa. HAITI - Agbegbe Caribbean ni ilu yii wa. Oṣu mẹta naa ni anfani iwe igbelu na.


GAMBIA - Oṣu mẹta pere naa ni ohun ti o si wa ni Iwọ Oorun Afrika bakan naa. HAITI - Agbegbe Caribbean ni ilu yii wa. Oṣu mẹta naa ni anfani iwe igbelu na. IRAN -Aarin gbungbun Ila Oorun Afrika ni o wa. Samoa: aṣẹ iwe igbelu fun osu meji Senegal: Ọfẹ ni Seychelles: Iwe aṣẹ fun ọgbọn ọjọ Somalia: Gbigba aṣẹ iwe igbelu Sri Lanka Tanzania: de pelu iwe aṣẹ igbelu Timor - Leste:   Iwe aṣe igbelu fun ọgbọn ọjọ Togo:  laisi iwe aṣe igbelu Tuvalu:   de pelu iwe aṣẹ lẹyin oṣu kan. Uganda:  de pẹlu iwe aṣẹ igbelu Vanuatu: de pelu iwe aṣẹ.


IRAN -Aarin gbungbun Ila Oorun Afrika ni o wa. Samoa: aṣẹ iwe igbelu fun osu meji Senegal: Ọfẹ ni Seychelles: Iwe aṣẹ fun ọgbọn ọjọ Somalia: Gbigba aṣẹ iwe igbelu Sri Lanka Tanzania: de pelu iwe aṣẹ igbelu Timor - Leste:   Iwe aṣe igbelu fun ọgbọn ọjọ Togo:  laisi iwe aṣe igbelu Tuvalu:   de pelu iwe aṣẹ lẹyin oṣu kan. Uganda:  de pẹlu iwe aṣẹ igbelu Vanuatu: de pelu iwe aṣẹ.


World University Ranking: Ibùdó ẹ̀kọ́ṣẹ́ ìṣègùn Fásitì Ibadan dé ipò kẹrin l'Àfíríkà

Atilẹyin ti ileewe Fasiti Ibadan ṣe fun ibudo ẹkọsẹ isegun ileewe naa, lati lee jẹ ki wọn sẹ iṣẹ wọn lọna ti o tọ ati eyi ti o yẹ lo mu ki ibudo ẹ́kọ̀sẹ́ isegun ọ̀hun se ipo kẹ́rin ni Afirika. Ọjọgbọn Olubunmi Olapade Olaopa lo salaye bẹẹ fun BBC Yoruba lasiko to n sọrọ lori bi ọpọn ibudo ẹkọsẹ isegun fasiti Ibadan se sun si ipo kẹrin ni ilẹ Afirika. Olaopa ni pẹlu atilẹhin awọn oluranwọ miran, bi awọn akẹkọjade ileẹkọ naa, lo wa lara idi ti ileewe naa ṣe goke agba nilẹ Afirika. O ṣalaye pe, "awa ọsiṣẹ ile iwe yii naa n sapa wa, ta si ti gbe awọn  igbimọ kan kalẹ lati wo bi a ṣe lee de ipo agba. Gbogbo imọran ti wọn gba wa ni a tẹle, eyii lo ran wa lọwọ lati lee de ipo ti a de yii" Ọjọgbọn Olapade-Olaopa sọ pe, igba akọkọ ni yii ti ileewe naa yoo de ipo kẹrin ni gbogbo Afirika. Bi o tilẹ jeẹ pe ileewe naa ni aṣaju ni gbogbo agegbe aṣalẹ Sahara.


O ṣalaye pe, "awa ọsiṣẹ ile iwe yii naa n sapa wa, ta si ti gbe awọn  igbimọ kan kalẹ lati wo bi a ṣe lee de ipo agba. Gbogbo imọran ti wọn gba wa ni a tẹle, eyii lo ran wa lọwọ lati lee de ipo ti a de yii" Ọjọgbọn Olapade-Olaopa sọ pe, igba akọkọ ni yii ti ileewe naa yoo de ipo kẹrin ni gbogbo Afirika. Bi o tilẹ jeẹ pe ileewe naa ni aṣaju ni gbogbo agegbe aṣalẹ Sahara. Ninu ọrọ ọjọgbon naa, o ṣalaye pe "Lọdun to kọja, ipo kẹjọ ni awa nilẹ Afirika lẹyin Fasiti Makerere to wa ni Uganda, sugbọn lana ode yii ni a goke agba si ipo kẹrin nilẹ adulawọ. Ti a si n tẹlẹ Egypt ati South Africa." Ọjọgbọn Olaopa tun ṣalaye pe, ileewe ẹkọṣẹ iṣegun naa gbe ipo kẹrin nigba, to si n tẹle Fasiti Stellenbosch to wa ni South Africa, Fasiti Cairo ati Fasiti Mansoura, to wa ni orilẹ-ede Egypt.


Ninu ọrọ ọjọgbon naa, o ṣalaye pe "Lọdun to kọja, ipo kẹjọ ni awa nilẹ Afirika lẹyin Fasiti Makerere to wa ni Uganda, sugbọn lana ode yii ni a goke agba si ipo kẹrin nilẹ adulawọ. Ti a si n tẹlẹ Egypt ati South Africa." Ọjọgbọn Olaopa tun ṣalaye pe, ileewe ẹkọṣẹ iṣegun naa gbe ipo kẹrin nigba, to si n tẹle Fasiti Stellenbosch to wa ni South Africa, Fasiti Cairo ati Fasiti Mansoura, to wa ni orilẹ-ede Egypt. Lori ọna ti ileewe naa yoo gba lati ri pe eegun ibudo iṣegun yii ko jo ajorẹyin, ọjọgbọn naa ni "a ti sun ṣokoto wa, ti a si n wo gbogbo awọn ibi to ku diẹ kaato fun atunse to yẹ." Olaopa wa seleri pe ibudo ẹkọsẹ isegun fasiti Ibadan yoo maa wa atilẹhin gbogbo awọn to ti n ran wọn lọwọ latẹyinwa ati awọn ohun tuntun miran, ki wọn le duro si ipo giga yii."


Lori ọna ti ileewe naa yoo gba lati ri pe eegun ibudo iṣegun yii ko jo ajorẹyin, ọjọgbọn naa ni "a ti sun ṣokoto wa, ti a si n wo gbogbo awọn ibi to ku diẹ kaato fun atunse to yẹ." Olaopa wa seleri pe ibudo ẹkọsẹ isegun fasiti Ibadan yoo maa wa atilẹhin gbogbo awọn to ti n ran wọn lọwọ latẹyinwa ati awọn ohun tuntun miran, ki wọn le duro si ipo giga yii."


Xenophobic Attack: Ìjọba rọ ọmọ Nàìjíríà pé kí wọ́n dẹ́kun kíkọlu iléeṣẹ́ South Africa

Okun kii ho ruru ka wa ruru! Bayii ni ijọba apapọ ṣe n parọwa fawọn ọmọ Naijiria pe ki wọn ye kọlu awọn ileesẹ to jẹ ti orilẹde South Africa to wa ni Naijiria lati gbẹsan iṣekupani awọn ọmọ Naijiria lorilẹde naa. Ijọba ni kikọlu awọn ileeṣẹ orilẹede South Africa ni Naijiria yoo ni ipa ti ko dara lara ọmọ Naijiria ju South Africa lọ. Minisita fun iroyin ati aṣa, Alhaji Lai Mohammed sọ ninu atẹjade kan pe bawọn ọmọ Naijiria kan ti fi ibinu kọlu awọn ileeṣẹ to jẹ ti orilẹede South Africa lọjọ Iṣẹgun ku diẹ kaato. Lai Mohammed ni awọn ọmọ Naijiria ni oludokowo lawọn ileeṣẹ orilẹede South Africa, nitorinaa fifi ọwọ ara ẹni ṣera ẹni ni kawọn ọmọ Nigeria maa ba iru awọn ileeṣẹ bẹẹ jẹ. Bakan naa ni minisita eto iroyin ati aṣa ni ọmọ Naijiria lo pọju ninu awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ South Africa to wa ni Naijiria.


Minisita fun iroyin ati aṣa, Alhaji Lai Mohammed sọ ninu atẹjade kan pe bawọn ọmọ Naijiria kan ti fi ibinu kọlu awọn ileeṣẹ to jẹ ti orilẹede South Africa lọjọ Iṣẹgun ku diẹ kaato. Lai Mohammed ni awọn ọmọ Naijiria ni oludokowo lawọn ileeṣẹ orilẹede South Africa, nitorinaa fifi ọwọ ara ẹni ṣera ẹni ni kawọn ọmọ Nigeria maa ba iru awọn ileeṣẹ bẹẹ jẹ. Bakan naa ni minisita eto iroyin ati aṣa ni ọmọ Naijiria lo pọju ninu awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ South Africa to wa ni Naijiria. O fikun ọrọ rẹ pe awọn ọmọ Naijiria lo maa fori ko ju, ti awọn ileeṣẹ orilẹede South Africa ba di titi pa. Minisita Aarẹ Muhammadu Buhari ti ran awọn aṣoju si aarẹ South Africa lati fi ẹdun ọkan rẹ han ati lati wa nnkan ṣe si ikọlu ati ikoriira awọn ọmọ Naijiria to n gbe ni South Africa. O ni aarẹ ti sọ fun minisita ọrọ ilẹ okere, Geoffrey Onyeama pe ko ranṣẹ pe aṣoju orilẹede South Africa ni Naijiria pe ko wa sọ tẹnu rẹ, bi o tilẹ jẹ pe aṣoju South Africa oun ti sọ pe ohun to n ṣẹlẹ kii ṣe ikoriira awọn ọmọ Naijiria. Ẹwẹ, ẹgbẹ oṣelu alako PDP ti kepe ile igbimọ aṣofin agba l'Abuja lati pe ipade pajawiri lori ọrọ naa.


O fikun ọrọ rẹ pe awọn ọmọ Naijiria lo maa fori ko ju, ti awọn ileeṣẹ orilẹede South Africa ba di titi pa. Minisita Aarẹ Muhammadu Buhari ti ran awọn aṣoju si aarẹ South Africa lati fi ẹdun ọkan rẹ han ati lati wa nnkan ṣe si ikọlu ati ikoriira awọn ọmọ Naijiria to n gbe ni South Africa. O ni aarẹ ti sọ fun minisita ọrọ ilẹ okere, Geoffrey Onyeama pe ko ranṣẹ pe aṣoju orilẹede South Africa ni Naijiria pe ko wa sọ tẹnu rẹ, bi o tilẹ jẹ pe aṣoju South Africa oun ti sọ pe ohun to n ṣẹlẹ kii ṣe ikoriira awọn ọmọ Naijiria. Ẹwẹ, ẹgbẹ oṣelu alako PDP ti kepe ile igbimọ aṣofin agba l'Abuja lati pe ipade pajawiri lori ọrọ naa. PDP bu ẹnu ẹtẹ lu ijọba Aarẹ Buhari pe ko tete ja ọrọ naa kunra, wọn ni o buru jai pe olu ileeṣẹ Naijiria to wa nilẹ South Africa tun kọ ẹyin si awọn ọmọ Naijiria to sa lọ sibi.


PDP bu ẹnu ẹtẹ lu ijọba Aarẹ Buhari pe ko tete ja ọrọ naa kunra, wọn ni o buru jai pe olu ileeṣẹ Naijiria to wa nilẹ South Africa tun kọ ẹyin si awọn ọmọ Naijiria to sa lọ sibi.


World tour- Jessica Nabongo ni obìnrin akọkọ nilẹ Africa tí yóò rin àgbaye tan

Ninu ọdun yii ni Jessica Nabongo mu ero rẹ ṣẹ gẹgẹ bi obinrin akọkọ ni ilẹ Adulawọ ti yoo rin gbogbo orilẹ-ede agbaye. Ni bayii, ọmọbinrin yii wa n fẹ ki ọpọlọpọ ojugba rẹ lati ilẹ Adulawọ naa gbiyanju lati mu ala ati ero wọn ṣẹ bii ti oun. Ṣe ni ọjọ kẹfa, oṣu kẹwaa, ọdun yii ni Nabango, ọmọ ilẹ Uganda, ti a bi si ilẹ Amẹrika pari rinrin gbogbo orilẹ-ede agbaye ti o jẹ Aarundinnigba tan. Bakan naa ni ẹni ti o jẹ Olugbani siṣẹ ajọ agbaye tẹlẹ ki arabinrin yii lori ẹro ayelujara fun iwa akọni rẹ lati rin iru irin ajo naa. Ninu oṣu karun un ọdun yii ni o ṣi ṣalaye fun ile iṣẹ BBC wi pe irin ajo kaakakiri yii ti jẹ ki oun mọ bi o ṣe ri lati gbe igbe aye alaini. O tẹsiwaju pe, oun gan paapaa ni ẹbi si Uganda ti ko si omi mimu fun wọn tabi ina mọnamọna.


Bakan naa ni ẹni ti o jẹ Olugbani siṣẹ ajọ agbaye tẹlẹ ki arabinrin yii lori ẹro ayelujara fun iwa akọni rẹ lati rin iru irin ajo naa. Ninu oṣu karun un ọdun yii ni o ṣi ṣalaye fun ile iṣẹ BBC wi pe irin ajo kaakakiri yii ti jẹ ki oun mọ bi o ṣe ri lati gbe igbe aye alaini. O tẹsiwaju pe, oun gan paapaa ni ẹbi si Uganda ti ko si omi mimu fun wọn tabi ina mọnamọna. O wa gba awọn obinrin nimọran lati ta giri si ala wọn lojuna ati maṣe bẹru ninu mimu ero wọn wa si imuṣẹ lai wo iru ẹya tabi aawọ ibi ti wọn ti wa. Ko ṣai mẹnu baa wi pe, ki awọn obinrin o dẹkun wipe boya wọn ko le da rin irin ajo nitori ẹru tabi ifoya, o wi pe, irọ funfun balau ni iru ọrọ bẹẹ. Nigba ti o n sọrọ nipa bi o ti ṣe ri owo, o ni oun ri iṣe to fi ri owo ni kete ti irin ajo ile iwe oun pari, oun si fi owo naa ra ile.


O wa gba awọn obinrin nimọran lati ta giri si ala wọn lojuna ati maṣe bẹru ninu mimu ero wọn wa si imuṣẹ lai wo iru ẹya tabi aawọ ibi ti wọn ti wa. Ko ṣai mẹnu baa wi pe, ki awọn obinrin o dẹkun wipe boya wọn ko le da rin irin ajo nitori ẹru tabi ifoya, o wi pe, irọ funfun balau ni iru ọrọ bẹẹ. Nigba ti o n sọrọ nipa bi o ti ṣe ri owo, o ni oun ri iṣe to fi ri owo ni kete ti irin ajo ile iwe oun pari, oun si fi owo naa ra ile. Gẹgẹ bi ko ṣe fẹran lati maa duro loju kan, o gba ile, o si tẹsiwaju lọ si ilẹ Japan lati lọ jẹ Olukọ ede Gẹẹsi. Bakan naa ni o tun jẹ Olukọ ni ile iwe ẹkọ imọ nipa ọrọ okoowo ni ilu London, ki o to tun ṣiṣẹ pelu ajọ agbaye ti o gbe e de ilẹ Benin ati Italy. Nibẹ ni o ti bẹrẹ si ni ko owo jọ, ti o si ṣe okoowo aṣọ ṣẹẹti wiwọ.


Gẹgẹ bi ko ṣe fẹran lati maa duro loju kan, o gba ile, o si tẹsiwaju lọ si ilẹ Japan lati lọ jẹ Olukọ ede Gẹẹsi. Bakan naa ni o tun jẹ Olukọ ni ile iwe ẹkọ imọ nipa ọrọ okoowo ni ilu London, ki o to tun ṣiṣẹ pelu ajọ agbaye ti o gbe e de ilẹ Benin ati Italy. Nibẹ ni o ti bẹrẹ si ni ko owo jọ, ti o si ṣe okoowo aṣọ ṣẹẹti wiwọ. O ṣalaye pe lootọ ko dẹrun lati rin irin ajo bẹẹ gẹgẹ bi obinrin alawọ dudu, ti o tun gẹrun ori rẹ. O ni iwa ẹlẹya mẹya ti ti oju oun ri ni ilẹ South Afrika ko kere ni pataki laarin awọn eniyan alawọ dudu ilẹ naa. Bakan naa lo ni ọpọ ko fun oun ni wahala ni pataki ilẹ Senegal ti wọn fẹran eniyan dudu ti wọn si n kẹ gbogbo eniyan ibaa ṣe dudu tabi funfun.


O ṣalaye pe lootọ ko dẹrun lati rin irin ajo bẹẹ gẹgẹ bi obinrin alawọ dudu, ti o tun gẹrun ori rẹ. O ni iwa ẹlẹya mẹya ti ti oju oun ri ni ilẹ South Afrika ko kere ni pataki laarin awọn eniyan alawọ dudu ilẹ naa. Bakan naa lo ni ọpọ ko fun oun ni wahala ni pataki ilẹ Senegal ti wọn fẹran eniyan dudu ti wọn si n kẹ gbogbo eniyan ibaa ṣe dudu tabi funfun. O ni iwa awọn ọkunrin ilẹ Pakistan naa larinrin pupọ ti o si jẹ ọkan lara eyi ti o dara ju lọ. Ko din ni Aadọjọ awọn eniyan ti o ti rin iru irin ajo bẹẹ sugbọn ti o jẹ pe Oyinbo alawọ funfun ni ọpọ wọn


O ni iwa awọn ọkunrin ilẹ Pakistan naa larinrin pupọ ti o si jẹ ọkan lara eyi ti o dara ju lọ. Ko din ni Aadọjọ awọn eniyan ti o ti rin iru irin ajo bẹẹ sugbọn ti o jẹ pe Oyinbo alawọ funfun ni ọpọ wọn


South Africa killings: Ìjọba àpapọ̀ ní kò sóun tó jọ ìbúgbàmù àdó olóró níléeṣẹ́ ìjọba South Africa tó wà nílùú Abuja

Iroyin kan gba ori itakun ayelujara pe awọn leṣebi-leṣeka ẹda kan ti ju ado oloro si olu ileeṣẹ ijọba orilẹede SouthAfrica to wa nilu Abuja. Ko si si idi meji ti wọn so mọ ọrọ yii ju edeaiyede lori ikọlu awọn ajeji lorilẹede South Africa lọwọlọwọ. Amọṣa, Ijọba apapọ orilẹede Naijiria ti wa bọ sigboro aye bayii lati da omi tutu si iroyin naa eyi ti wọn pe ni iroyin ẹlẹjẹ. Ni ọjọ Satide ni minisita fun eto iroyin ati aṣa gbe atẹjade kan jade pe ko si ohun to jọ ibugbamu ado oloro ni ileeṣẹ aṣoju ijọba orilẹede South Africa ni Naijiria to wa nilu Abuja. O ni fidio ibugbamu ado oloro ti awọn eeyan kan n gbe kiri lori itakun ayelujara kii ṣe ti ileeṣẹ aṣoju ilẹ South Africa bi ko ṣe ti ibugbamu to waye ni ibudo  Emab Plaza, nitosi Banex, nilu Abuja loṣu kẹfa ọdun 2014. Lai Mohammed to di iroyin ofege naa ru iṣẹ ọwọ awọn alatako ṣalaye pe ọgbọn ati da omi alaafia iṣejọba ru ni awọn to gbero fidio naa n da.


