O ni Abiọdun lo pe oun lati Ijẹbu-Ode pe kawọn jọ lọọ jale ọhun pẹlu ibọn ti wọn ba lọwọ oun yẹn. Ọjọ kẹta tọwọ ba Ayọmide ni wọn ri Abiọdun naa mu, Ṣagamu ni wọn ti ri oun mu lọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹjọ. Wọn ti ko awọn mejeeji lọ sọdọ awọn SARS fun itẹsiwaju itọpinpin gẹgẹ bi CP Edward Ajogun ṣe paṣẹ.


Abraham lu Fulani pa l’Ogboomọṣọ, o lo fi maaluu jẹ oko oun

Ọlawale Ajao, Ibadan Nitori ti Fulani fi maaluu jẹ oko ẹ, ọkunrin agbẹ kan, Abraham Alamu, ti lu Fulani onimaaluu ọhun, Shuaib Adamu, pa. Lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii, niṣẹlẹ ọhun waye nigba ti Abraham gbẹmi odidi eeyan ẹlẹran ara bii tiẹ labule Ẹlẹga, niluu Ikoyi, nitosi Ogbomọṣọ, nijọba ibilẹ Oriire, nipinlẹ Ọyọ, nitori ohun ọgbin inu oko rẹ ti awọn maaluu onitọhun jẹ. Wọn ni oku Shuab ko dun un wo loju rara nitori bi ọdaju ọkunrin naa ṣe fi hámà fọ ọ lori pẹ́́tẹ́pẹ́tẹ́. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, ni kete ti ẹmi bọ lara Fulani onimaaluu naa loju ọkunrin agbẹ yii walẹ, to si na papa bora. Ọsẹ kan lẹyin iṣẹlẹ yii, iyẹn, ọjọ Furaidee to kọja lọwọ awọn ajọ ẹṣọ alaabo ilu (sífú dì̀fẹǹsì), iyẹn Nigeria Security and Civil Defence Corps (NSCDC) pada tẹ ẹ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn oniroyin n’Ibadan, Agbẹnusọ fun ajọ ẹṣọ alaabo ilu nipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Oluwọle Oluṣẹgun, sọ pe ni kete ti awọn pari iwadii awọn lori iṣẹlẹ yii lawọn ti fa afurasi ọdaran naa le awọn ọlọpaa lọwọ. Lara awọn nnkan ija oloro to sọ pe wọn ka mọ Alamu lọwọ lasiko ti wọn mu un ni, hámà, ìyọ̀ṣó, sísọ́ọ̀sì, ayùn ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Jimoh Ibrahim darapọ mọ ẹgbẹ APC l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akure Ọgọọrọ awọn ọmọ ẹgbẹ APC loriẹ-ede yii ni wọn peju peṣẹ siluu Igbotako, nijọba ibilẹ Okitipupa, lọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ to kọja, nibi ti gbajugbaja oniṣowo ni, Dokita Jimoh Ibrahim, ti kede ipinnu rẹ pe oun ko ba wọn ṣe ẹgbẹ PDP mọ, o ni oun ti darapọ mọ ẹgbẹ APC to n ṣejọba ipinlẹ Ondo lọwọ lati ọjọ naa lọ. Ojulowo ọmọ ẹgbẹ PDP lọkunrin agbẹjọro ọhun tẹlẹ, ni kete ti Gomina ana nipinlẹ Ondo, Dokita Oluṣẹgun Mimiko ti sa kuro ninu ẹgbẹ Labour to wa, to si lọọ darapọ mọ PDP ni nnkan ko ti lọ deedee mọ laarin awọn mejeeji. Ninu ẹgbẹ yii kan naa ni Ibrahim ti dije ta ko Eyitayọ Jẹgẹdẹ ti Mimiko fa kalẹ ninu eto idibo gomina to waye lọdun 2016, eyi to ṣokunfa bi ẹgbẹ ọhun ṣe fidi–rẹmi latari ọkan-o-jọkan ẹjọ ti wọn pe ara wọn lori ẹni to yẹ ko dije. Eto idibo ku bii ọjọ meji pere nile-ẹjọ sẹṣẹ da Jẹgẹdẹ lare, ti adajọ si kede rẹ nigba naa pe oun lẹni to lẹtọọ ati dije lorukọ ẹgbẹ PDP. Ọrọ to kọkọ ti ẹnu ọkunrin yii jade lẹyin idajọ naa ni pe ko dun oun rara bi wọn ṣe da alatako oun lare, nitori pe ọbẹ ge ọmọ lọwọ, ọmọ sọ ọbẹ nu, ọbẹ ti ṣe ohun to fẹẹ ṣe. O ni inu oun dun pe erongba oun lori eto idibo to fẹẹ waye naa ti di mimusẹ ki wọn too da Jẹgẹdẹ lare.


Jimoh Ibrahim darapọ mọ ẹgbẹ APC l’Ondo

Eto idibo ku bii ọjọ meji pere nile-ẹjọ sẹṣẹ da Jẹgẹdẹ lare, ti adajọ si kede rẹ nigba naa pe oun lẹni to lẹtọọ ati dije lorukọ ẹgbẹ PDP. Ọrọ to kọkọ ti ẹnu ọkunrin yii jade lẹyin idajọ naa ni pe ko dun oun rara bi wọn ṣe da alatako oun lare, nitori pe ọbẹ ge ọmọ lọwọ, ọmọ sọ ọbẹ nu, ọbẹ ti ṣe ohun to fẹẹ ṣe. O ni inu oun dun pe erongba oun lori eto idibo to fẹẹ waye naa ti di mimusẹ ki wọn too da Jẹgẹdẹ lare. Loootọ lọmọ bibi ilu Igbotako ọhun ko duro sibi kan sọ fawọn eeyan pe oun ti kuro ninu ẹgbẹ PDP, sibẹ, ko ba wọn da sohunkohun lati ọdun bii mẹrin sẹyin, bẹẹ ni ko si fi bo rara pe Gomina to wa lori oye, Arakunrin Rotimi Akeredolu loun n ṣatilẹyin fun. Idi ree ti ipinnu to ṣe lọjọ Ẹti, Furaidee ọsẹ to kọja ko ṣe fi bẹẹ jọ awọn eeyan ipinlẹ Ondo loju pẹlu bo ṣe jẹ pe ọpọ wọn lo ti mọ ẹni to n ṣiṣẹ fun tẹlẹ ko too ṣẹṣẹ waa kede erongba rẹ lati darapọ mọ ẹgbẹ APC.


Jimoh Ibrahim darapọ mọ ẹgbẹ APC l’Ondo

Loootọ lọmọ bibi ilu Igbotako ọhun ko duro sibi kan sọ fawọn eeyan pe oun ti kuro ninu ẹgbẹ PDP, sibẹ, ko ba wọn da sohunkohun lati ọdun bii mẹrin sẹyin, bẹẹ ni ko si fi bo rara pe Gomina to wa lori oye, Arakunrin Rotimi Akeredolu loun n ṣatilẹyin fun. Idi ree ti ipinnu to ṣe lọjọ Ẹti, Furaidee ọsẹ to kọja ko ṣe fi bẹẹ jọ awọn eeyan ipinlẹ Ondo loju pẹlu bo ṣe jẹ pe ọpọ wọn lo ti mọ ẹni to n ṣiṣẹ fun tẹlẹ ko too ṣẹṣẹ waa kede erongba rẹ lati darapọ mọ ẹgbẹ APC.


Ijamba ọkọ ajagbe elepo fẹmi ọpọ eeyan ṣofo l’Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Eeyan mẹrin ni wọn pade iku ojiji, ti ọpọ eeyan si tun fara pa nibi ijamba ọkọ ajagbe kan to waye niluu Ikarẹ-Akoko, nijọba ibilẹ Ariwa Ila-Oorun Akoko, lọsan-an ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii. ALAROYE gbọ pe ilu Ọgbagi Akoko ni awakọ naa ti n bọ pẹlu epo diisu to wa ninu ọkọ rẹ. Oke nla kan to wa laduugbo Ọkọrun, Ọlọkọ, n’Ikarẹ Akoko, ni wọn lo n sọ kalẹ lọwọ to fi padanu ijanu ọkọ rẹ, leyii to ṣokunfa bo ṣe lọọ kọ lu awọn ọkọ, ọlọkada awọn ṣọọbu atawọn to n fẹsẹ rin lagbegbe ọhun. Awọn oṣiṣẹ ajọ oju popo to wa niluu ọhun la gbọ pe wọn gbiyanju ati yọ awọn to ha sabẹ ọkọ ajagbe naa, ti wọn si sare ko awọn to farapa atawọn to ku sinu iṣẹlẹ naa lọ sile-iwaosan ijọba to wa n’Ikarẹ. Awọn fọto ijamba naa niyi:


Ijọba Eko yoo ṣi ileewe alakọọbẹrẹ ati girama lọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an

Faith Adebọla Idunnu ti ṣubu lu ayọ fawọn akẹkọọ lawọn ile-ẹkọ jake-jado ipinlẹ Eko pẹlu bi Gomina ipinlẹ ọhun, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu, ṣe kede nirọlẹ ọjọ Abamẹta, Satide yii, pe gbogbo ile-ẹkọ nipinlẹ naa maa ṣi fun ikẹkọọ lakọtun ninu oṣu kẹsan-an ọdun yii. Nibi ipade pẹlu awọn akọroyin to waye nile ijọba to wa ni Marina, l’Ekoo, ni gomina ti sọrọ naa di mimọ. Sanwo-Olu ni: “Inu mi dun lati kede pe awọn ileewe giga wa yoo si fun ikẹkọọ bẹrẹ lati ọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an, gbogbo ile-ẹkọ giga pata.” Lara awọn ile-ẹkọ naa ni fasiti, poli atawọn kọlẹẹji to kaakiri ipinlẹ ọhun. Gomina tun tẹ siwaju pe awọn ileewe pamari ati sẹkọndri yoo lanfaani lati bẹrẹ eto ẹkọ tiwọn naa pada lati ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an yii, kan naa, iyẹn lẹyin tawọn to n ṣe idanwo aṣekagba Wayẹẹki to n lọ lọwọ yii ba ti pari idanwo wọn lọjọ keji, oṣu ọhun.


Wahala de, awọn meji di alaga PDP l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Walaha to n lọ lọwọ lẹgbẹ oṣelu People’s Democratic Party nipinlẹ Ekiti ko ti i dopin rara pẹlu bi ẹgbẹ naa ṣe ṣeto idibo meji ọtọọtọ lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, ti alaga meji si jawe olubori. Bisi Kọlawọle lo di alaga ni igun gomina Ekiti tẹlẹ, Ayọdele Fayoṣe, nigba ti Ọnarebu Kẹhinde Ọdẹbunmi di alaga fun igun Sẹnetọ Biọdun Olujimi. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja, ni wahala kọkọ ṣẹlẹ nigba ti igun mejeeji ṣe idibo fawọn alaṣẹ nijọba ibilẹ. Bi igun Olujimi ṣe dibo tiwọn ni ṣekiteriati ẹgbẹ kaakiri lawọn ti Fayoṣe di tiwọn nile awọn adari ẹgbẹ. Nibi idibo naa to waye lọjọ Satide nile itura Petim, l’Ado-Ekiti, ni Fayoṣe ati Oloye Ṣẹgun Oni toun naa jẹ gomina Ekiti tẹlẹ ti pari ija wọn, ti wọn si pinnu lati ṣiṣẹ papọ. Lasiko naa ni Fayoṣe sọ pe PDP ti ṣetan lati gbajọba lọwọ ẹgbẹ All Progressives Congress (APC), bẹẹ ni Oni sọ pe oun yoo ṣiṣẹ takuntakun lati le APC kuro nipinlẹ naa.


Bi igun Olujimi ṣe dibo tiwọn ni ṣekiteriati ẹgbẹ kaakiri lawọn ti Fayoṣe di tiwọn nile awọn adari ẹgbẹ. Nibi idibo naa to waye lọjọ Satide nile itura Petim, l’Ado-Ekiti, ni Fayoṣe ati Oloye Ṣẹgun Oni toun naa jẹ gomina Ekiti tẹlẹ ti pari ija wọn, ti wọn si pinnu lati ṣiṣẹ papọ. Lasiko naa ni Fayoṣe sọ pe PDP ti ṣetan lati gbajọba lọwọ ẹgbẹ All Progressives Congress (APC), bẹẹ ni Oni sọ pe oun yoo ṣiṣẹ takuntakun lati le APC kuro nipinlẹ naa. Bakan naa ni Fayoṣe ki Oni kaabọ pada, o ni ile lo pada si, oun si ki i ku oriire nitori o di atunbi. Fayoṣe kilọ fawọn ọmọ ẹgbẹ, o ni ki wọn ma huwa ọdalẹ, nitori iwa naa lo jẹ ki APC gbajọba Ekiti lọdun 2018, ṣugbọn 2020 yoo yatọ nipinlẹ naa. O waa fọgbọn sọko ọrọ si Olujimi pẹlu bo ṣe ni ẹgbẹrun marun-un sẹnetọ ati aṣofin ko le dena de ẹni to ba ti jẹ gomina ri.


Bakan naa ni Fayoṣe ki Oni kaabọ pada, o ni ile lo pada si, oun si ki i ku oriire nitori o di atunbi. Fayoṣe kilọ fawọn ọmọ ẹgbẹ, o ni ki wọn ma huwa ọdalẹ, nitori iwa naa lo jẹ ki APC gbajọba Ekiti lọdun 2018, ṣugbọn 2020 yoo yatọ nipinlẹ naa. O waa fọgbọn sọko ọrọ si Olujimi pẹlu bo ṣe ni ẹgbẹrun marun-un sẹnetọ ati aṣofin ko le dena de ẹni to ba ti jẹ gomina ri. Nigba toun n sọrọ, Ọdẹbunmi ti wọn ṣeto idibo tirẹ nile itura Lotus, l’Ado-Ekiti, sọ pe atunṣe ati ayipada ti de ba ẹgbẹ PDP Ekiti bayii pẹlu bi oun ṣe di alaga. O ni ko si ọrọ pupọ toun fẹẹ sọ lori ọrọ Fayoṣe, nitori oloṣelu naa kọ ni yoo sọ nnkan ti yoo ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ bi ko ṣe awọn ọmọ ẹgbẹ ti wọn pọ ju ẹni kan lọ. O waa ni ko si awọn aṣoju ajọ eleto idibo (INEC) nibi gbogbo idibo to waye ni igun Fayoṣe, eyi to sọ igbesẹ wọn di ere ọmọde.


Nigba toun n sọrọ, Ọdẹbunmi ti wọn ṣeto idibo tirẹ nile itura Lotus, l’Ado-Ekiti, sọ pe atunṣe ati ayipada ti de ba ẹgbẹ PDP Ekiti bayii pẹlu bi oun ṣe di alaga. O ni ko si ọrọ pupọ toun fẹẹ sọ lori ọrọ Fayoṣe, nitori oloṣelu naa kọ ni yoo sọ nnkan ti yoo ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ bi ko ṣe awọn ọmọ ẹgbẹ ti wọn pọ ju ẹni kan lọ. O waa ni ko si awọn aṣoju ajọ eleto idibo (INEC) nibi gbogbo idibo to waye ni igun Fayoṣe, eyi to sọ igbesẹ wọn di ere ọmọde. Bakan naa lo ni ile-ẹjọ nikan ni yoo sọ igun to jẹ ojulowo, ki Fayoṣe ma ti i dunnu rara.


Bakan naa lo ni ile-ẹjọ nikan ni yoo sọ igun to jẹ ojulowo, ki Fayoṣe ma ti i dunnu rara.


Adajọ ni ki wọn sanwo ‘gba ma binu’ fawọn aṣofin Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ile-ẹjọ giga kan to wa l’Akurẹ ti paṣẹ fun ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo lati da awọn aṣofin mẹta ti wọn da duro pada lẹyẹ-o-sọka. Igbakeji abẹnugan ile, Ọnarebu Irọju Ogundeji, to n ṣoju awọn eeyan Odigbo kin-in-ni, Wale Williams, lati ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ondo keji ati Favour Tomomewo, to jẹ aṣoju awọn eeyan Ilajẹ keji ni wọn da duro ni nnkan bii oṣu meji sẹyin, lẹyin ti wọn kọ lati kọwọ bọwe iyọnipo Igbakeji Gomina ipinlẹ naa, Ọnarebu Agbooọla Ajayi. Adajọ kootu ọhun, Onidaajọ Ademọla Bọla, dajọ lọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ to kọja, pe ohun to lodi sofin patapata ni bi wọn ṣe n di awọn aṣofin mẹtẹẹta naa lọwọ lati ṣoju awọn eeyan to dibo yan wọn gẹgẹ bii aṣofin. Onidaajọ Ademọla paṣẹ pe ki wọn da awọn ti wọn da duro naa pada kiakia, bẹẹ ni wọn gbọdọ tun san miliọnu marun-un naira fun ẹnikọọkan wọn gẹgẹ bii owo gba ma biinu.


Sanwo-Olu ṣeleri iranlọwọ fawọn olugbe ile ti ẹlikọpita ja si l’Ekoo

Faith Adebọla Gomina Babajide Sanwo-Olu ti paṣẹ pe ki ajọ ti n ri si bi ile ṣe duro daadaa si l’Ekoo, LASBCA, bẹrẹ ayẹwo sawọn ile to wa ni agbegbe ibi ti baalu agberapaa (hẹlikọpita) ja bọ si n’Ikẹja, lati mọ boya awọn ile naa ṣi ṣee lo fawọn to n gbe ibẹ abi wọn ti di ẹgẹrẹmiti. Bẹẹ lo ṣeleri iranlọwọ fawọn olugbe ile naa. Ọṣan ọjọ Abamẹta, Satide, ni gomina sọrọ naa nigba toun ati ikọ rẹ ṣabẹwo sibi iṣẹlẹ yii lati wo bi nnkan ọhun ṣe ri. Gomina Sanwo-Olu ni o pọn dandan ki ijọba wo iduro ile to wa ni Ojule kẹrinla ati ikẹrindinlogun, ọna Salvation, ni Ọpẹbi, atawọn ile mi-in to wa layiika pẹlu, tori iṣẹlẹ naa le ti mu ki awọn ile naa wa ninu ewu. Yatọ si ti ayẹwo yii, Gomina Sanwo-Olu ni ijọba oun yoo nawo to ba yẹ lati fi ṣatunṣe si awọn ibi ti baaluu naa ti ba nnkan jẹ lara awọn ile ọhun. O waa ba mọlẹbi awọn mẹta to doloogbe ninu ijamba naa kẹdun, o si gbadura pe ki Ọlọrun tu wọn ninu fun iku airotẹlẹ to mu eeyan wọn lọ.


Gomina Sanwo-Olu ni o pọn dandan ki ijọba wo iduro ile to wa ni Ojule kẹrinla ati ikẹrindinlogun, ọna Salvation, ni Ọpẹbi, atawọn ile mi-in to wa layiika pẹlu, tori iṣẹlẹ naa le ti mu ki awọn ile naa wa ninu ewu. Yatọ si ti ayẹwo yii, Gomina Sanwo-Olu ni ijọba oun yoo nawo to ba yẹ lati fi ṣatunṣe si awọn ibi ti baaluu naa ti ba nnkan jẹ lara awọn ile ọhun. O waa ba mọlẹbi awọn mẹta to doloogbe ninu ijamba naa kẹdun, o si gbadura pe ki Ọlọrun tu wọn ninu fun iku airotẹlẹ to mu eeyan wọn lọ. Gomina tun ba awọn olugbe ile ti hẹlikọpita naa ja si sọrọ, o ki wọn ku ewu, o si ṣeleri pe ijọba yoo ṣeranwọ fun wọn lori ohunkohun ti wọn ba padanu lasiko ijamba to waye ọhun. O kere tan, eeyan mẹta, ti ẹni to tukọ naa wa lara wọn, lo dagbere faye lai ro tẹlẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja naa, latari ijamba hẹlikọpita to ja bọ sinu ọgba ile alaja kan naa.


Gomina tun ba awọn olugbe ile ti hẹlikọpita naa ja si sọrọ, o ki wọn ku ewu, o si ṣeleri pe ijọba yoo ṣeranwọ fun wọn lori ohunkohun ti wọn ba padanu lasiko ijamba to waye ọhun. O kere tan, eeyan mẹta, ti ẹni to tukọ naa wa lara wọn, lo dagbere faye lai ro tẹlẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja naa, latari ijamba hẹlikọpita to ja bọ sinu ọgba ile alaja kan naa.


