Ọrọ ijọba ibilẹ ni Naijiria nilo adura, ojoojumọ lo n buru si i fun wọn- Ọbasanjọ

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹfa, ọsu kẹrin, ọdun 2021 yii, Aarẹ fẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ ni Naijiria, (NULGE) Kọmureedi Akeem Ọlatunji Ambali, ṣabẹwo si aarẹ ana, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, lati ṣalaye ohun toju awọn ijọba ibilẹ n ri lasiko yii. Nigba naa ni Ọbasanjọ sọ pe ọrọ ijọba ibilẹ lorilẹ-ede yii nilo adura, nitori ojoojumọ lo n buru si i fun wọn. Kọmureedi Ambali ṣalaye nile Ọbasanjọ, OOPL l’Abẹokuta, pe ajọ awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ nilo iranlọwọ rẹ bayii, pẹlu bi ile-igbimọ aṣofin agba ṣe kuku fẹẹ fagile ijọba ibilẹ patapata, ti wọn fẹẹ yọ wọn danu ninu ofin orilẹ-ede Naijiria ti wọn ṣe lọdun 1999. Ambali ṣapejuwe abadofin tawọn aṣofin gbe kalẹ naa gẹgẹ bii igbiyanju lati pa ohun to n jẹ ijọba ibilẹ rẹ raurau ni Naijiria. Nitori eyi, o ni aṣẹ ti wa pe ki gbogbo awọn olori yuniọnu kọọkan ṣabẹwo sọdọ awọn aṣofin ni ẹkun ti wọn ba wa, ki wọn si ri i daju pe wọn duro ti awọn eeyan wọn ti ọrọ yii yoo kan bi aba to lewu naa ba fi le di ofin. Aarẹ awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ naa fi kun un pe nigba ti wọn ko tiẹ ti i yọwọ awọn kuro ninu awo patapata, awọn ki i rowo gba lasiko, awọn gomina ipinlẹ nijọba apapọ n kowo awọn fun, ti wọn n ṣe awọn bo ṣe wu wọn.


Ambali ṣapejuwe abadofin tawọn aṣofin gbe kalẹ naa gẹgẹ bii igbiyanju lati pa ohun to n jẹ ijọba ibilẹ rẹ raurau ni Naijiria. Nitori eyi, o ni aṣẹ ti wa pe ki gbogbo awọn olori yuniọnu kọọkan ṣabẹwo sọdọ awọn aṣofin ni ẹkun ti wọn ba wa, ki wọn si ri i daju pe wọn duro ti awọn eeyan wọn ti ọrọ yii yoo kan bi aba to lewu naa ba fi le di ofin. Aarẹ awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ naa fi kun un pe nigba ti wọn ko tiẹ ti i yọwọ awọn kuro ninu awo patapata, awọn ki i rowo gba lasiko, awọn gomina ipinlẹ nijọba apapọ n kowo awọn fun, ti wọn n ṣe awọn bo ṣe wu wọn. Bawo ni yoo ṣe waa ri nigba ti wọn ba kuku fagi le ijọba ibilẹ raurau, aa jẹ pe ko ni i si idagbasoke kankan mọ lẹka ibilẹ niyẹn. Ki iru eyi ma baa ṣẹlẹ lo ni awọn ṣe waa ba Ọbasanjọ bayii, ki baba naa le da si ọrọ ijọba ibilẹ to bẹrẹ lọdun 1976, lasiko ti Ọbasanjọ n ṣẹjọba ṣọja lọwọ. Nigba to n fesi, Oloye Ọbasanjọ sọ pe ki i ṣe ohun ti oun foju sun nigba ti ijọba ibilẹ bẹrẹ lo n ṣẹlẹ lasiko yii.


Bawo ni yoo ṣe waa ri nigba ti wọn ba kuku fagi le ijọba ibilẹ raurau, aa jẹ pe ko ni i si idagbasoke kankan mọ lẹka ibilẹ niyẹn. Ki iru eyi ma baa ṣẹlẹ lo ni awọn ṣe waa ba Ọbasanjọ bayii, ki baba naa le da si ọrọ ijọba ibilẹ to bẹrẹ lọdun 1976, lasiko ti Ọbasanjọ n ṣẹjọba ṣọja lọwọ. Nigba to n fesi, Oloye Ọbasanjọ sọ pe ki i ṣe ohun ti oun foju sun nigba ti ijọba ibilẹ bẹrẹ lo n ṣẹlẹ lasiko yii. O ni ti asiko yii buru jai to jẹ ohun to n ṣẹlẹ nilo adura ati idasi Ọlọrun latoke wa. Ọbasanjọ sọ pe niṣe ni nnkan n buru si i lẹka ijọba ibilẹ gbogbo. ‘‘Awọn ṣọja lo kọkọ ba nnkan jẹ, nigba ti wọn fẹẹ ni kansu ni gbogbo ibi ti wọn ba wa, wọn waa ṣafikun ẹ lati ọọdunrun (300), wọn sọ ọ di ẹẹdẹgbẹrin ati mẹrindinlọgọrin(774) Ṣugbọn awọn oloṣelu lo tubọ ba a jẹ pẹlu ijẹkujẹ.


O ni ti asiko yii buru jai to jẹ ohun to n ṣẹlẹ nilo adura ati idasi Ọlọrun latoke wa. Ọbasanjọ sọ pe niṣe ni nnkan n buru si i lẹka ijọba ibilẹ gbogbo. ‘‘Awọn ṣọja lo kọkọ ba nnkan jẹ, nigba ti wọn fẹẹ ni kansu ni gbogbo ibi ti wọn ba wa, wọn waa ṣafikun ẹ lati ọọdunrun (300), wọn sọ ọ di ẹẹdẹgbẹrin ati mẹrindinlọgọrin(774) Ṣugbọn awọn oloṣelu lo tubọ ba a jẹ pẹlu ijẹkujẹ. ‘’O yẹ kijọba ibilẹ le pese awọn nnkan amayedẹrun fawọn eeyan agbegbe wọn, ṣugbọn njẹ iru ẹ wa mọ bayii’’ Bẹẹ ni Ọbasanjọ beere ibeere to pesi jẹ naa, to ni ko sohun to kọja adura, kawọn NULGE fadura kun ohun to wa nilẹ yii ni.


‘’O yẹ kijọba ibilẹ le pese awọn nnkan amayedẹrun fawọn eeyan agbegbe wọn, ṣugbọn njẹ iru ẹ wa mọ bayii’’ Bẹẹ ni Ọbasanjọ beere ibeere to pesi jẹ naa, to ni ko sohun to kọja adura, kawọn NULGE fadura kun ohun to wa nilẹ yii ni.


Buhari yan Alkali bii adele ọga ọlọpaa tuntun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Aarẹ Muhammadu Buhari ti yan igbakeji ọga ọlọpaa tẹlẹ, Alkali Usman Baba, gẹgẹ bii adele ọga ọlọpaa pata ni Naijiria bayii. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni Buhari fọwọ si iyansipo ọga ọlọpaa ọmọ ipinlẹ Yobe naa. Minisita fọrọ awọn ọlọpaa, Maigari Dingyadi, lo sọ iyansipo naa di mimọ fawọn akọroyin l’Abuja. Usman Alkali Baba lo gbapo lọwọ Mohammed Adamu, ẹni ti Buhari sun asiko to yẹ ko fẹyinti siwaju. Ọdun 1963 ni wọn bi Usman Baba nipinlẹ Yobe. Yunifasiti Bayero, ni Kano, ati ti ilu Maiduguri lo ti kawe.


Usman Alkali Baba lo gbapo lọwọ Mohammed Adamu, ẹni ti Buhari sun asiko to yẹ ko fẹyinti siwaju. Ọdun 1963 ni wọn bi Usman Baba nipinlẹ Yobe. Yunifasiti Bayero, ni Kano, ati ti ilu Maiduguri lo ti kawe. Ọdun 1998 lo darapọ mọ iṣẹ ọlọpaa ilẹ wa.


Ọdun 1998 lo darapọ mọ iṣẹ ọlọpaa ilẹ wa.


Iyawo olori ileegbimọ aṣofin Ọṣun tẹlẹ, Najeem Salaam, ti ku o

Florence Babaṣọla Olori ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọṣun tẹlẹ, Ọnarebu Najeem Salam, ti kede iku ọkan lara awọn iyawo rẹ, Adebimpe Adukẹ Salam, eyi to ṣẹlẹ laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ninu ọrọ to fi sori ayelujara laipẹ yii ni ọkunrin oloṣelu ọmọ bibi ilu Ejigbo naa ti sọ pe oun ko le bi Ọlọrun lẹjọ lori adanu nla naa, ṣugbọn oun ti gba bi akọsilẹ oun ṣe ri. Oṣogbo la gbọ pe obinrin ẹni to ti to aadọta ọdun naa ku si laaarọ oni lẹyin aisan ranpẹ. Oun niyawo keji fun Salam, ileewosan ijọba to wa niluu Ejigbo lo si ti n ṣiṣẹ nitori oṣiṣẹ eleto ilera ni. Irọlẹ ọjọ Aje ọsẹ yii la gbọ pe wọn yoo si sinku rẹ nilana Musulumi nile wọn to wa niluu Ejigbo. Latigba ti ọkọ rẹ ti kede iku ọhun lawọn araalu, paapaa awọn oloṣelu ti n ranṣẹ ibanikẹdun si i. Gomina Oyetọla ṣapejuwe obinrin naa gẹgẹ bii onirẹlẹ to fọwọ ti ọkọ rẹ lẹyin, to si jẹ apẹẹrẹ rere fun awọn obinrin ti ọkọ wọn n ṣoṣelu.


Ọwọ tẹ Sọdiq atawọn ẹgbẹ rẹ to pa Aishat sinu oko niluu Esiẹ

Stephen Ajagbe, Ilọrin Afurasi mẹrin; Adams Sodiq, ọmọ ọdun mọkandinlogun; Rasaq Rasheed, ọmọ ọdun mẹrindinlogun; Lukman Quadri, ẹni ọdun mẹẹẹdogun ati Billiamine Qayum, ọmọ ọdun mẹrindinlogun, lọwọ ajọ aabo ẹni laabo ilu, NSCDC, nipinlẹ Kwara, tẹ fẹsun pe wọn pa obinrin kan, Aishat Sanni, sinu oko niluu Esiẹ, nijọba ibilẹ Irẹpọdun, nipinlẹ Kwara. Atẹjade lati ọwọ Alukoro NSCDC ni Kwara, Babawale Zaid Afọlabi, ni ọjọ keji, oṣu kẹrin, ọdun 2021, ni Alhaji Musa Waziri to jẹ akọwe awọn ẹya Fulani ati Bororo niluu Esiẹ fi iṣẹlẹ naa to ajọ naa leti. Lasiko iwadii nipa bi Aishat ṣe dawati ni wọn ri oku rẹ ninu oko ti wọn pa a si lọjọ kẹta, oṣu kẹrin, ọdun yii, gbogbo ara rẹ ni wọn ṣa yannayanna to si tun wa nihooho. O ṣalaye siwaju pe, lasiko tawọn fọrọ wa wọn lẹnu wo, ohun ti wọn sọ ni pe ọkan lara awọn obinrin Bororo naa ji eeṣo kaṣu ninu oko, Sodiq Adams si gbiyanju lati mu un, ṣugbọn o pada sa lọ. Eyi ni wọn lo mu ki Sọdiq atawọn afurasi mẹta yooku lepa Bororo keji (Aishat) titi ti wọn fi mu u balẹ. Atẹjade naa ni nigba ti Sọdiq n gbiyanju lati fipa ba obinrin naa laṣepọ niyẹn di eyin mọ apa ati ọrun rẹ, to si ge e jẹ yannayanna.


O ṣalaye siwaju pe, lasiko tawọn fọrọ wa wọn lẹnu wo, ohun ti wọn sọ ni pe ọkan lara awọn obinrin Bororo naa ji eeṣo kaṣu ninu oko, Sodiq Adams si gbiyanju lati mu un, ṣugbọn o pada sa lọ. Eyi ni wọn lo mu ki Sọdiq atawọn afurasi mẹta yooku lepa Bororo keji (Aishat) titi ti wọn fi mu u balẹ. Atẹjade naa ni nigba ti Sọdiq n gbiyanju lati fipa ba obinrin naa laṣepọ niyẹn di eyin mọ apa ati ọrun rẹ, to si ge e jẹ yannayanna. O ni lasiko tọwọ tẹ Sọdiq, ẹjẹ wa ni gbogbo ara aṣọ to wọ lọjọ iṣẹlẹ naa. O ni awọn ti gbe ẹjọ naa le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ lati gbe igbesẹ to ba tun yẹ lori ẹ.


O ni lasiko tọwọ tẹ Sọdiq, ẹjẹ wa ni gbogbo ara aṣọ to wọ lọjọ iṣẹlẹ naa. O ni awọn ti gbe ẹjọ naa le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ lati gbe igbesẹ to ba tun yẹ lori ẹ.


Akpan niyawo oun ko ‘fain’ mọ, lo ba n ba ọmọ bibi inu ẹ lo pọ n’Itele-Ọta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ko kuku tiju, ko si fọrọ sabẹ ahọn sọ pẹlu, iyẹn ọkunrin torukọ ẹ n jẹ Ubong Williams Akpan. Bawọn ọlọpaa ṣe beere lọwọ ẹ pe ṣe loootọ lo n ba ọmọ bibi inu ẹ to jẹ ọmọ ọdun mejila lo pọ lo ni bẹẹ ni, ọmọ naa loun n ba sun bayii, nitori iya rẹ to jẹ iyawo oun ko fain mọ, o ti n darugbo!. Itele-Ọta, nipinlẹ Ogun, ni wọn ti mu Akpan, ẹni ọdun mọkandinlaaadọta (49), lọjọ keji, oṣu kẹrin, ọdun 2021 yii. Ọmọ rẹ obinrin to n ba lo pọ ni kinni ọhun su, lọmọ ba lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Itele-Ọta, pe baba oun ti fẹẹ fi kinni to fi daṣẹẹ oun gbẹmi lẹnu oun. Ọmọbinrin ti wọn forukọ bo laṣiiri naa sọ fawọn ọlọpaa pe ọdun karun-un ree ti baba oun ti n ba oun lo pọ. O ni ọmọ ọdun meje pere loun wa ti baba naa ti n ba oun laṣepọ, ko si yee ṣe bẹẹ titi dasiko yii toun ti pe ọmọ ọdun mejila.


Ọmọ rẹ obinrin to n ba lo pọ ni kinni ọhun su, lọmọ ba lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Itele-Ọta, pe baba oun ti fẹẹ fi kinni to fi daṣẹẹ oun gbẹmi lẹnu oun. Ọmọbinrin ti wọn forukọ bo laṣiiri naa sọ fawọn ọlọpaa pe ọdun karun-un ree ti baba oun ti n ba oun lo pọ. O ni ọmọ ọdun meje pere loun wa ti baba naa ti n ba oun laṣepọ, ko si yee ṣe bẹẹ titi dasiko yii toun ti pe ọmọ ọdun mejila. O fi kun alaye ẹ pe ibalopọ naa ko tẹ oun lọrun, ara oun ko si gba a mọ loun ṣe jade waa sọ fawọn ọlọpaa. Ifisun ọmọdebinrin naa lo mu DPO teṣan yii, CSP Monday Unoegbe, lati gbe awọn ikọ rẹ dide lọ sile awọn Akpan. Bi wọn ṣe mu baba naa ti wọn beere ọrọ lọwọ ẹ lo jẹwọ pe loootọ loun n ba ọmọ oun sun.


O fi kun alaye ẹ pe ibalopọ naa ko tẹ oun lọrun, ara oun ko si gba a mọ loun ṣe jade waa sọ fawọn ọlọpaa. Ifisun ọmọdebinrin naa lo mu DPO teṣan yii, CSP Monday Unoegbe, lati gbe awọn ikọ rẹ dide lọ sile awọn Akpan. Bi wọn ṣe mu baba naa ti wọn beere ọrọ lọwọ ẹ lo jẹwọ pe loootọ loun n ba ọmọ oun sun. O ni ko sohun to fa a ju pe iyawo oun ti n dagba, ko wu oun mọ, nitori ẹwa ti n ṣi lọ lara rẹ. O ni nigba to si jẹ pe ọmọ to bi foun wa nibẹ to duro rẹgi, iyẹn loun ṣe gbagbe iya, toun bẹrẹ si i ko ibasun fọmọ to bi foun. Wọn ti mu ọkunrin yii ju si gbaga, gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi to ALAROYE leti ṣe wi, bẹẹ ni wọn ti mu ọmọ rẹ naa lọ sọsibitu ti yoo ti gbatọju nitori ibasun ti baba rẹ n ko fun un.


O ni ko sohun to fa a ju pe iyawo oun ti n dagba, ko wu oun mọ, nitori ẹwa ti n ṣi lọ lara rẹ. O ni nigba to si jẹ pe ọmọ to bi foun wa nibẹ to duro rẹgi, iyẹn loun ṣe gbagbe iya, toun bẹrẹ si i ko ibasun fọmọ to bi foun. Wọn ti mu ọkunrin yii ju si gbaga, gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi to ALAROYE leti ṣe wi, bẹẹ ni wọn ti mu ọmọ rẹ naa lọ sọsibitu ti yoo ti gbatọju nitori ibasun ti baba rẹ n ko fun un.


Makinde ṣeleri iranwọ fawọn oniṣowo ti ina ba dukia wọn jẹ n’lsọ paati n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, ti ṣeleri iranlọwọ fawọn ontaja ti dukia wọn ṣegbe sinu ijamba ina to waye lọja Ararọmi, l’Agodi, n’Ibadan. Lasiko abẹwo ti Gomina Makinde ṣe si ọja yii lọsan-an ọjọ Aiku, Sannde yii, lo ṣeleri ọhun. Aarẹ ẹgbẹ awọn oniṣowo ọja naa, tawọn eeyan tun mọ si ọja Isọ paati, l’Agodi Geeti, n’Ibadan, Alhaji Moruf Ọlanrewaju, lo mu gomina atawọn igbimo ijọba rẹ to ko sodi lọ yika gbogbo ibi ti ina fọwọ ba ninu ọja naa. Lẹyin abẹwo ọhun ni Makinde sọ pe “Mo wa sibi lasiko ipolongo ibo, mi o gbagbe awọn ileri ti mo ṣe nigba naa, mo ṣi n fi ọpọlọ ronu nipa ọna ta a le gba ran yin lọwọ. Mo ṣaa fi da yin loju pe ijọba wa maa ran yin lọwọ. “Mo ri i bi nnkan tẹ ẹ padanu ninu ijamba ina yii ṣe pọ to.


Lẹyin abẹwo ọhun ni Makinde sọ pe “Mo wa sibi lasiko ipolongo ibo, mi o gbagbe awọn ileri ti mo ṣe nigba naa, mo ṣi n fi ọpọlọ ronu nipa ọna ta a le gba ran yin lọwọ. Mo ṣaa fi da yin loju pe ijọba wa maa ran yin lọwọ. “Mo ri i bi nnkan tẹ ẹ padanu ninu ijamba ina yii ṣe pọ to. Ijọba yii ko ni i da ẹyin nikan da irora yii. A maa ṣeto awọn ọna ta a le gba ran yin lọwọ kiakia. Mo fẹ ki awọn adari ọja yii waa ri mi lọfiisi lọla (ọjọ Aje, Mọnde) ka jọ jiroro lori ọna ta a ba maa gbe e gba.


Ijọba yii ko ni i da ẹyin nikan da irora yii. A maa ṣeto awọn ọna ta a le gba ran yin lọwọ kiakia. Mo fẹ ki awọn adari ọja yii waa ri mi lọfiisi lọla (ọjọ Aje, Mọnde) ka jọ jiroro lori ọna ta a ba maa gbe e gba. Ṣugbọn kinni kan wa ti mo fẹ ka ṣe. Mo ro pe o yẹ ka gbe ọja yii kuro nibi. Mo si fẹ ki ẹyin naa ronu nipa ẹ, nitori bi ibi ṣe wa yii, o ti fun pupọ ju, mo ri i pe ko gba yin mọ, iyẹn lo si jẹ ki ijamba yii lagbara to bayii.