Ni ọjọ Satide ni minisita fun eto iroyin ati aṣa gbe atẹjade kan jade pe ko si ohun to jọ ibugbamu ado oloro ni ileeṣẹ aṣoju ijọba orilẹede South Africa ni Naijiria to wa nilu Abuja. O ni fidio ibugbamu ado oloro ti awọn eeyan kan n gbe kiri lori itakun ayelujara kii ṣe ti ileeṣẹ aṣoju ilẹ South Africa bi ko ṣe ti ibugbamu to waye ni ibudo  Emab Plaza, nitosi Banex, nilu Abuja loṣu kẹfa ọdun 2014. Lai Mohammed to di iroyin ofege naa ru iṣẹ ọwọ awọn alatako ṣalaye pe ọgbọn ati da omi alaafia iṣejọba ru ni awọn to gbero fidio naa n da. Alhaji Lai Mohammed wa rs awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati maa woye gbogbo iroyin ti wọn ba n ri gba lori ayelujara nitori oye lagba n wo.


Alhaji Lai Mohammed wa rs awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati maa woye gbogbo iroyin ti wọn ba n ri gba lori ayelujara nitori oye lagba n wo.


Wo àwọn àwòràn tó làmìlaaka nílẹ̀ Adúláwọ̀ lọ́sẹ̀ yìí

Ẹgbẹlẹgbẹ awọn eniyan ni wọn wa ṣe idaro gbajugbaja olorin n ni DJ Arafat. Abidjan ni orilẹ-ede Ivory Caost gablejo awọn ero nibi eto isinku ọmọ ódun mẹtalelọgbọn naa to ku nibi ijamba to ni lori alupupu rẹ. Koda, aarẹ ilẹ Ivory Coast, Alassane Quattara ati Davido gan an wa ni papa iṣere Félix Houphouet Boigny Stadium ti wọn ti ṣe ẹyẹ ikẹyin fun Arafat. Ni Joannesburg to jẹ olu ilu orilẹ-ede South Africa ni awọn alagbara ti n dan ara wo ti wọn n ja fawọn onworan paapaa awọn ololufẹ. Lọjọru to kọja ni Iman ara Somalia to n rirnrin oge wọ aṣọ alarabra yii. O wọọ nibi ajọdun fiimu agbaye to waye ni Vernice ni orilẹ-ede Italy.


Ni Joannesburg to jẹ olu ilu orilẹ-ede South Africa ni awọn alagbara ti n dan ara wo ti wọn n ja fawọn onworan paapaa awọn ololufẹ. Lọjọru to kọja ni Iman ara Somalia to n rirnrin oge wọ aṣọ alarabra yii. O wọọ nibi ajọdun fiimu agbaye to waye ni Vernice ni orilẹ-ede Italy. Gbajugbaja oṣere, Candice Swanepoel to wa lati orilẹ-ede South Africa lo duro ya fọto ninu omi yii. Eyi ni ogbontarigi olorin takasufe ọmọ Naijiria, DBanj nigba to n ṣere ni ile iwe giga Brixton Academy ni London lọjọ Aiku. O ti kọkọ sọ fun BBC pe laipẹ ni iyawo oun a to bimọ ikoko tuntunÀwọn olórin Nàìjíríà kẹ́dùn ikú ọmọ DBanj Odun "Fatchue" ni ọdun ti awọn ọmọde fi n palẹmọ de ipo adari lọjọ iwaju.


Gbajugbaja oṣere, Candice Swanepoel to wa lati orilẹ-ede South Africa lo duro ya fọto ninu omi yii. Eyi ni ogbontarigi olorin takasufe ọmọ Naijiria, DBanj nigba to n ṣere ni ile iwe giga Brixton Academy ni London lọjọ Aiku. O ti kọkọ sọ fun BBC pe laipẹ ni iyawo oun a to bimọ ikoko tuntunÀwọn olórin Nàìjíríà kẹ́dùn ikú ọmọ DBanj Odun "Fatchue" ni ọdun ti awọn ọmọde fi n palẹmọ de ipo adari lọjọ iwaju. Ni orilẹ-ede Kenya ni a ti ri awọn ọmọ ogun ilẹ yii ti wọn n ṣo diẹ lara awọn erinmi ni Kenya. Won n pese aabo fun eranko yii bo ṣe n wa ibi to maa ye ẹyin si lọjọ Eti to kọja.


Ni orilẹ-ede Kenya ni a ti ri awọn ọmọ ogun ilẹ yii ti wọn n ṣo diẹ lara awọn erinmi ni Kenya. Won n pese aabo fun eranko yii bo ṣe n wa ibi to maa ye ẹyin si lọjọ Eti to kọja.


Ethiopia: Ìjà ẹ̀sìn àti ẹlẹ́yàmẹ̀yà sọ èèyàn 78 dèrò ọ̀run ni Ethiopia

Eeyan mejidinlọgọrin lo ti dero ọrun lorilẹ-ede Ethiopia lẹyin ifẹhonuhan to waye ni awọn agbegbe kan lorilẹ-ede ọhun. Adari igbimọ ijọba orilẹ-ede naa, Abiy Ahmed sọ fun awọn oniroyin pe awọn eeyan ọhun jẹ Ọlọrun nipe latari wahala to ṣelẹ latari ifẹhonuhan naa. Kete lẹyin wahala naa ni ajọ ọtẹlẹmuyẹ orilẹ-ẹde naa ti fi pampẹ ofin mu irinwo eeyan ti wọn fura si pe wọn lọwọ ninu biba duklia jẹ ati gbigbẹmi awọn eeyaan. Ifẹhonuhan naa bẹrẹ lẹyin ti gbajumọ ajafẹtọ ọmọniyan kan lati ẹya Oromo, Jawar Mohammed sọrọ loju opo Facebook rẹ pe ijọba n fi ẹmi oun wewu lẹyin to yọ awọn adabo rẹ kuro. Sugbọn ijọba ti fesi pe irọ pata ni ẹsun ti Jawar fi kan an. Alukoro adari igbimọ ijọba, Billene Seyoum sọ pe, rogbodiyan naa ni ọwọ ẹlẹyamẹya ati ẹsin ninu, leyi to mu ko burẹkẹ.


Ifẹhonuhan naa bẹrẹ lẹyin ti gbajumọ ajafẹtọ ọmọniyan kan lati ẹya Oromo, Jawar Mohammed sọrọ loju opo Facebook rẹ pe ijọba n fi ẹmi oun wewu lẹyin to yọ awọn adabo rẹ kuro. Sugbọn ijọba ti fesi pe irọ pata ni ẹsun ti Jawar fi kan an. Alukoro adari igbimọ ijọba, Billene Seyoum sọ pe, rogbodiyan naa ni ọwọ ẹlẹyamẹya ati ẹsin ninu, leyi to mu ko burẹkẹ. Ajọ ọlọpaa ni agbegbe Oromia to jẹ agbegbe ti iṣẹlẹ naa pa lara julọ sọ ṣaaju pe eeyan mejidinlaadọrin lo kọkọ jẹ Ọlọrun nipe.


Ajọ ọlọpaa ni agbegbe Oromia to jẹ agbegbe ti iṣẹlẹ naa pa lara julọ sọ ṣaaju pe eeyan mejidinlaadọrin lo kọkọ jẹ Ọlọrun nipe.


Ìfipábọ́mọlòò Kaduna: Ọlọ́ọ̀pá m'áwọn tó ń fipá bá èèyàn 500 àtàwọn ọmọdékùnrin lò pọ̀

Eeyan bi ẹẹdẹgbẹta tawọn ọmọde wa lara wọn lo gba ominira lẹyin tawọn ọlọpaa yabo ile kan lagbegbe Rigasa nipinlẹ Kaduna l'Ọjọbọ. Kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Kaduna, Ali Janga ṣalaye fun BBC pe ileeṣẹ ọlọpaa yabo gbọngan naa lẹyin tawọn ara ilu kan ta wọn lolobo lori ohun to n ṣẹlẹ lagbegbe ọhun. Ileeṣẹ ọlọpaa fidi rẹ mulẹ pe awọn eeyan naa ti gbogbo wọn jẹ ọkunrin wa lati orilẹede Burkina Faso, Mali atawọn orilẹede ile Afirika miiran. Awọn agbofinro sọ pe awọn eeyan yii tawọn ọmọde pọju lara wọn ni wọn ju ṣẹkẹṣẹkẹ si lẹsẹ ninu ahamọ ti wọn wa. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe oniruuru iya ni wọn fi jẹ awọn eeyan ọun. Ileeṣẹ ọlọpaa yabo gbọngan naa lẹyin tawọn ara ilu kan tawọn lolobo lori ohun to n ṣẹlẹ lagbegbe naa.


Awọn agbofinro sọ pe awọn eeyan yii tawọn ọmọde pọju lara wọn ni wọn ju ṣẹkẹṣẹkẹ si lẹsẹ ninu ahamọ ti wọn wa. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe oniruuru iya ni wọn fi jẹ awọn eeyan ọun. Ileeṣẹ ọlọpaa yabo gbọngan naa lẹyin tawọn ara ilu kan tawọn lolobo lori ohun to n ṣẹlẹ lagbegbe naa. Iroyin sọ pe awọn kan n ni ibalopọ tipatipa pẹlu awọn ọmọde to wa nibẹ, bakan naa ni wọn n fiya jẹ wọn lojoojumọ. Ọpọ ninu wọn lo sọ pe awọn ẹbi awọn lo mu awọn lọ sibẹ nitori wọn ro pe ileewe ẹkọ nipa ẹsin ni. Ileeṣẹ ọlọọpa ni iwa imunilẹru ati iwa ika si ọmọniyan ni iṣẹlẹ naa jẹ.


Iroyin sọ pe awọn kan n ni ibalopọ tipatipa pẹlu awọn ọmọde to wa nibẹ, bakan naa ni wọn n fiya jẹ wọn lojoojumọ. Ọpọ ninu wọn lo sọ pe awọn ẹbi awọn lo mu awọn lọ sibẹ nitori wọn ro pe ileewe ẹkọ nipa ẹsin ni. Ileeṣẹ ọlọọpa ni iwa imunilẹru ati iwa ika si ọmọniyan ni iṣẹlẹ naa jẹ. Ẹwẹ, awọn afurasi mẹjọ lawọn ọlọpaa ti mu bayii, nigba ti iwadii si n lọ lọwọ


Ẹwẹ, awọn afurasi mẹjọ lawọn ọlọpaa ti mu bayii, nigba ti iwadii si n lọ lọwọ


Poverty: Iyán àti ìse ń bá àwọn ọmọ Naijiria fín ra

Awuyewuye ti n lọ lori ọrọ ti ijọba Naijiria sọ wi pe ko si isẹ ati iya ni orilẹede Naijiria nitori bijọba se ti gbogbo ibode to wa ni ẹkun Naijiria. Minisita fun ọrọ ohun ọsin ati idagbasoke agbegbe, Sabo Nanono lo sọ bẹẹ ni Abuja nibi Ayajọ Ọjọ Ounjẹ ni Agbaye. Minisita woye ọrọ yii lasiko to n fesi si awọn eniyan to bu ẹnu atẹ lu bii ijọba se ti awọn ẹnu ibode to wọ Naijiria, eleyii to dina karakata pẹlu awọn orilẹede miran, paapaa ounjẹ. Nanono ni ẹrin ma a n pa ẹrẹke oun nigba kuugba ti oun ba gbọ pe ebi n pa awọn ọmọ Naijiria, nitori oun gbagbọ pe wọn ko mọ oun to n jẹ iya ati iṣẹ. Sugbọn nigba to n fesi si ọrọ yii, ajafẹtọ ọmọniyan kan, Daniel Akinlami sọ wi pe, ibanujẹ ọkan lo jẹ fun oun pe ijọba Naijiria ko mọ oun to n lọ ni ilu, paapaa iya ati isẹ to n ja rain nilẹ. Akinlami ni awọn adari Naijiiria n se bi ẹni wi pe, iya to n jẹ awọn ara ilu ko kan wọn, nitori ọwọn gogo lo ba oun gbogbo ti awọn eniyan n ra ni ọja.


Nanono ni ẹrin ma a n pa ẹrẹke oun nigba kuugba ti oun ba gbọ pe ebi n pa awọn ọmọ Naijiria, nitori oun gbagbọ pe wọn ko mọ oun to n jẹ iya ati iṣẹ. Sugbọn nigba to n fesi si ọrọ yii, ajafẹtọ ọmọniyan kan, Daniel Akinlami sọ wi pe, ibanujẹ ọkan lo jẹ fun oun pe ijọba Naijiria ko mọ oun to n lọ ni ilu, paapaa iya ati isẹ to n ja rain nilẹ. Akinlami ni awọn adari Naijiiria n se bi ẹni wi pe, iya to n jẹ awọn ara ilu ko kan wọn, nitori ọwọn gogo lo ba oun gbogbo ti awọn eniyan n ra ni ọja. Bakan naa lo fikun wi pe, ibode ti wọn ti pa naa fa ọwọn-gogo ounjẹ nitori awọn to n ta ounjẹ labẹle ti fi owo kun owo ọja wọn. Ajafẹtọ ọmọniyan naa wa parọwa si ijọba lati siju aanu wo awọn ara ilu, ki wọn si ibode naa, ki awọn eniyan le gbe igbe aye irọrun. Bakan naa, awọn ọmọ Naijiria miran tun ti fi igbe ta ni oju opo ikansiraẹni BBC News Yoruba lori Facebook, ti wọn si n gbarata lori ọrọ ti minisita ọhun sọ pe ko si ebi ni Naijiria.


Bakan naa lo fikun wi pe, ibode ti wọn ti pa naa fa ọwọn-gogo ounjẹ nitori awọn to n ta ounjẹ labẹle ti fi owo kun owo ọja wọn. Ajafẹtọ ọmọniyan naa wa parọwa si ijọba lati siju aanu wo awọn ara ilu, ki wọn si ibode naa, ki awọn eniyan le gbe igbe aye irọrun. Bakan naa, awọn ọmọ Naijiria miran tun ti fi igbe ta ni oju opo ikansiraẹni BBC News Yoruba lori Facebook, ti wọn si n gbarata lori ọrọ ti minisita ọhun sọ pe ko si ebi ni Naijiria. Ijọba orilẹede Naijiria ti ni irọ lasan ni pe iya ati iṣẹ n ja rainrain lorilẹede Naijiria. Minisita fun ọrọ ohun ọsin ati idagbasoke agbegbe, Sabo Nanono lo sọ bẹẹ ni Abuja nibi Ayajọ Ọjọ Ounjẹ ni Agbaye. Minisita naa n fesi si awọn eniyan to bu ẹnu atẹ lu bii ijọba se ti ibode Naijiria, eleyii to dina karakata lati orilẹede miran, paapaa ounjẹ.


Ijọba orilẹede Naijiria ti ni irọ lasan ni pe iya ati iṣẹ n ja rainrain lorilẹede Naijiria. Minisita fun ọrọ ohun ọsin ati idagbasoke agbegbe, Sabo Nanono lo sọ bẹẹ ni Abuja nibi Ayajọ Ọjọ Ounjẹ ni Agbaye. Minisita naa n fesi si awọn eniyan to bu ẹnu atẹ lu bii ijọba se ti ibode Naijiria, eleyii to dina karakata lati orilẹede miran, paapaa ounjẹ. Nanono ni ẹrin ma a n pa ẹrẹke oun nigba kuugba ti oun ba gbọ pe ebi n pa awọn ọmọ Naijiria, nitori oun gbagbọ pe wọn ko mọ oun to n jẹ iya ati iṣẹ. O ni orilẹede Naijiria ni ounjẹ ajẹsẹku, nitorina ki wọn lọ si awọn orilẹede to wa ni ilẹ Afirika miran lati mọ ohun to n jẹ iya ati iṣẹ. Ninu ọrọ rẹ, Minisita naa ni awọn ọmọ Naijiria nilo ki wọn ma a ṣe ere idaraya lati le mu adinku ba ọra to wa ni ara wọn.


Nanono ni ẹrin ma a n pa ẹrẹke oun nigba kuugba ti oun ba gbọ pe ebi n pa awọn ọmọ Naijiria, nitori oun gbagbọ pe wọn ko mọ oun to n jẹ iya ati iṣẹ. O ni orilẹede Naijiria ni ounjẹ ajẹsẹku, nitorina ki wọn lọ si awọn orilẹede to wa ni ilẹ Afirika miran lati mọ ohun to n jẹ iya ati iṣẹ. Ninu ọrọ rẹ, Minisita naa ni awọn ọmọ Naijiria nilo ki wọn ma a ṣe ere idaraya lati le mu adinku ba ọra to wa ni ara wọn. Amọ, Asoju Ajọ to n risi ọrọ ounjẹ lagbaye, Suffyan Koroma wa kesi ijọba lati mu ounjẹ wọpọ lorilẹede Naijiria, ki ebi ati iṣẹ le di ohun igbagbe. Ogunjọ, Osu Kẹjọ, ọdun 2019 ni ijọba ti gbogbo ibode rẹ ni ẹkun mẹrẹẹrin to yii orilẹede Naijiria ka.


Amọ, Asoju Ajọ to n risi ọrọ ounjẹ lagbaye, Suffyan Koroma wa kesi ijọba lati mu ounjẹ wọpọ lorilẹede Naijiria, ki ebi ati iṣẹ le di ohun igbagbe. Ogunjọ, Osu Kẹjọ, ọdun 2019 ni ijọba ti gbogbo ibode rẹ ni ẹkun mẹrẹẹrin to yii orilẹede Naijiria ka.


Homosexual: Uganda yóò dá ẹ̀wọǹ gbére fún obinrin tabi okunrin tó bá fẹ́ ara wọn

Ijọba ilẹ Uganda ti bẹrẹ igbesẹ lati gbogun ti iwa pe ki ọkunrin meji tabi obinrin meji maa fẹ arawọn. Ẹni ti o jẹ Minisita fun eto iwa amuyẹ ni ilẹ naa,lo sọrọ igbesẹ ti wa lati mu amuto ba ofin naa ti ile ẹjọ gbegi le ni ọdun 2014. Simon Lokodo sọ fun awọn eniyan pe ti gbogbo eto ba ti to tan, ẹwọn gbere ni fun ẹnikẹni ti ade ọrọ naa ba ṣi mọ lori. Lokodo ni wọn yoo jẹ ko ye gbogbo eniyan pe ẹnikẹni tabi eeyan keeyan to ba tasẹ agẹrẹ si ofin yii, yoo dara rẹ lẹbi ti yoo si gba idalẹbi. Ko ṣai mẹnu baa wi pe, o jẹ ohun ajeji pata gbaa si ilẹ Uganda ki okunrin meji tabi obinrin meji maa ni ajọsepọ. Ni ọdun 2014 ni Aarẹ Yoweri Museveni ti fọwọ si abadofin naa ṣugbọn ti ile ẹjọ ko gbaa wọle fun idi kan tabi omiran pe ki wọn pa ẹni ba dan iru rẹ wo.


