Ọpọ sọọbu ti awọn ẹya ara ọkọ olowo iyebiye wa lo jona kanlẹ ninu ijamba ina naa to bẹrẹ ni deede aago mọkanla alẹ ọjọ Ẹti. Titi di akoko yii, awọn alasẹ ko tii mọ ohun to sokunfa ijamba ina naa awọn awọn eeyan kan salaye pe ina ọba ti wọn mu de lojiji lo fa ijamba ina naa. Iroyin tiẹ fi ye wa pe ọja naa ko ri ina ọba lo fun aimọye ọdun, ki wọn to mu ina pada wa sibẹ. Ẹnikan ti isẹlẹ naa soju rẹ sọ fawọn akọroyin pe ọjọ pẹ ti iru ijamba ina alagbara bayii ti jo ọja naa gbẹyin. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ti fidi rẹ mulẹ pe awọn osisẹ asọbode kan ti wọnu ọja Bodija nilu Ibadan laarin oru mọju Ọjọbọ. Awọn asọbode naa, ni wọn sọ pe wọn gunlẹ sinu ọja ounjẹ naa ni deede aago mejila oru, ti wọn si bẹrẹ si ni fi tipa ja awọn sọọbu to n ta irẹsi.


Agodi-Gate Fire: Seyi Makinde ṣèlérí ìrànwọ́ fáwọn ọlọ́jà mọ́tò t'íná ṣe ìjànbá fún ọrọ̀ ajé wọn

Ẹnikan ti isẹlẹ naa soju rẹ sọ fawọn akọroyin pe ọjọ pẹ ti iru ijamba ina alagbara bayii ti jo ọja naa gbẹyin. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ti fidi rẹ mulẹ pe awọn osisẹ asọbode kan ti wọnu ọja Bodija nilu Ibadan laarin oru mọju Ọjọbọ. Awọn asọbode naa, ni wọn sọ pe wọn gunlẹ sinu ọja ounjẹ naa ni deede aago mejila oru, ti wọn si bẹrẹ si ni fi tipa ja awọn sọọbu to n ta irẹsi. A o ranti pe ijọba apapọ ilẹ wa ti fi ofin de iwa fayawọ, ti wọn fi n ko irẹsi wọle lati ilẹ okeere. Nigba ti yoo fi di idaji, awọn osisẹ asọbode naa fi ọja Bodija silẹ pẹlu tirela meje ti apo irẹsi kun inu rẹ. Nigba to n fi idi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, Babalọja fun ipinlẹ Oyo, Alhaji Aderemi Jimoh salaye pe ofifo ni awọn tirela to wọnu ọja Bodija, amọ wọn kun fọfọ fun irẹsi nigba ti wọn yoo fi kuro ni ọja naa.


A o ranti pe ijọba apapọ ilẹ wa ti fi ofin de iwa fayawọ, ti wọn fi n ko irẹsi wọle lati ilẹ okeere. Nigba ti yoo fi di idaji, awọn osisẹ asọbode naa fi ọja Bodija silẹ pẹlu tirela meje ti apo irẹsi kun inu rẹ. Nigba to n fi idi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, Babalọja fun ipinlẹ Oyo, Alhaji Aderemi Jimoh salaye pe ofifo ni awọn tirela to wọnu ọja Bodija, amọ wọn kun fọfọ fun irẹsi nigba ti wọn yoo fi kuro ni ọja naa. "Ọpọ sọọbu to n ta irẹsi lawọn asọbode yii ja, to fi mọ tawọn eeyan mi, koda, wọn ko apo irẹsi to to ẹgbẹrun lọna marundinlẹgbẹta 595 ninu sọọbu eeyan mi. Lẹyin ti wọn ko awọn irẹsi naa tan, wọn tun wa fi agadagodo ti awọn irẹsi wọn ọhun, ti wọn si tun lẹ  edidi ileesẹ wọn mọ awọn sọọbu naa lara." Alhaji Jimoh ni ko si ẹnikẹmi ninu ọja lasiko tawọn asọbode gunlẹ sibẹ loru naa, nigba ti ilẹ mọ, lawọn ontaja irẹsi ri pe ofo ti se awọn.


"Ọpọ sọọbu to n ta irẹsi lawọn asọbode yii ja, to fi mọ tawọn eeyan mi, koda, wọn ko apo irẹsi to to ẹgbẹrun lọna marundinlẹgbẹta 595 ninu sọọbu eeyan mi. Lẹyin ti wọn ko awọn irẹsi naa tan, wọn tun wa fi agadagodo ti awọn irẹsi wọn ọhun, ti wọn si tun lẹ  edidi ileesẹ wọn mọ awọn sọọbu naa lara." Alhaji Jimoh ni ko si ẹnikẹmi ninu ọja lasiko tawọn asọbode gunlẹ sibẹ loru naa, nigba ti ilẹ mọ, lawọn ontaja irẹsi ri pe ofo ti se awọn. Lọwọ lọwọ bayii, wọn ko ti le sọ apapọ iye irẹsi tawọn asọbode naa ko lọ tabi iye ti gbogbo owo awọn ọja naa jẹ. A tiẹ gbọ pe ọpọ awọn on taja naa ni wọn ti ke gbajare lọ si ọọfisi gomina ipinlẹ Oyo, ko le gba wọn ni oko gbese ti wọn jin si ọhun. Se ni ọja Bodija kan gbinrin gbinrin loni, tawọn ontaja kan si ti gbe igi da awọn ọna to wọ inu ọja naa pe ko ni si ọja tita kankan rara.


Lọwọ lọwọ bayii, wọn ko ti le sọ apapọ iye irẹsi tawọn asọbode naa ko lọ tabi iye ti gbogbo owo awọn ọja naa jẹ. A tiẹ gbọ pe ọpọ awọn on taja naa ni wọn ti ke gbajare lọ si ọọfisi gomina ipinlẹ Oyo, ko le gba wọn ni oko gbese ti wọn jin si ọhun. Se ni ọja Bodija kan gbinrin gbinrin loni, tawọn ontaja kan si ti gbe igi da awọn ọna to wọ inu ọja naa pe ko ni si ọja tita kankan rara.


Popular areas in Ibadan: Àwọn àdúgbò tó gbajúmọ̀ jùlọ nílùú Ibadan rèé àtàwọn nǹkan tó yẹ kí o mọ̀ nípa wọn

Ilu ibadan ni olu ilu ipinlẹ Oyo, oun si ni ilu ti ero pọ si julọ ni ipinlẹ naa. Ipo kẹta ni ilu ibadan wa lara awọn ilu to tobi julọ ni Naijiria lẹyin ilu Eko ati ilu Kano to wa loke ọya, iye eeyan to n gbe ni ilu Ibadan ko din ni miliọnu mẹta ati abọ. Yatọ si ọpọ ero, oriṣiriṣi awọn adugbo ati agbegbe lo wa ni ilu Ibadan ti orukọ wọn si lamilaaka kaakiri orilẹ-ede Naijiria ati kaakiri agbaye, awọn agbegbe  naa ree: Ko si ẹni ti ko mọ Iwo road niluu Ibadan, yala ẹni naa jẹ olugbe ilu Ibadan tabi awọn arinrinajo ti wọn n gba inu Ibadan kọja. Agbegbe naa jẹ eyii to gbajumọ nitori bi o ṣe wa ni aarin ọna to n bọ lati Eko si Ogbomosho, Akure-Ilesha, ati bẹẹ lọ. Iwo road wa ni ijọba ibilẹ Ariwa-Ilaorun Ibadan, o si sun mọ oriṣiriṣi ibudokọ. Bẹẹ si ni ọpọ ile ifowopamọsi, ile ounjẹ, ọja, ile igbafẹ ati bẹẹbẹẹ lọ yi Iwo road ka.


Agbegbe naa jẹ eyii to gbajumọ nitori bi o ṣe wa ni aarin ọna to n bọ lati Eko si Ogbomosho, Akure-Ilesha, ati bẹẹ lọ. Iwo road wa ni ijọba ibilẹ Ariwa-Ilaorun Ibadan, o si sun mọ oriṣiriṣi ibudokọ. Bẹẹ si ni ọpọ ile ifowopamọsi, ile ounjẹ, ọja, ile igbafẹ ati bẹẹbẹẹ lọ yi Iwo road ka. Challenge: Agbegbe miran to tun gbajumọ daadaa ni Challenge jẹ niluu Ibadan. Orita Challenge ko jina pupọ si ọna marosẹ ilu Eko si Ibadan, to n tumọ si pe o rọrun lati tete gba agbegbe naa lọ siluu Eko. Oriṣiriṣi ile igbafẹ ati ibi ti eeyan ti le ṣe faaji lopin ọsẹ lo wani Challenge, eeyan si le gba Challenge lọ ile itaja igbalode Ibadan Shopping Mall, ti ọpọ mọ si Shoperite.


Challenge: Agbegbe miran to tun gbajumọ daadaa ni Challenge jẹ niluu Ibadan. Orita Challenge ko jina pupọ si ọna marosẹ ilu Eko si Ibadan, to n tumọ si pe o rọrun lati tete gba agbegbe naa lọ siluu Eko. Oriṣiriṣi ile igbafẹ ati ibi ti eeyan ti le ṣe faaji lopin ọsẹ lo wani Challenge, eeyan si le gba Challenge lọ ile itaja igbalode Ibadan Shopping Mall, ti ọpọ mọ si Shoperite. Sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ maa n waye ni Challenge lọpọ igba nitori agbegbe to wa ati nitori bi ọpọ ọkọ ṣe maa n gba agbegbe naa kọja. Ogunpa ko laṣimọ niluu Ibadan, o si gbajumọ gidi ni aye tirẹ. Ti ẹ ba n fẹ aṣọ olowo pọku tabi olowo iyebiye, ẹyin ẹ ṣa ti tẹkọ leti lọ si Ogunpa.


Sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ maa n waye ni Challenge lọpọ igba nitori agbegbe to wa ati nitori bi ọpọ ọkọ ṣe maa n gba agbegbe naa kọja. Ogunpa ko laṣimọ niluu Ibadan, o si gbajumọ gidi ni aye tirẹ. Ti ẹ ba n fẹ aṣọ olowo pọku tabi olowo iyebiye, ẹyin ẹ ṣa ti tẹkọ leti lọ si Ogunpa. Bakan naa ni ti ẹ ba n wa awọn ọja nla ni Ibadan, yatoo si Gbagi, Ogunpa naa ni ki ẹ kori si. Gate gbiyanju lara awọn agbegbe to lamilaaka ju niluu Ibadan. O sun mọ ọpọ ibudokọ ati ọja, paapaa awọn ẹya ara ọkọ ati alupupu.


Bakan naa ni ti ẹ ba n wa awọn ọja nla ni Ibadan, yatoo si Gbagi, Ogunpa naa ni ki ẹ kori si. Gate gbiyanju lara awọn agbegbe to lamilaaka ju niluu Ibadan. O sun mọ ọpọ ibudokọ ati ọja, paapaa awọn ẹya ara ọkọ ati alupupu. To n tumọ si pe ti ẹ ba n wa ẹya ara ọkọ ati alupupu atawọn nnkan mii niluu Ibadan, Gate ni ki ẹ maa lọ. Bodija A ko le sọrọ nipa awọn agbegbe to halẹ niluu Ibadan lai mẹnuba Bodija. Ohun kan pataki ti Bodija gbajumọ fun ni ọja rẹ, ti wọn pe ni Ọja Bodija.


To n tumọ si pe ti ẹ ba n wa ẹya ara ọkọ ati alupupu atawọn nnkan mii niluu Ibadan, Gate ni ki ẹ maa lọ. Bodija A ko le sọrọ nipa awọn agbegbe to halẹ niluu Ibadan lai mẹnuba Bodija. Ohun kan pataki ti Bodija gbajumọ fun ni ọja rẹ, ti wọn pe ni Ọja Bodija. Wọn da ọja Bodija silẹ lọdun 1987 lẹyin ti awọn ero ilu Ibadan bẹrẹ si n pọ si, paapaa lasiko ti ẹsẹ ko gbero mọ ni ọja ounjẹ Orita Mẹrin. Eyii lo mu ijọba Ologun ipinlẹ Oyo, labẹ iṣakoso Tunji Olurin lọdun naa lọhun da bi ọgbọn lati gbe ọja Bodija kalẹ ni 1987, ti wọn si dari ọpọ awọn oniṣowo ọja Orita Mẹrin naa lọ si Bodija. Bẹrẹ Lara awọn ilu to gbajumọ julọ niluu Ibadan naa ni Bẹrẹ wa, paapaa ọja Bẹrẹ.


Wọn da ọja Bodija silẹ lọdun 1987 lẹyin ti awọn ero ilu Ibadan bẹrẹ si n pọ si, paapaa lasiko ti ẹsẹ ko gbero mọ ni ọja ounjẹ Orita Mẹrin. Eyii lo mu ijọba Ologun ipinlẹ Oyo, labẹ iṣakoso Tunji Olurin lọdun naa lọhun da bi ọgbọn lati gbe ọja Bodija kalẹ ni 1987, ti wọn si dari ọpọ awọn oniṣowo ọja Orita Mẹrin naa lọ si Bodija. Bẹrẹ Lara awọn ilu to gbajumọ julọ niluu Ibadan naa ni Bẹrẹ wa, paapaa ọja Bẹrẹ. Bere tun jẹ ọkan lara awọn agbegbe ti awọn ile atijọ wa ju niluu Ibadan. Bere yii kan naa ni ọkan lara awọn ọja to tobi julọ niluu Ibadan wa. Ko tan sibẹ, ti ẹ ba fẹ ra ogidi ọkọ́ tabi oriṣiriṣi awọn iwe fun awọn akẹkọọ, ọja bere ni ẹ ya si.


Bere tun jẹ ọkan lara awọn agbegbe ti awọn ile atijọ wa ju niluu Ibadan. Bere yii kan naa ni ọkan lara awọn ọja to tobi julọ niluu Ibadan wa. Ko tan sibẹ, ti ẹ ba fẹ ra ogidi ọkọ́ tabi oriṣiriṣi awọn iwe fun awọn akẹkọọ, ọja bere ni ẹ ya si. Mokola Mokola gbajumọ fun awọn ṣọọbu ti wọn ti n ta ẹrọ ibaraẹnisọrọ niluu Ibadan atawọn ẹya ara ẹrọ ilewọ. Awọn kan tilẹ maa n fi Mokola we Computer Village niluu Eko nitori oniruru awọn ṣọọbu ti wọn ti n foonu nibẹ, ati bi awọn kọlọrọrọsi kan ṣe maa n lu gbajuẹ lagbegbe ọhun. Sango jẹ agbegbe kan to laju daadaa niluu Ibadan, eyii ko si ṣẹyin bi awọn akẹkọkọọ fasiti Ibadan, UI ati ile ẹkọ gbogboniṣe Ibadan Poly ṣe pọ mọ agbegbe ọhun.


Mokola Mokola gbajumọ fun awọn ṣọọbu ti wọn ti n ta ẹrọ ibaraẹnisọrọ niluu Ibadan atawọn ẹya ara ẹrọ ilewọ. Awọn kan tilẹ maa n fi Mokola we Computer Village niluu Eko nitori oniruru awọn ṣọọbu ti wọn ti n foonu nibẹ, ati bi awọn kọlọrọrọsi kan ṣe maa n lu gbajuẹ lagbegbe ọhun. Sango jẹ agbegbe kan to laju daadaa niluu Ibadan, eyii ko si ṣẹyin bi awọn akẹkọkọọ fasiti Ibadan, UI ati ile ẹkọ gbogboniṣe Ibadan Poly ṣe pọ mọ agbegbe ọhun. Lara awọn ileeṣẹ Pataki to sun mọ Sango ni ọọfisi ileeṣẹ to n ri si idanwo aṣekagba ile ẹkọ girama ni Afrika, WAEC, ati ọgba ẹranko. Dugbe Ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-oorun Ibadan ni Dugbe wa. Agbege naa si gbajumọ fun oriṣiriṣi ile iṣẹ atawọn ile ifowopamọ niluu Ibadan.


Lara awọn ileeṣẹ Pataki to sun mọ Sango ni ọọfisi ileeṣẹ to n ri si idanwo aṣekagba ile ẹkọ girama ni Afrika, WAEC, ati ọgba ẹranko. Dugbe Ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-oorun Ibadan ni Dugbe wa. Agbege naa si gbajumọ fun oriṣiriṣi ile iṣẹ atawọn ile ifowopamọ niluu Ibadan. Ọpọ lo gbagbo pe Dugbe ni aringbungbun awọn ile iṣẹ ati okoowo niluu Ibadan, bẹẹ ni wọn ko parọ. Lara awọn ileeṣẹ to yi Dugbe ka ni Ọja Dugbe, Shoperite, ibudokọ ọkọ oju irin ati bẹẹ bẹẹ lọ. Molete jẹ ọkan Pataki lara awọn agbegbe to kọkọ gbinlẹ ni Guusu ila-oorun ilu Ibadan.


Ọpọ lo gbagbo pe Dugbe ni aringbungbun awọn ile iṣẹ ati okoowo niluu Ibadan, bẹẹ ni wọn ko parọ. Lara awọn ileeṣẹ to yi Dugbe ka ni Ọja Dugbe, Shoperite, ibudokọ ọkọ oju irin ati bẹẹ bẹẹ lọ. Molete jẹ ọkan Pataki lara awọn agbegbe to kọkọ gbinlẹ ni Guusu ila-oorun ilu Ibadan. Molete kan yii naa ni ile ẹkọ akọkọ wa niluu Ibadan, iyẹn Ibadan Grammar School, ti wọn da silẹ lọdun 1913.


Molete kan yii naa ni ile ẹkọ akọkọ wa niluu Ibadan, iyẹn Ibadan Grammar School, ti wọn da silẹ lọdun 1913.


Bodija Plank Market: Iná tún ṣẹ́ wọ ìsọ̀ pákó ni Bodija ìlú Ibadan

Ìsọ pákó tó jẹ́ gbájúgbajà ní ìlú Ibadan tí múná, gẹ́gẹ́ bi ìròyìn ṣe sọ Nínú fọ́nran kan to n lọ lójú òpó twitter ni àwọn ènìyàn ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, bákan náà ni àwọn tó ni sọ́ọ̀bù nínú ọjọ́ náà tí wọ́n sì bá òṣìṣẹ́ BBC Yoruba sọ̀rọ̀ sàlàyé pé, iná náà kọjá sísọ. Nínú fọ́nran ọ̀hún bákan náà ni a ri àwọn ara àdúgbò tí wan ń sá kíjokíjo ti wọ́n sì n pè fún ìrànwọ́ àwọn panápaná. Láipẹ̀ yìí ni ìsọ̀ páàtì ọkọ̀ jónà ti ọ̀pọ̀ àwọn olùtajà agbègbè náà sí n ka òfò wọ́n lọ́wọ́ ki èyí tún tó wáye


Seyi Makinde: Ìjọba Oyo ní ètò fún àwọn òṣíṣẹ́ BCOS kó tó bẹ̀rẹ̀ sí ń wó iiléègbé wọn - Alága iléeṣẹ́ náà

Ọpọlọpọ awuyewuye lo rọ mọ ileigbe awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ ipinlẹ Ọyọ, BCOS, lẹnu ọjọ melo kan si asiko yii. Bi iroyin kan ṣe n sọ wi pe Gomina Ṣeyi Makinde dede ko awọn katakata wọn inu ọgba ileeṣẹ naa lai sọ fun wọn tẹlẹ ni iroyin mi i tun sọ wi pe awọn alakoso ileeṣẹ naa mọ si igbesẹ naa. BBC Yoruba ṣe abẹwo si ileeṣẹ naa ni owuro ọjọ Ẹti, a si ri i daju wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ ti bẹrẹ si ni wo awọn ile kan to jẹ ileegbe awọn oṣiṣẹ BCOS. Alaga ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ ipinlẹ Ọyọ, BCOS, Alagba Dọtun Oyelade ṣe alaye fun akọroyin wa pe, o to bi i ipade mẹrin ọtọọtọ ti wọn ba awọn olori oṣiṣẹ labẹ aburada RATTAWU  ati NUJ ṣe, lẹyin eleyii ti ijọba ipinlẹ Ọyọ tun ba wọn ṣe ipade pọ bi i ẹmeeji si ẹmẹẹta lori ọrọ naa. Oyelade ni, "Eyii to jẹ okodoro ọrọ ni wi pe ijọba fẹ lo awọn aye to ṣẹku lẹyin ọdọ wa ni." "Ijọba naa lo kuku ni ilẹ, wọn fẹ lo o lati fi ṣe agbekalẹ ile akọta ti Oyinbo n pe ni Estate, ijọba wa pa idi apo pọ pẹlu ẹnikan ti yoo gbe owo silẹ ti yoo si kọ ọ."