Ṣugbọn kinni kan wa ti mo fẹ ka ṣe. Mo ro pe o yẹ ka gbe ọja yii kuro nibi. Mo si fẹ ki ẹyin naa ronu nipa ẹ, nitori bi ibi ṣe wa yii, o ti fun pupọ ju, mo ri i pe ko gba yin mọ, iyẹn lo si jẹ ki ijamba yii lagbara to bayii. Iyẹn ni mo ṣe ro pe o yẹ ka gbe ọja yii lọ sibomi-n to maa le gba yin daadaa. “Ṣugbọn nnkan ta a gbọdọ jọ sọ kunna laarin ara wa ni, nitori mi o fẹ ki iru ajalu bayii tun waye mọ. Ti iru ẹ ko ba si ni i waye mọ, gbogbo wa la ni lati jọ jokoo, ka jọ fikun lukun lori ba a ṣe maa ṣe e.” “Lori ohun ta a maa ṣe lati fi ran yin lọwọ, mo fẹ kawọn adari ọja yii kọ orukọ awọn to ni ṣọọbu nibi ti ijamba ina yẹn ti ṣẹlẹ waa fun mi, ka le tete ṣeto iranlọwọ to ba yẹ fun wọn.”


Iyẹn ni mo ṣe ro pe o yẹ ka gbe ọja yii lọ sibomi-n to maa le gba yin daadaa. “Ṣugbọn nnkan ta a gbọdọ jọ sọ kunna laarin ara wa ni, nitori mi o fẹ ki iru ajalu bayii tun waye mọ. Ti iru ẹ ko ba si ni i waye mọ, gbogbo wa la ni lati jọ jokoo, ka jọ fikun lukun lori ba a ṣe maa ṣe e.” “Lori ohun ta a maa ṣe lati fi ran yin lọwọ, mo fẹ kawọn adari ọja yii kọ orukọ awọn to ni ṣọọbu nibi ti ijamba ina yẹn ti ṣẹlẹ waa fun mi, ka le tete ṣeto iranlọwọ to ba yẹ fun wọn.”


Nitori ọrọ aabo, Sheikh Gumi ṣabẹwo s’Ọbasanjọ l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Gbajugbaja Aafaa ilu Kaduna nni, Sheikh Ahmad Gumi, ti ṣabẹwo si aarẹ Naijiria tẹlẹ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, niluu Abẹokuta, nitori ọrọ aabo orilẹ-ede yii to mẹhẹ. Ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, ọjọ kẹrin, oṣu kẹrin, ọdun 2021, ni Gumi ko ikọ lẹyin, ti wọn ba Ọbasanjọ ṣepade atilẹkun mọri ṣe nile baba naa to wa ni OOPL, l’Abẹokuta. Koko abẹwo naa bo ṣe lu sawọn akọroyin lọwọ ni pe Sheikh Gumi ṣalaye fun Ọbasanjọ nipa irinajo to rin lọ sọdọ awọn Fulani agbebọn ti wọn n jiiyan gbe lapa Ariwa Naijiria. O ni igbagbọ oun ni pe ijọba apapọ yoo ri aba toun gbe kalẹ lati fa awọn eeyan naa mọra bii imọran to daa, ati ọna kan ti wọn le fi ṣẹgun iṣoro ijinigbe ati jagidijagan, ti yoo si seso rere gan-an ti wọn ba le gba a wọle. Ọbasanjọ ati Gumi tilẹ jọ kọwọ bọwe kan ti wọn lawọn fi gba pe iṣoro ijinigbe, idigunjale atawọn iwa ọdaran mi-in ti kari Naijiria. Wọn lawọn gba pe awọn eeyan lati orilẹ-ede yii, ati lawọn ilẹ ibomi-in ni wọn n lọwọ si awọn iṣoro yii, bo tilẹ jẹ pe awọn ẹya kan pọ ninu ẹ ju awọn mi-in lọ.


O ni igbagbọ oun ni pe ijọba apapọ yoo ri aba toun gbe kalẹ lati fa awọn eeyan naa mọra bii imọran to daa, ati ọna kan ti wọn le fi ṣẹgun iṣoro ijinigbe ati jagidijagan, ti yoo si seso rere gan-an ti wọn ba le gba a wọle. Ọbasanjọ ati Gumi tilẹ jọ kọwọ bọwe kan ti wọn lawọn fi gba pe iṣoro ijinigbe, idigunjale atawọn iwa ọdaran mi-in ti kari Naijiria. Wọn lawọn gba pe awọn eeyan lati orilẹ-ede yii, ati lawọn ilẹ ibomi-in ni wọn n lọwọ si awọn iṣoro yii, bo tilẹ jẹ pe awọn ẹya kan pọ ninu ẹ ju awọn mi-in lọ. Wọn tun lawọn gba pe ibi ti eto aabo mẹhẹ de ni Naijiria bayii ti kọja afarada, eyi lo si fa a ti Gumi fi ti Kaduna waa ba Ọbasanjọ l’Abẹokuta lati jiroro lori ẹ. Aikawe to awọn kan, ọrọ-aje to rugọgọ jura wọn lọ lawọn ibomi-in, iyapa ẹsin ati ẹya, wa ninu awọn ohun to n fa iṣoro aabo nilẹ yii bi wọn ṣe wi, bẹẹ lawọn oloṣelu onijibiti naa n da kun un pẹlu. Lati ṣẹgun iṣoro gbogbo to n koju Naijiria yii, Gumi ati Ọbasanjọ sọ pe ọna meji ni. Wọn ni awọn ajinigbe atawọn agbebọn ti wọn gba lati ṣiwọ iwakiwa yii, kijọba fa wọn mọra.


Wọn tun lawọn gba pe ibi ti eto aabo mẹhẹ de ni Naijiria bayii ti kọja afarada, eyi lo si fa a ti Gumi fi ti Kaduna waa ba Ọbasanjọ l’Abẹokuta lati jiroro lori ẹ. Aikawe to awọn kan, ọrọ-aje to rugọgọ jura wọn lọ lawọn ibomi-in, iyapa ẹsin ati ẹya, wa ninu awọn ohun to n fa iṣoro aabo nilẹ yii bi wọn ṣe wi, bẹẹ lawọn oloṣelu onijibiti naa n da kun un pẹlu. Lati ṣẹgun iṣoro gbogbo to n koju Naijiria yii, Gumi ati Ọbasanjọ sọ pe ọna meji ni. Wọn ni awọn ajinigbe atawọn agbebọn ti wọn gba lati ṣiwọ iwakiwa yii, kijọba fa wọn mọra. Ki wọn ko wọn kuro ninu igbo, ki wọn wa ile ti wọn yoo maa gbe fun wọn pẹlu iṣẹ ti wọn yoo maa ṣe. Awọn to ya pooki ti wọn ko fẹẹ yipada ninu iwa ọdaran, wọn ni kijọba da sẹria to yẹ fun wọn bọwọ ba tẹ wọn, ki wọn fimu wọn danrin. Bẹẹ ni wọn ni ijọba apapọ gbọdọ ji giri si ojuṣẹ ẹ nipa aabo, nitori bi nnkan ṣe wa yii ko ṣẹ rara ni.


Ki wọn ko wọn kuro ninu igbo, ki wọn wa ile ti wọn yoo maa gbe fun wọn pẹlu iṣẹ ti wọn yoo maa ṣe. Awọn to ya pooki ti wọn ko fẹẹ yipada ninu iwa ọdaran, wọn ni kijọba da sẹria to yẹ fun wọn bọwọ ba tẹ wọn, ki wọn fimu wọn danrin. Bẹẹ ni wọn ni ijọba apapọ gbọdọ ji giri si ojuṣẹ ẹ nipa aabo, nitori bi nnkan ṣe wa yii ko ṣẹ rara ni. Ko gbọdọ si ninaka aleebu sẹnikẹni bi a ba fẹẹ tete ri ere igbesẹ ti wọn ni kijọba gbe yii, kaka bẹẹ, wọn ni ki gbogbo ọmọ Naijiria ri aabo bii ohun ti gbogbo wa yoo jọ jija ẹ, titi ti yoo fi ri bo ṣe yẹ ko ri ni. Bakan naa ni wọn sọ pe iṣoro yii ko le dopin, nigba ti awọn ipinlẹ kan ba n ba awọn ajinigbe dunaa-dura nipa iye owo ti wọn yoo fi gba eeyan wọn ti wọn ji gbe silẹ, to si jẹ pe awọn kan n ba wọn ja, wọn n yinbọn fun wọn ni. Wọn ni gbogbo agbegbe ni wọn gbọdọ ro lagbara lati koju awọn to n kọ lu wọn lojiji, bẹẹ si ni ẹbun to jọju gbọdọ maa wa fawọn to ba ta ijọba lolobo nipa awọn agbebọn wọnyi, ko le maa jẹ koriya fun wọn lati ṣe ju bẹẹ lọ.


Ko gbọdọ si ninaka aleebu sẹnikẹni bi a ba fẹẹ tete ri ere igbesẹ ti wọn ni kijọba gbe yii, kaka bẹẹ, wọn ni ki gbogbo ọmọ Naijiria ri aabo bii ohun ti gbogbo wa yoo jọ jija ẹ, titi ti yoo fi ri bo ṣe yẹ ko ri ni. Bakan naa ni wọn sọ pe iṣoro yii ko le dopin, nigba ti awọn ipinlẹ kan ba n ba awọn ajinigbe dunaa-dura nipa iye owo ti wọn yoo fi gba eeyan wọn ti wọn ji gbe silẹ, to si jẹ pe awọn kan n ba wọn ja, wọn n yinbọn fun wọn ni. Wọn ni gbogbo agbegbe ni wọn gbọdọ ro lagbara lati koju awọn to n kọ lu wọn lojiji, bẹẹ si ni ẹbun to jọju gbọdọ maa wa fawọn to ba ta ijọba lolobo nipa awọn agbebọn wọnyi, ko le maa jẹ koriya fun wọn lati ṣe ju bẹẹ lọ. Fawọn tọwọ ba tẹ pe wọn n lọwọ si ijinigbe atawọn wahala yooku, wọn ni kijọba da ile-ẹjọ pataki kan silẹ ti ko ni i gbọ ẹjọ mi-in ju tiwọn lọ, ti wọn yoo si ti maa da sẹria to ba yẹ fun wọn labẹ ofin. Ẹnikẹni ti wọn ba si ri to n gbe nnkan ija kiri lai gbaṣẹ ijọba, wọn ni kijọba da sẹria gidi fun un. Lakootan, Sheikh Gumi sọ fun Oloye Ọbasanjọ pe koun naa wa si Kaduna, kawọn tun jọ wo ọrọ aabo yii wo, kawọn si le fori awọn ọna abayọ yii ti sibi kan. Ọbasanjọ naa loun gba lati lọ si Kaduna, ṣebi ki nnkan le daa naa ni.


Fawọn tọwọ ba tẹ pe wọn n lọwọ si ijinigbe atawọn wahala yooku, wọn ni kijọba da ile-ẹjọ pataki kan silẹ ti ko ni i gbọ ẹjọ mi-in ju tiwọn lọ, ti wọn yoo si ti maa da sẹria to ba yẹ fun wọn labẹ ofin. Ẹnikẹni ti wọn ba si ri to n gbe nnkan ija kiri lai gbaṣẹ ijọba, wọn ni kijọba da sẹria gidi fun un. Lakootan, Sheikh Gumi sọ fun Oloye Ọbasanjọ pe koun naa wa si Kaduna, kawọn tun jọ wo ọrọ aabo yii wo, kawọn si le fori awọn ọna abayọ yii ti sibi kan. Ọbasanjọ naa loun gba lati lọ si Kaduna, ṣebi ki nnkan le daa naa ni. Ọba Agura, Babajide Bakre, wa nibi ipade naa. Biṣọọbu Tunde Akinsanya, alaga CAN nipinlẹ Ogun naa wa nibẹ pẹlu Sheikh Sa’addallah Alade Bamigbola, Imaamu agba ilẹ Ẹgba, Oloye Kenny Martins, Oloye Babajide Jaiyeọba ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ọba Agura, Babajide Bakre, wa nibi ipade naa. Biṣọọbu Tunde Akinsanya, alaga CAN nipinlẹ Ogun naa wa nibẹ pẹlu Sheikh Sa’addallah Alade Bamigbola, Imaamu agba ilẹ Ẹgba, Oloye Kenny Martins, Oloye Babajide Jaiyeọba ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Aburo iyawo ẹ ni Jonas ki mọlẹ, lo ba ṣe e yankanyankan ni Festac

Faith Adebọla, Eko Jonas Nnubia ni wọn porukọ baale ile ẹni ọdun mẹrinlelogoji yii, akolo awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to n wadii ọrọ wo lẹnu ẹ lo wa bayii, ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii ni wọn mu un latari bi baba naa ṣe ki aburo iyawo ẹ ti ko ti pe ọdun mejidinlogun mọlẹ, o si fipa gba ibale ọmọ ọhun. Adugbo First Avenue, L Close, niluu Festac, nipinlẹ Eko, ni wọn pe adirẹsi ibi tiṣẹlẹ ọhun ti waye, ibẹ ni wọn lọkunrin yii n gbe pẹlu iyawo ẹ, ataburo iyawo ẹ ta a forukọ bo laṣiiri. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, DSP Olumuyiwa Adejọbi, to fiṣẹlẹ yii to ALAROYE leti sọ pe ọpẹlọpẹ ẹgbẹ ajafẹtọọ awọn ọmọde kan, Child Protection Network, to gbọ nipa iṣẹlẹ buruku naa to fọrọ naa to awọn ọlọpaa teṣan Festac leti. Ninu iwadii ti ẹgbẹ ajafẹtọọ naa atawọn ọlọpaa ṣe, ọmọbinrin yii jẹwọ pe ki i ṣe ẹẹkan lọkọ aunti oun ti fipa ba oun lo pọ, o ni ninu oṣu ki-in-ni, ọdun yii, lo ki oun mọlẹ nirọlẹ ọjọ kan ti aunti oun pẹ ko too tibi iṣẹ de, lo ba fipa ṣe kinni foun, ọjọ naa lo ni o gba ibale oun. O lọkunrin naa bẹ oun nigba toun n ke, o si halẹ mọ oun pe oun maa foju oun ri mabo toun ba fi le jẹ ki aunti oun gbọ, o si tun ba oun sun lẹyin ọjọ naa. Eyi lo mu ki wọn lọọ fi pampẹ ofin gbe e lọjọ Abamẹta, Satide yii, ni wọn ba taari ẹ sawọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ Panti, ni Yaba, lẹka ti wọn ti n mojuto iwa ọdaran abẹle atawọn nnkan to jẹ mọ bẹẹ, wọn si ti gbe ọmọbinrin naa lọ sọsibitu fun ayẹwo ati itọju iṣegun.


Ninu iwadii ti ẹgbẹ ajafẹtọọ naa atawọn ọlọpaa ṣe, ọmọbinrin yii jẹwọ pe ki i ṣe ẹẹkan lọkọ aunti oun ti fipa ba oun lo pọ, o ni ninu oṣu ki-in-ni, ọdun yii, lo ki oun mọlẹ nirọlẹ ọjọ kan ti aunti oun pẹ ko too tibi iṣẹ de, lo ba fipa ṣe kinni foun, ọjọ naa lo ni o gba ibale oun. O lọkunrin naa bẹ oun nigba toun n ke, o si halẹ mọ oun pe oun maa foju oun ri mabo toun ba fi le jẹ ki aunti oun gbọ, o si tun ba oun sun lẹyin ọjọ naa. Eyi lo mu ki wọn lọọ fi pampẹ ofin gbe e lọjọ Abamẹta, Satide yii, ni wọn ba taari ẹ sawọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ Panti, ni Yaba, lẹka ti wọn ti n mojuto iwa ọdaran abẹle atawọn nnkan to jẹ mọ bẹẹ, wọn si ti gbe ọmọbinrin naa lọ sọsibitu fun ayẹwo ati itọju iṣegun. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, lawọn o ni i jẹ ki ẹlẹṣẹ lọ lai jiyalori ọrọ yii, o lawọn maa tuṣu desalẹ ikoko


Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, lawọn o ni i jẹ ki ẹlẹṣẹ lọ lai jiyalori ọrọ yii, o lawọn maa tuṣu desalẹ ikoko


Òkèlè nla to nira lati gbe mi ni iku Yinka Odumakin – Ọọni

Florence Babaṣọla Arole Oduduwa to tun jẹ Ọọni ti Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja 11, ti ṣapejuwe Oloogbe Yinka Odumakin gẹgẹ bii ẹni ti itan ko le gbagbe ipa takuntakun to ko ninu ọrọ ijọba tiwa-n-tiwa lorileede yii. Ninu ọrọ ibanikẹdun ti Akọwe iroyin Ọọni, Moses Ọlafare, fi sita ni kabiesi ti sọ pe iku ọkunrin naa ba oun lojiji, nitori o ku lasiko ti iran Yoruba, paapaa, orileede Naijiria, nilo rẹ ju. O ni okele nla to nira lati gbe mi ni iku rẹ jẹ fun Ile Oduduwa, nitori adari ilẹ Yoruba to ni ẹmi ikora-ẹni-nijaanu, to si jẹ akekaka kọlọrọ o gbọ lọkunrin naa lorileede yii. Ọọni sọ siwaju pe Odumakin sin iran Oodua lai dibajẹ titi to fi ku, o si mu ijọba tiwa-n-tiwa gbooro lorileede yii nipasẹ bo ṣe maa n ke fun idajọ ododo ati kijọba ṣe nnkan to tọ lai role apa kan da apa kan si, ti ko si mọ tara rẹ nikan. Gẹgẹ bii agbẹnusọ fun ẹgbẹ Afẹnifẹre ti ko bẹru ẹnikankan, Ọọni sọ pe Odumakin ko figba kankan gboju kuro lara ohun to ba ro pe ko dara to tijọba Aarẹ Buhari ba ṣe lai tiẹ ro ti ibaṣepọ to ti wa laarin wọn ri. Ọọni Ogunwusi ni alafo nla ni iku ọkunrin naa fi silẹ, o si waa di dandan bayii lati tẹle ipa rere to ti la silẹ fun igbesi aye irọrun fun gbogbo awọn eeyan orileede Naijiria.


Ọọni sọ siwaju pe Odumakin sin iran Oodua lai dibajẹ titi to fi ku, o si mu ijọba tiwa-n-tiwa gbooro lorileede yii nipasẹ bo ṣe maa n ke fun idajọ ododo ati kijọba ṣe nnkan to tọ lai role apa kan da apa kan si, ti ko si mọ tara rẹ nikan. Gẹgẹ bii agbẹnusọ fun ẹgbẹ Afẹnifẹre ti ko bẹru ẹnikankan, Ọọni sọ pe Odumakin ko figba kankan gboju kuro lara ohun to ba ro pe ko dara to tijọba Aarẹ Buhari ba ṣe lai tiẹ ro ti ibaṣepọ to ti wa laarin wọn ri. Ọọni Ogunwusi ni alafo nla ni iku ọkunrin naa fi silẹ, o si waa di dandan bayii lati tẹle ipa rere to ti la silẹ fun igbesi aye irọrun fun gbogbo awọn eeyan orileede Naijiria. Kabiesi gbadura pe ki Ọlọrun tu iyawo oloogbe naa ninu, ko si fun awọn mọlẹbi rẹ lokun lati la asiko to lagbara yii kọja.


Kabiesi gbadura pe ki Ọlọrun tu iyawo oloogbe naa ninu, ko si fun awọn mọlẹbi rẹ lokun lati la asiko to lagbara yii kọja.


Gani Adams ni ki wọn gbe kọmiṣanna ọlọpaa Ọyọ kuro, o lobìnrin naa ko jafafa to

Ki eto aabo le fẹsẹ rinlẹ daadaaa nipinlẹ Ọyọ, Aarẹ Ọnakakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Abiodun Ige Adams, ti ke si ọga ọlọ́pàá patapata, Mohammed Adamu, pe ko tete paarọ Kọmiṣanna ọlọ́pàá ipinlẹ ọhun, Arabinrin Ngozi Ọnadẹkọ. Iba Gani Adams sọ pé ki wọn gbe e kuro nitori ti ọrọ eto aabo ju ohun ti obinrin le wa ni ikapa ẹ nipinlẹ ọhun lọ. Iba Gani Adams sọ pe niṣe ni ọga ọlọ́pàá yìí n fọwọ oṣelu mu ọrọ eto aabo ipinlẹ naa, ati pe ọrọ aabo ipinlẹ Ọyọ ti mẹhẹ debii pe iwa ijinigbe atawọn iwa ọdaran mi-in ti tubọ pọ si i lagbegbe Oke Ogun ati Ibarapa. O ni o ṣe pataki ki ileeṣẹ ọlọpaa tete wa ẹni to too koju iṣoro aabo nipinlẹ náà dipo obinrin ti wọn fi ṣolori awọn ọlọpaa ti ko jáfáfá to. Iba Gani Adams, ninu atẹjade ti Akọwe iroyin rẹ, Kẹhinde Aderẹmi, fi sita lo ti bu ẹnu àtẹ lu bi awọn ọlọpaa ṣe ko awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ti wọn mu Wakili tó n da awọn èèyàn laaamu n’Ibarapa ju satimọle. Bakan naa lo tun bu ẹnu atẹ lu bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe fẹsun kan awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mẹtẹẹta pe wọn ṣe dukia onidukia lofo.