Lokodo ni wọn yoo jẹ ko ye gbogbo eniyan pe ẹnikẹni tabi eeyan keeyan to ba tasẹ agẹrẹ si ofin yii, yoo dara rẹ lẹbi ti yoo si gba idalẹbi. Ko ṣai mẹnu baa wi pe, o jẹ ohun ajeji pata gbaa si ilẹ Uganda ki okunrin meji tabi obinrin meji maa ni ajọsepọ. Ni ọdun 2014 ni Aarẹ Yoweri Museveni ti fọwọ si abadofin naa ṣugbọn ti ile ẹjọ ko gbaa wọle fun idi kan tabi omiran pe ki wọn pa ẹni ba dan iru rẹ wo. Lokodo ti wa ṣalaye pe ofin tuntun naa ti gba ifọwọ si Aarẹ ati ọga Ọlọpaa pe wọn ti ṣetan lati fi iya jẹ iru ẹni bẹẹ ati ohunkohun to ba ṣẹlẹ lẹyin rẹ. Pepe Julian Onziema ti o wa lati ẹya to kere ju ni ilẹ Uganda ti ṣalaye pe ẹru paapaa n ba awọn ọmọ ẹgbẹ oun ti ọpọ ẹniyan si ti salọ kuro ni ilẹ naa gẹgẹ bi atipo. Onziema ṣalaye pe ni ọdun yii nikan, wọn ti pa ọkunrin mẹta ati obinrin kan ti wọn lọwọ ninu iru iwa yii, pe ni ọsẹ to kọja ni wọn pa ọmọkunrin kan ti o jẹbi iru ẹsun bẹẹ.


Lokodo ti wa ṣalaye pe ofin tuntun naa ti gba ifọwọ si Aarẹ ati ọga Ọlọpaa pe wọn ti ṣetan lati fi iya jẹ iru ẹni bẹẹ ati ohunkohun to ba ṣẹlẹ lẹyin rẹ. Pepe Julian Onziema ti o wa lati ẹya to kere ju ni ilẹ Uganda ti ṣalaye pe ẹru paapaa n ba awọn ọmọ ẹgbẹ oun ti ọpọ ẹniyan si ti salọ kuro ni ilẹ naa gẹgẹ bi atipo. Onziema ṣalaye pe ni ọdun yii nikan, wọn ti pa ọkunrin mẹta ati obinrin kan ti wọn lọwọ ninu iru iwa yii, pe ni ọsẹ to kọja ni wọn pa ọmọkunrin kan ti o jẹbi iru ẹsun bẹẹ. Awọn Orilẹ ede ti o tako iru iwa bẹẹ ti wọn si gba pe iku ni ere ẹṣẹ ẹni bẹẹ ni; Bakan naa ni apa ila Oorun orilẹ ede Nigeria, okuta ni wọn maa n ju pa iru ẹni ti ade ọrọ naa ba ṣi mọ lori.


Awọn Orilẹ ede ti o tako iru iwa bẹẹ ti wọn si gba pe iku ni ere ẹṣẹ ẹni bẹẹ ni; Bakan naa ni apa ila Oorun orilẹ ede Nigeria, okuta ni wọn maa n ju pa iru ẹni ti ade ọrọ naa ba ṣi mọ lori.


Russia in Africa: Ṣé òun ni alágbára ńlá ní Áfíríkà báyìí?

Orilẹede Russia lo n gbalejo ipade apapọ awọn asaaju orilẹ-ede Áfíríkà lọsẹ yii, eyi to n fihan pe agbega ti n ba ipa to n ko nilẹ Áfíríkà. Lootọ ni orilẹede Soviet Union laye igbakan ni ojuse to fidi mulẹ ni ilẹ Afirika tẹlẹ amọ ipa rẹ ni ẹka ọrọ aje ati oselu ti dinku lẹyin ogun abẹle keji. Aarẹ Putin salaye pe sise amugbooro okun ajọsepọ laarin awọn orilẹede Afirika jẹ ọkan lara awọn ilana ilẹ okeere to jẹ wọn logun. Eyi si lo mu ki ẹka ileesẹ BBC to maa n wadi ọfintoto nipa iroyin kan, ti wọn n pe ni BBC Reality Check, fi n beere pe bawo ni ojuse orilẹede Russia ni ilẹ Afirika ti se pataki si lọwọlọwọ bayii? O ti foju han gbangba pe Russia wa digbi, to si fẹsẹ rinlẹ lati mu ki okun ajọsepọ rẹ lati aye Soviet Union nilẹ Afirika tubọ le si. Ninu ifọrọwerọ pẹlu ileesẹ akoroyinjọ ilẹ Russia, TASS saaju ipade apero to waye lọsẹ yii, aarẹ Putin ni "Ibasepọ laarin Russia ati awọn orilẹede Afirika naa wa loke tente, to si tun sọrọ nipa fifun wọn ni awọn anfaani yii: Orilẹede Russia ti n se amugbooro ẹka agbara rẹ nidi eto iselu lẹkun Afirika, tawọn olori orilẹede lẹkun naa mejila si n se abẹwo si Russia lati ọdun 2015, mẹfa ninu wọn si tun ls si Russia ni 2018 nikan.


Eyi si lo mu ki ẹka ileesẹ BBC to maa n wadi ọfintoto nipa iroyin kan, ti wọn n pe ni BBC Reality Check, fi n beere pe bawo ni ojuse orilẹede Russia ni ilẹ Afirika ti se pataki si lọwọlọwọ bayii? O ti foju han gbangba pe Russia wa digbi, to si fẹsẹ rinlẹ lati mu ki okun ajọsepọ rẹ lati aye Soviet Union nilẹ Afirika tubọ le si. Ninu ifọrọwerọ pẹlu ileesẹ akoroyinjọ ilẹ Russia, TASS saaju ipade apero to waye lọsẹ yii, aarẹ Putin ni "Ibasepọ laarin Russia ati awọn orilẹede Afirika naa wa loke tente, to si tun sọrọ nipa fifun wọn ni awọn anfaani yii: Orilẹede Russia ti n se amugbooro ẹka agbara rẹ nidi eto iselu lẹkun Afirika, tawọn olori orilẹede lẹkun naa mejila si n se abẹwo si Russia lati ọdun 2015, mẹfa ninu wọn si tun ls si Russia ni 2018 nikan. Orilẹede Russia jẹ alabasepọ aabo fawọn orilẹede kan ni Afirika, to si jẹ ogbontagi laarin awọn to n pese ohun ija oloro fun wọn, sugbọn taa ba wo yika agbaye, ilẹ Aifika kọ lo tobi ju ti wọn n ta awọn ohun ijagun rẹ si, ẹkun Asia ni. Amọ sa, ajọsepọ rẹ lkka aabo n fẹju si lati ọdun 2014, to si fọwọsi iwe adehun ibasepọ ologun pẹlu awọn orilẹede mọkandinlogun nilẹ Afrika. Ajọsepọ Russia lẹka ologun ati aabo kọja kiko ohun ijagun lọ silẹ okeere, nigba miran, o tun maa n lo awọn ikọ ologun aladani labẹnu.


Orilẹede Russia jẹ alabasepọ aabo fawọn orilẹede kan ni Afirika, to si jẹ ogbontagi laarin awọn to n pese ohun ija oloro fun wọn, sugbọn taa ba wo yika agbaye, ilẹ Aifika kọ lo tobi ju ti wọn n ta awọn ohun ijagun rẹ si, ẹkun Asia ni. Amọ sa, ajọsepọ rẹ lkka aabo n fẹju si lati ọdun 2014, to si fọwọsi iwe adehun ibasepọ ologun pẹlu awọn orilẹede mọkandinlogun nilẹ Afrika. Ajọsepọ Russia lẹka ologun ati aabo kọja kiko ohun ijagun lọ silẹ okeere, nigba miran, o tun maa n lo awọn ikọ ologun aladani labẹnu. Yatọ si orilẹede Central Africa Republic ti ifarahan Russia ti fẹsẹ mulẹ, bakan naa la tun gbọ pe lorilẹede Sudan ati Libya atawọn orilẹede miran, ileesẹ ologun aladani kan, Wagner, ti wọn lo ni ajọsepọ to gunmọ pẹlu Russia, wa nibẹ. Russia ni awọn eto afanilojumọra lorisirisi lẹka ọrọ aje eyi ti yoo mu ko fidi kalẹ ni Afirika bi ko tilẹ ni awọn eroja kan lọpọ fun awọn ileesẹ nlanla rẹ. Bakan naa ni Russia ni iriri pupọ lẹka ohun amusagbara eyi to lee lee fi fa oju awọn orilẹede to ni ohun alumọọni lọpọ loju mọra.


Yatọ si orilẹede Central Africa Republic ti ifarahan Russia ti fẹsẹ mulẹ, bakan naa la tun gbọ pe lorilẹede Sudan ati Libya atawọn orilẹede miran, ileesẹ ologun aladani kan, Wagner, ti wọn lo ni ajọsepọ to gunmọ pẹlu Russia, wa nibẹ. Russia ni awọn eto afanilojumọra lorisirisi lẹka ọrọ aje eyi ti yoo mu ko fidi kalẹ ni Afirika bi ko tilẹ ni awọn eroja kan lọpọ fun awọn ileesẹ nlanla rẹ. Bakan naa ni Russia ni iriri pupọ lẹka ohun amusagbara eyi to lee lee fi fa oju awọn orilẹede to ni ohun alumọọni lọpọ loju mọra. Koda, awọn ileesẹ kan to jẹ tilẹ Russia lo ti n wa kusa lorilẹede Guinea, ti wọn si tun n wa okuta olowo iyebiye dayamọndi ni orilẹede Angola, to si tun ti gba asẹ lati maa pese afẹfẹ gaasi lorilẹede Mozambique. Tun wẹ, ileesẹ aladani nla to wa fun ohun amusagbara lati Russia, Lukoil, la tun gbọ pe o n se isẹ lorilẹede Cameroon, Ghana ati Naijiria, to si tun n lakaka lati tẹdo si orilẹede Congo. Russia tun n pese iranwọ nidi imọ ẹrọ igbalode nidi ohun ijagun oloro fun ọpọ awọn orilẹede ni ilẹ Afirika, to fi mọ sise agbekalẹ ibudo ipese ohun eelo ijagun oloro lorilẹede Egypt lọdun to n bọ, eyi ti yoo na wọn to owoya biliọnu mẹẹdọgbọn dọla.


Koda, awọn ileesẹ kan to jẹ tilẹ Russia lo ti n wa kusa lorilẹede Guinea, ti wọn si tun n wa okuta olowo iyebiye dayamọndi ni orilẹede Angola, to si tun ti gba asẹ lati maa pese afẹfẹ gaasi lorilẹede Mozambique. Tun wẹ, ileesẹ aladani nla to wa fun ohun amusagbara lati Russia, Lukoil, la tun gbọ pe o n se isẹ lorilẹede Cameroon, Ghana ati Naijiria, to si tun n lakaka lati tẹdo si orilẹede Congo. Russia tun n pese iranwọ nidi imọ ẹrọ igbalode nidi ohun ijagun oloro fun ọpọ awọn orilẹede ni ilẹ Afirika, to fi mọ sise agbekalẹ ibudo ipese ohun eelo ijagun oloro lorilẹede Egypt lọdun to n bọ, eyi ti yoo na wọn to owoya biliọnu mẹẹdọgbọn dọla.


Xenophobia: South Africa gbọ́dọ̀ dá owó ìtanràn padà kí wọ́n si fìyà jẹ àwọn ti ọ̀rọ̀ kàn -Sen Basiru

Senatọ Basiru ni koda wọn gbọdọ san owo gba-ma-binu fawọn ti wọn ba nkan wọn jẹ. Senetọ Basiru Ajibọla to n ṣoju aarin gbungbun Oṣun naa bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu iwa biba nkan ẹlomiran jẹ to ṣẹlẹ ni orilẹ-ede South Africa. O ni iṣẹ ilu ati awọn ti a yan sipo ni lati daabo to peye bo ẹmi ati dukia awọn eniyan abẹ wọn. O ni eyi ku diẹ kaa to ninu iwa awọn adari orilẹ-ede South Africa lori iṣẹlẹ yii. Senetọ to n dari igbimọ yii nile aṣofin agba ni Abuja ni iwa buruku gbaa ni awọn eniyan ilẹ South Africa hu yii ni eyi ti ko dara fun ilẹ Adulawọ rara. O ni ọpọ igba ni ikọlu si awọn ọmọ Naijiria ti n waye ni South Africa ṣugbọn bayii, o to gẹẹ ni.


O ni eyi ku diẹ kaa to ninu iwa awọn adari orilẹ-ede South Africa lori iṣẹlẹ yii. Senetọ to n dari igbimọ yii nile aṣofin agba ni Abuja ni iwa buruku gbaa ni awọn eniyan ilẹ South Africa hu yii ni eyi ti ko dara fun ilẹ Adulawọ rara. O ni ọpọ igba ni ikọlu si awọn ọmọ Naijiria ti n waye ni South Africa ṣugbọn bayii, o to gẹẹ ni. O ni ko si abajade pe ijọba South Africa fiya jẹ awọn oniṣẹ ibi yii ri lati ẹyin wa ni eyi to gbọdọ dopin lasiko yii. Bakan naa lo bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu iwa ki awọn ọmọ Naijiria naa maa fi oro ya oro nipa biba nkan awọn ara South Africa jẹ ni NaijiriaÀwọn ọmọ Naijiria kóju ija sí àwọn South Africa wọ́n ní "Ó tó gẹ́". O ni asiko ti to ki ijọba Naijiria wagbo dẹkun fun iru ikọlu yii lori awọn eniyan rẹ kaakiri agabye paapaa ni south Africa.


O ni ko si abajade pe ijọba South Africa fiya jẹ awọn oniṣẹ ibi yii ri lati ẹyin wa ni eyi to gbọdọ dopin lasiko yii. Bakan naa lo bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu iwa ki awọn ọmọ Naijiria naa maa fi oro ya oro nipa biba nkan awọn ara South Africa jẹ ni NaijiriaÀwọn ọmọ Naijiria kóju ija sí àwọn South Africa wọ́n ní "Ó tó gẹ́". O ni asiko ti to ki ijọba Naijiria wagbo dẹkun fun iru ikọlu yii lori awọn eniyan rẹ kaakiri agabye paapaa ni south Africa. O ni oun gbagbọ pe ko le si ninu ofin South Africa lati maa fiya jẹ awọn ajeji ni ilu wọn rara. O ni ṣugbọn o jọ gate ko jọ gate ni ọrọ naa. Basiru ni o ṣeni laanu pe ajọ iṣọkan ilẹ Adulawọ ko ri ohun kanakn to ṣe gboogi ṣe lori ọrọ yii.


O ni oun gbagbọ pe ko le si ninu ofin South Africa lati maa fiya jẹ awọn ajeji ni ilu wọn rara. O ni ṣugbọn o jọ gate ko jọ gate ni ọrọ naa. Basiru ni o ṣeni laanu pe ajọ iṣọkan ilẹ Adulawọ ko ri ohun kanakn to ṣe gboogi ṣe lori ọrọ yii. O ṣe apẹrẹ pe awọn omo Naijiria to n gbe ni South Africa le ni 800,000 ni eyi ti ko le fi rọrun lati kan palẹ wọn mọ maa bọ nile. Senatọ yii ni ijọba Naijiria ṣi ni iṣẹ lati ṣe lati gba owo itanran fawọn ti ọrọ kan. O ni iṣẹ wa lọwọ ijọba lati ṣatunṣe si ọrọ eto ọrọ aje Naijiria ki awọn ero dinku ti wọn n wa jijẹ mimu lọ silẹ okeere.


O ṣe apẹrẹ pe awọn omo Naijiria to n gbe ni South Africa le ni 800,000 ni eyi ti ko le fi rọrun lati kan palẹ wọn mọ maa bọ nile. Senatọ yii ni ijọba Naijiria ṣi ni iṣẹ lati ṣe lati gba owo itanran fawọn ti ọrọ kan. O ni iṣẹ wa lọwọ ijọba lati ṣatunṣe si ọrọ eto ọrọ aje Naijiria ki awọn ero dinku ti wọn n wa jijẹ mimu lọ silẹ okeere.


Xenophobia: Àwọn ọ̀dọ́ kan ń ṣèwọ́de láti pè fún lílé àwọnjì kúrò ní South Africa

Awọn ọmọ orilẹede South Africa ti da ọrọ ru nibi ti odu oloṣelu kan ti n sọrọ lati dẹkun ikọlu awọn ajoji nibẹ. Alagba Mangosuthu Buthulez la gbọ pe awọn ọpọ ero kan pa ohun mọ lẹnu nigba ti awọn ọkunrin kan ya wọ agbegbe naa ti wọn si n ke sawọn ajoji lati fi orilẹede wọn silẹ. Ko din ni eeyan mẹwa, meji ninu eyi to jẹ ajoji ni wọn ti kagbako iku ojiji laarin ọsẹ kan sẹyin. Ni ọjọbọ lawọn ọlọpaa sọ pe okooleirinwo eeyan lọwọ ti tẹ ati pe awsn ti bomi pa ina ikọlu naa. Amọṣa ni ọjs aiku lawọn ọkunrin kan tun dide pẹlu apola igi lọwọ ati kums ti wọn si n kaakiri awsn opopona ilu Johanesburg tawọn ti orin 'ajoji gbọdọ fi ilẹ wa silẹ pada si ilẹ wọn" lẹnu wọn, gẹgẹ biiileeṣẹ iroyin abẹle kan, Sowetan Live ṣe kede. Awọn oluwọde naa kọri si agbegbe Jules Park ni Johannesburg nibi ti alagba Buthelezi, to jẹ ọkan lara awọn aṣiwaju ẹya Zulu lasiko ijsba alawọn funfun nibẹ ti fẹ ba awọn eeyan sọrọ.


Ni ọjọbọ lawọn ọlọpaa sọ pe okooleirinwo eeyan lọwọ ti tẹ ati pe awsn ti bomi pa ina ikọlu naa. Amọṣa ni ọjs aiku lawọn ọkunrin kan tun dide pẹlu apola igi lọwọ ati kums ti wọn si n kaakiri awsn opopona ilu Johanesburg tawọn ti orin 'ajoji gbọdọ fi ilẹ wa silẹ pada si ilẹ wọn" lẹnu wọn, gẹgẹ biiileeṣẹ iroyin abẹle kan, Sowetan Live ṣe kede. Awọn oluwọde naa kọri si agbegbe Jules Park ni Johannesburg nibi ti alagba Buthelezi, to jẹ ọkan lara awọn aṣiwaju ẹya Zulu lasiko ijsba alawọn funfun nibẹ ti fẹ ba awọn eeyan sọrọ. Amọṣa n ṣe ni wọn pa ọrọ mọọ lẹnu nibẹ ti awọn fidio tawsn kan ya nibi eto naa ṣe afihan bi awọn eeyan kan ṣe n fi ibudo naa silẹ.


Amọṣa n ṣe ni wọn pa ọrọ mọọ lẹnu nibẹ ti awọn fidio tawsn kan ya nibi eto naa ṣe afihan bi awọn eeyan kan ṣe n fi ibudo naa silẹ.


Oxfam: Olówó mẹ́ta ní Afirika lówó ju 650m aláìní lọ

Abajade iwadi kan ti sọ pe, owo ti awọn eeyan marun un to lowo ju ni Naijiria ni, le dẹkun oṣi oun iṣẹ lorileede naa. Ajọ ẹlẹyinju anu ilẹ Gẹẹsi ni Oxfam Charity lo fi abajade yii sita lọjọ Iṣẹgun. Ninu iwadi naa, wọn ni owo to wa lọwọ awọn ọkunrin mẹta to lowo julọ ni ilẹ Afrika, kọja ti awọn ẹgbẹta le ni aadọta miliọnu alaini to wa nilẹ naa. Abajade iwadi naa, ti wọn pe orukọ rẹ ni ''A  Tale of Two Continents'' ṣafihan bi iṣẹ ṣe n lọ soke ni Naijiria ati ilẹ ni Afrika, ti aiṣedeede ọrọ aje si tun n da kun iṣoro kikoju aini nilẹ naa. Bakannaa ni esi iwadi Oxfam tun tọka si bi ọrọ awọn to lowo julọ ni Afrika ṣe n pọ si, ti iṣẹ oun aini si n lọ si oke laarin awọn alaini. ''Ilẹ Afrika n lewaju laarin awọn ilẹ agbaye gẹgẹ bi ibi ti oṣi oun iṣẹ ti n peleke.