Alaga ileeṣẹ igbohunsafẹfẹ ipinlẹ Ọyọ, BCOS, Alagba Dọtun Oyelade ṣe alaye fun akọroyin wa pe, o to bi i ipade mẹrin ọtọọtọ ti wọn ba awọn olori oṣiṣẹ labẹ aburada RATTAWU  ati NUJ ṣe, lẹyin eleyii ti ijọba ipinlẹ Ọyọ tun ba wọn ṣe ipade pọ bi i ẹmeeji si ẹmẹẹta lori ọrọ naa. Oyelade ni, "Eyii to jẹ okodoro ọrọ ni wi pe ijọba fẹ lo awọn aye to ṣẹku lẹyin ọdọ wa ni." "Ijọba naa lo kuku ni ilẹ, wọn fẹ lo o lati fi ṣe agbekalẹ ile akọta ti Oyinbo n pe ni Estate, ijọba wa pa idi apo pọ pẹlu ẹnikan ti yoo gbe owo silẹ ti yoo si kọ ọ." O fi kun ọrọ rẹ pe ijọba ipinlẹ Ọyọ yoo fi ọwọsọwọpọ pẹlu ile iṣẹ adani naa ti akanṣe iṣẹ naa yoo fi yọri ti wọn a si ta a. Alaga ileeṣẹ naa tẹsiwaju pe pupọ ninu awọn ileigbe awọn oṣiṣẹ naa lo ti di ile atijọ ti ko si dun un wo lọju mọ. O ni, "Wọn ti gbo si ara, igbo ti bo wọn, paanu mii ti ja, ferese omii ko si nibẹ mọ, ẹ o le mọ pe eeyan n gbe ibẹ." O ni awọn ti parọwa si ijọba lati ma wo gbogbo ileigbe naa nitori pupọ ninu awọn oṣiṣẹ naa lo n ṣiṣẹ mọju.


O fi kun ọrọ rẹ pe ijọba ipinlẹ Ọyọ yoo fi ọwọsọwọpọ pẹlu ile iṣẹ adani naa ti akanṣe iṣẹ naa yoo fi yọri ti wọn a si ta a. Alaga ileeṣẹ naa tẹsiwaju pe pupọ ninu awọn ileigbe awọn oṣiṣẹ naa lo ti di ile atijọ ti ko si dun un wo lọju mọ. O ni, "Wọn ti gbo si ara, igbo ti bo wọn, paanu mii ti ja, ferese omii ko si nibẹ mọ, ẹ o le mọ pe eeyan n gbe ibẹ." O ni awọn ti parọwa si ijọba lati ma wo gbogbo ileigbe naa nitori pupọ ninu awọn oṣiṣẹ naa lo n ṣiṣẹ mọju. Oyelade ni ijọba ti yọnda awọn aaye kan fun iru awọn oṣiṣẹ bẹẹ, bakan naa ni wọn yọnda mọṣalaṣi ati ṣọọṣi to fi mọ gbọngan awọn oṣiṣẹ fẹyinti. O tẹsiwaju pe ijọba to wa lode ki i ṣe ijọba ika, eyii lo mu ki wọn fun awọn oṣiṣẹ to n gbe ile naa ni oṣu mẹta lati wa ile mii, bẹẹ sini ijọba yoo fun gbogbo wọn ni owo ile ọdun kan. Oyelade ni ko si olugbe kankan ninu awọn ile ti ijọba ti bẹrẹ sini wo bayii. O pari ọrọ rẹ pe awọn ile ti ko si ẹnikẹni ninu rẹ ni ijọba kọkọ bẹrẹ sini wo l'Ọjọbọ.


Oyelade ni ijọba ti yọnda awọn aaye kan fun iru awọn oṣiṣẹ bẹẹ, bakan naa ni wọn yọnda mọṣalaṣi ati ṣọọṣi to fi mọ gbọngan awọn oṣiṣẹ fẹyinti. O tẹsiwaju pe ijọba to wa lode ki i ṣe ijọba ika, eyii lo mu ki wọn fun awọn oṣiṣẹ to n gbe ile naa ni oṣu mẹta lati wa ile mii, bẹẹ sini ijọba yoo fun gbogbo wọn ni owo ile ọdun kan. Oyelade ni ko si olugbe kankan ninu awọn ile ti ijọba ti bẹrẹ sini wo bayii. O pari ọrọ rẹ pe awọn ile ti ko si ẹnikẹni ninu rẹ ni ijọba kọkọ bẹrẹ sini wo l'Ọjọbọ.


Biola Fowosere sàlàyé ìdí tó fi n domilójú pòròpòrò ni ìtà gbangba

Biola Fowosere ti gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ewatomilola Asake ti ke gbàjare sí gbogbo ọmọ Nàìjíríà láti gbà òun lọ́wọ́ àwọn tó n já sọ́sbù rẹ̀ lójoojúmọ. Ojú òpó Instagram rẹ̀ ló tí ń dòmí lójú pòròpò láti sọ ẹ̀dùn ọkàn rẹ̀. Lásìkò tó n bá BBC Yorùbá sọ̀rọ̀ ló ti sàlàyé pé ìgbà kẹta rèé tí wọ́n já sọ́ọ̀bù òun, àti pé níwòyí ọdún tó kọjá ni wọ́n já sọ́ọ̀bù tí òun tún gbà. Fowosere ni: "Osù mẹ́ta sẹ̀yin ni mo sí sọ́ọ̀bù yìí tí wọ́n tún wa ji kó yìí" Gbogbo bí wọ́n ṣe n ko, tí mo bá ti lọ sọ fún ọlọ́paàá, wọ́n a wá wòó lẹ́yìn náà mí kò ni gba nǹkan kan" " Ní ọdún tó kọjá, wọ́n ji aṣọ tó tó Mílíọ̀nù kan àbọ̀ náírà sùgbọ́n títí dí òní mí o rí nǹkan kan" Ó ní àwọn ènìyànn mííràn ní irọ́ ni mò n pa, sùgbọ́n mí o gbàdúrà kí ó ṣẹlẹ̀ sí ẹnikkẹni Gbájugbajà òṣèrè náà fi kun pé gbogbo ènìyàn tó bá n gbé àgbègbè Iwó ló mọ̀ pé a má n ran àwọn opó lọ́wọ́ ti a wọ́n sì tun máa n rọgunun sápa wọn. Obìnrin náà ni oùn kò rí irú ǹkàn tó ṣẹlẹ̀ ni sọ̀bù òun rí, " Wọ́n já sọ́ọ̀bù, wọ́n kọ gbogbo ọjà páta, won  gbé ẹrọ amúnáwá rl wọ́n sì tún gbe ẹrọ a mú omi tutu tó ń lò. " Fridzer ti wọ́n gbé ga to mi lórí ìdúró, #110,000 ni mo ra ni "olówónfowósàànú" èèmèjì ni mo sanwó rẹ̀."


Fowosere ni: "Osù mẹ́ta sẹ̀yin ni mo sí sọ́ọ̀bù yìí tí wọ́n tún wa ji kó yìí" Gbogbo bí wọ́n ṣe n ko, tí mo bá ti lọ sọ fún ọlọ́paàá, wọ́n a wá wòó lẹ́yìn náà mí kò ni gba nǹkan kan" " Ní ọdún tó kọjá, wọ́n ji aṣọ tó tó Mílíọ̀nù kan àbọ̀ náírà sùgbọ́n títí dí òní mí o rí nǹkan kan" Ó ní àwọn ènìyànn mííràn ní irọ́ ni mò n pa, sùgbọ́n mí o gbàdúrà kí ó ṣẹlẹ̀ sí ẹnikkẹni Gbájugbajà òṣèrè náà fi kun pé gbogbo ènìyàn tó bá n gbé àgbègbè Iwó ló mọ̀ pé a má n ran àwọn opó lọ́wọ́ ti a wọ́n sì tun máa n rọgunun sápa wọn. Obìnrin náà ni oùn kò rí irú ǹkàn tó ṣẹlẹ̀ ni sọ̀bù òun rí, " Wọ́n já sọ́ọ̀bù, wọ́n kọ gbogbo ọjà páta, won  gbé ẹrọ amúnáwá rl wọ́n sì tún gbe ẹrọ a mú omi tutu tó ń lò. " Fridzer ti wọ́n gbé ga to mi lórí ìdúró, #110,000 ni mo ra ni "olówónfowósàànú" èèmèjì ni mo sanwó rẹ̀." Ó dúpẹ́ lọ́wọ́ gbogbo àwọn tó n pè, àti àwọn tó n fi àdúrà ran òun lọ́wọ́ àti àwọn tó fi owó ránṣẹ́.


Ó dúpẹ́ lọ́wọ́ gbogbo àwọn tó n pè, àti àwọn tó n fi àdúrà ran òun lọ́wọ́ àti àwọn tó fi owó ránṣẹ́.


Eid al-fitr 2021: Àwọn míì ṣọdún ìtúnu àwẹ̀ lónìí Ọjọ́bọ̀ n'Ibadan lẹ́yìn táwọn kan kírun lánàá

Ọpọlọpọ awọn eekan ninu ọṣelu ati awọn Musulumi to gba awẹ di ọgbọn ọjọ lo pejupesẹ si awọn ọkanojọkan Yidi nilu Ibadan ati jakejado ipinlẹ Ọyọ lati ṣe ajọyọ ọdun itunu awẹ lonii. Lara awọn eeyan pataki to kopa nibi irun ọdun itunu awẹ ni Mọṣalaṣi nla to n bẹ ninu ọgba fasiti ilẹ Ibadan ni Gomina tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ, Sẹnetọ Rasheed Ladoja, Sẹnetọ aarin gbungbun Ọyọ, Teslim Folarin. Kí ló mú Yomi Fabiyi àti Iyabo Ojo máa sá aṣọ ìdọ̀tí ara wọn síta? Lẹ́yìn ìwọ́de Yomi Fabiyi, ọlọ́pàá sọ ìdí tí wọ́n kò fi gba béélì Baba Ijẹsha, àti ìgbà tó ṣe é ṣe kí wọ́n ó fi sílẹ̀ Wọ́n ti kírun ọdún ìtúnu àwẹ̀ n'Ibadan Sẹnetọ agbegbe ariwa Ọyọ, Abdulfatai Buhari, Kọmisana tẹlẹri fun ọrọ ayika nipinlẹ Ọyọ, Oloye Lowo Obisesan ati bẹẹ bẹẹ lọ. Irun ọdun itunu awẹ waye lonii lẹyin ti Imam agba ilẹ Ibadan, Sheik Agbọtọmọkekere ko awọn Musulumi  kan ṣodi n'Ibadan lati ṣe adua itunu awẹ l'Ọjọru. Botilẹ jẹ wi pe irun naa waye ni Yidi to n bẹ ni agbegbe Agodi nilu Ibadan, awọn eeyan to kopa nibẹ ko pọ tọ iye awọn eeyan to kirun ọdun itunu.


Lẹ́yìn ìwọ́de Yomi Fabiyi, ọlọ́pàá sọ ìdí tí wọ́n kò fi gba béélì Baba Ijẹsha, àti ìgbà tó ṣe é ṣe kí wọ́n ó fi sílẹ̀ Wọ́n ti kírun ọdún ìtúnu àwẹ̀ n'Ibadan Sẹnetọ agbegbe ariwa Ọyọ, Abdulfatai Buhari, Kọmisana tẹlẹri fun ọrọ ayika nipinlẹ Ọyọ, Oloye Lowo Obisesan ati bẹẹ bẹẹ lọ. Irun ọdun itunu awẹ waye lonii lẹyin ti Imam agba ilẹ Ibadan, Sheik Agbọtọmọkekere ko awọn Musulumi  kan ṣodi n'Ibadan lati ṣe adua itunu awẹ l'Ọjọru. Botilẹ jẹ wi pe irun naa waye ni Yidi to n bẹ ni agbegbe Agodi nilu Ibadan, awọn eeyan to kopa nibẹ ko pọ tọ iye awọn eeyan to kirun ọdun itunu. Wọnyii ni aworan bi ọdun itunu awẹ ṣe lọ ni ilu Ibadan.


Wọnyii ni aworan bi ọdun itunu awẹ ṣe lọ ni ilu Ibadan.


Yoruba Nation currency: Àìfohùnṣọ̀kan yóò ṣe àkóbá tó pọ̀ fún ìran Yoruba - Ọọni Ile Ifẹ

Akọjọpọ gbogbo ẹgbẹ Yoruba l'agbaye labẹ asia 'Assembly of All Yoruba Groups Worldwide' ti fi ọrọ lede wi pe aikọwọrin ati aifohunṣọkan ẹya Yoruba le ṣe idiwọ to pọ fun ilepa ilẹ Yoruba lati gba ominira. Nibi ipade to waye ninu gbọngan igbalejo Western House to n bẹ ninu ọgba Secretariat nilu Ibadan l'Ọjọbọ, ni awọn aṣoju ẹgbẹ naa ti pejupesẹ lati jiroro lori i pataki iṣọkan ninu wiwa ọna abayọ si iṣoro eto aabo to n ba ilẹ Yoruba finra. Alaga ipejọpọ naa, Ọmọwe Yemi Farounbi ṣe alaye wi pe ẹya Yoruba yoo da bi i oniyẹyẹ loju gbogbo araye ti wọn ko ba fi iṣọkan beere fun ohun to jẹ wọn logun. Farounbi ṣe alaye pe gbogbo ọmọ Yoruba lo ni ọjuṣe ọtọọtọ lati ṣe ki ẹya naa le de ilẹ ileri. O ni bi awọn kan ṣe n lo ọgbọn ni ẹlomii yoo maa lo owo rẹ, bẹẹ sini awọn kan yoo maa lo agbara ti wọn ni. O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn agbẹ gan ti yoo maa pese ounjẹ ko ṣee fọwọ rọ sẹyin ninu ija ominira fun ilẹ Yoruba nitori pe ija naa ki i ṣe nnkan ti eeyan kan le da ja.


Farounbi ṣe alaye pe gbogbo ọmọ Yoruba lo ni ọjuṣe ọtọọtọ lati ṣe ki ẹya naa le de ilẹ ileri. O ni bi awọn kan ṣe n lo ọgbọn ni ẹlomii yoo maa lo owo rẹ, bẹẹ sini awọn kan yoo maa lo agbara ti wọn ni. O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn agbẹ gan ti yoo maa pese ounjẹ ko ṣee fọwọ rọ sẹyin ninu ija ominira fun ilẹ Yoruba nitori pe ija naa ki i ṣe nnkan ti eeyan kan le da ja. O ni, "Yoruba wo titi wọn sọ pe ọgbọn ju agbara, wọn ko sọ pe a ko nilo agbara o, ṣugbọn wọn ni ọgbọn ju agbara lọ" "Iyẹn ni wi pe, ninu gbogbo ohun ti a ba fẹ ṣe, awọn kan wa ti yoo maa lo agbara, awọn kan yoo maa lo ọrọ, awọn kan yoo maa lo ọpọlọ." "Eleyii ti Ọlọrun ba fun ẹ, lo o fun ilẹ Yoruba". O tẹsiwaju pe aisi iṣọkan lo mu ki ọkan ojọkan ọmọ Yoruba maa kọ iwe ranṣẹ si ajọ iṣọkan agbaye wi pe ẹya Yoruba fẹ gba ominira lati da duro, ati pe ibeere ẹya Yoruba ti pin yẹlẹyẹlẹ nitori aisi iṣọkan.


O ni, "Yoruba wo titi wọn sọ pe ọgbọn ju agbara, wọn ko sọ pe a ko nilo agbara o, ṣugbọn wọn ni ọgbọn ju agbara lọ" "Iyẹn ni wi pe, ninu gbogbo ohun ti a ba fẹ ṣe, awọn kan wa ti yoo maa lo agbara, awọn kan yoo maa lo ọrọ, awọn kan yoo maa lo ọpọlọ." "Eleyii ti Ọlọrun ba fun ẹ, lo o fun ilẹ Yoruba". O tẹsiwaju pe aisi iṣọkan lo mu ki ọkan ojọkan ọmọ Yoruba maa kọ iwe ranṣẹ si ajọ iṣọkan agbaye wi pe ẹya Yoruba fẹ gba ominira lati da duro, ati pe ibeere ẹya Yoruba ti pin yẹlẹyẹlẹ nitori aisi iṣọkan. O rọ gbogbo ọmọ Yoruba lati fi ohun ṣọkan ki wọn le de ilẹ ileri. Alejo pataki ti wọn pe fun idanilẹkọ nibi ipejọpọ naa, gbajugbaja agbẹjọro Femi Falana naa dasi eto naa ninu alaye to ṣe lati ori ẹrọ ibanisọro. O ni igbesẹ akọkọ si ominira ni ki ẹya Yoruba pada si bi nnkan ṣe wa tẹlẹri ninu bi wọn ṣe n ṣe akoso agbegbe wọn.


O rọ gbogbo ọmọ Yoruba lati fi ohun ṣọkan ki wọn le de ilẹ ileri. Alejo pataki ti wọn pe fun idanilẹkọ nibi ipejọpọ naa, gbajugbaja agbẹjọro Femi Falana naa dasi eto naa ninu alaye to ṣe lati ori ẹrọ ibanisọro. O ni igbesẹ akọkọ si ominira ni ki ẹya Yoruba pada si bi nnkan ṣe wa tẹlẹri ninu bi wọn ṣe n ṣe akoso agbegbe wọn. Falana ni ẹni kankan ki i ko ounjẹ tabi maalu wa lati ariwa wa si ilẹ Yoruba tẹlẹri nitori pe ẹya Yoruba lo n pẹsẹ awọn nnkan wọnyii. O fi kun ọrọ rẹ wi pe Yoruba gbọdọ mu ọrọ ọjọ ọla awọn ọdọ lọkunkundun naa pẹlu, bẹrẹ lati ori pese iṣẹ fun awọn to ti kẹkọọ pari. O ni, "Maalu ti a n jẹ nilẹ Yoruba nigba yẹn, ibi ni a ti n sin in, awọn to n ṣiṣẹ nibẹ si n ri ṣe.


Falana ni ẹni kankan ki i ko ounjẹ tabi maalu wa lati ariwa wa si ilẹ Yoruba tẹlẹri nitori pe ẹya Yoruba lo n pẹsẹ awọn nnkan wọnyii. O fi kun ọrọ rẹ wi pe Yoruba gbọdọ mu ọrọ ọjọ ọla awọn ọdọ lọkunkundun naa pẹlu, bẹrẹ lati ori pese iṣẹ fun awọn to ti kẹkọọ pari. O ni, "Maalu ti a n jẹ nilẹ Yoruba nigba yẹn, ibi ni a ti n sin in, awọn to n ṣiṣẹ nibẹ si n ri ṣe. Ti a ba fẹ tun ilu wa ṣe a gbudọ pada si bi nnkan ṣe wa tẹlẹ. "Ohun ni awọn kan ko fi ni maa gbe maalu wa, ta wa di wi pe wọn n pa awọn eeyan wa". O rọ ẹya Yoruba lati wo ibi ti nnkan ti wọ wa ki wọn si ṣe atunṣe nitori ile la ti n kẹṣọ rode.


Ti a ba fẹ tun ilu wa ṣe a gbudọ pada si bi nnkan ṣe wa tẹlẹ. "Ohun ni awọn kan ko fi ni maa gbe maalu wa, ta wa di wi pe wọn n pa awọn eeyan wa". O rọ ẹya Yoruba lati wo ibi ti nnkan ti wọ wa ki wọn si ṣe atunṣe nitori ile la ti n kẹṣọ rode. Ninu ọrọ ti ẹ, Ọtunba Deji Oṣibogun to ba wọn peju sibi eto naa ṣe alaye wi pe pupọ ninu awọn agbaagba Yoruba lo n ri jẹ ninu ipo ti orilẹede yii wa lọwọlọwọ, eyii lo si mu ko nira fun wọn lati se ohun ti o tọ lori ọrọ to n bẹ nilẹ yii. O ni saaju ni Iba Gani Adams to jẹ adari ẹgbẹ Oodua Peoples Congress, OPC, ṣe ipada nla kan lori ọrọ eto aabo laipẹ yii, ṣugbọn awọn kan to n ri jẹ nibi madaru lọ n sọ fun awọn ọmọ Yoruba kan lati ma kopa nibi ipade naa. O ni pupọ awọn ọmọ Yoruba to yẹ ko darapọ mọ ipade to waye lonii ni ko yọju nitori awọn ọta itẹsiwaju ti yi wọn lọkan pada.