Nnkan ma waa de o! Wọn tun pa Mary l’Akinyẹle

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin tọwọ awọn agbofinro ti tun ba Sunday Shodipẹ, afurasi ọdaran to n pa awọn eeyan kiri nijọba ibilẹ Akinyẹle, n’Ibadan, ajalu mi-in tun ṣẹlẹ lagbegbe ọhun pẹlu bi awọn amookunṣika ẹda kan ṣe fipa ba ọbinrin kan, Mary Daramọla, laṣepọ, ti wọn si tun ran an lọ sọrun papandodo. Labule ti wọn n pe ni Alábàtà, nitosi Mọniya, nijọba ibilẹ Akinyẹle, n’Ibadan, niṣẹlẹ ọhun ti waye lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ọkunrin kan ti wọn n pe ni Toheeb Ako atawọn ẹgbẹ ẹ ni wọn lọọ ṣiṣẹ laabi naa gẹgẹ bi Baalẹ Alabata, Oloye Rasaq Ajimọti fidi ẹ mulẹ. Wọn ni nibi tawọn ọdaju eeyan ọhun ti n gbiyanju lati gbe oku ọmọbinrin naa ju sinu igbo lẹnikan to n kọja lọ nitosi ibẹ ka wọn mọ, to si fariwo ta. Ariwo ọkunrin yii lawọn ara abule naa gbọ ti wọn fi tu jade, ti wọn si mu eyi to n jẹ Jimoh ninu awọn olubi eeyan naa nigba ti awọn yooku sa lọ patapata. Awọn olugbe ijọba ibilẹ Akinyẹle ti waa rawọ ẹbẹ sijọba lati wa nnkan ṣe si ọrọ iṣekupani ati ifipabanilopọ to n waye lemọlemọ lagbegbe naa lẹnu ọjọ mẹta yii.


Wọn ni nibi tawọn ọdaju eeyan ọhun ti n gbiyanju lati gbe oku ọmọbinrin naa ju sinu igbo lẹnikan to n kọja lọ nitosi ibẹ ka wọn mọ, to si fariwo ta. Ariwo ọkunrin yii lawọn ara abule naa gbọ ti wọn fi tu jade, ti wọn si mu eyi to n jẹ Jimoh ninu awọn olubi eeyan naa nigba ti awọn yooku sa lọ patapata. Awọn olugbe ijọba ibilẹ Akinyẹle ti waa rawọ ẹbẹ sijọba lati wa nnkan ṣe si ọrọ iṣekupani ati ifipabanilopọ to n waye lemọlemọ lagbegbe naa lẹnu ọjọ mẹta yii. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni afurasi ọdaran naa ti wa latimọle awọn agbofinro, nibi to ti n ran wọn lọwọ ninu iwadii ti wọn n ṣe lori iṣẹlẹ yii.


Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni afurasi ọdaran naa ti wa latimọle awọn agbofinro, nibi to ti n ran wọn lọwọ ninu iwadii ti wọn n ṣe lori iṣẹlẹ yii.


Lẹyin ọdun mẹtalelogun to ti n jokoo, Yinka Ayefẹlẹ ti le dide kọrin bayii

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Gbajugbaja akọrin Tungba nni, Joel Ọlayinka Ayefẹlẹ, ti n dide duro bi ẹ ṣe n ka iroyin yii, eyi si jẹ lẹyin ọdun mẹtalelogun to ni ijamba ọkọ to kan eegun ẹyin rẹ. Ki i ṣe pe Yinka Ayẹfẹlẹ ṣiṣẹ abẹ lo fi le duro lori ẹsẹ rẹ lasiko yii, ọkan ninu awọn ololufẹ rẹ ti wọn n pe ni Ọnarebu Dare Akande, ti inagijẹ ẹ n jẹ Obama l’Amẹrika lo ra kẹkẹ kan to yatọ si ti ijokoo fun Yinka. Bo tilẹ jẹ pe o le jokoo ninu ẹ to ba wu u, sibẹ, bọtinni kan wa lara kẹkẹ naa to jẹ beeyan ba ti tẹ nnkan ti yoo fi naro bayii, kẹkẹ naa yoo ga soke ni, ẹni to si wa ninu ẹ yoo le duro lai si iṣoro kankan. Alẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii ni Yinka Ayefẹlẹ ṣafihan kẹkẹ aramanda naa, niṣe lo duro ninu ẹ girigiri to si n rẹrin-in ayọ, kedere lo si han pe ẹbun pataki naa dun mọ ọn ninu gidi. Oju opo Instagiraamu ni Ayefẹlẹ gba lọ, nibi lo ti ṣafihan fidio kan to ti duro ninu kẹkẹ yii, bẹẹ lo n dupẹ lọwọ Darẹ Akande, o loun lo ra kẹkẹ naa foun. Lẹyin eyi lo tun kọ akọle kan to ka bayii pe ‘’Ara tù mi pupọ bayii kuro ninu inira mi… Ọnarebu Dare Akande lo ra eyi fun mi (kẹkẹ naa).


Alẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii ni Yinka Ayefẹlẹ ṣafihan kẹkẹ aramanda naa, niṣe lo duro ninu ẹ girigiri to si n rẹrin-in ayọ, kedere lo si han pe ẹbun pataki naa dun mọ ọn ninu gidi. Oju opo Instagiraamu ni Ayefẹlẹ gba lọ, nibi lo ti ṣafihan fidio kan to ti duro ninu kẹkẹ yii, bẹẹ lo n dupẹ lọwọ Darẹ Akande, o loun lo ra kẹkẹ naa foun. Lẹyin eyi lo tun kọ akọle kan to ka bayii pe ‘’Ara tù mi pupọ bayii kuro ninu inira mi… Ọnarebu Dare Akande lo ra eyi fun mi (kẹkẹ naa). O o ni i mọ inira ni gbogbo ọjọ aye rẹ. O ṣeun pupọ, Dare Akande ti n jẹ Obama l’Amẹrika. Mo le dide kọrin bayii nibikibi.


O o ni i mọ inira ni gbogbo ọjọ aye rẹ. O ṣeun pupọ, Dare Akande ti n jẹ Obama l’Amẹrika. Mo le dide kọrin bayii nibikibi. O jẹ ki igbagbọ mi pe ma a ṣi dide rin tun le kun si i. Mo gbagbọ.’’ Bẹẹ ni Yinka Ayefẹlẹ fi ẹmi imoore ati idunnu han si ẹni to ṣe e loore nla yii, to jẹ ko le duro lori ẹsẹ rẹ lẹyin ọdun gbọgbọrọ. Ọjọ kejila, oṣu kejila, ọdun 1997, ni Yinka Ayefẹlẹ nijamba ọkọ to kan egungun ẹyin rẹ, latigba naa ni ko ti le dide mọ, ti ko si le fẹsẹ rẹ rin. Ṣugbọn ni bayii, Ayefẹlẹ ti n dide naro, o si ti n dide kọrin nibikibi.


O jẹ ki igbagbọ mi pe ma a ṣi dide rin tun le kun si i. Mo gbagbọ.’’ Bẹẹ ni Yinka Ayefẹlẹ fi ẹmi imoore ati idunnu han si ẹni to ṣe e loore nla yii, to jẹ ko le duro lori ẹsẹ rẹ lẹyin ọdun gbọgbọrọ. Ọjọ kejila, oṣu kejila, ọdun 1997, ni Yinka Ayefẹlẹ nijamba ọkọ to kan egungun ẹyin rẹ, latigba naa ni ko ti le dide mọ, ti ko si le fẹsẹ rẹ rin. Ṣugbọn ni bayii, Ayefẹlẹ ti n dide naro, o si ti n dide kọrin nibikibi.


Ọpẹ o, Korona ti lọ lara Igbakeji Gomina Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Esi ayẹwo Igbakeji Gomina Kwara to tun jẹ alaga igbimọ to n gbogun ti arun koronafairọọsi, Kayọde Alabi, ti fi han pe ko ni arun naa lara mọ. Alukoro igbimọ Covid-19 ni Kwara, Rafiu Ajakaye, lo sọ eleyii di mimọ ninu atẹjade kan to fi sita laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii. O ṣalaye pe ayẹwo ẹmeeji ọtọọtọ ti wọn ṣe fun un lọjọ Ẹti, Furaidee, fi han pe ara rẹ ti da ṣaka, o si maa pada sẹnu iṣẹ rẹ ni kiakia. Ijọba dupẹ lọwọ gbogbo araalu fun aduroti ati adura wọn. Wọn tun gbadura fun ilera ati iwosan fun iyawo rẹ atawọn to ṣi n gba itọju nibudo iyasọtọ.


Ẹwọn n run nimu Kingsley, ọmọ ọdun mẹtala lo fipa ba laṣepọ ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Fun ẹsun fifipa ba ọmọ ọdun mẹtala kan laṣepọ, ile-ẹjọ Magisreeti kan niluu Ilọrin, ti paṣẹ ki ọkunrin kan, Kingsley Eze, ṣi lọ wa latimọle ọgba ẹwọn to wa ni Mandala lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. Iwadii awọn ọlọpaa fi han pe lasiko ti ọmọbinrin naa lọọ tun ẹrọ amunawa (jẹnẹratọ) baba rẹ ṣe lọdọ Kingsley niṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ṣe ni afurasi naa fọgbọn tan an wọnu yara rẹ, to si fipa ba a laṣepọ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni o ti jẹwọ ni tesan awọn pe loootọ loun jẹbi ẹsun naa. Agbẹjọro ijọba, Adigun Adisa, ni ki ile-ẹjọ gbe e sahaamọ, nitori pe ẹsun ifipabanilopọ ki i ṣe ohun ti wọn kan le gba oniduuro rẹ ṣaa. Ṣugbọn agbẹjọro olujẹjọ, Lawrence Ọpọọla, ta ko aba agbefọba naa, o ni onibaara oun ko ti i jẹbi ẹsun ta a fi kan an, afigba tile-ẹjọ ba paṣẹ bẹẹ.


Ileeṣẹ ọlọpaa ni o ti jẹwọ ni tesan awọn pe loootọ loun jẹbi ẹsun naa. Agbẹjọro ijọba, Adigun Adisa, ni ki ile-ẹjọ gbe e sahaamọ, nitori pe ẹsun ifipabanilopọ ki i ṣe ohun ti wọn kan le gba oniduuro rẹ ṣaa. Ṣugbọn agbẹjọro olujẹjọ, Lawrence Ọpọọla, ta ko aba agbefọba naa, o ni onibaara oun ko ti i jẹbi ẹsun ta a fi kan an, afigba tile-ẹjọ ba paṣẹ bẹẹ. Adajọ Shade Lawal gba ẹbẹ agbẹjọro ijọba naa, o si ni ki wọn maa gbe olujẹjọ ọhun lọ si ọgba ẹwọn, ko wa nibẹ titi di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


Adajọ Shade Lawal gba ẹbẹ agbẹjọro ijọba naa, o si ni ki wọn maa gbe olujẹjọ ọhun lọ si ọgba ẹwọn, ko wa nibẹ titi di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


Awakọ pa ọlọkada sori afara niluu Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ọlọkada kan ti ko ti i sẹni to mọ orukọ rẹ pade iku ojiji lọjọ Ẹti, Furaidee, lẹyin ti awakọ ayọkẹlẹ kan kọ lu u lori afara to wa ni Post Office, niluu Ilọrin, to si sa lọ. Ijamba ọhun to ṣẹlẹ ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ lawọn to ṣoju wọn ni ere asapajude lo fa a. Ọlọkada ọhun to gbe ero sẹyin ni wọn loun pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ naa fori sọ ara wọn, loju ẹsẹ ni ọkunrin naa si ku, ṣugbọn ẹni to gbe sẹyin farapa yannayanna. Awọn oṣiṣẹ ajọ to n mojuto irinna ọkọ nipinlẹ Kwara, KWARTMA, lo lọọ gbe oku ọlọkada naa ati ẹni to farapa lọ sileewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin, UITH, nibi to ti n gba itọju.


“Ẹ ba wa dupẹ lọwọ Ọlọrun ti baaluu to ja yii ko pa wa mọnu ile”

Orin ọpẹ ati ijo ayọ lawọn ti wọn n gbe ni ojule kẹrinlelogun, Ọna Salvation, ni ilu Ọpẹbi lagbegbe Ikẹja fi n dupẹ, nigba ti wọn n ba awọn oniroyin sọrọ lẹyin ti ọkọ-ofurufu kekere (hẹlikoputa) ti ja saarin ile wọn lanaa yii. “Ẹ sa maa ba wa dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ki i ṣe inu ile gan-an lẹronmpileeni yii ja si, tabi ko jẹ oru ni, ohun ti yoo ṣẹlẹ yoo le ju bayii lọ!” Ẹni kan ninu awọn olugbe ile naa lo sọ bẹẹ. Arabinrin Grace Awolaja sọ nibẹ pe awọn dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ko sẹni kan to ku ninu ile awọn, bo tilẹ jẹ pe awọn gbọ iku awọn ti wọn wa ninu baaluu naa, bẹẹ lo si sọ pe o yẹ ki awọn ẹlẹronpileeni wọnyi maa tun ọkọ wọn ṣe daadaa ki wọn too gbe wọn si oju ofurufu. O ni fun ọpọ iṣẹju ni baaluu naa fi n ra baba loju ọrun ko too di pe o ṣẹṣẹ waa ja lulẹ. Alaaji Saliu Bamidele tilẹ ni o le jẹ injinni ọkọ-ofurufu naa lo daṣẹ silẹ, nitori bo ṣe ja lojiji bẹẹ ya awọn paapaa lẹnu. Niṣe ni hẹlikoputa naa fa ara ogiri ile to ja bọ si ya, to si ba mọto to wa nibẹ jẹ pata.


O ni fun ọpọ iṣẹju ni baaluu naa fi n ra baba loju ọrun ko too di pe o ṣẹṣẹ waa ja lulẹ. Alaaji Saliu Bamidele tilẹ ni o le jẹ injinni ọkọ-ofurufu naa lo daṣẹ silẹ, nitori bo ṣe ja lojiji bẹẹ ya awọn paapaa lẹnu. Niṣe ni hẹlikoputa naa fa ara ogiri ile to ja bọ si ya, to si ba mọto to wa nibẹ jẹ pata. Mark Okeke to ni ṣọọbu aṣọ tita lọọọkan iwaju ile naa sọ pe awọn ti ri ẹronmpileeni naa to n pooyi loju ọrun, to si n fẹẹ ja bọ sinu ọ̀gbun kànáà to wa nitosi ibẹ, afi bo ṣe tun gbera paa lẹekan naa, lo ba doju kọ ile yii, ojiji lawọn si gbọ ariwo nla, ti eruku si bo gbogbo oju ọrun dáru. Okeke ni, “Ọpọ awọn ti wọn n gbe ile naa ni wọn ko si nile, Ọlọrun lo yọ wọn!”


Mark Okeke to ni ṣọọbu aṣọ tita lọọọkan iwaju ile naa sọ pe awọn ti ri ẹronmpileeni naa to n pooyi loju ọrun, to si n fẹẹ ja bọ sinu ọ̀gbun kànáà to wa nitosi ibẹ, afi bo ṣe tun gbera paa lẹekan naa, lo ba doju kọ ile yii, ojiji lawọn si gbọ ariwo nla, ti eruku si bo gbogbo oju ọrun dáru. Okeke ni, “Ọpọ awọn ti wọn n gbe ile naa ni wọn ko si nile, Ọlọrun lo yọ wọn!”


Ẹni kan to ku ninu ọkọ-ofurufu to jabọ lEkoo lanaa naa ti ku o

Awọn mẹta ni wọn wa ninu ọko ofurufu agberapaa (hẹlikoputa) to jabọ saarin ile meji lagbegbe Ọpẹbi lanaa ọjọ Ẹti, Furaide, lẹsẹkẹsẹ ni meji si ti ku ninu wọn. Wọn sare gbe ẹni kan to ku lọ si ọsibitu boya oun ko ni i ku, ṣugbọn nigba tiyoo fi di ọwọ alẹ, oun paapaa ti jẹ Ọlọrun nipe. Bẹẹ lawọn mẹtẹẹta ti wọn wa ninu ẹronpileeni kekere naa ku pata. Ilu Pọta ni baaluu naa ti n bọ, Eko naa lo si wa, afi bo ṣe de agbegbe Ikẹja to ja si pàlàpálá ara ogiri ile 16A Salvation Road, Ọpẹbi. Nigba tawọn agbanila yoo si fi dedii ẹ, meji ti ku ninu awọn ti wọn wa nibẹ, oṣiṣẹ ileṣẹ to ni ọko-ofurufu naa ni gbogbo wọn. Ẹni kẹta to ṣi n mi ni wọn sare gbe lọ sọsibitu, afi bi iroyin ṣe sọ pe oun naa ti ku.


Ilu Pọta ni baaluu naa ti n bọ, Eko naa lo si wa, afi bo ṣe de agbegbe Ikẹja to ja si pàlàpálá ara ogiri ile 16A Salvation Road, Ọpẹbi. Nigba tawọn agbanila yoo si fi dedii ẹ, meji ti ku ninu awọn ti wọn wa nibẹ, oṣiṣẹ ileṣẹ to ni ọko-ofurufu naa ni gbogbo wọn. Ẹni kẹta to ṣi n mi ni wọn sare gbe lọ sọsibitu, afi bi iroyin ṣe sọ pe oun naa ti ku. Agbẹnusọ ẹka to maa n wadii ijamba baaluu bayii, Ọgbẹni Tunji Oketunmbi, sọ pe bi ọrọ naa ṣe ri niyi, awọn mẹtẹẹta to wa ninu ọkọ agberapaa naa ti ku, ati pe awọn wa lẹnu iwadii ọrọ naa lati mọ ohun to fa sababi ti ẹronpileeni naa fi ja bọ.


Agbẹnusọ ẹka to maa n wadii ijamba baaluu bayii, Ọgbẹni Tunji Oketunmbi, sọ pe bi ọrọ naa ṣe ri niyi, awọn mẹtẹẹta to wa ninu ọkọ agberapaa naa ti ku, ati pe awọn wa lẹnu iwadii ọrọ naa lati mọ ohun to fa sababi ti ẹronpileeni naa fi ja bọ.


Ẹ fi papa iṣere Ilọrin sọri Rashidi Yẹkini- Pinnick

Stephen Ajagbe, Ilọrin Lọna ati bu ọla fun ogbontarigi agbabọọlu ilẹ wa to ti doloogbe, Rashidi Yẹkini, ati lati maa ṣeranti rẹ, Aarẹ ajọ to n ṣakoso ere bọọlu lorilẹ-ede Naijiria, Amaju Pinnick, ti rọ Gomina Abdulrahman Abdulrazaq lati fi orukọ agbabọọlu naa sọ papa iṣere to wa niluu Ilọrin yii. Pinnick sọrọ naa lasiko to ṣe abẹwo si gomina nile ijọba l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. O ni Yẹkini kopa ribiribi ti ko si ṣee gbagbe fun orilẹede yii, o fi gbogbo aye rẹ jin lasiko to n gba bọọlu fun Naijiria, nitori naa, o ṣe pataki lati fi nnkan ṣe iranti rẹ, paapaa ju lọ bi oloogbe naa tun ṣe jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Kwara. Pinnick wa si Kwara lati kopa nibi ayẹyẹ ṣiṣi ile bọọlu ti wọn n pe ni ‘Football House’, eyi tijọba Kwara ṣẹṣẹ kọ to jẹ akọkọ iru ẹ lorilẹede Naijiria. Ninu ọrọ tiẹ, Gomina Abdulrazaq fi idaniloju han pe ijọba yoo san oore ipa ti Rashidi ko fun orilẹ-ede yii. Abdulrazaq ni, “A ko gbagbe Rashidi Yẹkini o.


Pinnick wa si Kwara lati kopa nibi ayẹyẹ ṣiṣi ile bọọlu ti wọn n pe ni ‘Football House’, eyi tijọba Kwara ṣẹṣẹ kọ to jẹ akọkọ iru ẹ lorilẹede Naijiria. Ninu ọrọ tiẹ, Gomina Abdulrazaq fi idaniloju han pe ijọba yoo san oore ipa ti Rashidi ko fun orilẹ-ede yii. Abdulrazaq ni, “A ko gbagbe Rashidi Yẹkini o. A ti n ṣeto ba a ṣe maa ohun meremere ati ohun to dara lati ṣe iranti rẹ.” Ile bọọlu tijọba ṣi naa ni Abdulrazaq fi sọri Wali tilu Ilọrin, Alhaji Usman Mustapha, fun ipa to fi lelẹ nipinlẹ naa. O ni ibudo naa yoo mu idagbasoke ba ere idaraya nipinlẹ Kwara.


A ti n ṣeto ba a ṣe maa ohun meremere ati ohun to dara lati ṣe iranti rẹ.” Ile bọọlu tijọba ṣi naa ni Abdulrazaq fi sọri Wali tilu Ilọrin, Alhaji Usman Mustapha, fun ipa to fi lelẹ nipinlẹ naa. O ni ibudo naa yoo mu idagbasoke ba ere idaraya nipinlẹ Kwara.