Abajade iwadi naa, ti wọn pe orukọ rẹ ni ''A  Tale of Two Continents'' ṣafihan bi iṣẹ ṣe n lọ soke ni Naijiria ati ilẹ ni Afrika, ti aiṣedeede ọrọ aje si tun n da kun iṣoro kikoju aini nilẹ naa. Bakannaa ni esi iwadi Oxfam tun tọka si bi ọrọ awọn to lowo julọ ni Afrika ṣe n pọ si, ti iṣẹ oun aini si n lọ si oke laarin awọn alaini. ''Ilẹ Afrika n lewaju laarin awọn ilẹ agbaye gẹgẹ bi ibi ti oṣi oun iṣẹ ti n peleke. Bi iye awọn eeyan to n na owo ti ko to dọla meji lojumọ ṣe n dinku ni ilẹ Asia, bẹẹ lo n pọ si ni Afrika'' Ọga agba ni Oxfam, Winnie Byanyima ni ''Afrika ṣetan lati dagbasoke ṣugbọn ko le ṣeeṣe ti awọn olori ko ba lẹmi lati gbaruku ti awọn to fẹ ṣiṣẹ mu agbega ba araalu dipo awọn olowo'' Esi iwadi naa ṣe agbekalẹ ohun ti awọn orileede Afrika n ṣe lati mu opin ba iṣẹ oun oṣi. Orileede South Afrika ati Namibia lewaju ninu ilakaka yii, ti Naijiria si ru póò nilẹ Afrika ati lori akasọ agbaye. Awọn nnkan miran ti iwadi naa sọ ni pe:


Bi iye awọn eeyan to n na owo ti ko to dọla meji lojumọ ṣe n dinku ni ilẹ Asia, bẹẹ lo n pọ si ni Afrika'' Ọga agba ni Oxfam, Winnie Byanyima ni ''Afrika ṣetan lati dagbasoke ṣugbọn ko le ṣeeṣe ti awọn olori ko ba lẹmi lati gbaruku ti awọn to fẹ ṣiṣẹ mu agbega ba araalu dipo awọn olowo'' Esi iwadi naa ṣe agbekalẹ ohun ti awọn orileede Afrika n ṣe lati mu opin ba iṣẹ oun oṣi. Orileede South Afrika ati Namibia lewaju ninu ilakaka yii, ti Naijiria si ru póò nilẹ Afrika ati lori akasọ agbaye. Awọn nnkan miran ti iwadi naa sọ ni pe:


Xenophobia Attack - Ilẹ South Afrika kò ní gbàgbé Nàìjíríà fún àtìlẹyìn wọn.

Aarẹ ilẹ South Afrika, Cyril Ramaphosa ti fi idunnu rẹ han si orilẹ-ede Naijiria lori ipa ti o ti ko fun idagbasoke South Africa sẹyin. Aarẹ naa ni o ṣalaye pe ipa mani gbagbe ni orilẹ-ede yii ko ninu igbogunti imunilẹru awọn ọmọ ilẹ South Africa. O sọ ọrọ naa nigba ti Aarẹ Naijiria, Muhammadu Buhari lọ ṣe ayẹwo si i lori ọrọ ifiyajẹni ti wọn ṣe fun awọn ọmọ Naijiria. Ramaphosa sọ wi pe, Ijọba ilẹ naa kẹdun iṣẹlẹ ikọlu naa lori bi o ṣe waye ni apa kan orilẹede oun ni bii ọsẹ meji sẹyin. Aarẹ Ramaphosa fi kun ọrọ rẹ pe, Ijọba ilẹ naa yoo ri daju pe ofin ilẹ naa fi ese mulẹ fun tolori tẹlẹmu. Aarẹ Ramaphosa wa fi da Buhari loju pe, South Afrika yoo ṣe ohun to yẹ lati mu ifẹ ati ajọṣepọ to dan mọnran ba ilẹ Adulawọ.


Ramaphosa sọ wi pe, Ijọba ilẹ naa kẹdun iṣẹlẹ ikọlu naa lori bi o ṣe waye ni apa kan orilẹede oun ni bii ọsẹ meji sẹyin. Aarẹ Ramaphosa fi kun ọrọ rẹ pe, Ijọba ilẹ naa yoo ri daju pe ofin ilẹ naa fi ese mulẹ fun tolori tẹlẹmu. Aarẹ Ramaphosa wa fi da Buhari loju pe, South Afrika yoo ṣe ohun to yẹ lati mu ifẹ ati ajọṣepọ to dan mọnran ba ilẹ Adulawọ. O tun ni pataki ẹtọ ọmọniyan ni orilẹ-ede naa yoo tẹ pẹlẹmọ ti yoo si bọwọ fun ofin. O tẹsiwaju pe, ni bi ilẹ naa ti n ṣe ohun to yẹ lori eto ọrọ aje ati awujọ, ti o ṣe okunfa ibinu naa, sibẹ, wọn yoo dẹkun iwa rogbodiyan. Lẹyin gbogbo atotonu Aarẹ Ramaphosa, Aarẹ Buhari ni ireti wa pe yoo ba awọn ọmọ Naijiria to wa ni South Afrika sọrọ lori idojukọ wọn.


O tun ni pataki ẹtọ ọmọniyan ni orilẹ-ede naa yoo tẹ pẹlẹmọ ti yoo si bọwọ fun ofin. O tẹsiwaju pe, ni bi ilẹ naa ti n ṣe ohun to yẹ lori eto ọrọ aje ati awujọ, ti o ṣe okunfa ibinu naa, sibẹ, wọn yoo dẹkun iwa rogbodiyan. Lẹyin gbogbo atotonu Aarẹ Ramaphosa, Aarẹ Buhari ni ireti wa pe yoo ba awọn ọmọ Naijiria to wa ni South Afrika sọrọ lori idojukọ wọn. Ifiyajẹni lori awọn ọmọ Naijiria naa ti mu adinku de ba ibaṣepọ to wa laarin orilẹ-ede mejeeji. Ṣugbon nigba ti Minisita fun ọrọ ilẹ Okeere ilẹ naa, Naledi Pandor n sọrọ pelu ojugba rẹ ti ilẹ Naijiria, Geoffrey Onyeama, o ni ko si ija rara laarin orilẹ-ede mejeeji. Lati bii ọdun 1994 ni Naijiria ati Ilẹ South Afrika ti jọ ni aṣepo lori ọrọ Oṣelu, Ọrọ aje ati ọrọ ayika nigba ti wọn ṣe eto ibo akọkọ.


Ifiyajẹni lori awọn ọmọ Naijiria naa ti mu adinku de ba ibaṣepọ to wa laarin orilẹ-ede mejeeji. Ṣugbon nigba ti Minisita fun ọrọ ilẹ Okeere ilẹ naa, Naledi Pandor n sọrọ pelu ojugba rẹ ti ilẹ Naijiria, Geoffrey Onyeama, o ni ko si ija rara laarin orilẹ-ede mejeeji. Lati bii ọdun 1994 ni Naijiria ati Ilẹ South Afrika ti jọ ni aṣepo lori ọrọ Oṣelu, Ọrọ aje ati ọrọ ayika nigba ti wọn ṣe eto ibo akọkọ. Lenu aipẹ ni ọga agba fun ọkọ ofurufu Air Peace, Allen Onyeama ṣe iranlọwọ kiko ọmọ Naijiria to to irinwo pada de latari ifiyajẹni naa . Ninu eyi to mu ki awon ọmọ Naijiria sọ wi pe ki Ijọba o tilẹkun mọ gbogbo ile iṣẹ ilẹ naa ni ilẹ yii. Ninu atẹjade kan lati ile Ijọba ni wọn ti ni, ọna ti awọn ọmọ Naijiria to wa ni South Afrika yoo ṣe maa gbe lai si ibẹru ni Aare yoo ba wọn sọ.


Lenu aipẹ ni ọga agba fun ọkọ ofurufu Air Peace, Allen Onyeama ṣe iranlọwọ kiko ọmọ Naijiria to to irinwo pada de latari ifiyajẹni naa . Ninu eyi to mu ki awon ọmọ Naijiria sọ wi pe ki Ijọba o tilẹkun mọ gbogbo ile iṣẹ ilẹ naa ni ilẹ yii. Ninu atẹjade kan lati ile Ijọba ni wọn ti ni, ọna ti awọn ọmọ Naijiria to wa ni South Afrika yoo ṣe maa gbe lai si ibẹru ni Aare yoo ba wọn sọ. Aarẹ Buhari ni ọna ti aabo yoo fi wa fun dukia ati ẹmi wọn ni yoo ko ipa pataki ninu ipade ajọro naa. Gẹgẹ bi ọrọ ti Aarẹ Ramaphosa sọ, o ni ipade oun ati Aare Buhari ni lati san okun ibaṣepọ aarin ilẹ mejeeji daaada. Ati lati mu ifẹ ilẹ adulawọ dan mọnran si daadaa.


Aarẹ Buhari ni ọna ti aabo yoo fi wa fun dukia ati ẹmi wọn ni yoo ko ipa pataki ninu ipade ajọro naa. Gẹgẹ bi ọrọ ti Aarẹ Ramaphosa sọ, o ni ipade oun ati Aare Buhari ni lati san okun ibaṣepọ aarin ilẹ mejeeji daaada. Ati lati mu ifẹ ilẹ adulawọ dan mọnran si daadaa. Ni kokari ọrọ wọn ni wọn si lọ tọwọ bọ iwe adehun laarin orilẹede mejeeji.


Ni kokari ọrọ wọn ni wọn si lọ tọwọ bọ iwe adehun laarin orilẹede mejeeji.


Corporal Punishment: Olùkọ́ fẹgba lu akẹ́kọ́ọ̀bìnrin ọmọ ọdún mẹ́rìnlá pa ní yàrá ìkàwé

Agba adura ni pe ki abiyamọ ma foju sọkun ọmọ laye. N jẹ ẹ ti ri ibi ti olukọ ti fẹgba lu akẹkọọ pa ri? Ohun to ṣẹlẹ gan gan ree niluu Bujumbura tii ṣe olu ilu orilẹede Burundi. Chadia Nishimwe, akẹkọọbinrin ọmọ ọdun mẹrinla ni baba rẹ sọ fun BBC pe o jẹ Ọlọrun ni pe lẹyin ti olukọ kan lu u lalubolẹ. Jean-Marie Misago ṣalaye fun BBC pe olukọ naa to ẹgba si ọrun ati ẹsẹ Nishimwe debi wi pe, o n yọ ẹjẹ ni imu ati eti rẹ. Misago sọ pe ọmọ oun ku ninu yara ikawe lẹyin ti olukọ yii na a tan, koda ọfiisi ọga ile iwe ọhun ni wọn gbe oku rẹ si.


Chadia Nishimwe, akẹkọọbinrin ọmọ ọdun mẹrinla ni baba rẹ sọ fun BBC pe o jẹ Ọlọrun ni pe lẹyin ti olukọ kan lu u lalubolẹ. Jean-Marie Misago ṣalaye fun BBC pe olukọ naa to ẹgba si ọrun ati ẹsẹ Nishimwe debi wi pe, o n yọ ẹjẹ ni imu ati eti rẹ. Misago sọ pe ọmọ oun ku ninu yara ikawe lẹyin ti olukọ yii na a tan, koda ọfiisi ọga ile iwe ọhun ni wọn gbe oku rẹ si. Ọga ile iwe gbiyanju lati gbe Chadia lọ si ile iwosan, amọ, ẹpa ko boro mọ lẹyin ti dokita sọ fun un pe ọmọ naa ti ku ki wọn to gbe e de. Misago ni ọjọ Iṣẹgun l'oun sin ọmọ naa, ọjọ kan naa ti ọmọ yii ku. Ohun ti wọn sọ fun baba ọmọ yii ni pe Chadia tapa si ofin kan to de awọn akẹkọọ ninu yara ikawe rẹ.


Ọga ile iwe gbiyanju lati gbe Chadia lọ si ile iwosan, amọ, ẹpa ko boro mọ lẹyin ti dokita sọ fun un pe ọmọ naa ti ku ki wọn to gbe e de. Misago ni ọjọ Iṣẹgun l'oun sin ọmọ naa, ọjọ kan naa ti ọmọ yii ku. Ohun ti wọn sọ fun baba ọmọ yii ni pe Chadia tapa si ofin kan to de awọn akẹkọọ ninu yara ikawe rẹ. Ofin orilẹede Burundi ko faaye gba ifiyajẹni tabi fifi ẹgba lu'yan.


Ofin orilẹede Burundi ko faaye gba ifiyajẹni tabi fifi ẹgba lu'yan.


Child sexual abuse: Ìdí rèé tí mi ò fi sọ̀rọ̀ nígbà tí ìbátan mi fipá bá mi lopọ̀ l'ọdún 67 sẹ́yìn

Ifipabanilopọ lo yẹ ki tonile-talejo fọwọsowọpọ gbogun ti. Ilumọọka oniroyin lorilẹ-ede Ghana, to tun jẹ minisita tẹlẹ ri, Elizabeth Ohene lo sọ iriri rẹ lori bi wọn ṣe fipa ba a lopọ ni bi ọdun mẹtadinlaadọrin sẹyin. Ọmọ ọdun meje ni Ohene wa nigba ti iṣẹlẹ naa waye, ṣugbọn ko sọ fun ẹnikan nigba naa. Nigba to n ṣalaye idi abajọ ti ko fi sọ iru iṣẹlẹ nla fun ẹnikẹni, Ohene ni oun o mọ ohun tawọn eeyan yoo sọ t'oun ba gbe igbesẹ lati sọ ohun to ṣẹlẹ si oun sita. Ohene ti le ọdun mẹrinlelaadọrin ọdun bayii, ko to ṣẹṣẹ gbe igbesẹ lati sọ ohun to ṣẹlẹ sii ni ọgọta ọdun o le diẹ sẹyin. O ni awọn iroyin ti oun n ka nipa iwa ifipabanilopọ ko dun un gbọ leti, eyi lo jẹ ki oun ṣiṣọ loju eegun iriri t'oun naa to jẹ iso inu ẹku tẹlẹ.


Nigba to n ṣalaye idi abajọ ti ko fi sọ iru iṣẹlẹ nla fun ẹnikẹni, Ohene ni oun o mọ ohun tawọn eeyan yoo sọ t'oun ba gbe igbesẹ lati sọ ohun to ṣẹlẹ si oun sita. Ohene ti le ọdun mẹrinlelaadọrin ọdun bayii, ko to ṣẹṣẹ gbe igbesẹ lati sọ ohun to ṣẹlẹ sii ni ọgọta ọdun o le diẹ sẹyin. O ni awọn iroyin ti oun n ka nipa iwa ifipabanilopọ ko dun un gbọ leti, eyi lo jẹ ki oun ṣiṣọ loju eegun iriri t'oun naa to jẹ iso inu ẹku tẹlẹ. Ṣugbọn ibeere ti oun gbọdọ wa idahun si ni pe kilode ti oun fi sọrọ yii lasiko yii ti oun ti sun mọ ọgọrin ọdun laye? Mo gbe igbesẹ lati sọ iriri ifipabanilopọ ti mo ni lati rii wi pe iru iṣẹlẹ bẹẹ ko ṣẹlẹ sawọn ọmọbinrin keekeeke bii temi nigba ti mo wa ni ọmọ ọdun mẹtala. Ọrọ tawọn eeyan yoo sọ lawujọ ko gbami laaye lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ si mi ni pato.


Ṣugbọn ibeere ti oun gbọdọ wa idahun si ni pe kilode ti oun fi sọrọ yii lasiko yii ti oun ti sun mọ ọgọrin ọdun laye? Mo gbe igbesẹ lati sọ iriri ifipabanilopọ ti mo ni lati rii wi pe iru iṣẹlẹ bẹẹ ko ṣẹlẹ sawọn ọmọbinrin keekeeke bii temi nigba ti mo wa ni ọmọ ọdun mẹtala. Ọrọ tawọn eeyan yoo sọ lawujọ ko gbami laaye lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ si mi ni pato. Ohun ti mo kan sọ ni pe mo ni iriri ifipabanilopọ. Ni ọdun 1952, mo wa ni ọmọ ọdun meje nigba ti mo n gbe pẹlu mama to bi mama mi ni abule wa. Ṣugbọn lọjọ kan, ọkunrin kan to jẹ ibatan mi kan to n gbe lẹgbẹ ile wa ṣaadeede fa mi lọ si inu ile rẹ nibi to ti fipa bami lopọ.


Ohun ti mo kan sọ ni pe mo ni iriri ifipabanilopọ. Ni ọdun 1952, mo wa ni ọmọ ọdun meje nigba ti mo n gbe pẹlu mama to bi mama mi ni abule wa. Ṣugbọn lọjọ kan, ọkunrin kan to jẹ ibatan mi kan to n gbe lẹgbẹ ile wa ṣaadeede fa mi lọ si inu ile rẹ nibi to ti fipa bami lopọ. ''N ko tilẹ mọ ohun ọkunrin yii ṣe fun mi nigba naa, ṣugbọn ohun ti mo le ranti ni pe o fi ọwọ rẹ to dọti bọ oju ara mi.'' Ohene sọ pe oun ko le gbagbe oorun ara ọkunrin naa ati eekanna rẹ to fi bọ oju ara ohun titi di ọjọ oni ti iṣẹlẹ naa ti pe ọdun mẹtadinlaadọrin. ''Ṣugbọn lonii, o ti yemi ni pato ohun ti ọkunrin yii ṣe fun mi ni ọdun mẹtadinlaadọrin sẹyin.''


''N ko tilẹ mọ ohun ọkunrin yii ṣe fun mi nigba naa, ṣugbọn ohun ti mo le ranti ni pe o fi ọwọ rẹ to dọti bọ oju ara mi.'' Ohene sọ pe oun ko le gbagbe oorun ara ọkunrin naa ati eekanna rẹ to fi bọ oju ara ohun titi di ọjọ oni ti iṣẹlẹ naa ti pe ọdun mẹtadinlaadọrin. ''Ṣugbọn lonii, o ti yemi ni pato ohun ti ọkunrin yii ṣe fun mi ni ọdun mẹtadinlaadọrin sẹyin.'' Mama mama mi ni o n ṣe itọju mi nigba naa, bo tilẹ jẹ pe mo kọ lati sọ ohun to ṣẹlẹ fun un. ''Mama mama mi kan ṣaadeede ṣakiyesi pe etutu n jade lati oju ara mi nigba ti wọn n wẹ mi, ṣugbọn wọn ko tiẹ lero wi pe bo ya ibatan wa lo ṣe okunfa rẹ.'' ''Mama mama mi ko tilẹ beere ohun kan lọwọ mi, o kan ṣaa tọju mi ni.''