Ninu ọrọ ti ẹ, Ọtunba Deji Oṣibogun to ba wọn peju sibi eto naa ṣe alaye wi pe pupọ ninu awọn agbaagba Yoruba lo n ri jẹ ninu ipo ti orilẹede yii wa lọwọlọwọ, eyii lo si mu ko nira fun wọn lati se ohun ti o tọ lori ọrọ to n bẹ nilẹ yii. O ni saaju ni Iba Gani Adams to jẹ adari ẹgbẹ Oodua Peoples Congress, OPC, ṣe ipada nla kan lori ọrọ eto aabo laipẹ yii, ṣugbọn awọn kan to n ri jẹ nibi madaru lọ n sọ fun awọn ọmọ Yoruba kan lati ma kopa nibi ipade naa. O ni pupọ awọn ọmọ Yoruba to yẹ ko darapọ mọ ipade to waye lonii ni ko yọju nitori awọn ọta itẹsiwaju ti yi wọn lọkan pada. Oṣibogun ni gbogbo eegun awọn eeyan bẹẹ lo yẹ ki aṣọ bọ loju wọn ki  itẹsiwaju le da ba ẹya Yoruba. O fi kun ọrọ rẹ pe wọọbia, ọtẹ, aibikita ni diẹ lara awọn iṣoro to n ba ẹya Yoruba finra. O tẹsiwaju wi pe bi Yoruba ṣe n mu idiwọ ati idena kuro lọna naa lo tun yẹ ki wọn maa fi iye si ofin orilẹede yii, ki ijọba ma baa ri wọn bi i ọdaran.


Oṣibogun ni gbogbo eegun awọn eeyan bẹẹ lo yẹ ki aṣọ bọ loju wọn ki  itẹsiwaju le da ba ẹya Yoruba. O fi kun ọrọ rẹ pe wọọbia, ọtẹ, aibikita ni diẹ lara awọn iṣoro to n ba ẹya Yoruba finra. O tẹsiwaju wi pe bi Yoruba ṣe n mu idiwọ ati idena kuro lọna naa lo tun yẹ ki wọn maa fi iye si ofin orilẹede yii, ki ijọba ma baa ri wọn bi i ọdaran. Ẹni ti o ṣe agbekale eto naa lorukọ Ọọni Ile Ifẹ, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja II, Ọmọwe Victor Taiwo ṣe alaye wi pe aifohunṣọkan yoo ṣe akoba ti o pọ fun iran Yoruba. O ni ninu iṣọkan ni ẹya naa ti le tẹwọ gba gbogbo ohun to fẹ. Lara awọn koko ọrọ ti wọn fi ohun ṣọkan le lori nibi ipade naa ni pe; 1.


Ẹni ti o ṣe agbekale eto naa lorukọ Ọọni Ile Ifẹ, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja II, Ọmọwe Victor Taiwo ṣe alaye wi pe aifohunṣọkan yoo ṣe akoba ti o pọ fun iran Yoruba. O ni ninu iṣọkan ni ẹya naa ti le tẹwọ gba gbogbo ohun to fẹ. Lara awọn koko ọrọ ti wọn fi ohun ṣọkan le lori nibi ipade naa ni pe; 1. Ki ẹya Yoruba ni igbimọ ẹlẹni meje ninu eleyii ti Oloye Ayọ Adebanjọ, Ọjọgbọn Banji Akintoye ati Alagba Taiye Ayọrinde yoo wa lati maa sọrọ fun ẹya Yoruba pẹlu ohun kan. 2. Igbimọ naa yoo tun yan awọn igbimọ mii ti yoo maa mojuto Isuna, Iroyin, Ohun Elo, Igbokegbodo, Imọ Ofin, Itọju ati bẹẹ bẹẹ lọ. 3.


Ki ẹya Yoruba ni igbimọ ẹlẹni meje ninu eleyii ti Oloye Ayọ Adebanjọ, Ọjọgbọn Banji Akintoye ati Alagba Taiye Ayọrinde yoo wa lati maa sọrọ fun ẹya Yoruba pẹlu ohun kan. 2. Igbimọ naa yoo tun yan awọn igbimọ mii ti yoo maa mojuto Isuna, Iroyin, Ohun Elo, Igbokegbodo, Imọ Ofin, Itọju ati bẹẹ bẹẹ lọ. 3. Bẹẹ si ni wọn yoo wa orukọ kan ṣoṣo ti ẹya Yoruba yoo maa jẹ. 4. Bakan naa ni ọfisi kan ṣoṣo yoo wa fun ẹya Yoruba ninu iṣọkan.


Bẹẹ si ni wọn yoo wa orukọ kan ṣoṣo ti ẹya Yoruba yoo maa jẹ. 4. Bakan naa ni ọfisi kan ṣoṣo yoo wa fun ẹya Yoruba ninu iṣọkan. Ọkanojọkan eeyan lo pejupesẹ sibi ipade naa, ninu wọn ni a ti ri aṣoju Ọọni Ifẹ, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja II, Awọn Oloye lati Modakeke, Awọn aṣoju Agbẹkọya, Aṣoju Ọjọgbọn Banji Akintoye ati bẹẹ bẹẹ lọ. Botilẹ jẹ wi pe ọpọlọpọ lọbalọba, gomina ati awọn adari ilẹ Yoruba ni aworan wọn n bẹ lori iwe ti wọn fi ṣe eto naa, a ko ri ẹni kankan ninu wọn nibi ipade naa.


Ọkanojọkan eeyan lo pejupesẹ sibi ipade naa, ninu wọn ni a ti ri aṣoju Ọọni Ifẹ, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja II, Awọn Oloye lati Modakeke, Awọn aṣoju Agbẹkọya, Aṣoju Ọjọgbọn Banji Akintoye ati bẹẹ bẹẹ lọ. Botilẹ jẹ wi pe ọpọlọpọ lọbalọba, gomina ati awọn adari ilẹ Yoruba ni aworan wọn n bẹ lori iwe ti wọn fi ṣe eto naa, a ko ri ẹni kankan ninu wọn nibi ipade naa.


Man sets girlfriend ablaze: Saka dáná sun 'ààlè' rẹ̀ tọmọ-tọmọ n'Ibadan, òun nàá tún jóná kú

Iroyin kan to tẹ wa lọwọ ni pe ọkunrin kan, Ahmed Saka, ti dana sun ara rẹ ati olulufẹ rẹ nigba kan, Mutiat Oladele ati ọmọ meji nilu Ibadan. Iroyin sọ pe niṣe ni Saka lọ ọ dana sun ile Arabinrin Mutiat, to jẹ aale rẹ, nitori pe obinrin naa fi opin si ọrọ ifẹ to wa laarin wọn. A gbọ pe obinrin naa ati meji ninu ọmọ rẹ lo ku nitori iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni iroyin sọ pe ọkunrin naa pada ku, ti awọn ọmọ Mutiat mẹtayooku si di eero ileewosan nitori ifarapa ti wọn ni. Alẹ Ọjọru ni iṣẹlẹ naa waye ni agbegbe Shogoye, ni Idi-Arẹrẹ, nilu Ibadan. Akọroyin BBC nilu Ibadan sọ pe lootọ ni iṣẹlẹ naa waye.


Bakan naa ni iroyin sọ pe ọkunrin naa pada ku, ti awọn ọmọ Mutiat mẹtayooku si di eero ileewosan nitori ifarapa ti wọn ni. Alẹ Ọjọru ni iṣẹlẹ naa waye ni agbegbe Shogoye, ni Idi-Arẹrẹ, nilu Ibadan. Akọroyin BBC nilu Ibadan sọ pe lootọ ni iṣẹlẹ naa waye. Lara iroyin to n lọ ni pe Saka ati Mutiat n yan ara wọn lale ṣaaju iṣẹlẹ yii. Amọ, Mutiat sọ pe oun ko ṣe mọ, eyi to mi ki Saka o dun kooko pe oun yoo pa ara oun, yoo si tun pa Mutiat. Gbogbo igbiyanju wa lati ba alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi sọrọ lori iṣẹlẹ naa titi di asiko ti a jabọ iroyin yii, ni ko so eso rere.


Lara iroyin to n lọ ni pe Saka ati Mutiat n yan ara wọn lale ṣaaju iṣẹlẹ yii. Amọ, Mutiat sọ pe oun ko ṣe mọ, eyi to mi ki Saka o dun kooko pe oun yoo pa ara oun, yoo si tun pa Mutiat. Gbogbo igbiyanju wa lati ba alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi sọrọ lori iṣẹlẹ naa titi di asiko ti a jabọ iroyin yii, ni ko so eso rere.


Ibadan Customs raid: Àṣẹ ti jáde kí Iléeṣẹ́ aṣọ́bodè dá gbogbo ìrẹsì tí wọ́n kó padà

Igbimọ alabẹṣekele to n ri si ẹtọmọniyan nile igbimọ aṣofin orilẹede yii ti kesi ileeṣẹ aṣọbode lati da awọn apo irẹsi ati owo ti iroyin sọ wi pe awọn oṣiṣẹ ajọ naa ko ni awọn ilẹ itaja kan ni Ọja'ba ilu Ibadan pada. Lopin ọṣẹ ti o kọja ni iroyin gbode kan wi pe awọn oṣiṣẹ aṣọbode yawọ ọja naa ti wọn si fi tirela mẹjọ ko apo iresi ati owo ti wọn ri ni awọn ṣọọbu kan lọ. Igbesẹ naa si waye lẹyin ọsẹ diẹ ti wọn ko ọpọlọpọ irẹsi lọ l'oru mọju ninu ọja Bodija nilu Ibadan. Iṣẹlẹ yii lo mu ki Sẹnetọ Teslim Folarin to n ṣoju aarin gbungbun Ọyọ nile igbimọ aṣofin ti Sẹnetọ Kola Balogun fi ẹhonu han lori iwa ti ileeṣẹ aṣọbode n hu. L'ọjọ Iṣẹgun ni aarẹ ile igbimọ aṣofin Ọmọwe Ahmad Lawan tọka ẹsun ti igbimọ alabẹṣekele naa fi kan ileeṣẹ aṣọbode lori i titapa si ẹtọmọniyan, ti o si koro oju si igbesẹ naa gẹgẹ bi i ohun ti ko jẹ itẹwọgba. Lẹyin eleyii ni igbimọ naa paṣẹ fun alakoso ileeṣẹ aṣọbode, Hameed Ali ti oluranlọwọ rẹ, Garba Mohammed ṣoju fun lati ri i daju wi pe gbogbo nnkan ti wọn ko lo di dida pada laarin ọṣẹ meji.


Iṣẹlẹ yii lo mu ki Sẹnetọ Teslim Folarin to n ṣoju aarin gbungbun Ọyọ nile igbimọ aṣofin ti Sẹnetọ Kola Balogun fi ẹhonu han lori iwa ti ileeṣẹ aṣọbode n hu. L'ọjọ Iṣẹgun ni aarẹ ile igbimọ aṣofin Ọmọwe Ahmad Lawan tọka ẹsun ti igbimọ alabẹṣekele naa fi kan ileeṣẹ aṣọbode lori i titapa si ẹtọmọniyan, ti o si koro oju si igbesẹ naa gẹgẹ bi i ohun ti ko jẹ itẹwọgba. Lẹyin eleyii ni igbimọ naa paṣẹ fun alakoso ileeṣẹ aṣọbode, Hameed Ali ti oluranlọwọ rẹ, Garba Mohammed ṣoju fun lati ri i daju wi pe gbogbo nnkan ti wọn ko lo di dida pada laarin ọṣẹ meji. Bakan naa ni igbimọ naa paṣẹ wi pe ki gbogbo ṣọọbu ti wọn ti pa di ṣiṣi pada, gẹgẹ bi wọn ṣe n da awọn owo ti wọn ko lọ pada. Awọn aṣoju igbimọ naa pa ẹnu pọ sọ wi pe igbesẹ ileeṣẹ aṣọbode ko bojumu pẹlu alaye wi pe o tako ilana antẹlẹ ajọ naa ti aarẹ tẹlẹri, Oloye Olusegun Obasanjo buwọlu ni ọdun 2007. Ilana antẹlẹ naa fi idi ẹ mulẹ wi pe ogoji kilomita ni ayika ibode ni awọn oṣiṣẹ ajọ naa ti ni ẹtọ lati gbẹsẹ le ẹru ofin.


Bakan naa ni igbimọ naa paṣẹ wi pe ki gbogbo ṣọọbu ti wọn ti pa di ṣiṣi pada, gẹgẹ bi wọn ṣe n da awọn owo ti wọn ko lọ pada. Awọn aṣoju igbimọ naa pa ẹnu pọ sọ wi pe igbesẹ ileeṣẹ aṣọbode ko bojumu pẹlu alaye wi pe o tako ilana antẹlẹ ajọ naa ti aarẹ tẹlẹri, Oloye Olusegun Obasanjo buwọlu ni ọdun 2007. Ilana antẹlẹ naa fi idi ẹ mulẹ wi pe ogoji kilomita ni ayika ibode ni awọn oṣiṣẹ ajọ naa ti ni ẹtọ lati gbẹsẹ le ẹru ofin. Ni nnkan bi i aago meji oru ọjọ Abamẹta ni awọn oṣiṣẹ aṣọbode orilẹede Naijiria yawọ Ọja'ba nilu Ibadan ti wọn si fi tirela ko ọpọlọpọ apo irẹsi lọ. Iṣẹlẹ yii waye lẹyin oṣu kan ti wọn yawọ ọja Bodija l'oru ti wọn si ko ọpọlọpọ apo irẹsi lọ. Alukoro ileeṣẹ aṣọbode ni agbegbe Ọyọ ati Ọṣun, Kayode Wey fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ, ṣugbọn o ṣe alaye wi pe ẹka ileeṣẹ naa to jẹ ti ijọba apapọ, "Federal Operation Unit (FOU) Zone A" lo yawọ ọja naa.O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn oṣiṣẹ yii kan naa lo ko irẹsi ni ọja Bodija.


Ni nnkan bi i aago meji oru ọjọ Abamẹta ni awọn oṣiṣẹ aṣọbode orilẹede Naijiria yawọ Ọja'ba nilu Ibadan ti wọn si fi tirela ko ọpọlọpọ apo irẹsi lọ. Iṣẹlẹ yii waye lẹyin oṣu kan ti wọn yawọ ọja Bodija l'oru ti wọn si ko ọpọlọpọ apo irẹsi lọ. Alukoro ileeṣẹ aṣọbode ni agbegbe Ọyọ ati Ọṣun, Kayode Wey fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ, ṣugbọn o ṣe alaye wi pe ẹka ileeṣẹ naa to jẹ ti ijọba apapọ, "Federal Operation Unit (FOU) Zone A" lo yawọ ọja naa.O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn oṣiṣẹ yii kan naa lo ko irẹsi ni ọja Bodija. Ẹni ti o jẹ alukoro fun ilẹẹṣẹ aṣọbode fun ijọba apapọ, FOU, Arakunrin Theophilus Duniya naa fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ lori ẹrọ ibanisọrọ, Duniya ni ileeṣẹ aṣọbode ni agbara lati gbe igbesẹ naa, paapaa julọ nitori pe ijọba ti gbẹsẹ le kiko irẹsi wọ Naijiria lati ilẹ okere ki ipẹsẹ rẹsi le gberu si i labẹnu. O fi kun ọrọ rẹ pe ẹru ofin ni irẹsi ti ẹnikẹni ba ko wọle lati ilẹ okere.


Ẹni ti o jẹ alukoro fun ilẹẹṣẹ aṣọbode fun ijọba apapọ, FOU, Arakunrin Theophilus Duniya naa fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ lori ẹrọ ibanisọrọ, Duniya ni ileeṣẹ aṣọbode ni agbara lati gbe igbesẹ naa, paapaa julọ nitori pe ijọba ti gbẹsẹ le kiko irẹsi wọ Naijiria lati ilẹ okere ki ipẹsẹ rẹsi le gberu si i labẹnu. O fi kun ọrọ rẹ pe ẹru ofin ni irẹsi ti ẹnikẹni ba ko wọle lati ilẹ okere. Eyii lo si fun ile iṣẹ aṣọbode ni agbara lati yawọ ibikibi ki wọn si ko ẹru ofin jade.Lara awọn ontaja ti wọn ko ọja wọn lọ gbarata wi pe lati ọwọ awọn ẹya Hausa ni awọn ti ra pupọ awọn irẹsi ti awọn n ta n'Ibadan. Wọn ni bi igba ti ileeṣẹ aṣọbode kan doju le wọn ni awọn ọja wọn ti wọn n ko ni lemọlemọ. Wọn fi kun ọrọ wọn wi pe iru igbesẹ bẹẹ ki i waye ni ilẹ Hausa ti wọn ti n ko irẹsi naa wọle.Wọn parọwa si ijọba lati ja fun gbeja wọn ja lori ọrọ naa.


Eyii lo si fun ile iṣẹ aṣọbode ni agbara lati yawọ ibikibi ki wọn si ko ẹru ofin jade.Lara awọn ontaja ti wọn ko ọja wọn lọ gbarata wi pe lati ọwọ awọn ẹya Hausa ni awọn ti ra pupọ awọn irẹsi ti awọn n ta n'Ibadan. Wọn ni bi igba ti ileeṣẹ aṣọbode kan doju le wọn ni awọn ọja wọn ti wọn n ko ni lemọlemọ. Wọn fi kun ọrọ wọn wi pe iru igbesẹ bẹẹ ki i waye ni ilẹ Hausa ti wọn ti n ko irẹsi naa wọle.Wọn parọwa si ijọba lati ja fun gbeja wọn ja lori ọrọ naa.


Àwọn ajínigbé kò jí ẹnikẹ́ni gbé lágbègbè Igboọra sí Eruwa - Ọlọ́pàá Ọyọ

Kọmiṣọna ọlọpaa n'ipinlẹ Ọyọ, Ngozi Onadeko ti ṣe alaye pe irọ lasan lo wa nidi iroyin to n ja rainain pe awọn eeyan mẹẹdọgbọn bọ si ọwọ awọn ajinigbe laarin wakati mẹrinlelogun ni agbegbe Ibarapa. Onadeko to ba awọn oniroyin sọrọ l'Ọjọbọ ni olu ileeṣẹ ọlọpaa to n bẹ ni agbegbe Ẹlẹyẹle, niluu Ibadan fi kun ọrọ rẹ pe irọ ti o jina si otitọ ni iroyin naa. O ni iroyin naa to ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ lowurọ Ọjọbọ wi pe awọn agbegbọn ji awọn eeyan kan gbe ni agbegbe Eruwa, pẹlu alaye wi pe ofintoto ti ileeṣẹ ọlọpaa ṣe lo fi idi ọrọ mulẹ wi pe irọ lasan ni iroyin naa. Saaju ni iroyin gba ode kan lọsan Ọjọbọ wi pe awọn agbebọn ṣe ikọlu si ọkọ akero kan, ti wọn si ji awọn ero ọkọ mẹrindinlogun lọ l'opopona Igboọra si Eruwa. Bakan naa ni iroyin mi i tun sọ pe awọn agbebọn tun ji eeyan meje mi i l'Ọjọru. Botilẹ jẹ pe arakunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọladiran Ọladokun ni agbegbe Ibarapa sọ wi pe lootọ ni iṣẹlẹ naa waye.


Saaju ni iroyin gba ode kan lọsan Ọjọbọ wi pe awọn agbebọn ṣe ikọlu si ọkọ akero kan, ti wọn si ji awọn ero ọkọ mẹrindinlogun lọ l'opopona Igboọra si Eruwa. Bakan naa ni iroyin mi i tun sọ pe awọn agbebọn tun ji eeyan meje mi i l'Ọjọru. Botilẹ jẹ pe arakunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọladiran Ọladokun ni agbegbe Ibarapa sọ wi pe lootọ ni iṣẹlẹ naa waye. Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ni oun ṣe ipade pẹlu awọn ọga agba ajọ ọlọpaa ni agbegbe Igboọra ati Ibarapa, wọn si ni iru iṣẹlẹ bẹẹ ko waye rara. Nibayii, Kọmiṣọna ọlọpaa n'ipinlẹ Ọyọ ti parọwa si awọn olugbe agbegbe naa ati ipinlẹ Ọyọ lapapọ lati maa lọ si ẹnu iṣẹ wọn lai bẹru ati lai foya, gẹgẹ bi o ṣe n parọwa si wọn lati maa ta ileeṣẹ ọlọpaa ni olobo ki eto aabo le fi ẹsẹ mulẹ si i n'ipinlẹ naa.


Ẹwẹ, kọmiṣọna ọlọpaa ni oun ṣe ipade pẹlu awọn ọga agba ajọ ọlọpaa ni agbegbe Igboọra ati Ibarapa, wọn si ni iru iṣẹlẹ bẹẹ ko waye rara. Nibayii, Kọmiṣọna ọlọpaa n'ipinlẹ Ọyọ ti parọwa si awọn olugbe agbegbe naa ati ipinlẹ Ọyọ lapapọ lati maa lọ si ẹnu iṣẹ wọn lai bẹru ati lai foya, gẹgẹ bi o ṣe n parọwa si wọn lati maa ta ileeṣẹ ọlọpaa ni olobo ki eto aabo le fi ẹsẹ mulẹ si i n'ipinlẹ naa.