O ni o ṣe pataki ki ileeṣẹ ọlọpaa tete wa ẹni to too koju iṣoro aabo nipinlẹ náà dipo obinrin ti wọn fi ṣolori awọn ọlọpaa ti ko jáfáfá to. Iba Gani Adams, ninu atẹjade ti Akọwe iroyin rẹ, Kẹhinde Aderẹmi, fi sita lo ti bu ẹnu àtẹ lu bi awọn ọlọpaa ṣe ko awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ti wọn mu Wakili tó n da awọn èèyàn laaamu n’Ibarapa ju satimọle. Bakan naa lo tun bu ẹnu atẹ lu bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe fẹsun kan awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mẹtẹẹta pe wọn ṣe dukia onidukia lofo. Gani Adams tun sọ pé irufẹ ẹsun yìí kò ní í ṣai ba ọlọpaa lorukọ jẹ, nitori ẹsun irọ ni wọn fi kan wọn. Ààrẹ ni òun ti ṣetan bayii lati fi ẹsẹ ofin tọ iya ainidi ti ileeṣẹ ọlọpaa fi n jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ohun. “Tẹ o ba gbagbe, laipẹ yìí ni Alaafin ilu Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta, fẹhonu hàn lori ipo ti eto aabo ipinlẹ Ọyọ wa bayii.


Gani Adams tun sọ pé irufẹ ẹsun yìí kò ní í ṣai ba ọlọpaa lorukọ jẹ, nitori ẹsun irọ ni wọn fi kan wọn. Ààrẹ ni òun ti ṣetan bayii lati fi ẹsẹ ofin tọ iya ainidi ti ileeṣẹ ọlọpaa fi n jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ohun. “Tẹ o ba gbagbe, laipẹ yìí ni Alaafin ilu Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta, fẹhonu hàn lori ipo ti eto aabo ipinlẹ Ọyọ wa bayii. Ninu ọrọ Alaafin ni Ọba Adeyẹmi ti sọ pe ida aadọrun-un ninu awọn agbẹ to wa ni Oke-Ogun, Ibarapa at’awọn agbegbe mi-in ni wọn kò lè lọ soko wọn mọ nitori ogun Fulani to gba agbegbe ọhun kan. “Pẹlu ohun ti Kabiesi sọ yìí, o fi hàn pé kò sí ifọkanbalẹ mọ lori eto aabo nipinlẹ Ọyọ. Bakan naa lo buru debii pe awọn èèyàn tawon ọmọ ẹgbẹ OPC mu yìí, awọn olopaa ti tu wọn silẹ, ti wọn sì ti awọn ọmọ ẹgbẹ wa to mú wọn sì atimọle pẹlu ẹsun ti ko fẹsẹ rinlẹ.” Gani Adams sọ pe ti awọn agbẹ ko ba ri oko wọn dé mọ, nígbà wo ni iyan ounjẹ kò ní í mú. “Mo n fi asiko yii ke si ọga ọlọ́pàá patapata ati ileeṣẹ ọlọpaa ki wọn tete gbe Arabinrin Ngozi kuro nipinlẹ Ọyọ.


Ninu ọrọ Alaafin ni Ọba Adeyẹmi ti sọ pe ida aadọrun-un ninu awọn agbẹ to wa ni Oke-Ogun, Ibarapa at’awọn agbegbe mi-in ni wọn kò lè lọ soko wọn mọ nitori ogun Fulani to gba agbegbe ọhun kan. “Pẹlu ohun ti Kabiesi sọ yìí, o fi hàn pé kò sí ifọkanbalẹ mọ lori eto aabo nipinlẹ Ọyọ. Bakan naa lo buru debii pe awọn èèyàn tawon ọmọ ẹgbẹ OPC mu yìí, awọn olopaa ti tu wọn silẹ, ti wọn sì ti awọn ọmọ ẹgbẹ wa to mú wọn sì atimọle pẹlu ẹsun ti ko fẹsẹ rinlẹ.” Gani Adams sọ pe ti awọn agbẹ ko ba ri oko wọn dé mọ, nígbà wo ni iyan ounjẹ kò ní í mú. “Mo n fi asiko yii ke si ọga ọlọ́pàá patapata ati ileeṣẹ ọlọpaa ki wọn tete gbe Arabinrin Ngozi kuro nipinlẹ Ọyọ. Ninu ìwádìí tí mo ṣe, obinrin olopaa yii ko muyanyan to, bẹẹ ni ko jafafa pẹlu.” Bẹẹ gẹgẹ ni Adams tun ké sí Gomina Ṣeyi Makinde lati fọwọsowọpọ pẹlu ọga ọlọ́pàá patapata ki eto aabo to gbopọn le fẹsẹ mulẹ nipinlẹ Ọyọ, pàápàá lori bi awọn ajinigbe atawọn ọdaran mi-in ṣe n pada sí Òkè ogun. Awọn èèyàn mẹta tọwọ awọn olopaa tẹ náà ni Awodele Adedigba, Dauda Kazeem, ati Hassan Ramọn. Koko ẹsun mẹfa ni wọn sì ká sì won lẹsẹ.


Ninu ìwádìí tí mo ṣe, obinrin olopaa yii ko muyanyan to, bẹẹ ni ko jafafa pẹlu.” Bẹẹ gẹgẹ ni Adams tun ké sí Gomina Ṣeyi Makinde lati fọwọsowọpọ pẹlu ọga ọlọ́pàá patapata ki eto aabo to gbopọn le fẹsẹ mulẹ nipinlẹ Ọyọ, pàápàá lori bi awọn ajinigbe atawọn ọdaran mi-in ṣe n pada sí Òkè ogun. Awọn èèyàn mẹta tọwọ awọn olopaa tẹ náà ni Awodele Adedigba, Dauda Kazeem, ati Hassan Ramọn. Koko ẹsun mẹfa ni wọn sì ká sì won lẹsẹ.


Apaayan ọmọ ẹgbẹ ‘Ẹiyẹ’ ni Ṣẹgun, ibi to ti n sa kiri lọwọ ti ba a n’Ikorodu Faith Adebọla, Eko

Faith Adebọla, Eko Ti wọn ba n wa oṣikatan tẹsẹ mọrin ẹda, ọkunrin tẹ ẹ n wo fọto ẹ yii wa ninu wọn, Ṣẹgun Agodo ni wọn porukọ ẹ, agbegbe Ikorodu, nipinlẹ Eko, lo n gbe, ṣugbọn bo ṣe ṣika tan, to yinbọn pa awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun kan ti wọn jọ n ja lo fẹsẹ fẹ ẹ lọ si adugbo Odongunyan, ibẹ naa lawọn agbofinro ti mu un laaarọ ọjọ Aiku, Sannde yii. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, wọn lo pẹ tawọn ọlọpaa ti n wa Ṣegun, ko si sidii meji ju pe ọwọ ẹ ni wọn n kan nidii awọn iku abaadi to n waye laarin awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ‘Aiye,’ wọn latamatase ni, ọmọ ẹgbẹ ‘Ẹiyẹ’ si loun, oun lo n yinbọn pa awọn ti wọn jọ n ja. Wọn ni gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati mu afurasi ọdaran yii lo maa n ja si pabo, tori ki i duro rara to ba ti ṣiṣẹ laabi ọwọ ẹ tan, kia ni yoo ti fẹsẹ fẹ ẹ, ti yoo lọọ sa pamọ sagbegbe Odongunyan to ba ti gbọ pe wọn n wa oun. Agbegbe Odongunyan ọhun lo wa tẹnikan fi kẹẹfin ẹ nidaaji ọjọ Sannde yii, agbofinro kan ti o wọṣọ lonitọhun, niyẹn ba dọgbọn ta awọn ọlọpaa ti wọn wa lẹka Sagamu Road, lolobo, kia ni DPO teṣan naa ti ko awọn ẹmẹwa ẹ lọ sibẹ, ibi ti Ṣẹgun ti n mura ati jade ni wọn ka a mọ, ni wọn ba fi pampẹ ọba mu un. Olumuyiwa Adejọbi, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, sọ pe wọn tẹle Ṣẹgun de ile to fori pamọ si l’Odongunyan, wọn tun tẹle e de ile to loun n gbe n’Ikorodu, ibẹ ni wọn ti ba ọpọ awọn nnkan ija oloro to fi n ṣọṣẹ. Lara awọn nnkan ti wọn ka mọ ọn lọwọ ni ibọn agbelẹrọ to maa n yin lera-lera meji, revolver pistol ni wọn pe e leebo, o si ti rọ ọta ilọpo meje sinu ọkọọkan wọn, wọn tun ba katiriiji ọta ibọn onilọpo mẹrinla ti wọn o ti i yin, aake gbọọrọ kan, awọn ada, ati oogun abẹnu gọngọ to fi n ṣagbara.


Agbegbe Odongunyan ọhun lo wa tẹnikan fi kẹẹfin ẹ nidaaji ọjọ Sannde yii, agbofinro kan ti o wọṣọ lonitọhun, niyẹn ba dọgbọn ta awọn ọlọpaa ti wọn wa lẹka Sagamu Road, lolobo, kia ni DPO teṣan naa ti ko awọn ẹmẹwa ẹ lọ sibẹ, ibi ti Ṣẹgun ti n mura ati jade ni wọn ka a mọ, ni wọn ba fi pampẹ ọba mu un. Olumuyiwa Adejọbi, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, sọ pe wọn tẹle Ṣẹgun de ile to fori pamọ si l’Odongunyan, wọn tun tẹle e de ile to loun n gbe n’Ikorodu, ibẹ ni wọn ti ba ọpọ awọn nnkan ija oloro to fi n ṣọṣẹ. Lara awọn nnkan ti wọn ka mọ ọn lọwọ ni ibọn agbelẹrọ to maa n yin lera-lera meji, revolver pistol ni wọn pe e leebo, o si ti rọ ọta ilọpo meje sinu ọkọọkan wọn, wọn tun ba katiriiji ọta ibọn onilọpo mẹrinla ti wọn o ti i yin, aake gbọọrọ kan, awọn ada, ati oogun abẹnu gọngọ to fi n ṣagbara. Wọn lafurasi ọdaran naa jẹwọ pe loootọ loun n ṣe ẹgbẹ okunkun ‘Ẹiyẹ’, loootọ loun si ti paayan sẹyin, o ni ṣugbọn awọn to ba ṣẹ oun loun maa n pa, ki i kan i ṣe ẹnibọdi. Ṣa, Ṣẹgun ti balẹ sakata awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, o ti n ran wọn lọwọ lẹnu iṣẹ iwadii wọn. Wọn ni ibẹ lo maa gba dewaju adajọ laipẹ


Wọn lafurasi ọdaran naa jẹwọ pe loootọ loun n ṣe ẹgbẹ okunkun ‘Ẹiyẹ’, loootọ loun si ti paayan sẹyin, o ni ṣugbọn awọn to ba ṣẹ oun loun maa n pa, ki i kan i ṣe ẹnibọdi. Ṣa, Ṣẹgun ti balẹ sakata awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, o ti n ran wọn lọwọ lẹnu iṣẹ iwadii wọn. Wọn ni ibẹ lo maa gba dewaju adajọ laipẹ


Oṣiṣẹ banki kowo awọn onibaara jẹ l’Abẹokuta, nile-ẹjọ ba sọ ọ sẹwọn oṣu kan aabọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Oṣiṣẹ banki kereje (Micro finance) ni Ọgbẹni Philips Ogorome, ẹni ọdun mọkanlelogoji (41) ni. Ṣugbọn iwa to hu nileeṣẹ naa to wa ni Kutọ, l’Abẹokuta, ti sọ ọ dero ẹwọn bayii, nitori wọn lo ko miliọnu meji ati ẹgbẹrun lọna ọgọrin naira (2.8m) ti i ṣe owo awọn onibaara jẹ. Kootu Majsireeti Ake, l’Abẹokuta, ni Adajọ O.T Ayọbolu, ti paṣẹ pe ki Philips lọọ ṣẹwọn ọdun kan aabọ, iyẹn lọsẹ to kọja yii ti igbẹjọ waye. Ṣaaju ni Agbefọba, Matthew Famuyiwa, ti ṣalaye fun kootu pe oṣu karun-un, ọdun 2019, ni olujẹjọ bẹrẹ si i gbowo lọwọ awọn onibaara banki NPF Micro Finance to n ba ṣiṣẹ, pẹlu adehun pe oun n ko owo naa pamọ fun wọn bo ṣe yẹ ni. Koda, o n fun wọn ni risiiti to n ṣafihan owo to n gba lọwọ wọn naa, ṣugbọn kaka ko kowo naa sapo ileeṣẹ, apo ara rẹ lo n ko o si. Agbefọba Famuyiwa sọ pe bayii ni Philips ṣe gba owo lọwọ onibaara mẹtalelọgbọn, apapọ owo naa si jẹ miliọnu meji ati ẹgbẹrun lọna ọgọrin naira.


Ṣaaju ni Agbefọba, Matthew Famuyiwa, ti ṣalaye fun kootu pe oṣu karun-un, ọdun 2019, ni olujẹjọ bẹrẹ si i gbowo lọwọ awọn onibaara banki NPF Micro Finance to n ba ṣiṣẹ, pẹlu adehun pe oun n ko owo naa pamọ fun wọn bo ṣe yẹ ni. Koda, o n fun wọn ni risiiti to n ṣafihan owo to n gba lọwọ wọn naa, ṣugbọn kaka ko kowo naa sapo ileeṣẹ, apo ara rẹ lo n ko o si. Agbefọba Famuyiwa sọ pe bayii ni Philips ṣe gba owo lọwọ onibaara mẹtalelọgbọn, apapọ owo naa si jẹ miliọnu meji ati ẹgbẹrun lọna ọgọrin naira. Yatọ si eyi, agbefọba ṣalaye pe kaadi owo awọn onibaara marundinlogoji ni olujẹjọ yii tun ji ko pamọ, ti ko jẹ ki ọwọ awọn alaṣẹ banki to o rara, ki wọn ma baa le ṣe iwadii ibi ti owo awọn eeyan naa wọle si. Awọn iwa yii ta ko ofin ipinlẹ Ogun ti wọn ṣe lọdun 2006, bo tilẹ jẹ pe Philips loun ko jẹbi. Adajọ Ayọbolu sọ pe gbogbo ẹri lo foju han pe olujẹjọ jẹbi ẹsun mẹrindinlogoji ti wọn fi kan an, eyi ti ole jija ati didari owo olowo sapo ẹni jẹ koko ninu ẹ. O paṣẹ pe ki wọn maa gbe ọkunrin naa lọ sọgba ẹwọn, yoo si lo ọdun kan aabọ nibẹ.


Yatọ si eyi, agbefọba ṣalaye pe kaadi owo awọn onibaara marundinlogoji ni olujẹjọ yii tun ji ko pamọ, ti ko jẹ ki ọwọ awọn alaṣẹ banki to o rara, ki wọn ma baa le ṣe iwadii ibi ti owo awọn eeyan naa wọle si. Awọn iwa yii ta ko ofin ipinlẹ Ogun ti wọn ṣe lọdun 2006, bo tilẹ jẹ pe Philips loun ko jẹbi. Adajọ Ayọbolu sọ pe gbogbo ẹri lo foju han pe olujẹjọ jẹbi ẹsun mẹrindinlogoji ti wọn fi kan an, eyi ti ole jija ati didari owo olowo sapo ẹni jẹ koko ninu ẹ. O paṣẹ pe ki wọn maa gbe ọkunrin naa lọ sọgba ẹwọn, yoo si lo ọdun kan aabọ nibẹ. Aaye owo itanran ko yọ.


A fura pe Yinka yoo ku – Jacob Odumakin

Ọkan lara awọn ẹgbọn Oloogbe Yinka Odumakin, Pasitọ Jacob Odumakin, ti sọ pe asọtẹlẹ ti wa tẹlẹ lori iku to wọle wẹrẹ mu akikanju ọkunrin naa lọ lọjọ Abamẹta, o ni awọn si gbadura si i, ṣugbọn bo ṣe ṣẹlẹ ye Ọlọrun. Ninu ifọrọwerọ rẹ to ṣe pẹlu akọroyin ALAROYE nile awọn obi olóògbé naa to wa nìyi Mooro, nipinlẹ Ọṣun, o ṣalaye pe “Emi ni ẹgbọn Yinka, awa mẹrin ni baba bi, ṣugbọn ẹgbọn wa kan ti ṣalaisi, Isaac Odumakin, o waa ku awa mẹta, ninu awa mẹta yẹn, Yinka ni abikẹyin, oun naa lo tun ti lọ bayii. “Nigba to wa ni General Hospital ni Eko, ninu oṣu keji, ọdun yii, mo duro ti i fun ọjọ mẹta nigba yẹn, nigba ti ara rẹ ya ni mo too kuro nibẹ. “Ko too di pe iyawo rẹ pe mi ni mo ti ri i pe nnkan kan fẹẹ ṣẹlẹ, a si lọ sori-oke Baba Abiye, a tun lọ si Arakeji, a bẹrẹ si i gbadura, a tun ko awọn afadurajagun jọ, pe ki Ọlọrun ba wa lọra ẹmi rẹ. Ohun ti wọn sọ nigba naa ni pe igi tutu fẹẹ wo ṣaaju igi gbigbẹ, ohun to tumọ si naa ni pe Yinka fẹẹ ṣaaju baba rẹ, baba-ijọ lọ, ọmọ ọdun marundinlọgọfa si ni baba. ”A gbadura titi, a tun ba Ọlọrun jẹjẹẹ pe ki Ọlọrun ṣaanu Baba-Ijọ CAC Waasinmi, Moro, ko ba wa da ẹmi Yinka pada, ko fi aanu gba a pada, ṣugbọn ohun ti ko ye eniyan, o ye Ọlọrun” Nigba ti Alaroye beere pe boya wahala ijangbara fun iran Yoruba ti oloogbe n ba kaakiri le wa lara awọn nnkan to yọri si iku rẹ yii, Pasitọ Jacob sọ pe gbogbo nnkan to ṣẹlẹ han si Ọlọrun.


A fura pe Yinka yoo ku – Jacob Odumakin

“Ko too di pe iyawo rẹ pe mi ni mo ti ri i pe nnkan kan fẹẹ ṣẹlẹ, a si lọ sori-oke Baba Abiye, a tun lọ si Arakeji, a bẹrẹ si i gbadura, a tun ko awọn afadurajagun jọ, pe ki Ọlọrun ba wa lọra ẹmi rẹ. Ohun ti wọn sọ nigba naa ni pe igi tutu fẹẹ wo ṣaaju igi gbigbẹ, ohun to tumọ si naa ni pe Yinka fẹẹ ṣaaju baba rẹ, baba-ijọ lọ, ọmọ ọdun marundinlọgọfa si ni baba. ”A gbadura titi, a tun ba Ọlọrun jẹjẹẹ pe ki Ọlọrun ṣaanu Baba-Ijọ CAC Waasinmi, Moro, ko ba wa da ẹmi Yinka pada, ko fi aanu gba a pada, ṣugbọn ohun ti ko ye eniyan, o ye Ọlọrun” Nigba ti Alaroye beere pe boya wahala ijangbara fun iran Yoruba ti oloogbe n ba kaakiri le wa lara awọn nnkan to yọri si iku rẹ yii, Pasitọ Jacob sọ pe gbogbo nnkan to ṣẹlẹ han si Ọlọrun. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Gbogbo rẹ naa lo so mọ ara wọn tori Yinka jẹ ẹni ti ko bẹru ẹnikẹni, o maa n fẹẹ sọ otitọ yẹn lai fẹẹ mọ ẹni to maa ba wi, igba mi-in gan-an to ba n sọ otitọ yẹn, mo maa n pe awọn bii Comrade Bayọ l’Ekoo pe ki wọn ba mi ba a sọrọ, pe ọrọ to n sọ ti pọ ju, wọn aa ni ki n fi i silẹ, pe nnkan to mọ niyẹn, awa naa si n jagun ẹmi fun un, ṣugbọn ohun gbogbo ye Ọlọrun” Nipa isinku Oloogbe Yinka, ẹgbọn rẹ sọ pe, “Awọn Afẹnifẹre ti waa ki baba, wọn tun lọ si aafin Olumoro, bẹẹ gẹgẹ ni wọn ṣe lọ sile rẹ l’Ekoo lana-an (ọjọ Satide) lati lọọ ki Dokita Joe. Comrade Bayọ Lawal ti pe mi laipẹ yii pe awọn Afẹnifẹre lawọn làwọn maa sin Yinka, wọn ni awọn maa ṣepade lọsẹ yii, ati pe lẹyin ipade awọn lawọn maa pe mi bi gbogbo eto ba ṣe maa ri.” O fi kun ọrọ rẹ pe awọn ko le sọ nipa iku Oloogbe Yinka fun baba ati iya rẹ latanat toti ṣẹlẹ nitori pe wọn ti di ogbo, wọn ni lati pe awọn iranṣẹ Ọlọrun atawọn agbaagba jọ, ki wahala mi-in ma baa tun ṣẹlẹ nibẹ.