Mama mama mi ni o n ṣe itọju mi nigba naa, bo tilẹ jẹ pe mo kọ lati sọ ohun to ṣẹlẹ fun un. ''Mama mama mi kan ṣaadeede ṣakiyesi pe etutu n jade lati oju ara mi nigba ti wọn n wẹ mi, ṣugbọn wọn ko tiẹ lero wi pe bo ya ibatan wa lo ṣe okunfa rẹ.'' ''Mama mama mi ko tilẹ beere ohun kan lọwọ mi, o kan ṣaa tọju mi ni.'' Ṣugbọn nigba ti mo pe ọmọ ọdun mọkanla, ọkunrin kan naa tun fipa bami lopọ! ''Mi ko si le sọ bakan naa lẹyin iṣẹlẹ keji yii pe oye iru ipa tawọn iṣẹlẹ yii yoo ni lori mi. Ṣugbọn ohun ti mo le sọ bayii ni pe mo la awọn iṣoro yii kọja, bo tilẹ jẹ pe wọn ṣakoba fun mi ninu ero mi.''


Ṣugbọn nigba ti mo pe ọmọ ọdun mọkanla, ọkunrin kan naa tun fipa bami lopọ! ''Mi ko si le sọ bakan naa lẹyin iṣẹlẹ keji yii pe oye iru ipa tawọn iṣẹlẹ yii yoo ni lori mi. Ṣugbọn ohun ti mo le sọ bayii ni pe mo la awọn iṣoro yii kọja, bo tilẹ jẹ pe wọn ṣakoba fun mi ninu ero mi.'' Elizabeth ni: ''Mo gbe igbesẹ lati sọrọ yii lasiko yii nitori mo ti gbe ile aye ṣerere, gẹgẹ bi oniroyin ati minisita tẹlẹri lorilẹ-ede Ghana. Ti mo ba ku bayii, awọn eeyan yoo ri nnkan rere tọka si nipa mi.'' ''Ohun miiran to mu mi sọ iriri mi ni pe ọpọ lo ri ifipa ba awọn ọmọdebinrin lo pọ si ohun ti ko too pọn ọn.


Elizabeth ni: ''Mo gbe igbesẹ lati sọrọ yii lasiko yii nitori mo ti gbe ile aye ṣerere, gẹgẹ bi oniroyin ati minisita tẹlẹri lorilẹ-ede Ghana. Ti mo ba ku bayii, awọn eeyan yoo ri nnkan rere tọka si nipa mi.'' ''Ohun miiran to mu mi sọ iriri mi ni pe ọpọ lo ri ifipa ba awọn ọmọdebinrin lo pọ si ohun ti ko too pọn ọn. Ọpọ awọn agbalagba ọkunrin lo n fipa bawọn ọmọde lopọ lasiko yii, tawọn eeyan ko si sọ ohun kan nipa rẹ.'' ''Ti awọn ẹbi ọmọde ti wọn ba lajọṣepọ bakẹjọ lọ sọdọ awọn ọlọpaa, ẹjọ naa ko ni lojutu nitori awọn ọlọpaa naa ni yoo gbawọn nimọran lati lọ yanju ọrọ naa ni itubi inunbi laarin ara wọn nile.'' ''Ohun ti mo fi sọrọ ni pe awọn ọmọ ọdun mẹta ati ọdun meje miiran tun le ni iru iriri buruku ti mo ni yii lọpọ ọdun sẹyin.''


Ọpọ awọn agbalagba ọkunrin lo n fipa bawọn ọmọde lopọ lasiko yii, tawọn eeyan ko si sọ ohun kan nipa rẹ.'' ''Ti awọn ẹbi ọmọde ti wọn ba lajọṣepọ bakẹjọ lọ sọdọ awọn ọlọpaa, ẹjọ naa ko ni lojutu nitori awọn ọlọpaa naa ni yoo gbawọn nimọran lati lọ yanju ọrọ naa ni itubi inunbi laarin ara wọn nile.'' ''Ohun ti mo fi sọrọ ni pe awọn ọmọ ọdun mẹta ati ọdun meje miiran tun le ni iru iriri buruku ti mo ni yii lọpọ ọdun sẹyin.'' Ohene lo ṣe ni laanu pe ọpọ lo sọrọ tako awọn akọ to n fẹ akọ ara wọn nigba ti wọn fi awọn to n fipa bawọn ọmọde silẹ. 'Iṣẹlẹ ifipa bọmọde lopọ yoo tẹsiwaju niwọn igba ti awọn eeyan ko tii ṣetan lati maa sọ nipa rẹ.'' Inu mi yoo dun ti iriri mi ba ti ṣeranwọ fun ẹnikan: Ọpọ lo ti n sọ ero wọn lati igba ti mo ti fi iriri mi sita eleyi to jẹ iwuri fun mi.


Ohene lo ṣe ni laanu pe ọpọ lo sọrọ tako awọn akọ to n fẹ akọ ara wọn nigba ti wọn fi awọn to n fipa bawọn ọmọde silẹ. 'Iṣẹlẹ ifipa bọmọde lopọ yoo tẹsiwaju niwọn igba ti awọn eeyan ko tii ṣetan lati maa sọ nipa rẹ.'' Inu mi yoo dun ti iriri mi ba ti ṣeranwọ fun ẹnikan: Ọpọ lo ti n sọ ero wọn lati igba ti mo ti fi iriri mi sita eleyi to jẹ iwuri fun mi. Ko da ọpọ wọn lo sọ pe ko ṣee gbọ seti. ''Ko jẹ iyalẹnu fun mi pe awọn eeyan n sọ pe ohun to ṣẹlẹ si mi ko ṣee maa sọ. Awọn kan tiẹ sọ pe ko yẹ ki n maa sọ iru iṣẹlẹ buruku yii fawọn eeyan lawujọ, ṣugbọn n ko ni ọrọ lati ba iru awọn bẹẹ sọ.''


Ko da ọpọ wọn lo sọ pe ko ṣee gbọ seti. ''Ko jẹ iyalẹnu fun mi pe awọn eeyan n sọ pe ohun to ṣẹlẹ si mi ko ṣee maa sọ. Awọn kan tiẹ sọ pe ko yẹ ki n maa sọ iru iṣẹlẹ buruku yii fawọn eeyan lawujọ, ṣugbọn n ko ni ọrọ lati ba iru awọn bẹẹ sọ.'' ''Bakan naa lọpọ obinrin ti sọ fun mi pe iriri mi ti fun awọn naa ni igboya lati bori iru iṣoro bayii tawọn naa n doju kọ; Eyi jẹ idunnu fun mi.'' ''Maa fọwọ rọri ku, ti iriri mi yii ba le jẹ ki ọpọ bẹrẹ si sọrọ lori iwa ifipabanilopọ ati ọna abayọ si iṣoro yii.''


''Bakan naa lọpọ obinrin ti sọ fun mi pe iriri mi ti fun awọn naa ni igboya lati bori iru iṣoro bayii tawọn naa n doju kọ; Eyi jẹ idunnu fun mi.'' ''Maa fọwọ rọri ku, ti iriri mi yii ba le jẹ ki ọpọ bẹrẹ si sọrọ lori iwa ifipabanilopọ ati ọna abayọ si iṣoro yii.''


Xenophobia: Àbọ̀ ààrẹ Muhammadu Buhari rèé láti ilẹ̀ South Africa

Aarẹ Muhammadu Buhari ti pada si olu ilu orilẹede Naijiria, Abuja lọjọ Ẹti lẹyin abẹwo ọlọjọ meji si orilẹede South Africa. Aarẹ Buhari ṣe oniruuru  ipade pẹlu aarẹ ilẹ South Africa, Cyril Ramaphosa lori ibaṣepọ laarin awọn orilẹede mejeeji. Ikọlu awọn ọmọ Naijiria laipẹ yii jẹ ọka gbogii ninu ọrọ tawọn olori orilẹede mejeeji jọ sọ. Aarẹ Buhari fi aidunnu rẹ si bi awọn ọmọ South Africa ti fiya jẹ awọn ọmọ Naijiria ti wọn n ṣe atipo lorilẹede South Africa. Aarẹ Ramaphosa tọrọ aforiji lọwọ Aarẹ Buhari lori bi awọn ọmọ South Africa ti ba ọpọ dukia awọn ọmọ Naijiria jẹ ninu ikọlu ọhun. Ẹwẹ, ile iṣẹ ọkọ ofurufu Air Peace ti ko awọn Naijiria bi igba meji pada sile lẹyin iṣẹlẹ ikorira alejo to waye ni South Africa.


#U17WC: Mínísítà ní orí ìdúró l'òun ti wo ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ Nàìjíríà àti Hungary tán

Ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria ti ọjọ ori wọn ko ju ọdun mẹtadinlogun, the Golden Eaglets ya agbado ha si ọpọ lẹnu lẹyin ti wọn gbẹyẹ lọwọ ilẹ Hungary ninu idije ife ẹyẹ agbaye FIFA U-17 World Cup lorilẹede Brazil lalẹ ọjọ Satide. Koda minisita fun ere idaraya ati ọrọ ọdọ, Sunday Dare sọ pe lori iduro l'oun ti wo ifẹsẹwọnsẹ naa to fi pari nitori ẹru. Nnkan ko kọkọ ṣẹnu 're fawọn ọjẹwẹwẹ Naijiria lẹyin ti Gyorgy Komaromi gba bọọlu sawọn fun ikọ agbabọọlu Hungary lẹyin iṣẹju mẹta ti ere bọọlu naa bẹrẹ. Agbabọọlu Samson Tijani dayo naa pada nigba ti ifẹsẹwọnsẹ ọhun pe ogun iṣẹju. Amọ, Samuel Major tun fọba lee fun Hungary lẹyin iṣẹju mẹjọ ki Usman Ibrahim to dayo naa pada eleyi to sọ di ọmi alayo mejimeji. Oluwatimilehin Adeniyi lo fọba lee fun Naijiria nigba ti ere bọọlu ọhun ku iṣẹju mẹjọ ti yoo fi pari.


Agbabọọlu Samson Tijani dayo naa pada nigba ti ifẹsẹwọnsẹ ọhun pe ogun iṣẹju. Amọ, Samuel Major tun fọba lee fun Hungary lẹyin iṣẹju mẹjọ ki Usman Ibrahim to dayo naa pada eleyi to sọ di ọmi alayo mejimeji. Oluwatimilehin Adeniyi lo fọba lee fun Naijiria nigba ti ere bọọlu ọhun ku iṣẹju mẹjọ ti yoo fi pari. Balogun Golden Eaglets, Tijani lo gba goolu ẹlẹẹkẹrin sawọn Hungary eleyi to jẹ ki Naijiria gbegba oroke pẹlu ami ayo mẹrin si meji. Ẹwẹ, minisita ere idaraya ni o da oun loju pe ikọ agbabọọlu Naijiria yoo tubọ fakọyọ ninu ifẹsẹwọnsẹ wọn toku. Minisita ṣalaye oun mọ pe awọn ọjẹwẹwẹ agbabọọlu Naijiria yoo fakọyọ ninu idije FIFA U-17 World nitori oun wo wọn nigba ti wọn n gbaradi niluu Abuja.


Balogun Golden Eaglets, Tijani lo gba goolu ẹlẹẹkẹrin sawọn Hungary eleyi to jẹ ki Naijiria gbegba oroke pẹlu ami ayo mẹrin si meji. Ẹwẹ, minisita ere idaraya ni o da oun loju pe ikọ agbabọọlu Naijiria yoo tubọ fakọyọ ninu ifẹsẹwọnsẹ wọn toku. Minisita ṣalaye oun mọ pe awọn ọjẹwẹwẹ agbabọọlu Naijiria yoo fakọyọ ninu idije FIFA U-17 World nitori oun wo wọn nigba ti wọn n gbaradi niluu Abuja.


Russia-Africa summit: Wo àdéhùn méje tí Buhari ṣe pẹ̀lú ilẹ̀ Russia

Aarẹ orilẹ-ede Naijiria, Muhammadu Buhari wa lara orilẹ-ede mẹrindinlaadọta ti wọn wa ni ibi ipade ijiroro laarin orilẹ-ede to wa ni Afirika ati Russia. Buhari lasiko to n ba Aare orilẹ-ede Russia, Vladmir Putin sọrọ, pinnu lati rii wi pe ibasepọ to dan mọran wa laarin orilẹ-ede mejeeji. Aarẹ mejeeji pinnu lati ri wi pe wọn pari awọn akanṣe ti wọn ti bẹrẹ lorilẹ-ede Naijiria paapaa eleyii to niiṣe pẹlu ẹka epo rọọbi ni Naijiria. Ọrọ karakata ati idokowo, eto aabo ati iranwọ fun ẹka ọmọogun orilẹ-ede Naijiria. Wo adehun meje ti Buhari se pelu ilẹ Russia Jumọkẹ Odetola ṣe ọjọ́ ìbí, Wumi Toriola bímọ,  Ṣé ẹ fẹ́ tẹ̀lẹ́ Funkẹ Akindele lọ si Dubai? Kò sí àrùn 'Monkey Pox' ní Naìjiria- NCDC Ìdí tí a ṣe yọ ọwọ́ Naira Marley kúrò láwo Headies Award ọdún yìí rèé - HipTV 'O ṣójú mí kóró bí wọ́n ṣé fí àdó olóró pa Dele Giwa lọdún 1986'


Botswana: Ìdí tí erin àti òkúta Dáyámọ́ǹdì yóò fi leè sọ olúborí èsì ètò ìdìbò ààrẹ

Orilẹede Botswana yoo ṣeto idibo apapọ rẹ lọjọ kẹtalelogun oṣu kẹwa, bẹẹni eto ifọrọwerọ ti BBC World Questions debate gbe kalẹ ti ṣe awari rẹ ni ilu Garborone pe ipa diẹ kọ ni okuta iyebiye Dayamọndi ati erin lee ko ninu esi idibo naa. Ẹgbẹ oṣelu Botswana Democratic Party, (BDP) lo ti n bori gbogbo idibo to n waye lorilẹede Botswana lati igba ti wọn ti gba ominira lọdun 1966, amọṣa lọdun yii, o ṣeeṣe ki  ọrọ ba ibomiran yọ fun wọn. Mẹta ninu awọn ẹgbẹ alatako lo ti ko ara wọn jọ labẹ aburada ẹgbẹ Umbrella for Democratic Change (UDC) Eto ipolongo ti wọn gbe kalẹ ni ileri ipese ẹgbẹrun lọna ọgọrun iṣẹ lorilẹede naa bi wọn ba wọle. Ni orilẹede to jẹ pe bii ida ogun ninu ọgọrun awọn eeyan rẹ ni ko ni iṣẹ lọwọ ti ọpọ to n ri iṣẹ ṣe gan ko lee fi ẹdọ lori oronro, ileri yii jẹ eyi to fa oju ọpọlọpọ oludibo mọra. Igbakeji  Aarẹ ẹgbẹ oṣelu UDC, Dumelang Saleshando ṣalaye fun BBC debate pe 'o da lori eto ọrọ aje eyi to yọ ọwọ awọn araalu sẹyin.' "Bi ẹ ba lọ si ẹka iṣẹ akanṣe, awọn ọmọ orilẹede China lo gba ibẹ.


Ni orilẹede to jẹ pe bii ida ogun ninu ọgọrun awọn eeyan rẹ ni ko ni iṣẹ lọwọ ti ọpọ to n ri iṣẹ ṣe gan ko lee fi ẹdọ lori oronro, ileri yii jẹ eyi to fa oju ọpọlọpọ oludibo mọra. Igbakeji  Aarẹ ẹgbẹ oṣelu UDC, Dumelang Saleshando ṣalaye fun BBC debate pe 'o da lori eto ọrọ aje eyi to yọ ọwọ awọn araalu sẹyin.' "Bi ẹ ba lọ si ẹka iṣẹ akanṣe, awọn ọmọ orilẹede China lo gba ibẹ. Bi ẹ ba lọ si ẹka karakata, awọn ọmọ ilẹ Aṣia lo n jaye ọba nibẹ...ko si ẹka ọrọ aje kankan lorilẹede yii ti awọn ọmọ orilẹede Botswana ti n moke." Orilẹede ti a kọ sori okuta iyebiye Dayamọndi Orilẹede Botswana ni ọpọ maa n pe ni itan aṣeyọri ilẹ Afirika - o gba ominira rẹ lai ta ẹjẹ silẹ gẹgẹ bi ọpọ awọn orilẹede to mule tii ṣe ṣe, ko fi igba kan ri ni wahala ogun abẹle bẹẹni eto idibo rẹ kii ni rogbodiyan ninu rara. Pupọ ọrọ orilẹede Botswana lo da lori okuta iyebiye Dayamọndi.


Bi ẹ ba lọ si ẹka karakata, awọn ọmọ ilẹ Aṣia lo n jaye ọba nibẹ...ko si ẹka ọrọ aje kankan lorilẹede yii ti awọn ọmọ orilẹede Botswana ti n moke." Orilẹede ti a kọ sori okuta iyebiye Dayamọndi Orilẹede Botswana ni ọpọ maa n pe ni itan aṣeyọri ilẹ Afirika - o gba ominira rẹ lai ta ẹjẹ silẹ gẹgẹ bi ọpọ awọn orilẹede to mule tii ṣe ṣe, ko fi igba kan ri ni wahala ogun abẹle bẹẹni eto idibo rẹ kii ni rogbodiyan ninu rara. Pupọ ọrọ orilẹede Botswana lo da lori okuta iyebiye Dayamọndi. Bi o tilẹ jẹ pe orilẹede Russia n pese okuta iyebiye yii ju Botswana lọ, sibẹ ibudo iwakusa mẹrin lorilẹede Botswana lo n pese okuta iyebiye Dayamọndi to dara julọ lagbaye. Biliọnu mẹta abọ dọla owo ilẹ Amẹrika, $3.5bn ni okuta iyebiye yii ko wọ apo ijọba orilẹede naa lọdun to kọja nikan. Eyi si ja si ida ogoji ninu ọgọrun eto ọrọ aje ilẹ naa.


Bi o tilẹ jẹ pe orilẹede Russia n pese okuta iyebiye yii ju Botswana lọ, sibẹ ibudo iwakusa mẹrin lorilẹede Botswana lo n pese okuta iyebiye Dayamọndi to dara julọ lagbaye. Biliọnu mẹta abọ dọla owo ilẹ Amẹrika, $3.5bn ni okuta iyebiye yii ko wọ apo ijọba orilẹede naa lọdun to kọja nikan. Eyi si ja si ida ogoji ninu ọgọrun eto ọrọ aje ilẹ naa. Owo yii ti kọ opopona, ileewe ati ileewosan ṣugbọn lẹyin aadọta ọdun, ọpọ eeyan lo n woye pe owo to yẹ ki o maa wọle yẹ ko pọ ju eyi lọ. Ni ọdun yii, iroyin iwa ijẹkujẹ gba ode kan lori ajọṣepọ to wa laarin ijọba orilẹede naa ati De Beers, ileeṣe kan to n wa kusa okuta Dayamọndi lagbaye. Minisita fun ibaraẹnisọrọ ati irinajo, Dorcas Makgato ṣalaye lori iha ti ijọba orilẹede naa kọ si ijiroro idunadura pẹlu ileeṣẹ De beers.


Owo yii ti kọ opopona, ileewe ati ileewosan ṣugbọn lẹyin aadọta ọdun, ọpọ eeyan lo n woye pe owo to yẹ ki o maa wọle yẹ ko pọ ju eyi lọ. Ni ọdun yii, iroyin iwa ijẹkujẹ gba ode kan lori ajọṣepọ to wa laarin ijọba orilẹede naa ati De Beers, ileeṣe kan to n wa kusa okuta Dayamọndi lagbaye. Minisita fun ibaraẹnisọrọ ati irinajo, Dorcas Makgato ṣalaye lori iha ti ijọba orilẹede naa kọ si ijiroro idunadura pẹlu ileeṣẹ De beers. Amọṣa, Ọgbẹni Saleshando ko gba eyi gbọ. O ni ida marundinlọgọrun ninu ọgọrun awọn eeyan orilẹede naa ni ko fi oju wọn ri okuta dayamọndi ri. O ni otitọ ibẹ ni pe nṣe ni okuta iyebiye Dayamọndi naa n pese iṣẹ fun awọn orilẹede okeere ti awọn eeyan orilẹede naa kan joye awakusa lasan.


