Eyi ko tẹ Muritala lọrun, nitori o ro pe abuku ni wọn fi kan oun loju awọn ologun to ku, agaga loju awọn ti wọn bẹru oun, ati awọn ti oun paṣẹ fun. Lọrọ kan, ọrọ Akindele wa ninu ohun to jẹ ki ifipagbajọba lọwọ Gowon yii ya kankan, koda, bo tiẹ jẹ pe awọn kan ti n gbero bẹẹ lọkan tẹlẹ. Nitori bẹẹ, gbogbo alaye ti Muritala n ṣe lori idi ti awọn fi gbajọba lọwọ Gowon, ko si eyi to wọ Akindele leti nibẹ, nitori o mọ lọkan ara rẹ pe irọ ni wọn n pa, ko si ootọ kan bayii ninu ọrọ naa. Nibẹ lo si jokoo si ṣulẹ ọjọ naa, to n reti ohun ti yoo ṣẹlẹ nidii ijọba tuntun to ṣẹṣẹ de naa. Kinni kan waa ṣẹlẹ si i loru ọjọ ti Muritala gbajọba yii. O ti to aago kan oru ọgbọnjọ, oṣu keje yii, bẹẹ ni tẹlifoonu rẹ dun ganran-un, ganran-un, nigba ti oun naa ko kuku si ri oorun sun, lo ba sare gbe e. Ohun to ya a lẹnu ju ni pe Muritala to ṣẹṣẹ gbajọba, to si di olori orilẹ-ede lanaa yii lo pe e laarin oru.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (13)

Nibẹ lo si jokoo si ṣulẹ ọjọ naa, to n reti ohun ti yoo ṣẹlẹ nidii ijọba tuntun to ṣẹṣẹ de naa. Kinni kan waa ṣẹlẹ si i loru ọjọ ti Muritala gbajọba yii. O ti to aago kan oru ọgbọnjọ, oṣu keje yii, bẹẹ ni tẹlifoonu rẹ dun ganran-un, ganran-un, nigba ti oun naa ko kuku si ri oorun sun, lo ba sare gbe e. Ohun to ya a lẹnu ju ni pe Muritala to ṣẹṣẹ gbajọba, to si di olori orilẹ-ede lanaa yii lo pe e laarin oru. Ohun ti Muritala sọ bo ti ri i pe Akindele dahun ni pe, ‘Ọgbẹni Akindele, Muritala lo n sọrọ yii o. Nigba ti baba isalẹ ẹ si ti lọ bayii, kin ni iwọ naa n duro ṣe, abi nigba wo lo n lọ!’ Ọrọ naa jo Akindele bii ina, abi nigba toun naa mọ pe gbogbo agbara ijọba Naijiria pata, ọwọ ẹni to wa niyi, ara to ba si wu oun ni yoo fi oun da, ko si baba isalẹ kan loootọ mọ ti oun yoo fi ẹjọ sun, ohun ti Muritala ba ṣe foun, aṣegbe ni. Ṣugbọn Akindele ṣe bii ọkunrin, o bẹrẹ si i da ọrọ sile wẹẹrẹ, afi bi ẹni pe o ti ronu kinni ọhun tẹlẹ ni. O sọ fun Muritala pe ipo agba lo bọ si yii, agba si ti kan an naa ree, ko ma jẹ ki awọn ṣoro bii ewe mọ.


Ohun ti Muritala sọ bo ti ri i pe Akindele dahun ni pe, ‘Ọgbẹni Akindele, Muritala lo n sọrọ yii o. Nigba ti baba isalẹ ẹ si ti lọ bayii, kin ni iwọ naa n duro ṣe, abi nigba wo lo n lọ!’ Ọrọ naa jo Akindele bii ina, abi nigba toun naa mọ pe gbogbo agbara ijọba Naijiria pata, ọwọ ẹni to wa niyi, ara to ba si wu oun ni yoo fi oun da, ko si baba isalẹ kan loootọ mọ ti oun yoo fi ẹjọ sun, ohun ti Muritala ba ṣe foun, aṣegbe ni. Ṣugbọn Akindele ṣe bii ọkunrin, o bẹrẹ si i da ọrọ sile wẹẹrẹ, afi bi ẹni pe o ti ronu kinni ọhun tẹlẹ ni. O sọ fun Muritala pe ipo agba lo bọ si yii, agba si ti kan an naa ree, ko ma jẹ ki awọn ṣoro bii ewe mọ. O ni ko gbagbe ọrọ atẹyinwa, ko gbagbe gbogbo ohun to ṣẹlẹ, ko lo ipo rẹ bii ti olori ijọba, ko si fi tun gbogbo Naijiria ṣe. O ni bi awọn ba jọ wa nidii eto idagbasoke ijọba rẹ, awọn yoo le ṣe nnkan to dara fun orilẹ-ede awọn. O ni bo ba jẹ ti igba ti oun yoo kuro ni, orilẹ-ede oun ni Naijiria, oun ko si ni ibikan ti oun fẹẹ lọ, bẹẹ ni oun ko ṣetan lati kuro nibi iṣẹ oun, afi ti ijọba ba ni awọn ko fẹ oun mọ, pe ohun to kan oun bayii ni bi oun yoo ṣe duro tọkantọkan, ti oun yoo si ri i pe awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ eto ibanisọrọ gbogbo naa duro ṣinṣin lẹyin ijọba tuntun yii, ki gbogbo eto ti wọn ba dawọ le le jẹ aṣeyọri.


O ni ko gbagbe ọrọ atẹyinwa, ko gbagbe gbogbo ohun to ṣẹlẹ, ko lo ipo rẹ bii ti olori ijọba, ko si fi tun gbogbo Naijiria ṣe. O ni bi awọn ba jọ wa nidii eto idagbasoke ijọba rẹ, awọn yoo le ṣe nnkan to dara fun orilẹ-ede awọn. O ni bo ba jẹ ti igba ti oun yoo kuro ni, orilẹ-ede oun ni Naijiria, oun ko si ni ibikan ti oun fẹẹ lọ, bẹẹ ni oun ko ṣetan lati kuro nibi iṣẹ oun, afi ti ijọba ba ni awọn ko fẹ oun mọ, pe ohun to kan oun bayii ni bi oun yoo ṣe duro tọkantọkan, ti oun yoo si ri i pe awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ eto ibanisọrọ gbogbo naa duro ṣinṣin lẹyin ijọba tuntun yii, ki gbogbo eto ti wọn ba dawọ le le jẹ aṣeyọri. Ọrọ naa ja bọ leralera ni, ko si jọ pe Muritala paa mura silẹ fun iru ọrọ bẹẹ, n lo ba sọ tẹlifoonu silẹ lọhun-un, ko si tun pe e pada mọ. Ni Akindele naa ba fẹyin lelẹ, ṣugbọn oorun ko wa o. Ko pẹ rara ti awọn Muritala gba ijọba ti wọn bẹrẹ si i le gbogbo awọn ọga iṣẹ ijọba danu, gbogbo ẹni ti wọn ba si ti daju sọ, wọn yoo le e lọ lẹnu iṣẹ ọba ni, wọn yoo fẹyin wọn ti ni tipatipa. Lojoojumọ ni wọn n le wọn bẹẹ, ojoojumọ ni wọn n da awọn ọga wọnyi duro.


Ọrọ naa ja bọ leralera ni, ko si jọ pe Muritala paa mura silẹ fun iru ọrọ bẹẹ, n lo ba sọ tẹlifoonu silẹ lọhun-un, ko si tun pe e pada mọ. Ni Akindele naa ba fẹyin lelẹ, ṣugbọn oorun ko wa o. Ko pẹ rara ti awọn Muritala gba ijọba ti wọn bẹrẹ si i le gbogbo awọn ọga iṣẹ ijọba danu, gbogbo ẹni ti wọn ba si ti daju sọ, wọn yoo le e lọ lẹnu iṣẹ ọba ni, wọn yoo fẹyin wọn ti ni tipatipa. Lojoojumọ ni wọn n le wọn bẹẹ, ojoojumọ ni wọn n da awọn ọga wọnyi duro. Akindele taku, ko lọ. Ki i ṣe pe ko fẹẹ lọ, ṣugbọn faili ti wọn ni ki wọn fi wadii ọrọ rẹ wo, gbogbo ohun ti wọn sọ pe ki wọn maa wadii, to jẹ ti wọn ba ti ri ẹyọ kan pe ninu iwe awọn oṣiṣẹ yii, wọn n le tọhun lọ ni, ko si ẹyọ kan bayii ti wọn ri ninu faili Akindele, nitori bẹẹ ni wọn ko ṣe le le e lọ. Nigba ti wọn wadii iwe naa lakọọkọ ti wọn ko ri ibi ti wọn yoo gba le e, wọn tun ni ki wọn yẹ ẹ wo lẹẹkeji, wọn tun ṣe bẹẹ, wọn ko ri i, nitori ẹ lo ṣe jẹ pe bo tilẹ jẹ pe wọn ti le gbogbo awọn ẹlẹgbẹ ẹ kuro lẹnu iṣẹ yii, ko si ẹsun ti wọn ri ka si i lẹsẹ, wọn ko si le le e lẹnu iṣẹ ọba.


Akindele taku, ko lọ. Ki i ṣe pe ko fẹẹ lọ, ṣugbọn faili ti wọn ni ki wọn fi wadii ọrọ rẹ wo, gbogbo ohun ti wọn sọ pe ki wọn maa wadii, to jẹ ti wọn ba ti ri ẹyọ kan pe ninu iwe awọn oṣiṣẹ yii, wọn n le tọhun lọ ni, ko si ẹyọ kan bayii ti wọn ri ninu faili Akindele, nitori bẹẹ ni wọn ko ṣe le le e lọ. Nigba ti wọn wadii iwe naa lakọọkọ ti wọn ko ri ibi ti wọn yoo gba le e, wọn tun ni ki wọn yẹ ẹ wo lẹẹkeji, wọn tun ṣe bẹẹ, wọn ko ri i, nitori ẹ lo ṣe jẹ pe bo tilẹ jẹ pe wọn ti le gbogbo awọn ẹlẹgbẹ ẹ kuro lẹnu iṣẹ yii, ko si ẹsun ti wọn ri ka si i lẹsẹ, wọn ko si le le e lẹnu iṣẹ ọba. Ṣugbọn lọjọ kan ninu bi Muritala, lo ba pe awọn onṣẹjọba rẹ, o ni oun ko fẹ ẹ mọ, boya Akindele ṣe kinni kan tabi ko ṣe kinni kan o, wọn gbọdọ le e kuro lẹnu iṣẹ ijọba naa gan-an. Njẹ kin ni ki wọn kọ sinu iwe ẹ pe o ṣe? Ọjọ naa jẹ ọjọ kejila, oṣu kẹjọ, ọdun 1975.


Ṣugbọn lọjọ kan ninu bi Muritala, lo ba pe awọn onṣẹjọba rẹ, o ni oun ko fẹ ẹ mọ, boya Akindele ṣe kinni kan tabi ko ṣe kinni kan o, wọn gbọdọ le e kuro lẹnu iṣẹ ijọba naa gan-an. Njẹ kin ni ki wọn kọ sinu iwe ẹ pe o ṣe? Ọjọ naa jẹ ọjọ kejila, oṣu kẹjọ, ọdun 1975. N ni won ba ṣe bẹẹ le Akindele, bo tilẹ jẹ wọn ko ri ẹsun ka si i lẹsẹ. Akindele wo ọrun titi, ko si ibi ti yoo gba, o si ya a lẹnu pe ile aye buru to bayii, nibi ti wọn ti n fi ibi san iṣe rere. Ṣugbọn ohun to tun ya a lẹnu ju ni pe Muritala to ṣe gbogbo eleyii paṣẹ ki wọn san owo-oṣu ati gbogbo owo ti wọn jẹ Akindele fun un laarin ọsẹ kan pere, bo tilẹ jẹ pe awọn mi-in ti wọn ti fẹyinti lati bii ọdun kan ko ti i ri owo tiwọn gba, owo ti wọn si san fun un ki i ṣe kekere o. Yatọ si eyi, Muritala ni ki wọn sọ fun Akindele pe ile ijọba to n gbe n’Ikoyi, o le wa nibẹ titi di oṣu mẹfa tabi ju bẹẹ lọ, titi ti yoo fi ri ile tirẹ.


N ni won ba ṣe bẹẹ le Akindele, bo tilẹ jẹ wọn ko ri ẹsun ka si i lẹsẹ. Akindele wo ọrun titi, ko si ibi ti yoo gba, o si ya a lẹnu pe ile aye buru to bayii, nibi ti wọn ti n fi ibi san iṣe rere. Ṣugbọn ohun to tun ya a lẹnu ju ni pe Muritala to ṣe gbogbo eleyii paṣẹ ki wọn san owo-oṣu ati gbogbo owo ti wọn jẹ Akindele fun un laarin ọsẹ kan pere, bo tilẹ jẹ pe awọn mi-in ti wọn ti fẹyinti lati bii ọdun kan ko ti i ri owo tiwọn gba, owo ti wọn si san fun un ki i ṣe kekere o. Yatọ si eyi, Muritala ni ki wọn sọ fun Akindele pe ile ijọba to n gbe n’Ikoyi, o le wa nibẹ titi di oṣu mẹfa tabi ju bẹẹ lọ, titi ti yoo fi ri ile tirẹ. Ko si ẹlomiiran ti wọn n ṣe eyi fun ninu awọn oṣiṣẹ ijọba, ko si si idi ti wọn fi n ṣe eleyii ju pe Muritala funra rẹ mọ pe ko si idi kan ti wọn fi gbọdọ le Akindele kuro lẹnu iṣẹ, ati pe ohun ti wọn ṣe fun un ko dara. Paripari rẹ ni pe laarin ọsẹ kan ti wọn le Akindele kuro nibi iṣẹ yii, awọn ajọ orilẹ-ede agbaye to n jẹ United Nations kọwe si i pe awọn gbọ pe wọn ti le e kuro nibi iṣẹ ijọba, ṣugbọn iṣẹ wa lọdọ awọn ni ilu oyinbo to le ṣe fun eto ibanisọrọ, awọn fẹ ko maa bọ ko waa ṣe e. Owo ati okiki, ati agbara ileeṣẹ ti wọn ti pe Akindele si yii pọ ju ti Naijiria to ti n ṣiṣẹ tẹlẹ lọ, nigba to jẹ ileeṣẹ agbaye ni. Ṣugbọn iṣoro kan wa nibẹ, iṣoro ibẹ na si ni pe ijọba Naijiria gbọdọ fọwọ si i. Bawo ni olori ijọba to n ba oun ja, to si jẹ oun lo le oun nibi iṣẹ yoo ṣe fọwọ si i pe ki wọn gbe iṣẹ agbaye foun, o mọ pe bi ọrọ naa ba de eti Muritala, yoo fa iwe naa ya ni.


Ko si ẹlomiiran ti wọn n ṣe eyi fun ninu awọn oṣiṣẹ ijọba, ko si si idi ti wọn fi n ṣe eleyii ju pe Muritala funra rẹ mọ pe ko si idi kan ti wọn fi gbọdọ le Akindele kuro lẹnu iṣẹ, ati pe ohun ti wọn ṣe fun un ko dara. Paripari rẹ ni pe laarin ọsẹ kan ti wọn le Akindele kuro nibi iṣẹ yii, awọn ajọ orilẹ-ede agbaye to n jẹ United Nations kọwe si i pe awọn gbọ pe wọn ti le e kuro nibi iṣẹ ijọba, ṣugbọn iṣẹ wa lọdọ awọn ni ilu oyinbo to le ṣe fun eto ibanisọrọ, awọn fẹ ko maa bọ ko waa ṣe e. Owo ati okiki, ati agbara ileeṣẹ ti wọn ti pe Akindele si yii pọ ju ti Naijiria to ti n ṣiṣẹ tẹlẹ lọ, nigba to jẹ ileeṣẹ agbaye ni. Ṣugbọn iṣoro kan wa nibẹ, iṣoro ibẹ na si ni pe ijọba Naijiria gbọdọ fọwọ si i. Bawo ni olori ijọba to n ba oun ja, to si jẹ oun lo le oun nibi iṣẹ yoo ṣe fọwọ si i pe ki wọn gbe iṣẹ agbaye foun, o mọ pe bi ọrọ naa ba de eti Muritala, yoo fa iwe naa ya ni. Ṣugbọn ọrọ ko ri bẹẹ, nitori nigba ti kinni naa de eti Muritala, ohun to sọ fawọn ti wọn kọkọ gbe iwe naa pamọ ni pe oun ti sọ fun wọn pe Akindele ko ṣe kinni kan foun o, awọn ko kan le jọ ṣiṣẹ ni nitori oninu-fufu lawọn mejeeji. Bayii ni Muritala fọwọ si i ki wọn gbe iṣẹ agbaye naa fun Akindele, to si kuro niluu oyinbo, to gba Geneva lọ, gẹgẹ bii oṣiṣẹ United Nations. Iruu eleyii ko ṣẹlẹ si oṣiṣẹ miiran lasiko naa, o si fi iru eeyan ti Akindele i ṣe han, ati bo ṣe mọ iṣẹ rẹ bii iṣẹ to.