Eid Al Fitri Public holidays: Wo àwọn ìpínlẹ̀ tó kéde àfikún ọjọ́ ìsinmi ọdún ìtúnu awẹ̀ síi

Awọn ipinlẹ kan lorilẹ-ede Naijiria ti ṣafikun ọjọ isinmi fun ọdun itunu aawẹ Ramadan ti 2021 siwaju sii. Awọn ipinlẹ naa fi oni ọjọ Eti, ọjọ kẹrinla, oṣu karun un kun ọjọ meji ti ijọba apapọ kọkọ kede tẹlẹ, iyẹn ọjọru, ọjọ kejila ati ọjọbọ, ọjọ kẹtala, oṣu karun un. Gomian ipinlẹ Kano, Abdulahi Ganduje lo kọkọ kede pe oun ti fi ọjọ Eti kun isinmi awọn eniyan ipinlẹ naa ni eyi ti wọn yoo fi fi ọjọ mẹta sami ayẹyẹ ipari awẹ Ramadan tọdun 2021. Ogbeni Muhammed Garba Shehu to jẹ kọmiṣọnna ifitonileti ati iroyin gbogbo fun ipinlẹ Kano lo kọkọ fi eyi sita. Lẹyin naa ni ijọba ipinlẹ Jigawa naa kede itẹsiwaju isinmi pe ki ti ipinlẹ naa di ọjọ mẹta. Hussaini Ali Kila to jẹ olori awọn oṣiṣẹ ni ipinlẹ Jigawa lo fi atẹjade sita lati kede isinmi ọjọ Eti kun eyi ti ijọba apapọ kede tẹlẹ.


Ogbeni Muhammed Garba Shehu to jẹ kọmiṣọnna ifitonileti ati iroyin gbogbo fun ipinlẹ Kano lo kọkọ fi eyi sita. Lẹyin naa ni ijọba ipinlẹ Jigawa naa kede itẹsiwaju isinmi pe ki ti ipinlẹ naa di ọjọ mẹta. Hussaini Ali Kila to jẹ olori awọn oṣiṣẹ ni ipinlẹ Jigawa lo fi atẹjade sita lati kede isinmi ọjọ Eti kun eyi ti ijọba apapọ kede tẹlẹ. Wọ́n ti kírun ọdún ìtúnu àwẹ̀ n'Ibadan L'Ọjọru ni Imam agba ilẹ Ibadan, Sheikh AbdulGaniyu Abubakry Agbotomokekere le iwaju irun itunu awẹ ni gbagede Yidi to n bẹ ni gbegbe Agodi nilu Ibadan. Igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ, Rauf Olaniyan ati Olubadan ilẹ Ibadan, Oba Saliu Adetunji wa lara awọn eeyan pataki to pejupesẹ sibi irun naa. Adura yii waye t'oun ti bi ajọ to n mojuto ọrọ ẹsin Islam lorilẹede Naijiria, 'Nigerian Supreme Council for Islamic Affairs (NSCIA)' ṣe paa laṣẹ wi pe ki awẹ Ramadan tẹsiwaju nitori osupa Shawal ko yọ ni alẹ ana.


Wọ́n ti kírun ọdún ìtúnu àwẹ̀ n'Ibadan L'Ọjọru ni Imam agba ilẹ Ibadan, Sheikh AbdulGaniyu Abubakry Agbotomokekere le iwaju irun itunu awẹ ni gbagede Yidi to n bẹ ni gbegbe Agodi nilu Ibadan. Igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ, Rauf Olaniyan ati Olubadan ilẹ Ibadan, Oba Saliu Adetunji wa lara awọn eeyan pataki to pejupesẹ sibi irun naa. Adura yii waye t'oun ti bi ajọ to n mojuto ọrọ ẹsin Islam lorilẹede Naijiria, 'Nigerian Supreme Council for Islamic Affairs (NSCIA)' ṣe paa laṣẹ wi pe ki awẹ Ramadan tẹsiwaju nitori osupa Shawal ko yọ ni alẹ ana. Aṣẹ yii lo mu ki awẹ di ọgbọn. Ọrọ kan ti wọn fi lede loju ọpọ ikansiraẹni Facebook Sheik Agbotomokekere lana lo kede rẹ wi pe awẹ Ramadan ti pari l'ọjọ Iṣẹgun, ọdun itunu awẹ yoo si waye l'Ọjọru. Gẹgẹ bi ileri ti o ṣe, Sheik Agbotomokekere le iwaju awọn Musulumi kan lọ si Yidi, ṣugbọn pupọ ninu awọn adari ẹsin bi i Aarẹ Musulumi ilẹ Yoruba, Edo ati ipinlẹ Delta, Alhaji Dawud Makanjuola Akinola De-Damak, gomina tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ, Oloye Rashidi Ladoja ati awọn mii ko si nibi ipejọpọ naa.


Aṣẹ yii lo mu ki awẹ di ọgbọn. Ọrọ kan ti wọn fi lede loju ọpọ ikansiraẹni Facebook Sheik Agbotomokekere lana lo kede rẹ wi pe awẹ Ramadan ti pari l'ọjọ Iṣẹgun, ọdun itunu awẹ yoo si waye l'Ọjọru. Gẹgẹ bi ileri ti o ṣe, Sheik Agbotomokekere le iwaju awọn Musulumi kan lọ si Yidi, ṣugbọn pupọ ninu awọn adari ẹsin bi i Aarẹ Musulumi ilẹ Yoruba, Edo ati ipinlẹ Delta, Alhaji Dawud Makanjuola Akinola De-Damak, gomina tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ, Oloye Rashidi Ladoja ati awọn mii ko si nibi ipejọpọ naa. Bo tilẹ jẹ wi pe awọn eeyan pọ nibi ipejọpọ naa, onka awọn to kirun ọdun itunu awẹ nibẹ ko to iye awọn to n wa tẹlẹri. Iredi sini wi pe awọn eeyan kan ṣi gba awẹ titi di oni. Eleyii ki i ṣe igba akọkọ ti iru igbese yii yoo waye, asaaju ẹsin yii kede iru igbese yii ni ọdun mẹta sẹyin, botilẹ jẹ wi pe awọn alaṣẹ ni o yẹ ki awẹ tẹsiwaju.


Bo tilẹ jẹ wi pe awọn eeyan pọ nibi ipejọpọ naa, onka awọn to kirun ọdun itunu awẹ nibẹ ko to iye awọn to n wa tẹlẹri. Iredi sini wi pe awọn eeyan kan ṣi gba awẹ titi di oni. Eleyii ki i ṣe igba akọkọ ti iru igbese yii yoo waye, asaaju ẹsin yii kede iru igbese yii ni ọdun mẹta sẹyin, botilẹ jẹ wi pe awọn alaṣẹ ni o yẹ ki awẹ tẹsiwaju.


Sunday Igboho: Wo bí àwọn ọmọ Yorùbá ṣe tako ìhàlẹ̀ láti dá ìbò 2023 dúró

Ọrọ to ba kọju si ẹnikan, Yoruba ni a maa kọ ẹyin si ẹlomiran bii ilu gangan. Eyi lo mu ki awọn ọmọ ẹgbẹ Yoruba kan maa tako ọrọ ti Sunday Igboho sọ pe, awọn ajijagbara fun idasilẹ orilẹede Yoruba ko ni jẹ ki idibo waye lawọn ipinlẹ to wa nilẹ Kaarọ oojire lọdun 2023. Idi ree ti awọn ọmọ Yoruba kan se n fesi si ọrọ naa, ti wọn si n kọju oro si idunkooko si eto idibo gbogbo gboo to ti ẹnu Sunday Igboho jade. Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC, alagba Abdulhakeem Adegoke Alawuje sọ pe Igboho lẹtọ lati sọ nkan to wu lọkan ṣugbọn ko lagbara lati paṣẹ fun ijọba. Alawujẹ to jẹ oludasilẹ ẹgbẹ Yoruba Welfare Group fi kun pe, bi Yoruba ko ba dibo, ọna ati dero ẹyin lorilẹede Naijiria ni wọn ba bọ yẹn. ''Bi ọwọ ẹni ko ba ti tẹ eku ida, a kii beere iku to pa baba ẹni.


Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC, alagba Abdulhakeem Adegoke Alawuje sọ pe Igboho lẹtọ lati sọ nkan to wu lọkan ṣugbọn ko lagbara lati paṣẹ fun ijọba. Alawujẹ to jẹ oludasilẹ ẹgbẹ Yoruba Welfare Group fi kun pe, bi Yoruba ko ba dibo, ọna ati dero ẹyin lorilẹede Naijiria ni wọn ba bọ yẹn. ''Bi ọwọ ẹni ko ba ti tẹ eku ida, a kii beere iku to pa baba ẹni. A ti n pe gbogbo awọn baba wa nilẹ Yoruba ki wọn kesi awọn to n kọrin ọtẹ pe ki wọn tọwọ ọmọ wọn baṣọ.'' O tun sọ pe awọn arijẹ nidi mọdaru lo n pe fun idasilẹ Yoruba Nation ati pe, ko si Ọba Alade nilẹ Yoruba kankan to n gbe lẹyin wọn. Ọmọde laa fi ṣoogun ogboju ṣugbọn o yẹ ki o fi laakaye ṣe - Niyi Akintola Ninu ọrọ rẹ agbẹjọro Adeniyi Akintola to fi ilu Ibadan ṣe ibujoko to si tun jẹ ilumọọka oloṣelu, o ni oun ko faramọ ọrọ ti Igboho sọ.


A ti n pe gbogbo awọn baba wa nilẹ Yoruba ki wọn kesi awọn to n kọrin ọtẹ pe ki wọn tọwọ ọmọ wọn baṣọ.'' O tun sọ pe awọn arijẹ nidi mọdaru lo n pe fun idasilẹ Yoruba Nation ati pe, ko si Ọba Alade nilẹ Yoruba kankan to n gbe lẹyin wọn. Ọmọde laa fi ṣoogun ogboju ṣugbọn o yẹ ki o fi laakaye ṣe - Niyi Akintola Ninu ọrọ rẹ agbẹjọro Adeniyi Akintola to fi ilu Ibadan ṣe ibujoko to si tun jẹ ilumọọka oloṣelu, o ni oun ko faramọ ọrọ ti Igboho sọ. Niyi Akintola ni lootọ ni ofin faye silẹ fun ẹnikẹni lati sọ ero ọkan rẹ gẹgẹ bi Igboho ti ṣe sọ, ṣugbọn ohun gbogbo lo ni aala tiẹ. O fikun pe Sunday Igboho ko fi laakaye kun eto ijijagbara to n se nitori ọgbọn ju agbara lọ. ''Iru Igboho yẹ ko wa lawujọ, kii sii ṣe gbogbo nkan to ba sọ la le ko danu, ti kii ba ṣe nitori nkan to ṣe awọn ajinigbe, ko ba gbogo ju bayii lọ'' Amọ o ni Igboho ko gbẹnusọ fun apapọ awọn Yoruba, bakan naa lo ni oun ko faramọ pe ki idibo ma waye lawọn ipinlẹ kaarọ o jiire lọdun 2023.


Niyi Akintola ni lootọ ni ofin faye silẹ fun ẹnikẹni lati sọ ero ọkan rẹ gẹgẹ bi Igboho ti ṣe sọ, ṣugbọn ohun gbogbo lo ni aala tiẹ. O fikun pe Sunday Igboho ko fi laakaye kun eto ijijagbara to n se nitori ọgbọn ju agbara lọ. ''Iru Igboho yẹ ko wa lawujọ, kii sii ṣe gbogbo nkan to ba sọ la le ko danu, ti kii ba ṣe nitori nkan to ṣe awọn ajinigbe, ko ba gbogo ju bayii lọ'' Amọ o ni Igboho ko gbẹnusọ fun apapọ awọn Yoruba, bakan naa lo ni oun ko faramọ pe ki idibo ma waye lawọn ipinlẹ kaarọ o jiire lọdun 2023. ''Mi o faramọ pe ki o maa si ibo. O si nibẹ, o n beere pe bawo ni wọn ti ṣe pin?'' Nibi iwọde fun idasilẹ orilẹede Yoruba ti Sunday Igboho ati awọn ọmọ Yoruba mii dijọ ṣe ni Osogbo, lo ti sọrọ nipa idibo ọdun 2023.


''Mi o faramọ pe ki o maa si ibo. O si nibẹ, o n beere pe bawo ni wọn ti ṣe pin?'' Nibi iwọde fun idasilẹ orilẹede Yoruba ti Sunday Igboho ati awọn ọmọ Yoruba mii dijọ ṣe ni Osogbo, lo ti sọrọ nipa idibo ọdun 2023. Igboho sọ fawọn to wa nibẹ pe awọn Gomina ipinlẹ ẹkun iwọ oorun Guusu Naijiria nifẹ si ki Yoruba wa ni ominira ṣugbọn ẹru n ba wọn nitori owo oṣooṣu ti wọn n gba lọdọ ijọba apapọ. O ni yatọ si awọn Gomina, awọn lọbalọba naa wa lẹyin awọn to n pe fun fun idasilẹ orilẹede Yoruba. Titi di ba ṣe n sọrọ yi, ko ti si Gomina kankantabi Ọba alade Yoruba to jade lati sọ pe awọn wa lyin ipe iyasọtọ Naijiria.


Igboho sọ fawọn to wa nibẹ pe awọn Gomina ipinlẹ ẹkun iwọ oorun Guusu Naijiria nifẹ si ki Yoruba wa ni ominira ṣugbọn ẹru n ba wọn nitori owo oṣooṣu ti wọn n gba lọdọ ijọba apapọ. O ni yatọ si awọn Gomina, awọn lọbalọba naa wa lẹyin awọn to n pe fun fun idasilẹ orilẹede Yoruba. Titi di ba ṣe n sọrọ yi, ko ti si Gomina kankantabi Ọba alade Yoruba to jade lati sọ pe awọn wa lyin ipe iyasọtọ Naijiria.


Oyo Security: Olugbon àti Olu Igboora jábọ̀ ìpàdé wọn pẹlú Makinde

Akojọpọ ipade tawọn lọbalọba ipinlẹ Oyo se pẹlu gomina Seyi Makinde ti n foju han, to si daju pe ọna abayọ ti n jẹyọ lori eto aabo to mẹyẹ lawọn agbegbe kan nipinlẹ naa. Koda, BBC Yoruba ti ri gbamu pe ijọba ipinlẹ Oyo ti fi nọmba kan sita fun ẹnikẹni to ba wa ninu ewu lati pe ni ipe pajawiri. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ lori eyi, Olu ti ilu Igbo Ora, Oba Jimoh Olajide Titiloye ni ijọba Gomina Makinde ṣe agbekalẹ nọmba ipe pajawiri lori eto abo tii se 615. Oba Titiloye sọ pe ẹnikẹni lo ni anfaani lati pe nọmba yii, ti wọn ba ti kẹfin ohunkohun to mu ifura dani. Oba Igbo Ora ni igbimọ "Task Force" ti ijọba ipinlẹ Oyo ṣẹṣẹ da silẹ lati maa ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa yoo so eso rere. Oba Titiloye ni kii ṣe ẹkan naa ni eto abo to mẹhẹ nipinlẹ Oyo yoo lojutu pada nitori ọjọ kan kọ ni gbogbo rẹ bẹrẹ.


Oba Titiloye sọ pe ẹnikẹni lo ni anfaani lati pe nọmba yii, ti wọn ba ti kẹfin ohunkohun to mu ifura dani. Oba Igbo Ora ni igbimọ "Task Force" ti ijọba ipinlẹ Oyo ṣẹṣẹ da silẹ lati maa ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa yoo so eso rere. Oba Titiloye ni kii ṣe ẹkan naa ni eto abo to mẹhẹ nipinlẹ Oyo yoo lojutu pada nitori ọjọ kan kọ ni gbogbo rẹ bẹrẹ. Olu Igbo Ora fikun ọrọ rẹ pe, gbogbo awọn lọbalọba igberiko naa n ṣapa wọn lati ri pe wọn mọ nipa awọn alejo to n wọ ilu. Bakan naa, igbakeji alaga igbimọ awọn lọbalọba ipinlẹ Oyo, Olugbon ti Orile Igbon, Ọba Francis Olusola Alao sọ fun BBC Yoruba pe omi tuntun ti ru lọrọ eto abo ipinlẹ Oyo. Olugbọn ni tawọn ọlọpaa ba tiẹ n fi awọn afurasi ti wọn ba mu lọ fún wọn silẹ tẹlẹ, o ni ko si ohun to jọ bẹẹ mọ bayii lẹyin ipade Ọjọru pẹlu Makinde ati Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Oyo.


Olu Igbo Ora fikun ọrọ rẹ pe, gbogbo awọn lọbalọba igberiko naa n ṣapa wọn lati ri pe wọn mọ nipa awọn alejo to n wọ ilu. Bakan naa, igbakeji alaga igbimọ awọn lọbalọba ipinlẹ Oyo, Olugbon ti Orile Igbon, Ọba Francis Olusola Alao sọ fun BBC Yoruba pe omi tuntun ti ru lọrọ eto abo ipinlẹ Oyo. Olugbọn ni tawọn ọlọpaa ba tiẹ n fi awọn afurasi ti wọn ba mu lọ fún wọn silẹ tẹlẹ, o ni ko si ohun to jọ bẹẹ mọ bayii lẹyin ipade Ọjọru pẹlu Makinde ati Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Oyo. "Ijọba ipinlẹ Oyo ti gbe igbimọ ẹṣọ alaabo amuṣẹya Task Force kan dide ti yoo maa ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa lati rii pe eto abo to mọyan lori wa," Olugbon lo sọ bẹẹ. Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti seleri lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn lọbalọba ni ipinlẹ Oyo lati fi opin si iṣekupani ati ijinigbe awọn araalu ni Naijiria. Gomina Makinde sọ ọrọ yii lasiko to n ṣepade pẹlu awọn lọbalọba ni ilu Ibadan.


"Ijọba ipinlẹ Oyo ti gbe igbimọ ẹṣọ alaabo amuṣẹya Task Force kan dide ti yoo maa ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa lati rii pe eto abo to mọyan lori wa," Olugbon lo sọ bẹẹ. Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti seleri lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn lọbalọba ni ipinlẹ Oyo lati fi opin si iṣekupani ati ijinigbe awọn araalu ni Naijiria. Gomina Makinde sọ ọrọ yii lasiko to n ṣepade pẹlu awọn lọbalọba ni ilu Ibadan. O ni ijọba oun yoo tẹsiwaju lati ma a ṣiṣẹ pẹlu awọn oriade ni gbogbo ẹka ki alaafia le jọba ni ipinlẹ naa. Makinde ni ijọba oun ti gbe ẹka alajumọse eto aabo dide, Joint Security Task Force, lati gbogun ti eto aabo to dẹnukọlẹ ni ipinlẹ naa. Bakan naa lo ni awọn oṣiṣẹ ijọba, gomina ati awọn olori ẹka eto aabo nipinlẹ Oyo to fi mọ ikọ Operation Burst ati ikọ Amọtẹkun.


O ni ijọba oun yoo tẹsiwaju lati ma a ṣiṣẹ pẹlu awọn oriade ni gbogbo ẹka ki alaafia le jọba ni ipinlẹ naa. Makinde ni ijọba oun ti gbe ẹka alajumọse eto aabo dide, Joint Security Task Force, lati gbogun ti eto aabo to dẹnukọlẹ ni ipinlẹ naa. Bakan naa lo ni awọn oṣiṣẹ ijọba, gomina ati awọn olori ẹka eto aabo nipinlẹ Oyo to fi mọ ikọ Operation Burst ati ikọ Amọtẹkun. n sisẹ kara lati wa ojutu si eto aabo to mẹhẹ. O fikun wi pe, ijọba oun yoo fun awọn eniyan laaye lati darapọ mọ ikọ alaabo ilu alajumọse bo ṣe wu wọn, voluntary policing approach, eyi ti yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo miran ni ipinlẹ Oyo. ''Idi ti a fi ṣepade loni ni wi pe, o pọndandan ki eto aabo wa ni ookan aya ijọba, ki awọn araalu ba le ni isinmi'' ''Bi eto ilera, ẹkọ ati eto ọr aje ṣe ṣe pataki ni ipinlẹ naa ni eto aabo to muna doko naa ṣe pataki'' ''Nitori ohun gbogbo ti ijọba ba ṣe yoo jasi pabo, ti ko ba si eto aabo fun awọn araalu, ti iṣekupani si n waye nibẹ ni ojoojumọ'' Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ni awọn araalu n gbadun nitori ko si ọwọn gogo ounjẹ, ile gbigbe, ọkọ wiwọ to fi mọ burẹdi, iṣu, eso ati ẹfọ ti iye rẹ ko mu ẹfọri ba awọn eniyan.


n sisẹ kara lati wa ojutu si eto aabo to mẹhẹ. O fikun wi pe, ijọba oun yoo fun awọn eniyan laaye lati darapọ mọ ikọ alaabo ilu alajumọse bo ṣe wu wọn, voluntary policing approach, eyi ti yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo miran ni ipinlẹ Oyo. ''Idi ti a fi ṣepade loni ni wi pe, o pọndandan ki eto aabo wa ni ookan aya ijọba, ki awọn araalu ba le ni isinmi'' ''Bi eto ilera, ẹkọ ati eto ọr aje ṣe ṣe pataki ni ipinlẹ naa ni eto aabo to muna doko naa ṣe pataki'' ''Nitori ohun gbogbo ti ijọba ba ṣe yoo jasi pabo, ti ko ba si eto aabo fun awọn araalu, ti iṣekupani si n waye nibẹ ni ojoojumọ'' Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ni awọn araalu n gbadun nitori ko si ọwọn gogo ounjẹ, ile gbigbe, ọkọ wiwọ to fi mọ burẹdi, iṣu, eso ati ẹfọ ti iye rẹ ko mu ẹfọri ba awọn eniyan.