Amọṣa, Ọgbẹni Saleshando ko gba eyi gbọ. O ni ida marundinlọgọrun ninu ọgọrun awọn eeyan orilẹede naa ni ko fi oju wọn ri okuta dayamọndi ri. O ni otitọ ibẹ ni pe nṣe ni okuta iyebiye Dayamọndi naa n pese iṣẹ fun awọn orilẹede okeere ti awọn eeyan orilẹede naa kan joye awakusa lasan. Orilẹede Botswana ni yoo fẹẹ jẹ orilẹede kan ṣoṣo lagbaye ti ọrọ erin yoo lagbara lori eto idibo. Bi o tilẹ jẹ pe iye awọn eeyan rẹ ko pọ, iye erin to wa lorilẹede Botswana lo pọ julọ nilẹ Afirika. Eyi si n fa wahala laarin eeyan atawọn ẹranko lojojujmọ nibẹ.


Orilẹede Botswana ni yoo fẹẹ jẹ orilẹede kan ṣoṣo lagbaye ti ọrọ erin yoo lagbara lori eto idibo. Bi o tilẹ jẹ pe iye awọn eeyan rẹ ko pọ, iye erin to wa lorilẹede Botswana lo pọ julọ nilẹ Afirika. Eyi si n fa wahala laarin eeyan atawọn ẹranko lojojujmọ nibẹ. Labẹ aarẹ ana, Ian Khama, gba oriyin fun eto idaabo bo awọn ẹranko fun orilẹede Botswana. Kaakiri gbogbo agbaye ni wọn ti n gboriyin fun ijọba rẹ fun igbesẹ rẹ lati gbogun ti pipa awọn ẹranko lọna ti ko ba ofin mu. Aarẹ Mokgweetsi Masisi ko dabi ẹni to fara si ohun ti awujọ agbaje sọ nipa aṣiwaju rẹ.


Labẹ aarẹ ana, Ian Khama, gba oriyin fun eto idaabo bo awọn ẹranko fun orilẹede Botswana. Kaakiri gbogbo agbaye ni wọn ti n gboriyin fun ijọba rẹ fun igbesẹ rẹ lati gbogun ti pipa awọn ẹranko lọna ti ko ba ofin mu. Aarẹ Mokgweetsi Masisi ko dabi ẹni to fara si ohun ti awujọ agbaje sọ nipa aṣiwaju rẹ. O woye pe bi o ba wu awọn ilẹ Gẹẹsi, ki wọn gbiyanju ati maa ba awọn erin orilẹede Botswana gbe bi wọn ba ni ifẹ wọn bẹẹ. Nibayii, aarẹ Mokgweetsi Masisi ti gbe ofin to de pipa erin lọna ti ko tọ kuro eyi si wa da oniruuru awuyewuye silẹ. Amọṣa o dabi ẹni pe igbesẹ yii dun mọ ọpọlọpọ awọn araalu ninu nitori nigba ti BBC beere lọwọ awọn eeyan nigboro, wọn ni awọn faramọ ọ.


O woye pe bi o ba wu awọn ilẹ Gẹẹsi, ki wọn gbiyanju ati maa ba awọn erin orilẹede Botswana gbe bi wọn ba ni ifẹ wọn bẹẹ. Nibayii, aarẹ Mokgweetsi Masisi ti gbe ofin to de pipa erin lọna ti ko tọ kuro eyi si wa da oniruuru awuyewuye silẹ. Amọṣa o dabi ẹni pe igbesẹ yii dun mọ ọpọlọpọ awọn araalu ninu nitori nigba ti BBC beere lọwọ awọn eeyan nigboro, wọn ni awọn faramọ ọ.


Prince Harry, Meghan àti ọmọ wọ̀n, Archie n ṣe àbẹ̀wò ọlọ́jọ́ mẹ́wàá silẹ̀ Áfríkà

Ọlọla ọmọọba ilẹ Gẹẹsi Prince Harry ti a tun mọ si Duke ti Sussex, iyawo rẹ Megan ati ọmọ wọn, Archie ti bẹrẹ abẹwo ọlọjọ mẹwaa silẹ Afrika. Orile-ede South Africa ni wọn kọkọ balẹ biba si ti a si gbọ pe irinajo ọlọjọ mẹwaa naa bẹrẹ ni ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹsan titi di ọjọ keji, oṣu Kẹwaa. Meghan ati Archie yoo lo ọjọ mẹwaa ni South Africa nigba ti iroyin sọ pe Prince Harry yoo tẹsiwaju ni tiẹ lọ si Angola, Malawi ati Botswana lọjọ Ẹti. Lẹyin igba naa ni Prince Harry yoo pada wa si South Africa wa ba awọn mọlẹbi rẹ ti wọn yoo si jijọ pada si London. Prince Harry n lọ si Angola lati kan sara si iṣẹ ti iya rẹ to di oloogbe Princess Diana of Wales ṣe nibẹ. Nigba aye rẹ, o jẹ aṣaaju nibi ipolongo to waye lọdun 1997 lati fi ofin de lilo ado oloro ti wọn maa n ri mọ ilẹ (land mines).


Lẹyin igba naa ni Prince Harry yoo pada wa si South Africa wa ba awọn mọlẹbi rẹ ti wọn yoo si jijọ pada si London. Prince Harry n lọ si Angola lati kan sara si iṣẹ ti iya rẹ to di oloogbe Princess Diana of Wales ṣe nibẹ. Nigba aye rẹ, o jẹ aṣaaju nibi ipolongo to waye lọdun 1997 lati fi ofin de lilo ado oloro ti wọn maa n ri mọ ilẹ (land mines). A tun gbọ pe yoo kẹdun lori iku ọmọ ologun kan ti o padanu ẹmi rẹ ninu ọgba nla ti wọn ko awọn ẹranko si. Lọgbọn ọjọ, oṣu Kẹsan an ni Prince Harry yoo mẹnuba ipenija ẹdinku to n ba iye ẹranko to wa ninu igbo. Loju opo Twitter Harry ati Iyawo rẹ, wọn fi ikede sibẹ pe Ọmọọba Harry yoo tẹsiwaju pẹlu iṣẹ rere ti iya rẹ ṣe ni Angola.


A tun gbọ pe yoo kẹdun lori iku ọmọ ologun kan ti o padanu ẹmi rẹ ninu ọgba nla ti wọn ko awọn ẹranko si. Lọgbọn ọjọ, oṣu Kẹsan an ni Prince Harry yoo mẹnuba ipenija ẹdinku to n ba iye ẹranko to wa ninu igbo. Loju opo Twitter Harry ati Iyawo rẹ, wọn fi ikede sibẹ pe Ọmọọba Harry yoo tẹsiwaju pẹlu iṣẹ rere ti iya rẹ ṣe ni Angola. Ni tirẹ, Duchess Megan yoo ṣabẹwo sawọn agbegbe kan eleyi ti yoo ṣafihan mimu idagbasoke ba awọn eeyan lẹsẹpupu. Yoo ṣiṣẹ pẹlu awọn ẹgbẹ aladani lati mu agbega ba ọrọ eto ẹkọ awọn obinrin to fi mọ igbe aye alaafia ati ilera to peye fun wọn. Bakan naa ni Megan yoo ṣe ipade pẹlu awọn olokoowo kan nilẹ South Africa ki wọn to pari abẹwo wọn.


Ni tirẹ, Duchess Megan yoo ṣabẹwo sawọn agbegbe kan eleyi ti yoo ṣafihan mimu idagbasoke ba awọn eeyan lẹsẹpupu. Yoo ṣiṣẹ pẹlu awọn ẹgbẹ aladani lati mu agbega ba ọrọ eto ẹkọ awọn obinrin to fi mọ igbe aye alaafia ati ilera to peye fun wọn. Bakan naa ni Megan yoo ṣe ipade pẹlu awọn olokoowo kan nilẹ South Africa ki wọn to pari abẹwo wọn.


AFCON 2019: Ṣìṣeṣìṣe Troost-Ekong ṣokùnfà ìyà àjẹsùn fún Nàìjíríà lọ́wọ́ Algeria

Super Eagles gbiyanju, ṣugbọn omi pọ ju ọka lọ, ami ayo meji ni Algeria fi ṣe wọn leegun ẹyin lalẹ ọjọ Aiku minu ifẹsẹwọnsẹ to kangun si aṣekagba ninu idije AFCON. Ṣiṣeṣisẹ ba adilemu, William Troost-Ekong, lo ba gba bọọlu sawọn Naijiria nigba ti ifẹsẹwọnsẹ ọhun de ogoji iṣẹju. Ṣugbọn ẹlẹsẹ ayo Odion Ighalo dayo naa pada ni abala keji ere bọọlu ọhun. Amọ, agbaọjẹ agbabọọlu Algeria, Riyad Mahrez ṣẹ ikọ agbabọọlu Naijiria leegun ẹyin lẹyin to gbayo keji wọ le fun Algeria ni iṣẹju ti ere bọọlu naa pari. Ni bayii, Naijiria yoo koju Tunisia l'Ọjọru lati ja fun ipo kẹta, nigba ti Algeria yoo ta kangbọn pẹlu Senegal ninu ifẹsẹwọnsẹ aṣekagba idije AFCON 2019. Ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria, Super Eagles sọ pe awọn ti ṣetan lati jẹwọ ara awọn fun ikọ agbabọọlu South Africa ninu ifẹsẹwọnsẹ ipele ẹlẹni mẹjọ lalẹ Ọjọru.


Amọ, agbaọjẹ agbabọọlu Algeria, Riyad Mahrez ṣẹ ikọ agbabọọlu Naijiria leegun ẹyin lẹyin to gbayo keji wọ le fun Algeria ni iṣẹju ti ere bọọlu naa pari. Ni bayii, Naijiria yoo koju Tunisia l'Ọjọru lati ja fun ipo kẹta, nigba ti Algeria yoo ta kangbọn pẹlu Senegal ninu ifẹsẹwọnsẹ aṣekagba idije AFCON 2019. Ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria, Super Eagles sọ pe awọn ti ṣetan lati jẹwọ ara awọn fun ikọ agbabọọlu South Africa ninu ifẹsẹwọnsẹ ipele ẹlẹni mẹjọ lalẹ Ọjọru. Ẹlẹsẹ ayo, Ahmed Musa ni awọn ko ni ja awọn ololufẹ awọn ọmọ Naijiria kulẹ nigba tawọn ba n koju Bafana Bafana. Musa ni awọn mọ pe awọn ọmọ Naijiria fẹran ere bọọlu gan an, o ni awọn ti ṣetan lati pa wọn lẹrin. O ni awọn agbabọọlu Naijiria ko ro nnkan miiran bayii ju bi wọn yoo ṣe fiya jẹ South Africa lọ.


Ẹlẹsẹ ayo, Ahmed Musa ni awọn ko ni ja awọn ololufẹ awọn ọmọ Naijiria kulẹ nigba tawọn ba n koju Bafana Bafana. Musa ni awọn mọ pe awọn ọmọ Naijiria fẹran ere bọọlu gan an, o ni awọn ti ṣetan lati pa wọn lẹrin. O ni awọn agbabọọlu Naijiria ko ro nnkan miiran bayii ju bi wọn yoo ṣe fiya jẹ South Africa lọ. Musa sọ pe awọn duro digbi fun ohun kohun ti Bafana Bafana ba fẹ gbe wa. Igba mẹrinla ni Naijiria ati South Africa ti pade ara wọn. Naijiria jawe olubori nigba mejila ọtọọtọ, ti South Africa si jawe olubori nigba kan.


Musa sọ pe awọn duro digbi fun ohun kohun ti Bafana Bafana ba fẹ gbe wa. Igba mẹrinla ni Naijiria ati South Africa ti pade ara wọn. Naijiria jawe olubori nigba mejila ọtọọtọ, ti South Africa si jawe olubori nigba kan.


NGA vs RSA: 'Bode Thomas' àti àwọn àṣà mííràn tó jẹyọ nínú ìdíje AFCON

Igbakiigba ti ọrọ ba ti pa Naijiria ati South Afrika pọ,bi igba pe wọn jọ fẹ doju ija kọ ara wọn ni o maa n jẹ. Lori papa ere bọọlu papa julọ, wọn kii fi oju ọrẹ wo ara wọn tabi ọmọ ilẹ adulawọ kanna. Awọn mejeeji fi ifigagbagba yi han nigba ti Naijiria ati South Afrika pade ninu idije AFCON 2019 Naijiria bori South Afrika pẹlu ami ayo meji sookan ti o si tumọ si pe wọn yoo tẹ siwaju lọ abala to kangun si aṣekagba. Loju opo Twitter ati Facebook, iroyin aṣeyọri Naijiria ti mu ki awọn ọmọ ile naa ati awọn akẹgbẹ wọn lati South Afrika ma fọrọwerọ. Nibi ọrọ yi ni awọn aṣa kan ti jẹyo eleyi ti o gba ori ayelujara kan. Ọmọ Yoruba to ba n gbe ilu Eko yoo ti gbọ orukọ Bode Thomas ri. Opopona kan nilu Eko lo n jẹ Bode Thomas lagbegbe Surulere amọ lẹyin ti Naijiria fi ẹyin South Afrika janlẹ, o gba itumọ miiran Lati oju opo Twitter, diẹ lara awọn itunmọ tuntun ti awọn eeyan fun orukọ yi re e: Lotitọ ati ododo, ọtọ ni nnkan ti olorin to kọrin rẹ jẹjẹ sọ ninu orin ti awọn ọmọ Naijiria yi itumọ rẹ pada si Bode Thomas.


Loju opo Twitter ati Facebook, iroyin aṣeyọri Naijiria ti mu ki awọn ọmọ ile naa ati awọn akẹgbẹ wọn lati South Afrika ma fọrọwerọ. Nibi ọrọ yi ni awọn aṣa kan ti jẹyo eleyi ti o gba ori ayelujara kan. Ọmọ Yoruba to ba n gbe ilu Eko yoo ti gbọ orukọ Bode Thomas ri. Opopona kan nilu Eko lo n jẹ Bode Thomas lagbegbe Surulere amọ lẹyin ti Naijiria fi ẹyin South Afrika janlẹ, o gba itumọ miiran Lati oju opo Twitter, diẹ lara awọn itunmọ tuntun ti awọn eeyan fun orukọ yi re e: Lotitọ ati ododo, ọtọ ni nnkan ti olorin to kọrin rẹ jẹjẹ sọ ninu orin ti awọn ọmọ Naijiria yi itumọ rẹ pada si Bode Thomas. T'oun ti pe wọn mọ itunmọ rẹ, awọn ọmọ Naijiria ni ko kan awọn nitoripe asiko ree fawọn lati fi South Afrika ṣe yẹyẹ. Idẹyẹ si awọn ọmọ Naijiria lati ọwọ awọn eeyan South Afrika kan ko jẹ tuntun mọ. Amọ bayii ti Naijiria ti gbewuro soju South Afrika, nnkan ti yi pada ti awọn ọmọ Naijiria si ni asiko to bayi ki awọn naa ṣe idẹyẹ si sawọn ọmọ Naijiria.


T'oun ti pe wọn mọ itunmọ rẹ, awọn ọmọ Naijiria ni ko kan awọn nitoripe asiko ree fawọn lati fi South Afrika ṣe yẹyẹ. Idẹyẹ si awọn ọmọ Naijiria lati ọwọ awọn eeyan South Afrika kan ko jẹ tuntun mọ. Amọ bayii ti Naijiria ti gbewuro soju South Afrika, nnkan ti yi pada ti awọn ọmọ Naijiria si ni asiko to bayi ki awọn naa ṣe idẹyẹ si sawọn ọmọ Naijiria. Samuel Chukwueze ẹlẹsẹ ayo to ge awọn ọmọ South Afrika lori papa ni wọn ni o n bawọn deye si South Afrika pada Ossai Joshua tilẹ ni Super Eagles fi aṣeyọri wọn ninu ifẹsẹwọnsẹ naa jẹ ogede South Afrika ni. Lakotan gbogbo awọn nkan ti awọn eeyan  n sọ ko ju ere lọ irufẹ eleyi ti o ma n waye laarin awọn alatilẹyin ere boolu jakejado agbaye.


Samuel Chukwueze ẹlẹsẹ ayo to ge awọn ọmọ South Afrika lori papa ni wọn ni o n bawọn deye si South Afrika pada Ossai Joshua tilẹ ni Super Eagles fi aṣeyọri wọn ninu ifẹsẹwọnsẹ naa jẹ ogede South Afrika ni. Lakotan gbogbo awọn nkan ti awọn eeyan  n sọ ko ju ere lọ irufẹ eleyi ti o ma n waye laarin awọn alatilẹyin ere boolu jakejado agbaye.


AFCON 2019: Àmì ayò tí Nàíjíríà àti South Afrika gbá rèé

Ikọ agbabọọlu orileede Naijiria Super Eagles ti gbewuro soju ikọ Bafana Bafana ti South Africa lati tẹsiwaju ninu idije Afcon 2019 to n waye ni Egypt. Samuel Chukwueze lo kọkọ gba bọọlu wọnu awọn South Africa ni iṣẹju kẹtadinlọgbọn ifẹswọnsẹ naa ki South Africa to da goolu pada ni iṣẹju karundinlọgọrin. Bongani Zungu lo fi ori kan bọọlu sawọn Naijiria. William Troost Ekong lo de goolu lade fun Naijiria ni iṣẹju kọkandinlaadọrun. Ni bayi Naijiria yoo koju Algeria tabi Ivory Coast ninu abala to kangun si aṣekagba idije naa.


AFCON 2019: Èmi ò lè fi dáa yín lójú pé a máà bórí o - Ndidi

Oni loni n jẹ! Kẹrẹ kẹrẹ, ifẹsẹwọnsẹ laarin ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria, Super Eagles ati ti Cameroon ti n sunmọ. Ṣe ni ọpọlọpọ ti n gbiyanju lati Sọ àsọtẹ́lẹ̀ orílẹ̀èdè tí yóò borí ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ t'òní Akọroyin BBC Yoruba to wa ni Alexandria, orilẹede Egypt nibi ti idije ife ẹyẹ AFCON 2019 ti n lọ lọwọ, Joshua Adetunji tun ba ọkan lara awọn agbabọọlu Super Eagles sọrọ lori ohun ti yoo jade lara ifẹsẹwọnsẹ tonii.


AFCON 2019: Debola olólùfẹ́ Super Eagles mú BBC Yorùbá dé ibùdó Bọ́ọ̀lù wíwò

Ere Bọọlu jẹ ere idaraya kan ti awọn ọmọ Naijiria kii fi ṣere rara yala labẹle tabi lẹyin odi. Bi idije ife ẹyẹ AFCON ṣe ti n lọ lọwọ ni Alexandria orilẹede Egypt, awọn ọmọ Naijiria ni awọn ọmọ Naijiria ṣe n tu jade lọ si ibudo iworan bọọlu. Ọpọ ma n ri i pe eleyii ma n dun ju ki eeyan kan dede jokoo sinu ile lati da wo ifẹsẹwọnsẹ naa ayafi ti awọn ololufẹ bọọlu bii tiwọn ba wa nibẹ. BBc Yoruba jade lati dara pọ mọ awọn ololufẹ ikọ Super Eagles lati jọ wo ifẹsẹwọnsẹ AFCON 2019 to n waye lọwọ lọwọ.