A fura pe Yinka yoo ku – Jacob Odumakin

Gẹgẹ bo ṣe wi, “Gbogbo rẹ naa lo so mọ ara wọn tori Yinka jẹ ẹni ti ko bẹru ẹnikẹni, o maa n fẹẹ sọ otitọ yẹn lai fẹẹ mọ ẹni to maa ba wi, igba mi-in gan-an to ba n sọ otitọ yẹn, mo maa n pe awọn bii Comrade Bayọ l’Ekoo pe ki wọn ba mi ba a sọrọ, pe ọrọ to n sọ ti pọ ju, wọn aa ni ki n fi i silẹ, pe nnkan to mọ niyẹn, awa naa si n jagun ẹmi fun un, ṣugbọn ohun gbogbo ye Ọlọrun” Nipa isinku Oloogbe Yinka, ẹgbọn rẹ sọ pe, “Awọn Afẹnifẹre ti waa ki baba, wọn tun lọ si aafin Olumoro, bẹẹ gẹgẹ ni wọn ṣe lọ sile rẹ l’Ekoo lana-an (ọjọ Satide) lati lọọ ki Dokita Joe. Comrade Bayọ Lawal ti pe mi laipẹ yii pe awọn Afẹnifẹre lawọn làwọn maa sin Yinka, wọn ni awọn maa ṣepade lọsẹ yii, ati pe lẹyin ipade awọn lawọn maa pe mi bi gbogbo eto ba ṣe maa ri.” O fi kun ọrọ rẹ pe awọn ko le sọ nipa iku Oloogbe Yinka fun baba ati iya rẹ latanat toti ṣẹlẹ nitori pe wọn ti di ogbo, wọn ni lati pe awọn iranṣẹ Ọlọrun atawọn agbaagba jọ, ki wahala mi-in ma baa tun ṣẹlẹ nibẹ.


Ijọba Buhari ti kuna, bii eyi ti wọn fi gegun-un lo ri- Tunde Bakare

Adefunke Adebiyi Ọrọ ayajọ inu Bibeli, iru eyi ti Daniẹli fi ṣalaye ọrọ fun ọba Belshazzar to beere awọn alaye kan lọwọ ẹ nipa ijọba rẹ, ni Pasitọ Tunde Bakare, ti ijọ Citadel Global Community Church, fi ṣatupalẹ ijọba Aarẹ Muhammadu Buhari, nigba to n sọrọ nipa ipo ti Naijiria wa bayii fawọn ọmọ ijọ, lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, ti i ṣe ọjọ ọdun Ajinde Jesu Oluwa. Pasitọ Bakare sọ pe a ti fa iwe ijọba yii ya, ọjọ rẹ lori aleefa ku perete pẹlu bo ṣe jẹ pe ko kunju oṣuwọn lawọn ibi to yẹ gbogbo ti wọn ti gbe e sori iwọn. Lawẹlawẹ ni Pasitọ Bakare ṣi alaye rẹ naa, o sọrọ nipa awọn nnkan ti ijọba Buhari rawọ le ni saa keji yii, o ni aṣiṣe gbaa ni. ‘Next Level agenda’ iyẹn ipele to kan ti wọn rawọ le, ti wọn tun gbe e kuro ni ẹka mẹta to wa ni 2015, ti wọn sọ ọ di mẹsan-an, ṣakoba fun wọn pupọ, o si sọ wọn dẹni to fi ẹtẹ silẹ to n pa lapalapa. Pasitọ ṣalaye pe Aarẹ gbagbe awọn alatako rẹ, o gbagbe ohun to kan, o nawọ sohun tọwọ rẹ ko to, ohun to si fa wahala niyẹn. O loun ko sọ pe koko ti wọn gun le ni Next Level ko ṣe pataki o, ṣugbọn ko sẹni ti ko mọ pe omi pọ ju ọka lọ.


‘Next Level agenda’ iyẹn ipele to kan ti wọn rawọ le, ti wọn tun gbe e kuro ni ẹka mẹta to wa ni 2015, ti wọn sọ ọ di mẹsan-an, ṣakoba fun wọn pupọ, o si sọ wọn dẹni to fi ẹtẹ silẹ to n pa lapalapa. Pasitọ ṣalaye pe Aarẹ gbagbe awọn alatako rẹ, o gbagbe ohun to kan, o nawọ sohun tọwọ rẹ ko to, ohun to si fa wahala niyẹn. O loun ko sọ pe koko ti wọn gun le ni Next Level ko ṣe pataki o, ṣugbọn ko sẹni ti ko mọ pe omi pọ ju ọka lọ. O sọ nipa eto aabo to bajẹ debii pe nigba ti Aarẹ Buhari sọ pe ijọba oun ti kapa Boko Haraamu lawọn iyẹn n doju kọ odidi abule, ti wọn n pa wọn run tan. Igba naa lo di pe ṣọja n sa loju ogun nigba ti apa wọn ko ka Boko Haram. O lọdun keje ree ti wọn ji awọn akẹkọọ gbe ni Dapchi, to jẹ wọn o ti i ri wọn gba kalẹ tan, Leah Sharibu naa wa nibẹ, ti wọn lo ti bimọ keji fawọn Boko Haram gan-an.


O sọ nipa eto aabo to bajẹ debii pe nigba ti Aarẹ Buhari sọ pe ijọba oun ti kapa Boko Haraamu lawọn iyẹn n doju kọ odidi abule, ti wọn n pa wọn run tan. Igba naa lo di pe ṣọja n sa loju ogun nigba ti apa wọn ko ka Boko Haram. O lọdun keje ree ti wọn ji awọn akẹkọọ gbe ni Dapchi, to jẹ wọn o ti i ri wọn gba kalẹ tan, Leah Sharibu naa wa nibẹ, ti wọn lo ti bimọ keji fawọn Boko Haram gan-an. Bakare ni ọrọ-aje naa bajẹ kọja aala, iwa ibajẹ ti Buhari loun yoo gbogun ti paapaa gbokun si i ni. Pasitọ Bakare sọ pe awọn eeyan nla ni Naijiria naa kuku jẹrii si i pe nnkan ti bajẹ ni Naijiria yii, o ni Emir ilu Daura ti Buhari ti wa, Alaaji Faruk Umar, wo ohun to n ṣẹlẹ titi, o si sọ pe ohun ti Naijiiria n la kọja lasiko yii buru ju ogun abẹle lọ. Sultan ilu Sokoto naa sọ tiẹ, iyẹn Alaaji Muhammadu Sa’ad, o ni ibi to buru ju lati gbe lorilẹ-ede bayii ni ilẹ Hausa, nitori niṣe lawọn ajinigbe n kiri abule kiri, ti wọn n lọ sawọn ọja tibọn-tibọn AK47 lọwọ, ti ko si sẹnikan ti yoo bi wọn bi wọn ba n jiiyan gbe, ti wọn n pa aye run lai ṣẹ wọn lẹṣẹ kan. Ọọni Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi naa ti sọrọ nipa biluu ṣe ri, lorukọ awọn ọba ilẹ Yoruba lo si ti sọrọ ọhun bi pasitọ ṣe sọ.


Bakare ni ọrọ-aje naa bajẹ kọja aala, iwa ibajẹ ti Buhari loun yoo gbogun ti paapaa gbokun si i ni. Pasitọ Bakare sọ pe awọn eeyan nla ni Naijiria naa kuku jẹrii si i pe nnkan ti bajẹ ni Naijiria yii, o ni Emir ilu Daura ti Buhari ti wa, Alaaji Faruk Umar, wo ohun to n ṣẹlẹ titi, o si sọ pe ohun ti Naijiiria n la kọja lasiko yii buru ju ogun abẹle lọ. Sultan ilu Sokoto naa sọ tiẹ, iyẹn Alaaji Muhammadu Sa’ad, o ni ibi to buru ju lati gbe lorilẹ-ede bayii ni ilẹ Hausa, nitori niṣe lawọn ajinigbe n kiri abule kiri, ti wọn n lọ sawọn ọja tibọn-tibọn AK47 lọwọ, ti ko si sẹnikan ti yoo bi wọn bi wọn ba n jiiyan gbe, ti wọn n pa aye run lai ṣẹ wọn lẹṣẹ kan. Ọọni Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi naa ti sọrọ nipa biluu ṣe ri, lorukọ awọn ọba ilẹ Yoruba lo si ti sọrọ ọhun bi pasitọ ṣe sọ. Ohun ti gbogbo wọn n sọ naa ni pe gadagba lo han nibi ti wọn kọ ọ si, pe ijọba yii ti kuna, bii eyi ti wọn fi gegun lo ri.


Ohun ti gbogbo wọn n sọ naa ni pe gadagba lo han nibi ti wọn kọ ọ si, pe ijọba yii ti kuna, bii eyi ti wọn fi gegun lo ri.


Ẹgbẹ Afẹnifẹre ṣabẹwo ibanikẹdun sile awọn Odumakin niluu Moro

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Aago mejila kọja iṣẹju diẹ lọsan-an ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, ni awọn ọmọ ẹgbẹ Afẹnifẹre, eleyii ti Oloogbe Yinka Odumakin jẹ agbẹnusọ fun nigba aye rẹ, de sile awọn oloogbe lati ṣabẹwo ibanikẹdun sibẹ. Igbakeji alaga apapọ ẹgbẹ naa, Ọba Ọladipọ Ọlaitan lo ko awọn alagba ẹgbẹ latipinlẹ Ondo, Ọṣun, Ọyọ ati bẹẹ bẹẹ lọ sodi wa sibẹ. Ninu ọrọ Ọba Ọladipọ Ọlaitan, o ni “Erin ti wo, ẹnu isa n ṣọfọ, ka too ri erin, o digbo, ka too ri ẹfọn o dọdan, ka too rẹni bii Yinka, o digbere. O sin wa, o sin gbogbo Yoruba, o ja ija naa de oju iku, a ko le gbagbe Yinka laelae. “Iṣẹ ti Ọlọrun ran an lo waa jẹ o, ẹ jẹ ka maa dupẹ fun igbesi aye rẹ, ẹlomi-in lo ọgọrun-un ọdun ti ko ni i lorukọ, ti a ko ni i mọ ọn, ṣugbọn niwọn ṣoki ti Yinka gbe, o lo o fun gbogbo ilẹ Yoruba, o lo o fun idajọ ododo, ko bẹru ẹnikankan laye yii, o duro lori otitọ, o si sọ otitọ. “A ṣi n wa bi a ṣe maa ri ẹni to le rọpo Yinka, ko ye wa, ṣugbọn Ọlọrun to fun wa yoo tu wa ninu, aa dẹ sọ bi a ṣe maa ṣe e, ṣugbọn lọwọ ti a wa yii, a ko mọbi ti a fẹẹ ya.


O sin wa, o sin gbogbo Yoruba, o ja ija naa de oju iku, a ko le gbagbe Yinka laelae. “Iṣẹ ti Ọlọrun ran an lo waa jẹ o, ẹ jẹ ka maa dupẹ fun igbesi aye rẹ, ẹlomi-in lo ọgọrun-un ọdun ti ko ni i lorukọ, ti a ko ni i mọ ọn, ṣugbọn niwọn ṣoki ti Yinka gbe, o lo o fun gbogbo ilẹ Yoruba, o lo o fun idajọ ododo, ko bẹru ẹnikankan laye yii, o duro lori otitọ, o si sọ otitọ. “A ṣi n wa bi a ṣe maa ri ẹni to le rọpo Yinka, ko ye wa, ṣugbọn Ọlọrun to fun wa yoo tu wa ninu, aa dẹ sọ bi a ṣe maa ṣe e, ṣugbọn lọwọ ti a wa yii, a ko mọbi ti a fẹẹ ya. “Yinka jẹ ẹni to ṣe e fọkan tan, oun lo n jẹ Afẹnifẹre, Afẹnifẹre lo n jẹ Yinka, o fi gbogbo aye rẹ sin wa ni, ko si nnkan kan to yọ silẹ nibẹ, gbogbo ọjọ rẹ, tiwa ni. A ko mọ bi a ṣe maa ṣe o, ki ẹyin naa ba wa kun fun adura. “Ọrọ itunu ti mo ni fun awọn obi to fi silẹ saye ni pe ki wọn maa yọ, wọn ko bimọ ti wọn yoo maa ru kaakiri nitori aisan.


“Yinka jẹ ẹni to ṣe e fọkan tan, oun lo n jẹ Afẹnifẹre, Afẹnifẹre lo n jẹ Yinka, o fi gbogbo aye rẹ sin wa ni, ko si nnkan kan to yọ silẹ nibẹ, gbogbo ọjọ rẹ, tiwa ni. A ko mọ bi a ṣe maa ṣe o, ki ẹyin naa ba wa kun fun adura. “Ọrọ itunu ti mo ni fun awọn obi to fi silẹ saye ni pe ki wọn maa yọ, wọn ko bimọ ti wọn yoo maa ru kaakiri nitori aisan. O ti ṣiṣẹ to waa ṣe laye, o si dagbere faye.”


O ti ṣiṣẹ to waa ṣe laye, o si dagbere faye.”


Awọn obi Yinka Odumakin bara jẹ gidigidi nigba ti wọn tufọ iku rẹ fun wọn

Lati ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹta, oṣu kẹrin, ọdun yii, ti wọn ti kede iku agbẹnusọ fun ẹgbẹ Afẹnifẹrẹ nni, Yinka Odumakin, lo ti nira fun awọn mọlẹbi ọkunrin naa lati tufọ iku rẹ fun awọn obi ẹ. Abẹwo ALAROYE si ile wọn to wa ni Orita-Moro, nijọba ibilẹ Ariwa Ifẹ, nipinlẹ Ọṣun, lọjọ Satide naa fi han pe baba ati iya Odumakin ko gbọ nnkan kan nipa iku ọmọ wọn, koda, gbogbo awọn ọlọja ti wọn ni ṣọọbu niwaju ile naa ni wọn n taja wọn lọ pẹrẹu. A gbọ pe awọn mọlẹbi ti wọn wa layiika ni wọn dọgbọn gba foonu lọwọ baba naa, wọn gbe redio kekere to maa n gbọ kuro lẹgbẹẹ rẹ, wọn ko si jẹ ko lanfaani si tẹlifisan rara ki wọn ma baa gbọ iroyin naa lojiji. Titi to fi di aarọ ọjọ Aiku, Sannde, ni wọn fi iroyin yii pamọ fun awọn arugbo mejeeji yii, ṣugbọn nigba to di nnkan bii aago mọkanla kọja iṣẹgun mẹẹẹdogun ni ọkan lara awọn ẹgbọn Odumakin lọọ gbe iranṣẹ Ọlọrun agbalagba kan ninu ilu naa, Pasitọ Olu Adeyinka, wa sibẹ. Lẹyin ọpọlọpọ iwaasu, wọn bẹ iroyin naa fun Alagba Ezekiel Abioye Odumakin pe ọkan pataki lara awọn ọmọ rẹ, Peter Yinka Odumakin, ti faye silẹ. Baba yii kigbe kikoro, gbogbo awọn ti wọn wa lẹgbẹẹ rẹ si n sọrọ itunu fun un, lẹyin naa ni wọn tun kọja sinu yara ti iya rẹ, Alice Odumakin, sun si, ko si si ẹni to wa nibẹ ti ko bomi loju nitori iya naa barajẹ pupọ. Latigba naa si lawọn araadugbo atawọn mọlẹbi ti n wọ lọ sinu ile naa lati lọ ba wọn kẹdun ọmọ wọn.


Iku Odumakin: Ina wa ku lojiji, igi nla wo niluu Moro- Olumoro

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Olumoro ti ilu Moro ti i ṣe ilu abinibi Oloogbe Yinka Odumakin, Ọba Abidoye Oyeniyi, ti ṣapejuwe iku ọkunrin naa gẹgẹ bii igi nla to wo laipe ọjọ, to si jẹ adanu nla fun gbogbo awọn ọmọ ilu naa. Olumoro, ẹni ti iyawo rẹ, Olori Irene Oyeniyi, gbẹnu sọ fun, ṣalaye fun ALAROYE lasiko ti akọroyin wa ṣabẹwo saafin pe ina nla lo ku lojiji niluu naa, gbogbo ẹni to ba si mọ riri ọlọpọlọ pipe yoo maa figba gbogbo ranti rẹ. O ni ipa ti Odumakin ko lorileede yii pẹlu bo ṣe jẹ akinkanju ko le parẹ ninu itan laelae, bẹẹ ni ilu Moro ko le gbagbe ọkunrin naa. Ninu iroyin mi-in, Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Adegboyega Oyetọla, ti ranṣẹ ibanikẹdun si ẹgbẹ Afẹnifẹre lori iku agbẹnusọ wọn, Ọgbẹni Yinka Odumakin. Ninu atẹjade ti Akọwe iroyin fun gomina, Ismail Omipidan, fi sita, Oyetọla kẹdun pẹlu iyawo oloogbe naa, Dokita Joe Odumakin, awọn ọmọ, ati gbogbo mọlẹbi ọkunrin naa. O ṣapejuwe iku Odumakin gẹgẹ bii adanu nla fun iran Yoruba ati orileede yii lapapọ nitori ipa to ko ninu imuduro ati idagbasoke ijọba tiwa-n-tiwa lorileede yii ko kere rara.


Ninu iroyin mi-in, Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Adegboyega Oyetọla, ti ranṣẹ ibanikẹdun si ẹgbẹ Afẹnifẹre lori iku agbẹnusọ wọn, Ọgbẹni Yinka Odumakin. Ninu atẹjade ti Akọwe iroyin fun gomina, Ismail Omipidan, fi sita, Oyetọla kẹdun pẹlu iyawo oloogbe naa, Dokita Joe Odumakin, awọn ọmọ, ati gbogbo mọlẹbi ọkunrin naa. O ṣapejuwe iku Odumakin gẹgẹ bii adanu nla fun iran Yoruba ati orileede yii lapapọ nitori ipa to ko ninu imuduro ati idagbasoke ijọba tiwa-n-tiwa lorileede yii ko kere rara. Gomina fi kun ọrọ rẹ pe Odumakin jẹ ẹni to maa n wa idajọ ododo, iṣejọba tootọ ati orileede Naijiria to ṣee mu yangan. O waa gbadura pe ki Ọlọrun tu gbogbo mọlẹbi rẹ ninu, ki iku rẹ ma si jẹ akufa.


Gomina fi kun ọrọ rẹ pe Odumakin jẹ ẹni to maa n wa idajọ ododo, iṣejọba tootọ ati orileede Naijiria to ṣee mu yangan. O waa gbadura pe ki Ọlọrun tu gbogbo mọlẹbi rẹ ninu, ki iku rẹ ma si jẹ akufa.


Fulani darandaran ṣa ọga ileewe kan yannayanna lọna oko ẹ n’Igangan

Faith Adebọla Bii igba tawọn alapata ba kun maaluu ti wọn fẹẹ ta, bẹẹ lọkunrin Fulani darandaran kan ṣe ṣa baba agbalagba ẹni ọdun mejilelọgọta kan, Modele Ọjẹdokun, niṣaakuṣaa lọna oko arojẹ ẹ, diẹ lo ku ki baba naa dero ọrun. Ọpẹlọpẹ awọn alaaanu kan to tete ṣaajo baba naa, ti wọn sare gbe e de ọsibitu. Ṣugbọn pẹlu ẹ naa, Ọlọrun nikan ni yoo jẹ ki baba naa ṣi le fọwọ ọhun ṣe nnkan. Ni nnkan bii aago mẹta ọsan irọlẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, ni baba to ti figba kan jẹ ọga agba (principal) ileewe girama ilu Igangan naa dagbere fawọn araale ẹ pe oun fẹẹ sare de oko oun, wọn loko naa ko ju bii kilomita mẹrin siluu Igangan, nijọba ibilẹ Ariwa Ibarapa lọ. Elubọ ni wọn ni baba naa loun sa sori apata kan to wa leti oko naa, o si reti pe elubọ naa aa ti gbe, o fẹẹ lọọ ka a ki ojo ma tun ba a jẹ. Wọn ni baba oṣiṣẹ-fẹyinti naa royin pe boun ṣe maa yọju soko ọhun, niṣe loun ba Fulani darandaran kan to n fi maaluu jẹ awọn elubọ ọhun, wọn si ti jẹ ẹ kọja ilaji.