Ọkọ̀ típà pa ọlọ́kadà àti akẹ́kọ̀ọ́ mẹ́rin ní Ibadan

Gbogbo adugbo Iditọ lopopona Olodo nilu Ibadan lo kan gogo l'owurọ ọjọ Aje nitori ijamba ọkọ ti o da ẹmi ọlọkada kan ati awọn ọmọ akẹkọọ merin legbodo. Awọn ọmọ akẹkọọ naa ni ọlọkọda n gbe lo si ile ẹkọ wọn, 'Iditọ High School' to n bẹ ni Ẹrunmu, lopopona Olodo. Alaye ti aladugbo kan ti iṣẹlẹ naa ṣe oju rẹ ṣe fun akọrọyin wa ni pe "awọn aguntan kan ti o dede rọ si oju popo ni awakọ naa n gbiyanju lati ya fun, ki o to lọ kọlu awọn akẹkọọ naa ati ọlọkada to gbe wọn". Lẹsẹkẹsẹ si ni awọn mararun un gbẹmi mi. Eyii lo mu ki awọn akẹkọọ ile ẹkọ naa ati awọn ọdọ adugbo yawọ adugbo naa, ti wọn si dana sun ọkọ ti o pa awọn akẹkọọ naa ati gbogbo ọkọ akọyọyọ ti wọn ri. Gbogbo ọkọ akẹru to n bọ lati ọna Iwo Road lọ si agbegbe naa ni awọn  akẹkọọ ati ọdọ yii n da pada.


Lẹsẹkẹsẹ si ni awọn mararun un gbẹmi mi. Eyii lo mu ki awọn akẹkọọ ile ẹkọ naa ati awọn ọdọ adugbo yawọ adugbo naa, ti wọn si dana sun ọkọ ti o pa awọn akẹkọọ naa ati gbogbo ọkọ akọyọyọ ti wọn ri. Gbogbo ọkọ akẹru to n bọ lati ọna Iwo Road lọ si agbegbe naa ni awọn  akẹkọọ ati ọdọ yii n da pada. Bẹẹ sini wọn ja ewe si ẹnu gbogbo ọkọ to n ti ọna Olodo lọ si ilu Ibadan. Rogbodiyan ti o bẹ silẹ lẹyin iku ọlọkada ati awọn akẹkọọ ti o gbe lo mu ki ijọba ipinlẹ Ọyọ fi awọn ẹṣọ abo ṣọwọ agbegbe naa lati dẹkun wahala. Lóòtọ́ọ́ ni Hausa àti Yorùbá wọnú ara wọn, àmọ́ ìyẹn kò ní kí Yorùbá má lọ - Oba Yoruba Bauchi Ọ̀dọ́mọdé olórin ra pósí fún ara rẹ̀ láì tíì kú, ariwo sọ Ṣé lóòtọ́ọ́ ní ààdọ́ta ọ̀dọ́ kú lẹ́yìn àpèjẹ tí ọmọ Yahoo kan ṣe l'Akute?


Bẹẹ sini wọn ja ewe si ẹnu gbogbo ọkọ to n ti ọna Olodo lọ si ilu Ibadan. Rogbodiyan ti o bẹ silẹ lẹyin iku ọlọkada ati awọn akẹkọọ ti o gbe lo mu ki ijọba ipinlẹ Ọyọ fi awọn ẹṣọ abo ṣọwọ agbegbe naa lati dẹkun wahala. Lóòtọ́ọ́ ni Hausa àti Yorùbá wọnú ara wọn, àmọ́ ìyẹn kò ní kí Yorùbá má lọ - Oba Yoruba Bauchi Ọ̀dọ́mọdé olórin ra pósí fún ara rẹ̀ láì tíì kú, ariwo sọ Ṣé lóòtọ́ọ́ ní ààdọ́ta ọ̀dọ́ kú lẹ́yìn àpèjẹ tí ọmọ Yahoo kan ṣe l'Akute? Sunday Igboho tutọ́ sókè, fojú gbàá fáwọn èèyàn tó pè é ní oníjìbìtì Lasiko ti BBC Yoruba ṣe abẹwo si ibi iṣẹlẹ naa l'ọjọ Aje, gbogbo ọna ti o wọ agbegbe naa lo ti wa ni didi pa ti ọgọrọ awọn ẹṣọ abo bii ileeṣẹ ọlọpaa, Amọtẹkun to fi mọ awọn ọdọ adugbo naa si i duro wamuwamu sibẹ. Ati ọkọ ero ati ọlọkada ti o de ibẹ ni wọn n da pada ti onikaluku si n fi ẹsẹ rin. Ẹlomii ti iṣẹlẹ naa ṣe oju rẹ ti o ba wa sọrọ ṣe alaye wi pe, "Mẹta ninu awọn ọmọ akẹkọọ mẹrin naa lo jẹ ọmọ iya kan naa.


Sunday Igboho tutọ́ sókè, fojú gbàá fáwọn èèyàn tó pè é ní oníjìbìtì Lasiko ti BBC Yoruba ṣe abẹwo si ibi iṣẹlẹ naa l'ọjọ Aje, gbogbo ọna ti o wọ agbegbe naa lo ti wa ni didi pa ti ọgọrọ awọn ẹṣọ abo bii ileeṣẹ ọlọpaa, Amọtẹkun to fi mọ awọn ọdọ adugbo naa si i duro wamuwamu sibẹ. Ati ọkọ ero ati ọlọkada ti o de ibẹ ni wọn n da pada ti onikaluku si n fi ẹsẹ rin. Ẹlomii ti iṣẹlẹ naa ṣe oju rẹ ti o ba wa sọrọ ṣe alaye wi pe, "Mẹta ninu awọn ọmọ akẹkọọ mẹrin naa lo jẹ ọmọ iya kan naa. Nnkan ti o tun ba ni ninu jẹ ni pe laipẹ yii ni baba awọn ọmọ naa ṣe alaisi, bẹẹ sini iya wọn ko ti i jade opo". O tẹsiwaju pe ọrọ awọn ọkọ akoyọyọ to ṣekupa eeyan ni agbegbe naa ti n di lemọlemọ. Kodaa, awọn ọkọ naa pa eeyan ni adugbo yii lọdun to kọja.


Nnkan ti o tun ba ni ninu jẹ ni pe laipẹ yii ni baba awọn ọmọ naa ṣe alaisi, bẹẹ sini iya wọn ko ti i jade opo". O tẹsiwaju pe ọrọ awọn ọkọ akoyọyọ to ṣekupa eeyan ni agbegbe naa ti n di lemọlemọ. Kodaa, awọn ọkọ naa pa eeyan ni adugbo yii lọdun to kọja. Eyii lo mu ki awọn akẹkọọ ati ọdọ adugbo naa tutọ soke ti wọn si fi oju gbaa lẹyin eleyii ti o tun ṣẹlẹ lonii. Alukoro ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi naa fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ. O ni, "Lootọ ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ.


Eyii lo mu ki awọn akẹkọọ ati ọdọ adugbo naa tutọ soke ti wọn si fi oju gbaa lẹyin eleyii ti o tun ṣẹlẹ lonii. Alukoro ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi naa fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ. O ni, "Lootọ ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ọga ọlọpaa to n mojuto agbegbe naa lo ranṣẹ si wa. Alaye ti wọn ṣe fun wa ni pe awakọ naa n gbiyanju lati ya fun awọn aguntan ti o rọ si oju popo. Ibi to ti n du ọkọ lo ti kọlu ọlọkada to n gbe awọn ọmọ lọ si ile ẹkọ".


Ọga ọlọpaa to n mojuto agbegbe naa lo ranṣẹ si wa. Alaye ti wọn ṣe fun wa ni pe awakọ naa n gbiyanju lati ya fun awọn aguntan ti o rọ si oju popo. Ibi to ti n du ọkọ lo ti kọlu ọlọkada to n gbe awọn ọmọ lọ si ile ẹkọ". O fi kun ọrọ rẹ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa ti fi awọn ẹṣọ aabo ṣọwọ sibi lati ri i daju ẹmikankan tabi dukiya ko ṣofo nipasẹ awọn ọdọ ati akẹkọọ to n binu.


O fi kun ọrọ rẹ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa ti fi awọn ẹṣọ aabo ṣọwọ sibi lati ri i daju ẹmikankan tabi dukiya ko ṣofo nipasẹ awọn ọdọ ati akẹkọọ to n binu.


Oyo park: Auxiliary gba ìwé ìyànsípò tuntun gẹ́gẹ́ bí ìjọba ìbílẹ̀ ṣe gba ìṣàkóso àwọn ibùdókọ̀ nípinlẹ̀ Oyo

Nibi ayẹyẹ ranpẹ kan ni Kọmisana fun eto ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, Arakunrin Bayo Lawal ti ṣe amojuto bi awọn alaga ijọba ibilẹ ṣe fi iwe igbanisiṣẹ le awọn alakoso ibudokọ naa lọwọ. Alaga igbimọ to n ri si iṣakoso ibudoko, Arakunrin Mukaila Lamidi, ti ọpọlọpọ eeyan mọ si "Auxiliary" lo lewaju awọn alakoso naa lati lọ tẹwọgba iwe igbanisiṣẹ lọwọ awọn adari tuntun. Saaju ni adajọ M. A. Adegbola ṣe alaye ọrọ ninu idajọ to ṣe ni ọsẹ to kọja wipe ojuṣe ijọba ibilẹ ni iṣakoso awọn ibudokọ ni ibamu pẹlu iṣọri keje ofin ilẹ wa ti ọdun 1999. Bakan naa, lopin ọsẹ ti o kọja ni Gomina Ṣeyi Makinde fi ọrọ lede wi pe oun fi ara mọ idajọ naa, gẹgẹ bi o ṣe n fi iṣakoso awọn ibudokọ ṣọwọ si ijọba ibilẹ. Ninu ọrọ ti o sọ lorukọ awọn alaga ijọba ibilẹ nibi eto naa, adele alaga ijọba ibilẹ Iwọ-oorun gusu Ibadan, Arakunrin Kehinde Akande ṣe alaye wi pe ijọba ibilẹ kọọkan lo ti ba awọn alakoso ibudokọ naa lọrọ. O tẹsiwaju pe ijọba ibilẹ ti fun awọn oṣiṣẹ naa ni aṣẹ lati maa ṣakoso awọn ibudokọ.


Bakan naa, lopin ọsẹ ti o kọja ni Gomina Ṣeyi Makinde fi ọrọ lede wi pe oun fi ara mọ idajọ naa, gẹgẹ bi o ṣe n fi iṣakoso awọn ibudokọ ṣọwọ si ijọba ibilẹ. Ninu ọrọ ti o sọ lorukọ awọn alaga ijọba ibilẹ nibi eto naa, adele alaga ijọba ibilẹ Iwọ-oorun gusu Ibadan, Arakunrin Kehinde Akande ṣe alaye wi pe ijọba ibilẹ kọọkan lo ti ba awọn alakoso ibudokọ naa lọrọ. O tẹsiwaju pe ijọba ibilẹ ti fun awọn oṣiṣẹ naa ni aṣẹ lati maa ṣakoso awọn ibudokọ. Akande ni tẹlẹri ni awọn oṣiṣẹ naa ti fi aye gba alafia gẹgẹ bi o ṣe n rọ wọn lati tẹsiwaju ninu iṣẹ rere. Ninu ọrọ tiẹ, alaga igbimọ to ṣakoso ibudokọ, Arakunrin Mukaila Lamidi fi idi ọrọ mulẹ wipe awọn oṣiṣẹ naa ti gba iwe igbanisiṣẹ ni ibamu pẹlu iyansipo wọn lati ọwọ ijọba ibilẹ. O ni awọn iwe ti ijọba ipinlẹ fi gba wọn tẹlẹri ni wọn ti gba pada bayii ti wọn si ti tẹwọ gba ti ijọba ibilẹ.


Akande ni tẹlẹri ni awọn oṣiṣẹ naa ti fi aye gba alafia gẹgẹ bi o ṣe n rọ wọn lati tẹsiwaju ninu iṣẹ rere. Ninu ọrọ tiẹ, alaga igbimọ to ṣakoso ibudokọ, Arakunrin Mukaila Lamidi fi idi ọrọ mulẹ wipe awọn oṣiṣẹ naa ti gba iwe igbanisiṣẹ ni ibamu pẹlu iyansipo wọn lati ọwọ ijọba ibilẹ. O ni awọn iwe ti ijọba ipinlẹ fi gba wọn tẹlẹri ni wọn ti gba pada bayii ti wọn si ti tẹwọ gba ti ijọba ibilẹ. Lamidi fi kun ọrọ rẹ pe ko si ohunkohun to jọ ija tabi rogbodiyan laarin igbimọ naa ati ẹgbẹ mii gẹgẹ bi awọn iroyin kan ṣe n ja rainrin nibẹrẹ ọsẹ yii.


Lamidi fi kun ọrọ rẹ pe ko si ohunkohun to jọ ija tabi rogbodiyan laarin igbimọ naa ati ẹgbẹ mii gẹgẹ bi awọn iroyin kan ṣe n ja rainrin nibẹrẹ ọsẹ yii.


Púpọ̀ nínú àwọn awakọ̀ ni kò tíì mọ̀ pé ilé ẹjọ́ ti wọ́gilé gbígba owó lọ́wọ́ àwọn dẹ́rẹ́bà ni ibudokọ ipinlẹ Oyo

BBC Yoruba rin kaakiri awọn ibudokọ kan nilu Ibadan lati fi ọrọ wa awọn awakọ lẹnu lori aṣẹ ti ile ẹjọ pa wi pe agbekale awọn alakoso to n gba owo ni ibudokọ, "Park Managers" ko ni atilẹyin ofin. Abẹwo ti a ṣe si awọn ibudokọ kan l'owurọ Ọjọbọ lo fi idi ẹ mulẹ pe pupọ ninu awọn awakọ naa ni ko tii gbọ nipa aṣẹ ile ẹjọ lori awọn alakoso to n gba owo lọwọ ni ibudokọ. Bo tilẹ jẹ pe pupọ ninu awọn awakọ naa ni ko fẹ fi oju han tabi da orukọ wọn; Awọn ti o ba wa sọrọ labẹ aṣọ ṣalaye fun akọroyin wa pe gbogbo ohun ti yoo mu itẹsiwaju ati irọrun ba iṣẹ ọkọ wiwa ni awọn fi ọwọ si. Ọkan lara awọn awakọ naa to n na agbegbe New Garrage si Iwo Road ṣalaye pe oun ko gbagbọ wi pe o ṣeeṣe ki awọn maa ṣiṣẹ awakọ nipinlẹ Ọyọ ki ẹnikẹni ma si gba owo Ibudokọ lọwọ wọn. O ni nitori gbogbo ibi ni wọn ti n gba owo lọwọ awakọ lorilẹ-ede agbaye, ọna ti wọn fi n gba a kan yatọ sira wọn ni. Idahun si awọn ibeere ti a bi awọn awakọ to n na Challenge, Mọlete, Gate titi de Mọkọla Roundabout naa tun fi idi ẹ mulẹ wi pe pupọ wọn ninu ko tii gbọ nipa aṣẹ ti ile ẹjọ pa. Bẹẹ si ni a ri melo kan lara awọn alakoso ibudokọ naa ti wọn ba iṣẹ wọn lọ ni awọn agbegbe ti a de l'owurọ Ọjọbọ.


Ọkan lara awọn awakọ naa to n na agbegbe New Garrage si Iwo Road ṣalaye pe oun ko gbagbọ wi pe o ṣeeṣe ki awọn maa ṣiṣẹ awakọ nipinlẹ Ọyọ ki ẹnikẹni ma si gba owo Ibudokọ lọwọ wọn. O ni nitori gbogbo ibi ni wọn ti n gba owo lọwọ awakọ lorilẹ-ede agbaye, ọna ti wọn fi n gba a kan yatọ sira wọn ni. Idahun si awọn ibeere ti a bi awọn awakọ to n na Challenge, Mọlete, Gate titi de Mọkọla Roundabout naa tun fi idi ẹ mulẹ wi pe pupọ wọn ninu ko tii gbọ nipa aṣẹ ti ile ẹjọ pa. Bẹẹ si ni a ri melo kan lara awọn alakoso ibudokọ naa ti wọn ba iṣẹ wọn lọ ni awọn agbegbe ti a de l'owurọ Ọjọbọ. Titi di asiko ti a kọ iroyin yii, gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ati igbimọ alakoso ibudokọ nipinlẹ Ọyọ ko ti i fesi lori aṣẹ ti ile ẹjọ pa. L'ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2021 ti agbekalẹ awọn alakoso ibudokọ pe ọdun kan gerege ni ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ wọgile e pẹlu alaye wi pe igbesẹ naa ko ni atilẹyin ofin.


Titi di asiko ti a kọ iroyin yii, gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ati igbimọ alakoso ibudokọ nipinlẹ Ọyọ ko ti i fesi lori aṣẹ ti ile ẹjọ pa. L'ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2021 ti agbekalẹ awọn alakoso ibudokọ pe ọdun kan gerege ni ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ wọgile e pẹlu alaye wi pe igbesẹ naa ko ni atilẹyin ofin.


Ibarapa: Àwọn ọ̀dọ́ ṣe ìwọ́de lọọọ́físì Seyi Makinde lẹ́yìn tí ọlọ́pàá ti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ OPC tó mú Wakili mọ́lé

Awọn ọdọ kan ti ya bo ọọfisi ijọba ipinlẹ Oyo to wa ni Agodi, niluu Ibadan, lati fi aidunu wọn lede nitori ipaniyan to n waye nipinlẹ ọhun, paapaa lagbegbe Ibarapa, Oke-Ogun atawọn agbegbe miran. Bẹẹ ni awọn ọdọ ọhun tun n ṣefẹhonuhan lodi si bi ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ṣe ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mẹta kan mọle lẹyin ti ile ẹjọ kan paṣẹ pe ki wọn ṣe bẹẹ. Awọn ọmọ ẹgbẹ OPC naa wa lara awọn ikọ to fi panpẹ ọba mu Iskilu Wakili, ti wọn fẹsun kan pe o n ṣagbatẹru ijinigbe ati ipaniyan niluu Ibarapa. Ṣaaju ni ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti kọkọ ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC naa mọle, ti wọn si fi ẹsun ipaniyan ati didana sun dukia lọna aitọ kan wọn, ki wọn to ni ki wọn logba diẹ ninu ọgba ẹwọn ki iwadii le tẹsiwaju. Awọn olufẹhonuhan ọhun, ti ọpọ ninu wọn wa lati Ibarapa ya bo ọọfii ijọba ọhun, ti wọn si n kọrin pe ko si abo kankan fun awọn eeyan awọn pẹlu oriṣiriṣi akọle lọwọ. Ọkan lara awọn to ṣagbatẹru iwọde na, Oladiran Oladokun sọ fun awọn akọrọrin pe bi awọn ọlọpaa ṣe ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC naa mọle n ṣafihan pe awọn ọlọpaa ko nilo iranlọwọ awọn eeyan ilu lati mu awọn ọdaran lawujọ.


Ṣaaju ni ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo ti kọkọ ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC naa mọle, ti wọn si fi ẹsun ipaniyan ati didana sun dukia lọna aitọ kan wọn, ki wọn to ni ki wọn logba diẹ ninu ọgba ẹwọn ki iwadii le tẹsiwaju. Awọn olufẹhonuhan ọhun, ti ọpọ ninu wọn wa lati Ibarapa ya bo ọọfii ijọba ọhun, ti wọn si n kọrin pe ko si abo kankan fun awọn eeyan awọn pẹlu oriṣiriṣi akọle lọwọ. Ọkan lara awọn to ṣagbatẹru iwọde na, Oladiran Oladokun sọ fun awọn akọrọrin pe bi awọn ọlọpaa ṣe ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC naa mọle n ṣafihan pe awọn ọlọpaa ko nilo iranlọwọ awọn eeyan ilu lati mu awọn ọdaran lawujọ. Oladokun ṣalaye pe Wakili da awọn eyan Ibarapa laamu pupọ, bo tilẹ jẹ pe awọn ọlọpaa kọ lati mu, awọn ọlọpaa ọhun tun n fiya jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC to mu afurasi naa. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "a wa nibi lati ṣe ifẹhonuhan lodi si bi awọn awọn agbofinro ṣe mu awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mẹta to mu Wakili to n da agbegbe Kajola, Ayete atawọn agbegbe miran laamu,ti wọn si tun ti wọn mọle." "Won Ṣawari Wakili, wọn si fi panpẹ ofin mu, ṣugbọn awọn ọlọpaa ti wọn mọle, eyii jẹ ohun to buru jai, to tun n ṣafihan fun awọn eeyan ilu pe ko yẹ ki wọn maa ran ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ lati mu awọn ọdaran."