O ṣẹlẹ, kọmiṣanna kọwe fipo silẹ ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Lẹyin ọsẹ kan ti oludamọran pataki feto ilera, Ọjọgbọn Wale Suleiman, kọwe fipo rẹ silẹ, ọkan lara awọn kọmiṣanna Gomina Abdulrahman Abdulrazaq, Aisha Pategi, naa ti tun kọwe fipo silẹ lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. Aisha Pategi ni kọmiṣanna fun akanṣe iṣẹ, (Special Duties). Ileeṣẹ ijọba to n mojuto ọrọ ijọba ibilẹ lo wa tẹlẹ ko too di pe gomina paarọ ipo rẹ lasiko ti awuyewuye kan waye lori owo kan ti awọn kan lẹka eto isuna n yọ loṣooṣu lapo ijọba ibilẹ. Ninu atẹjade kan to fi kede ifiposilẹ rẹ, Aisha ni oun ti kọwe fipo silẹ bẹrẹ lati oni, ọjọ Ẹti, ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹjọ, ọdun 2020. “Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun to fun mi ni oore-ọfẹ lati ṣiṣẹ labẹ ijọba Gomina Abdulrahman Abdulrazaq, gẹgẹ bii aṣoju ẹkun Pategi ati lati sin araalu. “Igba ni ile-aye, mo si fi igboya sọ ọ wi pe asiko ti to fun mi lati kuro ninu iṣejọba yii, ki n si tun wa ilana ọtun mi-in lọ.” Ọsẹ to kọja ni oludamọran pataki feto ilera, Wasiu Suleiman, kọwe fipo silẹ lai sọ idi to fi gbe igbesẹ naa.


Ninu atẹjade kan to fi kede ifiposilẹ rẹ, Aisha ni oun ti kọwe fipo silẹ bẹrẹ lati oni, ọjọ Ẹti, ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹjọ, ọdun 2020. “Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun to fun mi ni oore-ọfẹ lati ṣiṣẹ labẹ ijọba Gomina Abdulrahman Abdulrazaq, gẹgẹ bii aṣoju ẹkun Pategi ati lati sin araalu. “Igba ni ile-aye, mo si fi igboya sọ ọ wi pe asiko ti to fun mi lati kuro ninu iṣejọba yii, ki n si tun wa ilana ọtun mi-in lọ.” Ọsẹ to kọja ni oludamọran pataki feto ilera, Wasiu Suleiman, kọwe fipo silẹ lai sọ idi to fi gbe igbesẹ naa. Bakan naa ni ọrọ kọmiṣanna yii ri, oun naa ko sọ pato ohun to fa a to fi ṣẹ bẹẹ.


Bakan naa ni ọrọ kọmiṣanna yii ri, oun naa ko sọ pato ohun to fa a to fi ṣẹ bẹẹ.


Ipinlẹ Ekiti yoo bẹrẹ ayẹwo fawọn to fẹẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun lọjọ Aje

Ijọba ipinlẹ Ekiti, nipasẹ igbimọ to n ṣakoso ikọ Amọtẹkun, yoo bẹrẹ ayẹwo igbaniwọle fawọn to fẹẹ darapọ mọ ikọ naa lati ọjọ Aje, Mọnde, to n bọ. Ijọba kede eto ọhun lonii pẹlu alaye pe gbogbo ijọba ibilẹ mẹrindinlogun to wa l’Ekiti ni yoo ti waye, bẹrẹ lati aago mẹjọ aarọ. Gbogbo eto nijọba loun ti n ṣe lati oṣu kẹta, ọdun yii, tile–igbimọ aṣofin sọ idasilẹ Amọtẹkun di ofin ti Gomina Kayọde Fayẹmi si buwọ lu u, bẹẹ ni iforukọsilẹ ti kọkọ waye tẹlẹ lori ẹrọ ayelujara. Ikọ Amọtẹkun nireti wa pe yoo gbogun ti iwa ijinigbe, ipaniyan atawọn iwa aburu mi-in to n da ilu laamu.


Ẹwọn ọdun mẹwaa ladajọ ju Bọlanle si ni Sokoto

Oluyinka Soyemi, Ado-EkitI Idajọ ẹwọn ọdun mẹwaa gbako ni ọkunrin kan, Bọlanle Adefẹmiwa, gba nipinlẹ Sokoto lanaa lẹyin tile-ẹjọ sọ pe o jẹbi ẹsun gbigba owo lọna eru. Oṣu kẹta, ọdun yii, ni ajọ to n gbogun ti iwa ikowojẹ (EFCC) sọ pe ọdaran naa ati ẹnikan to n jẹ Ṣẹgun Tinoulu, ẹni to ti sa lọ bayii, lu Dahiru Ibrahim ni jibiti ẹgbẹrun lọna igba-le-ọgbọn naira (N230,000). Nigba ti wọn fẹjọ Bọlanle sun EFCC ni wọn wọ ọ lọ siwaju Onidaajọ Muhammad Sa’idu Sifawa, nibi ti ọkunrin naa ti ni ki wọn ṣaanu oun, loootọ loun jẹbi. Agbẹjọro EFCC, S.H Sa’ad, fi awọn ẹri to wa nilẹ han kootu, bẹẹ lo rọ adajọ lati ṣedajọ to tọ fun ọdaran nilana ofin ipinlẹ Sokoto to ti huwa ọhun. Ṣugbọn Amofin Shamsu A. Dauda to duro fun Bọlanle bẹbẹ fun oju aanu fun un, bẹẹ lo ni igba akọkọ ti yoo daran niyi, ati pe o ti da owo to gba ọhun pada. Onidaajọ Sifawa yẹ ẹjọ naa wo, o si sọ ọdaran naa sẹwọn ọdun mẹwaa pẹlu anfaani lati san ẹgbẹrun lọna igba naira (N200,000) gẹgẹ bii owo itanran.


Baaluu agberapaa ja bọ sori ile kan n’Ikẹja, eeyan meji lo ku

Ọkọ ofurufu agberapaa kan ti nijamba ni adugbo Ọpẹbi, niluu Eko. Gẹgẹ bi ẹni tiṣẹlẹ naa ṣoju ẹ ṣe sọ, o ni niṣe lawọn kan ri i pe ọkọ ofurufu naa duro lojiji loju ọrun, lawọn wa n wo o pe ki lo mu ki ọkọ ofurufu duro soju ọrun bẹẹ. Lojiji ni ọkunrin naa ni ẹlikopita naa ja bọ sinu ile kan. Niṣe ni wọn fọ fẹnsi ile naa ti wọn fi le doola awọn to wa nibẹ. ALAROYE gbọ pe awọn mẹta ni wọn wa ninu ọkọ ofurufu naa. Ọkunrin ni awọn mẹtẹẹta, awọn meji ti ku ninu wọn, nigba ti awọn meji to ku wa ni ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun. Awọn ẹṣọ alaabo ti wa nibẹ lati mojuto iṣẹlẹ naa.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (14)

Awọn ọrọ ti mo n sọ wọnyi, mo fẹ ka ṣe akọsilẹ ati afọkansi wọn daradara. Alaye ti mo n ṣe wọnyi, ka fi le mọ ibi ti nnkan ti wọ wa ni. Bi a ba mọ ibi to ti wọ wa, a oo le mọ ohun to yẹ ni ṣiṣe. Ṣe ẹ ri i lati 1960 ti ijọba Naijiria ti bọ sọwọ awọn eeyan wa lawọn baba wa gbogbo lati ilẹ Yoruba ti ri aṣiṣe wọn. Nigba ti yoo fi di ọdun 1961 si 1962, aṣiṣe naa ti foju han debii pe wọn kabaamọ ohun ti wọn ṣe nibi ipade Ibadan ọdun 1950 ti mo sọrẹ ẹ fun yin. Wọn ri i pe awọn Sardauna ti gba Naijiria lọwọ awọn, wọn ti fi ara wọn ati awọn ọmọ tiwọn si ipo aṣaaju ni Naijiria, yoo ṣoro gan-an lọjọ iwaju lati gba a pada lọwọ wọn.


Ṣe ẹ ri i lati 1960 ti ijọba Naijiria ti bọ sọwọ awọn eeyan wa lawọn baba wa gbogbo lati ilẹ Yoruba ti ri aṣiṣe wọn. Nigba ti yoo fi di ọdun 1961 si 1962, aṣiṣe naa ti foju han debii pe wọn kabaamọ ohun ti wọn ṣe nibi ipade Ibadan ọdun 1950 ti mo sọrẹ ẹ fun yin. Wọn ri i pe awọn Sardauna ti gba Naijiria lọwọ awọn, wọn ti fi ara wọn ati awọn ọmọ tiwọn si ipo aṣaaju ni Naijiria, yoo ṣoro gan-an lọjọ iwaju lati gba a pada lọwọ wọn. Bo ba jẹ nigba ti tawọn ọba ilẹ Hausa yii n halẹ pe awọn fẹ ki Naijiria pin lawọn eeyan tiwa naa ni bi Naijiria ba fẹẹ pin ko pin ni, ọrọ naa ko le bajẹ mọ wa lọwọ to bẹẹ. Ṣugbọn nnkan ti bajẹ, ko too waa di 1962 ti wọn n mura atunṣe. Igba yẹn ni wọn ti mura pe eto ikaniyan ti awọn ba tun ṣe, awọn yoo ri i pe ko si aaye magomago ninu ẹ, wọn fẹẹ ṣọ awọn Sardauna lọwọ, ki wọn ṣọ wọn lẹsẹ, lati ri i pe wọn ko tun lu Yoruba ni jibiti lẹẹkan yii, wọn fẹ ki kaluku mọ iye to jẹ gan-an.


Bo ba jẹ nigba ti tawọn ọba ilẹ Hausa yii n halẹ pe awọn fẹ ki Naijiria pin lawọn eeyan tiwa naa ni bi Naijiria ba fẹẹ pin ko pin ni, ọrọ naa ko le bajẹ mọ wa lọwọ to bẹẹ. Ṣugbọn nnkan ti bajẹ, ko too waa di 1962 ti wọn n mura atunṣe. Igba yẹn ni wọn ti mura pe eto ikaniyan ti awọn ba tun ṣe, awọn yoo ri i pe ko si aaye magomago ninu ẹ, wọn fẹẹ ṣọ awọn Sardauna lọwọ, ki wọn ṣọ wọn lẹsẹ, lati ri i pe wọn ko tun lu Yoruba ni jibiti lẹẹkan yii, wọn fẹ ki kaluku mọ iye to jẹ gan-an. Igba tawọn Balewa tiẹ sọ pe awọn gba oyinbo kan ko waa ṣeto ikaniyan yii, idunnu lo jẹ fawọn eeyan tiwa nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo, wọn mọ pe ko ni i si eru ninu ohun ti oyinbo ba dari fun wọn. Ohun to gbe J. J. Warren delẹ wa ree, oun loyinbo to ba wa ṣeto ikaniyan ni 1962. Awọn Sardauna ti wọn fẹẹ gba agbara lọwọ wọn naa o sun, ṣe wọn mọ pe agbara kan naa ti awọn ni ni ariwo pe awọn lawọn pọ ju ni Naijiria, bi agbara yẹn ba si ti bọ, nnkan ṣe wọn niyẹn.


Igba tawọn Balewa tiẹ sọ pe awọn gba oyinbo kan ko waa ṣeto ikaniyan yii, idunnu lo jẹ fawọn eeyan tiwa nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo, wọn mọ pe ko ni i si eru ninu ohun ti oyinbo ba dari fun wọn. Ohun to gbe J. J. Warren delẹ wa ree, oun loyinbo to ba wa ṣeto ikaniyan ni 1962. Awọn Sardauna ti wọn fẹẹ gba agbara lọwọ wọn naa o sun, ṣe wọn mọ pe agbara kan naa ti awọn ni ni ariwo pe awọn lawọn pọ ju ni Naijiria, bi agbara yẹn ba si ti bọ, nnkan ṣe wọn niyẹn. Ọgbọn ti wọn da ni lati ri i pe ẹnu awọn eeyan naa ko ko, wọn wa ọna lati tu wọn ka. Azikiwe ti wa ninu ijọba, wọn ti gbe aparutu agbara kan le e lọwọ. Nitori ẹ, ki i ri ohun to buru rara ninu ohun tawọn Balewa tabi Sardauna ba ṣe.


Ọgbọn ti wọn da ni lati ri i pe ẹnu awọn eeyan naa ko ko, wọn wa ọna lati tu wọn ka. Azikiwe ti wa ninu ijọba, wọn ti gbe aparutu agbara kan le e lọwọ. Nitori ẹ, ki i ri ohun to buru rara ninu ohun tawọn Balewa tabi Sardauna ba ṣe. Ẹyin wọn lo wa. Awolọwọ nikan ni iṣoro wọn. Awolọwọ pẹlu ẹgbẹ Ọlọpẹ ẹ. Awọn eeyan yii kuku mọ pe aburu lawọn ṣe fun wa, wọn si mọ pe aṣiri ọrọ naa fẹẹ tu.


Ẹyin wọn lo wa. Awolọwọ nikan ni iṣoro wọn. Awolọwọ pẹlu ẹgbẹ Ọlọpẹ ẹ. Awọn eeyan yii kuku mọ pe aburu lawọn ṣe fun wa, wọn si mọ pe aṣiri ọrọ naa fẹẹ tu. Lo ṣe jẹ bi wọn ti mọ pe eto ikaniyan n bọ ni 1962 lawọn naa ti bẹrẹ eto lati da ẹgbẹ Awolọwọ ru, tabi ti wọn fi le pa Awolọwọ funra ẹ saye, ti o fi ni i lagbara lati di wọn lọwọ ohunkohun ti wọn ba n ṣe. Akintọla ni wọn ri lo lati fi ba tiwa jẹ. Lojiji ni Sardauna bẹrẹ si i fa oju ẹ mọra.


Lo ṣe jẹ bi wọn ti mọ pe eto ikaniyan n bọ ni 1962 lawọn naa ti bẹrẹ eto lati da ẹgbẹ Awolọwọ ru, tabi ti wọn fi le pa Awolọwọ funra ẹ saye, ti o fi ni i lagbara lati di wọn lọwọ ohunkohun ti wọn ba n ṣe. Akintọla ni wọn ri lo lati fi ba tiwa jẹ. Lojiji ni Sardauna bẹrẹ si i fa oju ẹ mọra. O n paara Ibadan, o n sọ pe oun waa ki i. Asiko yii naa ni Akintọla bẹrẹ si i ta Awolọwọ lẹnu, to ni Awolọwọ ti lo saa tiẹ, ko jẹ ki oun naa lo saa toun. Nigba to fi maa di ibẹrẹ ọdun 1962, Sardauna ti mu Akintọla, o ti kọ ẹyin oun ati Awolọwọ sira wọn. Akintọla ko gba Awolọwọ bii ọga mọ.


O n paara Ibadan, o n sọ pe oun waa ki i. Asiko yii naa ni Akintọla bẹrẹ si i ta Awolọwọ lẹnu, to ni Awolọwọ ti lo saa tiẹ, ko jẹ ki oun naa lo saa toun. Nigba to fi maa di ibẹrẹ ọdun 1962, Sardauna ti mu Akintọla, o ti kọ ẹyin oun ati Awolọwọ sira wọn. Akintọla ko gba Awolọwọ bii ọga mọ. Ohun to n wa yii ru bo o loju ti ko fi mọ pe Sardauna n tan oun ni. Ohun to fa a niyẹn to jẹ titi ti wọn fi bẹrẹ sẹnsọ 1962 yii, ti wọn si pari ẹ, ninu hilahilo ni ilẹ Yoruba wa, ko sẹni to roju ara wọn. Ẹgbẹ Action Group ṣeto ipade gbogbogboo si Jos ninu oṣu keji, kaka ki Akintọla to jẹ olori ijọba Western Region wa nipade, o wa n’Ibadan to n gba Sardauna lalejo.


Ohun to n wa yii ru bo o loju ti ko fi mọ pe Sardauna n tan oun ni. Ohun to fa a niyẹn to jẹ titi ti wọn fi bẹrẹ sẹnsọ 1962 yii, ti wọn si pari ẹ, ninu hilahilo ni ilẹ Yoruba wa, ko sẹni to roju ara wọn. Ẹgbẹ Action Group ṣeto ipade gbogbogboo si Jos ninu oṣu keji, kaka ki Akintọla to jẹ olori ijọba Western Region wa nipade, o wa n’Ibadan to n gba Sardauna lalejo. Sardauna mọ pe ẹgbẹ awọn Awolọwọ nipade o, o si mọ pe ko si ẹni ti wọn bi daadaa bẹẹ ninu awọn ọmọlẹyin oun to jẹ ṣe bẹẹ soun nibi ipade ẹgbẹ tawọn. Ṣugbọn nitori pe Akintọla n wa agbara, oun o fura si gbogbo eyi, o ro pe Sardauna fẹẹ gbeja oun ni. Ibinu ọrọ yii lawọn ọmọ ẹgbẹ fi yọ kuro ninu ẹgbẹ Action Group ibi ipade Jos yii.


Sardauna mọ pe ẹgbẹ awọn Awolọwọ nipade o, o si mọ pe ko si ẹni ti wọn bi daadaa bẹẹ ninu awọn ọmọlẹyin oun to jẹ ṣe bẹẹ soun nibi ipade ẹgbẹ tawọn. Ṣugbọn nitori pe Akintọla n wa agbara, oun o fura si gbogbo eyi, o ro pe Sardauna fẹẹ gbeja oun ni. Ibinu ọrọ yii lawọn ọmọ ẹgbẹ fi yọ kuro ninu ẹgbẹ Action Group ibi ipade Jos yii. Ni gbogbo igba ti ija yii wa n gbona gan-an ninu oṣu karun-un, 1962, eto ikaniyan n lọ lọwọ ni Naijiria, bẹẹ ijọba Western Region ko raaye dari awọn eeyan tiẹ, ija buruku yii o jẹ. Ọjọ kẹtala, oṣu karun-un, 1962, ni wọn ti bẹrẹ eto naa, gbogbo igba ti ijọba Balewa si n fi ipa gba ijọba Western Region lọwọ ẹgbẹ AG, ti wọn fi Moses Adekoyejọ Majẹkodunmi ṣe olori ijọba ibẹ, wọn ṣi n ṣeto ikaniyan yii lọwọ. Ta lo roju sẹnsọ nilẹ Yoruba!


Ni gbogbo igba ti ija yii wa n gbona gan-an ninu oṣu karun-un, 1962, eto ikaniyan n lọ lọwọ ni Naijiria, bẹẹ ijọba Western Region ko raaye dari awọn eeyan tiẹ, ija buruku yii o jẹ. Ọjọ kẹtala, oṣu karun-un, 1962, ni wọn ti bẹrẹ eto naa, gbogbo igba ti ijọba Balewa si n fi ipa gba ijọba Western Region lọwọ ẹgbẹ AG, ti wọn fi Moses Adekoyejọ Majẹkodunmi ṣe olori ijọba ibẹ, wọn ṣi n ṣeto ikaniyan yii lọwọ. Ta lo roju sẹnsọ nilẹ Yoruba! Ohun ti awọn Sardauna gbe kalẹ, ti Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba to ti i lẹyin ko mọ niyẹn. J. J. Warren kuku ba iṣẹ naa jalẹ, ṣugbọn oun funra ẹ ri magomago tawọn Hausa yii ṣe, atawọn Ibo naa. Pẹlu ẹ naa, nigba ti wọn ka awọn eeyan tan, apapọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ju ilẹ Hausa lọ.


Ohun ti awọn Sardauna gbe kalẹ, ti Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba to ti i lẹyin ko mọ niyẹn. J. J. Warren kuku ba iṣẹ naa jalẹ, ṣugbọn oun funra ẹ ri magomago tawọn Hausa yii ṣe, atawọn Ibo naa. Pẹlu ẹ naa, nigba ti wọn ka awọn eeyan tan, apapọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ju ilẹ Hausa lọ. Awọn eeyan miliọnu mejilelogun ni wọn ri ka nilẹ Hausa, mẹtalelogun miliọnu ni apapọ ilẹ Ibo ati Yoruba. Niṣe lawọn Balewa yari. Warren to ṣeto sẹnsọ ni ilẹ Ibo ati ilẹ Hausa ni ojooro wa, awọn si le ṣe atunṣe diẹdiẹ to wa nibẹ, ti gbogbo nnkan si maa ri bo ṣe yẹ ko ri.