Ṣugbọn ọrọ ko ri bẹẹ, nitori nigba ti kinni naa de eti Muritala, ohun to sọ fawọn ti wọn kọkọ gbe iwe naa pamọ ni pe oun ti sọ fun wọn pe Akindele ko ṣe kinni kan foun o, awọn ko kan le jọ ṣiṣẹ ni nitori oninu-fufu lawọn mejeeji. Bayii ni Muritala fọwọ si i ki wọn gbe iṣẹ agbaye naa fun Akindele, to si kuro niluu oyinbo, to gba Geneva lọ, gẹgẹ bii oṣiṣẹ United Nations. Iruu eleyii ko ṣẹlẹ si oṣiṣẹ miiran lasiko naa, o si fi iru eeyan ti Akindele i ṣe han, ati bo ṣe mọ iṣẹ rẹ bii iṣẹ to. Ṣugbọn nnkan mi-in tun ṣẹlẹ. Nigba to di oṣu kẹfa geere ti Muritala gbajọba, o ran Ọgagun Henry Adefowope si Geneva, o ni ko lọọ ba oun pe Akindele wa. Ẹnu ya Akindele lati ri oniṣẹ Muritala.


Ṣugbọn nnkan mi-in tun ṣẹlẹ. Nigba to di oṣu kẹfa geere ti Muritala gbajọba, o ran Ọgagun Henry Adefowope si Geneva, o ni ko lọọ ba oun pe Akindele wa. Ẹnu ya Akindele lati ri oniṣẹ Muritala. O kọkọ fẹẹ ni oun o lọ, ṣugbọn nigba ti Adefowope ni ọga sọ pe afi ko maa ba oun bọ, o tẹle e. Nigba ti Akindele de Naijiria, o lọ si ọdọ Muritala. Nibẹ ni Muritala ti ṣalaye fun un pe nigba ti oun di olori ijọba, oun ti ri awọn ohun toun ko ri ri, oun ti ri awọn ohun to ṣẹlẹ, ko si si ohun meji ti oun fẹ ju ki Akindele waa pada sidii iṣẹ rẹ, ki awọn fun un ni oye tuntun, ko le waa ba oun tun ileeṣẹ naa ṣe. Loju Ọbasanjọ ni Muritala ti n bẹ Akindele bẹẹ, o si ya ọkunrin naa lẹnu gan-an.


O kọkọ fẹẹ ni oun o lọ, ṣugbọn nigba ti Adefowope ni ọga sọ pe afi ko maa ba oun bọ, o tẹle e. Nigba ti Akindele de Naijiria, o lọ si ọdọ Muritala. Nibẹ ni Muritala ti ṣalaye fun un pe nigba ti oun di olori ijọba, oun ti ri awọn ohun toun ko ri ri, oun ti ri awọn ohun to ṣẹlẹ, ko si si ohun meji ti oun fẹ ju ki Akindele waa pada sidii iṣẹ rẹ, ki awọn fun un ni oye tuntun, ko le waa ba oun tun ileeṣẹ naa ṣe. Loju Ọbasanjọ ni Muritala ti n bẹ Akindele bẹẹ, o si ya ọkunrin naa lẹnu gan-an. O ṣalaye fun un pe nigba to ba de, oun yoo pe awọn ti awọn jọ n ṣiṣẹ nigba naa siwaju ẹ, oun yoo si paṣẹ ki kaluku sọ irọ oriṣiiriṣii ti wọn waa pa fun oun nipa Akindele yii, nigba naa ni yoo mọ idi ti oun ṣe hu gbogbo iwa ti oun hu si i. Lọrọ kan, wọn bẹ Akindele ko waa gba iṣẹ rẹ pada, Akindele si ni ki wọn fun oun ni ọjọ kan si meji, ki oun tun ọrọ naa ro daadaa. Ko si ohun meji to fa ironupiwada Muritala yii ju pe o ti ri i pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ nipa ITT lo ri bẹẹ. Wọn ko le pari iṣẹ nigba ti wọn ni wọn yoo pari ẹ, wọn tun n beere owo si i, Muritala si ni oun ti yiwa pada, oun ko fẹẹ ko owo Naijiria jẹ lasiko ti oun n ṣe olori ijọba.


O ṣalaye fun un pe nigba to ba de, oun yoo pe awọn ti awọn jọ n ṣiṣẹ nigba naa siwaju ẹ, oun yoo si paṣẹ ki kaluku sọ irọ oriṣiiriṣii ti wọn waa pa fun oun nipa Akindele yii, nigba naa ni yoo mọ idi ti oun ṣe hu gbogbo iwa ti oun hu si i. Lọrọ kan, wọn bẹ Akindele ko waa gba iṣẹ rẹ pada, Akindele si ni ki wọn fun oun ni ọjọ kan si meji, ki oun tun ọrọ naa ro daadaa. Ko si ohun meji to fa ironupiwada Muritala yii ju pe o ti ri i pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ nipa ITT lo ri bẹẹ. Wọn ko le pari iṣẹ nigba ti wọn ni wọn yoo pari ẹ, wọn tun n beere owo si i, Muritala si ni oun ti yiwa pada, oun ko fẹẹ ko owo Naijiria jẹ lasiko ti oun n ṣe olori ijọba. Idi niyi to fi jẹ awọn eeyan bii Akindele lo ku to n wa kiri lati ba awọn tun ohun to bajẹ ṣe. Ṣugbọn lọjọ keji ti Akindele ati Muritala sọrọ, ohun ti wọn ko ro ṣẹlẹ lojumọmọ. Irọlẹ lọjọ Alamisi ọjọ kejila, oṣu keji, 1976, ni wọn sọrọ, asiko ti Akindele si n mura lati lọọ pada ri Muritala ni owurọ ọjọ keji lori ọrọ ti wọn sọ ti, iroyin lo gbọ pe wọn ti pa Muritala danu pẹlu ibọn.


Idi niyi to fi jẹ awọn eeyan bii Akindele lo ku to n wa kiri lati ba awọn tun ohun to bajẹ ṣe. Ṣugbọn lọjọ keji ti Akindele ati Muritala sọrọ, ohun ti wọn ko ro ṣẹlẹ lojumọmọ. Irọlẹ lọjọ Alamisi ọjọ kejila, oṣu keji, 1976, ni wọn sọrọ, asiko ti Akindele si n mura lati lọọ pada ri Muritala ni owurọ ọjọ keji lori ọrọ ti wọn sọ ti, iroyin lo gbọ pe wọn ti pa Muritala danu pẹlu ibọn. Lọjọ naa lawọn Dimka fibọn gbajọba lọwọ ẹ. Nibẹ ni gbogbo ọrọ naa pari si.


Lọjọ naa lawọn Dimka fibọn gbajọba lọwọ ẹ. Nibẹ ni gbogbo ọrọ naa pari si.


Nibi tawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti n daro ẹlẹgbẹ wọn to ku lawọn ọlọpaa ti mu wọn l’Ogijo

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi awo ba ku, awo aa ṣedaro awo, lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun mẹjọ kan fi ọrọ wọn ṣe l’Ogijo, nipinlẹ Ogun, lọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an yii, nigba ti wọn lori-laya, ti wọn gbe akọle ẹgbẹ Eiyẹ ti wọn wa dani nita gbangba, ti wọn ya fọto ẹni to ku naa si i pẹlu, ti wọn si n wọde kiri pẹlu jagidijagan. O kan jẹ pe kinni ọhun ko so eeso rere fun wọn ni, nitori nibi ti wọn ti n wọde naa ni olobo ti ta awọn ọlọpaa, bi wọn ṣe waa ko wọn niyẹn. Yatọ si pe o lodi sofin lati ṣafihan ara ẹni bii ọmọ ẹgbẹ okunkun, ọmọ ọlọmọ to n lọ jẹẹjẹ rẹ, Onome Iduru, ọmọ ọdun mẹrindinlogun, tawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii yinbọn lu nikun, tun jẹ ẹsun mi-in tawọn ọlọpaa fi mu wọn lọjọ yii. Awọn mẹjọ naa, gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ naa to ALAROYE leti ṣe darukọ wọn ni: Ọlatunji Ọpẹyẹmi; ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn ( 26), Ayuba Oduọla; ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25), Ṣobọwale Abiọdun; ẹni ọdun mejidinlọgbọn ( 28), Ṣobọwale Sunday; ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn ( 25), Adelọwọ Ọlalekan; ẹni ọdun mejilelọgbọn (32), Kareem Lanre; ẹni ọdun mọkanlelogun ( 21)’ Emmanuel Adebisi; ẹni ọdun mọkanlelogun (21) ati Tobilọba Wasiu toun jẹ ẹni ogun ọdun. Ki i ṣe pẹlu irọrun lawọn ọlọpaa mu wọn, gẹgẹ bi Alukoro ṣe ṣalaye. Awọn ọmọ Ẹiyẹ naa ba awọn ọlọpaa mu nnkan nilẹ ki apa awọn agbofinro too ka wọn.


Awọn mẹjọ naa, gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ naa to ALAROYE leti ṣe darukọ wọn ni: Ọlatunji Ọpẹyẹmi; ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn ( 26), Ayuba Oduọla; ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25), Ṣobọwale Abiọdun; ẹni ọdun mejidinlọgbọn ( 28), Ṣobọwale Sunday; ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn ( 25), Adelọwọ Ọlalekan; ẹni ọdun mejilelọgbọn (32), Kareem Lanre; ẹni ọdun mọkanlelogun ( 21)’ Emmanuel Adebisi; ẹni ọdun mọkanlelogun (21) ati Tobilọba Wasiu toun jẹ ẹni ogun ọdun. Ki i ṣe pẹlu irọrun lawọn ọlọpaa mu wọn, gẹgẹ bi Alukoro ṣe ṣalaye. Awọn ọmọ Ẹiyẹ naa ba awọn ọlọpaa mu nnkan nilẹ ki apa awọn agbofinro too ka wọn. Nigba tọwọ ba wọn tan, awọn ọlọpaa gba kinni ti wọn kọ akọle ẹgbẹ wọn ati orukọ ẹni to ku naa si lọwọ wọn, wọn si gbe ọmọ ọlọmọ ti wọn yinbọn mọ ninu lọ sileewosan Ọladayọ fun itọju. John Wise lorukọ ọmọ ẹgbẹ okunkun to ku ọhun, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹsan-an yii, lo dagbere faye lẹni ọdun mẹtadinlogoji (37),pere. Pẹlu bọwọ ṣe tẹ wọn yii, CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn ko wọn lọ sẹka itọpinpin.


Nigba tọwọ ba wọn tan, awọn ọlọpaa gba kinni ti wọn kọ akọle ẹgbẹ wọn ati orukọ ẹni to ku naa si lọwọ wọn, wọn si gbe ọmọ ọlọmọ ti wọn yinbọn mọ ninu lọ sileewosan Ọladayọ fun itọju. John Wise lorukọ ọmọ ẹgbẹ okunkun to ku ọhun, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹsan-an yii, lo dagbere faye lẹni ọdun mẹtadinlogoji (37),pere. Pẹlu bọwọ ṣe tẹ wọn yii, CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn ko wọn lọ sẹka itọpinpin. O kilọ fawọn ọmọkọmọ lati ronupiwada, nitori ẹni tọwọ ijọba ba tẹ ko ni i le royin tan. Bakan naa lo rọ awọn obi pe ki wọn kilọ fawọn ọmọ wọn, ki kaluku ṣọ ẹgbẹ ti ọmọ rẹ ba wa, nitori ọmọ to ba ṣẹgbẹkẹgbẹ yoo ba ara rẹ nibi ti ko lero ni.


O kilọ fawọn ọmọkọmọ lati ronupiwada, nitori ẹni tọwọ ijọba ba tẹ ko ni i le royin tan. Bakan naa lo rọ awọn obi pe ki wọn kilọ fawọn ọmọ wọn, ki kaluku ṣọ ẹgbẹ ti ọmọ rẹ ba wa, nitori ọmọ to ba ṣẹgbẹkẹgbẹ yoo ba ara rẹ nibi ti ko lero ni.


Safu loun o fẹ mọto, ọtọ lohun ti ọmọ mi fẹ

Iya Tọmiwa naa waa ki mi o. O kuku wa. Tiẹ lo si ya mi lẹnu ju ninu ọrọ yii. O waa ki mi, lo ni oun waa bẹ mi, ki n ma binu gbogbo ohun ti oun ti ṣe fun mi sẹyin, o ni Aunti Sikira lo tubọ mu ọrọ naa gbona. Mo ni mi o ba a ja, pe oun lo n ba mi ja, mo ni kinni mo fẹẹ ba a ja fun nigba to jẹ ọrẹ ni wa. Niṣe ni mo rẹrin-in sinu bi mo ṣe n sọ bẹẹ, ẹni to jẹ Ọlọrun lo fi mi kapa ẹ, bi ko jẹ Ọlọrun ni, ohun ti wọn fẹ ko ṣẹlẹ si mi ko daa. Nitori ẹ lo ṣe jẹ gbogbo bo ṣe n wi to, emi o sọrọ ẹ laidaa, koda n ko mẹnuba a rara, iyẹn Aunti Sikira.


Mo ni mi o ba a ja, pe oun lo n ba mi ja, mo ni kinni mo fẹẹ ba a ja fun nigba to jẹ ọrẹ ni wa. Niṣe ni mo rẹrin-in sinu bi mo ṣe n sọ bẹẹ, ẹni to jẹ Ọlọrun lo fi mi kapa ẹ, bi ko jẹ Ọlọrun ni, ohun ti wọn fẹ ko ṣẹlẹ si mi ko daa. Nitori ẹ lo ṣe jẹ gbogbo bo ṣe n wi to, emi o sọrọ ẹ laidaa, koda n ko mẹnuba a rara, iyẹn Aunti Sikira. Ọlọrun ṣe e, ẹnu ẹ lo kuku fi sọ fun mi pe Sikira lo da gbogbo ẹ silẹ, oun lo waa n gbe ọrọ mi ba oun, to maa sọ ohun ti mo sọ ni aburu foun, ti oun fi n tori ẹ binu. N ko sọ pe bẹẹ ni, n ko sọ pe bẹẹ kọ. Nigba ti mo kuku mọ pe n o sọ ọrọ ẹ laidaa ri, n o sọrọ ẹ lẹyin ri, abọrọ maa ba a jiyan labọrọ maa wahala ara ẹni, mo kan n ni o ṣeun naa ni.


Ọlọrun ṣe e, ẹnu ẹ lo kuku fi sọ fun mi pe Sikira lo da gbogbo ẹ silẹ, oun lo waa n gbe ọrọ mi ba oun, to maa sọ ohun ti mo sọ ni aburu foun, ti oun fi n tori ẹ binu. N ko sọ pe bẹẹ ni, n ko sọ pe bẹẹ kọ. Nigba ti mo kuku mọ pe n o sọ ọrọ ẹ laidaa ri, n o sọrọ ẹ lẹyin ri, abọrọ maa ba a jiyan labọrọ maa wahala ara ẹni, mo kan n ni o ṣeun naa ni. Ẹni ti mo mọ, to jẹ bi mo ba sọrọ kan bayii, ohun ti yoo gbe lọ sọdọ ọrẹ ẹ niyẹn, ti yoo ni Iya Biọla sọ kinni kan, ti yoo fi kun eyi ti mo ba sọ, eyi ti mo ba si sọ to jẹ daadaa, ti yoo yọ iyẹn danu. Mo yaa sinmi ẹnu mi. O kọkọ dupẹ ti owo ati irin mi lọsibitu nigba ti oun fi wa nibẹ, o ni niṣe lawọn ọlọsibitu n beere mi, pe ọrẹ oun yẹn da.


Ẹni ti mo mọ, to jẹ bi mo ba sọrọ kan bayii, ohun ti yoo gbe lọ sọdọ ọrẹ ẹ niyẹn, ti yoo ni Iya Biọla sọ kinni kan, ti yoo fi kun eyi ti mo ba sọ, eyi ti mo ba si sọ to jẹ daadaa, ti yoo yọ iyẹn danu. Mo yaa sinmi ẹnu mi. O kọkọ dupẹ ti owo ati irin mi lọsibitu nigba ti oun fi wa nibẹ, o ni niṣe lawọn ọlọsibitu n beere mi, pe ọrẹ oun yẹn da. Mo ni a ki i dupẹ ara ẹni, pe ohun to dun ninu mi ju naa ni pe o ti gbadun. O si ti gbadun loootọ, ti a ba yọwọ ti pe ẹsẹ yẹn ko tolẹ daadaa mọ, bo si ti ṣe n rin lọ, orin Wasiu Ayinde kan lo n wa si mi lọkan, orin to fi kọ pe ‘Ọta mi o ni i ya fọkọ, akoyọyọ ni yoo kan an lẹsẹ, to ba kan an lẹsẹ tan, aa waa maa rin bayii, tamurege, rin bayii, tamurege!’ Bi Iya Tọmiwa ti ṣe n rin bayii niyẹn. Ka ṣa maa ṣe rere, nitori iwa onikaluku ni yoo da a lẹjọ.


Mo ni a ki i dupẹ ara ẹni, pe ohun to dun ninu mi ju naa ni pe o ti gbadun. O si ti gbadun loootọ, ti a ba yọwọ ti pe ẹsẹ yẹn ko tolẹ daadaa mọ, bo si ti ṣe n rin lọ, orin Wasiu Ayinde kan lo n wa si mi lọkan, orin to fi kọ pe ‘Ọta mi o ni i ya fọkọ, akoyọyọ ni yoo kan an lẹsẹ, to ba kan an lẹsẹ tan, aa waa maa rin bayii, tamurege, rin bayii, tamurege!’ Bi Iya Tọmiwa ti ṣe n rin bayii niyẹn. Ka ṣa maa ṣe rere, nitori iwa onikaluku ni yoo da a lẹjọ. Ọdaran kan si ni Alaaji ni tiẹ, yatọ si inawo ti mo ṣe nijọsi, niṣe loun tun ko awọn ọrẹ ẹ wale, awọn ọrẹ ẹ ninu ẹgbẹ ẹlẹran, to ni afi ki wọn waa ba oun dupẹ, iyawo oun di onile nla l’Oṣodi. Iru ewo niyi Ọlọrun, ile ti a ko ti i kọ. Abi bawo ni baba yii ṣe n ṣe bayii.