AfCFTA: Adùn wo gan ló wà nínú adehun okoòwò kan l'Áfíríkà?

Àdéhùn okòwò kan nàà ní Afrika tí orílẹ̀èdè Nàìjíríà ṣẹ̀ṣẹ̀ tọwọ́ bọ̀ ti ń mú ìbéèrè jáde lórí bó ṣe kan ọmọ Nàìjíríà kọ̀ọ̀kan. Minisita tẹlẹ ri fun ọrọ katakara ati idokoowo, Okechukwu Enelamah ṣi oju BBC Yoruba si bi Naijiria ṣe pa a ti wọn kun un ti wọn fi ṣe daadaa loju tirẹ pe wọn kọkọ wale wa ronu si i ki wọn to tọwọ bọ ọ. Aarẹ Naijiria Muhamadu Buhari ṣẹṣẹ fọwọ si adehun okoowo kan naa yii ni nibi ipade apero ajọ iṣọkan ilẹ Afrika to waye ni orilẹede Niger lọjọ Aiku. Gẹgẹ bi Enelamah ṣe sọ ọ, o jẹ igbesẹ ti yoo ko ipa pataki ti yoo si ṣe atunto nilẹ Afirika fun odidi ọgọrun ọdun si isisiyii tabi ko tilẹ ju bẹẹ lọ. O ni ipa ribiribi si ni Naijiria ko ninu iduna dura adehun ọhun. Naijiria to wa ṣe eyi gan lo wa ni awọn fẹ rii daju pe awọn pe ipade awọn tọrọ kan na labẹle ki wọn to le tọwọ bọ iwe adehun naa. Ọpọ awọn onwoye lo n beere pe ṣe erongba ibudo okoowo ilẹ Afrika ọhun ko ni foriṣanpọn bayii, nigba ti orilẹede Naijiria to ni eto ọrọ aje to tobi ju lọ ni Afrika, to tun jẹ olori ẹkun Afrika yọwọ kuro ninu rẹ nigba ti awọn to ku n dara pọ mọ ọ. Awọn tọrọ kan ti aarẹ Buhari pe si ọrọ yii ni bii ẹgbẹ awọn to n pese ọja lorilẹede Naijiria, ẹgbẹ awọn oniṣowo, to fi mọ awọn ijọba ipinlẹ gan lati rii pe wọn ṣe iṣẹ to yẹ ki wọn ṣe na lori igbesẹ pataki yii ki wn to gbe e. Naijiria kọ lati ṣe bi awọn orilẹede Afirika to ku ṣe ṣe nipa pe awọn kọkọ tọwọ bọwe adehun ki wọn to lọ sile lọ ro o. Naijiria kọkọ ṣalaye iwulo rẹ, anfani rẹ wọn si gbọ latẹnu awọn tọrọ ọhun kan. Enelamah ni pẹlu igbesẹ ti Naijiria gbe yii ti wọn jẹ ki araalu mọ ohun ti wọn fẹ ṣe, o fi han pe ijọba awa ara wa fẹsẹ mulẹ daadaa ni Naijiria.


O ni ipa ribiribi si ni Naijiria ko ninu iduna dura adehun ọhun. Naijiria to wa ṣe eyi gan lo wa ni awọn fẹ rii daju pe awọn pe ipade awọn tọrọ kan na labẹle ki wọn to le tọwọ bọ iwe adehun naa. Ọpọ awọn onwoye lo n beere pe ṣe erongba ibudo okoowo ilẹ Afrika ọhun ko ni foriṣanpọn bayii, nigba ti orilẹede Naijiria to ni eto ọrọ aje to tobi ju lọ ni Afrika, to tun jẹ olori ẹkun Afrika yọwọ kuro ninu rẹ nigba ti awọn to ku n dara pọ mọ ọ. Awọn tọrọ kan ti aarẹ Buhari pe si ọrọ yii ni bii ẹgbẹ awọn to n pese ọja lorilẹede Naijiria, ẹgbẹ awọn oniṣowo, to fi mọ awọn ijọba ipinlẹ gan lati rii pe wọn ṣe iṣẹ to yẹ ki wọn ṣe na lori igbesẹ pataki yii ki wn to gbe e. Naijiria kọ lati ṣe bi awọn orilẹede Afirika to ku ṣe ṣe nipa pe awọn kọkọ tọwọ bọwe adehun ki wọn to lọ sile lọ ro o. Naijiria kọkọ ṣalaye iwulo rẹ, anfani rẹ wọn si gbọ latẹnu awọn tọrọ ọhun kan. Enelamah ni pẹlu igbesẹ ti Naijiria gbe yii ti wọn jẹ ki araalu mọ ohun ti wọn fẹ ṣe, o fi han pe ijọba awa ara wa fẹsẹ mulẹ daadaa ni Naijiria. Odidi ọdun kan ni Naijiria fi ṣe eyi ki wọn to wa pinu lati dara pọ. Okechukwu Enelamah ṣalaye fun akọroyin BBC pe kii kan kii ṣe fun awọn alagbara ilu nikan, oniruuru ọna lo fi le kan ọmọ Naijiria kọọkan. Lori kiko ọja wọle lọna aitọ, Enelamah ni ko tọ naa ni bi apejuwe rẹ ṣugbọn kii ṣe pe tori rẹ kii ṣe pe ki a dawọ pipese ounjẹ fun apẹrẹ irẹsi duro.


Odidi ọdun kan ni Naijiria fi ṣe eyi ki wọn to wa pinu lati dara pọ. Okechukwu Enelamah ṣalaye fun akọroyin BBC pe kii kan kii ṣe fun awọn alagbara ilu nikan, oniruuru ọna lo fi le kan ọmọ Naijiria kọọkan. Lori kiko ọja wọle lọna aitọ, Enelamah ni ko tọ naa ni bi apejuwe rẹ ṣugbọn kii ṣe pe tori rẹ kii ṣe pe ki a dawọ pipese ounjẹ fun apẹrẹ irẹsi duro. Dipo ki o ko ba ọrọ aje, enelamah ni kiko ọja ilẹ okere wọle lọna aitọ gan la gbudọ mu kuro lọna.


Dipo ki o ko ba ọrọ aje, enelamah ni kiko ọja ilẹ okere wọle lọna aitọ gan la gbudọ mu kuro lọna.


Amuneke fipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí akọ́nimọ̀ọ́gbá Tanzania

Ẹgbẹ agbabọọlu orilẹede Tanzania, TFF fi aridaju han lọjọ aje pe Emmanuel Amuneke ti fi ipo rẹ silẹ gẹgẹ bi akọnimọọgba ẹgbẹ agbabọọlu orilẹede naa ni tubi nnubi. Eyi waye lẹyin ti Taifa Stars ti wọn ṣẹṣẹ kopa ninu idije ife ẹyẹ Nations Cup lati ọdun 1980 ko lee tẹsiwaju mọ ninu idije to n waye ni Egypt tori wọn ja kulẹ lẹẹmẹta. Ọdun 2018 ni wọn yan ọmọ ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria tẹlẹri, Amuneke gẹgẹ bii akọnimọọgba ẹgbẹ agbabọọlu orilẹede Tanzania. Ati ẹgbẹ agbabọọlu ati akọnimọọgba wọn, Amuneke jọ tọwọ bọwe adehun lati fopin si iṣẹ rẹ gẹgẹ bi TFF ṣe fi si oju opo ayelujara wọn. Ọgbẹ naa ni awọn yoo yan akọnimọọgba kan na fun 'gba diẹ lẹyin ti awọn ba ṣe ipade pajawiri lọjọbọ ọsẹ oun si ni yoo dari awọn fun idije ife ẹyẹ African Nations Championship (CHAN) eyi ti wọn yoo bẹrẹ loṣu yii. Amuneke to tun ti jẹ agbabọọlu fun Barcelona ni igbakeji akọnimọọgba Naijiria nigba ti Naijiria jawe olubori ni ife ẹyẹ agbaye FIFA U- 17 fun igba kẹẹrin i UAE lọdun 2013.


Ati ẹgbẹ agbabọọlu ati akọnimọọgba wọn, Amuneke jọ tọwọ bọwe adehun lati fopin si iṣẹ rẹ gẹgẹ bi TFF ṣe fi si oju opo ayelujara wọn. Ọgbẹ naa ni awọn yoo yan akọnimọọgba kan na fun 'gba diẹ lẹyin ti awọn ba ṣe ipade pajawiri lọjọbọ ọsẹ oun si ni yoo dari awọn fun idije ife ẹyẹ African Nations Championship (CHAN) eyi ti wọn yoo bẹrẹ loṣu yii. Amuneke to tun ti jẹ agbabọọlu fun Barcelona ni igbakeji akọnimọọgba Naijiria nigba ti Naijiria jawe olubori ni ife ẹyẹ agbaye FIFA U- 17 fun igba kẹẹrin i UAE lọdun 2013. Lẹyin ọdun meji lo dari Naijiria lọ si idije FIFA U- 17 ẹlẹẹkarun un ni chile eyi to mu ki o gba igbega di akọnimọọgba fun ikọ Flying Eagles U- 20. Gẹgẹ bii agbabọọlu, Amuneke ko ṣee fọwọ rọ sẹyin ninu ikọ Super Eagles, oun lo jẹ goolu mejeji ni AFCON 1994 lorilẹede Tunisia nibi ti Naijiria ti fi ami ayo meji si ẹyọkan pẹlu Zambia gba ipo keji nilẹ Afirika.


Lẹyin ọdun meji lo dari Naijiria lọ si idije FIFA U- 17 ẹlẹẹkarun un ni chile eyi to mu ki o gba igbega di akọnimọọgba fun ikọ Flying Eagles U- 20. Gẹgẹ bii agbabọọlu, Amuneke ko ṣee fọwọ rọ sẹyin ninu ikọ Super Eagles, oun lo jẹ goolu mejeji ni AFCON 1994 lorilẹede Tunisia nibi ti Naijiria ti fi ami ayo meji si ẹyọkan pẹlu Zambia gba ipo keji nilẹ Afirika.


Genort Rohr: A ò ní já ẹ̀yin alátìlẹ́yìn wa kulẹ̀ lónìí

Wakati perete lo ku ki ifẹsẹwọnsẹ laarin ẹgbẹ agbabọọlu Super Eagles ti Naijiria ati ẹgbẹ agbabọọlu orilẹede Cameroon yoo waye. Ṣe ni ọpọlọpọ ti n gbiyanju lati Sọ àsọtẹ́lẹ̀ orílẹ̀èdè tí yóò borí ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ t'òní BBC Yoruba ti mu ọrọ wa latẹnu awọn agbabọọlu gangan funra wọn bẹẹ si ni awọn alatilẹyin ikọ Super Eagles atawọn ọmọ Naijiria to wa lorilẹede Egypt naa ti n sọ ero wọn. Ni bayii, akọroyin BBc Yoruba mu iroyin wa latọdọ akọnimọọgba Super Eagles, Gernort Rohr.


Africa in Pictures: Àwọn àwòrán tó jojú ní gbèsè láti Africa

Nibayii ti opin ọsẹ wọle de, ẹ jẹ ka pa ara wa lẹ́rin, ka si kọgbọn nipasẹ awọn ọkanojọkan aworan , eyi to wa lati ilẹ Afirika.


Africa in Pic: Àwọn àwòrán tó gbajúmọ̀ ní Afirika

Ni bayii ti opin ọsẹ wọle de, ẹ jẹ ka jọ fun oju ni ounjẹ lati ipasẹ awọn aworan isẹlẹ manigbagbe to waye nilẹ Afirika laarin ọsẹ to n pari.


AfCFTA:Ohun tí Nàìjíríà gbọ́dọ̀ ṣé láti jẹ adùn àdéhùn okòwò kan nàà ní Afrika

Lẹ́yìn ìgbaniníyànjú lóríṣiirisii, Aarẹ Mohammadu Buhari tọwọ́ bọ ìwé àdéhùn ibúdó olókowò kan fún ilẹ̀ Afrika. Ohun ti yoo mu anfani pupọ wa ni bi Aarẹ Naijiria Muhamadu Buhari ti ṣe fi ọwọ si adehun okoowo kan naa nibi ipade apero ajọ iṣọkan ilẹ Afrika to waye ni Niger lọjọ Aiku. Amọ ṣa ki o to le jẹ awọn anfani wọn yi, awọn nkankan wa ti o gbọdo ṣe. Eyi ni ero adari ile iṣe idokowo nipinlẹ Eko, Muda Yusuf nigba ti o n woye nipa bi aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣe buwọlu adehun okowo kan naa ni Afrika. Yusuf ni igbesẹ yi yoo ṣina oko owo nipasẹ tita ọja tawọn ile iṣẹ Naijiria n ṣe lawọn orile-ede miran. Yusuf niiwe adehun yi yoo papa mu ki eto ọrọ aje Naijiria di eleyi ti yoo darapọ mọ tawọn orile-ede miran.


Eyi ni ero adari ile iṣe idokowo nipinlẹ Eko, Muda Yusuf nigba ti o n woye nipa bi aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣe buwọlu adehun okowo kan naa ni Afrika. Yusuf ni igbesẹ yi yoo ṣina oko owo nipasẹ tita ọja tawọn ile iṣẹ Naijiria n ṣe lawọn orile-ede miran. Yusuf niiwe adehun yi yoo papa mu ki eto ọrọ aje Naijiria di eleyi ti yoo darapọ mọ tawọn orile-ede miran. Koda o ni anfani miran tun wa. Aarẹ Muhammadu Buhari ati Aarẹ Patrice Talon ti Benin,  ni wọn fi ọwọ si iwe adehun naa loju awọn olori orilẹ-ede to ku ni olu ilu Niger, Niamey nibi ti wọn yoo kọ ibudo ọrọ aje naa si. Adehun okoowo naa, AfCFTA ba idiwọ pade lọdun to kọja nigba ti Naijiria yọ ọwọ kuro ninu rẹ ṣaaju ọjọ to yẹ ko buwọlu u. Ọpọ awọn oluwoye lo n beere pe ṣe erongba ibudo okoowo ilẹ Afrika ọhun ko ni foriṣanpọn, nigba ti orilẹ-ede Naijiria to ni eto ọrọ aje rẹ tobi ju lọ ni Afrika, to tun jẹ olori ẹkun Afrika yọwọ kuro ninu rẹ.


Koda o ni anfani miran tun wa. Aarẹ Muhammadu Buhari ati Aarẹ Patrice Talon ti Benin,  ni wọn fi ọwọ si iwe adehun naa loju awọn olori orilẹ-ede to ku ni olu ilu Niger, Niamey nibi ti wọn yoo kọ ibudo ọrọ aje naa si. Adehun okoowo naa, AfCFTA ba idiwọ pade lọdun to kọja nigba ti Naijiria yọ ọwọ kuro ninu rẹ ṣaaju ọjọ to yẹ ko buwọlu u. Ọpọ awọn oluwoye lo n beere pe ṣe erongba ibudo okoowo ilẹ Afrika ọhun ko ni foriṣanpọn, nigba ti orilẹ-ede Naijiria to ni eto ọrọ aje rẹ tobi ju lọ ni Afrika, to tun jẹ olori ẹkun Afrika yọwọ kuro ninu rẹ. Aarẹ Buhari sọ nigba naa pe oun ṣi nilo akoko lati fi ikun lu ikun, gba imọran ni orilẹ-ede oun. Ọpọlọpọ anfaani lo wa fun Naijiria ninu adehun naa; ọpọ eniyan ni yoo maa ni anfaani si awọn nkan to ba n ṣe jade kaakiri ilẹ Afrika. Pẹlu bi Naijiria ṣe ti wa fi ọwọ si iwe adehun naa, afojusun AfCFTA ni lati mu afikun ba kata-kara laarin awọn orilẹ-ede ilẹ Afrika ti n sun mọ imuṣẹ.


Aarẹ Buhari sọ nigba naa pe oun ṣi nilo akoko lati fi ikun lu ikun, gba imọran ni orilẹ-ede oun. Ọpọlọpọ anfaani lo wa fun Naijiria ninu adehun naa; ọpọ eniyan ni yoo maa ni anfaani si awọn nkan to ba n ṣe jade kaakiri ilẹ Afrika. Pẹlu bi Naijiria ṣe ti wa fi ọwọ si iwe adehun naa, afojusun AfCFTA ni lati mu afikun ba kata-kara laarin awọn orilẹ-ede ilẹ Afrika ti n sun mọ imuṣẹ. Titi di asiko yii, awọn orilẹ-ede Afrika n ba ilẹ Yuroopu da ọrọ aje pọ ju bi wọn ṣe n ṣe laarin ara wọn lọ. Ipade tọdun yii ni ẹleẹkejila rẹ ni eyi ti yoo mu ki erongba Agreement Establishing the African Continental Free Trade Area nilẹ Adulawọ ṣẹ.


Titi di asiko yii, awọn orilẹ-ede Afrika n ba ilẹ Yuroopu da ọrọ aje pọ ju bi wọn ṣe n ṣe laarin ara wọn lọ. Ipade tọdun yii ni ẹleẹkejila rẹ ni eyi ti yoo mu ki erongba Agreement Establishing the African Continental Free Trade Area nilẹ Adulawọ ṣẹ.


Facebook: Gbogbo ojú òpó ìròyìn èké ní èdé Afirika pátá ló ń lọ

Gbogbo ẹyin tẹ n gbe iroyin eke ni ede abinibi lori ikanni Facebook, ẹ sunmọ bi, tori ọrọ yii kan yin. Awọn alasẹ ileesẹ Facebook nifọwọkọwọ pẹlu igbimọ to n wadi ọfintoto iroyin nilẹ Afirika, Africa Check, ti gunle isẹ sise awari awọn oju opo ikanni eke ni ede abinibi to lu oju opo Facebook pa. Eto naa, eyi ti wọn sefilọlẹ rẹ lagbegbe Sahara nilẹ Afirika, ni yoo tun fi aan ede adulawọ miran bii Yoruba, Igbo Swahili, Wolof, Afrikaans, Zulu, Setswana ati Sotho sinu iwadi rẹ. Gbogbo awọn iroyin ti kii ba se ojulowo ti eeyan kan ba gbe jade, ni Facebook yoo maa sun si isalẹ patapata loju opo ẹni to kọọ, ti ko si ni lee maa se alabapin iroyin naa bo se yẹ. Facebook ni oun n reti abọ lati ọdọ awujọ awọn eeyan to n lo oju opo ikanni wọn lori igbesẹ wọn yii, lọna ati se agbeyẹwo awọn iroyin ti kii se ojulowo. Bẹẹ ba gbagbe, ọpọ ẹnu lo ti n kun oju opo Facebook latẹyinwa pe o nkopa ninu itankalẹ awọn ayederu iroyin ati ọrọ ikorira lawọn oju opo rẹ. Ni ilẹ adulawọ nikan, o le ni aadoje miliọnu eeyan to n lo oju opo ikanni Facebook.


Jesus in Kenya:Ta ni ọkùnrin tí wọ́n ń pè ní ayédèrú Jesu yìí gan an?