Awọn eeyan miliọnu mejilelogun ni wọn ri ka nilẹ Hausa, mẹtalelogun miliọnu ni apapọ ilẹ Ibo ati Yoruba. Niṣe lawọn Balewa yari. Warren to ṣeto sẹnsọ ni ilẹ Ibo ati ilẹ Hausa ni ojooro wa, awọn si le ṣe atunṣe diẹdiẹ to wa nibẹ, ti gbogbo nnkan si maa ri bo ṣe yẹ ko ri. Ibẹru leleyii fun Sardauna atawọn eeyan ẹ, wọn ro pe Warren fẹẹ tọwọ bọ nnkan loju fawọn ni. Wọn mọ pe awọn ibi kan wa ti wọn o kaayan nilẹ Hausa yii, to jẹ wọn kan bu iye kan fawọn to ṣeto ni; aṣiri ẹ ti tu si Warren lọwọ, atunṣe to fẹẹ ṣe niyẹn. Waziri Ibrahim ni minista fun eto idagbasoke ilu nigba naa, abẹ ẹ ni eto ikaniyan yii wa.


Ibẹru leleyii fun Sardauna atawọn eeyan ẹ, wọn ro pe Warren fẹẹ tọwọ bọ nnkan loju fawọn ni. Wọn mọ pe awọn ibi kan wa ti wọn o kaayan nilẹ Hausa yii, to jẹ wọn kan bu iye kan fawọn to ṣeto ni; aṣiri ẹ ti tu si Warren lọwọ, atunṣe to fẹẹ ṣe niyẹn. Waziri Ibrahim ni minista fun eto idagbasoke ilu nigba naa, abẹ ẹ ni eto ikaniyan yii wa. Wọn ni ki Warren fi bi wọn ṣe kaayan nilẹ Hausa silẹ, ti ilẹ Ibo nikan ni ko tun ṣe, oyinbo ni iyẹn o ṣee ṣe. O ni ibi mẹtẹẹta lawọn gbọdọ ṣe, nitori wahala to n wa nilẹ Yoruba ko jẹ ki awọn eeyan kọbiara si eto ikaniyan ọhun, wọn ko si ri ọpọ eeyan ka nibẹ. Waziri beere lọwọ Warren pe ṣe ti wọn ba tun eto naa ṣe, njẹ o ṣee ṣe ki ilẹ Hausa pọ ju apapọ ilẹ Yoruba ati Ibo lọ.


Wọn ni ki Warren fi bi wọn ṣe kaayan nilẹ Hausa silẹ, ti ilẹ Ibo nikan ni ko tun ṣe, oyinbo ni iyẹn o ṣee ṣe. O ni ibi mẹtẹẹta lawọn gbọdọ ṣe, nitori wahala to n wa nilẹ Yoruba ko jẹ ki awọn eeyan kọbiara si eto ikaniyan ọhun, wọn ko si ri ọpọ eeyan ka nibẹ. Waziri beere lọwọ Warren pe ṣe ti wọn ba tun eto naa ṣe, njẹ o ṣee ṣe ki ilẹ Hausa pọ ju apapọ ilẹ Yoruba ati Ibo lọ. Warren ni pẹlu ohun ti oun ti ri yii, bi awọn ba tun eto naa ṣe, awọn eeyan ilẹ Hausa maa dinku gan-an ni, nitori wọn ko to iye ti wọn kọ siwee waa foun. Waziri gbe ọrọ pada fawọn Balewa, Sardauna ni iyẹn o le ṣee ṣe, Hausa gbọdọ pọ ju Yoruba ati Ibo lọ, bi bẹẹ kọ, iya le jẹ awọn. Ni wọn ba sọ fun Warrren pe o gbọdọ tun eto naa ṣe ti yoo fi jẹ Hausa lo pọ ju, lọkunrin yii ba ni oun o le ṣe bẹẹ.


Warren ni pẹlu ohun ti oun ti ri yii, bi awọn ba tun eto naa ṣe, awọn eeyan ilẹ Hausa maa dinku gan-an ni, nitori wọn ko to iye ti wọn kọ siwee waa foun. Waziri gbe ọrọ pada fawọn Balewa, Sardauna ni iyẹn o le ṣee ṣe, Hausa gbọdọ pọ ju Yoruba ati Ibo lọ, bi bẹẹ kọ, iya le jẹ awọn. Ni wọn ba sọ fun Warrren pe o gbọdọ tun eto naa ṣe ti yoo fi jẹ Hausa lo pọ ju, lọkunrin yii ba ni oun o le ṣe bẹẹ. Nipari oṣu kin-in-ni, 1963, Waziri ba gbe iwe lọ si ile-igbimọ aṣofin pe ki wọn jẹ ki awọn le Warren lọ, nitori ko ṣe iṣẹ ẹ daadaa. Awọn aṣofin ọmọ ẹgbẹ oṣelu NCNC lawọn o gba, awọn ti AG naa lawọn o fẹ, ni wọn ba binu jade. Awọn aṣofin ilẹ Hausa to jẹ awọn ni wọn pọ ju jokoo, ni wọn ba fọwọ si i pe ki wọn le Warren lọ.


Nipari oṣu kin-in-ni, 1963, Waziri ba gbe iwe lọ si ile-igbimọ aṣofin pe ki wọn jẹ ki awọn le Warren lọ, nitori ko ṣe iṣẹ ẹ daadaa. Awọn aṣofin ọmọ ẹgbẹ oṣelu NCNC lawọn o gba, awọn ti AG naa lawọn o fẹ, ni wọn ba binu jade. Awọn aṣofin ilẹ Hausa to jẹ awọn ni wọn pọ ju jokoo, ni wọn ba fọwọ si i pe ki wọn le Warren lọ. Nigba ti wọn le Warren lọ, Balewa gba iṣẹ naa, ni wọn ba tun kaayan ni 1963. Nigba ti wọn ka wọn tan, to jọ pe ko tun to iye ti wọn fẹ, ijọba Balewa ṣe ayipada nla kan. Wọn fi miliọnu mejọ ataabọ kun iye awọn eeyan ti wọn wa nilẹ Hausa. Gbogbo ohun ti mo n sọ yii, Akintọla mọ daadaa pe magomago ni, nitori nigbẹyin, miliọnu marundinlọgọta ni wọn pe gbogbo Naijiria, ilẹ Hausa ni awọn ni miliọnu ọgbọn o le, wọn ko eyi to ku fun ilẹ Yoruba ati Ibo.


Nigba ti wọn le Warren lọ, Balewa gba iṣẹ naa, ni wọn ba tun kaayan ni 1963. Nigba ti wọn ka wọn tan, to jọ pe ko tun to iye ti wọn fẹ, ijọba Balewa ṣe ayipada nla kan. Wọn fi miliọnu mejọ ataabọ kun iye awọn eeyan ti wọn wa nilẹ Hausa. Gbogbo ohun ti mo n sọ yii, Akintọla mọ daadaa pe magomago ni, nitori nigbẹyin, miliọnu marundinlọgọta ni wọn pe gbogbo Naijiria, ilẹ Hausa ni awọn ni miliọnu ọgbọn o le, wọn ko eyi to ku fun ilẹ Yoruba ati Ibo. Michael Okpara, olori ijọba ilẹ Ibo naa mọ o. Ṣugbọn ni gbogbo igba ti Okpara n lọ si kootu, to n fa wahala lori ọrọ sẹnsọ yii, to n so pe ko daa, irọ ati iyanjẹ ni, Akintọla dakẹ jẹẹ, ko le wi kinni kan, nitori o mọ pe agbara Sardauna loun fi wa nile ijọba, oun ko si gbọdọ ṣe ohun kan ti yoo lodi si ohun ti Sardauna ba fẹ. Bo ṣe jẹ ọna kan ṣoṣo ti wọn iba fi bọ ninu ajaga to wa lọrun wa titi doni yii, Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba ẹyin ẹ bii Fani-Kayọde, Ayọ Roṣiji, Richard Akinjide, Adisa Akinloye, Ọdẹlẹyẹ Fadahunsi, ati awọn mi-in bẹẹ tun ba a jẹ niyẹn. Wahala ti eleyii tun mu dani, n oo maa tẹ siwaju lori ẹ lọsẹ to n bọ.


Michael Okpara, olori ijọba ilẹ Ibo naa mọ o. Ṣugbọn ni gbogbo igba ti Okpara n lọ si kootu, to n fa wahala lori ọrọ sẹnsọ yii, to n so pe ko daa, irọ ati iyanjẹ ni, Akintọla dakẹ jẹẹ, ko le wi kinni kan, nitori o mọ pe agbara Sardauna loun fi wa nile ijọba, oun ko si gbọdọ ṣe ohun kan ti yoo lodi si ohun ti Sardauna ba fẹ. Bo ṣe jẹ ọna kan ṣoṣo ti wọn iba fi bọ ninu ajaga to wa lọrun wa titi doni yii, Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba ẹyin ẹ bii Fani-Kayọde, Ayọ Roṣiji, Richard Akinjide, Adisa Akinloye, Ọdẹlẹyẹ Fadahunsi, ati awọn mi-in bẹẹ tun ba a jẹ niyẹn. Wahala ti eleyii tun mu dani, n oo maa tẹ siwaju lori ẹ lọsẹ to n bọ.


Ta ni n lo tọọgi lOndo nitori ibo to n bọ, Akeredolu ni abi Jẹgẹdẹ?

Bi Arakunrin Rotimi Akeredolu ti yoo tun du ipo gomina lorukọ ẹgbẹ APC ninu idibo oṣu to n bọ yii ni ipinlẹ Ondo ti n pariwo si awọn agbofinro leti pe awọn tọọgi ni PDP n lo lati maa fi dẹruba awọn eeyan awọn kaakiri, bẹẹ naa ni Ọgbẹni Eyitayọ Jẹgẹdẹ ti yoo du ipo naa lorukọ PDP n pariwo pe awọn tọọgi APC fẹẹ ṣe awọn alatilẹyin awọn leṣe. Eyi lawọn araalu ṣe beere pe ta lo n to tọọgi gan-an ninu Akeredolu ati Jẹgẹdẹ. Akeredolu funrarẹ lo pe awọn agbofinro gbogbo ni ipinlẹ Ondo pe ki wọn kilọ fawọn aṣaaju ati ọmọ ẹgbe PDP gbogbo ki wọn yee lo tọọgi lati kọlu awon ọmọ APC mọ o. Gomina naa ni nitori ibo to n bọ, awọn PDP ko ni iṣẹ meji ti wọn n ṣe mọ ju ki wọn maa ko tọọgi kiri lati fi da rogbodiyan silẹ, ti wọn yoo si maa pa awọn eeyan awọn lara. Richard Ọlabọde, agbẹnusọ igbimọ to n ṣeto ipolongo ibo fun Akeredolu, to sọro naa lorukọ Gomina yii ni ki awọn agbofinro tete kilọ fawọn PDP o. Ṣugbon lẹsẹkẹsẹ ni Jẹgẹdẹ ti da ọrọ naa pada. Agbẹnusọ fun eto ipolongo tiwọn naa, Gbenga Akinmoyo, loun naa fi ọrọ si lẹnu. O ni ko si ootọ kan ninu ọrọ to tẹnu Akeredolu ati awọn eeyan rẹ jade, pe bi ẹni kan ba wa to yẹ ki awọn agbofinro kilọ fun, awọn APC yii ni, nitori ni gbogbo igba ni awọn aṣaaju wọn maa n kiri, ti wọn si n leri pe awọn yoo ṣe awọn aṣaaju PDP yoowu ti awọn ba ti ri leṣe.


Richard Ọlabọde, agbẹnusọ igbimọ to n ṣeto ipolongo ibo fun Akeredolu, to sọro naa lorukọ Gomina yii ni ki awọn agbofinro tete kilọ fawọn PDP o. Ṣugbon lẹsẹkẹsẹ ni Jẹgẹdẹ ti da ọrọ naa pada. Agbẹnusọ fun eto ipolongo tiwọn naa, Gbenga Akinmoyo, loun naa fi ọrọ si lẹnu. O ni ko si ootọ kan ninu ọrọ to tẹnu Akeredolu ati awọn eeyan rẹ jade, pe bi ẹni kan ba wa to yẹ ki awọn agbofinro kilọ fun, awọn APC yii ni, nitori ni gbogbo igba ni awọn aṣaaju wọn maa n kiri, ti wọn si n leri pe awọn yoo ṣe awọn aṣaaju PDP yoowu ti awọn ba ti ri leṣe. Ohun to n ko awọn araalu lominu si ree, nitori bi agbọ́n ti n sẹ́, bẹẹ ni olóko n sẹ, oju olóko lo si lo wu kùlùbù-kulubu yii. PDP lawọn ko lo tọọgi, bẹẹ ni APC lawọn naa ko ni tọọgi, awọn tọọgi ko si yee da awọn oloṣelu Ondo laamu, nitori ibo gomina to n bọ yii naa si ni. Ta lo waa ni awọn tọọgi ti won n kiri igboro l’Ondo yii o.


Ohun to n ko awọn araalu lominu si ree, nitori bi agbọ́n ti n sẹ́, bẹẹ ni olóko n sẹ, oju olóko lo si lo wu kùlùbù-kulubu yii. PDP lawọn ko lo tọọgi, bẹẹ ni APC lawọn naa ko ni tọọgi, awọn tọọgi ko si yee da awọn oloṣelu Ondo laamu, nitori ibo gomina to n bọ yii naa si ni. Ta lo waa ni awọn tọọgi ti won n kiri igboro l’Ondo yii o.


Ṣẹgun to ṣẹṣẹ tẹwọn de ti tun fẹẹ pada sibẹ bayii o

Iyiade Oluṣẹyẹ Ọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ ọkunrin kan ti wọn n pe ni Ṣẹgun nibi to ti n ji iṣu oniṣu wa ninu oko kan lagbegbe Fagun niluu Ondo. Gẹgẹ bi ohun t’ALAROYE gbọ, ọjọ pẹ ti ọkunrin ọmọ bibi Ire ni ipinlẹ Ọsun naa ti n ja awọn eeyan agbegbe ọhun lole ko too ṣe eyi tọwọ ti tẹ ẹ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee ọsẹ yii. Obinrin araadugbo kan to ka ọkunrin yii mọ ibi to ti n wa iṣu ninu oko ẹnikan lalẹ ọjọ naa lo sare pe ọkọ rẹ lori foonu lati tete maa bọ ko waa wo ohun toju oun ri. Tọkọ-taya naa ko fu ole yii lara, ṣe ni wọn sapamọ sibi kan titi ti oloko funrarẹ ti wọn ranṣẹ pe fi de, lẹyin eyi ni wọn too pariwo ole ti wọn si wa gbogbo ọna tọwọ fi tẹ ẹ. Wọn ni Ṣẹgun jẹwọ nigba ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo ni teṣan awọn ọlọpaa Fagun ti wọn mu un lọ pe o pẹ diẹ toun ti n ji awọn ire awọn oko ti wọn n da si agbegbe naa. Ọkan ninu awọn ọlọpaa tesan ọhun sọ fun wa pe, ko tii pẹ rara ti Ṣẹgun tẹwọn de bakan naa lo ni lati bii ọjọ diẹ sẹyin lawọn tun ti n wa a lori ọkan-o-jọkan awọn ẹsun ti wọn fi kan an. O ni awọn tọkọtaya kan to n gbe lagbegbe Sabo niluu Ondo ni wọn n ra awọn ẹru ole naa lọwọ oun.


Tọkọ-taya naa ko fu ole yii lara, ṣe ni wọn sapamọ sibi kan titi ti oloko funrarẹ ti wọn ranṣẹ pe fi de, lẹyin eyi ni wọn too pariwo ole ti wọn si wa gbogbo ọna tọwọ fi tẹ ẹ. Wọn ni Ṣẹgun jẹwọ nigba ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo ni teṣan awọn ọlọpaa Fagun ti wọn mu un lọ pe o pẹ diẹ toun ti n ji awọn ire awọn oko ti wọn n da si agbegbe naa. Ọkan ninu awọn ọlọpaa tesan ọhun sọ fun wa pe, ko tii pẹ rara ti Ṣẹgun tẹwọn de bakan naa lo ni lati bii ọjọ diẹ sẹyin lawọn tun ti n wa a lori ọkan-o-jọkan awọn ẹsun ti wọn fi kan an. O ni awọn tọkọtaya kan to n gbe lagbegbe Sabo niluu Ondo ni wọn n ra awọn ẹru ole naa lọwọ oun. Ohun ta a gbọ ni pe awọn ọlọpaa ti n wa gbogbo ọna lati fi panpẹ ofin gbe awọn onibaara rẹ ṣugbọn ti wọn ko ti i ri wọn mu titi di asiko táa fi n ko iroyin yii jọ lọwọ.


Ohun ta a gbọ ni pe awọn ọlọpaa ti n wa gbogbo ọna lati fi panpẹ ofin gbe awọn onibaara rẹ ṣugbọn ti wọn ko ti i ri wọn mu titi di asiko táa fi n ko iroyin yii jọ lọwọ.


Mo ri i daadaa, ọkọ mi fẹẹ fi mi ṣoogun owo ni

Ọlawale Ajao, Ibadan Iyawo ile kan, Modupẹ Oyelade, ti rọ kootu ibilẹ Ọja’ba to wa laduugbo Mapo n’Ibadan lati fopin si igbeyawo ọlọdun mẹtadinlogun (17) to wa laarin oun atọkọ ẹ, Aderẹmi Oyelade, o lọkunrin naa fẹẹ foun ṣoogun owo. Modupẹ, ẹni to fi adugbo Iyana-Church n’Ibadan ṣebugbe sọ lỌjọruu, Wẹsidee, to kọja pe ife ẹtan lọkọ oun ni si oun ati pe ọpọlọpọ irọ lo pa foun lati fi tan oun jẹ ti oun fi gba lati fẹ ẹ nigba naa lọhun-un. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “mo fẹẹ kawe giga, ko jẹ ki n ka a. Bẹẹ, mi o beere owo lọwọ ẹ, emi ni mo fẹẹ ran ara mi. Awọn ọmọ wa gan-an tun n sọ fun un pe ti mo ba kawe ọhun, ṣebi fun anfaani gbogbo wa naa lo maa jẹ. “Aṣe nitori pe oun ọkọ mi ko kawe ni ko ṣe fẹ ki emi naa kawe. Ẹni to ti kawe jade ni yunifasiti lo pera ẹ fun mi ki n too fẹ ẹ, bẹẹ ko niwee ẹri iwe girama paapaa lọwọ.


Awọn ọmọ wa gan-an tun n sọ fun un pe ti mo ba kawe ọhun, ṣebi fun anfaani gbogbo wa naa lo maa jẹ. “Aṣe nitori pe oun ọkọ mi ko kawe ni ko ṣe fẹ ki emi naa kawe. Ẹni to ti kawe jade ni yunifasiti lo pera ẹ fun mi ki n too fẹ ẹ, bẹẹ ko niwee ẹri iwe girama paapaa lọwọ. Mo ti bi gbogbo ọmọ tan fun un ki n too mọ pe ko niwee ẹri iwe girama gan-an lọwọ depodepo ti yunifasiti. Ẹyin igba yẹn lawọn ẹ̣bi mi fun mi lowo ti mo fi lọ si UNIOSUN (Fasiti Ipinlẹ Ọṣun) bo tilẹ jẹ pe mo pada da owo yẹn pada fun wọn.” Nigba to n fẹsun kan ọkọ ẹ pe o fẹẹ foun ṣoogun owo, Modupẹ ṣalaye pe, “Ọpọ igba ni mo maa n lalaa pe o gbe igba le mi lori. Mo tun maa n ri igbá yẹn loju aye gan-an, nibi igun yara wa.


Mo ti bi gbogbo ọmọ tan fun un ki n too mọ pe ko niwee ẹri iwe girama gan-an lọwọ depodepo ti yunifasiti. Ẹyin igba yẹn lawọn ẹ̣bi mi fun mi lowo ti mo fi lọ si UNIOSUN (Fasiti Ipinlẹ Ọṣun) bo tilẹ jẹ pe mo pada da owo yẹn pada fun wọn.” Nigba to n fẹsun kan ọkọ ẹ pe o fẹẹ foun ṣoogun owo, Modupẹ ṣalaye pe, “Ọpọ igba ni mo maa n lalaa pe o gbe igba le mi lori. Mo tun maa n ri igbá yẹn loju aye gan-an, nibi igun yara wa. Ṣugbọn ti mo ba bi awọn ọmọ mi leere pe ṣe wọn ko ri igba ninu yara ni, wọn aa lawọn ko ri igba kankan. “Mo lọọ ri wolii, wọn lọkọ mi fẹẹ fi mi ṣoogun owo ni. Iyẹn lo jẹ ki ẹru ẹ ba mi ti mo fi sa kuro ninu ile ko too di pe awọn pasitọ ba wa pari ẹ ni ṣọọṣi ti mo fi pada sinu ile.