Ọdaran kan si ni Alaaji ni tiẹ, yatọ si inawo ti mo ṣe nijọsi, niṣe loun tun ko awọn ọrẹ ẹ wale, awọn ọrẹ ẹ ninu ẹgbẹ ẹlẹran, to ni afi ki wọn waa ba oun dupẹ, iyawo oun di onile nla l’Oṣodi. Iru ewo niyi Ọlọrun, ile ti a ko ti i kọ. Abi bawo ni baba yii ṣe n ṣe bayii. Emi o wi kinni kan o, mo ṣe wọn lalejo gidi naa ni, nitori oun funra ẹ, iyẹn ọkọ mi, lo ti kọkọ mu ogunfe wale, to ni ki wọn pa a foun, saaraa ti oun fẹẹ ṣe fun iyawo oun niyẹn, oun ko fẹ ki ojukoju wo o, tabi ki awọn abatẹnijẹ kan ba tiẹ jẹ. Inu mi dun si iyẹn, mo si dupẹ titi lọwọ ẹ. Afi ti awọn ọrẹ to ko wa yii. Onifaaji lawọn yẹn ni.


Emi o wi kinni kan o, mo ṣe wọn lalejo gidi naa ni, nitori oun funra ẹ, iyẹn ọkọ mi, lo ti kọkọ mu ogunfe wale, to ni ki wọn pa a foun, saaraa ti oun fẹẹ ṣe fun iyawo oun niyẹn, oun ko fẹ ki ojukoju wo o, tabi ki awọn abatẹnijẹ kan ba tiẹ jẹ. Inu mi dun si iyẹn, mo si dupẹ titi lọwọ ẹ. Afi ti awọn ọrẹ to ko wa yii. Onifaaji lawọn yẹn ni. Awọn kan wa ninu wọn to jẹ wọn le da mu katini ọti Guda kan tan, wọn yoo mu un tan, wọn yoo si dide bii ẹni pe ko si nnkan kan to ṣẹlẹ ni. Titi di aago mẹsan-an aabọ, mẹsan-an aabọ ki tiẹ ni, titi di aago mẹwaa kọja, awọn baba yii wa nibẹ. Nigba ti ariwo wọn fẹẹ maa di emi leti ni mo wọle, mo kuku ti ko ọti ti wọn fẹẹ mu fun wọn.


Awọn kan wa ninu wọn to jẹ wọn le da mu katini ọti Guda kan tan, wọn yoo mu un tan, wọn yoo si dide bii ẹni pe ko si nnkan kan to ṣẹlẹ ni. Titi di aago mẹsan-an aabọ, mẹsan-an aabọ ki tiẹ ni, titi di aago mẹwaa kọja, awọn baba yii wa nibẹ. Nigba ti ariwo wọn fẹẹ maa di emi leti ni mo wọle, mo kuku ti ko ọti ti wọn fẹẹ mu fun wọn. Safu paapaa loun ko le ṣe aisun, oun n reti awọn kọsitọma kan ni ṣọọbu, aago meje loun ni ki awọn pade nitori Eko ni wọn n lọ lẹyin ti wọn ba ra ọja wọn tan lọwọ oun, oun ko si le miisi wọn nitori ọti. Niṣe lọmọ yẹn ma lọọ sun o, ohun to fi aaye gba Aunti Sikira ati Iya Dele niyẹn. Wọn ni wọn jọ n ge bia ni.


Safu paapaa loun ko le ṣe aisun, oun n reti awọn kọsitọma kan ni ṣọọbu, aago meje loun ni ki awọn pade nitori Eko ni wọn n lọ lẹyin ti wọn ba ra ọja wọn tan lọwọ oun, oun ko si le miisi wọn nitori ọti. Niṣe lọmọ yẹn ma lọọ sun o, ohun to fi aaye gba Aunti Sikira ati Iya Dele niyẹn. Wọn ni wọn jọ n ge bia ni. Iya mi lo royin fun mi, wọn ni awọn ko sun, awọn n woran wọn lati inu yara lọọọkan. Wọn ni ọti paapaa ti wọ Alaaji lara, niṣe ni Aunti Sikira si wọ inu yara ẹ lọ, lo ba pariwo lati ọhun pe Alaaji, Alaaji, ẹ waa ba mi ko kinni yii fawọn alejo o. Ni Alaaji ba dide, nigba to n dide, ara fu Iya Dele, oun naa fẹẹ dide, ṣugbọn ninu awọn ọrẹ Alaaji fi ọrọ da a duro, bi Alaaji ṣe kọja si ọdọ Aunti yẹn niyẹn. Ṣe ẹ mọ pe ko jẹ ko jade mọ.


Iya mi lo royin fun mi, wọn ni awọn ko sun, awọn n woran wọn lati inu yara lọọọkan. Wọn ni ọti paapaa ti wọ Alaaji lara, niṣe ni Aunti Sikira si wọ inu yara ẹ lọ, lo ba pariwo lati ọhun pe Alaaji, Alaaji, ẹ waa ba mi ko kinni yii fawọn alejo o. Ni Alaaji ba dide, nigba to n dide, ara fu Iya Dele, oun naa fẹẹ dide, ṣugbọn ninu awọn ọrẹ Alaaji fi ọrọ da a duro, bi Alaaji ṣe kọja si ọdọ Aunti yẹn niyẹn. Ṣe ẹ mọ pe ko jẹ ko jade mọ. Sitai ti Safu lo lọjọsi loun naa lo yẹn. Safu ti ko tiẹ raaye, ọmọ ọlọmọ, o ti yaa lọ si ṣọọbu nijọ keji, nigba ti a de ọhun ni mo n fi i ṣe yẹyẹ pe ko duro pari ariya ni wọn ṣe gbe ọkọ ẹ lọ. O ni ewo lo kan oun, oun ko raaye iru faaji bẹẹ lọjọ Sannde, nigba ti oun mọ pe oun n lọ sibi iṣẹ lọjọ Mọnde, ṣe koun de ṣọọbu oun koun maa sun ni.


Sitai ti Safu lo lọjọsi loun naa lo yẹn. Safu ti ko tiẹ raaye, ọmọ ọlọmọ, o ti yaa lọ si ṣọọbu nijọ keji, nigba ti a de ọhun ni mo n fi i ṣe yẹyẹ pe ko duro pari ariya ni wọn ṣe gbe ọkọ ẹ lọ. O ni ewo lo kan oun, oun ko raaye iru faaji bẹẹ lọjọ Sannde, nigba ti oun mọ pe oun n lọ sibi iṣẹ lọjọ Mọnde, ṣe koun de ṣọọbu oun koun maa sun ni. Ọja to si ta laaarọ kutu ọjọ yẹn, laaarọ kutu ọjọ Mọnde, bi a ko ta ọja mi-in titi kanlẹ ọsẹ yẹn, o ti gbe e. Nitori ẹ lemi naa si ṣe pe e jokoo nigba ti a dele lalẹ, ti mo ni ewo gan-an lo fẹ ninu ẹ. Mo ni mo fẹẹ ko ra mọto, ko maa fi ṣe fọrifọri kiri, ko gbe e niṣo l’Agege lati lọọ fi han awọn eeyan. Lọmọ yẹn ba pariwo, ‘Iyaaaa miii! Ẹ ẹ si pa mi danu!’ Mo ni ki lo de.


Ọja to si ta laaarọ kutu ọjọ yẹn, laaarọ kutu ọjọ Mọnde, bi a ko ta ọja mi-in titi kanlẹ ọsẹ yẹn, o ti gbe e. Nitori ẹ lemi naa si ṣe pe e jokoo nigba ti a dele lalẹ, ti mo ni ewo gan-an lo fẹ ninu ẹ. Mo ni mo fẹẹ ko ra mọto, ko maa fi ṣe fọrifọri kiri, ko gbe e niṣo l’Agege lati lọọ fi han awọn eeyan. Lọmọ yẹn ba pariwo, ‘Iyaaaa miii! Ẹ ẹ si pa mi danu!’ Mo ni ki lo de. O ni ṣe tawọn ẹgbọn to wa niwaju oun ni ki oun wi ni tabi ti awọn iyaale oun nile ọkọ, tabi ti awọn ọmọ ti oun fi inu oun bi paapaa, o ni bi wọn ba ri iru rẹ, wọn yoo pa oun jẹ ni, bẹẹ ki i ṣe oogun ni wọn yoo fi pa oun, wahala aye ti wọn yoo ko si oun nigba, oun ko ni i le yanju ẹ, bi ọrọ ba si de oju ẹ, ọrọ ọhun yoo su emi gan-an alara. O ni bi mo ba fẹẹ ṣe oore fun oun, ti owo kankan ba kan oun, ilẹ ni ki n ba oun ra. Oun ko si fẹ ko ju laarin emi ati oun ati ọkọ wa nikan lọ.


O ni ṣe tawọn ẹgbọn to wa niwaju oun ni ki oun wi ni tabi ti awọn iyaale oun nile ọkọ, tabi ti awọn ọmọ ti oun fi inu oun bi paapaa, o ni bi wọn ba ri iru rẹ, wọn yoo pa oun jẹ ni, bẹẹ ki i ṣe oogun ni wọn yoo fi pa oun, wahala aye ti wọn yoo ko si oun nigba, oun ko ni i le yanju ẹ, bi ọrọ ba si de oju ẹ, ọrọ ọhun yoo su emi gan-an alara. O ni bi mo ba fẹẹ ṣe oore fun oun, ti owo kankan ba kan oun, ilẹ ni ki n ba oun ra. Oun ko si fẹ ko ju laarin emi ati oun ati ọkọ wa nikan lọ. O ni ilẹ ki i pariwo, bi oun ba kọle oun kan tan, ti Ọlọrun ran oun lọwọ ti oun kọ ikeji si i, nigba naa ni oun yoo sọrọ mọto. Mo ni abi oun naa fẹ ki n gba ṣọọbu tiẹ fun un ni. Lo ba rẹrin-in, o ni ṣe emi ti mo n pariwo ni gbogbo igba pe irawọ toun ba temi mu, temi naa ba toun mu, ohun ti gbogbo nnkan wa fi ri bo ṣe ri niyi, pe ti oun ba lọọ da gba ṣọọbu sibi kan, oun le ma pa kọbọ lati aarọ ṣulẹ nibẹ, pe ibi ti Ọlọrun da oun si ree, ibẹ si ti tẹ oun lọrun, oun mọ pe ko si ohun ti yoo le oun nibẹ, nitori ọdọ iya oun loun wa, iya oun to ti lọ l’Ọlọrun da pada foun lọna nla.


O ni ilẹ ki i pariwo, bi oun ba kọle oun kan tan, ti Ọlọrun ran oun lọwọ ti oun kọ ikeji si i, nigba naa ni oun yoo sọrọ mọto. Mo ni abi oun naa fẹ ki n gba ṣọọbu tiẹ fun un ni. Lo ba rẹrin-in, o ni ṣe emi ti mo n pariwo ni gbogbo igba pe irawọ toun ba temi mu, temi naa ba toun mu, ohun ti gbogbo nnkan wa fi ri bo ṣe ri niyi, pe ti oun ba lọọ da gba ṣọọbu sibi kan, oun le ma pa kọbọ lati aarọ ṣulẹ nibẹ, pe ibi ti Ọlọrun da oun si ree, ibẹ si ti tẹ oun lọrun, oun mọ pe ko si ohun ti yoo le oun nibẹ, nitori ọdọ iya oun loun wa, iya oun to ti lọ l’Ọlọrun da pada foun lọna nla. Ni mo ba ni o ṣeun, bo ti wi la oo ṣe, nitori ọgbọn to daa gbaa ni. A lo ni nibo loun n lọ ti oun n ra mọto, ta lo si mọ oun toun fẹẹ lọọ fi mọto ki. Bi emi naa si ṣe n ronu niyẹn.


Ni mo ba ni o ṣeun, bo ti wi la oo ṣe, nitori ọgbọn to daa gbaa ni. A lo ni nibo loun n lọ ti oun n ra mọto, ta lo si mọ oun toun fẹẹ lọọ fi mọto ki. Bi emi naa si ṣe n ronu niyẹn. Nitori ẹ ni mo ṣe pe baba kan ti wọn ba wa walẹ si ọna Ibafo nijọsi, nibi ilẹ mi to wa nibẹ, wọn si ti fọkan wa balẹ pe awọn yoo wa ilẹ gidi fun wa. Emi naa ti waa ni ko si iye to le jẹ, n oo ralẹ naa, a o si bẹrẹ si i kọ ọ. Nitori owo to kan Safu ninu gbogbo ọja ti a ta yii, bo ba fẹẹ kọ ile alaja meji nibẹ yoo kọ ọ. Owo ẹ wa lọwọ mi, n ko si ni i fi da a lagara, n ko si ni i jẹ ẹ mọlẹ, lodidi ni n oo ba a tọju ẹ titi ti yoo fi ṣe ohun to fẹẹ ṣe. Ki Ọlọrun ran mi lọwọ.


Nitori ẹ ni mo ṣe pe baba kan ti wọn ba wa walẹ si ọna Ibafo nijọsi, nibi ilẹ mi to wa nibẹ, wọn si ti fọkan wa balẹ pe awọn yoo wa ilẹ gidi fun wa. Emi naa ti waa ni ko si iye to le jẹ, n oo ralẹ naa, a o si bẹrẹ si i kọ ọ. Nitori owo to kan Safu ninu gbogbo ọja ti a ta yii, bo ba fẹẹ kọ ile alaja meji nibẹ yoo kọ ọ. Owo ẹ wa lọwọ mi, n ko si ni i fi da a lagara, n ko si ni i jẹ ẹ mọlẹ, lodidi ni n oo ba a tọju ẹ titi ti yoo fi ṣe ohun to fẹẹ ṣe. Ki Ọlọrun ran mi lọwọ.


O ti doju ẹ bayii o: ‘YORUBA GBỌDỌ FI NAIJIRIA SILẸ DANDAN!’

Akintoye ati awon aṣaaju Yoruba lo sọ bẹẹ Awọn ọmọ Yoruba yoo kuro lara Naijiria, kinni naa ko si ni i pẹ rara. Awọn agbaagba Yoruba ni wọn n sọ bẹẹ, bẹẹ ni ki i ṣe ẹni kan ninu wọn, ki i ṣe ẹni meji tabi mẹta. Ohun kan naa ni wọn n tẹnu mọ, iyẹn naa ni irẹjẹ ati awọn iwa buruku mi-in ti wọn n hu si Yoruba ni Naijiria, eyi to si le ju lẹnu ọjọ mẹta yii ni ti awọn Fulani ti wọn n wa gbogbo ọna lati gba ilẹ Yoruba, to si da bii pe ijọba yii n ti wọn lẹyin lati ṣe ohun ti wọn fẹẹ ṣe. Loju awọn agbaagba Yoruba, bii ẹni pe awọn ti wọn n ṣejọba lọwọlọwọ bayii, paapaa Aarẹ Muhammadu Buhari, ti pinnu lọkan ara wọn pe awọn yoo gba ilẹ Yoruba fawọn Fulani ni, ati pe ko si ohun ti ẹni kan le ṣe si i. Ohun to fa a ti awọn agba Yoruba fi pe birikoto ree, ti wọn si bẹrẹ eto, ti wọn n sọ pe awọn yoo ṣe ohun gbogbo lati ri i pe Fulani ko mu awọn eeyan awọn lẹru, ati pe awọn ko ni i laju silẹ ki ijọba Buhari fa ilẹ Yoruba le awọn Fulani lọwọ, ọrọ naa yoo kan di wahala rẹpẹtẹ ni. Ọjogbọn Banji Akintoye, ẹni ti i ṣe olori ẹgbẹ ‘Yoruba World Congress’, apapọ ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba, pẹlu awọn agbaagba ilẹ kaaarọ-oo-jiire mi-in, titi dori awọn aṣaaju Afẹnifẹre, Baba Reuben Faṣọranti ati Ayọ Adebanjọ, ni wọn ti figba kan wi pe ko si bi wọn yoo ti ṣe e, bi nnkan ba n lọ bo ti wa yii, Yoruba yoo maa ṣe tirẹ lọtọ ni. Ọsẹ to kọja yii ni wọn ṣe ayẹyẹ iranti Ogun Kiriji, ogun to gun ju lọ ni gbogbo agbaaye, ogun ti wọn fi ọdun mẹrindinlogun ja ni ilẹ Yoruba, to si jẹ ko tun si ibi ti wọn ti ja ogun to pẹ to bẹẹ yẹn ni gbogbo aye.