Ọpọ aworan ati fidio to n ṣafihan ọkunrin kan to wo aṣọ bi Jesu Kristi, ti lu oju ayelujara pa lẹnu ọjọ mẹta yii kaakiri ilẹ Afirika. Ṣugbọn ta ni ọkunrin yii to n pe ara rẹ ni Jesu gan an, ati pe kinni o n ṣe kaakiri ilẹ adulawọ? Ọpọ eeyan lo ti n pin aworan ati fọnran ọkunrin yii lori ayelujara, koda aṣofin kan lorilẹede South Africa, Julius Malema sọ pe, alufa ijọ kan lorilẹede ọhun gbalejo Jesu yii, lati wa ṣe iwaasu ninu ijọ rẹ. Amọ, awọn aworan to lu ayelujara pa ọhun wa lati ibi ayẹyẹ kan niluu Kiserian, lagbegbe Nairobi lorilẹede Kenya. Orukọ ọkunrin eke Jesu yii ni Michael Job, o jẹ ọmọ orilẹede Amẹrika. Oniwaasu ni, bakan naa lọ jẹ oṣere tiata.


Amọ, awọn aworan to lu ayelujara pa ọhun wa lati ibi ayẹyẹ kan niluu Kiserian, lagbegbe Nairobi lorilẹede Kenya. Orukọ ọkunrin eke Jesu yii ni Michael Job, o jẹ ọmọ orilẹede Amẹrika. Oniwaasu ni, bakan naa lọ jẹ oṣere tiata. Ilu Orlando nipinlẹ Florida ni ọkunrin ọhun n gbe, nibi to ti n ṣe bii Jesu. Isọ ti wọn ti n ta aga ijoko ati nnkan ọgbin lo wa ninu fidio to fi sita lori oju opo Facebook rẹ. Ọpọ eeyan lori ayelujara lo ti n fi awọn aworan ọkunrin yii ṣe ẹfẹ ati bi awọn alufa ijọ kan nilẹ Afirika, ṣe maa n ṣe iṣẹ iyanu.


Ilu Orlando nipinlẹ Florida ni ọkunrin ọhun n gbe, nibi to ti n ṣe bii Jesu. Isọ ti wọn ti n ta aga ijoko ati nnkan ọgbin lo wa ninu fidio to fi sita lori oju opo Facebook rẹ. Ọpọ eeyan lori ayelujara lo ti n fi awọn aworan ọkunrin yii ṣe ẹfẹ ati bi awọn alufa ijọ kan nilẹ Afirika, ṣe maa n ṣe iṣẹ iyanu. Ọkan lara awọn aworan yii ṣafihan bi alufa kan lorilẹede Kenyan sẹ sọ wi pe, oun ri Jesu to rin loju popo ni Kenya. Michael Job ṣeleri wi pe, oun n ṣiṣẹ iyanu ati imularada ninu awọn fọnran iwaasu rẹ lorilẹede Kenya, bo tilẹ jẹ pe ọpọ lo koro oju si ọrọ yii. Kii ṣe igba akọkọ ree ti Ọgbẹni Job wa si ilẹ Afirika, o ti wa si orilẹede Togo nibẹrẹ ọdun yii ṣugbọn ko wọ iru aṣọ bayii nigba naa, kootu lo wọ.


Ọkan lara awọn aworan yii ṣafihan bi alufa kan lorilẹede Kenyan sẹ sọ wi pe, oun ri Jesu to rin loju popo ni Kenya. Michael Job ṣeleri wi pe, oun n ṣiṣẹ iyanu ati imularada ninu awọn fọnran iwaasu rẹ lorilẹede Kenya, bo tilẹ jẹ pe ọpọ lo koro oju si ọrọ yii. Kii ṣe igba akọkọ ree ti Ọgbẹni Job wa si ilẹ Afirika, o ti wa si orilẹede Togo nibẹrẹ ọdun yii ṣugbọn ko wọ iru aṣọ bayii nigba naa, kootu lo wọ.


Báyìí ni àwọn alátìlẹ́yìn Super Eagles ṣe ń dá músò ṣáájú ìdíje tòní

Ẹgbẹ alatilẹyin ikọ Super Eagles lorilẹede Egypt n fi idunu wọn han pe ifẹsẹwọnsẹ oni yoo ṣẹnu 're fun Nàìjíríà.


Pinnick: Danny Jordaan láti South Africa ló rọ́pò rẹ̀

Ajọ to n mojuto bọọlu afẹsẹgba nilẹ Afrika, CAF, ti gba iṣẹ lọwọ Amaju Pinnick, ọmọ orilẹede Naijiria, gẹgẹ bi igbakeji aarẹ wọn, ti wọn si fi Danny Jordaan lati orilẹede South Africa rọpo rẹ. Pinnick jẹ igbakeji aarẹ ajọ CAF akọkọ lati oṣu Keje ọdun 2018. Aarẹ CAf, Ahmad ko sọ idi kankan ti wọn fi gba iṣẹ lọwọ rẹ. Lori iṣẹlẹ yii, Pinnick ti fesi. O ni 'Lati ṣiṣẹ isin gẹgẹ bi igbakeji aarẹ ninu idari ere bọọlu gbigba ni Afrika jẹ anfaani nla fun mi." "Ẹmi ifọkansin ti mo si ni fun ere bọọlu ṣi wa sibẹ, atilẹyin fun awọn akẹẹgbẹ mi ninu igbimọ oludari ko ni i dinku."


Lori iṣẹlẹ yii, Pinnick ti fesi. O ni 'Lati ṣiṣẹ isin gẹgẹ bi igbakeji aarẹ ninu idari ere bọọlu gbigba ni Afrika jẹ anfaani nla fun mi." "Ẹmi ifọkansin ti mo si ni fun ere bọọlu ṣi wa sibẹ, atilẹyin fun awọn akẹẹgbẹ mi ninu igbimọ oludari ko ni i dinku." Bi Pinnick ṣe kuro yii tumọ si pe Ahmad yoo ṣe atunto awọn igbakeji rẹ. Eyi tumọ si pe Constant Omari lati orilẹede DR Congo ati Faouzi Lekjaa lati Morocco yoo kuro ni ipo keji ati ikẹta bọ si oke. Jordaan ti wọn ṣẹṣẹ yan yoo wa ni ipo kẹta.


Bi Pinnick ṣe kuro yii tumọ si pe Ahmad yoo ṣe atunto awọn igbakeji rẹ. Eyi tumọ si pe Constant Omari lati orilẹede DR Congo ati Faouzi Lekjaa lati Morocco yoo kuro ni ipo keji ati ikẹta bọ si oke. Jordaan ti wọn ṣẹṣẹ yan yoo wa ni ipo kẹta.


Vincent Enyeama: Aṣọ́lé Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ rí ṣe tán láti padà sórí pápá

Aṣọle fun ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria tẹlẹ ri, Vincent Enyeama ti ṣe tan lati pada sori papa lẹyi ti ko ṣoju ikọ agbabọọlu kankan fun ọdun meji. Enyeama wa pẹlu ikọ agbabọọlu ilẹ Faranse, Dijon nibi ti o ti n gbaradi fun ati pada sori papa. Ẹgbẹ agbabọọlu Dijon fun Enyeama laye lati wa pẹlu wọn di ipari oṣu yii. Lẹyin naa ni akọnimọọgba Stéphane Jobard yoo gbe igbesẹ bo ya Enyeama yoo dara pọ mọ ikọ Dijon. Ọdun 2017 ni aṣọle Enyeama ṣoju ikọ agbabọọlu kẹyin lẹyin to fi ẹgbẹ agbabọọlu Lille silẹ loṣu kẹjọ ọdun 2018. Enyeama ṣoju ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria ninu ifẹsẹwọnsẹ ọgọrun o le kan. Bakan naa lo mu 'le fun Naijiria ninu idije AFCON marun un ko to fi ikọ agbabọọlu Super Eagles silẹ.


Lẹyin naa ni akọnimọọgba Stéphane Jobard yoo gbe igbesẹ bo ya Enyeama yoo dara pọ mọ ikọ Dijon. Ọdun 2017 ni aṣọle Enyeama ṣoju ikọ agbabọọlu kẹyin lẹyin to fi ẹgbẹ agbabọọlu Lille silẹ loṣu kẹjọ ọdun 2018. Enyeama ṣoju ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria ninu ifẹsẹwọnsẹ ọgọrun o le kan. Bakan naa lo mu 'le fun Naijiria ninu idije AFCON marun un ko to fi ikọ agbabọọlu Super Eagles silẹ. O wa lara ikọ agbabọọlu Naijiria to gba ife ẹyẹ AFCON 2013 lorilẹede South Africa.


O wa lara ikọ agbabọọlu Naijiria to gba ife ẹyẹ AFCON 2013 lorilẹede South Africa.


Africa in Pictures: Àwọn àwòràn tó ṣàrà ọ̀tọ̀ láti ilẹ̀ Afirika

Awọn aworan yii lo n se afihan ọp isẹlẹ to waye laarin ọsẹ to n pari yii lati awọn orilẹede yika ilẹ Afirika.


NGARSA: Ọmọ Nàìjíríà ń retí ifẹ ẹ̀yẹ lọ́dọ̀ yín - Aarẹ́ Buhari

Ni Naijiria ati lorilẹede Egypt ni gbogbo awọn ọmọ Naijiria ti n fi idunu han si bi Super Eagles ṣe da sẹria iya fun Bafana Bafana. Kete ti ifẹsẹwọnsẹ naa pari ni ariya ti bẹ sode lorilẹede Egypt laarin awọn ọmọ Naijiria to wa nibẹ. Bakan naa ni ọrọ ikini n jẹyọ lọtun losi latọdọ awọn ọmọ Naijiria lati dupẹ lọwọ ikọ Super Eagles ati lati fi anfani naa sọ ireti wọn. Aarẹ orileede Naijiria Muhammadu Buhari ti pẹlu awọn ọmọ Naijiria lati fi ikini ku orire ranṣẹ si ikọ Super Eagles lori bi wọn ṣe bori ikọ South Africa ninu idije AFCON. Ami ayo si ọkan ni Naijiria fi ṣagba akẹgbẹ wọn lati tẹsiwaju lọ abala to kangun si aṣekagba. Aarẹ Buhari ninu ọrọ to fi sita loju opo Twitter sọ pe ohun iwuri lo jẹ ti ikọ naa si ṣe afihan ifarajin ati ọkan akin eleyi ti a mọ Naijiria si.


Aarẹ orileede Naijiria Muhammadu Buhari ti pẹlu awọn ọmọ Naijiria lati fi ikini ku orire ranṣẹ si ikọ Super Eagles lori bi wọn ṣe bori ikọ South Africa ninu idije AFCON. Ami ayo si ọkan ni Naijiria fi ṣagba akẹgbẹ wọn lati tẹsiwaju lọ abala to kangun si aṣekagba. Aarẹ Buhari ninu ọrọ to fi sita loju opo Twitter sọ pe ohun iwuri lo jẹ ti ikọ naa si ṣe afihan ifarajin ati ọkan akin eleyi ti a mọ Naijiria si. O ni gbogbo ọmọ Naijiria lo n reti ki wọn gbe ife ẹyẹ AFCON wa si ile. Yatọ si ikini ti aarẹ, awọn ọmọ Naijiria naa n gbe oṣuba kare fun ikọ Super Eagles. Ninu ọrọ wọn, wọn kan sara si agbabọọlu Naijiria Chukwueze to fakọyọ ninu ifẹsẹwọnsẹ naa.


O ni gbogbo ọmọ Naijiria lo n reti ki wọn gbe ife ẹyẹ AFCON wa si ile. Yatọ si ikini ti aarẹ, awọn ọmọ Naijiria naa n gbe oṣuba kare fun ikọ Super Eagles. Ninu ọrọ wọn, wọn kan sara si agbabọọlu Naijiria Chukwueze to fakọyọ ninu ifẹsẹwọnsẹ naa. Pẹlu abajade yii, Naijiria ti tẹsiwaju lati kopa ninu abala to kangun si aṣekagba idije AFCON 2019. Ọkan ninu Algeria tabi Ivory Coast ni wọn yoo ba pade ninu ifẹsẹwọnsẹ ti yoo waye lọjọ kẹrinla oṣu yii.


Pẹlu abajade yii, Naijiria ti tẹsiwaju lati kopa ninu abala to kangun si aṣekagba idije AFCON 2019. Ọkan ninu Algeria tabi Ivory Coast ni wọn yoo ba pade ninu ifẹsẹwọnsẹ ti yoo waye lọjọ kẹrinla oṣu yii.


AFCON 2019 final: Kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ Algeria là kìnìún Senegal mọ́ lẹ̀ lẹ́ẹ̀kejì gba ife

Ikilọ kẹlẹgbẹ mẹgbẹ rẹ ni ẹgbẹ agbabọọlu Algeria fi ifẹsẹwọnsẹ aṣekagba idije AFCON 2019 ṣe fun ikọ Senegal lẹyin ti wọn rọ ojo iya le wọn lori lẹẹkeji ti wọn si gba ife ẹyẹ AFCON mọ wọn lọwọ. Lẹyin iṣẹju meji pere ti ere bọọlu naa bẹrẹ ni ọkan lara awọn agbabọọlu Algeria, Baghdad Bounedjah gba goolu aramọnda kan wọ le, eyi to mu Algeria siwaju. Bo tilẹ jẹ pe ogbontarigi adilemu fun Senegal, kalidou koulibaly ko lanfani lati kopa ninu ifẹsẹwọnsẹ ọhun nitori o ti gba kaadi olomi ọsan(yellow card) meji ninu ifẹsẹwọnsẹ mẹta, ikọ Senegal ṣi ja fitafita isbẹsibẹ. Ilumọọka agbabọọlu Liverpool, Sadio Mane ati awọn akẹgbẹ gbiyanju agbara wọn lori papa, ṣugbọn awọn agbabọọlu Algeria duro wamuwamu bi ologun ti wọn. Igba keji ree ti Algeria yoo gba ife ẹyẹ AFCON lẹyin ti wọn gbaa fun igba akọkọ lọdun 1990. Bakan naa, igba keji ree ti ẹgbẹ agbabọọlu Senegal yoo gba ipo keji(fadaka) ninu idije AFCON lẹyin ti wọn kọkọ gbaa lọdun 2002 nigba ti wọn gbalejo idije naa.


AFCON 2019: A bọ̀wọ̀ fún orílẹ̀èdè wa ju àwọn ikọ̀ míì tí à gba fún - Super Eagles

Adari ikọ́ agbabọọlu Super Eagles, Genort Rohr atawọn ikọ agbabọọlu rẹ sọ ero wọn lori bi wọn ṣe ṣe e ti Madagascar mu wọn kọ oju awn ara Naijiria soorun alẹ. Wọn si tun fọwọ sọya fun awọn ọmọ Naijiria pe awọn yoo ṣe ohun gbogbo to yẹ fun awọn ifsẹwọnsẹ to n bọ.


Olorí ogun Ethiopia f'arapa nínú rògbòdìyàn tó wáyé ni Addis Ababa

Igbakeji Adari eto aabo lorilẹede Ethiopia ti ni ọgagun to wa ni idi ifipa gba ijọba to waye ni Ethiopia ti sa lọ kuro ni ilu, ti won ko si mọ irin rẹ. Gedebe Hailu to jẹ Igbakeji adari eto aabo lorilẹede Ethiopia lo sọ bẹẹ fun Ile Isẹ Iroyin BBC, lẹyin ti rogbodiyan sẹlẹ lorilẹede Ethiopia, ti ọpọlọpọ awọn ologun si farapa. Haliu ni ikọlu naa waye ni awọn ile isẹ ajọ ọlọpaa lorilẹede naa ati olu ile isẹ ẹgbọ oselu (Amhara Democratic Party (ADP) to wa ni ijọba lorilẹede naa. Asamnew Tsige ni wọn sọ wi pe o se olori akitiyan lati gbe ijọba ologun kalẹ nipa isekupa awọn adari ologun. Tsige ko ṣẹṣẹ ma gbiyanju lati ditẹgbajọba.O ti ṣaaju gbiyanju ikọlu si ijọba ni ọdun 2008, eleyii ti o si sọ ọ di ero ẹwọn gbere. Amọ, lẹyin to lo ọdun mẹsan lẹwọn, Olootu Ijọba, Abiy Ahmed tu silẹ ni ọdun to kọja.


Asamnew Tsige ni wọn sọ wi pe o se olori akitiyan lati gbe ijọba ologun kalẹ nipa isekupa awọn adari ologun. Tsige ko ṣẹṣẹ ma gbiyanju lati ditẹgbajọba.O ti ṣaaju gbiyanju ikọlu si ijọba ni ọdun 2008, eleyii ti o si sọ ọ di ero ẹwọn gbere. Amọ, lẹyin to lo ọdun mẹsan lẹwọn, Olootu Ijọba, Abiy Ahmed tu silẹ ni ọdun to kọja. Saere Mekonnen ni olori gbogbo ọmọ ogun orilẹ-ede Ethiopia nilẹ Adulawọ. Oun lo n mojuto idari awọn ọmọ ogun lori eto aabo ẹmi ati dukia awọn eniyan Ethiopia. Ogagun agba Saere Mekonnen wa lara awọn ti o di ilu mu ninu iditẹ gbajọba naa to gbẹmi ọpọlọpọ.


Saere Mekonnen ni olori gbogbo ọmọ ogun orilẹ-ede Ethiopia nilẹ Adulawọ. Oun lo n mojuto idari awọn ọmọ ogun lori eto aabo ẹmi ati dukia awọn eniyan Ethiopia. Ogagun agba Saere Mekonnen wa lara awọn ti o di ilu mu ninu iditẹ gbajọba naa to gbẹmi ọpọlọpọ. O ṣe atunṣe si iṣẹ awọn ọmọ ogun Ethiopia ni eyi to gba pe o maa jẹ ojutu siṣoro to n koju eto aabo wọn O faragbọta pẹlu awọn ọmọ ogun kan ti wọn si sare gbe lọ sile iwosan fun itọju. Ṣugbọn ẹpa ko boro mọ nitori, wọn ti kede pe O ku sinu iditẹ-gbajọba to ṣẹlẹ ni Addis Ababa naa. Olorí ogun Ethiopia ti kú sínú ìdìtẹ̀-gbàjọba Ethiopia Ileeṣẹ iroyin Ethiopia ti kede pe olori ọmọ ogun ti gbẹmi mi.


O ṣe atunṣe si iṣẹ awọn ọmọ ogun Ethiopia ni eyi to gba pe o maa jẹ ojutu siṣoro to n koju eto aabo wọn O faragbọta pẹlu awọn ọmọ ogun kan ti wọn si sare gbe lọ sile iwosan fun itọju. Ṣugbọn ẹpa ko boro mọ nitori, wọn ti kede pe O ku sinu iditẹ-gbajọba to ṣẹlẹ ni Addis Ababa naa. Olorí ogun Ethiopia ti kú sínú ìdìtẹ̀-gbàjọba Ethiopia Ileeṣẹ iroyin Ethiopia ti kede pe olori ọmọ ogun ti gbẹmi mi. Wọn kede pe Saere Mekonnen atawọn olori ikọ ogun mẹrin ti wọn kọkọ faragbọgbẹ ninu iṣẹlẹ naa ti doloogbe. Bakan naa ni wọn tun kede iku Ambachew Meckonnen to jẹ gomina ẹkun Amhara ati olubadamọran rẹ ti wọn ba iṣẹlẹ iditẹ-gbajọba naa rin. Ki lo ṣẹlẹ sẹyin: Olootu ijọba Ethiopia, Abiy ahmed sọ pe lootọ ni olori ogun orilẹ-ede naa fi ara gba ibọn.