Ṣugbọn ti mo ba bi awọn ọmọ mi leere pe ṣe wọn ko ri igba ninu yara ni, wọn aa lawọn ko ri igba kankan. “Mo lọọ ri wolii, wọn lọkọ mi fẹẹ fi mi ṣoogun owo ni. Iyẹn lo jẹ ki ẹru ẹ ba mi ti mo fi sa kuro ninu ile ko too di pe awọn pasitọ ba wa pari ẹ ni ṣọọṣi ti mo fi pada sinu ile. “Igba kan wa to ran awọn háyákilà si mi. Mo jade nile nirọlẹ ọjọ kan lawọn agbanipa n sọ fun mi loju ọna pe maddam, ẹ ki i ṣe ẹni ta a le pa ni o. Ẹ yee rinrin alẹ o, nitori wọn ti sanwo ẹmi yin o. Bi wọn ṣe sọ bẹẹ lemi naa yaa tete fere ge e.” Pẹlu bi olujẹjọ, Aderẹmi Oyelade, ko ṣe fara mọ ki wọn tu igbeyawo naa ka, o kọ lati fẹsun kan iyawo ẹ niwaju igbimọ awọn adajọ. Ṣugbọn o ni irọ lobinrin naa pa mọ oun, oun ko gbero lati fi i ṣoogun owo.


“Igba kan wa to ran awọn háyákilà si mi. Mo jade nile nirọlẹ ọjọ kan lawọn agbanipa n sọ fun mi loju ọna pe maddam, ẹ ki i ṣe ẹni ta a le pa ni o. Ẹ yee rinrin alẹ o, nitori wọn ti sanwo ẹmi yin o. Bi wọn ṣe sọ bẹẹ lemi naa yaa tete fere ge e.” Pẹlu bi olujẹjọ, Aderẹmi Oyelade, ko ṣe fara mọ ki wọn tu igbeyawo naa ka, o kọ lati fẹsun kan iyawo ẹ niwaju igbimọ awọn adajọ. Ṣugbọn o ni irọ lobinrin naa pa mọ oun, oun ko gbero lati fi i ṣoogun owo. Amọ ṣaa, igbimọ awọn adajọ kootu naa, labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla ti fopin si igbeyawo ọlọdun mẹtadinlogun to seso ọmọ mẹrin naa. Olupẹjọ ni wọn yonda awọn ọmọ mẹrẹẹrin fun. Wọn si pa baba wọn laṣẹ lati maa san ẹgbẹrun lọna ogun Naira (N20,000) fun iya wọn loṣooṣu gẹgẹ bii owo ounje.ọn ọmọ wọnyi.


Amọ ṣaa, igbimọ awọn adajọ kootu naa, labẹ akoso Oloye Ọdunade Ademọla ti fopin si igbeyawo ọlọdun mẹtadinlogun to seso ọmọ mẹrin naa. Olupẹjọ ni wọn yonda awọn ọmọ mẹrẹẹrin fun. Wọn si pa baba wọn laṣẹ lati maa san ẹgbẹrun lọna ogun Naira (N20,000) fun iya wọn loṣooṣu gẹgẹ bii owo ounje.ọn ọmọ wọnyi.


Oyetọla ṣagbekalẹ igbimọ ti yoo maa mojuto ikọ Amọtẹkun l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Gboyega Oyetọla, ti ṣagbekalẹ ikọ ẹlẹni-mẹẹẹdogun ti yoo maa mojuto igbokegbodo ikọ Amọtẹkun nipinlẹ naa. Ninu ọfiisi gomina leto naa ti waye nirọlẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Oyetọla ṣalaye pe igbimọ ikọ Amọtẹkun, eleyii ti Ajagun-fẹyinti Ademọla Aderibigbe yoo jẹ alaga fun ni yoo maa dari iṣọwọṣiṣẹ awọn ikọ naa. O ni gbogbo ipa niṣejọba oun n sa lati ri i pe ko si ẹlẹgbẹ ipinlẹ Ọṣun ninu ipinlẹ to ni alaafia ju lọ, ti eto aabo rẹ si dangajia lorileede yii. O ṣalaye pe nigba ti wahala eto aabo pọ ju, gbogbo awọn ipinlẹ Yoruba finu konu, wọn wa ọna abayọ nipasẹ idasilẹ Amọtẹkun, ko too di pe nnkan yoo bọ sori, o si daju kedere pe ikọ naa ko ni i ja awọn araalu kulẹ. Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe awọn ajagun-fẹyinti meji ni wọn wa lara awọn igbimọ Amọtẹkun toun ṣagbekalẹ rẹ ọhun, oun si mọ pe ọgbọn ati iriri wọn lẹnu iṣẹ ologun yoo ran ikọ naa lọwọ pupọ.


O ni gbogbo ipa niṣejọba oun n sa lati ri i pe ko si ẹlẹgbẹ ipinlẹ Ọṣun ninu ipinlẹ to ni alaafia ju lọ, ti eto aabo rẹ si dangajia lorileede yii. O ṣalaye pe nigba ti wahala eto aabo pọ ju, gbogbo awọn ipinlẹ Yoruba finu konu, wọn wa ọna abayọ nipasẹ idasilẹ Amọtẹkun, ko too di pe nnkan yoo bọ sori, o si daju kedere pe ikọ naa ko ni i ja awọn araalu kulẹ. Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe awọn ajagun-fẹyinti meji ni wọn wa lara awọn igbimọ Amọtẹkun toun ṣagbekalẹ rẹ ọhun, oun si mọ pe ọgbọn ati iriri wọn lẹnu iṣẹ ologun yoo ran ikọ naa lọwọ pupọ. Gomina waa rọ awọn igbimọ naa, ninu eyi ti kabiesi mẹta wa, lati ṣiṣẹ takuntakun fun eto aabo ipinlẹ Ọṣun, o ni awọn araalu nigbagbọ kikun ninu wọn, wọn ko si gbọdọ ja wọn kulẹ. Yatọ si awọn igbimọ ikọ Amọtẹkun, Oyetọla tun ṣagbekalẹ igbimọ ẹlẹni-mẹta ti yoo maa gbọ awuyewuye awọn araalu nipa Amọtẹkun (The Amotekun Independent Complaints Board), o si fi Onidaajọ Moshood Adeigbe to ti fẹyinti ṣe alaga rẹ. Ninu ọrọ tirẹ, Ajagun-fẹyinti Aderibigbe ṣeleri lorukọ awọn ọmọ igbimọ ikọ Amọtẹkun lati ṣiṣẹ naa de oju-ami lai bẹru ẹnikẹni.


Gomina waa rọ awọn igbimọ naa, ninu eyi ti kabiesi mẹta wa, lati ṣiṣẹ takuntakun fun eto aabo ipinlẹ Ọṣun, o ni awọn araalu nigbagbọ kikun ninu wọn, wọn ko si gbọdọ ja wọn kulẹ. Yatọ si awọn igbimọ ikọ Amọtẹkun, Oyetọla tun ṣagbekalẹ igbimọ ẹlẹni-mẹta ti yoo maa gbọ awuyewuye awọn araalu nipa Amọtẹkun (The Amotekun Independent Complaints Board), o si fi Onidaajọ Moshood Adeigbe to ti fẹyinti ṣe alaga rẹ. Ninu ọrọ tirẹ, Ajagun-fẹyinti Aderibigbe ṣeleri lorukọ awọn ọmọ igbimọ ikọ Amọtẹkun lati ṣiṣẹ naa de oju-ami lai bẹru ẹnikẹni. Bakan naa ni Ọrangun ti Oke-Ila, Ọba Abọlarin, gboriyin fun Gomina Oyetọla fun bo ṣe ri i daju pe awọn ori-ade wa lara awọn ọmọ igbimọ naa, o ni eleyii yoo ni ipa rere lori iṣọwọ-ṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọṣun.


Bakan naa ni Ọrangun ti Oke-Ila, Ọba Abọlarin, gboriyin fun Gomina Oyetọla fun bo ṣe ri i daju pe awọn ori-ade wa lara awọn ọmọ igbimọ naa, o ni eleyii yoo ni ipa rere lori iṣọwọ-ṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọṣun.


Ko le ṣẹlẹ laelae, Amọtẹkun ko ni i si labẹ ijọba apapọ -Makinde

Ọlawale Ajao, Ibadan Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, naa ti darapọ mọ awọn to sọ pe ala ti ko le ṣẹ ni ki ikọ Amọtẹkun wa labẹ ọga ọlọpaa patapata nilẹ wa. Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni gomina sọrọ naa lasiko to n ṣepade pẹlu gbogbo awọn alaga ijọba ibilẹ mejidinlaaadọrin to wa nipinlẹ Ọyọ. Makinde, ẹni ti Akọwe iroyin rẹ, Taiwo Adisa, gbẹnu rẹ sọrọ sọ pe ‘’Eto aabo jẹ ọkan ninu awọn afojusun ijọba yii, gbogbo ohun to ba wa nikaapa wa la si maa ṣe lati ri i pe eto aabo fun ẹmi ati dukia to fẹsẹ rinlẹ wa fun awọn olugbe ipinlẹ Ọyọ. A si fẹ ki gbogbo wa sun, ka le han-an-run lai si ibẹru tabi ifoya kankan. Ipinlẹ Ọyọ jẹ ipinlẹ to tobi, to si paala pẹlu oriṣiiriṣii ilu, nitori naa la ṣe gbọdọ mu eto aabo ni pataki. ‘‘Laipẹ yii ti awọn adigunjale ṣọṣẹ niluu Okeho, awọn ọdẹ agbegbe naa ni wọn dide, ti wọn koju awọn oniṣẹ ibi naa.


A si fẹ ki gbogbo wa sun, ka le han-an-run lai si ibẹru tabi ifoya kankan. Ipinlẹ Ọyọ jẹ ipinlẹ to tobi, to si paala pẹlu oriṣiiriṣii ilu, nitori naa la ṣe gbọdọ mu eto aabo ni pataki. ‘‘Laipẹ yii ti awọn adigunjale ṣọṣẹ niluu Okeho, awọn ọdẹ agbegbe naa ni wọn dide, ti wọn koju awọn oniṣẹ ibi naa. Awọn ni wọn fọ gbogbo inu igbo kaakiri, ti wọn si ri i pe ọwọ tẹ wọn. Idi niyi ti mo fi n sọ ọ, ti mo n tẹnu mọ ọn, ti mo si n pariwo fun gbogbo aye pe mimi kan ko le mi ikọ Amọtẹkun, bẹẹ ni wọn ko ni i si labe akoso tabi idari ọga ọlọpaa ilẹ wa. Awa la oo maa dari rẹ, aabo awọn eeyan wa ṣe pataki si wa, nitori ko si aṣeyọri kankan ta a le ṣe nibi ti ko ba ti si aabo to daju.


Awọn ni wọn fọ gbogbo inu igbo kaakiri, ti wọn si ri i pe ọwọ tẹ wọn. Idi niyi ti mo fi n sọ ọ, ti mo n tẹnu mọ ọn, ti mo si n pariwo fun gbogbo aye pe mimi kan ko le mi ikọ Amọtẹkun, bẹẹ ni wọn ko ni i si labe akoso tabi idari ọga ọlọpaa ilẹ wa. Awa la oo maa dari rẹ, aabo awọn eeyan wa ṣe pataki si wa, nitori ko si aṣeyọri kankan ta a le ṣe nibi ti ko ba ti si aabo to daju. Bakan naa ni gomina rọ awọn alaga ijọba ibilẹ yii lati pada si agbegbe wọn, ki wọn lọọ mojuto eto aabo ibẹ, ki awọn araalu le fẹdọ lori oronro. Makinde ni eto aabo jẹ ọkan pataki ninu ipenija ti ipinlẹ Ọyọ ni. O waa rọ awọn eeyan naa ki wọn lọọ da igbimọ alakooso eleto aabo silẹ lawọn ijọba ibilẹ wọn kaakairi ni kiakia, pẹlu ileri pe oun yoo ṣeto owo to yẹ lati ṣe atilẹyin fun wọn lati mu ki eleyii ṣeeṣe.


Bakan naa ni gomina rọ awọn alaga ijọba ibilẹ yii lati pada si agbegbe wọn, ki wọn lọọ mojuto eto aabo ibẹ, ki awọn araalu le fẹdọ lori oronro. Makinde ni eto aabo jẹ ọkan pataki ninu ipenija ti ipinlẹ Ọyọ ni. O waa rọ awọn eeyan naa ki wọn lọọ da igbimọ alakooso eleto aabo silẹ lawọn ijọba ibilẹ wọn kaakairi ni kiakia, pẹlu ileri pe oun yoo ṣeto owo to yẹ lati ṣe atilẹyin fun wọn lati mu ki eleyii ṣeeṣe. O waa kilọ fun awọn alaga naa pe bi ilu ati awọn agbegbe wọn ba ṣe lalaafia si, ti aabo to dara si wa nibẹ ni yoo sọ boya wọn yoo tun fa wọn kalẹ lati dije dupo tabi bẹẹ kọ.


O waa kilọ fun awọn alaga naa pe bi ilu ati awọn agbegbe wọn ba ṣe lalaafia si, ti aabo to dara si wa nibẹ ni yoo sọ boya wọn yoo tun fa wọn kalẹ lati dije dupo tabi bẹẹ kọ.


Eroja ara faanu ti Rasheed ji l’Oṣogbo ti sọ ọ dero ọgba ẹwọn

Florence Babaṣọla Rasheed Kọla, ọmọ ọdun mẹẹẹdọgbọn ni awọn ọlọpaa ıpinlẹ Ọṣun ti gbe lọ sile ẹjọ Majistreeti kan niluu Oṣogbo bayii lori ẹsun ole jija. Gẹgẹ bi agbefọba, Inspẹkitọ Adeoye Kayọde, ṣe sọ ni kootu, aago mọkanla aabọ alẹ ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹjọ, ọdun yii, ni olujẹjọ lọ si sọọbu Azeez Fatai to wa lagbegbe Basi Bankọle, ni Oke-Onitea, niluu Oṣogbo. Nigba to debẹ, o fọ sọọbu Afeez, o si ji faanu ti wọn maa n so mọ ori aja meji (ceiling fans), kọili faanu kan, ayọọnu meji, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Apapọ gbogbo owo awọn nnkan ti Rasheed ji ni sọọbu Azeez jẹ ẹgbẹrun lọna ọgọta naira, eleyii ti agbefọba ṣalaye pe o lodi si abala irinwo o din mẹwaa ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun. Rasheed ko jẹ ji ọrọ naa falẹ rara, kia lo ti sọ pe oun jẹbi ẹsun ti awọn ọlọpaa fi kan oun, o si rọ adajọ pe ko ṣaanu oun nitori igba akọkọ leleyii ti oun yoo hu iru iwa bẹẹ, ati pe oun ti pinnu lati ma ṣẹ ṣan iru aṣọ bẹẹ ṣoro mọ laelae. Adajọ Ọpẹyẹmi Badmus paṣẹ pe ki Rasheed lọọ fi aṣọ penpe roko ọba fun odidi oṣu mẹfa lai fi aaye faini kankan silẹ fun un.


Ọwọ ọlọpaa ti tẹ marun-un ninu awọn to n ja ọkada gba n’Ijoko

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ikọ ẹlẹni mẹjọ kan wa n’Ijoko, nipinlẹ Ogun, to jẹ jija ọkada gba lọwọ awọn to n wa a ni iṣẹ tiwọn. Marun-un ninu wọn lọwọ ba lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ti i ṣe ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020. Awọn tọwọ ọlọpaa Sango ba naa ni: Yusuf Ogundimu; ẹni ọdun mẹtalelogun (23), Moses Anthony; ẹni ọdun mẹtalelogun, Mọruf Ọlafimihan; ẹni ọdun mẹrinlelogun (24),Tọheeb Ṣhọla; ẹni ọdun mejilelogun (22) ati Adeyẹmi Azeez; ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn (27) Awọn agbegbe bii Ijoko, Ifọ ati Sango ni DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, sọ pe wọn ti maa n ṣọṣẹ, ti wọn maa gba ọkada lọwọ awọn to n fi i ṣiṣẹ oojọ wọn. Lọjọ Aje tọwọ ba wọn yii, wọn tun ti mu ẹnikan mọlẹ, nibi ti wọn ti fẹẹ maa gbe ọkada ẹ lọ ni olobo ti ta awọn ọlọpaa ni teṣan Sango, bi wọn ṣe kan awọn afurasi ole naa lara niyẹn. Wọn gbiyanju lati sa, awọn mẹta si rọna sa lọ ninu wọn. Ibọn kan, ọta ibọn mẹwaa ti wọn ko ti i yin ati ọkada Bajaj ti nọmba ẹ jẹ EDO 23 QL lawọn ọlọpaa ri gba lọwọ wọn.


Lọjọ Aje tọwọ ba wọn yii, wọn tun ti mu ẹnikan mọlẹ, nibi ti wọn ti fẹẹ maa gbe ọkada ẹ lọ ni olobo ti ta awọn ọlọpaa ni teṣan Sango, bi wọn ṣe kan awọn afurasi ole naa lara niyẹn. Wọn gbiyanju lati sa, awọn mẹta si rọna sa lọ ninu wọn. Ibọn kan, ọta ibọn mẹwaa ti wọn ko ti i yin ati ọkada Bajaj ti nọmba ẹ jẹ EDO 23 QL lawọn ọlọpaa ri gba lọwọ wọn. CP Edward Ajogun ti ni ki wọn wa awọn mẹta to sa lọ naa ri, ki wọn si ko awọn tọwọ ba yii lọ sọdọ awọn SARS, fun itẹsiwaju itọpinpin.


CP Edward Ajogun ti ni ki wọn wa awọn mẹta to sa lọ naa ri, ki wọn si ko awọn tọwọ ba yii lọ sọdọ awọn SARS, fun itẹsiwaju itọpinpin.


O ku oṣu kan ki Wuyi ṣegbeyawo lo ku sori aṣẹwo l’Ekoo

Ọmọkunrin ẹni ọdun mejilelọgbọn kan, Wuyi Jackson to n wa ọkọ epo, ti gba ibi to gba wa sate lọ sọrun pẹlu bo ṣe ku sori aṣẹwo lẹyin raundi meji to ṣe. Ohun to ba ni ninu jẹ ninu ọrọ ọmọkùnrin to n ṣiṣẹ nileeṣẹ epo kan ni Ajah, l’Ekoo, ni pe oṣu to n bọ lo yẹ ko ṣegbeyawo. ALAROYE gbọ pe Dẹpo to wa ni Ijegun, ni Satellite Town, lọmọkunrin naa ti waa loodu tanka rẹ pẹlu epo bẹntiroolu. Eyi ni wọn n ṣe lọwọ to fi gba otẹẹli kan to wa laduugbo Oluti lọ pẹlu awọn ọrẹ rẹ lati lọọ ṣe faaji. Lẹyin to ta nnkan sara tan lo dunaa-dura pẹlu obinrin aṣẹwo kan ti wọn porukọ ẹ ni Faith Ifeanyi. Lẹyin ti ọrọ wọ laarin wọn lo mu un wọle, ko pẹ ti wọn wọle ni ọrọ yiwọ, bo ṣe di pe Wuyi daku rangbandan lẹyin raundi meji to ṣe lori aṣẹwo nìyẹn.


Eyi ni wọn n ṣe lọwọ to fi gba otẹẹli kan to wa laduugbo Oluti lọ pẹlu awọn ọrẹ rẹ lati lọọ ṣe faaji. Lẹyin to ta nnkan sara tan lo dunaa-dura pẹlu obinrin aṣẹwo kan ti wọn porukọ ẹ ni Faith Ifeanyi. Lẹyin ti ọrọ wọ laarin wọn lo mu un wọle, ko pẹ ti wọn wọle ni ọrọ yiwọ, bo ṣe di pe Wuyi daku rangbandan lẹyin raundi meji to ṣe lori aṣẹwo nìyẹn. Ki wọn si too mọ ohun to ṣẹlẹ, ọmọkunrin naa ti kọja sodikeji. Ọmọbinrin aṣẹwo naa ṣalaye pe ẹgbẹrun mẹwaa loun ni oun fẹẹ gba lọwọ rẹ ko too na an si meje. Bi ina ṣe wọ lọkunrin naa ti kọkọ wọle kanlẹ lara oun.


Ki wọn si too mọ ohun to ṣẹlẹ, ọmọkunrin naa ti kọja sodikeji. Ọmọbinrin aṣẹwo naa ṣalaye pe ẹgbẹrun mẹwaa loun ni oun fẹẹ gba lọwọ rẹ ko too na an si meje. Bi ina ṣe wọ lọkunrin naa ti kọkọ wọle kanlẹ lara oun. Lẹyin raundi akọkọ ni Gift ni awọn sun lọ. Ni nnkan bii aago meji aabọ oru ni Wuyi tun ji oun pe kawọn tun waa ṣe ‘kinni’. Aṣẹwo ni nibi to ti n ṣe ẹlẹẹkejì lọwọ lọmọkunrin to yẹ ko ṣegbeyawo ninu oṣu kẹsan-an ta a fẹẹ mu yii ti bẹrẹ si i mi tupetupe.