Loju awọn agbaagba Yoruba, bii ẹni pe awọn ti wọn n ṣejọba lọwọlọwọ bayii, paapaa Aarẹ Muhammadu Buhari, ti pinnu lọkan ara wọn pe awọn yoo gba ilẹ Yoruba fawọn Fulani ni, ati pe ko si ohun ti ẹni kan le ṣe si i. Ohun to fa a ti awọn agba Yoruba fi pe birikoto ree, ti wọn si bẹrẹ eto, ti wọn n sọ pe awọn yoo ṣe ohun gbogbo lati ri i pe Fulani ko mu awọn eeyan awọn lẹru, ati pe awọn ko ni i laju silẹ ki ijọba Buhari fa ilẹ Yoruba le awọn Fulani lọwọ, ọrọ naa yoo kan di wahala rẹpẹtẹ ni. Ọjogbọn Banji Akintoye, ẹni ti i ṣe olori ẹgbẹ ‘Yoruba World Congress’, apapọ ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba, pẹlu awọn agbaagba ilẹ kaaarọ-oo-jiire mi-in, titi dori awọn aṣaaju Afẹnifẹre, Baba Reuben Faṣọranti ati Ayọ Adebanjọ, ni wọn ti figba kan wi pe ko si bi wọn yoo ti ṣe e, bi nnkan ba n lọ bo ti wa yii, Yoruba yoo maa ṣe tirẹ lọtọ ni. Ọsẹ to kọja yii ni wọn ṣe ayẹyẹ iranti Ogun Kiriji, ogun to gun ju lọ ni gbogbo agbaaye, ogun ti wọn fi ọdun mẹrindinlogun ja ni ilẹ Yoruba, to si jẹ ko tun si ibi ti wọn ti ja ogun to pẹ to bẹẹ yẹn ni gbogbo aye. Ọdun 1886, ninu oṣu kẹsan-an, ọdun naa, ni ọjọ kẹtalelogun, ni gbogbo awọn jagunjagun ilẹ Yoruba ati awọn ọba wọn jokoo, ti wọn tọwọ bọ iwe adehun pe ko sogun mọ, ko si ọtẹ mọ, ki gbogbo ọmọ Yoruba wa ni iṣọkan. Lati ọjọ naa ni Yoruba si ti wa niṣọkan wọn. Ọsẹ to kọja ni wọn ṣe ayẹyẹ iranti ọdun naa n’Ibadan, ohun to si bori ọrọ nibẹ naa ni bi Yoruba yoo ti ṣe kuro lara Naijiria kiakia.


Ọdun 1886, ninu oṣu kẹsan-an, ọdun naa, ni ọjọ kẹtalelogun, ni gbogbo awọn jagunjagun ilẹ Yoruba ati awọn ọba wọn jokoo, ti wọn tọwọ bọ iwe adehun pe ko sogun mọ, ko si ọtẹ mọ, ki gbogbo ọmọ Yoruba wa ni iṣọkan. Lati ọjọ naa ni Yoruba si ti wa niṣọkan wọn. Ọsẹ to kọja ni wọn ṣe ayẹyẹ iranti ọdun naa n’Ibadan, ohun to si bori ọrọ nibẹ naa ni bi Yoruba yoo ti ṣe kuro lara Naijiria kiakia. Ọjọgbọn Akintoye ni ko si bi a oo ṣe duro ni Naijiria ki iya si maa jẹ wa, ko maa jẹ awọn ọmọ wa, o ni asiko ti to fun Yoruba lati kuro lara Naijiria, nitori ilẹ yii ko gbe awọn ọmọ Ọodua rara. Nijọ naa lo fi ọkan gbogbo eeyan balẹ pe bi awọn Yoruba ti fẹẹ kuro ni ara Naijiria yii, ko ni i si ogun tabi itajẹsilẹ kan, nitori awọn ko ni i jẹ ki ẹnikẹni ba Yoruba jagun, bẹẹ ni Yoruba ko si ni i ba awọn mi-in jagun, wọọrọwọ ni wọn yoo ṣe gbogbo nnkan, ti Yoruba yoo fi le maa lọ ni tiwọn. Bo tilẹ jẹ pe Ibadan lo ti sọ ọrọ yii, lati origun mẹrẹẹrin agbaye, nibi ti awọn ọmọ Yoruba wa, lati Amẹrika titi yika ilu oyinbo gbogbo, ni wọn ti n sọ pe ododo ọrọ ni, ti kakuku si n sọ pe awọn ti gbaradi, Yoruba yoo kuro labẹ Naijiria ṣaa ni.


Ọjọgbọn Akintoye ni ko si bi a oo ṣe duro ni Naijiria ki iya si maa jẹ wa, ko maa jẹ awọn ọmọ wa, o ni asiko ti to fun Yoruba lati kuro lara Naijiria, nitori ilẹ yii ko gbe awọn ọmọ Ọodua rara. Nijọ naa lo fi ọkan gbogbo eeyan balẹ pe bi awọn Yoruba ti fẹẹ kuro ni ara Naijiria yii, ko ni i si ogun tabi itajẹsilẹ kan, nitori awọn ko ni i jẹ ki ẹnikẹni ba Yoruba jagun, bẹẹ ni Yoruba ko si ni i ba awọn mi-in jagun, wọọrọwọ ni wọn yoo ṣe gbogbo nnkan, ti Yoruba yoo fi le maa lọ ni tiwọn. Bo tilẹ jẹ pe Ibadan lo ti sọ ọrọ yii, lati origun mẹrẹẹrin agbaye, nibi ti awọn ọmọ Yoruba wa, lati Amẹrika titi yika ilu oyinbo gbogbo, ni wọn ti n sọ pe ododo ọrọ ni, ti kakuku si n sọ pe awọn ti gbaradi, Yoruba yoo kuro labẹ Naijiria ṣaa ni. Ọrọ naa ki i ṣe kekere rara, lojoojumọ lo si n gbilẹ si i. Bẹẹ ki i ṣe pe kinni naa ṣẹṣẹ bẹrẹ, o ti ṣe diẹ ti awọn aṣaaju Yoruba ti n pariwo pe ohun to n ṣẹlẹ si awọn ni Naijiria ko dara, awọn ko fẹ bi ijọba apapọ ti maa n jẹ awọn eeyan awọn niya, nipa gbigba owo lọwọ wọn fun awọn ara Oke-Ọya, ati ṣiṣe awọn eto kan to jẹ ifasẹyin ati ipalara lo mu ba awọn Yoruba yikayika. Akintoye paapaa ṣalaye iru awọn ọrọ yii nigba kan. Baba naa ni laarin ọdun 1952 titi de 1966, ko si orilẹ-ede kan ni Afrika ti ko da Yoruba mọ gẹgẹ bii aṣaaju, bẹẹ naa si lawọn oyinbo ni Britain mọ pe orilẹ-ede nla kan ati ẹya nla kan ni awọn Yoruba yii i ṣe, gbogbo ohun ilọsiwaju pata, nilẹ Yoruba lẹ o ti ri i. Nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ tan ina ijọba, nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ ṣe biriiji, nilẹ Yoruba yii ni wọn kọko da banki silẹ si, nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ ni ileewe ati awọn oju titi kaakiri. Ko si nibomi-in.


Ọrọ naa ki i ṣe kekere rara, lojoojumọ lo si n gbilẹ si i. Bẹẹ ki i ṣe pe kinni naa ṣẹṣẹ bẹrẹ, o ti ṣe diẹ ti awọn aṣaaju Yoruba ti n pariwo pe ohun to n ṣẹlẹ si awọn ni Naijiria ko dara, awọn ko fẹ bi ijọba apapọ ti maa n jẹ awọn eeyan awọn niya, nipa gbigba owo lọwọ wọn fun awọn ara Oke-Ọya, ati ṣiṣe awọn eto kan to jẹ ifasẹyin ati ipalara lo mu ba awọn Yoruba yikayika. Akintoye paapaa ṣalaye iru awọn ọrọ yii nigba kan. Baba naa ni laarin ọdun 1952 titi de 1966, ko si orilẹ-ede kan ni Afrika ti ko da Yoruba mọ gẹgẹ bii aṣaaju, bẹẹ naa si lawọn oyinbo ni Britain mọ pe orilẹ-ede nla kan ati ẹya nla kan ni awọn Yoruba yii i ṣe, gbogbo ohun ilọsiwaju pata, nilẹ Yoruba lẹ o ti ri i. Nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ tan ina ijọba, nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ ṣe biriiji, nilẹ Yoruba yii ni wọn kọko da banki silẹ si, nilẹ Yoruba yii ni wọn ti kọkọ ni ileewe ati awọn oju titi kaakiri. Ko si nibomi-in. Ilẹ Yoruba yii ni ile iwosan akọkọ wa, ibẹ ni ile-ẹjọ wa, awọn dokita, awọn lọọya, awọn adajọ, awọn aṣiro-owo ati awọn mi-in gbogbo, ilẹ Yoruba yii leeyan yoo ti ba wọn. Laarin ọdun ta a n wi yii, laye ti awọn Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ n ṣejọba, ilẹ Yoruba yii ni wọn kọ ile to ga ju lọ ni gbogbo Afrika nigba naa si, Cocoa House ti awọn Awolọwọ kọ si ilu Ibadan ni. Ijọba yii naa lo kọkọ kọ papa iṣere nla to jẹ ilu oyinbo nikan leeyan ti le ri i, ijọba ilẹ Yoruba yii naa lo kọkọ kọ yunifasiti tirẹ, awọn ni wọn kọkọ ṣeto ile fawọn oṣiṣẹ ọba, bẹẹ awọn naa ni wọn kọkọ gbe tẹlifiṣan de ilẹ Afrika.


Ilẹ Yoruba yii ni ile iwosan akọkọ wa, ibẹ ni ile-ẹjọ wa, awọn dokita, awọn lọọya, awọn adajọ, awọn aṣiro-owo ati awọn mi-in gbogbo, ilẹ Yoruba yii leeyan yoo ti ba wọn. Laarin ọdun ta a n wi yii, laye ti awọn Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ n ṣejọba, ilẹ Yoruba yii ni wọn kọ ile to ga ju lọ ni gbogbo Afrika nigba naa si, Cocoa House ti awọn Awolọwọ kọ si ilu Ibadan ni. Ijọba yii naa lo kọkọ kọ papa iṣere nla to jẹ ilu oyinbo nikan leeyan ti le ri i, ijọba ilẹ Yoruba yii naa lo kọkọ kọ yunifasiti tirẹ, awọn ni wọn kọkọ ṣeto ile fawọn oṣiṣẹ ọba, bẹẹ awọn naa ni wọn kọkọ gbe tẹlifiṣan de ilẹ Afrika. Gbogbo ohun to ṣẹlẹ yii pata, ni ilẹ Yoruba ni, awọn ọmọ Yoruba funra wọn ni wọn si n ṣe e. Ohun to fa eyi ni pe ọtọọtọ ni ijọba ti wọn n ṣe ni agbegbe kaluku: awọn Hausa n ṣe ijọba tiwọn lọtọ, awọn Ibo n ṣe ijọba tiwọn lọtọ, onikaluku n nawo adugbo rẹ bo ti fẹ ni. Ṣugbọn lojiji ni awọn ologun gbajọba, ti wọn si yi ofin Naijiria pada, wọn ko gbogbo wa sabẹ ijọba apapọ, ijọba apapọ lo si ku to n ṣeto inawo. Wọn tun waa ṣe eto naa debii pe ninu ijọba apapọ yii, awọn ẹya Hausa-Fulani ni wọn lagbara ju lọ.


Gbogbo ohun to ṣẹlẹ yii pata, ni ilẹ Yoruba ni, awọn ọmọ Yoruba funra wọn ni wọn si n ṣe e. Ohun to fa eyi ni pe ọtọọtọ ni ijọba ti wọn n ṣe ni agbegbe kaluku: awọn Hausa n ṣe ijọba tiwọn lọtọ, awọn Ibo n ṣe ijọba tiwọn lọtọ, onikaluku n nawo adugbo rẹ bo ti fẹ ni. Ṣugbọn lojiji ni awọn ologun gbajọba, ti wọn si yi ofin Naijiria pada, wọn ko gbogbo wa sabẹ ijọba apapọ, ijọba apapọ lo si ku to n ṣeto inawo. Wọn tun waa ṣe eto naa debii pe ninu ijọba apapọ yii, awọn ẹya Hausa-Fulani ni wọn lagbara ju lọ. Nidii eyi, awọn ni wọn n ṣejọba, bo jẹ ijọba awọn ṣọja ni o, bo si jẹ ti awọn alagbada. Lati igba ti wọn ti n ṣejọba yii lo jọ pe ifasẹyin ti ba ilẹ Yoruba, ti awọn eeyan ibẹ ko si le da gbe kinni kan ṣe mọ, nitori ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe, afi ki ijọba apapọ Naijiria fọwọ si i. Nibi ti awọn ijọba apapọ yii ba si ti ni awọn n fọwọ si i, wọn yoo fi ọgbọn da eto naa ru, tabi ki wọn tilẹ ni ko ṣee ṣe. Ṣugbọn pẹlu bi gbogbo eleyii ṣe n lọ, bẹẹ ni wọn n pa owo gidi lati agbegbe ilẹ Yoruba, owo ti wọn ba pa yii naa ni wọn yoo si pin lọdọ ijọba apapọ.


Nidii eyi, awọn ni wọn n ṣejọba, bo jẹ ijọba awọn ṣọja ni o, bo si jẹ ti awọn alagbada. Lati igba ti wọn ti n ṣejọba yii lo jọ pe ifasẹyin ti ba ilẹ Yoruba, ti awọn eeyan ibẹ ko si le da gbe kinni kan ṣe mọ, nitori ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe, afi ki ijọba apapọ Naijiria fọwọ si i. Nibi ti awọn ijọba apapọ yii ba si ti ni awọn n fọwọ si i, wọn yoo fi ọgbọn da eto naa ru, tabi ki wọn tilẹ ni ko ṣee ṣe. Ṣugbọn pẹlu bi gbogbo eleyii ṣe n lọ, bẹẹ ni wọn n pa owo gidi lati agbegbe ilẹ Yoruba, owo ti wọn ba pa yii naa ni wọn yoo si pin lọdọ ijọba apapọ. Awọn ti wọn ko si pa owo to tilẹ Yoruba yoo si gbowo ju wọn lọ, paapaa awọn ti ilẹ Hausa. Eleyii dariwo kari, nigba ti yoo si di ọdun 2014 ariwo naa ti le gan-an ni. Ọrọ naa di ariwo to jẹ niṣe ni ijọba to wa lori aga nigba naa, ijọba Goodluck Jonathan, ṣeto ipade apero, nibi ti wọn ti ni ki gbogbo ẹya pe jọ lati waa sọ ohun ti wọn ba fẹ, paapaa awọn ti wọn leri pe awọn fẹẹ lọ.


Awọn ti wọn ko si pa owo to tilẹ Yoruba yoo si gbowo ju wọn lọ, paapaa awọn ti ilẹ Hausa. Eleyii dariwo kari, nigba ti yoo si di ọdun 2014 ariwo naa ti le gan-an ni. Ọrọ naa di ariwo to jẹ niṣe ni ijọba to wa lori aga nigba naa, ijọba Goodluck Jonathan, ṣeto ipade apero, nibi ti wọn ti ni ki gbogbo ẹya pe jọ lati waa sọ ohun ti wọn ba fẹ, paapaa awọn ti wọn leri pe awọn fẹẹ lọ. Wọn ṣe ipade apero naa, ohun ti wọn si fẹnu ko le lori ni pe ki wọn ṣe atunto si ofin Naijiria, ki wọn pada si ijọba ti wọn lo laarin ọdun 1952 si 1966, ki agbegbe kọọkan maa nawo ti wọn ba pa, ki wọn si maa ṣeto idagbasoke wọn funra wọn. Gbogbo ofin yii ni wọn jokoo ti wọn tun ṣe, ti gbogbo awọn aṣaaju lati ilẹ Hausa, lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo si ṣe. Ṣugbọn ijọba Jonathan ko ri aaye sọ awọn aba ti wọn da nibi apero naa di ofin titi ti wọn fi gba ijọba naa lọwọ wọn, ti Buhari si di olori orilẹede yii tuntun ni 2015.


Wọn ṣe ipade apero naa, ohun ti wọn si fẹnu ko le lori ni pe ki wọn ṣe atunto si ofin Naijiria, ki wọn pada si ijọba ti wọn lo laarin ọdun 1952 si 1966, ki agbegbe kọọkan maa nawo ti wọn ba pa, ki wọn si maa ṣeto idagbasoke wọn funra wọn. Gbogbo ofin yii ni wọn jokoo ti wọn tun ṣe, ti gbogbo awọn aṣaaju lati ilẹ Hausa, lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo si ṣe. Ṣugbọn ijọba Jonathan ko ri aaye sọ awọn aba ti wọn da nibi apero naa di ofin titi ti wọn fi gba ijọba naa lọwọ wọn, ti Buhari si di olori orilẹede yii tuntun ni 2015. Ṣugbọn nigba ti Buhari de, wọn kọyin si abajade apero yii, wọn ni ko sohun to jọ bẹẹ, awọn ko si fọwọ kan an rara. Ohun to waa tubọ mu ki ọrọ naa di ibinu tuntun ni pe gbogbo ohun ti wọn sọ ni apero yii pe wọn ko gbọdọ ṣe mọ, awọn ohun ti ijọba Buhari bẹrẹ si i ṣe niyi. Akọkọ ni kiko awọn ẹya kan si ipo nileeṣẹ ijọba apapọ ju awọn ẹya mi-in lọ, ẹẹkeji ni gbigba owo awọn ẹya mi-in lorukọ ijọba apapọ ati pinpin owo naa ni ọna aidọgba (ka maa fun awọn ti wọn ko pawo lọdọ wọn lowo ju awọn ti wọn pawo lọdọ tiwọn lọ).