Ni nnkan bii aago mẹta ọsan irọlẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, ni baba to ti figba kan jẹ ọga agba (principal) ileewe girama ilu Igangan naa dagbere fawọn araale ẹ pe oun fẹẹ sare de oko oun, wọn loko naa ko ju bii kilomita mẹrin siluu Igangan, nijọba ibilẹ Ariwa Ibarapa lọ. Elubọ ni wọn ni baba naa loun sa sori apata kan to wa leti oko naa, o si reti pe elubọ naa aa ti gbe, o fẹẹ lọọ ka a ki ojo ma tun ba a jẹ. Wọn ni baba oṣiṣẹ-fẹyinti naa royin pe boun ṣe maa yọju soko ọhun, niṣe loun ba Fulani darandaran kan to n fi maaluu jẹ awọn elubọ ọhun, wọn si ti jẹ ẹ kọja ilaji. Eyi lo mu ki ọkunrin naa beere lọwọ Fulani darandaran to lugọ sabẹ igi kan nitosi oko naa pe ki lo fa a to fi huwa ika bẹẹ. Wọn ni kaka ki Fulani yii rojọ tabi bẹbẹ, niṣe lo fa ida yọ ninu apo to gbe kọ’pa, lo ba bẹrẹ si i ṣa baba onibaba yii. Baba naa ni niṣe ni Fulani naa mura lati pa oun, tori atari oun lo fẹẹ fi ida ṣa, koun too fi ọwọ gba a, lo ba bẹrẹ si i ṣa oun lọwọ ati apa yannayanna, boun ṣe n sa lọ ni Fulani naa n le oun bọ, igba to ṣe diẹ lo pada lẹyin oun.


Eyi lo mu ki ọkunrin naa beere lọwọ Fulani darandaran to lugọ sabẹ igi kan nitosi oko naa pe ki lo fa a to fi huwa ika bẹẹ. Wọn ni kaka ki Fulani yii rojọ tabi bẹbẹ, niṣe lo fa ida yọ ninu apo to gbe kọ’pa, lo ba bẹrẹ si i ṣa baba onibaba yii. Baba naa ni niṣe ni Fulani naa mura lati pa oun, tori atari oun lo fẹẹ fi ida ṣa, koun too fi ọwọ gba a, lo ba bẹrẹ si i ṣa oun lọwọ ati apa yannayanna, boun ṣe n sa lọ ni Fulani naa n le oun bọ, igba to ṣe diẹ lo pada lẹyin oun. O ni iboosi toun fi bọnu lo mu kawọn eeyan to wa lawọn oko mi-in atawọn ti wọn n tọ ọna naa bọ jade soun, ọpẹlọpẹ wọn ni wọn sare gbe baba naa sori ọkada, ti wọn si gbe e lọ sọsibitu aladaani Akintọla to wa niluu Igangan, ibẹ ni baba naa ti n gba itọju lọwọ. Gẹgẹ bi oluṣekokaari ẹgbẹ awọn ọdọ ilu naa, Ọgbẹni Ọladokun Ọladiran, sọ pe awọn ti fi iṣẹlẹ yii to awọn agbofinro leti ni teṣan ọlọpaa ilu Igangan, ṣugbọn titi di ba a ṣe n sọrọ yii, o lawọn ọlọpaa o ti i ṣe nnkan kan nipa ẹ. A ṣapa lati ba ọga ọlọpaa teṣan ilu Igangba ṣọrọ, ṣugbọn ipe ta a fi ranṣẹ si aago rẹ ko wọle.


O ni iboosi toun fi bọnu lo mu kawọn eeyan to wa lawọn oko mi-in atawọn ti wọn n tọ ọna naa bọ jade soun, ọpẹlọpẹ wọn ni wọn sare gbe baba naa sori ọkada, ti wọn si gbe e lọ sọsibitu aladaani Akintọla to wa niluu Igangan, ibẹ ni baba naa ti n gba itọju lọwọ. Gẹgẹ bi oluṣekokaari ẹgbẹ awọn ọdọ ilu naa, Ọgbẹni Ọladokun Ọladiran, sọ pe awọn ti fi iṣẹlẹ yii to awọn agbofinro leti ni teṣan ọlọpaa ilu Igangan, ṣugbọn titi di ba a ṣe n sọrọ yii, o lawọn ọlọpaa o ti i ṣe nnkan kan nipa ẹ. A ṣapa lati ba ọga ọlọpaa teṣan ilu Igangba ṣọrọ, ṣugbọn ipe ta a fi ranṣẹ si aago rẹ ko wọle.


Awọn ọlọja Bodija fẹsun kan awọn aṣọbode, wọn ni wọn ko ẹru atowo lọ ni ṣọọbu awọn

Ọlawale Ajao, Ibadan Pẹlu bi awọn oṣiṣẹ aṣọbode ṣe lọọ jalẹkun awọn ṣọọbu kan ninu ọja Bodija loru mọju Ọjọbọ, Tọsidee to kọja, Alukoro fun ileeṣẹ aṣọbode ipinlẹ Ọyọ ati Ọṣun, Ọgbẹni Kayọde Wey, ti sọ pe awọn aṣọbode lo ṣiṣẹ naa loootọ, ṣugbọn awọn eeyan awọn lati ilu Abuja ti i ṣe olu ilu ilẹ yii ni wọn ṣiṣẹ naa, ki i ṣe awọn aṣọbode n’Ibadan. Ṣugbọn Iyalọja ọja Bodija, Oloye Victoria Onipẹde, ti ṣapejuwe igbesẹ ti awọn agbofinro gbe ọhun gẹgẹ bii ọna lati fara ni araalu. Yatọ si ọkẹ aimọye apo irẹsi ati ogunlọgọ kẹẹgi ororo ti wọn ko ninu awọn ṣọọbu naa lẹyin ti wọn fipa ja awọn ilẹkun ṣọọbu wọnyi wọle, nnkan bii miliọnu mẹẹẹdogun Naira (#15000) lapapọ owo ta a gbọ pe wọn tun ji ko ninu awọn sọọbu naa. Ẹkun asun-kawọleri lọpọ ninu awọn to n ṣowo irẹsi tabi ororo ninu ọja Bodija, n’Ibadan, fi aarọ kutu Ọjọbọ, Tọsidee, sun, awọn ti iba si rẹ wọn lẹkun ko mọ iru arọwa ti wọn iba pa fun wọn, wọn mọ pe ijọba lo fa sababi ohun to pa wọn lẹkun. Lọsan-an ọjọ naa lawọn ti ọrọ yii kan pẹlu awọn ara ọja ọhun mi-in lọ si Sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ lati fẹhonu wọn han sijọba ipinlẹ yii. Ẹnikẹni iba ti mọ pe awọn aṣọbode lo jalẹkun ṣọọbu awọn oniṣowo ni Bodija ti wọn si ko wọn lẹru ọja atowo nla lọ, awọn kọsitọọmu funra wọn ni wọn fi awọn agadagodo mi-in to jẹ tiwọn tun awọn ilẹkun naa ti, ti wọn si tun lẹ iwe mọ ara ilẹkun lati jẹ ki gbogbo aye mọ pe awọn lawọn ṣiṣẹ naa.


Ẹkun asun-kawọleri lọpọ ninu awọn to n ṣowo irẹsi tabi ororo ninu ọja Bodija, n’Ibadan, fi aarọ kutu Ọjọbọ, Tọsidee, sun, awọn ti iba si rẹ wọn lẹkun ko mọ iru arọwa ti wọn iba pa fun wọn, wọn mọ pe ijọba lo fa sababi ohun to pa wọn lẹkun. Lọsan-an ọjọ naa lawọn ti ọrọ yii kan pẹlu awọn ara ọja ọhun mi-in lọ si Sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ lati fẹhonu wọn han sijọba ipinlẹ yii. Ẹnikẹni iba ti mọ pe awọn aṣọbode lo jalẹkun ṣọọbu awọn oniṣowo ni Bodija ti wọn si ko wọn lẹru ọja atowo nla lọ, awọn kọsitọọmu funra wọn ni wọn fi awọn agadagodo mi-in to jẹ tiwọn tun awọn ilẹkun naa ti, ti wọn si tun lẹ iwe mọ ara ilẹkun lati jẹ ki gbogbo aye mọ pe awọn lawọn ṣiṣẹ naa. Ninu iwe ti wọn lẹ mọ ara awọn ṣọọbu ti wọn ja wọnyi ni wọn ti ṣekilọ pe ẹnikẹni ko gbọdọ jalẹkun tabi wọ inu awọn ṣọọbu wọnyi lai gba aṣẹ lọwọ awọn, bi eeyan ba dan iru ẹ wo, oluwa ẹ yoo ṣẹwọn ọdun mẹwaa tabi ko fi miliọnu lọna ọgọrun-un naira (N100 m) gbara. Nigba to n b’ALAROYE sọrọ lori iṣẹlẹ yii, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ aṣọbode ẹkun ipinlẹ Ọyọ ati Ọyọ, Ọgbẹni Kayọde Wey, sọ pe “Awọn eeyan ti pe mi lori ọrọ yẹn lataarọ, ṣugbọn a ko mọ nnkan kan nipa ẹ rara. “Ki i ṣe awa la ṣiṣẹ yẹn, a ko tiẹ mọ nipa ẹ rara.


Ninu iwe ti wọn lẹ mọ ara awọn ṣọọbu ti wọn ja wọnyi ni wọn ti ṣekilọ pe ẹnikẹni ko gbọdọ jalẹkun tabi wọ inu awọn ṣọọbu wọnyi lai gba aṣẹ lọwọ awọn, bi eeyan ba dan iru ẹ wo, oluwa ẹ yoo ṣẹwọn ọdun mẹwaa tabi ko fi miliọnu lọna ọgọrun-un naira (N100 m) gbara. Nigba to n b’ALAROYE sọrọ lori iṣẹlẹ yii, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ aṣọbode ẹkun ipinlẹ Ọyọ ati Ọyọ, Ọgbẹni Kayọde Wey, sọ pe “Awọn eeyan ti pe mi lori ọrọ yẹn lataarọ, ṣugbọn a ko mọ nnkan kan nipa ẹ rara. “Ki i ṣe awa la ṣiṣẹ yẹn, a ko tiẹ mọ nipa ẹ rara. Awọn ara Abuja lo ṣe e, mi o si mọ iru iroyin ti wọn gbọ ti wọn fi gbe igbesẹ yẹn.” Ṣugbọn gẹgẹ bii olori ọja, iṣẹlẹ yii ko dun mọ Oloye Victoria ti i ṣe Iyalọja ọja Bodija ninu, o ni ọna lati ni araalu lara nigbesẹ ti awọn aṣoju ijọba apapọ ilẹ yii gbe ọhun. O ni “Awọn kọsitọọmu lẹ iwe mọ awọn ṣọọbu ti wọn ja lati fi han pe awọn lawọn ko ọja inu awọn ṣọọbu wọnyẹn. Nitori naa, iṣẹlẹ yẹn ti kuro ni pe wọn jale.


Awọn ara Abuja lo ṣe e, mi o si mọ iru iroyin ti wọn gbọ ti wọn fi gbe igbesẹ yẹn.” Ṣugbọn gẹgẹ bii olori ọja, iṣẹlẹ yii ko dun mọ Oloye Victoria ti i ṣe Iyalọja ọja Bodija ninu, o ni ọna lati ni araalu lara nigbesẹ ti awọn aṣoju ijọba apapọ ilẹ yii gbe ọhun. O ni “Awọn kọsitọọmu lẹ iwe mọ awọn ṣọọbu ti wọn ja lati fi han pe awọn lawọn ko ọja inu awọn ṣọọbu wọnyẹn. Nitori naa, iṣẹlẹ yẹn ti kuro ni pe wọn jale. “Gẹgẹ bi wọn ṣe sọ fun mi, ni nnkan bii aago mẹta oru lawọn kọsitọọmu waa jalẹkun ṣọọbu awọn onirẹsi kan ti wọn si ko awọn irẹsi wọn lọ. “Ki i ṣe gbogbo ṣọọbu ni wọn ja, awọn ṣọọbu ti wọn ko irẹsi ti wọn ko wa lati ilẹ okeere si nikan ni. Ṣugbọn apo irẹsi ti wọn ko lọ ko to tirela mẹẹẹdogun (15) ti awọn oniroyin n pariwo nitori aago mẹta oru ni wọn wa, ko si ṣee ṣe ki wọn ti sare ko aduru nnkan bẹẹ yẹn laarin asiko yẹn si aarọ yẹn nitori bii wakati meji lawọn alabaaru maa n lo lati ko tirela apo irẹsi kan tan.


“Gẹgẹ bi wọn ṣe sọ fun mi, ni nnkan bii aago mẹta oru lawọn kọsitọọmu waa jalẹkun ṣọọbu awọn onirẹsi kan ti wọn si ko awọn irẹsi wọn lọ. “Ki i ṣe gbogbo ṣọọbu ni wọn ja, awọn ṣọọbu ti wọn ko irẹsi ti wọn ko wa lati ilẹ okeere si nikan ni. Ṣugbọn apo irẹsi ti wọn ko lọ ko to tirela mẹẹẹdogun (15) ti awọn oniroyin n pariwo nitori aago mẹta oru ni wọn wa, ko si ṣee ṣe ki wọn ti sare ko aduru nnkan bẹẹ yẹn laarin asiko yẹn si aarọ yẹn nitori bii wakati meji lawọn alabaaru maa n lo lati ko tirela apo irẹsi kan tan. “Loootọ, a mọ pe ọja to ta ko ofin ni irẹsi ti wọn ba ko wa lati ilẹ okeere nitori ijọba ti ṣe irẹsi kiko wọ ilẹ yii lati orileede mi-in leewọ, ṣugbọn ta a ba maa sọ eyi to jẹ ootọ ọrọ, inira ti ofin yii n mu ba araalu pọ ju anfaani ibẹ lọ. “Erongba ijọba pẹlu ofin yẹn ni lati jẹ ki awọn eeyan maa ra nnkan ti awọn awa funra wa ba n pese lorileede yii. Ṣugbọn irẹsi ti a n gbin lorileede yii ko ti i to wa a jẹ debi ti ijọba maa fofin de ti ilẹ okeere.


“Loootọ, a mọ pe ọja to ta ko ofin ni irẹsi ti wọn ba ko wa lati ilẹ okeere nitori ijọba ti ṣe irẹsi kiko wọ ilẹ yii lati orileede mi-in leewọ, ṣugbọn ta a ba maa sọ eyi to jẹ ootọ ọrọ, inira ti ofin yii n mu ba araalu pọ ju anfaani ibẹ lọ. “Erongba ijọba pẹlu ofin yẹn ni lati jẹ ki awọn eeyan maa ra nnkan ti awọn awa funra wa ba n pese lorileede yii. Ṣugbọn irẹsi ti a n gbin lorileede yii ko ti i to wa a jẹ debi ti ijọba maa fofin de ti ilẹ okeere. “Ọpọ eeyan ni ko mọ pe ki i ṣe anfaani kekere ni irẹsi ilẹ okeere n ṣe fun wa. Idi ni pe, ni gbogbo igba ti ijọba ba ti ti ẹnu ibode pa, ti awọn eeyan ko raaye ko irẹsi wọle mọ, niṣe nirẹsi wa nilẹ yii maa n gbowo lori, nigba to jẹ pe irẹsi ti a n gbin nilẹ yii ko ti to waa jẹ. “Irẹsi tiwa-n-tiwa wọn ju tilẹ okeere lọ.


“Ọpọ eeyan ni ko mọ pe ki i ṣe anfaani kekere ni irẹsi ilẹ okeere n ṣe fun wa. Idi ni pe, ni gbogbo igba ti ijọba ba ti ti ẹnu ibode pa, ti awọn eeyan ko raaye ko irẹsi wọle mọ, niṣe nirẹsi wa nilẹ yii maa n gbowo lori, nigba to jẹ pe irẹsi ti a n gbin nilẹ yii ko ti to waa jẹ. “Irẹsi tiwa-n-tiwa wọn ju tilẹ okeere lọ. Nigba ti ijọba ti bode pa, a n ra kongo kan irẹsi ilẹ yii ni ẹgbẹrin naira (N800). Ṣugbọn nigba ti wọn ṣi bode, ti irẹsi ilẹ okeere de, ẹgbẹrin naira ni kongo kan oun naa, iyẹn lo mu ki owo irẹsi tiwa-n-tiwa ja wa silẹ pẹlu aadọta naira (N50). Awọn to n tiraka lati ko awọn ọja wa lati ilẹ okeere ni wọn n jẹ ki adinku ba owo ọja bayii “Iranlọwọ ijọba apapọ lawa oniṣowo nilo, lati jẹ ko rọrun fun wa lati maa ri ọja ra nirọrun, ki gbogbo araalu to taja naa ma baa maa ra a pẹlu owo gọbọi nitori owo ọhun naa ko si nibikankan.”


Nigba ti ijọba ti bode pa, a n ra kongo kan irẹsi ilẹ yii ni ẹgbẹrin naira (N800). Ṣugbọn nigba ti wọn ṣi bode, ti irẹsi ilẹ okeere de, ẹgbẹrin naira ni kongo kan oun naa, iyẹn lo mu ki owo irẹsi tiwa-n-tiwa ja wa silẹ pẹlu aadọta naira (N50). Awọn to n tiraka lati ko awọn ọja wa lati ilẹ okeere ni wọn n jẹ ki adinku ba owo ọja bayii “Iranlọwọ ijọba apapọ lawa oniṣowo nilo, lati jẹ ko rọrun fun wa lati maa ri ọja ra nirọrun, ki gbogbo araalu to taja naa ma baa maa ra a pẹlu owo gọbọi nitori owo ọhun naa ko si nibikankan.”


Ijọba fẹẹ mu Sunday Igboho ni gbogbo ọna

Faith Adebọla Adiẹ ba le okun, ara o rọ okun, ara o si rọ adiẹ, lọrọ gbajugbaja ọkunrin ajijagbara ilẹ Yoruba nni, Ṣunday Adeyẹmọ tawọn eeyan mọ si Sunday Igboho da funjọba ati ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ wa bayii, latari bi wọn ṣe n wa gbogbo ọna lati fi pampẹ ofin gbe e ju satimọle. O kere tan, o ti di ẹẹmeji ọtọọtọ tawọn agbofinro ti gbe igbesẹ lati mu Sunday Igboho sahaamọ wọn, eyi to kẹyin ni ti lẹta ti ọga agba patapata fun ileeṣẹ ọlọpaa nilẹ wa, IG Mohammed Adamu, kọ si ọkunrin naa l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, wọn ni wọn fẹẹ ri i ni olu-ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ wa, l’Abuja. Ileeṣẹ akolẹta kan ti wọn kọkọ fi lẹta naa ran jiṣẹ fawọn ẹmẹwa Sunday nile rẹ to wa n’Ibadan, bo tilẹ jẹ pe awọn ẹmẹwa naa kọ lati gba lẹta ọhun lọwọ wọn, ẹyin eyi ni wọn lawọn ọlọpaa bii mẹẹẹdogun ya bo ile naa lọsan-an Ọjọbọ ọhun, wọn lọgaa awọn lo ran awọn niṣẹ lati fun Sunday Igboho ni lẹta. Mọto ayọkẹlẹ Toyota Corona kan lawọn kan lara wọn gbe wa. Awọn ẹṣọ alaabo to wa pẹlu Oloye Adeyẹmọ lo gba lẹta naa, wọn lawọn aa fi jiṣẹ fun un. Nirọlẹ ọjọ naa ni amugbalẹgbẹẹ oniroyin rẹ, Ọlayọmi Koiki, kọ atẹjade kan lori iṣẹlẹ ọhun pe Sunday Igboho ko ni i yọju sẹnikan lasiko yii, wọn ni ki ọga ọlọpaa kọkọ kọwe pe awọn agbebọn atawọn Boko Haraamu ti wọn n ṣọṣẹ kaakiri, ti wọn si n pa tọmọde tagba lẹkun lori ilẹ wọn na.