Lẹyin raundi akọkọ ni Gift ni awọn sun lọ. Ni nnkan bii aago meji aabọ oru ni Wuyi tun ji oun pe kawọn tun waa ṣe ‘kinni’. Aṣẹwo ni nibi to ti n ṣe ẹlẹẹkejì lọwọ lọmọkunrin to yẹ ko ṣegbeyawo ninu oṣu kẹsan-an ta a fẹẹ mu yii ti bẹrẹ si i mi tupetupe. Gift ni oju ẹsẹ loun pariwo pe kawọn to wa nitosi gba oun, lawọn ba sare gbe e lọ si ọsibitu to wa nitosi. Ibẹ ni wọn ti ni kawọn maa gbe e lọ si ọsibitu ijọba to wa ni Yaba. Ko si duro gba aajo rara to fi dagbere faye.


Gift ni oju ẹsẹ loun pariwo pe kawọn to wa nitosi gba oun, lawọn ba sare gbe e lọ si ọsibitu to wa nitosi. Ibẹ ni wọn ti ni kawọn maa gbe e lọ si ọsibitu ijọba to wa ni Yaba. Ko si duro gba aajo rara to fi dagbere faye. Ọmọbìnrin yii ni bi awọn ṣe gbe e debẹ ni dokita sọ fun awọn pe oku lawọn gbe wa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Bala Elkena, sọ pe Gift ṣi wa latimọle awọn.


Ọmọbìnrin yii ni bi awọn ṣe gbe e debẹ ni dokita sọ fun awọn pe oku lawọn gbe wa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Bala Elkena, sọ pe Gift ṣi wa latimọle awọn.


Adeshina di Aarẹ banki idagbasoke Afrika lẹẹkeji

Oluyinka Soyemi Ọmọ ilẹ wa, Akinwumi Adeshina, ti wọle lẹẹkeji gẹgẹ bii Aarẹ banki idagbasoke ilẹ Afrika fun ọdun marun-un mi-in. Eyi waye lonii lẹyin ipade ti awọn alaṣẹ banki naa ṣe lori ayelujara, bẹẹ ni ko sẹni to ba a du ipo naa. Laipẹ yii ni wọn fi ẹsun ipaṣipayọ owo kan Adeshina, ṣugbọn wọn pada da ẹjọ naa nu nitori ko lẹsẹ nilẹ, eyi to fun un lanfaani lati du ipo yii nigba keji. Ẹni ọgọta ọdun ni ọkunrin naa, o si ti ṣe minisita fun nnkan ọgbin ati idagbasoke igberiko nilẹ Naijiria laye iṣejọba Ọmọwe Goodluck Jonathan.


Wọn mu Lekan pẹlu ọkọ to ji gbe l’Owode-Ẹgba, lo ba loun ko ti i ji ju mọto mẹta lọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi awọn mọto mẹta kan yoo ṣe di riri pada ni awọn ọlọpaa Owode-Ẹgba n ṣọna rẹ bayii, wọn si ni awọn yoo ri i dandan pẹlu bọwọ ṣe ti ba ọkunrin kan, Lekan Ogunwọle, to ji wọn lagbala awọn olowo wọn. Ninu oṣu kẹjọ yii ni awọn ọlọpaa QRS mu Lekan ni ikorita Kọbapẹ, loju ọna Abẹokuta si Ṣagamu. Inu mọto Nissan Sunny ti nọmba ẹ jẹ XA 70 AKM ni wọn ti ri i, oun lo n wa mọto ọhun. Bẹẹ, ẹni to ni mọto naa, Ọladele Oluṣẹgun, ti lọọ fẹjọ sun ni teṣan Owode-Ẹgba pe ibi toun paaki mọto naa si ni wọn ti gbe e lọ lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keje. Latigba to ti fẹjọ sun yii ni awọn agbofinro ti n wa ọkọ ọhun, ki wọn too ri Lekan ninu ẹ to n wa a kiri lọsẹ to kọja lọhun-un Awọn ọlọpaa naa da afurasi yii duro, wọn fọrọ wa a lẹnu wo, o si jẹwọ pe oun ji mọto naa nibi ti olowo ẹ gbe e si ni. Nipa bo ṣe ri kọkọrọ to fi gbe mọto naa kuro nibi to wa, Lekan ṣalaye fun wọn pe oun ni kọkọrọ kan ti wọn n pe ni ‘Master key’ lọwọ, kọkọrọ to le ṣi gbogbo ilẹkun ọkọ naa lo ni oun maa n lo lati fi ṣilẹkun ọkọ ọlọkọ, toun yoo si gbe e lọ.


Bẹẹ, ẹni to ni mọto naa, Ọladele Oluṣẹgun, ti lọọ fẹjọ sun ni teṣan Owode-Ẹgba pe ibi toun paaki mọto naa si ni wọn ti gbe e lọ lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keje. Latigba to ti fẹjọ sun yii ni awọn agbofinro ti n wa ọkọ ọhun, ki wọn too ri Lekan ninu ẹ to n wa a kiri lọsẹ to kọja lọhun-un Awọn ọlọpaa naa da afurasi yii duro, wọn fọrọ wa a lẹnu wo, o si jẹwọ pe oun ji mọto naa nibi ti olowo ẹ gbe e si ni. Nipa bo ṣe ri kọkọrọ to fi gbe mọto naa kuro nibi to wa, Lekan ṣalaye fun wọn pe oun ni kọkọrọ kan ti wọn n pe ni ‘Master key’ lọwọ, kọkọrọ to le ṣi gbogbo ilẹkun ọkọ naa lo ni oun maa n lo lati fi ṣilẹkun ọkọ ọlọkọ, toun yoo si gbe e lọ. O ni ṣugbọn yatọ si mọto Ọladele yii, mọto mẹta pere naa loun ṣi fi kọkọrọ oun yii ji gbe, ko ti i ju bẹẹ lọ. Nigba ti wọn beere lọwọ ẹ pe nibo ni kọkọrọ ọhun wa bayii, Lekan ni oun ti sọ ọ nu. Ohun to wi yii lawọn ọlọpaa naa ṣe leri pe awọn yoo ba a mu nnkan nilẹ, wọn ni o gbọdọ pese kọkọrọ ọhun lọnakọna, bẹẹ lo si gbọdọ mu awọn de ibi ti awọn mọto mẹta to kọkọ ji gbe naa wa.


O ni ṣugbọn yatọ si mọto Ọladele yii, mọto mẹta pere naa loun ṣi fi kọkọrọ oun yii ji gbe, ko ti i ju bẹẹ lọ. Nigba ti wọn beere lọwọ ẹ pe nibo ni kọkọrọ ọhun wa bayii, Lekan ni oun ti sọ ọ nu. Ohun to wi yii lawọn ọlọpaa naa ṣe leri pe awọn yoo ba a mu nnkan nilẹ, wọn ni o gbọdọ pese kọkọrọ ọhun lọnakọna, bẹẹ lo si gbọdọ mu awọn de ibi ti awọn mọto mẹta to kọkọ ji gbe naa wa. Ile-ẹjọ ni yoo fi adagba gbogbo ẹ rọ si gẹgẹ bi CP Edward Ajogun ṣe wi, o ni ki wọn ma fi ọrọ Lekan Ogunwọle falẹ, ko tete kawọ pọnyin rojọ ni.


Ile-ẹjọ ni yoo fi adagba gbogbo ẹ rọ si gẹgẹ bi CP Edward Ajogun ṣe wi, o ni ki wọn ma fi ọrọ Lekan Ogunwọle falẹ, ko tete kawọ pọnyin rojọ ni.


Akeredolu yari: A ko ni i ko Amọtẹkun sabẹ awọn ọlọpaa laelae

Gomina ipinlẹ Ondo Arakunrin Rotimi Akeredolu ti sọ pe awọn gomina iẹ Yoruba ko ni i gbe ikọ Amọtẹkun wọn sabẹ awọn ọlọpaa ijọba apapọ laelae. O ni ko si ohun to kan awọn pẹlu awọn ọlọpaa ju ki awọn jọ fọwọsowọ pọ lati mu awọn ọdaran ti wọn n daamu ilu lọ. Ṣugbọn pe boya ẹni kan yoo waa wa labẹ ẹni kan yẹn, ala ti ko ni i le ṣẹ ni. Nijẹta ni ọkan ninu awọn agbẹnusọ Aarẹ, Garba Shehu, sọ pe gbogbo ara yoowu ti awọn Amọtẹkun ba fẹẹ da, abẹ awọn ọlọpaa ijọba apapọ ni wọn yoo ti maa da a, eyi to tumọ si pe awọn ọlọpaa ni yoo maa ṣeto Amọtẹkun gbogbo. Ṣugbọn Akeredolu to jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina ilẹ Yoruba ni ọrọ naa ko ni i ri bẹẹ lae, nitori ofin ti wọn fi da Amọtẹkun silẹ, ofin ijọba ipinlẹ Yoruba gbogbo ni, ki i ṣe ofin ijọba apapọ, wọn ko si le waa ja kinni naa mọ awọn lọwọ lojiji, nigba ti ko si ohun to kan wọn ninu rẹ rara.


Ijọba Dapọ Abiọdun fẹẹ pese BRT fawọn eeyan ipinlẹ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Gẹgẹ bi ọkọ bọginni akero ti wọn n pe ni BRT ṣe n ṣiṣẹ nipinlẹ Eko, to si n din iṣoro ọkọ wiwọ ku, ijọba ipinlẹ Ogun naa ti ni oun yoo bẹrẹ eto lori bi ọkọ BRT yoo ṣe maa ṣiṣẹ nipinlẹ yii pẹlu. Kọmiṣanna fun igbokegbodo ọkọ nipinlẹ Ogun, Gbenga Dairo, lo sọ eyi di mimọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu kẹjọ, l’Abẹokuta. Dairo ṣalaye pe ọpọ eeyan lo n gbe nipinlẹ Ogun to jẹ pe Eko ni wọn ti n ṣiṣẹ, eyi lo ni o maa n fa a to jẹ pe laaarọ, ero rẹpẹtẹ lo n jade lati Ogun lọ si Eko, to ba tun di nirọlẹ, wọn yoo tun dari pada wa sile labẹ sun-kẹrẹ fa-kẹre. Lati ran iru awọn wọnyi lọwọ ni eto BRT yii yoo ṣe gbera sọ gẹgẹ bo ṣe wi. Awọn agbegbe bii Ọta si Mowe-Ibafo ni eto yii yoo kan, bẹẹ ni eto kan naa yoo tun wa fawọn eeyan to n ti inu adugbo jade si Mowe lọ si Eko, ‘Park and Ride Service ni kọmiṣanna pe eyi. Awọn adugbo kan wa to ṣoroo mọ boya Eko tilẹ ni wọn tabi Ogun, nitori wọn ti wọnu ara wọn gẹgẹ bi Dairo ṣe wi.


Lati ran iru awọn wọnyi lọwọ ni eto BRT yii yoo ṣe gbera sọ gẹgẹ bo ṣe wi. Awọn agbegbe bii Ọta si Mowe-Ibafo ni eto yii yoo kan, bẹẹ ni eto kan naa yoo tun wa fawọn eeyan to n ti inu adugbo jade si Mowe lọ si Eko, ‘Park and Ride Service ni kọmiṣanna pe eyi. Awọn adugbo kan wa to ṣoroo mọ boya Eko tilẹ ni wọn tabi Ogun, nitori wọn ti wọnu ara wọn gẹgẹ bi Dairo ṣe wi. Iru awọn agbegbe bii eyi yoo ni anfaani lati wọ ọkọ BRT lati agbegbe wọn, yala Ogun, tabi Eko. Kọmiṣanna waa rọ ijọba ipinlẹ Eko pe ki wọn nawọ oore BRT ti wọn ṣẹṣẹ fi lọlẹ lati Oṣodi si Abule-Ẹgba, si awọn, ki wọn jẹ ko de agbegbe Ọta, ki iṣoro ọkọ wiwọ tun le ṣẹ pẹrẹ diẹ nibẹ yẹn si i.


Iru awọn agbegbe bii eyi yoo ni anfaani lati wọ ọkọ BRT lati agbegbe wọn, yala Ogun, tabi Eko. Kọmiṣanna waa rọ ijọba ipinlẹ Eko pe ki wọn nawọ oore BRT ti wọn ṣẹṣẹ fi lọlẹ lati Oṣodi si Abule-Ẹgba, si awọn, ki wọn jẹ ko de agbegbe Ọta, ki iṣoro ọkọ wiwọ tun le ṣẹ pẹrẹ diẹ nibẹ yẹn si i.


Gbogbo ọna abalaye la maa lo lati ṣawari awọn to pin owo tawọn adigunjale ji gbe l’Okeeho

Olu-Theo Ọmọlohun, Oke-Ogun Onjo tilu Okeho, Ọba Rafiu Oṣuọlale Mustapher, ti sọ ni gbangba pe gbogbo ohun to ba gba lawọn maa fun un, titi kan lilo ilana abalaye ati tibilẹ, lati ṣawari awọn ọdọ ilu naa ti wọn fẹsun kan pe wọn pin obitibiti owo ti wọn ri gba pada lọwọ awọn adigunjale to fọ ileefowopamọ First Bank lọjọsi, mọ ara wọn lọwọ. Ọba alaye naa ṣeleri naa laafin rẹ lopin ọsẹ to kọja yii nigba to n fi aidunnu rẹ han siwa ti awọn kan lara awọn ọdọ ilu naa hu lori ọrọ owo naa, o ni adiyẹ irana lowo ọhun jẹ, ki i ṣe ajẹgbe fẹnikẹni. Gẹgẹ bo ṣe wi, Ọba Rafiu loun ti ranṣẹ pe ọga agba ileefowopamọ First Bank, ẹka to wa laduugbo Isalẹ Alubọ, niluu Okeho, nibi tawọn adigunjale naa ti ṣọṣẹ, o ni maneja naa ti fidi ẹ mulẹ foun pe owo to to miliọnu lọna ọgọta naira lo sọnu lasiko iṣẹlẹ buruku ọjọ ọhun. Ọba Rafiu ni oun o tiẹ gbọ si ti iwa tawọn ọdọ naa hu ọhun, afigba tawọn ọtẹlẹmuyẹ lati olu ileeṣẹ ọlọpaa n’Ibadan ya bo ilu Okeho, ti wọn lawọn n wa awọn ọdọ ti wọn fẹsun kan pe wọn pin owo tawọn ole ji gbe. O fidi ẹ mulẹ pe inu apo yọlẹ ti wọn fi n di irẹsi si bii mẹta lawọn afurasi ọdaran naa di owo ti wọn ji ni banki naa si, wọn lasiko tọwọ ba ọkan ninu awọn ọdaran yii ni awọn ọdọ naa ri owo ti wọn di pamọ yii ni sakaani wọn, ṣugbọn kawọn agbofinro too de lati fi pampẹ ofin gbe awọn afurasi ọhun lawọn ọdọ yii ti pin owo naa mọ ara wọn lọwọ, ti wọn si kọ lati jẹwọ. Ọba alaye naa ni afaimọ ko ma jẹ awọn ọdọ ti wọn wale waa ṣọdun Ileya lasiko tiṣẹlẹ naa waye ni wọn pin owo yii, ṣugbọn ẹni yoowu ko lọwọ ninu iwa yii, kabiyesi ni gbogbo wọn ni alalẹ ilu Okeho maa foju ẹ han sode.


Ọba Rafiu ni oun o tiẹ gbọ si ti iwa tawọn ọdọ naa hu ọhun, afigba tawọn ọtẹlẹmuyẹ lati olu ileeṣẹ ọlọpaa n’Ibadan ya bo ilu Okeho, ti wọn lawọn n wa awọn ọdọ ti wọn fẹsun kan pe wọn pin owo tawọn ole ji gbe. O fidi ẹ mulẹ pe inu apo yọlẹ ti wọn fi n di irẹsi si bii mẹta lawọn afurasi ọdaran naa di owo ti wọn ji ni banki naa si, wọn lasiko tọwọ ba ọkan ninu awọn ọdaran yii ni awọn ọdọ naa ri owo ti wọn di pamọ yii ni sakaani wọn, ṣugbọn kawọn agbofinro too de lati fi pampẹ ofin gbe awọn afurasi ọhun lawọn ọdọ yii ti pin owo naa mọ ara wọn lọwọ, ti wọn si kọ lati jẹwọ. Ọba alaye naa ni afaimọ ko ma jẹ awọn ọdọ ti wọn wale waa ṣọdun Ileya lasiko tiṣẹlẹ naa waye ni wọn pin owo yii, ṣugbọn ẹni yoowu ko lọwọ ninu iwa yii, kabiyesi ni gbogbo wọn ni alalẹ ilu Okeho maa foju ẹ han sode. Ọba naa waa parọwa fawọn obi lati lọọ tẹ awọn ọmọ wọn ninu lori ọrọ yii. Ẹ oo ranti pe Wẹsidee, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii, lawọn ẹlẹgiri adigunjale ya bo ẹka First Bank to wa niluu naa, ti wọn pa awọn ọlọpaa to n ṣọ ileefowopamọ ọhun, ti wọn si fọ banki naa, ko too di pe ọwọ pada to mẹrin ninu wọn, tawọn ọdọ ilu si dana sun wọn lẹyẹ o sọka. Titi di ba a ṣe n sọ yii ni iwadii ṣi n tẹ siwaju lori iṣẹlẹ buruku ọhun.


Ọba naa waa parọwa fawọn obi lati lọọ tẹ awọn ọmọ wọn ninu lori ọrọ yii. Ẹ oo ranti pe Wẹsidee, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii, lawọn ẹlẹgiri adigunjale ya bo ẹka First Bank to wa niluu naa, ti wọn pa awọn ọlọpaa to n ṣọ ileefowopamọ ọhun, ti wọn si fọ banki naa, ko too di pe ọwọ pada to mẹrin ninu wọn, tawọn ọdọ ilu si dana sun wọn lẹyẹ o sọka. Titi di ba a ṣe n sọ yii ni iwadii ṣi n tẹ siwaju lori iṣẹlẹ buruku ọhun.


Sunday apaayan Akinyẹle ti jẹwọ o: Ọga mi atawọn ọlọpaa lo ṣeto bi mo ṣe sa jade ni teṣan- Sunday

Ọlawale Ajao, Ibadan Sunday Shodipẹ, ọmọkunrin to n pa awọn eeyan kiri nijọba ibilẹ Akinyẹle, n’Ibadan, ti ṣalaye bo ṣe tun lọọ paayan nigba to sa jade latimọle awọn ọlọpaa lẹyin ti wọn ti kọ mu un fun ẹsun ipaniyan ṣaaju. Lasiko to n ṣafihan Sunday fawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu kẹjọ, ọdun yii, l’Ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, fidi ẹ mulẹ pe “Lẹyin to (Sunday) sa kuro ninu atimọle lo tun lọ si adugbo Oníkẹ̀kẹ́, l’Akinyẹle, n’Ibadan, nibi to ti ṣa obinrin kan to n jẹ Olufunmilayọ Ọladeji ladaa. “Agbari lo ti ṣa obinrin yẹn ladaa ko too sa lọ, to si fi iya yẹn silẹ ninu agbara ẹjẹ. Ileewosan UCH ti wọn gbe obinrin yẹn lọ fun itọju lo pada ku si.” Nigba to n royin bo ṣe sa jade lahaamọ awọn ọlọpaa fawọn oniroyin, ọmọkunrin ẹni ọdun mọkandinlogun (19) yii ṣalaye pe “Ọga mi, (babalawo ti wọn jọ mu wọn) sọ fun Ọga Funṣọ (ọlọpaa) pe awọn nilo ọti rẹ́gà onike, pe ṣe wọn mọ pe o lewu gidi ti awọn ko ba ri ọti yẹn ra ki awọn lo o gẹgẹ bi awọn ṣe maa n lo o nitori o ni gbolohun ti wọn maa n sọ pẹlu rẹga, orogbo ati obi. (Nitori ọti yẹn ti baba (ọga ẹ to jẹ babalawo) maa n lo, ṣugbọn ti awọn ọlọpaa ko jẹ ki iyawo baba mu wa fun wọn mọ, ni wọn fi dọgbọn ṣeto bi mo ṣe jade kuro ninu atimọle awọn ọlọpaa. Wọn ṣalaye fun emi pe mo ni lati lọọ ṣa ẹlomi-in ladaa l’Akinyẹle nitori ti mi o ba ṣe bẹẹ, awọn alujannu maa fa ẹjẹ awọn mu tan.