Ṣugbọn nigba ti Buhari de, wọn kọyin si abajade apero yii, wọn ni ko sohun to jọ bẹẹ, awọn ko si fọwọ kan an rara. Ohun to waa tubọ mu ki ọrọ naa di ibinu tuntun ni pe gbogbo ohun ti wọn sọ ni apero yii pe wọn ko gbọdọ ṣe mọ, awọn ohun ti ijọba Buhari bẹrẹ si i ṣe niyi. Akọkọ ni kiko awọn ẹya kan si ipo nileeṣẹ ijọba apapọ ju awọn ẹya mi-in lọ, ẹẹkeji ni gbigba owo awọn ẹya mi-in lorukọ ijọba apapọ ati pinpin owo naa ni ọna aidọgba (ka maa fun awọn ti wọn ko pawo lọdọ wọn lowo ju awọn ti wọn pawo lọdọ tiwọn lọ). Yatọ si eyi, ijọba Buhari gbe ofin dide lati gba ilẹ awọn ẹya mi-in yikayika fun awọn Fulani onimaaluu, ọrọ naa si di wahala gidi. Lẹyin ti eyi ko ṣee ṣe, ijọba naa tun ni awọn yoo gba gbogbo bebe omi pata fun ijọba apapọ, awọn aṣaaju Yoruba yii sọ pe gbogbo eto ti awọn ijọba yii n ṣe, lati gba gbogbo ilẹ awọn fun Fulani ni. Bakan naa ni awọn Fulani n ya wọ ilẹ Yoruba, ti ijọba Buhari ko si da wọn lẹkun, bo tilẹ jẹ iwa janduku ni wọn n hu.


Yatọ si eyi, ijọba Buhari gbe ofin dide lati gba ilẹ awọn ẹya mi-in yikayika fun awọn Fulani onimaaluu, ọrọ naa si di wahala gidi. Lẹyin ti eyi ko ṣee ṣe, ijọba naa tun ni awọn yoo gba gbogbo bebe omi pata fun ijọba apapọ, awọn aṣaaju Yoruba yii sọ pe gbogbo eto ti awọn ijọba yii n ṣe, lati gba gbogbo ilẹ awọn fun Fulani ni. Bakan naa ni awọn Fulani n ya wọ ilẹ Yoruba, ti ijọba Buhari ko si da wọn lẹkun, bo tilẹ jẹ iwa janduku ni wọn n hu. Awọn bii Aarẹ Ọna Kakanfo, Iba Gani Adams ti pariwo lori eleyii, ati awọn iwa awọn Fulani titi, ọsẹ to kọja yii ni ajafẹtọọ Yoruba kan, Sunday Igboho, ko awọn agbofinro lẹyin lati lọọ le awọn Fulani jade ninu igbo agbegbe Kiṣi, l’Ọyọọ, ti wọn fara pamọ si. Iwa awọn Fulani wọnyi si n mu aibalẹ-ọkan ati ijaya gidi ba awọn ọmọ Yoruba agbegbe gbogbo. Gbogbo eleyii lo mu ki awọn agbaagba Yoruba yii sọ pe asiko ti to wayii, Yoruba ko ṣe Naijiria mọ o.


Awọn bii Aarẹ Ọna Kakanfo, Iba Gani Adams ti pariwo lori eleyii, ati awọn iwa awọn Fulani titi, ọsẹ to kọja yii ni ajafẹtọọ Yoruba kan, Sunday Igboho, ko awọn agbofinro lẹyin lati lọọ le awọn Fulani jade ninu igbo agbegbe Kiṣi, l’Ọyọọ, ti wọn fara pamọ si. Iwa awọn Fulani wọnyi si n mu aibalẹ-ọkan ati ijaya gidi ba awọn ọmọ Yoruba agbegbe gbogbo. Gbogbo eleyii lo mu ki awọn agbaagba Yoruba yii sọ pe asiko ti to wayii, Yoruba ko ṣe Naijiria mọ o.


Adajọ ni ki wọn lọọ yẹgi fun Gbenga Aluko l’Ekiti

Aderounmu Kazeem Ile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Ekiti, to filu Ado-Ekiti ṣebujokoo ti ni ki wọn lọọ yẹgi fun Gbenga Aluko, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Cherry, titi ti ẹmi yoo fi bọ lara ẹ. Adajọ ni ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ti ọwọ tẹ yii jẹbi ẹsun iku gẹgẹ bi ofin ipinlẹ Ekiti ṣe la a kalẹ nitori to dara pọ mọ ẹgbẹ okunkun. Wọn ni lọjọ kẹtalelogun, oṣu ki-in-ni, ọdun 2019, lọwọ tẹ ẹ, ati pe ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹiyẹ lo n ṣe, bẹẹ gẹgẹ ni ofin ipinlẹ naa tọdun 2017 sọ pe ẹni tọwọ ba tẹ fun iru ẹsun bẹẹ, pipa ni ki wọn pa a. Adajọ Abiọdun Adesọdun sọ pe, ‘Ijiya to wa lori ẹsun ti wọn fi kan ọ yii ni wọn yẹgi fun ẹ titi ti ẹmi yoo fi bọ lara rẹ, ki Ọlọrun forí ji ọ.” Gbenga Aluko naa ti jẹwọ, alaye to si ṣe ni pe awọn eeyan tawọn naa jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun mi-in loun atawọn ẹlẹgbẹ oun ti pa danu, Mercy lojuna NOVA, Ajagbe ati Mugbagba niluu Ado Ekiti, bakan naa lo jẹwọ pe ọpọ eeyan loun ti lu ni jìbìtì daadaa, bakan naa loun tun maa n ṣe tọọgi fun awọn oloṣelu. Supreme Eiye Confraternity lo pe orukọ ẹgbẹ okunkun wọn, bakan naa ko darukọ awọn eeyan bii Yemi Effizy, AY Pumping, Wonderful, T Black, Femi atawọn mi in pe awọn jọ n ṣe e ni.


Nitori eto idibo to n bọ, Ọbasanjọ ati Mimiko ṣepade bonkẹlẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ipade bonkẹlẹ kan waye laarin aarẹ orilẹ-ede yii tẹlẹ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, ati gomina Ondo tẹlẹ, Dokita Olusẹgun Mimiko, ati Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, Ọnarebu Agboọla Ajayi, lori eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu to n bọ. Lati bii ọjọ diẹ sẹyin lawọn eeyan kan ti n gbe e kiri pe o ṣee ṣe ki ẹgbẹ PDP ati ZLP fimọ ṣọkan, ki wọn si di ọkan ṣoṣo ko baa le rọrun fun wọn lati rọwọ mu ninu eto idibo naa. Ọrọ yii tun gbilẹ si i lọsẹ to kọja yii, lẹyin ti gbajugbaja agbẹjọro kan to filu Akurẹ ṣebugbe gbe Ọnarebu Ajayi lọ sile-ẹjọ lori ọrọ iwe-ẹri to fẹẹ fi dije. Ọpọ awọn tọrọ ọhun ka lara ni wọn n parọwa, ti wọn si n bẹ igbakeji gomina ọhun pe ko tete juwọ silẹ koun ati Jẹgẹdẹ si jọ gbero lori bi wọn yoo ṣe yẹ aga mọ Gomina Akeredolu to jẹ oludije ẹgbẹ APC nidii. ALAROYE gbọ pe awọn gomina kan ninu ẹgbẹ PDP ni wọn lọọ bẹ Ọbasanjọ lati ba Mimiko sọrọ boya o ṣee ṣe ko gba si i lẹnu ki oun ati Agboọla le ṣatilẹyin fun Jẹgẹdẹ to jẹ oludije PDP. Ọrọ yii ni Babatọpẹ Ọkẹowo to jẹ akọwe iroyin fun igbakeji gomina juwe gẹgẹ bii ahesọ lasan.


Ọpọ awọn tọrọ ọhun ka lara ni wọn n parọwa, ti wọn si n bẹ igbakeji gomina ọhun pe ko tete juwọ silẹ koun ati Jẹgẹdẹ si jọ gbero lori bi wọn yoo ṣe yẹ aga mọ Gomina Akeredolu to jẹ oludije ẹgbẹ APC nidii. ALAROYE gbọ pe awọn gomina kan ninu ẹgbẹ PDP ni wọn lọọ bẹ Ọbasanjọ lati ba Mimiko sọrọ boya o ṣee ṣe ko gba si i lẹnu ki oun ati Agboọla le ṣatilẹyin fun Jẹgẹdẹ to jẹ oludije PDP. Ọrọ yii ni Babatọpẹ Ọkẹowo to jẹ akọwe iroyin fun igbakeji gomina juwe gẹgẹ bii ahesọ lasan. O ṣalaye fun akọroyin wa lori foonu lalẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ ta a wa yii pe ko sohun to jọ bẹẹ rara. Ọkẹowo ni ko ṣee ṣe ki ọga ohun ṣẹṣẹ waa lọo darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu kan nigba ti eto idibo ku bii ọsẹ kan pere.


O ṣalaye fun akọroyin wa lori foonu lalẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ ta a wa yii pe ko sohun to jọ bẹẹ rara. Ọkẹowo ni ko ṣee ṣe ki ọga ohun ṣẹṣẹ waa lọo darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu kan nigba ti eto idibo ku bii ọsẹ kan pere.


Awọn tọọgi da ipolongo ibo Jẹgẹdẹ ru l’Ọwọ, eeyan marun-un lo fara pa

Oluṣẹyẹ Iyiade Akure Eto ipolongo ibo ẹgbẹ PDP ti wọn fẹẹ ṣe niluu Ipele, nijọba ibilẹ Ọwọ, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣẹ yii, lo fori sanpọn latari rogbodiyankan to bẹ silẹ lọjọ naa. ALAROYE gbọ lati ẹnu awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn pe bi Jẹgẹdẹ atawọn alatilẹyin rẹ ṣe wọ ilu ọhun ti wọn si ni ki awọn lọọ ki ọba wọn lawọn tọọgi kan ti wọn ni wọn n ṣiṣẹ fun ẹgbẹ APC dena de wọn, ti wọn ko si fẹ ki wọn kọja. Ibi ti wọn ti n fa ọrọ yii mọ ara wọn lọwọ ni rogbodiyan ti bẹ silẹ, ninu eyi tawọn ọmọ ẹgbẹ PDP mẹta ti fara pa yannayanna. Awọn ọlọpaa atawọn Sifu Difẹnsi to wa nitosi ni wọn fi agidi tu awọn janduku naa ka, ti wọn si sare gbe awọn to fara pa lọ sile-iwosan fun itọju gẹgẹ bo ṣe sọ. Idi ree ti ẹgbẹ PDP Ondo fi pariwo, ti wọn si n n kilọ fawọn ọmọ ẹgbẹ APC ki wọn tete jawọ ninu akọlu ti wọn n ṣe si wọn. Ẹgbẹ ọhun tun rọ ọga ọlọpaa patapata nilẹ Naijiria lati ba awọn ọmọ abẹ rẹ sọrọ ki wọn yago fun ojuṣaaju ṣiṣe saaju ati lẹyin eto idibo to n bọ lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun yii.


Fẹmi to fika ro ọmọ ọdun marun-un nidii ti wa lọgba ẹwọn Ileṣa

Aderounmu Kazeem Nitori ẹsun pe o ṣe ọmọ ọdun marun-un jakujaku, ile-ẹjọ Magisreeti kan niluu Oṣogbo, nipinlẹ Ọṣun, ti paṣẹ pe ki Fẹmi, ẹni ọdun marundinlogoji, lọọ maa gbatẹgun lọgba ẹwọn kan n’Ileṣa. Ẹsun ti wọn ka si Michael lẹsẹ ni pe o n fi ika ro ọmọ ọdun marun-un ti ko mọ nnkan kan nipa ibalopọ laarin ọkunrin si obinrin nidii lẹyin to gba pata nidii ọmọ ti wọn fi orukọ bo lasiiri yii. Adugbo kan to n jẹ Kọlawọle, lagboole Eṣuyale, niluu Oṣogbo, lọwọ ti tẹ ọkunrin yii lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan-an, ni deede aago mẹjọ aṣaalẹ. Bo tilẹ jẹ pe ọkunrin yii sọ pe oun ko jẹbi, sibẹ, Adajọ Abayọmi Ajala ti ni ki wọn fi Fẹmi pamọ sọgba ẹwọn Ileṣa titi di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹwaa, ti igbẹjọ mi-in yoo tun waye.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Awọn ọmọ Yoruba lawọn o ṣe mọ, abọran ni Awọn Yoruba ti wọn wa ni Kogi ni awọn fẹẹ darapọ mọ awọn eeyan awọn ni ilẹ Oodua. Awọn ọmọ Oodua ti wọn wa ni Kogi naa ni awọn n bọ nilẹ Yoruba lọdọ awọn ọmọ baba awọn. O ti fẹẹ di ojoojumọ ti gbogbo ẹya loriṣiiriṣii n sọ bayii pe awọn ko ṣe Naijiria mọ. Bẹẹ ki i ṣe ijọba ta a kọkọ ni ni Naijiria niyi, a ti ni awọn kan ṣaaju ijọba Buhari yii jare. Ọrọ agba, bi ko ṣẹ lowurọ, yoo ṣẹ lalẹ, bẹẹ ni ọmọde to ba n tẹle ti agba, yoo mọ ọna ti yoo gba lati koju iṣoro to ba ba a. Ọrọ aarẹ ana, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, leeyan yoo ro debẹ, ati awọn mi-in ti wọn ti sọrọ lori bi ijọba Buhari to wa nita yii ṣe n sọ awọn ọmọ Naijiria di ọta ara wọn. Awọn nnkan kan wa ti ijọba yii ṣe ti ko dara, ṣugbọn awọn ti wọn wa lẹgbẹẹ Buhari ko ni ba a sọ ootọ ọrọ, kaka bẹẹ, wọn yoo maa tan an, wọn yoo maa ni awọn n gbeja rẹ, wọn yoo si maa purọ fun un.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bẹẹ ki i ṣe ijọba ta a kọkọ ni ni Naijiria niyi, a ti ni awọn kan ṣaaju ijọba Buhari yii jare. Ọrọ agba, bi ko ṣẹ lowurọ, yoo ṣẹ lalẹ, bẹẹ ni ọmọde to ba n tẹle ti agba, yoo mọ ọna ti yoo gba lati koju iṣoro to ba ba a. Ọrọ aarẹ ana, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, leeyan yoo ro debẹ, ati awọn mi-in ti wọn ti sọrọ lori bi ijọba Buhari to wa nita yii ṣe n sọ awọn ọmọ Naijiria di ọta ara wọn. Awọn nnkan kan wa ti ijọba yii ṣe ti ko dara, ṣugbọn awọn ti wọn wa lẹgbẹẹ Buhari ko ni ba a sọ ootọ ọrọ, kaka bẹẹ, wọn yoo maa tan an, wọn yoo maa ni awọn n gbeja rẹ, wọn yoo si maa purọ fun un. Bi Buhari ba tilẹ fẹẹ si ẹsẹ gbe, tabi to ba fẹẹ ṣiwa-hu, kin ni anfaani awọn amugbalẹgbẹẹ, awọn abanidamọran ti Aarẹ ko jọ, nigba ti wọn ko ba le sọ ododo fun un. Tabi ninu gbogbo awọn yii, ta ni yoo sọ pe oun ko mọ pe ko si igba kankan ti awọn ẹya Fulani di ologomu-gomu si Naijiria lọrun, ti wọn n paayan, ti wọn n jiiyan gbe, ti ijọba ati awọn ọlọpaa ko si ṣe bii ẹni to fi taratara kọju si ọrọ wọn, to fi di pe gbogbo aburu to wu wọn ni wọn n ṣe. Ẹgbẹ Miyetti Allah wa niluu yii, ti wọn yoo ni awọn lawọn ni Naijiria, ko si baba ẹni to le le awọn ni oko oloko, ni ilẹ onilẹ, ni ilu oniluu, pe ko si ohun ti awọn ko le ṣe.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bi Buhari ba tilẹ fẹẹ si ẹsẹ gbe, tabi to ba fẹẹ ṣiwa-hu, kin ni anfaani awọn amugbalẹgbẹẹ, awọn abanidamọran ti Aarẹ ko jọ, nigba ti wọn ko ba le sọ ododo fun un. Tabi ninu gbogbo awọn yii, ta ni yoo sọ pe oun ko mọ pe ko si igba kankan ti awọn ẹya Fulani di ologomu-gomu si Naijiria lọrun, ti wọn n paayan, ti wọn n jiiyan gbe, ti ijọba ati awọn ọlọpaa ko si ṣe bii ẹni to fi taratara kọju si ọrọ wọn, to fi di pe gbogbo aburu to wu wọn ni wọn n ṣe. Ẹgbẹ Miyetti Allah wa niluu yii, ti wọn yoo ni awọn lawọn ni Naijiria, ko si baba ẹni to le le awọn ni oko oloko, ni ilẹ onilẹ, ni ilu oniluu, pe ko si ohun ti awọn ko le ṣe. Awọn ẹgbẹ Arewa ọmọ kekere wa nibẹ ti wọn ni awọn yoo ṣe ijọba ati olori Naijiria titi aye, ẹni ti ko ba si gba ko lọọ pokunso, ẹni to ba si koju awọn, awọn yoo pa tọhun rẹ. Loju ijọba yii lawọn ẹya yii ṣe n bu Yoruba, ti wọn n bu Ibo, ti ijọba Buhari ko si mu wọn. Ṣugbọn bo ba ṣe Ibo lo sọrọ bẹẹ, wọn yoo dẹ ṣọja si i, bo ṣe Yoruba lo wi kinni kan, wọn yoo dẹ DSS si i. Gbogbo eleyii lo fi han pe ijọba yii n gbe si ẹyin ẹni kan, ohun to si n bi awọn ẹya mi-in ninu ree.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Awọn ẹgbẹ Arewa ọmọ kekere wa nibẹ ti wọn ni awọn yoo ṣe ijọba ati olori Naijiria titi aye, ẹni ti ko ba si gba ko lọọ pokunso, ẹni to ba si koju awọn, awọn yoo pa tọhun rẹ. Loju ijọba yii lawọn ẹya yii ṣe n bu Yoruba, ti wọn n bu Ibo, ti ijọba Buhari ko si mu wọn. Ṣugbọn bo ba ṣe Ibo lo sọrọ bẹẹ, wọn yoo dẹ ṣọja si i, bo ṣe Yoruba lo wi kinni kan, wọn yoo dẹ DSS si i. Gbogbo eleyii lo fi han pe ijọba yii n gbe si ẹyin ẹni kan, ohun to si n bi awọn ẹya mi-in ninu ree. Tabi ti ka gba iṣẹ lọwọ Yoruba, ka gbe e fun Ibo tabi Hausa leeyan yoo sọ ni, tabi ti awọn ofin oriṣiiriṣii, bii kaa fẹẹ gba gbogbo ilẹ awọn mi-in fun Fulani, bii ka fẹẹ gba gbogbo eti omi fawọn Fulani lorukọ ijọba apapọ, ko si ẹya kan ti inu rẹ yoo dun si eyi nigba ti wọn ba mọ pe ijọba apapọ ko ṣiṣẹ fawọn, awọn ẹya awọn ti wọn n ṣejọba ni ijọba apapọ n ṣiṣẹ fun. Ohun ti kaluku ṣe n pariwo awọn fẹẹ kuro ni Naijiria ree. Ọjọgbọn Banji Akintoye, olori awọn ẹgbẹ ọmọ Yoruba, ti sọrọ, o ni Yoruba gbọdọ kuro ni Naijiria lai si itajẹsilẹ kan, tabi ifarapa ẹni kan. Ọpọ ọmọ Yoruba lo jọ pe o fara mọ ohun ti baba yii n sọ, ko si ohun meji to fa a ju iwa ijọba ati awọn ti wọn n ṣejọba yii lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Tabi ti ka gba iṣẹ lọwọ Yoruba, ka gbe e fun Ibo tabi Hausa leeyan yoo sọ ni, tabi ti awọn ofin oriṣiiriṣii, bii kaa fẹẹ gba gbogbo ilẹ awọn mi-in fun Fulani, bii ka fẹẹ gba gbogbo eti omi fawọn Fulani lorukọ ijọba apapọ, ko si ẹya kan ti inu rẹ yoo dun si eyi nigba ti wọn ba mọ pe ijọba apapọ ko ṣiṣẹ fawọn, awọn ẹya awọn ti wọn n ṣejọba ni ijọba apapọ n ṣiṣẹ fun. Ohun ti kaluku ṣe n pariwo awọn fẹẹ kuro ni Naijiria ree. Ọjọgbọn Banji Akintoye, olori awọn ẹgbẹ ọmọ Yoruba, ti sọrọ, o ni Yoruba gbọdọ kuro ni Naijiria lai si itajẹsilẹ kan, tabi ifarapa ẹni kan. Ọpọ ọmọ Yoruba lo jọ pe o fara mọ ohun ti baba yii n sọ, ko si ohun meji to fa a ju iwa ijọba ati awọn ti wọn n ṣejọba yii lọ. Ṣe bi wọn yoo ti maa ṣejọba naa ree, bo ba ṣe bi wọn yoo ti maa gbe Fulani gori awọn ẹya to ku ni Naijiria niyi, ki wọn jẹ ki kaluku ṣe tirẹ lọtọ, ki ẹni to ba fẹẹ lọ maa lọ, ki kaluku gba ile lbaba rẹ lọ. A ki ba ni tan ka fa ni nitan ya, bi Naijiria ko ba gbe wa mọ, ẹ jẹ ka maa ba tiwa lọ. Abi ọran ni!