Mọto ayọkẹlẹ Toyota Corona kan lawọn kan lara wọn gbe wa. Awọn ẹṣọ alaabo to wa pẹlu Oloye Adeyẹmọ lo gba lẹta naa, wọn lawọn aa fi jiṣẹ fun un. Nirọlẹ ọjọ naa ni amugbalẹgbẹẹ oniroyin rẹ, Ọlayọmi Koiki, kọ atẹjade kan lori iṣẹlẹ ọhun pe Sunday Igboho ko ni i yọju sẹnikan lasiko yii, wọn ni ki ọga ọlọpaa kọkọ kọwe pe awọn agbebọn atawọn Boko Haraamu ti wọn n ṣọṣẹ kaakiri, ti wọn si n pa tọmọde tagba lẹkun lori ilẹ wọn na. Atẹjade naa fi kun un pe ki ọga ọlọpaa kede ni gbangba pe oun fẹ ki Sunday Igboho yọju soun, dipo ti yoo fi maa kọ lẹta labẹnu, tori awọn ṣi ranti bawọn kan ṣe fi lẹta oni-bọmbu pa Dele Giwa, gbajugbaja akọroyin ilẹ wa kan. Tẹ o ba gbagbe, lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu to kọja, lawọn ọlọpaa atawọn ọtẹlẹmuyẹ kan lọọ rẹbuu Sunday Igboho lagbegbe ibudokọ Guru Maharaji, loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan, diẹ lo ku ki wọn fi tipa tikuuku wọ ọkunrin naa lọ, ṣugbọn awọn ọdọ agbegbe naa ko jẹ ko ṣee ṣe fun wọn. Ohun ta a gbọ ni pe ijọba apapọ atawọn alagbara oṣelu kan ni wọn n wà lé IG Adamu lọrun pe afi ko wa gbogbo ọna ti wọn yoo fi mu Sunday Igboho, paapaa latari bi ọkunrin naa ṣe kede laipẹ yii nibi ipade kan ti wọn ṣe niluu Ibadan lọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹta, pe dandan ni ki ẹya Yoruba ya kuro lara Naijiria, o ni Yoruba maa ni orileede tiwọn, to pe ni Oduduwa Republic. Olobo kan sọ pe latigba ti Sunday Igboho ti kede pe kawọn Fulani kẹru wọn kuro nilẹ Yoruba, ki wọn wabomi-in gba lọ, lawọn kan ti n dọdẹ ati mu ọkunrin naa, ṣugbọn ileeṣẹ ọlọpaa tun n bẹru ohun to le tidi ẹ yọ tiru nnkan bẹẹ ba ṣẹlẹ, tori ọgọọrọ ẹya Yoruba lo fara mọ igbesẹ Sunday Igboho, ti wọn gba tiẹ, ti wọn si n ṣatilẹyin fun un.


Atẹjade naa fi kun un pe ki ọga ọlọpaa kede ni gbangba pe oun fẹ ki Sunday Igboho yọju soun, dipo ti yoo fi maa kọ lẹta labẹnu, tori awọn ṣi ranti bawọn kan ṣe fi lẹta oni-bọmbu pa Dele Giwa, gbajugbaja akọroyin ilẹ wa kan. Tẹ o ba gbagbe, lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu to kọja, lawọn ọlọpaa atawọn ọtẹlẹmuyẹ kan lọọ rẹbuu Sunday Igboho lagbegbe ibudokọ Guru Maharaji, loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan, diẹ lo ku ki wọn fi tipa tikuuku wọ ọkunrin naa lọ, ṣugbọn awọn ọdọ agbegbe naa ko jẹ ko ṣee ṣe fun wọn. Ohun ta a gbọ ni pe ijọba apapọ atawọn alagbara oṣelu kan ni wọn n wà lé IG Adamu lọrun pe afi ko wa gbogbo ọna ti wọn yoo fi mu Sunday Igboho, paapaa latari bi ọkunrin naa ṣe kede laipẹ yii nibi ipade kan ti wọn ṣe niluu Ibadan lọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹta, pe dandan ni ki ẹya Yoruba ya kuro lara Naijiria, o ni Yoruba maa ni orileede tiwọn, to pe ni Oduduwa Republic. Olobo kan sọ pe latigba ti Sunday Igboho ti kede pe kawọn Fulani kẹru wọn kuro nilẹ Yoruba, ki wọn wabomi-in gba lọ, lawọn kan ti n dọdẹ ati mu ọkunrin naa, ṣugbọn ileeṣẹ ọlọpaa tun n bẹru ohun to le tidi ẹ yọ tiru nnkan bẹẹ ba ṣẹlẹ, tori ọgọọrọ ẹya Yoruba lo fara mọ igbesẹ Sunday Igboho, ti wọn gba tiẹ, ti wọn si n ṣatilẹyin fun un. Wọn lawọn ọlọpaa n woye pe tawọn ba fi pampẹ ofin mu un sahaamọ, afaimọ ni ki yanpọnyanrin ma bẹ silẹ, eyi si le da omi alaafia gbogbo agbegbe ilẹ Yoruba ati ti orileede lapaapọ ru, idi niyẹn ti wọn fi fiwe pe e s’Abuja. Amọ ṣa o, ọpọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba ti da si igbesẹ tijọba fẹẹ gbe yii, bẹẹ ni wọn n laago ikilọ pe ọrọ naa le da wahala nla silẹ, ti ko si ni i yanju bọrọ. Amofin agba ilẹ wa ati ajafẹtọọ ọmọniyan, Fẹmi Falana, sọ lọjọ Ẹti, Furaidee yii, fawọn oniroyin pe ijọba o le mu Sunday Igboho lai kọkọ lọọ mu Shehu Gumi, aafaa ẹsin Islam to n ṣe agbodegba fawọn janduku agbebọn lapa Oke-Ọya.


Wọn lawọn ọlọpaa n woye pe tawọn ba fi pampẹ ofin mu un sahaamọ, afaimọ ni ki yanpọnyanrin ma bẹ silẹ, eyi si le da omi alaafia gbogbo agbegbe ilẹ Yoruba ati ti orileede lapaapọ ru, idi niyẹn ti wọn fi fiwe pe e s’Abuja. Amọ ṣa o, ọpọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba ti da si igbesẹ tijọba fẹẹ gbe yii, bẹẹ ni wọn n laago ikilọ pe ọrọ naa le da wahala nla silẹ, ti ko si ni i yanju bọrọ. Amofin agba ilẹ wa ati ajafẹtọọ ọmọniyan, Fẹmi Falana, sọ lọjọ Ẹti, Furaidee yii, fawọn oniroyin pe ijọba o le mu Sunday Igboho lai kọkọ lọọ mu Shehu Gumi, aafaa ẹsin Islam to n ṣe agbodegba fawọn janduku agbebọn lapa Oke-Ọya. Falana ni “Ijọba o le mu Sunday Igboho tori awọn ti wọn ti kede pe kawọn ẹya mi-in kuro lori ilẹ awọn naa lapa Oke-Ọya wa tijọba o mu wọn. Ṣhehu Gumi to n da iyapa ẹsin silẹ, to si n ṣe wọle-wọde pẹlu awọn agbebọn naa wa nibẹ, wọn gbọdọ kọkọ mu awọn yẹn na.’’ Bakan naa ni minisita fun igbokegbodo ọkọ ofurufu nigba kan, Oloye Fẹmi Fani-Kayọde, naa sọrọ ikilọ, o ni “Ohun to le tete da alaafia ati iṣọkan Naijiria ru, to le fọ gbogbo nnkan loju pọ, ni bawọn oṣiṣẹ ijọba apapọ kan ṣe faake kọri pe dandan ni ki wọn mu ọrẹ mi ati arakunrin mi, Sunday Igboho sahaamọ. Aṣiṣe nla gbaa lo maa jẹ fun ijọba ti wọn ba fi dan iru ẹ wo.” Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ sawọn oniroyin lo ti sọrọ ọhun lọjọ Eti.


Falana ni “Ijọba o le mu Sunday Igboho tori awọn ti wọn ti kede pe kawọn ẹya mi-in kuro lori ilẹ awọn naa lapa Oke-Ọya wa tijọba o mu wọn. Ṣhehu Gumi to n da iyapa ẹsin silẹ, to si n ṣe wọle-wọde pẹlu awọn agbebọn naa wa nibẹ, wọn gbọdọ kọkọ mu awọn yẹn na.’’ Bakan naa ni minisita fun igbokegbodo ọkọ ofurufu nigba kan, Oloye Fẹmi Fani-Kayọde, naa sọrọ ikilọ, o ni “Ohun to le tete da alaafia ati iṣọkan Naijiria ru, to le fọ gbogbo nnkan loju pọ, ni bawọn oṣiṣẹ ijọba apapọ kan ṣe faake kọri pe dandan ni ki wọn mu ọrẹ mi ati arakunrin mi, Sunday Igboho sahaamọ. Aṣiṣe nla gbaa lo maa jẹ fun ijọba ti wọn ba fi dan iru ẹ wo.” Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ sawọn oniroyin lo ti sọrọ ọhun lọjọ Eti. Amofin agba mi-in, Oloye Ifẹdayọ Adedipẹ, sọ pe oun o ri ẹsẹ kan ninu bi Sunday Igboho ṣe kọ lati gba lẹta ipe ọga agba patapata ileeṣẹ ọlọpaa. O ni ko si nibi kan ninu iwe ofin ilẹ wa to sọ pe dandan ni keeyan gba ipe iru ipe bẹẹ, ko si sohun to buru nibẹ teeyan ba kọ ọ lori ipilẹ to nitumọ.


Amofin agba mi-in, Oloye Ifẹdayọ Adedipẹ, sọ pe oun o ri ẹsẹ kan ninu bi Sunday Igboho ṣe kọ lati gba lẹta ipe ọga agba patapata ileeṣẹ ọlọpaa. O ni ko si nibi kan ninu iwe ofin ilẹ wa to sọ pe dandan ni keeyan gba ipe iru ipe bẹẹ, ko si sohun to buru nibẹ teeyan ba kọ ọ lori ipilẹ to nitumọ.


Iku Odumain: Awọn agbaagba Yoruba ṣabẹwo ibanikẹdun si Baba Adebanjọ

Titi di ba a ṣe n sọ yii ni awọn eeyan nla nla nilẹ Yoruba ṣi n wọ lọ si ile Olori awọn Afẹnifẹre, Pa Ayọ Adesanya, lati ba a daro ọkan pataki ninu awọn ọmọ Yoruba to ku lojiji lọjọ Abamẹta, Satide, Yinka Odumakin. Ẹmọ ku oju opo di, aferemojo ku, isa n ṣọfọ lọrọ iku ojiji to gbẹmin gbajugbaja akọroyin ati Alukoro ẹgbẹ Afẹnifẹre nni, Oloye Yinka Odumakin. Owurọ kutu ọjọ Abamẹta, Satide yii, la gbọ pe alukoro ẹgbẹ Afẹnifẹre yii doloogbe lẹyin aisan ranpẹ kan to ni i ṣe pẹlu arun Korona. Ẹka ti wọn ti n tọju awọn to lugbadi arun Koronafairọọsi lọkunrin naa ku si nileewosan Fasiti ipinlẹ Eko (Lagos State University Teaching Hospital, LASUTH) to wa n’Ikẹja. Atẹjade kan ti Abilekọ Odumakin fi lede lori iṣẹlẹ ọhun sọ pe ibi ti wọn ti n tọju awọn taisan wọn legbakan lọsibitu ọhun ni Yinka Odumakin dakẹ si, o lo ti kọkọ lugbadi arun Koro tẹlẹ, ṣugbọn o ti gbadun ko too di pe nnkan tun yiwọ ni nnkan bii ọsẹ kan sẹyin. Wọn lawọn mọlẹbi maa kede ọjọ isinku laipẹ.


Ẹka ti wọn ti n tọju awọn to lugbadi arun Koronafairọọsi lọkunrin naa ku si nileewosan Fasiti ipinlẹ Eko (Lagos State University Teaching Hospital, LASUTH) to wa n’Ikẹja. Atẹjade kan ti Abilekọ Odumakin fi lede lori iṣẹlẹ ọhun sọ pe ibi ti wọn ti n tọju awọn taisan wọn legbakan lọsibitu ọhun ni Yinka Odumakin dakẹ si, o lo ti kọkọ lugbadi arun Koro tẹlẹ, ṣugbọn o ti gbadun ko too di pe nnkan tun yiwọ ni nnkan bii ọsẹ kan sẹyin. Wọn lawọn mọlẹbi maa kede ọjọ isinku laipẹ. Akọroyin to dantọ ni Yinka Odumakin, o si jẹ ọkan pataki ninu awọn alẹnulọrọ ilẹ Yoruba, paapaa lori ọrọ oṣelu ilẹ wa, ati bi ilẹ Yoruba yoo ṣe lalaafia, ti igbe aye irọrun yoo si wa fawọn eeyan agbegbe naa. Aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, atawọn eeyan nla nla mi-in lo ti n ṣedaro akọni ọmọ Yoruba yii.


Akọroyin to dantọ ni Yinka Odumakin, o si jẹ ọkan pataki ninu awọn alẹnulọrọ ilẹ Yoruba, paapaa lori ọrọ oṣelu ilẹ wa, ati bi ilẹ Yoruba yoo ṣe lalaafia, ti igbe aye irọrun yoo si wa fawọn eeyan agbegbe naa. Aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, atawọn eeyan nla nla mi-in lo ti n ṣedaro akọni ọmọ Yoruba yii.


Ọkẹ aimọye dukia ṣegbe sinu ijamba ina lọja paati n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Beeyan ba de ọja Ararọmi, iyẹn ọja Isọ Paati to wa laduugbo Agodi, Gate, n’Ibadan bayii, aanu aje yoo ṣe oluwa ẹ nitori bi ina ṣe jo ọkẹ aimọye ọja ti owo wọn ki i ṣẹgbẹ miliọnu naira kekere guruguru. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago meji oru nijamba ọhun bẹrẹ nigba to jọ pe waya ina ẹlẹtiriki ṣana lati inu ṣọọbu kan ti ina si tibẹ ṣọ. Lọgan ni ina ti ṣọọbu yii ran mọ awọn to fara ti i, to si ṣe bẹẹ ran ọpọlọpọ ṣọọbu ninu ọja naa. Toun ti bi iṣẹlẹ ọhun ṣe jẹ aarin oru to, a gbọ pe lati nnkan bii aago mẹrin aabọ oru lawọn ontaja lọja yii ti de sibẹ, ti wọn si n sa ipa wọn lati pana ọhun, bo tilẹ jẹ pe igbiyanju wọn ko seso rere nitori yatọ si pe ọwọngogo omi pe wọn nija, ina ọhun lagbara kọja agbara wọn. Bi agbara ina yii ṣe pọ to paapaa ko jẹ ki iyanju ti wọn n gba lati ko awọn ọja wọn kuro ninu ṣọọbu, ki wọn le daabo bo o lọwọ ina, seso rere. Awọn ọja to le tete gbina bii taya mọto ati ọili to pọ ninu awọn kan to wa ninu awọn ṣọọbu wọnyi lo tubọ mu ki ijamba ina ọhun buru to bẹẹ.


Toun ti bi iṣẹlẹ ọhun ṣe jẹ aarin oru to, a gbọ pe lati nnkan bii aago mẹrin aabọ oru lawọn ontaja lọja yii ti de sibẹ, ti wọn si n sa ipa wọn lati pana ọhun, bo tilẹ jẹ pe igbiyanju wọn ko seso rere nitori yatọ si pe ọwọngogo omi pe wọn nija, ina ọhun lagbara kọja agbara wọn. Bi agbara ina yii ṣe pọ to paapaa ko jẹ ki iyanju ti wọn n gba lati ko awọn ọja wọn kuro ninu ṣọọbu, ki wọn le daabo bo o lọwọ ina, seso rere. Awọn ọja to le tete gbina bii taya mọto ati ọili to pọ ninu awọn kan to wa ninu awọn ṣọọbu wọnyi lo tubọ mu ki ijamba ina ọhun buru to bẹẹ. Awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ panapana ipinlẹ Ọyọ ti wọn pada pe paapaa lati waa pana yii ko ri agbara sa to bẹẹ pẹlu bi mọto wọn ko ṣe rọna ba de ibi ti ina ti n jo gan-an. Gẹgẹ bi ọkan ninu awọn ero ọja yii ṣe ṣalaye fakọroyin wa, irin ti awọn panapana rin ki wọn too le yi ọpa omi ti wọn fi n pana de ibi ti ina ti n jo ko din ni irin iṣẹju marun-un. O waa rawọ ẹbẹ sijọba ipinlẹ Ọyọ lati ran awọn ara ọja naa lọwọ, paapaa, awọn to padanu dukia wọn sinu iṣẹlẹ naa.


Awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ panapana ipinlẹ Ọyọ ti wọn pada pe paapaa lati waa pana yii ko ri agbara sa to bẹẹ pẹlu bi mọto wọn ko ṣe rọna ba de ibi ti ina ti n jo gan-an. Gẹgẹ bi ọkan ninu awọn ero ọja yii ṣe ṣalaye fakọroyin wa, irin ti awọn panapana rin ki wọn too le yi ọpa omi ti wọn fi n pana de ibi ti ina ti n jo ko din ni irin iṣẹju marun-un. O waa rawọ ẹbẹ sijọba ipinlẹ Ọyọ lati ran awọn ara ọja naa lọwọ, paapaa, awọn to padanu dukia wọn sinu iṣẹlẹ naa.


Eyi ni bawọn Fulani ṣe tun ya wọnu oko oloko n’Ibadan, eeyan mẹta ni wọn  ji gbe

Ọlawale Ajao, Ibadan O kere tan, eeyan mẹta lawọn Fulani ajinigbe tun ji gbe n’Ibadan nirọlẹ ọjọ Aje, Mọnde ọsẹ yìí nikan ṣoṣo. Inu oko tọkọ-tiyawo kan, to wa l’Abule Alabameji, laduugbo Sanyo, n’Ibadan, lawọn ẹruuku ọhun kọkọ ya wọ tibọntibọn, ti wọn si palẹ awọn mejeeji mọ bii igba ti aṣa ba gbe oromọdiẹ lọ. Ko to wakati kan lẹyin naa lawọn ikọ ajinigbe mi-in tun lọọ ji ọkunrin kan gbe ninu ọkọ tiẹ naa laduugbo Soka, n’Ibadan, nibi ti ko jinna pupọ si abule ti wọn ti ji awọn ololufẹ meji gbe ṣaaju. Tẹ o ba gbagbe, ni nnkan bíi ọsẹ meji sẹyin ni won ji oṣiṣẹ ileefowopamọ kan ati agbẹ kan gbe n’Ibadan yii kan naa. Miliọnu marun-un naira la gbọ pe wọn san ki awọn ọbayejẹ eeyan naa too tu wọn silẹ ninu igbekun. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe “Awọn ajinigbe ji awọn tọkọ-tiyawo kan gbe ni nnkan bii aago meji ọsan kọja ogun iṣẹju.


Tẹ o ba gbagbe, ni nnkan bíi ọsẹ meji sẹyin ni won ji oṣiṣẹ ileefowopamọ kan ati agbẹ kan gbe n’Ibadan yii kan naa. Miliọnu marun-un naira la gbọ pe wọn san ki awọn ọbayejẹ eeyan naa too tu wọn silẹ ninu igbekun. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe “Awọn ajinigbe ji awọn tọkọ-tiyawo kan gbe ni nnkan bii aago meji ọsan kọja ogun iṣẹju. “DPO teṣan Sanyo ti lọ sibẹ lati bẹrẹ iwadii lati mu awọn ọdaran naa. Ireti si wa pe laipẹ rara ni iwadii wa yoo seso rere.”


“DPO teṣan Sanyo ti lọ sibẹ lati bẹrẹ iwadii lati mu awọn ọdaran naa. Ireti si wa pe laipẹ rara ni iwadii wa yoo seso rere.”


Ọwọ tẹ Hammed, ọkan lara awọn Fulani to n jiiyan gbe ni Waasinmi

Florence Babaṣọla Ọwọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti tẹ ọmọkunrin ẹni ogun ọdun, Hammed Muhammed, to jẹ ọkan lara awọn Fulani ti wọn n ji awọn arinrin-ajo gbe niluu Waasinmi, loju-ọna Ifẹ si Ibadan. Hammed, ẹni ti ko gbọ ede Yoruba rara, fi ede oyinbo diẹ to gbọ sọ orukọ rẹ fun ALAROYE, o ni ilu Sokoto loun ti wa, ati pe Fulani darandaran loun koun too dara pọ mọ iṣẹ ijinigbe. Nigba ti Kọmiṣanna funleeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun, Wale Ọlọkọde, n ṣafihan rẹ, o ṣalaye pe lọjọ kẹfa, oṣu kẹta, ọdun yii, lawọn kan lọ si agọ ọlọpaa agbegbe Ikire lati sọ fun wọn nipa iṣẹlẹ ijinigbe kan to waye ni nnkan bii aago marun-un irọlẹ ọjọ naa. Ọlọkọde sọ siwaju pe, “Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ alaabo yooku fọn sinu igbo lati ṣawari awọn ti wọn ji gbe ọhun. Bi Hammed ṣe ri wọn lo doju ibọn barẹẹli kọ wọn, ṣugbọn ko pẹ rara ti agbara rẹ fi pin, ti wọn si ri i mu ninu igbo Waasinmi/Ẹgbu. “Gbogbo awọn ti wọn jọ ṣiṣẹ yẹn ni wọn ti sa lọ, ṣugbọn a ri awọn ti wọn ji gbe gba kalẹ lalaafia lai si ifarapa kankan.