Oladokun ṣalaye pe Wakili da awọn eyan Ibarapa laamu pupọ, bo tilẹ jẹ pe awọn ọlọpaa kọ lati mu, awọn ọlọpaa ọhun tun n fiya jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC to mu afurasi naa. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "a wa nibi lati ṣe ifẹhonuhan lodi si bi awọn awọn agbofinro ṣe mu awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mẹta to mu Wakili to n da agbegbe Kajola, Ayete atawọn agbegbe miran laamu,ti wọn si tun ti wọn mọle." "Won Ṣawari Wakili, wọn si fi panpẹ ofin mu, ṣugbọn awọn ọlọpaa ti wọn mọle, eyii jẹ ohun to buru jai, to tun n ṣafihan fun awọn eeyan ilu pe ko yẹ ki wọn maa ran ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ lati mu awọn ọdaran."


Iskilu Wakili jiyàn ọ̀rọ̀, ó ní òun kò mọ ohunkohun nípa ìṣekúpani tó ń wáyé n'Ibarapa méjèèje

L'ọjọ Aje ni Isikilu Wakili, ẹni ti wọn fi ẹsun kan lori i ijinigbe to n waye ni ilu Ayetẹ n'ijọba ibilẹ Ariwa Ibarapa ipinlẹ Ọyọ ṣe alaye ohun ti oju ẹ ri lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ Oodua Peoples Congress, OPC yawọ ibi ti o sọ pe oun dubulẹ aisan si. Wakili ṣe alaye fun awọn oniroyin niluu Ibadan wi pe oun ṣaisan, bẹẹ sini oun lọ gba itọju ni ilu kan ti wọn pe ni Iparaku. Nkán ìbànújẹ ni bí ọlọ́pàá ṣé ti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ OPC mọ́lé nítorí Wakili- Adari OPC Oríire ńla ni pé ẹgbẹ́ OPC mú ìgárá adúnkokò mọ́ni Fulani, Wakili Ìkúnlẹ̀ Abiyamọ ò! Báwo láwọn ọmọ kékèéké méjìla ṣé kú s'odò lẹ́ẹ̀kàn náà? Baba arugbo naa ṣe alaye wi pe ara  oun ko mokun lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa de si ibugbe oun pẹlu alaye wi pe awọn obinrin kan to wa pẹlu oun lasiko naa lo ta oun ni olobo. O ni, "Ara mi ko ya nitori mo ṣẹṣẹ ti ilu Benin republic de ni.


Báwo láwọn ọmọ kékèéké méjìla ṣé kú s'odò lẹ́ẹ̀kàn náà? Baba arugbo naa ṣe alaye wi pe ara  oun ko mokun lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa de si ibugbe oun pẹlu alaye wi pe awọn obinrin kan to wa pẹlu oun lasiko naa lo ta oun ni olobo. O ni, "Ara mi ko ya nitori mo ṣẹṣẹ ti ilu Benin republic de ni. Ibi ti mo dubulẹ si ninu ahere mi ni mo ti gbọ ariwo wi pe awọn Amọtẹkun n dira ogun bọ, ṣugbọn mi o le sare nitori ilẹra mi. Eyii lo mu ki n sọ fun awọn eeyan to n bẹ layika mi lati sa asala fun ẹmi wọn. Wọn mu mi, wọn si wọ mi lọ si agọ ọlọpaa ni Igboọra ki wọn to gbe mi wa si Ibadan."


Ibi ti mo dubulẹ si ninu ahere mi ni mo ti gbọ ariwo wi pe awọn Amọtẹkun n dira ogun bọ, ṣugbọn mi o le sare nitori ilẹra mi. Eyii lo mu ki n sọ fun awọn eeyan to n bẹ layika mi lati sa asala fun ẹmi wọn. Wọn mu mi, wọn si wọ mi lọ si agọ ọlọpaa ni Igboọra ki wọn to gbe mi wa si Ibadan." Níwọ̀n ìgbà tó jẹ́ pé owó orí ni wọ́n fi n san owó oṣù àwọn olùkọ́ ilé ìwé náà, àwọn ọmọ lẹ́tọ̀ọ́- IEDPU Wakili fi ẹsun kan wi pe wọn dana sun ile oun bẹẹ sini wọn ṣekupa arabinrin kan nibẹ. O ni oun ṣetan lati lọ si ibikibi nitori oun ko mọ nnkan nipa awọn ẹsun ti wọn fi kan oun lori ijinigbe ati iṣekupani. O ni, "Awọn ajinigbe ti ji awọn ọmọ mi naa gbe ri, ti mo si san ọpọlọpọ milliọnu naira ki n to ri wọn gba pada."


Níwọ̀n ìgbà tó jẹ́ pé owó orí ni wọ́n fi n san owó oṣù àwọn olùkọ́ ilé ìwé náà, àwọn ọmọ lẹ́tọ̀ọ́- IEDPU Wakili fi ẹsun kan wi pe wọn dana sun ile oun bẹẹ sini wọn ṣekupa arabinrin kan nibẹ. O ni oun ṣetan lati lọ si ibikibi nitori oun ko mọ nnkan nipa awọn ẹsun ti wọn fi kan oun lori ijinigbe ati iṣekupani. O ni, "Awọn ajinigbe ti ji awọn ọmọ mi naa gbe ri, ti mo si san ọpọlọpọ milliọnu naira ki n to ri wọn gba pada." Ẹni ọdun mẹrinlelaadọrin naa tẹpẹlẹ mọ wi pe oun ko ni akọsilẹ buburu kan, bẹẹ sini oun ko hu iwa ọdaran kankan ri. O ni ki ẹnikẹni ti o ba ni ẹri kan nipa iwa buburu ti oun hu ki o jade wa sọ.


Ẹni ọdun mẹrinlelaadọrin naa tẹpẹlẹ mọ wi pe oun ko ni akọsilẹ buburu kan, bẹẹ sini oun ko hu iwa ọdaran kankan ri. O ni ki ẹnikẹni ti o ba ni ẹri kan nipa iwa buburu ti oun hu ki o jade wa sọ.


Shasa market Ibadan: Wo nkan tí a mọ̀ nípa wàhálà tó mú ẹ̀mí ẹnìkan lọ ní Shasa nílùú Ibadan

Ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ ti ti ọjà Ṣaṣa nítorí rògbòdìyàn tó n wáyé níbẹ̀ láti ọjọ́ Ẹtì Eeyan kan gbẹmi mi ninu ija to waye ni ọja Shasa nilu Ibadan lọjọ Ẹti. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ, sọ fun BBC Yoruba pe ẹni naa ku lasiko ti awọn janduku kọju ija si ara wọn. Ṣugbọn ṣa, iroyin to n lọ ni pe ija n waye laarin awọn eeyan to jẹ ẹya Yoruba ati Hausa ninu ọja naa. BBC Yoruba gbọ wi pe ija naa bẹrẹ laarin ọkunrin sobata kan to jẹ Hausa, ati ọkunrin kan to jẹ ẹya Yoruba, eyi to pada yọri si iku ẹni to jẹ Hausa. Bakan naa ni awọn fidio to n lọ lori ayelujara n sọ pe awọn eeyan ẹya Hausa ti n kọju ija si awọn to n gbe ni agbegbe Shasa lati ọjọ Ẹti ti ọrọ naa ti waye. Ti wọn si n ba dukia, ile ati ọkọ wọn jẹ.


BBC Yoruba gbọ wi pe ija naa bẹrẹ laarin ọkunrin sobata kan to jẹ Hausa, ati ọkunrin kan to jẹ ẹya Yoruba, eyi to pada yọri si iku ẹni to jẹ Hausa. Bakan naa ni awọn fidio to n lọ lori ayelujara n sọ pe awọn eeyan ẹya Hausa ti n kọju ija si awọn to n gbe ni agbegbe Shasa lati ọjọ Ẹti ti ọrọ naa ti waye. Ti wọn si n ba dukia, ile ati ọkọ wọn jẹ. Amọ ninu ọrọ rẹ, Agbẹnusọ ọlọpaa sọ pe kii sẹ ija ẹlẹyamẹya. O ni "ija naa kii sẹ ti ẹlẹyamẹya, laarin awọn ọmọ janduku to n wa ọna atijẹ ni. "Eeyan kan si kú nipaṣẹ bẹẹ."


Amọ ninu ọrọ rẹ, Agbẹnusọ ọlọpaa sọ pe kii sẹ ija ẹlẹyamẹya. O ni "ija naa kii sẹ ti ẹlẹyamẹya, laarin awọn ọmọ janduku to n wa ọna atijẹ ni. "Eeyan kan si kú nipaṣẹ bẹẹ." O fikun pe awọn ọlọpaa ati eleto aabo miran ti wa ni agbegbe naa, ti alaafia si ti n jọba diẹdiẹ. Lori iṣẹlẹ yii bakan naa, gomina ipinlẹ ọyọ, Seyi Makinde ti kede pe ki ọja Shasa p di titi pa. Isede yoo si ma a waye laarin aago mẹfa irọlẹ si meje owurọ titi di asiko ti ijọba ba gbẹsẹ kuro lori ofin naa.


O fikun pe awọn ọlọpaa ati eleto aabo miran ti wa ni agbegbe naa, ti alaafia si ti n jọba diẹdiẹ. Lori iṣẹlẹ yii bakan naa, gomina ipinlẹ ọyọ, Seyi Makinde ti kede pe ki ọja Shasa p di titi pa. Isede yoo si ma a waye laarin aago mẹfa irọlẹ si meje owurọ titi di asiko ti ijọba ba gbẹsẹ kuro lori ofin naa.


Seyi Makinde: Wo ìlànà tí ìpínlẹ̀ Oyo yóò gbà fi pín abẹ́rẹ́ àjẹ́sára Covid-19 tó gbà

Kọmisanna eto ilera nipinlẹ Oyo, Dokita Bashir Bello ti sọ pe awọn oṣiṣẹ eto ilera ipinlẹ naa ti wa si ipinlẹ Eko, lati gba abẹrẹ ajẹsara Covid-19 ti wọn. Nigba to n ba BBC sọrọ, Dokita Bello sọ pe ajọ to n mojuto eto ilera alabọde ni yoo mojuto lilo rẹ. Ati pe idanilẹkọ yoo bẹrẹ lonii fun awọn eeyan tuntun ti yoo fun awọn eniyan ni abẹrẹ ajẹsara naa, nitori pe o yatọ si awọn abẹrẹ ajẹsara to ku. O ṣalaye pe awọn eleto ilera ni yoo kọkọ gba a , lẹyin naa ni yoo kan awọn olori ilu, lẹyin naa ni yoo kan awọn ti ọjọ ori wọn ti le ni ọgọta ọdun. O ni ipele ti yoo tun tẹle wọn ni awọn to wa ninu ewu. Ọsẹ to kọja ni abẹrẹ ajẹsara ti AstraZeneca de si orilẹ-ede Naijiria.


O ṣalaye pe awọn eleto ilera ni yoo kọkọ gba a , lẹyin naa ni yoo kan awọn olori ilu, lẹyin naa ni yoo kan awọn ti ọjọ ori wọn ti le ni ọgọta ọdun. O ni ipele ti yoo tun tẹle wọn ni awọn to wa ninu ewu. Ọsẹ to kọja ni abẹrẹ ajẹsara ti AstraZeneca de si orilẹ-ede Naijiria. Aarẹ Muhammadu Buhari ati igbakeji rẹ, Yemi Osinbajo si ti gba lara rẹ ni opin ọsẹ to kọja.


Aarẹ Muhammadu Buhari ati igbakeji rẹ, Yemi Osinbajo si ti gba lara rẹ ni opin ọsẹ to kọja.


Iskilu Wakili arrest: Seriki Igangan kàn ń ṣe aláróbọ̀ ni, Wakili gan ní ọ̀gá ńla wọn - Gani Adams

"Ko si ọba to wa ni Ibarapa ti ko bẹru Wakili". Aarẹ Ọna Kakanfo ti ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams ti ba sọrọ lori bi wọn ṣe mu afurasi igara apaayan to tun jẹ olori awọn Fulani, Iskilu Wakili. Laipẹ yii ni awọn fidio kan jade lori ayelujara to n ṣafihan bi awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ṣe lọ mu Wakili eleyi ti awọn ọlọpaa si mu àwọn OPC ọhun gangan wọn, gba Wakili lọwọ wọn wọn si gbe e lọ si ile iwosan lori aridaju pe o wa ni ailera. Ẹwẹ nigba ti Oloye Gani Adams n ba BBC Yoruba sọrọ, o ni bo tilẹ jẹ pe ilu Eko ni oun wa kii ṣe ibi ti Wakili wa, gbogbo iroyin tawọn n gbọ fihan pe Wakili kan n dibọn lasan ni. Gani Adams sọ ọrọ o kunlẹ nipa oniruuru alaye nipa ẹni ti Wakili jẹ.


Sasa crisis, MURIC: Ó yẹ kí ìjọba sanwó gbà mábínú fún darandaran àtàwọn àgbẹ̀ tó faragbá nínú rògbòdòdìyàn Sasa

Ẹgbẹ ajafẹtọ awọn Musulumi, MURIC, ti rọ ijọpa apapọ lati fofin de awọn Fulani darandaran to n gbe ibọn Ak-47 rin laarin ilu. Adari ẹgbẹ naa, Ọjọgbọn Ishaq Akintola lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade kan to fi ṣowọ si awọn akọroyin lori rogbodiyan to waye laarin awọn ẹya Hausa ati Yoruba lagbegbe Sasa, niluu Ibadan. MURIC sọ pe irufẹ ija bẹẹ kii ṣe ohun to bojumu ati pe ija ẹlẹyamẹya kii bimọ ire. Akintola rọ Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọna to le gba lati dẹkun irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju. Lakọkọ, o ni o yẹ ki ijọba san owo gba mabinu fun gbogbo awọn agbẹ ti maluu ti jẹ nnkan ere oko wọn tabi ti wọn ba oko wọn kẹ. Akintola sọ siwaju si pe o ye ki ijọba tun fun awọn Fulani to ba ni ẹri aridaju pe wọn padanu maluu wọn ninu iṣẹlẹ naa lowo to jọju.


Akintola rọ Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọna to le gba lati dẹkun irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju. Lakọkọ, o ni o yẹ ki ijọba san owo gba mabinu fun gbogbo awọn agbẹ ti maluu ti jẹ nnkan ere oko wọn tabi ti wọn ba oko wọn kẹ. Akintola sọ siwaju si pe o ye ki ijọba tun fun awọn Fulani to ba ni ẹri aridaju pe wọn padanu maluu wọn ninu iṣẹlẹ naa lowo to jọju. Ko tan sibẹ, Akintola tun rọ ijọba apapọ lati pese owo gọbọi fun awọn darandaran ki wọn le fi irufẹ owo bẹẹ kọ awọn ile ti awọn maluu naa yoo maa gbe. O ni eyi yoo jẹ lọna ati pana ija laarin awọn agbẹ atawọn darandaran. Atẹjade naa tẹsiwaju pe o yẹ ki ijọba apapọ fofin de bi awọn darandaran ṣe maa n ko maluu kiri laarin igboro.


Ko tan sibẹ, Akintola tun rọ ijọba apapọ lati pese owo gọbọi fun awọn darandaran ki wọn le fi irufẹ owo bẹẹ kọ awọn ile ti awọn maluu naa yoo maa gbe. O ni eyi yoo jẹ lọna ati pana ija laarin awọn agbẹ atawọn darandaran. Atẹjade naa tẹsiwaju pe o yẹ ki ijọba apapọ fofin de bi awọn darandaran ṣe maa n ko maluu kiri laarin igboro. Pe eyi yoo jẹ gẹgẹ bi ọna kan gboogi lati lati yanju ija lemọlemọ laarin awọn Fulani ọhun atawọn agbẹ ni Naijiria. Akintola pari ọrọ rẹ pe o yẹ ki ile asọfin agba  ṣe agbeyẹwo ofin to lodi si sisọ ọrọ ikorira lori ayelujara, o ni awọn ọrọ ikorira lo tunbọ da kun rogbodiyan to waye ni Sasa. Lẹyin naa lo ke si ijọba ipinlẹ Oyo lati ṣe iwadii ohun to bi rogbodiyan naa, ko si fi gbogbo awọn ti aje ọrọ na ba ṣi mọ ori jofin.


Pe eyi yoo jẹ gẹgẹ bi ọna kan gboogi lati lati yanju ija lemọlemọ laarin awọn Fulani ọhun atawọn agbẹ ni Naijiria. Akintola pari ọrọ rẹ pe o yẹ ki ile asọfin agba  ṣe agbeyẹwo ofin to lodi si sisọ ọrọ ikorira lori ayelujara, o ni awọn ọrọ ikorira lo tunbọ da kun rogbodiyan to waye ni Sasa. Lẹyin naa lo ke si ijọba ipinlẹ Oyo lati ṣe iwadii ohun to bi rogbodiyan naa, ko si fi gbogbo awọn ti aje ọrọ na ba ṣi mọ ori jofin.


Sunday Ighoho kéde àwọn ọ̀daràn Fulani mẹ́ta tó ṣàkọlù sílé ìyá rẹ̀, ọwọ́ tẹ ọ̀kan, méjì na pápá bora

Gbajugbaja ajijagbara, Sunday Adeyemo, ti ọpọ mọ si Sunday Igboho ti kede pe awọn ọdaran Fulani mẹta kan ti ṣakọlu sile iya oun to wa niluu Igboho, nipinlẹ Oyo. Igboho ni ọwọ tẹ ọkan lara awọn afurasi naa, wọn si ti faa le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ, nigba ti awọn meji to ku na papa bora. Nigba ti BBC Yoruba kan si alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Olugbenga Fadeyi, o ni lootọ ni afura kan ti wa ni ahamọ awọn, iwadii si ti bẹrẹ lati mọ okodoro iṣẹlẹ ọhun. Ẹwẹ, minisita ileeṣẹ to n ri si eto irinna ọkọ ofurufu tẹlẹri, ti awọn eeyan tun n wo gẹgẹ bii alatilẹyin Sunday Igboho, Femi Fani-Kayode naa tun kede ọrọ naa loju opo Twitter rẹ. O ni "mo ṣẹṣẹ ba Sunday Igboho sọrọ tan ni, o si sọ fun mi pe ọwọ tẹ awọn Fulani meji to jẹ ọmọ ilẹ okeere nile iya oun to wa ni Igboho, nipinlẹ Oyo." "Afojusun awọn Fulani naa ni lati ṣakọlu si iya agba ọhun, ọkan ninu wọn sa asala ṣugbọn ẹnikeji rẹ ti wa ni gbaga ọlọpaa."


Ẹwẹ, minisita ileeṣẹ to n ri si eto irinna ọkọ ofurufu tẹlẹri, ti awọn eeyan tun n wo gẹgẹ bii alatilẹyin Sunday Igboho, Femi Fani-Kayode naa tun kede ọrọ naa loju opo Twitter rẹ. O ni "mo ṣẹṣẹ ba Sunday Igboho sọrọ tan ni, o si sọ fun mi pe ọwọ tẹ awọn Fulani meji to jẹ ọmọ ilẹ okeere nile iya oun to wa ni Igboho, nipinlẹ Oyo." "Afojusun awọn Fulani naa ni lati ṣakọlu si iya agba ọhun, ọkan ninu wọn sa asala ṣugbọn ẹnikeji rẹ ti wa ni gbaga ọlọpaa." Lẹyin naa lo fi oju afurasi naa lede loju opo ọhun. Ṣaaju ni agbẹnusọ fun Ighoho, Olayomi Koiki ti kọkọ kede iroyin naa, to si sọ pe iṣẹlẹ ọhun waye ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ku iṣẹju diẹ. Ti ẹ ko ba gbabgbe, Sunday Igboho ati awọn ẹmẹwa rẹ ti kọkọ kede pe awọn mu awọn eeyan meji kan, ti ọkan jẹ ọmọ ogun, to si fẹsun kan awọn eeyan naa ope wọn wa ṣe ami oun.