Ileewosan UCH ti wọn gbe obinrin yẹn lọ fun itọju lo pada ku si.” Nigba to n royin bo ṣe sa jade lahaamọ awọn ọlọpaa fawọn oniroyin, ọmọkunrin ẹni ọdun mọkandinlogun (19) yii ṣalaye pe “Ọga mi, (babalawo ti wọn jọ mu wọn) sọ fun Ọga Funṣọ (ọlọpaa) pe awọn nilo ọti rẹ́gà onike, pe ṣe wọn mọ pe o lewu gidi ti awọn ko ba ri ọti yẹn ra ki awọn lo o gẹgẹ bi awọn ṣe maa n lo o nitori o ni gbolohun ti wọn maa n sọ pẹlu rẹga, orogbo ati obi. (Nitori ọti yẹn ti baba (ọga ẹ to jẹ babalawo) maa n lo, ṣugbọn ti awọn ọlọpaa ko jẹ ki iyawo baba mu wa fun wọn mọ, ni wọn fi dọgbọn ṣeto bi mo ṣe jade kuro ninu atimọle awọn ọlọpaa. Wọn ṣalaye fun emi pe mo ni lati lọọ ṣa ẹlomi-in ladaa l’Akinyẹle nitori ti mi o ba ṣe bẹẹ, awọn alujannu maa fa ẹjẹ awọn mu tan. “Baba ni wọn mọ bi wọn ṣe ba awọn ọlọpaa sọrọ ti wọn fi gba wa laaye lati lọọ wẹ. Ọga Funṣọ lo ṣi wa silẹ pe ka lọọ wẹ. Awa mẹjọ la wa ninu ahamọ, wọn si ṣi wa silẹ ni meji, meji.


“Baba ni wọn mọ bi wọn ṣe ba awọn ọlọpaa sọrọ ti wọn fi gba wa laaye lati lọọ wẹ. Ọga Funṣọ lo ṣi wa silẹ pe ka lọọ wẹ. Awa mẹjọ la wa ninu ahamọ, wọn si ṣi wa silẹ ni meji, meji. Aago meje n lọọ lu nigba yẹn. Bi mo ṣe gun ori bọọ hoolu ti wọn ko ti i rẹ́ tan ninu teṣan Mọkọla yẹn ni mo fo fẹnsi bọ sodikeji.” Awọn to wa laduugbo yẹn ni Mọkọla gan-an kan n wo mi lọ ni, wọn ko mu mi. “Akinyẹle naa ni mo tun lọ lẹyin ti mo sa kuro lọdọ awọn ọlọpaa nitori ọga mi sọ fun mi pe ki n lọọ ba awọn ra rẹ́gà yẹn wa, pe awọn maa mọ bi wọn ṣe maa tu mi silẹ.


Aago meje n lọọ lu nigba yẹn. Bi mo ṣe gun ori bọọ hoolu ti wọn ko ti i rẹ́ tan ninu teṣan Mọkọla yẹn ni mo fo fẹnsi bọ sodikeji.” Awọn to wa laduugbo yẹn ni Mọkọla gan-an kan n wo mi lọ ni, wọn ko mu mi. “Akinyẹle naa ni mo tun lọ lẹyin ti mo sa kuro lọdọ awọn ọlọpaa nitori ọga mi sọ fun mi pe ki n lọọ ba awọn ra rẹ́gà yẹn wa, pe awọn maa mọ bi wọn ṣe maa tu mi silẹ. Wọn ni ti mo ba ti paayan, ki n darukọ awọn pe, Adedokun Yinusa Ajani. Ori ni mo ti fi nnkan ṣa iya yẹn.” Nigba to n ṣalaye bi wọn ṣe pada ri i mu, ọkunrin afurasi apaayan yii sọ pe “Mi o mọ ẹni to mu mi. Mo maa n ru raisi ni Bodija, ṣugbọn mo maa n lo fesikaapu (fila) ki wọn ma baa da mi mọ.


Wọn ni ti mo ba ti paayan, ki n darukọ awọn pe, Adedokun Yinusa Ajani. Ori ni mo ti fi nnkan ṣa iya yẹn.” Nigba to n ṣalaye bi wọn ṣe pada ri i mu, ọkunrin afurasi apaayan yii sọ pe “Mi o mọ ẹni to mu mi. Mo maa n ru raisi ni Bodija, ṣugbọn mo maa n lo fesikaapu (fila) ki wọn ma baa da mi mọ. Ori irin lẹgbọn yẹn ti mu mi. Wọn ni ki n ba awọn ti mọto, ṣugbọn ara fu mi pe wọn fẹẹ mu mi ni.” Ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti waa ṣeleri pe gbogbo bi awọn ba ṣe n ba iṣẹ lọ si lori ọrọ ogboju afurasi ọdaran yii loun yoo jẹ ki gbogbo aye maa mọ.


Ori irin lẹgbọn yẹn ti mu mi. Wọn ni ki n ba awọn ti mọto, ṣugbọn ara fu mi pe wọn fẹẹ mu mi ni.” Ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti waa ṣeleri pe gbogbo bi awọn ba ṣe n ba iṣẹ lọ si lori ọrọ ogboju afurasi ọdaran yii loun yoo jẹ ki gbogbo aye maa mọ.


Ohun to fa wahala lasiko ibo ti wọn di ni 1964 niyi o (6)

Nigba ti yoo fi to bii aago mẹwaa aabọ ni ọjo kin-in-ni, oṣu kin-in-ni, ọdun 1965, ajọ to n ṣeto ibo ni Naijiria nigba naa, FEC, kede pe ẹgbẹ NNA ti wọle ibo ti wọn di ni ọgbọnjọ, oṣu kejila, ọdun 1964, ati pe wiwọle naa ko ni ariyanjiyan ninu, wọn wọle gedegbe ni. Egbẹ NNA (Nigerian National Alliance) yii ni ẹgbẹ alajọṣepọ laarin ẹgbẹ NPC ti Sardauna Ahmadu Bello jẹ olori rẹ, ati NNDP (Egbẹ Dẹmọ) ti Akintọla n ṣe olori wọn. Wọn ni awọn ni wọn wọle ibo yii, wọn fi ẹyin alatako wọn, UPGA (United People’s Grand Alliance) gbolẹ. UPGA yii naa si ree, ẹgbẹ alajọṣepọ Action Group ati NCNC ni. Alaga eto idibo naa funra rẹ, Ọgbẹni Eyo Esua lo kede bẹẹ pe awọn NNA lo bori, o si ni ki gbogbo awọn ẹgbẹ oṣelu ti ọrọ naa ko tẹ lọrun gba ile-ẹjọ lọ. Ṣugbọn ko sẹni to da a lohun, nitori ko sẹni to mura lati lọ si ile-ẹjọ kankan.


UPGA yii naa si ree, ẹgbẹ alajọṣepọ Action Group ati NCNC ni. Alaga eto idibo naa funra rẹ, Ọgbẹni Eyo Esua lo kede bẹẹ pe awọn NNA lo bori, o si ni ki gbogbo awọn ẹgbẹ oṣelu ti ọrọ naa ko tẹ lọrun gba ile-ẹjọ lọ. Ṣugbọn ko sẹni to da a lohun, nitori ko sẹni to mura lati lọ si ile-ẹjọ kankan. Ẹgbẹ UPGA ti ni awọn ko kopa ninu idibo naa tẹlẹ, wọn lawọn ko si ninu ẹ, ki ẹnikẹni ma darukọ awọn si i. Ibi ti wahala wa ree, nitori yoo ṣoro ki ẹgbẹ NNA nikan too maa da ṣejọba. Ohun ti wọn ṣe ni awọn ni wọn wọle ni pe ninu ibo ijokoo mẹtadinlaaadọsan-an (167) ti wọn ti di nilẹ Hausa, NNA lo wọle, wọn ni wọn ti mu ijokoo ọgọjọ (160), UPGA si mu mẹta pere, awọn si n reti eyi to ku ti yoo jẹ ti awọn ninu NNA. Idaniloju yii wa nigba to jẹ ilẹ Hausa yii ni orirun ẹgbẹ naa, ibẹ ni Sardauna ti n ṣejọba.


Ẹgbẹ UPGA ti ni awọn ko kopa ninu idibo naa tẹlẹ, wọn lawọn ko si ninu ẹ, ki ẹnikẹni ma darukọ awọn si i. Ibi ti wahala wa ree, nitori yoo ṣoro ki ẹgbẹ NNA nikan too maa da ṣejọba. Ohun ti wọn ṣe ni awọn ni wọn wọle ni pe ninu ibo ijokoo mẹtadinlaaadọsan-an (167) ti wọn ti di nilẹ Hausa, NNA lo wọle, wọn ni wọn ti mu ijokoo ọgọjọ (160), UPGA si mu mẹta pere, awọn si n reti eyi to ku ti yoo jẹ ti awọn ninu NNA. Idaniloju yii wa nigba to jẹ ilẹ Hausa yii ni orirun ẹgbẹ naa, ibẹ ni Sardauna ti n ṣejọba. Ibo mẹtadinlọgọta (57) ni wọn n reti ni Western Region, ẹgbẹ Akintọla, NNA, yii ni awọn ti ko ijokoo ọgbọn (30), UPGA ni mọkanla, mẹrindinlogun to si ku yoo pada jẹ ti awọn ninu Dẹmọ. Bayii ni wọn pin nnkan naa mọ ara wọn lọwọ, to jẹ bi wọn ba da esi idibo naa silẹ loootọ, NNA, ẹgbẹ Sardauna, pẹlu Akintọla lo wọle. Lọrọ kan, ajọ to ṣeto idibo ni awọn ti ṣa gbogbo esi jọ, NNA lo wọle, ki olori Naijiria, Nnamdi Azikiwe, tete pe ẹgbẹ NNA yii ki wọn waa bẹrẹ si i ṣejọba wọn.


Ibo mẹtadinlọgọta (57) ni wọn n reti ni Western Region, ẹgbẹ Akintọla, NNA, yii ni awọn ti ko ijokoo ọgbọn (30), UPGA ni mọkanla, mẹrindinlogun to si ku yoo pada jẹ ti awọn ninu Dẹmọ. Bayii ni wọn pin nnkan naa mọ ara wọn lọwọ, to jẹ bi wọn ba da esi idibo naa silẹ loootọ, NNA, ẹgbẹ Sardauna, pẹlu Akintọla lo wọle. Lọrọ kan, ajọ to ṣeto idibo ni awọn ti ṣa gbogbo esi jọ, NNA lo wọle, ki olori Naijiria, Nnamdi Azikiwe, tete pe ẹgbẹ NNA yii ki wọn waa bẹrẹ si i ṣejọba wọn. Ṣe ohun ti ofin sọ niyi, nigba ti ẹgbẹ oṣelu kan ba ti wọle, olori Naijiria ti wọn n pe ni purẹsidẹnti yoo pe iru ẹgbẹ oṣelu bẹẹ, yoo si fun un niwee aṣẹ lati lọọ bẹrẹ ijọba rẹ tuntun. Ohun ti wọn fẹ ki Azikiwe ṣe ree, ṣugbọn iyẹn ko da wọn lohun, o ni awọn ẹri wa dajudaju to fi han pe wọn ko dibo ni awọn ibi kan, ati pe awọn ẹgbẹ oṣelu to yẹ ko kopa ninu idibo naa ko kopa ninu ẹ. UPGA ni Azikiwe n sọ pe ko kopa, bẹẹ ilẹ Ibo naa lo n sọ pe wọn ko ti dibo. Ootọ si leleyii, ohun ti Sardauna, Balewa, Akintọla ati awọn aṣaaju ẹgbẹ NNA to ku mọ ni.


Ṣe ohun ti ofin sọ niyi, nigba ti ẹgbẹ oṣelu kan ba ti wọle, olori Naijiria ti wọn n pe ni purẹsidẹnti yoo pe iru ẹgbẹ oṣelu bẹẹ, yoo si fun un niwee aṣẹ lati lọọ bẹrẹ ijọba rẹ tuntun. Ohun ti wọn fẹ ki Azikiwe ṣe ree, ṣugbọn iyẹn ko da wọn lohun, o ni awọn ẹri wa dajudaju to fi han pe wọn ko dibo ni awọn ibi kan, ati pe awọn ẹgbẹ oṣelu to yẹ ko kopa ninu idibo naa ko kopa ninu ẹ. UPGA ni Azikiwe n sọ pe ko kopa, bẹẹ ilẹ Ibo naa lo n sọ pe wọn ko ti dibo. Ootọ si leleyii, ohun ti Sardauna, Balewa, Akintọla ati awọn aṣaaju ẹgbẹ NNA to ku mọ ni. Ṣugbọn wọn ko fẹẹ gba, wọn ni awọn ti wọle, awọn ti wọle na, ki Azikiwe pe Balewa pe ko maa ba ijọba rẹ lọ. Azikiwe ko da wọn lohun ṣaa. Nibi ni ọrọ ti di iwaju ko ṣee lọ, ẹyin ko ṣee pada si, orilẹ-ede Naijiria si wa loju kan latigba naa lọ.


Ṣugbọn wọn ko fẹẹ gba, wọn ni awọn ti wọle, awọn ti wọle na, ki Azikiwe pe Balewa pe ko maa ba ijọba rẹ lọ. Azikiwe ko da wọn lohun ṣaa. Nibi ni ọrọ ti di iwaju ko ṣee lọ, ẹyin ko ṣee pada si, orilẹ-ede Naijiria si wa loju kan latigba naa lọ. Ko si ijọba ni Naijiria, nitori olori Naijiria ko pe ẹgbẹ oṣelu ti wọn sọ pe o wọle lati waa ṣejọba. Nigba ti ọrọ ti da bayii, Balewa funra rẹ gbera, ni bii aago mọkanla aabọ lọwọ iyalẹta, o lọ si ile aarẹ, o lọọ ba Azikiwe ṣepade, o ni awọn ti pari ibo, ko jẹ ki oun maa waa ṣejọba oun lọ. Azikiwe ni ko si ohun to jọ ọ, Azikiwe ni oun ko ni igbagbọ pe ibo kankan waye lọjọ naa, o si ko iwe oriṣiiriṣii kalẹ niwaju rẹ, ati iwe tawọn ẹgbẹ UPGA fi ni awọn ko ni i kopa ninu idibo naa, ati ti awọn adari ajọ eleto idibo ti wọn kọwe fi ipo wọn silẹ, ati ti ọpọ eeyan ti ko kopa ninu idibo naa rara.


Ko si ijọba ni Naijiria, nitori olori Naijiria ko pe ẹgbẹ oṣelu ti wọn sọ pe o wọle lati waa ṣejọba. Nigba ti ọrọ ti da bayii, Balewa funra rẹ gbera, ni bii aago mọkanla aabọ lọwọ iyalẹta, o lọ si ile aarẹ, o lọọ ba Azikiwe ṣepade, o ni awọn ti pari ibo, ko jẹ ki oun maa waa ṣejọba oun lọ. Azikiwe ni ko si ohun to jọ ọ, Azikiwe ni oun ko ni igbagbọ pe ibo kankan waye lọjọ naa, o si ko iwe oriṣiiriṣii kalẹ niwaju rẹ, ati iwe tawọn ẹgbẹ UPGA fi ni awọn ko ni i kopa ninu idibo naa, ati ti awọn adari ajọ eleto idibo ti wọn kọwe fi ipo wọn silẹ, ati ti ọpọ eeyan ti ko kopa ninu idibo naa rara. Gbogbo iwe yii lo fi han Balewa, to si sọ pe pẹlu iru awọn nnkan wọnyi, o ṣoro pupọ foun lati pe e pe ko maa waa ṣejọba rẹ lọ. Ọrọ ti waa de oju rẹ bayii, Balewa ba ironu pada si ọọfiisi rẹ, nitori ohun ti yoo ṣe ko ye e mọ. Kia lo ti sọ fun Ribadu pe ko yaa gbe ẹronpileeni oun, ko tete lọọ ba Sardauna ni Kaduna, ko sọ bi ọrọ ti n lọ fun un.


Gbogbo iwe yii lo fi han Balewa, to si sọ pe pẹlu iru awọn nnkan wọnyi, o ṣoro pupọ foun lati pe e pe ko maa waa ṣejọba rẹ lọ. Ọrọ ti waa de oju rẹ bayii, Balewa ba ironu pada si ọọfiisi rẹ, nitori ohun ti yoo ṣe ko ye e mọ. Kia lo ti sọ fun Ribadu pe ko yaa gbe ẹronpileeni oun, ko tete lọọ ba Sardauna ni Kaduna, ko sọ bi ọrọ ti n lọ fun un. Lẹsẹkẹsẹ ni Ribadu gba Kaduna lọ. N loun funra rẹ ba pada si ọọfiisi rẹ, o n reti ohun ti yoo ṣẹlẹ. O sare pe awọn olori ogun lẹẹkan si i, olori ṣọja ati olori ọlọpaa pẹlu olori awọn ọmọ ogun oju omi ati ti ofurufu, awọn merẹẹrin si lọọ ri i. Lẹyin ti wọn ṣepade tan, ti awọn mẹrẹẹrin kuro, awọn ogunlọgọ ṣọja rọ de ile ijọba, ni ọọfiisi Balewa, ni Onikan, wọn si rọgba yi ile naa ka, wọn jokoo kaakiri goo goo goo pẹlu ibọn wọn.


Lẹsẹkẹsẹ ni Ribadu gba Kaduna lọ. N loun funra rẹ ba pada si ọọfiisi rẹ, o n reti ohun ti yoo ṣẹlẹ. O sare pe awọn olori ogun lẹẹkan si i, olori ṣọja ati olori ọlọpaa pẹlu olori awọn ọmọ ogun oju omi ati ti ofurufu, awọn merẹẹrin si lọọ ri i. Lẹyin ti wọn ṣepade tan, ti awọn mẹrẹẹrin kuro, awọn ogunlọgọ ṣọja rọ de ile ijọba, ni ọọfiisi Balewa, ni Onikan, wọn si rọgba yi ile naa ka, wọn jokoo kaakiri goo goo goo pẹlu ibọn wọn. Bẹẹ naa ni wọn si ṣe ni ile olori ijọba yii naa, wọn ko ọlọpaa ati ṣọja sibẹ lati ri i pe ko si kinni kan to ṣẹlẹ si Balewa, boya ninu ile rẹ ni o tabi ni ọọfiisi rẹ nilẹ ijọba. Bi awọn ṣọja yii ti n de, bẹẹ ni Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region de pẹlu ero lẹyin rẹ. Nigba to n bọ, o mu Fani-Kayọde ti i ṣe igbakeji rẹ lọwọ, Ọba Akran naa si tẹle wọn.


Bẹẹ naa ni wọn si ṣe ni ile olori ijọba yii naa, wọn ko ọlọpaa ati ṣọja sibẹ lati ri i pe ko si kinni kan to ṣẹlẹ si Balewa, boya ninu ile rẹ ni o tabi ni ọọfiisi rẹ nilẹ ijọba. Bi awọn ṣọja yii ti n de, bẹẹ ni Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region de pẹlu ero lẹyin rẹ. Nigba to n bọ, o mu Fani-Kayọde ti i ṣe igbakeji rẹ lọwọ, Ọba Akran naa si tẹle wọn. Awọn yii wọle taara, wọn si jokoo ti Balewa titi. Ohun to daju ni pe Akintọla lọ lati fi i lọkan balẹ ni, ati lati sọ pe ko si kinni kan ti Azikiwe yoo ṣe fun un, nitori amofin lawọn, awọn si mọ ohun ti ofin sọ. Ni ọjọ yii kan naa, Balewa gbe iwe jade, o fi tu pẹrẹpẹrẹ ọrọ.


Awọn yii wọle taara, wọn si jokoo ti Balewa titi. Ohun to daju ni pe Akintọla lọ lati fi i lọkan balẹ ni, ati lati sọ pe ko si kinni kan ti Azikiwe yoo ṣe fun un, nitori amofin lawọn, awọn si mọ ohun ti ofin sọ. Ni ọjọ yii kan naa, Balewa gbe iwe jade, o fi tu pẹrẹpẹrẹ ọrọ. O ni oun ko fẹ ki itajẹsilẹ waye ni Naijiria nitori ọrọ ibo tabi ọrọ ijọba, bi ko ba fẹẹ ṣee ṣe, ki aarẹ Azikiwe pe ipade awọn olori ijọba ati aṣoju, ki wọn jọ jokoo lori bi wọn yoo ti ṣejọba Naijiria si, ki awọn si mọ ohun ti awọn yoo ṣe. O ni gbogbo ohun to fa ija yii ko ju pe Azikiwe ni ki oun sun ọjọ idibo siwaju, oun si sọ fun un pe ki i ṣe ojuṣe toun gẹgẹ bii olori ijọba, bẹẹ ni ki i ṣe ojuṣe tirẹ naa gẹgẹ bii olori Naijiria lati sun ọjọ idibo siwaju, ojuṣe awọn ti wọn n ṣeto idibo ni. Balewa ni oun ti sọ fun aarẹ Azikiwe tẹlẹ pe ko ma da si ọrọ idibo yii, pe gbogbo awọn ti wọn n pariwo pe wahala idibo wa, tabi pe ojooro wa nibẹ, ile-ẹjọ oriṣiiriṣii lo wa ti wọn le lọ, awọn adajọ si wa nibẹ ti yoo laja, ti wọn yoo dajọ sibi to ba yẹ.