Ọlọkọde sọ siwaju pe, “Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ alaabo yooku fọn sinu igbo lati ṣawari awọn ti wọn ji gbe ọhun. Bi Hammed ṣe ri wọn lo doju ibọn barẹẹli kọ wọn, ṣugbọn ko pẹ rara ti agbara rẹ fi pin, ti wọn si ri i mu ninu igbo Waasinmi/Ẹgbu. “Gbogbo awọn ti wọn jọ ṣiṣẹ yẹn ni wọn ti sa lọ, ṣugbọn a ri awọn ti wọn ji gbe gba kalẹ lalaafia lai si ifarapa kankan. Hammed ti jẹwọ pe loootọ lawọn n ṣiṣẹ ijinigbe loju ọna yẹn, lẹyin iwadii, yoo foju bale-ẹjọ. “Lara awọn nnkan ti a ri gba lọwọ rẹ ni ibọn barẹẹli kan ati ile-ikọta si mẹta.” Ọlọkọde waa lo asiko ọhun lati kilọ fun awọn ajinigbe ti wọn ti fẹẹ sọ ipinlẹ Ọṣun di ibuba wọn lati so ewe agbejẹẹ mọwọ, tabi ki wọn kuku kuro nitosi oun nitori ikoko ko ni i gba omi ko tun gba ẹyin.


Hammed ti jẹwọ pe loootọ lawọn n ṣiṣẹ ijinigbe loju ọna yẹn, lẹyin iwadii, yoo foju bale-ẹjọ. “Lara awọn nnkan ti a ri gba lọwọ rẹ ni ibọn barẹẹli kan ati ile-ikọta si mẹta.” Ọlọkọde waa lo asiko ọhun lati kilọ fun awọn ajinigbe ti wọn ti fẹẹ sọ ipinlẹ Ọṣun di ibuba wọn lati so ewe agbejẹẹ mọwọ, tabi ki wọn kuku kuro nitosi oun nitori ikoko ko ni i gba omi ko tun gba ẹyin.


Mẹta lara awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun Alora ko sọwọ ọlọpaa niluu Ileefẹ

Florence Babaṣọla Lẹyin wahala ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ba ara wọn fa a niluu Oṣogbo, ti i ṣe olu-ilu ipinlẹ Ọṣun, ni nnkan bii oṣu kan sẹyin, ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ti tẹ mẹta lara awọn ti ẹgbẹ Buccaneer ti gbogbo eeyan mọ si Alora, niluu Ileefẹ. Ninu wahala ija agba to waye laaarin awọn ẹgbẹ okunkun Ẹyẹ, Aiye ati Alora, niluu Oṣogbo, ni wọn ti pa Akinwale Rotimi lagbegbe Arikalamu, Ṣogo Owonikoko, lagbegbe Ọbatẹ, ati Daniel, lagbegbe Kọlawọle. Latigba naa, gẹgẹ bi Kọmiṣanna ọlọpaa l’Ọṣun, Wale Ọlọkọde, ṣe sọ fawọn oniroyin, o ni awọn ọlọpaa ti n dọdẹ awọn ọmọ ẹgbẹ yii kaakiri ilu Oṣogbo, Ile-Ifẹ ati Ikire. Ọgbọnjọ, oṣu kẹta, ọdun yii, ni ọwọ ba Akintunde Moses, to jẹ ọmọ ọdun mọkanlelogun, Adedayọ Ọlamilekan to jẹ ọmọ ọdun mejilelogun ati Ayọmipọ Oluyẹmi to jẹ ọmọ ogun ọdun. Ibọn pelebe kan, English Revolver Pistol, ni wọn ri lakata wọn, gẹgẹ bi Ọlọkọde ṣe wi, o ni awọn mẹtẹẹta ni wọn sọ pe akẹkọọ lawọn niluu Ileefẹ, ti wọn si jẹwọ pe loootọ lawọn wa ninu Alora. Ọlọkọde waa kilọ fun awọn obi lati ba awọn ọmọ wọn sọrọ daadaa, pe ki wọn jawọ ninu iwa jagidijagan ati iwa ẹgbẹ okunkun ṣiṣe, ai jẹ bẹẹ, awọn naa yoo kawọ pọnyin sọ idi ti wọn fi n ti awọn ọmọ wọn lẹyin ninu iwa ibi.


Ọlọpaa gba eeyan mẹta kalẹ lọwọ awọn ajinigbe l’Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn eeyan mẹta kan, Jibril Afọlabi, Alhaji Amusat Taofeek ati Balikis Mohammed ti awọn ajinigbe kan ji gbe loju ọna Ṣiun/Ajura, Ogere Rẹmọ, nipinlẹ Ogun, lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹrin yii, ti gba itusilẹ bayii. Awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun to gba wọn silẹ sọ pe wọn ko sanwo kankan ki wọn too gba ominira. Atẹjade ti Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fi sita lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ keji, oṣu kẹrin yii, lo ti ṣalaye pe Ilọrin lawọn eeyan mẹta naa ti n bọ, Owode-Ẹgbado ni wọn si n lọ ti awọn kan fi dabuu mọto wọn ni nnkan bii aago mẹta oru, ti wọn ja wọn bọ silẹ ninu ọkọ, wọn si gbe wọn wọgbo lọ. Kia lawọn ọlọpaa oriṣiiriṣii wọgbo naa lọ bi Oyeyẹmi ṣe wi, nitori bẹẹ ni CP Edward Ajogun ṣe paṣẹ. Wọn yigbo ọhun po, wọn si da lilọ bibọ ọkọ duro lagbegbe naa. Pẹlu iranlọwọ awọn ọdẹ ibilẹ, fijilante atawọn ẹṣọ So-Safe, awọn ajinigbe naa fi awọn ti wọn ji gbe silẹ, wọn sa lọ raurau.


Kia lawọn ọlọpaa oriṣiiriṣii wọgbo naa lọ bi Oyeyẹmi ṣe wi, nitori bẹẹ ni CP Edward Ajogun ṣe paṣẹ. Wọn yigbo ọhun po, wọn si da lilọ bibọ ọkọ duro lagbegbe naa. Pẹlu iranlọwọ awọn ọdẹ ibilẹ, fijilante atawọn ẹṣọ So-Safe, awọn ajinigbe naa fi awọn ti wọn ji gbe silẹ, wọn sa lọ raurau. Alukoro sọ pe nnkan bii aago mẹfa aarọ lawọn ri awọn ti wọn ji gbe naa. Bayii lawọn ti wọn ji gbe naa ṣe gba itusilẹ lai sanwo kankan, awọn ọlọpaa si sin wọn de ibi ti wọn n lọ l’Owode-Ẹgbado.


Alukoro sọ pe nnkan bii aago mẹfa aarọ lawọn ri awọn ti wọn ji gbe naa. Bayii lawọn ti wọn ji gbe naa ṣe gba itusilẹ lai sanwo kankan, awọn ọlọpaa si sin wọn de ibi ti wọn n lọ l’Owode-Ẹgbado.


Marọkọ ni Muazu atawọn ẹlẹgbẹ ẹ ti lọọ jale tọwọ fi tẹ wọn

Faith Adebọla, Eko Ikọ adigunjale ẹlẹni mẹta kan ti wọn n fi mọto jale lagbegbe Marọkọ, nipinlẹ Eko, ti ko sakolo awọn ọlọpaa, Ọjọbọ, Tọsidee yii, lokun mu aparo wọn, orukọ wọn ni Nurah Muazu, ẹni ọdun mọkanlelọgbọn, Daniel Abah, ẹni ọdun mejidinlọgbọn ati Roland Onoge, ẹni ọdun mejidinlogoji. Ọmọbinrin kan, Amarachi Isaac, lo ko si pampẹ awọn afurasi ọdaran yii lọsan-an Ọjọbọ, Tọsidee ọhun, ọkọ takisi kan lo wọ ni ibudokọ Marwa, lagbegbe Lẹkki, Toyota Camry ni wọn pe ọkọ ayọkẹlẹ ọhun, ọda pupa ni wọn kun un, wọn si gbe ọmọbinrin yii bii ero, lai mọ pe awọn jagunlabi naa n fi mọto ọhun jale ni, niṣe ni wọn n fipa gba dukia ero ti wọn ba gbe. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ko pẹ ti ọkọ naa rin siwaju lara fu Amarachi, tori gende meji pere lo wa ninu mọto ọhun, awakọ ati ẹni kan, aṣọ dudu kan bayii si lawọn mejeeji wọ, eyi lo mu kọmọbinrin naa sọ pe ki wọn sọ oun, o loun o lọ mọ, ṣugbọn ko too mọ ohun o n ṣẹlẹ, wọn ti gbe ọmọbinrin naa ya bara si kọrọ kan, wọn gba foonu ẹ, owo ati awọn kaadi ATM ẹ, wọn ja a ju silẹ, wọn si ba tiwọn lọ. Ori to maa ba Amarachi ṣe e lo ni ko jẹ ibi ti wọn ja a ju si ko fi bẹẹ jinna si ikorita kan tawọn oṣiṣẹ LASTMA ti n dari ọkọ, lọmọbinrin naa ba kegbajare lọọ ba wọn, ni wọn ba le awọn afurasi ọdaran naa lọ, ọwọ si ba wọn. Alukoro fun ileeṣẹ LASTMA, Ọgbẹni Filade Olumide, sọ pe bawọn ṣe mu awọn mejeeji pẹlu ọkọ ti wọn fi n ṣiṣẹ buruku wọn lawọn ti wọ wọn lọọ sọdọ awọn agbofinro ni Marọkọ, pẹlu Amarachi to fẹsun kan wọn. Wọn lawọn ọlọpaa yẹ ara awọn ọkunrin naa wo, wọn si ba gbogbo nnkan ti wọn gba lọwọ ọmọbinrin ti wọn ja lole, wọn tun ba awọn foonu ati kaadi ATM mi-in ti ki i ṣe tiwọn.


Ori to maa ba Amarachi ṣe e lo ni ko jẹ ibi ti wọn ja a ju si ko fi bẹẹ jinna si ikorita kan tawọn oṣiṣẹ LASTMA ti n dari ọkọ, lọmọbinrin naa ba kegbajare lọọ ba wọn, ni wọn ba le awọn afurasi ọdaran naa lọ, ọwọ si ba wọn. Alukoro fun ileeṣẹ LASTMA, Ọgbẹni Filade Olumide, sọ pe bawọn ṣe mu awọn mejeeji pẹlu ọkọ ti wọn fi n ṣiṣẹ buruku wọn lawọn ti wọ wọn lọọ sọdọ awọn agbofinro ni Marọkọ, pẹlu Amarachi to fẹsun kan wọn. Wọn lawọn ọlọpaa yẹ ara awọn ọkunrin naa wo, wọn si ba gbogbo nnkan ti wọn gba lọwọ ọmọbinrin ti wọn ja lole, wọn tun ba awọn foonu ati kaadi ATM mi-in ti ki i ṣe tiwọn. Wọn lawọn afurasi naa jẹwọ pe ero kan lawọn maa n gbe, ero ti wọn ba si gbe naa ti ko sakolo wọn niyẹn, tori wọn maa gba gbogbo dukia ati foonu ero naa ki wọn too ja silẹ. Wọn nibikibi lawọn ti maa n ọpureeti nipinlẹ Eko, ati pe ko i ti i ju oṣu mẹrin lọ tawọn bẹrẹ iṣẹkiṣẹ ọhun. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, ni iṣẹ iwadii ti bẹrẹ, o lawọn afurasi naa jẹwọ fawọn ọlọpaa pe ẹni kẹta wọn tawọn jọọ n ṣiṣẹ, Nurah Muazu, oun lo maa n gba awọn ẹru tawọn ba ji, oun lo maa n ta wọn kawọn too pin owo ẹ, oun naa lo maa n ṣeto bi wọn ṣe maa fi awọn kaadi ATM awọn eeyan wọ owo jade ninu awọn akaunti wọn gbogbo.


Wọn lawọn afurasi naa jẹwọ pe ero kan lawọn maa n gbe, ero ti wọn ba si gbe naa ti ko sakolo wọn niyẹn, tori wọn maa gba gbogbo dukia ati foonu ero naa ki wọn too ja silẹ. Wọn nibikibi lawọn ti maa n ọpureeti nipinlẹ Eko, ati pe ko i ti i ju oṣu mẹrin lọ tawọn bẹrẹ iṣẹkiṣẹ ọhun. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Olumuyiwa Adejọbi, ni iṣẹ iwadii ti bẹrẹ, o lawọn afurasi naa jẹwọ fawọn ọlọpaa pe ẹni kẹta wọn tawọn jọọ n ṣiṣẹ, Nurah Muazu, oun lo maa n gba awọn ẹru tawọn ba ji, oun lo maa n ta wọn kawọn too pin owo ẹ, oun naa lo maa n ṣeto bi wọn ṣe maa fi awọn kaadi ATM awọn eeyan wọ owo jade ninu awọn akaunti wọn gbogbo. Eyi lo mu kawọn agbofinro dọdẹ Nurah lọ, wọn si ka a mọ ile kan to n gbe ni Ẹsiteeti Aboki, Marwa Lẹkki, ibẹ ni wọn ti fi pampẹ ofin gbe. Kọmiṣanna ọlọpaa, Hakeem Odumosu, ti ni ki wọn taari awọn mẹtẹẹta sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, ibẹ ni wọn wa, ti wọn n ran wọn lọwọ lẹnu iṣẹ iwadii wọn.


Eyi lo mu kawọn agbofinro dọdẹ Nurah lọ, wọn si ka a mọ ile kan to n gbe ni Ẹsiteeti Aboki, Marwa Lẹkki, ibẹ ni wọn ti fi pampẹ ofin gbe. Kọmiṣanna ọlọpaa, Hakeem Odumosu, ti ni ki wọn taari awọn mẹtẹẹta sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, ibẹ ni wọn wa, ti wọn n ran wọn lọwọ lẹnu iṣẹ iwadii wọn.


Mo kẹkọọ nipa ofin ni yunifasiti, mi o kan paasi ni- Ayederu lọọya

Azeez Agboọla lorukọ ọkunrin ti ẹ n wo yii, ẹni aadọta ọdun (50 years) ni. Iṣẹ lọọya lo n ṣe jẹun lọjọ to ti pẹ, bo tilẹ jẹ pe ayederu ni. Ṣugbọn nigba tọwọ ba a lọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kẹta, 2021, o loun kẹkọọ nipa ofin, bo tilẹ jẹ pe oun ko paasi, oun ko yege nileewe rara. Aṣiri Azeez to tu yii ko deede tu, ẹnu iṣẹ lọọya naa lo wa ti ọwọ fi tẹ ẹ. Kootu Majisireeti agba to wa ni Agbara, nipinlẹ Ogun, lo ti n gbẹjọ ro fẹnikan lọwọ lọjọ naa, ṣugbọn bo ṣe n gbe ọrọ kalẹ ati iṣesi rẹ ni kootu fu Adajọ agba, B. I Ilo, lara. Eyi lo mu adajọ naa pe awọn ọlọpaa, wọn si waa mu Azeez Agboọla lati fọrọ wa a lẹnu wo daadaa ki wọn le mọ boya lọọya gidi ni loootọ. DPO teṣan Agbara, SP Dahiru Saleh, lo fọrọ wa ọkunrin yii lẹnu wo, afurasi ọdaran naa si jẹwọ fun un pe loootọ, oun lọ si yunifasiti, oun kẹkọọ nibẹ lati di lọọya, o ni ṣugbọn oun ko yege idanwo toun yoo fi di amofin nileewe awọn lọọya,( Law school), ileewe naa ko si foun niwee-ẹri aṣeyege gẹgẹ bii amofin.


Aṣiri Azeez to tu yii ko deede tu, ẹnu iṣẹ lọọya naa lo wa ti ọwọ fi tẹ ẹ. Kootu Majisireeti agba to wa ni Agbara, nipinlẹ Ogun, lo ti n gbẹjọ ro fẹnikan lọwọ lọjọ naa, ṣugbọn bo ṣe n gbe ọrọ kalẹ ati iṣesi rẹ ni kootu fu Adajọ agba, B. I Ilo, lara. Eyi lo mu adajọ naa pe awọn ọlọpaa, wọn si waa mu Azeez Agboọla lati fọrọ wa a lẹnu wo daadaa ki wọn le mọ boya lọọya gidi ni loootọ. DPO teṣan Agbara, SP Dahiru Saleh, lo fọrọ wa ọkunrin yii lẹnu wo, afurasi ọdaran naa si jẹwọ fun un pe loootọ, oun lọ si yunifasiti, oun kẹkọọ nibẹ lati di lọọya, o ni ṣugbọn oun ko yege idanwo toun yoo fi di amofin nileewe awọn lọọya,( Law school), ileewe naa ko si foun niwee-ẹri aṣeyege gẹgẹ bii amofin. O ni ṣugbọn ohun tohun yoo jẹ lo jẹ koun kuku bẹrẹ iṣẹ agbẹjọrọ lai jẹ pe oun yege lati ṣe bẹẹ. Lati pe ara ẹni loun ti a ko jẹ lodi sofin, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi si lawọn yoo gbe ayederu lọọya yii lọ si kootu laipẹ, gẹgẹ bi aṣẹ CP Edward Ajogun


O ni ṣugbọn ohun tohun yoo jẹ lo jẹ koun kuku bẹrẹ iṣẹ agbẹjọrọ lai jẹ pe oun yege lati ṣe bẹẹ. Lati pe ara ẹni loun ti a ko jẹ lodi sofin, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi si lawọn yoo gbe ayederu lọọya yii lọ si kootu laipẹ, gẹgẹ bi aṣẹ CP Edward Ajogun


Ọkada ko sabẹ tirela, lo ba tẹ ọmọ iya kan naa meji pa ni marose Ṣagamu

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ai le ni suuru ati wiwa ọkada niwakuwa loju ọna marosẹ lo da ẹmi awọn akẹkọọ meji kan ti wọn jẹ ọmọ iya kan naa legbodo l’Ọjọbọ, ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹrin, ọdun 2021 yii, ni marosẹ Ṣagamu si Ikorodu, gẹgẹ bawọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣe sọ. Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, fidi ẹ mulẹ pe ni nnkan bii aago mẹjọ aarọ ku iṣẹju mẹta ni ijamba yii ṣẹlẹ, ti awọn ọmọkunrin meji ti wọn jọ jẹ ọmọ iya ati baba kan naa padanu ẹmi wọn nigba ti ọkada wọn ṣubu sabẹ tirela, ti ọkọ nla naa si tẹ wọn pa. Akinbiyi ṣalaye pe eeyan mẹrin lo wa lori ọkada Bajaj ti nọmba ẹ jẹ LSD 638QB. Ọmọleewe Idagba Community High School, Ṣotubọ, ati Wesley Primary School, Ogijo, ni wọn. O ni ọkan ninu wọn lo n wa ọkada naa, awọn mẹta si jokoo lẹyin rẹ. O ni nibi ti ẹni to n wa ọkada naa ti n gba aarin tirela meji kọja lo ti ṣubu, nigba naa ni tirela ti nọmba ẹ jẹ SHR 35 XA fi taya ẹyin tẹ wọn mọlẹ. Awọn meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan naa, ti wọn si jẹ ọkunrin, ni wọn ku loju-ẹsẹ ti tirela tẹ wọn, bẹẹ lawọn meji yooku ṣeṣe, ṣugbọn wọn ko ku.