Lẹyin naa lo fi oju afurasi naa lede loju opo ọhun. Ṣaaju ni agbẹnusọ fun Ighoho, Olayomi Koiki ti kọkọ kede iroyin naa, to si sọ pe iṣẹlẹ ọhun waye ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ku iṣẹju diẹ. Ti ẹ ko ba gbabgbe, Sunday Igboho ati awọn ẹmẹwa rẹ ti kọkọ kede pe awọn mu awọn eeyan meji kan, ti ọkan jẹ ọmọ ogun, to si fẹsun kan awọn eeyan naa ope wọn wa ṣe ami oun. Ṣugbọn ko pẹ si asiko naa ti ileeṣẹ ologun fesi pe eni tim wọn mu ninu aṣọ ṣọja kii ṣe oṣiṣẹ ileeṣẹ ọmọ ogun.


Ṣugbọn ko pẹ si asiko naa ti ileeṣẹ ologun fesi pe eni tim wọn mu ninu aṣọ ṣọja kii ṣe oṣiṣẹ ileeṣẹ ọmọ ogun.


Sunday Igboho: Iléeṣẹ́ ológun Nàìjíríà dá èsì padà sí Sunday Igboho tó kó ọmọ ogun sí àhámọ́

Ileeṣẹ ologun orilẹede Naijniria ti da esi pada si iwa ti gbajugbaja ajafẹtọ ẹya Yoruba, Sunday Adeyemo ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho hu si awọn ọmọ ogun kan. Wọn fi atẹjade kan sita eyi ti adele oludari ileeṣẹ ologun alaabo, Brigadier General BE Onyeuko fọwọ si pe awọn ri fidio to gbalẹ kan lori ayelujara ati kaakiri awọn ileeṣẹ iroyin to ni Sunday Igboho mu awọn Sọja si ahamọ torii pe o ni wn n ṣe alami lori oun. Ṣaaju ni Sunday Igboho ni ọwọ oun tẹ awọn eeyan mẹrẹẹrin naa lori ẹsun pe wọn n sọ oun lọwọ lẹsẹ kiri ni deede aago kan ọsan ọjọ Ẹti. Afurasi Sọja ni ileeṣẹ ologun pe awọn ọmọ ogun ti ọwọ sunday Igboho tẹ yii ninu atẹjade wọn leyi ti wọn ṣalaye pe ninu fidio naa, wọn fi ẹsun kan wọn pe ijọba lo ran wọn lati lọ ṣe alami layika ile Sunday Igboho to wa ni agbegbe Soka ni Ibadan, ipinlẹ Oyo. Bakan naa, wọn ṣapejuwe sunday Igboho gẹgẹ bii "ẹni to n pe ara rẹ ni ajijagbara ilẹ Yoruba" pe o fẹsun kan pe gbogbo ohun tawọn afurasi Sọja naa n ṣe ni atilẹyin ijọba apapọ eyi to jẹ nitori ọrọ rẹ to sọ pe iran Yoruba kii ṣe ara orilẹede Naijiria mọ. Ẹwẹ, atẹjade naa sọ pe ileeṣẹ ologun ko raye biba Sunday Igboho tabi awọn isọngbe rẹ ṣe fa ki n fa ọrọ kankan ṣugbọn o kan ṣe pataki lati jẹ ki awọn eeyan mọ iha ti awọn kọ si iṣẹlẹ yii gangan. Adele oludari ileeṣẹ ogun naa ni awọn fẹ fi hande pe ileeṣẹ ogun Naijiria mọ iṣẹ wọn de oju ami pẹlu oniruuru ipo to yẹ lati ri i pe aabo to daju wa ni orilẹede Naijiria tori naa ikọ ologun ko lee fi ara wọn wọlẹ de bi pe iru Sunday Igboho to jẹ afurasi kaakiri ilu.


Bakan naa, wọn ṣapejuwe sunday Igboho gẹgẹ bii "ẹni to n pe ara rẹ ni ajijagbara ilẹ Yoruba" pe o fẹsun kan pe gbogbo ohun tawọn afurasi Sọja naa n ṣe ni atilẹyin ijọba apapọ eyi to jẹ nitori ọrọ rẹ to sọ pe iran Yoruba kii ṣe ara orilẹede Naijiria mọ. Ẹwẹ, atẹjade naa sọ pe ileeṣẹ ologun ko raye biba Sunday Igboho tabi awọn isọngbe rẹ ṣe fa ki n fa ọrọ kankan ṣugbọn o kan ṣe pataki lati jẹ ki awọn eeyan mọ iha ti awọn kọ si iṣẹlẹ yii gangan. Adele oludari ileeṣẹ ogun naa ni awọn fẹ fi hande pe ileeṣẹ ogun Naijiria mọ iṣẹ wọn de oju ami pẹlu oniruuru ipo to yẹ lati ri i pe aabo to daju wa ni orilẹede Naijiria tori naa ikọ ologun ko lee fi ara wọn wọlẹ de bi pe iru Sunday Igboho to jẹ afurasi kaakiri ilu. Bakan naa wọn jẹ ko di mimọ pe ileeṣẹ ologun ni ofin ti wọn n tẹle ninu ṣiṣe iṣẹ wọn ati to n tọ awọn oṣiṣẹ wọn sọna "torinaa ko ṣeeṣe ki ọmọ ogun to wa lẹnu iṣẹ to yẹ ki wọn maa ṣe lati hu iru iwa ti Sunday Igboho atawọn eeyan rẹ n fẹsun kan pe wọn hu". Fun idi eyi ni ileeṣẹ ologun ṣe ni "ki alaye wa lee ye yin daadaa lori ọrọ yii lai ṣe iyemeji, "ibẹrẹ iwadi taa ṣe fihan pe ọkan lara afurasi sọja naa kii ṣe ọmọ ogun Naijiria, o kan dibọn bii ologun ni". Ẹwẹ, wọn ni oṣoju mi koro ti awọn nigbagbọ ninu ẹ ti tu aṣiri fawọn pe awọn isọngbe Sunday Igboho gbá tẹle awọn kan lẹyin nigba ti ọkada to gbe ẹni to n dibọn ọhun ati ologun kan kọlu wọn.


Bakan naa wọn jẹ ko di mimọ pe ileeṣẹ ologun ni ofin ti wọn n tẹle ninu ṣiṣe iṣẹ wọn ati to n tọ awọn oṣiṣẹ wọn sọna "torinaa ko ṣeeṣe ki ọmọ ogun to wa lẹnu iṣẹ to yẹ ki wọn maa ṣe lati hu iru iwa ti Sunday Igboho atawọn eeyan rẹ n fẹsun kan pe wọn hu". Fun idi eyi ni ileeṣẹ ologun ṣe ni "ki alaye wa lee ye yin daadaa lori ọrọ yii lai ṣe iyemeji, "ibẹrẹ iwadi taa ṣe fihan pe ọkan lara afurasi sọja naa kii ṣe ọmọ ogun Naijiria, o kan dibọn bii ologun ni". Ẹwẹ, wọn ni oṣoju mi koro ti awọn nigbagbọ ninu ẹ ti tu aṣiri fawọn pe awọn isọngbe Sunday Igboho gbá tẹle awọn kan lẹyin nigba ti ọkada to gbe ẹni to n dibọn ọhun ati ologun kan kọlu wọn. Lẹsẹkẹsẹ ni wọn mu awọn mejeeji ti wọn si ko wọn lọ si "ile ti wọn pe ni ti sunday Igboho" ni Soka ṣaaju Toll gate Ibadan, nibẹ si ni wọn ti fi orukọ awn to n ṣe alami pe wọn". Awọn ologun ni iwadii ṣi n tẹsiwaju labẹ akoso ileeṣẹ ogun oriilẹ ati ti oju ofurufu lati tu aṣiri ohun to ṣẹlẹ gangan lọjọ naa. Ni wọn ba fi ikilọ sita pe ki awọn eeyan tabi ẹgbẹ jawọ ninu tita epo si aṣọ ala ileeṣẹ ologun Naijiria nipa wiwọ wọn lọna kan tabi omiran sinu awọn ọrọ pẹpẹpẹ ti ko kan wọn tori irinajo oṣelu ti wọn tori awọn ko ni fi aaye gba iru iwa bẹẹ rara ati rara.


Lẹsẹkẹsẹ ni wọn mu awọn mejeeji ti wọn si ko wọn lọ si "ile ti wọn pe ni ti sunday Igboho" ni Soka ṣaaju Toll gate Ibadan, nibẹ si ni wọn ti fi orukọ awn to n ṣe alami pe wọn". Awọn ologun ni iwadii ṣi n tẹsiwaju labẹ akoso ileeṣẹ ogun oriilẹ ati ti oju ofurufu lati tu aṣiri ohun to ṣẹlẹ gangan lọjọ naa. Ni wọn ba fi ikilọ sita pe ki awọn eeyan tabi ẹgbẹ jawọ ninu tita epo si aṣọ ala ileeṣẹ ologun Naijiria nipa wiwọ wọn lọna kan tabi omiran sinu awọn ọrọ pẹpẹpẹ ti ko kan wọn tori irinajo oṣelu ti wọn tori awọn ko ni fi aaye gba iru iwa bẹẹ rara ati rara. Bakan naa, wọn ni ẹnikẹni lee pin iroyin ti a kọ yii kaakiri awọn oju opo ayelujara wọn ki gbogbo agbaye le mọ.


Bakan naa, wọn ni ẹnikẹni lee pin iroyin ti a kọ yii kaakiri awọn oju opo ayelujara wọn ki gbogbo agbaye le mọ.


Igboho Vs Fulani: Ìjọba Oyo bẹ̀rẹ̀ ìtọjú àwọn èèyàn tó farapa nínú ikọlù darandaran ní Ibarapa

Kọmisana fun eto ilera nipinlẹ Ọyọ, Dokita Bashir Bello ti ṣe alaye wi pe ẹka ileeṣẹ ijọba naa ti bẹrẹ itọju awọn eeyan mẹta ti o fi ara pa nibi ikọlu awọn darandaran ni agbegbe Igangan. Ninu ọrọ ti Bello ba awọn oniroyin sọ nilu Ibadan lo ti fi idi ẹ mulẹ pe nile iwosan ijọba kan to n bẹ nilu Ibadan ni awọn eeyan naa ti n gba itọju lọwọlọwọ. Bakan naa ni o fi kun ọrọ rẹ wi pe ara awọn eeyan naa ti n mokun. Dokita Bello ṣe alaye wi pe ninu abẹwo to waye nilu Igangan lọsẹ ti o kọja ni Gomina Makinde ti paṣẹ wi pe ki wọn ko awọn eeyan to fi ara pa wa fun itọju nilu Ibadan. O tẹsiwaju wi pe gomina ti paṣẹ fun ẹka eto ilera ipinlẹ Ọyọ lati tọju awọn eeyan naa ki wọn si gbọ gbogbo bukata to ba niṣe pẹlu itọju naa. Atẹjade lati ọwọ akọwe iroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa ṣe alaye siwaju si i wi pe gbogbo ayẹwo to yẹ ni wọn ti ṣe fun awọn eeyan naa.


Dokita Bello ṣe alaye wi pe ninu abẹwo to waye nilu Igangan lọsẹ ti o kọja ni Gomina Makinde ti paṣẹ wi pe ki wọn ko awọn eeyan to fi ara pa wa fun itọju nilu Ibadan. O tẹsiwaju wi pe gomina ti paṣẹ fun ẹka eto ilera ipinlẹ Ọyọ lati tọju awọn eeyan naa ki wọn si gbọ gbogbo bukata to ba niṣe pẹlu itọju naa. Atẹjade lati ọwọ akọwe iroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa ṣe alaye siwaju si i wi pe gbogbo ayẹwo to yẹ ni wọn ti ṣe fun awọn eeyan naa. O tẹsiwaju wi pe orukọ awọn eeyan naa ni; Isaiah Seun, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn; Emmanuel Aderogba, ẹni ọdun mọkanlelaadọrin; ati Adekola Adeyemo, ẹni ọdun marundinlaadọrin. Gẹgẹ bi Dokita Bello ṣe sọ, gomina Ṣeyi Makinde ti mu ileri ti o ṣe ni ilu Igangan ṣe nipa awọn eeyan to fi ara pa nibi ikọlu awọn darandaran ni agbegbe naa. Adari ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Olayinka Ọlayanju ti kede rẹ pe ilẹ Ibarapa ti bọ lọwọ awọn darandaran to n ṣekupa eeyan ati awọn ajinigbe.


O tẹsiwaju wi pe orukọ awọn eeyan naa ni; Isaiah Seun, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn; Emmanuel Aderogba, ẹni ọdun mọkanlelaadọrin; ati Adekola Adeyemo, ẹni ọdun marundinlaadọrin. Gẹgẹ bi Dokita Bello ṣe sọ, gomina Ṣeyi Makinde ti mu ileri ti o ṣe ni ilu Igangan ṣe nipa awọn eeyan to fi ara pa nibi ikọlu awọn darandaran ni agbegbe naa. Adari ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Olayinka Ọlayanju ti kede rẹ pe ilẹ Ibarapa ti bọ lọwọ awọn darandaran to n ṣekupa eeyan ati awọn ajinigbe. Ọlayanju ṣe alaye ọrọ naa ninu atejade kan ti wọn fi ṣọwọ si awọn oniroyin niluu Ibadan, pẹlu afikun wipe oun yoo fa ara oun kalẹ lati tẹle ẹnikẹni ti o ba nifẹ lati ṣe abẹwo si Ibarapa ki wọn le fi idi ọrọ mulẹ. Fun idi eyi, o fi idanloju han lori alafia to ti n j'ọba ni awọn agbegbe ti awọn Fulani darandaran ati awọn ajinigbe ti n ṣoro bii agbọn tẹlẹ. Adari ikọ Amọtẹkun naa koro oju si awọn oriṣiriṣi fọnran to gba ori ayelujara kan ninu eleyii to ni "awọn eeyan kan ti n sọ ohun ti oju wọn ko to lorii eto aabo ni agbegbe Ibarapa".


Ọlayanju ṣe alaye ọrọ naa ninu atejade kan ti wọn fi ṣọwọ si awọn oniroyin niluu Ibadan, pẹlu afikun wipe oun yoo fa ara oun kalẹ lati tẹle ẹnikẹni ti o ba nifẹ lati ṣe abẹwo si Ibarapa ki wọn le fi idi ọrọ mulẹ. Fun idi eyi, o fi idanloju han lori alafia to ti n j'ọba ni awọn agbegbe ti awọn Fulani darandaran ati awọn ajinigbe ti n ṣoro bii agbọn tẹlẹ. Adari ikọ Amọtẹkun naa koro oju si awọn oriṣiriṣi fọnran to gba ori ayelujara kan ninu eleyii to ni "awọn eeyan kan ti n sọ ohun ti oju wọn ko to lorii eto aabo ni agbegbe Ibarapa". O ṣalaye wipe gbogbo agbegbe Ibarapa ni oun ti rin kaakiri laarin ọjọ melo kan bayii. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, awọn agbẹ ati awọn eeyan ilu to n tẹle ofin ijọba ti n lọ si ẹnu iṣẹ oojọ wọn pada ni agbegbe naa laisi idunkukulaja mọ ẹnikẹni.


O ṣalaye wipe gbogbo agbegbe Ibarapa ni oun ti rin kaakiri laarin ọjọ melo kan bayii. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, awọn agbẹ ati awọn eeyan ilu to n tẹle ofin ijọba ti n lọ si ẹnu iṣẹ oojọ wọn pada ni agbegbe naa laisi idunkukulaja mọ ẹnikẹni.


Wakili Arrest: "Nnkan ibanujẹ ni bi ọlọpaa ṣe ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC mọle nitori Wakili"- Adari ẹgbẹ́ OPC

Adari ẹgbẹ Oodua Peoples Congress, OPC nipinlẹ Ọyọ, Arakunrin Rotimi Olumọ ti gbarata wi pe nnkan ibanujẹ gbaa ni bi ọlọpaa ṣe sọ awọn ọmọ ẹgbe OPC kan si atimọle lori ẹsun wi pe wọn mu Iskilu Wakili, ẹni ti iroyin rẹ gbode kan wi pe o n yọ awọn eeyan Ibarapa lẹnu. Ninu ọrọ ti o ba BBC Yoruba sọ l'ọjọ Aje, Olumọ ni lati ọjọ pipẹ wa ni awọn eeyan agbegbe naa ti fi ẹsun kan wi pe Wakili n yọ wọn lẹnu ti ileeṣẹ ọlọpaa, ileeṣẹ ologun ati ijọba ko si ri nnkan ṣe sii. O tẹsiwaju wi pe ikọ Amọtẹkun naa ti gbiyanju lati ẹni afurasi naa, ṣugbọn pabo lo jasi. O ni, "Bi ijọba ko ba le gba wa, ti ọlọpaa ko le ba wa mu un, ti ileeṣẹ ologun ko le wa ba wa mu un.Awọn Amọtẹkun lọ sibẹ wọn ko ri Wakili mu." "Eyii lo mu ki OPC sọ pe ki wa ni ohun ti awọn n tori ẹ ṣe ẹgbẹ yii? Nitori ki eeyan ma baa jiya ni eeyan ṣe n ya majiya l'Ọffa".


O ni, "Bi ijọba ko ba le gba wa, ti ọlọpaa ko le ba wa mu un, ti ileeṣẹ ologun ko le wa ba wa mu un.Awọn Amọtẹkun lọ sibẹ wọn ko ri Wakili mu." "Eyii lo mu ki OPC sọ pe ki wa ni ohun ti awọn n tori ẹ ṣe ẹgbẹ yii? Nitori ki eeyan ma baa jiya ni eeyan ṣe n ya majiya l'Ọffa". O ni irora ti awọn eeyan agbegbe naa n ke lori awọn ọkanọjọkan ẹsun ọdaran bi i ijinigbe-gba-owo, ṣiṣe dukiya lofo ati iṣekupani ti wọn fi kan Wakili lo mu ki ẹgbẹ OPC gbe igbese lati faa le ijọba lọwọ, ṣugbọn dipo ki ijọba gboṣuba kare fun wọn, o ni atimọle ni ọlọpaa sọ awọn eeyan to mu Wakili si. O ṣe alaye wi pe ajinigbe kan ti ọwọ ẹgbẹ naa tẹ lo mu wọn de ibi ti Wakili ti wọn n ṣiṣẹ fun n gbe. O ni awọn ọmọ lẹyin Wakili doju ija kọ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ki ọwọ palaba wọn to segi ninu igbo ti wọn fi ori pamọ si.


O ni irora ti awọn eeyan agbegbe naa n ke lori awọn ọkanọjọkan ẹsun ọdaran bi i ijinigbe-gba-owo, ṣiṣe dukiya lofo ati iṣekupani ti wọn fi kan Wakili lo mu ki ẹgbẹ OPC gbe igbese lati faa le ijọba lọwọ, ṣugbọn dipo ki ijọba gboṣuba kare fun wọn, o ni atimọle ni ọlọpaa sọ awọn eeyan to mu Wakili si. O ṣe alaye wi pe ajinigbe kan ti ọwọ ẹgbẹ naa tẹ lo mu wọn de ibi ti Wakili ti wọn n ṣiṣẹ fun n gbe. O ni awọn ọmọ lẹyin Wakili doju ija kọ awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ki ọwọ palaba wọn to segi ninu igbo ti wọn fi ori pamọ si. O tẹsiwaju wi pe Wakili gan an ti fẹ salọ ki wọn ti gbaa mu. Lẹyin ti wọn si ri i mu tan lo bẹrẹ sini dibọn gẹgẹ bi ẹni ti ko riran ti ko si le sọrọ. O parọwa si ijọba lati tu awọn ọmọ ẹgbẹ mẹrin to n bẹ ni atimọle sile lati dena rogbodiyan.


O tẹsiwaju wi pe Wakili gan an ti fẹ salọ ki wọn ti gbaa mu. Lẹyin ti wọn si ri i mu tan lo bẹrẹ sini dibọn gẹgẹ bi ẹni ti ko riran ti ko si le sọrọ. O parọwa si ijọba lati tu awọn ọmọ ẹgbẹ mẹrin to n bẹ ni atimọle sile lati dena rogbodiyan. O ni ko bojumu ki eeyan ṣoore daran. O ni, "Ṣe eeyan maa ṣe oore ko di ibi ni? Ṣe eeyan maa n gba iran rẹ silẹ lọwọ iya ki o tun di ogun ni?"


O ni ko bojumu ki eeyan ṣoore daran. O ni, "Ṣe eeyan maa ṣe oore ko di ibi ni? Ṣe eeyan maa n gba iran rẹ silẹ lọwọ iya ki o tun di ogun ni?" Lara awọn ọmọ ẹgbẹ naa to n bẹ ni atimọle bayii ni Hassan Rahaman ati awọn mẹta mii. Nibayii ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti fesi lori ọrọ naa ninu atejade kan ti wọn fi lede lati ọwọ alukoro ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Olugbenga. Ileeṣẹ ọlọpaa fi ẹsun kan wi pe awọn ọmọ ẹgbẹ OPC dana sun ile Wakili ẹni ọdun marundinlọgọrin ti wọn fi ẹsun kan, bẹẹ sini wọn tun ṣekupa obirinrin kan ninu ile naa.