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣe bi wọn yoo ti maa ṣejọba naa ree, bo ba ṣe bi wọn yoo ti maa gbe Fulani gori awọn ẹya to ku ni Naijiria niyi, ki wọn jẹ ki kaluku ṣe tirẹ lọtọ, ki ẹni to ba fẹẹ lọ maa lọ, ki kaluku gba ile lbaba rẹ lọ. A ki ba ni tan ka fa ni nitan ya, bi Naijiria ko ba gbe wa mọ, ẹ jẹ ka maa ba tiwa lọ. Abi ọran ni! Funra yin naa lẹ oo lu APC Ekiti fọ pata Ṣe ẹyin naa ri oriṣiiriṣii idan to lọ lọsẹ to kọja. Awọn kan dide ninu APC ipinlẹ Ekiti, wọn ni awọn ti yọ awọn kan kuro ninu ẹgbẹ naa. Wọn darukọ Babafẹmi Ojudu ati awọn mi-in bẹẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Funra yin naa lẹ oo lu APC Ekiti fọ pata Ṣe ẹyin naa ri oriṣiiriṣii idan to lọ lọsẹ to kọja. Awọn kan dide ninu APC ipinlẹ Ekiti, wọn ni awọn ti yọ awọn kan kuro ninu ẹgbẹ naa. Wọn darukọ Babafẹmi Ojudu ati awọn mi-in bẹẹ. Ẹni to ba ti gbọ awọn orukọ ti wọn da yii yoo ti mọ pe ọrọ naa yoo mu wahala dani. Babafẹmi Ojudu ki ṣe ẹni yẹpẹrẹ ninu APC l’Ekiti, bẹẹ lo tun jẹ oludamọran fun Aarẹ. Ko si bi iru ipinnu bẹẹ ti awọn kan ṣe yii ko ṣe ni i mu wahala dani.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ẹni to ba ti gbọ awọn orukọ ti wọn da yii yoo ti mọ pe ọrọ naa yoo mu wahala dani. Babafẹmi Ojudu ki ṣe ẹni yẹpẹrẹ ninu APC l’Ekiti, bẹẹ lo tun jẹ oludamọran fun Aarẹ. Ko si bi iru ipinnu bẹẹ ti awọn kan ṣe yii ko ṣe ni i mu wahala dani. Ki ilẹ si too ṣu lọjọ yii kan naa, awọn yii ti ni awọn naa yọ Fayẹmi ninu ẹgbẹ wọn, n lọrọ ba di rudurudu. Ohun ti awọn eeyan maa n beere bi iru nnkan bayii ba ṣẹlẹ ni pe ki lo maa n fa ija ajadiju laarin awọn ti wọn maa n pe ara wọn ni ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan naa. Ki lo maa n de ti wọn ki i lee yanju ọrọ to ba ṣẹlẹ laarin wọn funra wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ki ilẹ si too ṣu lọjọ yii kan naa, awọn yii ti ni awọn naa yọ Fayẹmi ninu ẹgbẹ wọn, n lọrọ ba di rudurudu. Ohun ti awọn eeyan maa n beere bi iru nnkan bayii ba ṣẹlẹ ni pe ki lo maa n fa ija ajadiju laarin awọn ti wọn maa n pe ara wọn ni ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan naa. Ki lo maa n de ti wọn ki i lee yanju ọrọ to ba ṣẹlẹ laarin wọn funra wọn. Ohun tawọn yii ṣe maa n beere bẹẹ ni pe bi eeyan ba jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan naa, o yẹ ki ọrọ awọn olori ẹgbẹ wọn le dọgba, ki ipinnu ti wọn ba si fẹẹ ṣe le jẹ ọkan. Ṣugbọn ki i ri bẹẹ ni ọdọ tiwa nibi, paapaa nilẹ Yoruba yii, nitori awọn oloṣelu wa ko si nibẹ nitori pe wọn fẹran araalu, tabi pe wọn kuku loore kan pato ti wọn fẹẹ ṣe fun wọn, nitori tara wọn ni wọn ṣe n ṣe e, ija buruku to si maa n ṣẹlẹ nidii ẹ, ija ẹni ti yoo ṣakoso ẹgbẹ ni. Ṣebi ẹni to ba ṣakoso ẹgbẹ ni nnkan yoo maa dun fun, oun ni yoo maa paṣẹ, ti yoo si maa ṣeto ipo ati owo nina, ohun ti gbogbo oloṣelu si n fẹ niyẹn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ohun tawọn yii ṣe maa n beere bẹẹ ni pe bi eeyan ba jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu kan naa, o yẹ ki ọrọ awọn olori ẹgbẹ wọn le dọgba, ki ipinnu ti wọn ba si fẹẹ ṣe le jẹ ọkan. Ṣugbọn ki i ri bẹẹ ni ọdọ tiwa nibi, paapaa nilẹ Yoruba yii, nitori awọn oloṣelu wa ko si nibẹ nitori pe wọn fẹran araalu, tabi pe wọn kuku loore kan pato ti wọn fẹẹ ṣe fun wọn, nitori tara wọn ni wọn ṣe n ṣe e, ija buruku to si maa n ṣẹlẹ nidii ẹ, ija ẹni ti yoo ṣakoso ẹgbẹ ni. Ṣebi ẹni to ba ṣakoso ẹgbẹ ni nnkan yoo maa dun fun, oun ni yoo maa paṣẹ, ti yoo si maa ṣeto ipo ati owo nina, ohun ti gbogbo oloṣelu si n fẹ niyẹn. Kẹnikẹni ma ro pe ija awọn aṣaaju APC yii, nitori awọn ara Ekiti tabi ilọsiwaju APC funra ẹ ni, nitori tara wọn lasan ni. Bẹẹ o digba ti a ba jawọ ninu iru oṣelu bayii ki nnkan wa too dọgba nilẹ yii, nitori oṣelu ti a n ṣe lọwọlọwọ bayii, oṣelu ti ko ni i mu ilọsiwaju ba orilẹ-ede tabi ipinlẹ kankan ni. Bẹẹ bo ṣe yẹ ko ri ni Akeredolu wi yii o Arakunrin Rotimi Akeredolu sọrọ kan. Nigba ti wọn n sọrọ lori Amọtẹkun ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Kẹnikẹni ma ro pe ija awọn aṣaaju APC yii, nitori awọn ara Ekiti tabi ilọsiwaju APC funra ẹ ni, nitori tara wọn lasan ni. Bẹẹ o digba ti a ba jawọ ninu iru oṣelu bayii ki nnkan wa too dọgba nilẹ yii, nitori oṣelu ti a n ṣe lọwọlọwọ bayii, oṣelu ti ko ni i mu ilọsiwaju ba orilẹ-ede tabi ipinlẹ kankan ni. Bẹẹ bo ṣe yẹ ko ri ni Akeredolu wi yii o Arakunrin Rotimi Akeredolu sọrọ kan. Nigba ti wọn n sọrọ lori Amọtẹkun ni. Asiko ti wọn n halẹ mọ ọn pe ti ko ba jawọ ninu kinni naa, wọn ko ni i fa a kalẹ ninu ẹgbẹ APC ko ṣe gomina lẹẹkeji ni. O sọrọ akin nigba naa, ọrọ naa ni awọn kan si n gbe kiri bayii pe o fi ri awọn ara Ondo fin. Ohun to wi ni pe ki ẹru ma ba ẹnikẹni, ki ẹnikẹni ma ṣe bẹru mọ, tabi ṣe ojo, bo ba jẹ nitori Amọtẹkun yii ni wọn o ṣe ni i dibo foun, ki wọn ma dibo foun o, o loun ko ni i tori ọrọ ibo pa Amọtẹkun ti oun pẹlu awọn gomina to ku n ṣe ti.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Asiko ti wọn n halẹ mọ ọn pe ti ko ba jawọ ninu kinni naa, wọn ko ni i fa a kalẹ ninu ẹgbẹ APC ko ṣe gomina lẹẹkeji ni. O sọrọ akin nigba naa, ọrọ naa ni awọn kan si n gbe kiri bayii pe o fi ri awọn ara Ondo fin. Ohun to wi ni pe ki ẹru ma ba ẹnikẹni, ki ẹnikẹni ma ṣe bẹru mọ, tabi ṣe ojo, bo ba jẹ nitori Amọtẹkun yii ni wọn o ṣe ni i dibo foun, ki wọn ma dibo foun o, o loun ko ni i tori ọrọ ibo pa Amọtẹkun ti oun pẹlu awọn gomina to ku n ṣe ti. Awọn kan ti gbe ọrọ yii jade lasiko yii, ohun ti wọn si fẹẹ fi ṣe ni lati fi han awọn eeyan pe Akererdolu ko ka awọn oludibo ipinlẹ Ondo si, o n sọrọ si wọn kaṣakaṣa, bẹẹ ọrọ naa ki i ṣe ti awọn ara Ondo rara. Ṣugbọn ọrọ naa ko pada ja si ibajẹ fun Arakunrin yii, oriyin lawọn mi-in n gbe fun un. Wọn n gbe oriyin fun un fun iru ọrọ bẹẹ, nitori bo ṣe yẹ ki nnkan ri lo sọ ọ yii.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Awọn kan ti gbe ọrọ yii jade lasiko yii, ohun ti wọn si fẹẹ fi ṣe ni lati fi han awọn eeyan pe Akererdolu ko ka awọn oludibo ipinlẹ Ondo si, o n sọrọ si wọn kaṣakaṣa, bẹẹ ọrọ naa ki i ṣe ti awọn ara Ondo rara. Ṣugbọn ọrọ naa ko pada ja si ibajẹ fun Arakunrin yii, oriyin lawọn mi-in n gbe fun un. Wọn n gbe oriyin fun un fun iru ọrọ bẹẹ, nitori bo ṣe yẹ ki nnkan ri lo sọ ọ yii. Bo ṣe yẹ ki oloṣelu to fẹẹ du ipo ronu lo ṣe yii, iyẹn pe ti awọn eeyan ba waa ri i pe oun kun oju oṣuwọn, ki wọn dibo foun, bi wọn ko ba si dibo foun, oun yoo pada sidii iṣẹ ti oun n ṣe tẹlẹ. Nibi ti nnkan ba ti dara, ki i ṣe oloṣelu to fẹẹ dupo ni yoo maa ko owo oṣelu kalẹ lati na, awọn araalu ti wọn ba fa a kalẹ gbọdọ da si i, eyi ni yoo fi i han pe awọn araalu yii lo funra wọn fa tọhun kalẹ. Oloṣelu to ba ni ohun to n ṣe tẹlẹ, to ni iṣẹ gidi lọwọ, ko gbọdọ bẹru pe wọn dibo foun tabi wọn ko dibo foun, nigba ti ko ba ti jẹ gbese, to si ni iṣẹ to n ṣe tẹlẹ ki ọrọ idibo too waye.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bo ṣe yẹ ki oloṣelu to fẹẹ du ipo ronu lo ṣe yii, iyẹn pe ti awọn eeyan ba waa ri i pe oun kun oju oṣuwọn, ki wọn dibo foun, bi wọn ko ba si dibo foun, oun yoo pada sidii iṣẹ ti oun n ṣe tẹlẹ. Nibi ti nnkan ba ti dara, ki i ṣe oloṣelu to fẹẹ dupo ni yoo maa ko owo oṣelu kalẹ lati na, awọn araalu ti wọn ba fa a kalẹ gbọdọ da si i, eyi ni yoo fi i han pe awọn araalu yii lo funra wọn fa tọhun kalẹ. Oloṣelu to ba ni ohun to n ṣe tẹlẹ, to ni iṣẹ gidi lọwọ, ko gbọdọ bẹru pe wọn dibo foun tabi wọn ko dibo foun, nigba ti ko ba ti jẹ gbese, to si ni iṣẹ to n ṣe tẹlẹ ki ọrọ idibo too waye. Ohun ti gbogbo oloṣelu gbọdọ fi kọra ree, ati Akeredolu funra rẹ. Ọrọ ti Akeredolu sọ lasiko ọrọ Amọtẹkun yii naa ni ko lo lasiko yii, ki oun ati awọn ẹlẹgbẹ ẹ to ku ma fi ọrọ ibo gomina to n bọ yii ṣe bo-o-ba-a-o-pa-a, bo-o-ba-o-bu-u-lẹsẹ, iru ibo ti wọn di ni Edo la fẹ ni Ondo, nibi ti ohun gbogbo yoo ti lọ wọọrọ, ti ẹni ti awọn araalu dibo fun yoo si wọle, ti inu wọn yoo si dun pe awọn lawọn dibo fun. Bo ṣe Akeredolu funra ẹ, bo jẹ ẹlomi-in, ẹni ti yoo ṣe ipinlẹ Ondo daadaa, ti yoo si mu idẹrun ba gbogbo eeyan la fẹ o. Ẹ so fun Gbenga Daniel ko ma fowo ẹ jona o Afi keeyan beere ohun ti gomina ipinlẹ Ogun tẹlẹ n wa bayii o. Bi ẹ ri i bayii nile Olugbọn, ẹ oo ri i nile Arẹsa, gbogbo ọdọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba lo si n rin si kaakiri.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ohun ti gbogbo oloṣelu gbọdọ fi kọra ree, ati Akeredolu funra rẹ. Ọrọ ti Akeredolu sọ lasiko ọrọ Amọtẹkun yii naa ni ko lo lasiko yii, ki oun ati awọn ẹlẹgbẹ ẹ to ku ma fi ọrọ ibo gomina to n bọ yii ṣe bo-o-ba-a-o-pa-a, bo-o-ba-o-bu-u-lẹsẹ, iru ibo ti wọn di ni Edo la fẹ ni Ondo, nibi ti ohun gbogbo yoo ti lọ wọọrọ, ti ẹni ti awọn araalu dibo fun yoo si wọle, ti inu wọn yoo si dun pe awọn lawọn dibo fun. Bo ṣe Akeredolu funra ẹ, bo jẹ ẹlomi-in, ẹni ti yoo ṣe ipinlẹ Ondo daadaa, ti yoo si mu idẹrun ba gbogbo eeyan la fẹ o. Ẹ so fun Gbenga Daniel ko ma fowo ẹ jona o Afi keeyan beere ohun ti gomina ipinlẹ Ogun tẹlẹ n wa bayii o. Bi ẹ ri i bayii nile Olugbọn, ẹ oo ri i nile Arẹsa, gbogbo ọdọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba lo si n rin si kaakiri. Nigba ti oloṣelu ba ti bẹrẹ si i rin iru awọn irin wọnyi, o n ba kinni kan bọ ni. Ko pẹ ti Buruji Kasamu ku ti Daniel kede pe gbogbo irinṣẹ ati agbekalẹ eto oṣelu olowo-nla naa lo ti ko foun Daniel, ohun ti yoo si fi iru irinṣẹ ati agbekalẹ bẹẹ ṣe ko yeeyan. Akọkọ ni pe PDP ni Kaṣamu, Daniel si ti kuro ninu ẹgbẹ naa nigba kan, to ni ibi ti awọn ọmọlẹyin oun ba n lọ loun n lọ, bẹẹ awọn ọmọlẹyin ẹ to n wi yii ti gba inu APC lọ nigba naa.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Nigba ti oloṣelu ba ti bẹrẹ si i rin iru awọn irin wọnyi, o n ba kinni kan bọ ni. Ko pẹ ti Buruji Kasamu ku ti Daniel kede pe gbogbo irinṣẹ ati agbekalẹ eto oṣelu olowo-nla naa lo ti ko foun Daniel, ohun ti yoo si fi iru irinṣẹ ati agbekalẹ bẹẹ ṣe ko yeeyan. Akọkọ ni pe PDP ni Kaṣamu, Daniel si ti kuro ninu ẹgbẹ naa nigba kan, to ni ibi ti awọn ọmọlẹyin oun ba n lọ loun n lọ, bẹẹ awọn ọmọlẹyin ẹ to n wi yii ti gba inu APC lọ nigba naa. Ko sẹni to si gburoo oun naa sinu PDP taara mọ, nitori gbogbo ohun ti wọn n ṣe, ko si eyi to ba wọn da si. Wọn ko ri i ninu APC naa taara, bo tilẹ jẹ awọn pupọ ni wọn gba pe ohun to n ṣe niyẹn. Ṣugbọn ju gbogbo ẹ lọ, Daniel n mura kinni kan bayii, nigba ti ko si ti le ṣe gomina kankan mọ, afaimọ ko ma jẹ ipo to ga ju bẹẹ lọ lo n wa.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ko sẹni to si gburoo oun naa sinu PDP taara mọ, nitori gbogbo ohun ti wọn n ṣe, ko si eyi to ba wọn da si. Wọn ko ri i ninu APC naa taara, bo tilẹ jẹ awọn pupọ ni wọn gba pe ohun to n ṣe niyẹn. Ṣugbọn ju gbogbo ẹ lọ, Daniel n mura kinni kan bayii, nigba ti ko si ti le ṣe gomina kankan mọ, afaimọ ko ma jẹ ipo to ga ju bẹẹ lọ lo n wa. Bi ọrọ awọn oloṣelu ti ri nu-un, nigba ti wọn ba fẹẹ gbawin ẹba ni wọn n ṣoju aanu, bi wọn ba yo tan, wọn yoo di ọkọ ẹni to ta ounjẹ lawin fun wọn. Ohun yoowu ti Daniel ba fẹẹ ṣe, bo ba jẹ nigba to n ṣe gomina ati awọn ipo mi-in to ti di mu, to ba ṣe e daadaa, awọn araalu yoo jade si i, wọn yoo si ni ẹni ti awọn fẹ niyi. Ṣugbọn to ba ṣe igberaga ati itapakaka lo n ba kiri nigba to wa nipo, ti ẹnikẹni ko si jọ ọ loju, to jẹ eyi to ba ti wa ninu ẹ ni yoo ṣe, asiko ti yoo gbẹsan ẹ naa lo n bọ yii, nitori ohun ti kaluku ba ṣe ni yoo gbẹsan.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bi ọrọ awọn oloṣelu ti ri nu-un, nigba ti wọn ba fẹẹ gbawin ẹba ni wọn n ṣoju aanu, bi wọn ba yo tan, wọn yoo di ọkọ ẹni to ta ounjẹ lawin fun wọn. Ohun yoowu ti Daniel ba fẹẹ ṣe, bo ba jẹ nigba to n ṣe gomina ati awọn ipo mi-in to ti di mu, to ba ṣe e daadaa, awọn araalu yoo jade si i, wọn yoo si ni ẹni ti awọn fẹ niyi. Ṣugbọn to ba ṣe igberaga ati itapakaka lo n ba kiri nigba to wa nipo, ti ẹnikẹni ko si jọ ọ loju, to jẹ eyi to ba ti wa ninu ẹ ni yoo ṣe, asiko ti yoo gbẹsan ẹ naa lo n bọ yii, nitori ohun ti kaluku ba ṣe ni yoo gbẹsan. Eyi ni ki Daniel ro ko too bẹrẹ inawo, eyi ni ko ro ko too maa kiri ile Ọbasanjọ, lọ sile Faṣoranti tabi ile Adebanjọ, bi bẹẹ kọ, bii ẹni to fowo jona lasan ni. Ẹyin tẹ ẹ ba si mọ ọn, ẹ gba a nimọran, ko ma fowo ẹ jona o. Oluwoo atawọn afọbajẹ ẹ, ẹni kan ni yoo rẹyin ẹni kan Awọn afọbajẹ ilu Iwo ti jade, wọn lawọn o fẹ Oluwoo mọ. Ọsẹ to kọja ni wọn kede bẹẹ, ti wọn ni awọn ko fẹ Ọba Akanbi Adewale nipo ọba awọn mọ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Eyi ni ki Daniel ro ko too bẹrẹ inawo, eyi ni ko ro ko too maa kiri ile Ọbasanjọ, lọ sile Faṣoranti tabi ile Adebanjọ, bi bẹẹ kọ, bii ẹni to fowo jona lasan ni. Ẹyin tẹ ẹ ba si mọ ọn, ẹ gba a nimọran, ko ma fowo ẹ jona o. Oluwoo atawọn afọbajẹ ẹ, ẹni kan ni yoo rẹyin ẹni kan Awọn afọbajẹ ilu Iwo ti jade, wọn lawọn o fẹ Oluwoo mọ. Ọsẹ to kọja ni wọn kede bẹẹ, ti wọn ni awọn ko fẹ Ọba Akanbi Adewale nipo ọba awọn mọ. Oriṣiiriṣii ẹsun ni wọn ka kalẹ si i lọrun, ọpọ awọn ẹsun yii ni awọn araalu si mọ tẹlẹ, wọn mọ pe ko si ọba Yoruba ti i ṣe ọpọ ohun ti ọba yii ṣe. Awọn ọdọ mi-in wa ti wọn ko mọ aṣa, ti wọn ko si mọ ohun to jẹ ti Yoruba, to jẹ aye oyinbo ati ọlaju-odi ti wọn ni ti da wọn ni laakaye ru, ti wọn n sọ pe Akanbi Adewale ki i ṣe ọba lasan, ọba to ni Swaga, ọba to ja si i, ọba to laroma, ati ọpọ oriṣii inagijẹ raurau bẹẹ ni ọba yii, ọba ti awọn ọdọ fẹran ni. Aṣa Yoruba ko gba eleyii, ipo ọba ki i ṣe eyi ti ẹnikan n fi wọlẹ, tabi to n sọ di yẹyẹ laarin awọn ọmọ Oodua gbogbo.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Oriṣiiriṣii ẹsun ni wọn ka kalẹ si i lọrun, ọpọ awọn ẹsun yii ni awọn araalu si mọ tẹlẹ, wọn mọ pe ko si ọba Yoruba ti i ṣe ọpọ ohun ti ọba yii ṣe. Awọn ọdọ mi-in wa ti wọn ko mọ aṣa, ti wọn ko si mọ ohun to jẹ ti Yoruba, to jẹ aye oyinbo ati ọlaju-odi ti wọn ni ti da wọn ni laakaye ru, ti wọn n sọ pe Akanbi Adewale ki i ṣe ọba lasan, ọba to ni Swaga, ọba to ja si i, ọba to laroma, ati ọpọ oriṣii inagijẹ raurau bẹẹ ni ọba yii, ọba ti awọn ọdọ fẹran ni. Aṣa Yoruba ko gba eleyii, ipo ọba ki i ṣe eyi ti ẹnikan n fi wọlẹ, tabi to n sọ di yẹyẹ laarin awọn ọmọ Oodua gbogbo. Idi eyi ni pe ni ilu kọọkan, awọn ọba yii ni wọn di aṣa ati iṣe Yoruba mu, gbogbo ohun abalaye ati awọn nnkan baba-nla wa nilẹ Yoruba, ọwọ awọn ọba lo yẹ ka ti ba a. Awọn iwa ọmọluabi, awọn ohun to yẹ ki Yoruba ṣe ati eyi ti wọn ko gbọdọ ṣe, gbogbo awọn nnkan wọnyi lo wa lọwọ awọn ọba wa. Ọba to ba waa pa eleyii ti, ti wọn n pe e ni ọba to ni Swaga, iru ọba bẹẹ ko yẹ lori oye loootọ. Ṣugbọn ọrọ ko dun lẹnu iya ole!