O ni oun ko fẹ ki itajẹsilẹ waye ni Naijiria nitori ọrọ ibo tabi ọrọ ijọba, bi ko ba fẹẹ ṣee ṣe, ki aarẹ Azikiwe pe ipade awọn olori ijọba ati aṣoju, ki wọn jọ jokoo lori bi wọn yoo ti ṣejọba Naijiria si, ki awọn si mọ ohun ti awọn yoo ṣe. O ni gbogbo ohun to fa ija yii ko ju pe Azikiwe ni ki oun sun ọjọ idibo siwaju, oun si sọ fun un pe ki i ṣe ojuṣe toun gẹgẹ bii olori ijọba, bẹẹ ni ki i ṣe ojuṣe tirẹ naa gẹgẹ bii olori Naijiria lati sun ọjọ idibo siwaju, ojuṣe awọn ti wọn n ṣeto idibo ni. Balewa ni oun ti sọ fun aarẹ Azikiwe tẹlẹ pe ko ma da si ọrọ idibo yii, pe gbogbo awọn ti wọn n pariwo pe wahala idibo wa, tabi pe ojooro wa nibẹ, ile-ẹjọ oriṣiiriṣii lo wa ti wọn le lọ, awọn adajọ si wa nibẹ ti yoo laja, ti wọn yoo dajọ sibi to ba yẹ. O ni lẹyin ti oun ati Azikiwe ti jọ yanju ọrọ tan, tawọn tun ṣepade, lẹyin naa ni Azikiwe tun pada ni oun o ni i da si ọrọ idibo yii, o ni oun fẹ ki gbogbo ọmọ Naijiria mọ pe ohun to fa wahala naa niyẹn. Ṣugbọn ọtọ ni ohun ti Azikiwe n wi ni tirẹ, nitori oun naa kọwe tirẹ jade to si ni oun yoo fi ipo oun silẹ gẹgẹ bii aarẹ, ki awọn Balewa maa ṣejọba naa lọ funra wọn. Lọjọ kẹta ibo yii ni oun naa gbe iwe tirẹ jade, o ni oun fẹẹ sọ fun gbogbo ọmọ Naijiria pe oun ko le laju silẹ ki ofin ati eto iṣelu Naijiria toju oun bajẹ, bi ko ba kuku ṣee ṣe, ki oun kọwe fipo oun silẹ, ki awọn ti wọn ba fẹẹ ṣejọba si maa ṣejọba wọn lọ.


O ni lẹyin ti oun ati Azikiwe ti jọ yanju ọrọ tan, tawọn tun ṣepade, lẹyin naa ni Azikiwe tun pada ni oun o ni i da si ọrọ idibo yii, o ni oun fẹ ki gbogbo ọmọ Naijiria mọ pe ohun to fa wahala naa niyẹn. Ṣugbọn ọtọ ni ohun ti Azikiwe n wi ni tirẹ, nitori oun naa kọwe tirẹ jade to si ni oun yoo fi ipo oun silẹ gẹgẹ bii aarẹ, ki awọn Balewa maa ṣejọba naa lọ funra wọn. Lọjọ kẹta ibo yii ni oun naa gbe iwe tirẹ jade, o ni oun fẹẹ sọ fun gbogbo ọmọ Naijiria pe oun ko le laju silẹ ki ofin ati eto iṣelu Naijiria toju oun bajẹ, bi ko ba kuku ṣee ṣe, ki oun kọwe fipo oun silẹ, ki awọn ti wọn ba fẹẹ ṣejọba si maa ṣejọba wọn lọ. O ni ibo ti wọn n pariwo ẹ pe wọn di yii ki i ṣe ibo, ko si ibo nibẹ rara, oun ko si le tori eyi pe ẹni kan ko maa waa ṣejọba lọ. O ni bi Balewa ba mọ pe oun fẹẹ ṣejọba, ti wọn si fẹ ki oun lọwọ si i, a jẹ pe wọn yoo pa ibo ti wọn di kọja naa rẹ, wọn yoo si tun ibo mi-in di, eyi nikan ni oun le fọwọ si. Bayii ni ọjọ kin-in-ni lọ, ti ọjọ keji naa tun lọ, ti ọrọ naa ko si ti i yanju.


O ni ibo ti wọn n pariwo ẹ pe wọn di yii ki i ṣe ibo, ko si ibo nibẹ rara, oun ko si le tori eyi pe ẹni kan ko maa waa ṣejọba lọ. O ni bi Balewa ba mọ pe oun fẹẹ ṣejọba, ti wọn si fẹ ki oun lọwọ si i, a jẹ pe wọn yoo pa ibo ti wọn di kọja naa rẹ, wọn yoo si tun ibo mi-in di, eyi nikan ni oun le fọwọ si. Bayii ni ọjọ kin-in-ni lọ, ti ọjọ keji naa tun lọ, ti ọrọ naa ko si ti i yanju. Ṣe Azikiwe yoo kọwe fi ipo rẹ silẹ ni, tabi Balewa ni yoo gbejọba silẹ fun ẹlomiiran. Tabi wọn yoo yan ijọba fidi-hẹ-ẹ lati maa ṣejọba lọ titi ti wọn yoo fi le ṣeto idibo mi-in ni. Ẹnu ibeere yii lawọn eeyan wa titi di ọjọ kẹrin ti wọn dibo tan, awuyewuye to si gba igboro kan ni pe Azikiwe n lọ, o ti fẹẹ ko ẹru rẹ kuro nile ijọba.


Ṣe Azikiwe yoo kọwe fi ipo rẹ silẹ ni, tabi Balewa ni yoo gbejọba silẹ fun ẹlomiiran. Tabi wọn yoo yan ijọba fidi-hẹ-ẹ lati maa ṣejọba lọ titi ti wọn yoo fi le ṣeto idibo mi-in ni. Ẹnu ibeere yii lawọn eeyan wa titi di ọjọ kẹrin ti wọn dibo tan, awuyewuye to si gba igboro kan ni pe Azikiwe n lọ, o ti fẹẹ ko ẹru rẹ kuro nile ijọba. Ṣugbọn bi Azikiwe ba lọ, kin ni yoo ṣẹlẹ si Balewa. Ohun tawọn eeyan ko ti i mọ idahun si titi di ọjọ kẹta, oṣu kin-in-ni, ọdun 1965, niyi o. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ṣugbọn bi Azikiwe ba lọ, kin ni yoo ṣẹlẹ si Balewa. Ohun tawọn eeyan ko ti i mọ idahun si titi di ọjọ kẹta, oṣu kin-in-ni, ọdun 1965, niyi o. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (8)

*Idi abajọ ree o Ko ju oṣu meji ti Ọgagun Muritala Muhammed gba iṣẹ gẹgẹ bii minisita fun eto ibanisọrọ ti ija nla de laarin oun ati ọga agba pata fun ẹka to n ṣeto ibanisọrọ nileeṣẹ naa, Theophilus Akindele, ija naa ki i ṣe kekere rara. Akọkọ ohun to ṣẹlẹ ni pe lati igba ti Muritala ti de, iṣoro pata ni fun un lati ba Akindele ṣiṣẹ, ki i fẹẹ gbe iṣẹ kankan fun ọkunrin naa ṣe, bo tilẹ jẹ pe oun ni ọga to yẹ ko sun mọ ọn ju lọ. Kaka bẹẹ, akọwe agba ileeṣẹ naa lo maa n ran si i, yoo si ti sọ fun tọhun pe oun ko fẹ Akindele lọdọ oun, ki wọn jọ yanju ọrọ yoowu laarin ara wọn. Akindele naa ki i fi akoko ṣofo, bi wọn ba ti gbe iṣẹ kan fun un to jẹ eyi to ba ofin ati ilana mu, kia ni yoo ti ṣiṣẹ lori rẹ, tiṣẹ naa yoo si di ṣiṣe. Ṣugbọn to ba jẹ iṣẹ to lodi sofin ati ilana ileeṣẹ naa ni, yoo sọ pe ko ṣee ṣe, yoo si kọ iwe gbọọrọ lati fi ṣalaye idi ti ko fi ṣee ṣe. Dajudaju, eleyii ko tẹ Muritala lọrun, nitori olori ologun loun.


Akindele naa ki i fi akoko ṣofo, bi wọn ba ti gbe iṣẹ kan fun un to jẹ eyi to ba ofin ati ilana mu, kia ni yoo ti ṣiṣẹ lori rẹ, tiṣẹ naa yoo si di ṣiṣe. Ṣugbọn to ba jẹ iṣẹ to lodi sofin ati ilana ileeṣẹ naa ni, yoo sọ pe ko ṣee ṣe, yoo si kọ iwe gbọọrọ lati fi ṣalaye idi ti ko fi ṣee ṣe. Dajudaju, eleyii ko tẹ Muritala lọrun, nitori olori ologun loun. Bẹẹ awọn ṣọja ki i gbọ ko ṣee ṣe, gbogbo ohun ti wọn ba dawọ le, ko di ṣiṣe loju ẹsẹ ni ni tiwọn. Ṣugbọn Akindele naa ko ni i gba, ohun ti ko ba ti ba ofin ati ilana mu, ko ṣee ṣe lọdọ toun naa ni. Bayii lo jẹ ọrẹ ologbo ati ekute ni wọn jọ n ba ara wọn ṣe; saaba de saaba, bi aja ti n saaba ẹkun, bẹẹ ni ẹkun n saaba aja.


Bẹẹ awọn ṣọja ki i gbọ ko ṣee ṣe, gbogbo ohun ti wọn ba dawọ le, ko di ṣiṣe loju ẹsẹ ni ni tiwọn. Ṣugbọn Akindele naa ko ni i gba, ohun ti ko ba ti ba ofin ati ilana mu, ko ṣee ṣe lọdọ toun naa ni. Bayii lo jẹ ọrẹ ologbo ati ekute ni wọn jọ n ba ara wọn ṣe; saaba de saaba, bi aja ti n saaba ẹkun, bẹẹ ni ẹkun n saaba aja. Ṣugbọn lọjọ kan, kinni naa burẹkẹ, ija de lojiji, ko si sẹni to le ri nnkan kan ṣe si i, afigba tija naa ja gbangba. Lọjọ kan ni Muritala fi faili dẹnku kan ranṣẹ si Akindele, to si kọ iwe pelebe le e lori. Ohun to kọ sinu iwe naa ni pe, “Darẹkitọ, mo fẹ ki o yẹ iwe yii ati awọn dokumẹnti ti mo ko pẹlu ẹ wo, ki o le lo wọn lati fi kọwe lori kọntiraati ti a fẹẹ gbe fun awọn ileeṣẹ yii, ki igbimọ apaṣẹ ologun le ba wa fọwọ si i nibi ipade wọn lọjọ Wẹsidee to n bọ yii!” Muritala Muhammed funra ẹ lo fọwọ si iwe naa ki Akindele le mọ pe ki i ṣe lati ibomi-in niwe ti wa, lati ọdọ oun olori-oko ni.


Ṣugbọn lọjọ kan, kinni naa burẹkẹ, ija de lojiji, ko si sẹni to le ri nnkan kan ṣe si i, afigba tija naa ja gbangba. Lọjọ kan ni Muritala fi faili dẹnku kan ranṣẹ si Akindele, to si kọ iwe pelebe le e lori. Ohun to kọ sinu iwe naa ni pe, “Darẹkitọ, mo fẹ ki o yẹ iwe yii ati awọn dokumẹnti ti mo ko pẹlu ẹ wo, ki o le lo wọn lati fi kọwe lori kọntiraati ti a fẹẹ gbe fun awọn ileeṣẹ yii, ki igbimọ apaṣẹ ologun le ba wa fọwọ si i nibi ipade wọn lọjọ Wẹsidee to n bọ yii!” Muritala Muhammed funra ẹ lo fọwọ si iwe naa ki Akindele le mọ pe ki i ṣe lati ibomi-in niwe ti wa, lati ọdọ oun olori-oko ni. Akindele yẹ iwe bii meji mẹta wo ninu ẹru iwe ti wọn ko jọ yii, ṣugbọn ko wo o jinna to ti mọ pe ohun ti yoo mu wahala wa ni. Idi ni pe ohun to wa ninu iwe yii ni awọn irinṣẹ kan ti wọn fẹẹ ra lọwọ ileeṣẹ kan yii naa ni, ileeṣẹ ITT ti i ṣe ileeṣẹ awọn MKO Abiọla. Wọn ti ṣeto irinṣẹ naa, wọn si ti kọ owo rẹ jade, owo naa si jẹ owo to pọ, bẹẹ ni wọn si ti sọ iru irinṣẹ ti ITT yoo ta fun awọn ileeṣẹ eleto ibanisọrọ yii, ohun ti Muritala si fẹ ki Akindele ṣe ni ko kọ idi ti awọn fi nilo iru irinṣẹ bẹẹ, ati idi ti awọn fi gbọdọ ra irinṣẹ naa lọwọ ileeṣẹ ITT.


Akindele yẹ iwe bii meji mẹta wo ninu ẹru iwe ti wọn ko jọ yii, ṣugbọn ko wo o jinna to ti mọ pe ohun ti yoo mu wahala wa ni. Idi ni pe ohun to wa ninu iwe yii ni awọn irinṣẹ kan ti wọn fẹẹ ra lọwọ ileeṣẹ kan yii naa ni, ileeṣẹ ITT ti i ṣe ileeṣẹ awọn MKO Abiọla. Wọn ti ṣeto irinṣẹ naa, wọn si ti kọ owo rẹ jade, owo naa si jẹ owo to pọ, bẹẹ ni wọn si ti sọ iru irinṣẹ ti ITT yoo ta fun awọn ileeṣẹ eleto ibanisọrọ yii, ohun ti Muritala si fẹ ki Akindele ṣe ni ko kọ idi ti awọn fi nilo iru irinṣẹ bẹẹ, ati idi ti awọn fi gbọdọ ra irinṣẹ naa lọwọ ileeṣẹ ITT. Bi Akindele ba fẹẹ kọ iwe yii, yoo ṣalaye ohun ti wọn yoo fi irinṣẹ naa ṣe, yoo si ṣalaye bi owo irinṣẹ naa ṣe rọju to lọdọ ileeṣẹ awọn Abiọla. Aaye iwadii kan ko si si, nitori Muritala ti kọ ọ sinu iwe ẹ pe loju ẹsẹ ni ki Akindele ṣe iṣẹ ti oun gbe fun un. Ṣugbọn ki i ṣe iyẹn nikan ni iṣoro to wa niwaju Akindele nidii iṣẹ ti minisita to jẹ ọga rẹ yii gbe fun un.


Bi Akindele ba fẹẹ kọ iwe yii, yoo ṣalaye ohun ti wọn yoo fi irinṣẹ naa ṣe, yoo si ṣalaye bi owo irinṣẹ naa ṣe rọju to lọdọ ileeṣẹ awọn Abiọla. Aaye iwadii kan ko si si, nitori Muritala ti kọ ọ sinu iwe ẹ pe loju ẹsẹ ni ki Akindele ṣe iṣẹ ti oun gbe fun un. Ṣugbọn ki i ṣe iyẹn nikan ni iṣoro to wa niwaju Akindele nidii iṣẹ ti minisita to jẹ ọga rẹ yii gbe fun un. Gbogbo ofin, eto ati ilana ti wọn fi n ra iru irinṣẹ bayii ni Muritala ko tẹle rara, koda ko tilẹ ṣe bii ẹni pe oun ri wọn. Akọkọ ni pe ki wọn too le ra iru irinṣẹ bayii, ẹka to ba nilo irinṣẹ naa ni yoo kọwe si awọn ẹka abaniraja ni ileeṣẹ wọn yii, ẹẹkan naa ni yoo ṣi ṣalaye ohun ti awọn fẹẹ lo irinṣẹ naa fun, ati idi ti awọn fi fẹ ẹ. Ẹka ti wọn kọwe si yii ni yoo ba wọn ṣewadii lori irinṣẹ ti awọn tọhun fẹẹ ra, lẹyin ti wọn ba si ti mọ pe loootọ ni wọn nilo ẹ, wọn yoo kọwe sita fun awọn ileeṣẹ to maa n ta irinṣẹ fun wọn, kaluku ileeṣẹ wọnyi yoo si sọ iye ti ọja naa yoo jẹ, lẹyin eyi ni wọn yoo ṣi iwe ti wọn kọ yii wo lati mọ ti ẹni ti owo rẹ rọju ju lọ. Igba ti wọn ba ṣe gbogbo eyi, ti wọn si ti mọ iye ẹ ni wọn yoo too gbe e lọ si ọdọ igbimọ ti Muritala wi yii, ti yoo si fọwọ si i fun wọn.


Gbogbo ofin, eto ati ilana ti wọn fi n ra iru irinṣẹ bayii ni Muritala ko tẹle rara, koda ko tilẹ ṣe bii ẹni pe oun ri wọn. Akọkọ ni pe ki wọn too le ra iru irinṣẹ bayii, ẹka to ba nilo irinṣẹ naa ni yoo kọwe si awọn ẹka abaniraja ni ileeṣẹ wọn yii, ẹẹkan naa ni yoo ṣi ṣalaye ohun ti awọn fẹẹ lo irinṣẹ naa fun, ati idi ti awọn fi fẹ ẹ. Ẹka ti wọn kọwe si yii ni yoo ba wọn ṣewadii lori irinṣẹ ti awọn tọhun fẹẹ ra, lẹyin ti wọn ba si ti mọ pe loootọ ni wọn nilo ẹ, wọn yoo kọwe sita fun awọn ileeṣẹ to maa n ta irinṣẹ fun wọn, kaluku ileeṣẹ wọnyi yoo si sọ iye ti ọja naa yoo jẹ, lẹyin eyi ni wọn yoo ṣi iwe ti wọn kọ yii wo lati mọ ti ẹni ti owo rẹ rọju ju lọ. Igba ti wọn ba ṣe gbogbo eyi, ti wọn si ti mọ iye ẹ ni wọn yoo too gbe e lọ si ọdọ igbimọ ti Muritala wi yii, ti yoo si fọwọ si i fun wọn. Gbogbo eleyii ni ọga tuntun yii ko tẹle, koda, Muritala ko sọ fẹnikan pe oun fẹẹ ra irinṣẹ kankan, ko si faaye gba awọn ileeṣẹ mi-in lati dije, bẹẹ ni ko sẹni to mọ awọn ti wọn fẹẹ lo irinṣẹ ti wọn fẹẹ ra yii. Bẹẹ ni Muritala ko fi aaye alaye silẹ, aṣẹ lo pa, o si ti sọ tẹlẹ pe ti oun ba ti paṣẹ, ẹni yoowu ti oun ba pa aṣẹ naa fun gbọdọ tẹle e lai ba oun jiyan ni. Ṣugbọn ọrọ to delẹ yii, ọba ran ni niṣẹ, odo Ọba kun ni o: iṣẹ ọba ko ṣee ma jẹ, bẹẹ ni odo Ọba ko ṣee fibinu kọlu.


Gbogbo eleyii ni ọga tuntun yii ko tẹle, koda, Muritala ko sọ fẹnikan pe oun fẹẹ ra irinṣẹ kankan, ko si faaye gba awọn ileeṣẹ mi-in lati dije, bẹẹ ni ko sẹni to mọ awọn ti wọn fẹẹ lo irinṣẹ ti wọn fẹẹ ra yii. Bẹẹ ni Muritala ko fi aaye alaye silẹ, aṣẹ lo pa, o si ti sọ tẹlẹ pe ti oun ba ti paṣẹ, ẹni yoowu ti oun ba pa aṣẹ naa fun gbọdọ tẹle e lai ba oun jiyan ni. Ṣugbọn ọrọ to delẹ yii, ọba ran ni niṣẹ, odo Ọba kun ni o: iṣẹ ọba ko ṣee ma jẹ, bẹẹ ni odo Ọba ko ṣee fibinu kọlu. Akindele ronu ọrọ naa titi, ko ye e, ohun kan ṣoṣo naa to ye e ni pe ọrọ ti Abiọla sọ foun lọjọ kin-in-ni pe ọrẹ oun ti gbajọba, ki oun ti oun ko si gbe iṣẹ fun ileeṣẹ ITT oun mọ bi oun yoo ti ṣe ara oun si ni. Akindele mọ pe ti oun ko ba ṣe ohun ti Muritala wi yii, ija ni yoo da silẹ, bẹẹ ni ko le ṣe e nitori ohun ti ko ba ofin ati ilana ileeṣẹ wọn mu ni. Ọgbọn ki i tan laye ki a wa a lọ sọrun.