Lara awọn ọmọ ẹgbẹ naa to n bẹ ni atimọle bayii ni Hassan Rahaman ati awọn mẹta mii. Nibayii ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti fesi lori ọrọ naa ninu atejade kan ti wọn fi lede lati ọwọ alukoro ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Olugbenga. Ileeṣẹ ọlọpaa fi ẹsun kan wi pe awọn ọmọ ẹgbẹ OPC dana sun ile Wakili ẹni ọdun marundinlọgọrin ti wọn fi ẹsun kan, bẹẹ sini wọn tun ṣekupa obirinrin kan ninu ile naa. Ṣugbọn gbogbo ẹsun yii ni ẹgbẹ OPC jiyan rẹ ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC Yoruba. Gomina Ṣeyi Makinde naa ti ọrọ lede lori iṣẹlẹ naa l'ọjọ Ajẹ. Ninu Ikede ti o ṣe lori opo ikansira ẹni Twitter, Makinde ni gbogbo iṣẹlẹ naa lo han si ijọba ipinlẹ Ọyọ.


Ṣugbọn gbogbo ẹsun yii ni ẹgbẹ OPC jiyan rẹ ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC Yoruba. Gomina Ṣeyi Makinde naa ti ọrọ lede lori iṣẹlẹ naa l'ọjọ Ajẹ. Ninu Ikede ti o ṣe lori opo ikansira ẹni Twitter, Makinde ni gbogbo iṣẹlẹ naa lo han si ijọba ipinlẹ Ọyọ. O ni, "A mọ ohun to ṣẹlẹ nipa Iskilu Wakili ati ọwọ ti ọlọpaa fi mu ọrọ naa. Mo fẹ fi daa yin loju pe a n sa gbogbo ipa wa lati ja fun ẹtọ awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ lori ọrọ naa." Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti sọrọ lẹyin ti ọwọ ikọ alabo OPC tẹ afurasi kan ti wọn fẹsun kan pe o jẹ baba isalẹ awọn ajinigbe lagbegbe Ibarapa nipinlẹ naa, iyẹn Iskilu Wakili.


O ni, "A mọ ohun to ṣẹlẹ nipa Iskilu Wakili ati ọwọ ti ọlọpaa fi mu ọrọ naa. Mo fẹ fi daa yin loju pe a n sa gbogbo ipa wa lati ja fun ẹtọ awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ lori ọrọ naa." Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti sọrọ lẹyin ti ọwọ ikọ alabo OPC tẹ afurasi kan ti wọn fẹsun kan pe o jẹ baba isalẹ awọn ajinigbe lagbegbe Ibarapa nipinlẹ naa, iyẹn Iskilu Wakili. Makinde sọ pe ifẹ awọn eeyan ipinlẹ Oyo ni yoo ṣẹ lori ọrọ naa. Nigba to n sọrọ loju opo Twitter rẹ, Makinde ni "a mọ gbogbo ohun to n ṣẹlẹ nipa Iskilu Wakili ni Kajola, lagbegbe ijọba ibilẹ Ibarapa ati ọwọ ti awọn ọlọpaa fi mu iṣẹlẹ naa." "Mo fẹ fi da yin loju pe gbogbo igbẹsẹ to yẹ ni a n gbe ki abo le wa fun awọn eeyan ipinlẹ Oyo, ki ifẹ wọn si le ṣẹ."


Makinde sọ pe ifẹ awọn eeyan ipinlẹ Oyo ni yoo ṣẹ lori ọrọ naa. Nigba to n sọrọ loju opo Twitter rẹ, Makinde ni "a mọ gbogbo ohun to n ṣẹlẹ nipa Iskilu Wakili ni Kajola, lagbegbe ijọba ibilẹ Ibarapa ati ọwọ ti awọn ọlọpaa fi mu iṣẹlẹ naa." "Mo fẹ fi da yin loju pe gbogbo igbẹsẹ to yẹ ni a n gbe ki abo le wa fun awọn eeyan ipinlẹ Oyo, ki ifẹ wọn si le ṣẹ." Gomina ọhun wa rọ awọn olugbe ipinlẹ Oyo ki wọn maa ba iṣẹ oojọ wọn lọ lai foya rara, ki wọn ma si da ofin ṣe lọwọ ara wọn. Lẹyin naa lo fi nọmba ipe pajawiri "615" lede ti awọn eeyan ọhun le maa pe ni gbogbo igba ti wọn ba fẹ fi ọrọ eto abo to awọn ẹṣọ alabo leti. Ni kete ti Makinde sọrọ naa tan ni awọn eeyan bẹrẹ si n fesi, ti wọn si n fi erongba wọn lede lori ọrọ to sọ.


Gomina ọhun wa rọ awọn olugbe ipinlẹ Oyo ki wọn maa ba iṣẹ oojọ wọn lọ lai foya rara, ki wọn ma si da ofin ṣe lọwọ ara wọn. Lẹyin naa lo fi nọmba ipe pajawiri "615" lede ti awọn eeyan ọhun le maa pe ni gbogbo igba ti wọn ba fẹ fi ọrọ eto abo to awọn ẹṣọ alabo leti. Ni kete ti Makinde sọrọ naa tan ni awọn eeyan bẹrẹ si n fesi, ti wọn si n fi erongba wọn lede lori ọrọ to sọ. Bi awọn kan ṣe n kilọ fun gomina ọhun pe ko ma ti ọrọ oṣeku bọ eto abo awọn eeyan ipinlẹ Oyo lawọn miran n bu ẹnu ẹtẹ lu iṣejọba rẹ. Bẹẹ naa lawọn miran n sọ pe ko lọ gba awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ti wọn wa ni ahamọ ọlọpaa lẹyin ti wọn mu afurari naa. Ṣaaju ni fidio kan ti kọkọ jade lori ayelujara eyii to ṣafihan awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ọhun lẹyin ti wọn mu Wakili tan.


Bi awọn kan ṣe n kilọ fun gomina ọhun pe ko ma ti ọrọ oṣeku bọ eto abo awọn eeyan ipinlẹ Oyo lawọn miran n bu ẹnu ẹtẹ lu iṣejọba rẹ. Bẹẹ naa lawọn miran n sọ pe ko lọ gba awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ti wọn wa ni ahamọ ọlọpaa lẹyin ti wọn mu afurari naa. Ṣaaju ni fidio kan ti kọkọ jade lori ayelujara eyii to ṣafihan awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ọhun lẹyin ti wọn mu Wakili tan. Pupọ ninu awọn aṣiwaju nilẹ Yoruba, bii Iba Gani Adams to jẹ Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, lo gboṣuba kare fun awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ọhun fun iṣẹ akin ti wọn ṣe lati mu afurasi naa.


Pupọ ninu awọn aṣiwaju nilẹ Yoruba, bii Iba Gani Adams to jẹ Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, lo gboṣuba kare fun awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ọhun fun iṣẹ akin ti wọn ṣe lati mu afurasi naa.


Sasa market ibadan: Èèyàn méje dèrò àtìmọ́lé nítorí rògbòdìyàn wáyé nílùú Ibadan

Ile ẹjọ Majistreeti Iyaganku tọ n bẹ nilu Ibadan ti paṣẹ l'Ọjọbọ pe ki wọn sọ awọn ọkunrin meje kan si atimọle Abolongo to n bẹ l'Ọyọ lorii ẹsun ṣiṣẹ dukiya lofo ati iṣekupani lasiko rogbodiyan to waye ninu ọja Ṣaṣa. Ileeṣẹ ọlọpaa gbe Tajudeen Oladunni, ẹni aadọta ọdun; Saburi Lawal, ẹni ọdun mẹtadinlogoji; Ojo Joshua, ẹni ọdun mẹẹdọgbọn; Adekunle Olanrewaju, ẹni ọdun mejidinlogoji. Pẹlu Olagunju James, ẹni ọdun mẹrinlelogoji; Rasaq Yahya, ẹni ọdun mejilelọgbọn ati Olaide Olawuyi, to jẹ ẹni ogun ọdun lọ si ile ẹjọ lori ẹsun mẹfa ọtọọtọ to da lori i iditẹ, ṣiṣe dukiya lofo ati iṣekupani. Adajọ I.O Osho ko gba ẹbẹ awọn afurasi naa lati gbe ẹjọ naa lọ sile ẹjọ mii. O paṣẹ pe ki ileeṣẹ ọlọpaa da iwe ipẹjọ wọn pada si ọọfisi awọn agbefọba nipinlẹ Ọyọ fun amọran to peye lori ẹjọ naa. Arabinrin Osho wa sun igbẹjọ ọhun siwaju di ọjọ kọkanla, oṣu Karun un, ọdun ti a wa yii.


Adajọ I.O Osho ko gba ẹbẹ awọn afurasi naa lati gbe ẹjọ naa lọ sile ẹjọ mii. O paṣẹ pe ki ileeṣẹ ọlọpaa da iwe ipẹjọ wọn pada si ọọfisi awọn agbefọba nipinlẹ Ọyọ fun amọran to peye lori ẹjọ naa. Arabinrin Osho wa sun igbẹjọ ọhun siwaju di ọjọ kọkanla, oṣu Karun un, ọdun ti a wa yii. Saaju ni agbẹjọro fun ijọba, Foluke Oladosu ti kọkọ sọ fun ile ẹjọ naa pe awọn afurasi naa lẹ idi apo pọ lati ṣiṣẹ laabi. Ọladoṣu ni l'ọjọ kejila, oṣu Keji, ọdun yii, ni nnkan bi i aago mẹwa owurọ ni awọn afurasi ọhun ṣekupa Arakunrin Adeola Shakirudeen lẹyin ti wọn luu bi i ejo aijẹ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa fi ẹsun kan awọn eeyan naa pe awọn afurasi ọhun tun ṣekupa awọn eeyan mọkanlelọgbọn miran.


Saaju ni agbẹjọro fun ijọba, Foluke Oladosu ti kọkọ sọ fun ile ẹjọ naa pe awọn afurasi naa lẹ idi apo pọ lati ṣiṣẹ laabi. Ọladoṣu ni l'ọjọ kejila, oṣu Keji, ọdun yii, ni nnkan bi i aago mẹwa owurọ ni awọn afurasi ọhun ṣekupa Arakunrin Adeola Shakirudeen lẹyin ti wọn luu bi i ejo aijẹ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa fi ẹsun kan awọn eeyan naa pe awọn afurasi ọhun tun ṣekupa awọn eeyan mọkanlelọgbọn miran. Wọn fi kun ọrọ wọn pe awọn afurasi naa dana sun ile meji kan to jẹ ti Arakunrin Adelabu Ibrahim, ti wọn si fi dukiya ti o to bi i aadọta milliọnu naira ṣofo. Ileeṣẹ ọlọpaa tẹsiwaju wi pe, awọn afurasi naa tun dana sun ile kan to jẹ ti Osuolale Akindele, ti wọn si ba dukiya ti o to ogun milliọnu naira jẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ṣe alaye pe awọn ẹsun naa tako agbekale ofin ọdun 2000, eyii to n risi iwa ọdaran nipinlẹ Ọyọ.


Wọn fi kun ọrọ wọn pe awọn afurasi naa dana sun ile meji kan to jẹ ti Arakunrin Adelabu Ibrahim, ti wọn si fi dukiya ti o to bi i aadọta milliọnu naira ṣofo. Ileeṣẹ ọlọpaa tẹsiwaju wi pe, awọn afurasi naa tun dana sun ile kan to jẹ ti Osuolale Akindele, ti wọn si ba dukiya ti o to ogun milliọnu naira jẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ṣe alaye pe awọn ẹsun naa tako agbekale ofin ọdun 2000, eyii to n risi iwa ọdaran nipinlẹ Ọyọ.


Iskilu Wakili arrested: Ṣé èèyàn máa ń gba ìran ẹ̀ sílẹ̀ kó di ogun ní? - Oyo OPC

Adari ẹgbẹ Oodua Progressive Congress ni ipinlẹ Oyo labẹ isakoso Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba Iba Gani Adams, Comrade Rotimi Olumo ba BBC Yoruba sọrọ nilu Ibadan lati fesi si bi wọn ṣe fi panpẹ ofin ko awọn ọmọ ẹgbẹ wọn si atimọle torii pe wọn mu ogbontarigi Fulani to jẹ afurasi apaayan, Iskilu Wakili. Rotimi ni ajoji nikan lo lee ma mọ ipenija aisi aabo to n doju kọ ẹkun Guusu Ila Oorun Naijiria. Àwọn ọmọ OPC tó mú Wakili ṣì wà ní Iyakangu n'Ibadan, wọn ò tìí lọ sí Abuja - Ọlọ́pàá Oyo Wo nkan tó yẹ kí o mọ̀ nípa Iskilu Wakili, afurasí Balógun Fulani tí OPC mú ní Ayetẹ ìpínlẹ̀ Ọyọ Wakili jiyàn ọ̀rọ̀, ó ní òun kò mọ ohunkohun nípa ìṣekúpani tó ń wáyé n'Ibarapa méjèèje Wakili tẹẹ rí yẹn kìí ṣe ẹran rírọ̀, ó ń díbọ́n ní o - Iba Gani Adams O ni ogun ni nkan to n ja awọn ilu Ibarapa mejeeje toripe iṣoro ti wọn doju kọ yatọ si ohun ti awọn ilu igboro n dojukọ. "Bi ijọba o ba le gba wa, ti ọlọpaa o le mu u, awọn Amotekun lọ ibẹ wọn o ri Wakili mu..." Rotimi ni awọn ọdọ ilu wa pawọpọ pẹlu ẹgbẹ oṣelu OPC lati wọ inu igbo naa lati le Wakili kuro ti wọn si ri i mu amọ o ni "o ba ni lọkan jẹ pe ọlọpaa tun wa n mu awọn ọmọ wa". Rotimi ni oun soju gbogbo ọmọ Yoruba lati sọ fun ijọba pe ki wọn tu awọn ọmọ OPC to ṣe akitiyan lati gba iran wọn silẹ ki wọn maa lọ ile wọn. Sheik Gumi fèsì padà sí iléeṣẹ́ ọmọogun Nàìjíríà tó kì í nílọ̀ lórí ọ̀rọ̀ kòbákùngbé Ìkúnlẹ̀ Abiyamọ ò!


"Bi ijọba o ba le gba wa, ti ọlọpaa o le mu u, awọn Amotekun lọ ibẹ wọn o ri Wakili mu..." Rotimi ni awọn ọdọ ilu wa pawọpọ pẹlu ẹgbẹ oṣelu OPC lati wọ inu igbo naa lati le Wakili kuro ti wọn si ri i mu amọ o ni "o ba ni lọkan jẹ pe ọlọpaa tun wa n mu awọn ọmọ wa". Rotimi ni oun soju gbogbo ọmọ Yoruba lati sọ fun ijọba pe ki wọn tu awọn ọmọ OPC to ṣe akitiyan lati gba iran wọn silẹ ki wọn maa lọ ile wọn. Sheik Gumi fèsì padà sí iléeṣẹ́ ọmọogun Nàìjíríà tó kì í nílọ̀ lórí ọ̀rọ̀ kòbákùngbé Ìkúnlẹ̀ Abiyamọ ò! Báwo láwọn ọmọ kékèéké méjìla ṣé kú s'odò lẹ́ẹ̀kàn náà?


Báwo láwọn ọmọ kékèéké méjìla ṣé kú s'odò lẹ́ẹ̀kàn náà?


Ibadan Oloolu Masquerade: Ojúmitó kan ní ìbọn kò ran Oloolu àmọ́ ọpẹ́ ọlọ́pàá tó kojú jàǹdùkú, ọ̀rọ̀ kò bá bẹ́yìn yọ

Rogbodiyan bẹ silẹ ni ilu Ibadan ni igba ti awọn agbẹbọn ṣe ikọlu si egungun to gbajugbaja julọ, ti wọn n pe ni Oloolu ni ipinlẹ Oyo. Iroyin naa ni wi pe Ọga Ileeṣẹ ọlọpaa ni Agugu lo gba egungun ọhun silẹ lọwọ awọn jaduku naa. Iroyin ọhun ni Oloolu ti orukọ rẹ n jẹ Oloye Kazeem Omotoso Ifasuyi n lọ ṣe etutu lati bẹ awọn agba wi pe ki ojo le rọ, ni awọn janduku ṣe ikọlu si loju ọna, ti wọn si bẹrẹ si ni yin ibọn laibikita. Oloolu  naa ni wọn sọ wi pe ibọn ko ba amọ ibọn ba alatilẹyin rẹ kan. Amọ, ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn gba egungun naa silẹ lọwọ awọn to gbe ibọn, ti wọn gbe ada naa. ''Baba n gbe ẹbọ lọ nitori awọn araalu Ibadan ki ojo le bẹrẹ si ni rọ, amọ awọn eniyan ko gba ki o gbe ẹbọ ọhun silẹ nibẹ. ''Lẹyin naa ni awọn janduku naa wa pẹlu ibọn, ti wọn si bẹrẹ si ni yin ibọn ni gbogbo agbegbe naa.


Oloolu  naa ni wọn sọ wi pe ibọn ko ba amọ ibọn ba alatilẹyin rẹ kan. Amọ, ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn gba egungun naa silẹ lọwọ awọn to gbe ibọn, ti wọn gbe ada naa. ''Baba n gbe ẹbọ lọ nitori awọn araalu Ibadan ki ojo le bẹrẹ si ni rọ, amọ awọn eniyan ko gba ki o gbe ẹbọ ọhun silẹ nibẹ. ''Lẹyin naa ni awọn janduku naa wa pẹlu ibọn, ti wọn si bẹrẹ si ni yin ibọn ni gbogbo agbegbe naa. ''Ọpẹlọpẹ awọn ọlọpaa agbegbe Agugu to ṣiṣẹ takuntakun lati koju awọn janduku naa'' ''Amọ, ọpọlọpọ eniyan ni wọn ṣeṣe ninu rogbodiyan naa, ti eniyan kan lara awọn ololufẹ Oloolu si ba iṣẹlẹ naa lọ.'' Amọ, iroyin miran sọ wi pe, o to eniyan meji si mẹta ti o ku ninu iṣẹlẹ naa, ti awọn aladugbo si bẹrẹ si ni sa asala fun ẹmi wọn nitori iro ibọn kaakiri. Awọn eniyan farapamọ, ti awọn eniyan si yẹra fun agbegbe naa, titi ọlọpaa fi de ibi iṣẹlẹ naa Amọ, igbiyanju wa lati ba Oloolu tabi ọlọpaa sọrọ ka le mọ ẹkunrẹrẹ iroyin nipa rogbodiyan naa lo jasi pabo nitori wọn ko gbe ẹrọ ilewọ lasiko ti a pe wọn.


''Ọpẹlọpẹ awọn ọlọpaa agbegbe Agugu to ṣiṣẹ takuntakun lati koju awọn janduku naa'' ''Amọ, ọpọlọpọ eniyan ni wọn ṣeṣe ninu rogbodiyan naa, ti eniyan kan lara awọn ololufẹ Oloolu si ba iṣẹlẹ naa lọ.'' Amọ, iroyin miran sọ wi pe, o to eniyan meji si mẹta ti o ku ninu iṣẹlẹ naa, ti awọn aladugbo si bẹrẹ si ni sa asala fun ẹmi wọn nitori iro ibọn kaakiri. Awọn eniyan farapamọ, ti awọn eniyan si yẹra fun agbegbe naa, titi ọlọpaa fi de ibi iṣẹlẹ naa Amọ, igbiyanju wa lati ba Oloolu tabi ọlọpaa sọrọ ka le mọ ẹkunrẹrẹ iroyin nipa rogbodiyan naa lo jasi pabo nitori wọn ko gbe ẹrọ ilewọ lasiko ti a pe wọn.


Kiriji war (1877-1893), Ibadan, Ekiti, Ijesa: Ìkónilẹ́rú ilẹ̀ Yorùbá ló parí Ogun Kiriji

Yoruba bọ, wọn ni ti ọmọ ko ba ba itan, yoo ba arọba nitori arọba gan an ni baba itan. Eyi lo difa fun itan bi ogun Kiriji ṣe waye, ohun to ṣe okunfa rẹ, iye ọdun ti wọn fi ja ogun naa ati bi o ṣe pari. Ogun Kiriji ti ọpọ tun mọ si ogun Ekiti parapọ jẹ ogun to waye laarin ilu Ibadan ati Ekiti pẹlu Ijesha. Gẹgẹ bí Latosa ṣe ṣalaye,  ogun Kiriji lo kẹyin gbogbo ogun nilẹ Yoruba,  ati pe ogun naa lo pẹ julọ ninu gbogbo ogun to ṣẹlẹ nilẹ Yoruba. Ki lo ṣe okunfa ogun Kiriji? Ṣe ẹ mọ pe ti ko ba nidi, obinrin kii jẹ ikumolu.