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Idi eyi ni pe ni ilu kọọkan, awọn ọba yii ni wọn di aṣa ati iṣe Yoruba mu, gbogbo ohun abalaye ati awọn nnkan baba-nla wa nilẹ Yoruba, ọwọ awọn ọba lo yẹ ka ti ba a. Awọn iwa ọmọluabi, awọn ohun to yẹ ki Yoruba ṣe ati eyi ti wọn ko gbọdọ ṣe, gbogbo awọn nnkan wọnyi lo wa lọwọ awọn ọba wa. Ọba to ba waa pa eleyii ti, ti wọn n pe e ni ọba to ni Swaga, iru ọba bẹẹ ko yẹ lori oye loootọ. Ṣugbọn ọrọ ko dun lẹnu iya ole! Awọn afọbajẹ ti wọn fẹẹ yọ Oluwoo yii, ṣe wọn ko ṣe iwadii daadaa ki wọn too fi i sori oye ni, tabi owo ni wọn gba lọwọ ẹ bi awọn kan ti wi. Ṣe wọn ko beere ọrọ naa lọwọ Ifa ni. Kin ni Ifa sọ fun wọn nigba naa.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Awọn afọbajẹ ti wọn fẹẹ yọ Oluwoo yii, ṣe wọn ko ṣe iwadii daadaa ki wọn too fi i sori oye ni, tabi owo ni wọn gba lọwọ ẹ bi awọn kan ti wi. Ṣe wọn ko beere ọrọ naa lọwọ Ifa ni. Kin ni Ifa sọ fun wọn nigba naa. Ṣebi ojuṣe awọn afọbajẹ wọnyi ni lati wadii ẹni ti wọn fẹẹ fi sori oye daadaa ki wọn too gbe e debẹ, wọn yoo lo ọna Ifa ati awọn ọna mi-in lati ṣewadii onitọhun, ki wọn le mọ bi ẹni ti yoo yẹ loye ni tabi ẹni ti ko yẹ. Ọlọrun nikan lo mọ ohun ti Adewale gbe fun wọn, wọn gba tọwọ ẹ tan, wọn fi i jọba, wọn waa ni iwa rẹ ko daa. Bi wọn ba le Oluwoo, o yẹ ki wọn le awọn eeyan yii naa danu lori oye ni, nitori iwa awọn paapaa ko daa.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣebi ojuṣe awọn afọbajẹ wọnyi ni lati wadii ẹni ti wọn fẹẹ fi sori oye daadaa ki wọn too gbe e debẹ, wọn yoo lo ọna Ifa ati awọn ọna mi-in lati ṣewadii onitọhun, ki wọn le mọ bi ẹni ti yoo yẹ loye ni tabi ẹni ti ko yẹ. Ọlọrun nikan lo mọ ohun ti Adewale gbe fun wọn, wọn gba tọwọ ẹ tan, wọn fi i jọba, wọn waa ni iwa rẹ ko daa. Bi wọn ba le Oluwoo, o yẹ ki wọn le awọn eeyan yii naa danu lori oye ni, nitori iwa awọn paapaa ko daa. Ju gbogbo ẹ lọ, bi ija yii ba ṣee pari, ki wọn yanju ẹ, awọn afọbajẹ yoo ti kọ ọgbọn lati idi eyi, wọn yoo le ṣe ojuṣe wọn daadaa ki wọn too fiiyan sipo ọba; Adewale Akanbi naa yoo ti kọgbọn, yoo mọ pe wọn le yọ oun, yoo si bẹrẹ si i huwa bii Oluwoo tootọ!