O ni ọkan ninu wọn lo n wa ọkada naa, awọn mẹta si jokoo lẹyin rẹ. O ni nibi ti ẹni to n wa ọkada naa ti n gba aarin tirela meji kọja lo ti ṣubu, nigba naa ni tirela ti nọmba ẹ jẹ SHR 35 XA fi taya ẹyin tẹ wọn mọlẹ. Awọn meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan naa, ti wọn si jẹ ọkunrin, ni wọn ku loju-ẹsẹ ti tirela tẹ wọn, bẹẹ lawọn meji yooku ṣeṣe, ṣugbọn wọn ko ku. Mọṣuari ọsibitu Ọlabisi Ọnabanjọ to wa ni Ṣagamu, ni wọn ko awọn oku naa lọ gẹgẹ ni Akinbiyi ṣe wi, ibẹ naa ni wọn ko awọn meji to ṣeṣe lọ fun itọju.


Mọṣuari ọsibitu Ọlabisi Ọnabanjọ to wa ni Ṣagamu, ni wọn ko awọn oku naa lọ gẹgẹ ni Akinbiyi ṣe wi, ibẹ naa ni wọn ko awọn meji to ṣeṣe lọ fun itọju.


Ogun lakaaye la maa bẹ lọwẹ si ẹṣọ Amọtẹkun to ba huwa to ta ko idasilẹ rẹ-Wọle Ṣoyinka

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ikọ ẹṣọ alaabo ilẹ Yoruba nni, Amọtẹkun, ti ṣetan lati bẹrẹ iṣẹ lakọ nipinlẹ Ogun bayii pẹlu bi Gomina Dapọ Abiọdun ṣe fi ikọ naa lọlẹ l’Ọjọbọ, ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹrin, ọdun 2021 yii, ni gbagede nla to wa l’Oke-Mosan, l’Abẹokuta. Nibi eto pataki tawọn eeyan ti n reti tipẹ, nitori eto aabo to mẹhẹ naa ni Gomina Abiọdun paapaa ti wọṣọ Amọtẹkun, to si ṣalaye ilana tawọn ẹṣọ naa yoo maa gba ṣiṣẹ wọn lai kọja ofin. Abiọdun ran wọn leti pe ọlọpaa ibilẹ ni ikọ Amọtẹkun, eyi ti idasilẹ rẹ waye lẹyin tawọn gomina mẹfẹẹfa ilẹ Yoruba ṣepade lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹfa, ọdun 2019. O ni Amọtẹkun ko si fun nnkan mi-in ju ki wọn daabo bo ilẹ Yoruba, ki wọn si ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa atawọn ẹṣọ agbofinro yooku, ki i ṣe pe ki wọn ri ara wọn bii ẹni to kọja ofin rara. Ninu ọrọ Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka ti wọn fi oye olori ogun Amọtẹkun da lọla nibi ayẹyẹ naa, o ni bi ẹṣọ Amọtẹkun kan ba huwa to ta ko idasilẹ ikọ naa, Ogun lakaaye loun yoo bẹ lọwẹ si tọhun, ti yoo mu un ṣinkun kijọba too fọwọ ofin mu un. Ọjọgbọn Ṣoyinka sọ pe kawọn Amọtẹkun ma tẹ ẹtọ araalu ti wọn fẹẹ daabo bo mọlẹ, niṣe ni ki wọn jẹ aṣoju rere ti yoo mu iṣẹ ọlọpaa ibilẹ wu ni.


O ni Amọtẹkun ko si fun nnkan mi-in ju ki wọn daabo bo ilẹ Yoruba, ki wọn si ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa atawọn ẹṣọ agbofinro yooku, ki i ṣe pe ki wọn ri ara wọn bii ẹni to kọja ofin rara. Ninu ọrọ Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka ti wọn fi oye olori ogun Amọtẹkun da lọla nibi ayẹyẹ naa, o ni bi ẹṣọ Amọtẹkun kan ba huwa to ta ko idasilẹ ikọ naa, Ogun lakaaye loun yoo bẹ lọwẹ si tọhun, ti yoo mu un ṣinkun kijọba too fọwọ ofin mu un. Ọjọgbọn Ṣoyinka sọ pe kawọn Amọtẹkun ma tẹ ẹtọ araalu ti wọn fẹẹ daabo bo mọlẹ, niṣe ni ki wọn jẹ aṣoju rere ti yoo mu iṣẹ ọlọpaa ibilẹ wu ni. Bakan naa ni kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Edward Ajogun, sọ pe awọn eeyan oun yoo siṣẹ pẹlu Amọtẹkun lati mu eto aabo lagbara si i nipinlẹ Ogun. Ẹ oo ranti pe ijọba ipinlẹ Ogun ti wa lori ọrọ Amọtẹkun yii tipẹ, ọpọ eeyan lo si ti n sọ pe kinni naa ti n pẹ ju ki wọn too bẹrẹ, nigba ti wahala awọn Fulani ko jẹ kawọn eeyan sun dọkan, ti awọn ajinigbe tun sọ ijinigbe di orin ti wọn n kọ ọ kiri pẹlu jiji awọn eeyan gbe. Ṣugbọn ni bayii ti ikọ naa ti gbera sọ nipinlẹ Ogun, ti ijọba ti fun wọn ni mọto ati ọkada ti wọn yoo fi ṣiṣẹ, ọmọ Ogun, iṣẹ ya ni.


Bakan naa ni kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Edward Ajogun, sọ pe awọn eeyan oun yoo siṣẹ pẹlu Amọtẹkun lati mu eto aabo lagbara si i nipinlẹ Ogun. Ẹ oo ranti pe ijọba ipinlẹ Ogun ti wa lori ọrọ Amọtẹkun yii tipẹ, ọpọ eeyan lo si ti n sọ pe kinni naa ti n pẹ ju ki wọn too bẹrẹ, nigba ti wahala awọn Fulani ko jẹ kawọn eeyan sun dọkan, ti awọn ajinigbe tun sọ ijinigbe di orin ti wọn n kọ ọ kiri pẹlu jiji awọn eeyan gbe. Ṣugbọn ni bayii ti ikọ naa ti gbera sọ nipinlẹ Ogun, ti ijọba ti fun wọn ni mọto ati ọkada ti wọn yoo fi ṣiṣẹ, ọmọ Ogun, iṣẹ ya ni.


Inu oko ti Amaka ti n ṣiṣẹ lawọn Fulani ka a mọ, wọn si ṣa a ladaa yannayanna

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Obinrin kan, Amaka Okafor, lawọn Fulani tun lọọ ba ninu oko rẹ niluu Ọgbẹṣẹ, nijọba ibilẹ Ariwa Akurẹ, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ti wọn si kun un bii ẹni kun ẹran. Oludamọran agba fun gomina lori ọrọ eto ọgbin, Akin Olotu, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fun akọroyin wa ni ibi ti obinrin naa ti n ṣiṣẹ lọwọ ninu oko irẹsi to gbin lawọn darandaran ọhun lọọ ka a mọ. O ni gbogbo ara rẹ ni wọn fi ada ṣa yannayanna ki wọn too fi i silẹ ninu agbara ẹjẹ lẹyin ti wọn ro pe o ti ku. Olotu ni obinrin ti wọn ṣe leṣe naa ṣi wa nile-iwosan kan to ti n gba itọju lọwọ.


Ọwọ ọlọpaa tẹ awọn afurasi ọmọ ẹgbẹ okunkun mẹrindinlogun n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Awọn afurasi ọmọ ẹgbẹ okunkun Aiye ati Ẹiyẹ mẹrindinlogun lọwọ ọlọpaa tẹ lagbegbe Oko-Olowo, niluu Ilọrin, pẹlu awọn ohun ija oloro. Mẹrin ninu wọn lo jẹ obinrin, ti mejila si jẹ ọkunrin. Ọga ọlọpaa Kwara, Muhammed Lawal Bagega, lo ṣafihan wọn l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. O ni pẹlu iranlọwọ araalu lọwọ fi tẹ awọn afurasi naa. Bagega ni ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti ijinigbe ati ẹgbẹ okunkun pẹlu ifọwọsowọpọ fijilante, ni wọn jọ ya bo awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa, ti wọn fi ko si pampẹ. O ni awọn ohun ija oloro bii ibọn, ada, aake, oogun, ọpọlọpọ igbo, lawọn ba lọwọ wọn.


O ni pẹlu iranlọwọ araalu lọwọ fi tẹ awọn afurasi naa. Bagega ni ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti ijinigbe ati ẹgbẹ okunkun pẹlu ifọwọsowọpọ fijilante, ni wọn jọ ya bo awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa, ti wọn fi ko si pampẹ. O ni awọn ohun ija oloro bii ibọn, ada, aake, oogun, ọpọlọpọ igbo, lawọn ba lọwọ wọn. Ọkunrin naa fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa yoo tẹsiwaju lati maa fọwọsowọpọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo yooku lati gbogun ti iwa ọdaran nipinlẹ Kwara. Ọga ọlọpaa naa tun ni awọn ti ṣawari ibọn agbelẹrọ mẹfa nibi tawọn ọdaran kan fara pamọ si nijọba ibilẹ Moro, nipinlẹ Kwara. O ni awọn ti n gbiyanju lati ri awọn to ni ibọn naa mu ki wọn le foju bale-ẹjọ.


Ọkunrin naa fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa yoo tẹsiwaju lati maa fọwọsowọpọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo yooku lati gbogun ti iwa ọdaran nipinlẹ Kwara. Ọga ọlọpaa naa tun ni awọn ti ṣawari ibọn agbelẹrọ mẹfa nibi tawọn ọdaran kan fara pamọ si nijọba ibilẹ Moro, nipinlẹ Kwara. O ni awọn ti n gbiyanju lati ri awọn to ni ibọn naa mu ki wọn le foju bale-ẹjọ. O rọ araalu lati ran ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ nipa tita wọn lolobo lasiko ti wọn ba kẹẹfin awọn ti irin ẹsẹ wọn ko mọ lagbegbe wọn.


O rọ araalu lati ran ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ nipa tita wọn lolobo lasiko ti wọn ba kẹẹfin awọn ti irin ẹsẹ wọn ko mọ lagbegbe wọn.


Lawal luyawo ẹ pa, o lẹkọ mimu to po foun di koko

Ẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn apaayan ni ọkunrin yii, Danladi Lawal, ẹni ogun ọdun, wa bayii nipinlẹ Niger. Iyawo ẹ, Zulai Lawal, lo lu pa lọsẹ to kọja yii, nitori ẹkọ tiyẹn po fun un ti ọkunrin yii sọ pe o dikoko. Abule Kadaura, nijọba ibilẹ Rafi, nipinlẹ Niger, ni ọkunrin yii ati iyawo rẹ kekere naa n gbe. Ẹkọ tọkọ ni ko po foun, ti Zulai po, ni ọkọ rẹ sọ pe ko po daadaa, ati pe koko pọ ju ninu ẹkọ ọhun. Danladi binu pupọ nitori ẹkọ naa, o si jọ pe iyawo rẹ ko bẹ ẹ bo ṣe fẹ, nitori niṣe lọrọ di ija nla, to dohun ti Danladi bẹrẹ si i luyawo ẹ, o si lu u titi tọmọbinrin naa fi daku mọ ọn lọwọ. Ọkọ yii funra ẹ ṣalaye fawọn akọroyin, nigba tawọn ọlọpaa foju ẹ han ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Minna.


Ẹkọ tọkọ ni ko po foun, ti Zulai po, ni ọkọ rẹ sọ pe ko po daadaa, ati pe koko pọ ju ninu ẹkọ ọhun. Danladi binu pupọ nitori ẹkọ naa, o si jọ pe iyawo rẹ ko bẹ ẹ bo ṣe fẹ, nitori niṣe lọrọ di ija nla, to dohun ti Danladi bẹrẹ si i luyawo ẹ, o si lu u titi tọmọbinrin naa fi daku mọ ọn lọwọ. Ọkọ yii funra ẹ ṣalaye fawọn akọroyin, nigba tawọn ọlọpaa foju ẹ han ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Minna. O ni loootọ ni inu bi oun, toun si lu iyawo oun laluju, to bẹẹ to jẹ o daku. Danladi sọ pe oun ko mọ pe ko ni i ji pada saye lẹyin to daku naa. O loun gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Wushishi, ṣugbọn wọn sọ foun pe o ti ku.


O ni loootọ ni inu bi oun, toun si lu iyawo oun laluju, to bẹẹ to jẹ o daku. Danladi sọ pe oun ko mọ pe ko ni i ji pada saye lẹyin to daku naa. O loun gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Wushishi, ṣugbọn wọn sọ foun pe o ti ku. Ko pẹ ti gbogbo abule fi gbọ pe Zulai ti ku latari lilu tọkọ rẹ lu u, kia lawọn ọlọpaa si ti waa gbe Danladi lọ si teṣan. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Niger, DSP Wasiu Abiọdun, sọ pe iwadii ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ yii, ṣugbọn Danladi yoo de kootu laipẹ rara.


Ko pẹ ti gbogbo abule fi gbọ pe Zulai ti ku latari lilu tọkọ rẹ lu u, kia lawọn ọlọpaa si ti waa gbe Danladi lọ si teṣan. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Niger, DSP Wasiu Abiọdun, sọ pe iwadii ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ yii, ṣugbọn Danladi yoo de kootu laipẹ rara.


Ileepo ti wọn ni ki Abiọdun maa sọ loun atawọn ọrẹ ẹ lọọ ja lole l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn agba bọ, wọn ni bi iku ile ko ba pa ni, tode ko le ri ni pa. Owe yii lo ṣe rẹgi pẹlu ọkunrin ọlọdẹ kan, Abiọdun Osuntimẹhin, ẹni to gbimọ pọ pẹlu awọn ẹgbẹ rẹ kan lati digun ja ileepo ti wọn ni ko maa ṣọ lole Awọn adigunjale kan ni wọn ya bo ileepo S. A to wa niluu Ondo, lalẹ ọjọ kejidinlọgbọn, osu keji, ọdun ta wa yii, nibi ti wọn ti yinbọn pa ọkan ninu awọn oṣiṣẹ alaabo to n ṣọ ibẹ, ti wọn si tun ji owo to to bii miliọnu meji naira gbe sa lọ. Ninu alaye ti Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Bọlaji Salami, ṣe fun akọroyin wa, o ni alẹ ọjọ ti iṣẹlẹ ọhun waye lawọn agbofinro tí fi pampẹ ofin gbe Abiọdun toun naa jẹ ọkan lara awọn ọlọdẹ to n ṣọ ileepo ọhun lọ si tesan fun ifọrọwanilẹnuwo. Lẹyin ọpọlọpọ iwadii lo ni afurasi ọhun jẹwọ ipa to ko ninu iṣẹlẹ idigunjale naa.


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan “Oniṣina paraku niyawo mi. O tun maa n ṣe ṣina pẹlu oyun ninu. Mo ka ọkunrin mọ on lori, bẹẹ oyun oṣu mẹrin wa ninu ẹ nigba yẹn. “Nibi ti iwọsi ọhun gun mi de, ale iyawo mi yii tun n ba mi du oyun, o loun loun loyun inu iyawo mi, afigba ta a too ṣayẹwo ẹjẹ lẹyin ta a bimo, ti ayẹwo fi han pe emi ni mo lọmọ, lo too jawọ ninu wahala to n ba mi fa”. Eyi lalaye ti baale ile kan, Abdul-Rasheed Ọlalere, ṣe niwaju igbimọ awọn adajọ kootu ibilẹ Ọja’ba to wa laduugbo Mapo, n’Ibadan, lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja. Ọlalere sọrọ naa gẹgẹ bii awijare rẹ si ẹjọ ti iyawo ẹ, Maryam Abdul-Rasheed, pe ta ko o, pe ki ile-ẹjọ naa fopin si ibaṣepọ oun ati Ọlalare.


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

“Nibi ti iwọsi ọhun gun mi de, ale iyawo mi yii tun n ba mi du oyun, o loun loun loyun inu iyawo mi, afigba ta a too ṣayẹwo ẹjẹ lẹyin ta a bimo, ti ayẹwo fi han pe emi ni mo lọmọ, lo too jawọ ninu wahala to n ba mi fa”. Eyi lalaye ti baale ile kan, Abdul-Rasheed Ọlalere, ṣe niwaju igbimọ awọn adajọ kootu ibilẹ Ọja’ba to wa laduugbo Mapo, n’Ibadan, lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja. Ọlalere sọrọ naa gẹgẹ bii awijare rẹ si ẹjọ ti iyawo ẹ, Maryam Abdul-Rasheed, pe ta ko o, pe ki ile-ẹjọ naa fopin si ibaṣepọ oun ati Ọlalare. Obinrin naa sọ pe oun ko lẹjọ pupọ lati ro, ki ile-ẹjọ ṣaa fopin si igbeyawo awọn loun fẹ, nitori ọkunrin naa ko tọju oun daadaa, eyi si ti mu ki ìfẹ rẹ yọ lọkan oun patapata. Olujẹjọ naa fara mọ ki ile-ẹjọ tu igbeyawo wọn ka, o ni niṣe loun paapaa n fara da gbogbo ẹgbin ti olupẹjọ fi n rẹ oun lara lati iye ọjọ yii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awọn eeyan ba mi sọrọ lẹyin ti mo ka a mọ pẹlu ọkunrin, mo si dariji i, a tun jọ n gbe papọ gẹgẹ bíi tatẹyin wa.


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

Obinrin naa sọ pe oun ko lẹjọ pupọ lati ro, ki ile-ẹjọ ṣaa fopin si igbeyawo awọn loun fẹ, nitori ọkunrin naa ko tọju oun daadaa, eyi si ti mu ki ìfẹ rẹ yọ lọkan oun patapata. Olujẹjọ naa fara mọ ki ile-ẹjọ tu igbeyawo wọn ka, o ni niṣe loun paapaa n fara da gbogbo ẹgbin ti olupẹjọ fi n rẹ oun lara lati iye ọjọ yii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awọn eeyan ba mi sọrọ lẹyin ti mo ka a mọ pẹlu ọkunrin, mo si dariji i, a tun jọ n gbe papọ gẹgẹ bíi tatẹyin wa. “Ṣugbọn nigba to ya lo tun bẹrẹ si i ko ọkunrin kiri. Aṣa ale yiyan to ko yii lo mu ifẹ ẹ yọ lọkan mi patapata. “Njẹ ẹ mọ nnkan to tiẹ waa mu inu bi mi patapata?


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

“Ṣugbọn nigba to ya lo tun bẹrẹ si i ko ọkunrin kiri. Aṣa ale yiyan to ko yii lo mu ifẹ ẹ yọ lọkan mi patapata. “Njẹ ẹ mọ nnkan to tiẹ waa mu inu bi mi patapata? Niṣe niyawo mi fẹẹ ba ale rẹ to ba a sun lọjọsi lọ. Iyawo mi ko si fi bo fun mi rara pe ifẹ ọkunrin yẹn wa lọkan oun. “Bi ki i baa ṣe pe mo ka a mọ ibi to to ti palẹ ẹru rẹ mọ ni, iba kuku ti ko tọ ale rẹ lọ, ti wọn iba si ti jọ maa gbe gẹgẹ bii tọkọ-taya bayii.” Niwọn igba ti awọn mejeeji ti fara mọ ki ile-ẹjọ tu igbeyawo awọn ka, igbimọ awọn adajọ kootu naa, labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla, ti fopin si ibaṣepọ tọkọ-taya naa gẹgẹ bii ololufẹ.


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

Niṣe niyawo mi fẹẹ ba ale rẹ to ba a sun lọjọsi lọ. Iyawo mi ko si fi bo fun mi rara pe ifẹ ọkunrin yẹn wa lọkan oun. “Bi ki i baa ṣe pe mo ka a mọ ibi to to ti palẹ ẹru rẹ mọ ni, iba kuku ti ko tọ ale rẹ lọ, ti wọn iba si ti jọ maa gbe gẹgẹ bii tọkọ-taya bayii.” Niwọn igba ti awọn mejeeji ti fara mọ ki ile-ẹjọ tu igbeyawo awọn ka, igbimọ awọn adajọ kootu naa, labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla, ti fopin si ibaṣepọ tọkọ-taya naa gẹgẹ bii ololufẹ. Olupẹjọ nile-ẹjọ yọnda ọmọ kan ṣoṣo to sọ igbeyawo naa pọ fun, wọn waa paṣẹ fun olujẹjọ lati maa san ẹgbẹrun marun-un marun-un naira loṣooṣu fun olupẹjọ gẹgẹ bii owo ti obinrin naa yóò fi máa tọju ọmọ naa.


Ọkọ pẹlu ale n ja soyun Maryam n’Ibadan

Olupẹjọ nile-ẹjọ yọnda ọmọ kan ṣoṣo to sọ igbeyawo naa pọ fun, wọn waa paṣẹ fun olujẹjọ lati maa san ẹgbẹrun marun-un marun-un naira loṣooṣu fun olupẹjọ gẹgẹ bii owo ti obinrin naa yóò fi máa tọju ọmọ naa.