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ju gbogbo ẹ lọ, bi ija yii ba ṣee pari, ki wọn yanju ẹ, awọn afọbajẹ yoo ti kọ ọgbọn lati idi eyi, wọn yoo le ṣe ojuṣe wọn daadaa ki wọn too fiiyan sipo ọba; Adewale Akanbi naa yoo ti kọgbọn, yoo mọ pe wọn le yọ oun, yoo si bẹrẹ si i huwa bii Oluwoo tootọ!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Asiko inira leleyii, ki i ṣe ọdun ominira Ko si ẹni ti ko mọ pe inira wa lorile-ede yii bayii, ohun to si n baayan lẹru ni pe ojoojumọ ni inira naa n pọ si i. Ẹni ti ko ba gbadun ri, ti ko jẹ anfaani ina ojoojumọ, omi ẹrọ, titi to dara gan-an, ni Naijiria yii naa ni, ki i ṣe ni orilẹ-ede mi-in o, tọhun ko ni i mọ pe inira gidi wa nilẹ yii, yoo ro pe ninu ominira la wa nitootọ. Ṣugbọn inira gidi wa, o wa fun wa nibi gbogbo ni ilẹ wa. Awọn ijọba to ti lọ sẹyin ṣe oriṣiiriṣii aidaa lati mu inira yii wa, ohun ti gbogbo eeyan si ro ni pe pẹlu ijọba tuntun ti Aarẹ Muhammadu Buhari ṣeleri pe oun n mu bọ, gbogbo ohun to daru ni wọn yoo tun ṣe, nitori ẹ ni wọn si ṣe dibo fun un. Ki Buhari too wọle, funra ẹ lo fẹnu ara rẹ sọ pe oun mọ gbogbo iya to n jẹ Naijiria. O ni oun mọ ohun to fa a ti eto aabo Naijiria ko fi dara, tawọn afẹmiṣofo fi n dun mahurumahuru mọ gbogbo ọmọ Naijiria, o ni ijọba to wa nibẹ nigba naa ni ko ṣeto igbaradi ati itọju to yẹ fun awọn jagunjagun wa, ati pe ti oun ba de, gbogbo rẹ ni yoo yanju. Buhari ti de, nnkan kan ko yanju, kaka ki ewe agbọn dẹ ni, koko lo n le.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ki Buhari too wọle, funra ẹ lo fẹnu ara rẹ sọ pe oun mọ gbogbo iya to n jẹ Naijiria. O ni oun mọ ohun to fa a ti eto aabo Naijiria ko fi dara, tawọn afẹmiṣofo fi n dun mahurumahuru mọ gbogbo ọmọ Naijiria, o ni ijọba to wa nibẹ nigba naa ni ko ṣeto igbaradi ati itọju to yẹ fun awọn jagunjagun wa, ati pe ti oun ba de, gbogbo rẹ ni yoo yanju. Buhari ti de, nnkan kan ko yanju, kaka ki ewe agbọn dẹ ni, koko lo n le. Awọn ti wọn n ba a ṣejọba ti purọ titi, amọ lọjọ ti wọn ba sọ pe awọn rẹyin Boko Haram, ọjọ keji lawọn tọhun yoo tun paayan lọ rẹpẹtẹ, ti wọn yoo si leri pe ko sẹni to le kapa awọn. Tabi ti eto pe ko si olori tabi ọga nidii iṣẹ ijọba to gbọdọ lọ si orilẹ-ede mi-in lọọ gbatọju la oo sọ ni! Buhari funra rẹ lo sọ pe iwa ti ko daa ni, ati pe bi oun ba de, ko sẹni ti yoo dan iru rẹ wo ninu ijọba oun.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Awọn ti wọn n ba a ṣejọba ti purọ titi, amọ lọjọ ti wọn ba sọ pe awọn rẹyin Boko Haram, ọjọ keji lawọn tọhun yoo tun paayan lọ rẹpẹtẹ, ti wọn yoo si leri pe ko sẹni to le kapa awọn. Tabi ti eto pe ko si olori tabi ọga nidii iṣẹ ijọba to gbọdọ lọ si orilẹ-ede mi-in lọọ gbatọju la oo sọ ni! Buhari funra rẹ lo sọ pe iwa ti ko daa ni, ati pe bi oun ba de, ko sẹni ti yoo dan iru rẹ wo ninu ijọba oun. Ṣugbọn titi di bi a ti n wi yii, Ọga Buhari funra rẹ ko ni ibi to ti n gba itọju ju ilu oyinbo lọ. Bi ẹnikẹni ba si sọ pe iwa naa ko dara to, to si gbiyanju lati ran awọn eeyan leti ohun ti Buhari funra ẹ sọ nipa gbigbe alaisan lọ siluu oyinbo fun itọju, awọn eeyan ti wọn n ṣejọba yoo bẹrẹ si i bu u, tabi ki wọn tilẹ maa fi awọn agbofinro halẹ mọ ọn. Buhari lo sọ fun wa ko too gbajọba pe ẹronpileeni to wa nile Aarẹ Naijiria ti pọ ju, ko si ohun to yẹ ki aarẹ kan maa fi iru awọn eronpileeni to pọ to bẹẹ ṣe nile ijọba.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn titi di bi a ti n wi yii, Ọga Buhari funra rẹ ko ni ibi to ti n gba itọju ju ilu oyinbo lọ. Bi ẹnikẹni ba si sọ pe iwa naa ko dara to, to si gbiyanju lati ran awọn eeyan leti ohun ti Buhari funra ẹ sọ nipa gbigbe alaisan lọ siluu oyinbo fun itọju, awọn eeyan ti wọn n ṣejọba yoo bẹrẹ si i bu u, tabi ki wọn tilẹ maa fi awọn agbofinro halẹ mọ ọn. Buhari lo sọ fun wa ko too gbajọba pe ẹronpileeni to wa nile Aarẹ Naijiria ti pọ ju, ko si ohun to yẹ ki aarẹ kan maa fi iru awọn eronpileeni to pọ to bẹẹ ṣe nile ijọba. Ṣugbọn ni bayii, ẹronpileeni to wa nile Aarẹ pọ ju ti ki Buhari too de lọ, ti awọn ọmọ rẹ ati awọn ọrẹ ọmọ rẹ si n lo ẹronpileeni ijọba yii lati fi ṣe ohun ti ki ṣe iṣẹ ijọba Naijiria rara. Eto ọrọ aje bajẹ, eto idagbasoke wa si duro si oju kan, ko si sẹni to le sọrọ, afi ẹni ti wọn yoo pe ni ọta ijọba. Ni asiko ti ara n ni gbogbo agbaye, ijọba tiwa gbe owo lori owo-epo, wọn gbe owo lori owo ina, wọn si da mẹkunnu si iya ti ko ṣee ka tan, wọn si ni ẹnikẹni ko gbọdọ wi kinni kan. Iwa ibajẹ ti Buhari sọ pe oun yoo gbogun ti ko dinku, kaka bẹẹ, o n le si i ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn ni bayii, ẹronpileeni to wa nile Aarẹ pọ ju ti ki Buhari too de lọ, ti awọn ọmọ rẹ ati awọn ọrẹ ọmọ rẹ si n lo ẹronpileeni ijọba yii lati fi ṣe ohun ti ki ṣe iṣẹ ijọba Naijiria rara. Eto ọrọ aje bajẹ, eto idagbasoke wa si duro si oju kan, ko si sẹni to le sọrọ, afi ẹni ti wọn yoo pe ni ọta ijọba. Ni asiko ti ara n ni gbogbo agbaye, ijọba tiwa gbe owo lori owo-epo, wọn gbe owo lori owo ina, wọn si da mẹkunnu si iya ti ko ṣee ka tan, wọn si ni ẹnikẹni ko gbọdọ wi kinni kan. Iwa ibajẹ ti Buhari sọ pe oun yoo gbogun ti ko dinku, kaka bẹẹ, o n le si i ni. Ojoojumọ la n gbọ iro owo nla nla ti wọn n gbe jade nile ijọba, ibi ti awọn owo naa n wọlẹ si ko si ye ẹnikan. Ṣugbọn tẹ ẹ ba ti wi kinni kan, wọn yoo ni awọn alatako ijọba ni, awọn oloṣelu ni, awọn ti ko ṣe ẹsin Buhari ni, ati awọn ọrọ ẹtan bẹẹ bẹẹ. Awọn ti wọn yi Buhari ka n tan an, wọn si ro pe ọmọ Naijiria lawọn n tan, wọn n purọ fun un, wọn ro pe awọn ọmọ Naijiria lawọn n purọ fun.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ojoojumọ la n gbọ iro owo nla nla ti wọn n gbe jade nile ijọba, ibi ti awọn owo naa n wọlẹ si ko si ye ẹnikan. Ṣugbọn tẹ ẹ ba ti wi kinni kan, wọn yoo ni awọn alatako ijọba ni, awọn oloṣelu ni, awọn ti ko ṣe ẹsin Buhari ni, ati awọn ọrọ ẹtan bẹẹ bẹẹ. Awọn ti wọn yi Buhari ka n tan an, wọn si ro pe ọmọ Naijiria lawọn n tan, wọn n purọ fun un, wọn ro pe awọn ọmọ Naijiria lawọn n purọ fun. Wọn ba ohun gbogbo jẹ, wọn si da gbogbo nnkan ru lasiko ijọba yii, ohun kan ti a si ranti bayii ni inira. O ba ni o, ọrọ yii ko ti i bajẹ, Buhari ṣi ni ọdun mẹta din diẹ lati fi ṣe atunṣe, ati lati fi orukọ rẹ sinu iwe awọn eeyan rere ni Naijiria titi aye. Ki Buhari yiwa pada, ki awọn ti wọn ba a ṣejọba yii naa yiwa pada, ki wọn tun eto ọrọ aje wa ṣe, ki wọn yọwọ iwa ẹlẹyamẹya ninu ijọba wọn, ki wọn si mu iyapa to wa laarin awọn ọmọ Naijiria kuro pata.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Wọn ba ohun gbogbo jẹ, wọn si da gbogbo nnkan ru lasiko ijọba yii, ohun kan ti a si ranti bayii ni inira. O ba ni o, ọrọ yii ko ti i bajẹ, Buhari ṣi ni ọdun mẹta din diẹ lati fi ṣe atunṣe, ati lati fi orukọ rẹ sinu iwe awọn eeyan rere ni Naijiria titi aye. Ki Buhari yiwa pada, ki awọn ti wọn ba a ṣejọba yii naa yiwa pada, ki wọn tun eto ọrọ aje wa ṣe, ki wọn yọwọ iwa ẹlẹyamẹya ninu ijọba wọn, ki wọn si mu iyapa to wa laarin awọn ọmọ Naijiria kuro pata. Asiko ọdun ominira yii lo yẹ ki wọn lo lati fi ṣe eyi, ka le bọ ninu inira to n yọ wa lẹnu. Ibo ti wọn di ni Edo nijọsi, bo ti yẹ ki nnkan ri niyẹn Bi nnkan kan ba wa ti eeyan gbọdọ bẹ Ọlọrun fun ni Naijiria wa yii, iru ibo ti wọn di ni ipinlẹ Edo lọsẹ to kọja lọhun-un ni. Ki i ṣe nitori pe Gomina Godwin Ọbaseki lo wọle ni o, ṣugbọn nitori bi eto idibo naa ti lọ ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Asiko ọdun ominira yii lo yẹ ki wọn lo lati fi ṣe eyi, ka le bọ ninu inira to n yọ wa lẹnu. Ibo ti wọn di ni Edo nijọsi, bo ti yẹ ki nnkan ri niyẹn Bi nnkan kan ba wa ti eeyan gbọdọ bẹ Ọlọrun fun ni Naijiria wa yii, iru ibo ti wọn di ni ipinlẹ Edo lọsẹ to kọja lọhun-un ni. Ki i ṣe nitori pe Gomina Godwin Ọbaseki lo wọle ni o, ṣugbọn nitori bi eto idibo naa ti lọ ni. O fẹrẹ jẹ pe ibo akọkọ ti a oo di ti ijọba apapọ ko ni i lo agbara wọn le lori niyi, ti wọn yoo jẹ ki ẹni ti awọn araalu dibo fun gan-an wọle, ti wọn yoo si lo agbara wọn lati ri i pe ko si oloṣelu to ri tọọgi lo, tabi to lo awọn ọlọpaa tabi ṣọja lati halẹ mọ awọn to ku, tabi dẹru ba awọn araalu, ti ibo naa ko fi ni i ṣee ṣe. Ibo ti wọn di ni Ekiti lọjọsi, kaluku lo mọ bi ọrọ ibo naa ti ri, eyi ti wọn si di gbẹyin ni Ọṣun, o lohun tawọn araalu sọ, bo tilẹ jẹ pe awọn oloṣelu yoo maa purọ funra wọn, wọn yoo maa tan araalu, wọn yoo ni bo ti yẹ ki kinni naa lọ lo lọ. Ohun yoowu to ba jẹ ki ijọba Buhari sọ pe bi ibo Edo yoo ṣe lọ niyẹn, ohun daadaa ni o, nitori o jẹ ki ifẹ awọn araalu han, ko si si ẹni to yi esi ibo, tabi to ji apoti ibo gbe, nitori oloṣelu kan. Bi ijọba ba ṣe eleyii nidii eto idibo gbogbo, kia lawọn oloṣelu wa yoo kọ ọgbọn tuntun, wọn yoo mọ pe agbara gbogbo, ọwọ awọn araalu lo wa, ẹni ti wọn ba si fẹ ni wọn yoo yan sipo olori wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O fẹrẹ jẹ pe ibo akọkọ ti a oo di ti ijọba apapọ ko ni i lo agbara wọn le lori niyi, ti wọn yoo jẹ ki ẹni ti awọn araalu dibo fun gan-an wọle, ti wọn yoo si lo agbara wọn lati ri i pe ko si oloṣelu to ri tọọgi lo, tabi to lo awọn ọlọpaa tabi ṣọja lati halẹ mọ awọn to ku, tabi dẹru ba awọn araalu, ti ibo naa ko fi ni i ṣee ṣe. Ibo ti wọn di ni Ekiti lọjọsi, kaluku lo mọ bi ọrọ ibo naa ti ri, eyi ti wọn si di gbẹyin ni Ọṣun, o lohun tawọn araalu sọ, bo tilẹ jẹ pe awọn oloṣelu yoo maa purọ funra wọn, wọn yoo maa tan araalu, wọn yoo ni bo ti yẹ ki kinni naa lọ lo lọ. Ohun yoowu to ba jẹ ki ijọba Buhari sọ pe bi ibo Edo yoo ṣe lọ niyẹn, ohun daadaa ni o, nitori o jẹ ki ifẹ awọn araalu han, ko si si ẹni to yi esi ibo, tabi to ji apoti ibo gbe, nitori oloṣelu kan. Bi ijọba ba ṣe eleyii nidii eto idibo gbogbo, kia lawọn oloṣelu wa yoo kọ ọgbọn tuntun, wọn yoo mọ pe agbara gbogbo, ọwọ awọn araalu lo wa, ẹni ti wọn ba si fẹ ni wọn yoo yan sipo olori wọn. Oloṣelu to ba mọ pe oun n pada bọ waa ba awọn eeyan fun ipo giga tabi fun saa keji, yoo ṣe daadaa nigba to ba n ṣejọba, tabi to ba n ṣe aṣoju wọn. Iyẹn ni ibo naa ṣe daa gan-an loju wa, ti a si bẹ ijọba ati awọn olori eto idibo lati fi ibo ti wọn di ni Edo yii ṣe awokọṣe, ki wọn maa lo o fun gbogbo ibo to ba ku, o si daju pe igbesẹ ti yoo mu Naijiria daa gidigidi ni. Ọrọ naa ki i ṣe bi Buhari ti wi ṣaa o Nigba ti Gomina Godwin Obaseki wọle tan ni Edo, ẹni akọkọ to lọọ ki naa ni Aarẹ Muhammadu Buhari.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Oloṣelu to ba mọ pe oun n pada bọ waa ba awọn eeyan fun ipo giga tabi fun saa keji, yoo ṣe daadaa nigba to ba n ṣejọba, tabi to ba n ṣe aṣoju wọn. Iyẹn ni ibo naa ṣe daa gan-an loju wa, ti a si bẹ ijọba ati awọn olori eto idibo lati fi ibo ti wọn di ni Edo yii ṣe awokọṣe, ki wọn maa lo o fun gbogbo ibo to ba ku, o si daju pe igbesẹ ti yoo mu Naijiria daa gidigidi ni. Ọrọ naa ki i ṣe bi Buhari ti wi ṣaa o Nigba ti Gomina Godwin Obaseki wọle tan ni Edo, ẹni akọkọ to lọọ ki naa ni Aarẹ Muhammadu Buhari. Ohun to daa ni. Akọkọ ni pe o fi han bi olori orilẹ-ede kan ṣe gbọdọ jẹ, pe gbogbo eeyan ilu rẹ lo gbọdọ ko mọra, lai fi ti ẹsin, tabi ẹya, tabi ẹgbẹ oṣelu kan ṣe. Bi gomina ba jẹ APC, tabi PDP, iyẹn ko le sọ pe ko gbọdọ ri Buhari, nitori pe ọkunrin naa ki i ṣe ti ẹgbẹ oṣelu wọn, ipo to jẹ ti gbogbo ọmọ Naijiria ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ohun to daa ni. Akọkọ ni pe o fi han bi olori orilẹ-ede kan ṣe gbọdọ jẹ, pe gbogbo eeyan ilu rẹ lo gbọdọ ko mọra, lai fi ti ẹsin, tabi ẹya, tabi ẹgbẹ oṣelu kan ṣe. Bi gomina ba jẹ APC, tabi PDP, iyẹn ko le sọ pe ko gbọdọ ri Buhari, nitori pe ọkunrin naa ki i ṣe ti ẹgbẹ oṣelu wọn, ipo to jẹ ti gbogbo ọmọ Naijiria ni. Pe Buhari gba Ọbaseki laaye ko waa ri oun yii, nnkan daadaa ni, apẹẹrẹ to si yẹ ki ẹni yoowu to ba pe ara rẹ ni olori ilẹ yii ni, nitori ọmọ APC ni Buhari, ọmọ ẹgbẹ PDP si ni gomina Edo. Ohun to yẹ ko maa ṣẹlẹ nilẹ wa niyi. Ṣugbọn kinni kan wa ti Buhari sọ nigba to ri Gomina Obasẹki, boya nitori inu rẹ to dun ni o, abi nitori nnkan mi-in.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Pe Buhari gba Ọbaseki laaye ko waa ri oun yii, nnkan daadaa ni, apẹẹrẹ to si yẹ ki ẹni yoowu to ba pe ara rẹ ni olori ilẹ yii ni, nitori ọmọ APC ni Buhari, ọmọ ẹgbẹ PDP si ni gomina Edo. Ohun to yẹ ko maa ṣẹlẹ nilẹ wa niyi. Ṣugbọn kinni kan wa ti Buhari sọ nigba to ri Gomina Obasẹki, boya nitori inu rẹ to dun ni o, abi nitori nnkan mi-in. Buhari ni ko si ohun to buru bi oloṣelu ba nawo rẹpẹtẹ fawọn araalu lasiko ti wọn ba fẹẹ dibo, nitori owo ti awọn oloṣelu ba na yii yoo ṣe awọn eeyan naa lanfaani lasiko ọhun, yoo si ran wọn lọwọ lati ri jijẹ-mimu. Haa, Buhari! Bawo ni olori ijọba wa yoo ṣe sọ bẹẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Buhari ni ko si ohun to buru bi oloṣelu ba nawo rẹpẹtẹ fawọn araalu lasiko ti wọn ba fẹẹ dibo, nitori owo ti awọn oloṣelu ba na yii yoo ṣe awọn eeyan naa lanfaani lasiko ọhun, yoo si ran wọn lọwọ lati ri jijẹ-mimu. Haa, Buhari! Bawo ni olori ijọba wa yoo ṣe sọ bẹẹ. Owo ti oloṣelu fẹẹ na faraalu yii, nibo ni yoo ti ri i. Bo ba jẹ o ya a ni, bo ba si jẹ o ji i ni, ṣe ko ṣaa ti na an fawọn araalu naa ni! Tabi Aarẹ wa ko mọ pe bi oloṣelu ba na owo bayii nitori pe o fẹẹ ṣeto idibo, yoo gba owo naa pada nile ijọba bo ba debẹ ṣaa ni. Ṣebi oniṣowo ni!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Owo ti oloṣelu fẹẹ na faraalu yii, nibo ni yoo ti ri i. Bo ba jẹ o ya a ni, bo ba si jẹ o ji i ni, ṣe ko ṣaa ti na an fawọn araalu naa ni! Tabi Aarẹ wa ko mọ pe bi oloṣelu ba na owo bayii nitori pe o fẹẹ ṣeto idibo, yoo gba owo naa pada nile ijọba bo ba debẹ ṣaa ni. Ṣebi oniṣowo ni! Ati pe njẹ o waa dara ki araalu maa beere owo lọwọ oloṣelu ki wọn too dibo fun un. Ki lo de ti ijọba ko wa ọna lati ṣeto igbe-aye rere ti ko ni i jẹ ki araalu gbowo lọwọ oloṣelu kankan, ki ijọba si tun ṣalaye fawọn eeyan yii pe owo ti wọn n gba lọwọ oloṣelu ko daa, nitori bii ẹni to n ta ọjọ iwaju ara wọn ati tawọn ọmọ wọn nitori owo taṣẹrẹ ni. Ko yẹ ko jẹ olori ilẹ wa ni yoo maa dunnu pe awọn oloṣelu n fi owo abẹtẹlẹ fawọn araalu, ti yoo si tun sọ pe inu oun n dun si i. Idunnu wo lo wa ninu iwa ka fi owo abu ṣe abu lalejo, ki oloṣelu maa ji owo araalu ko, ko si maa fi ra ibo lọdọ wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ati pe njẹ o waa dara ki araalu maa beere owo lọwọ oloṣelu ki wọn too dibo fun un. Ki lo de ti ijọba ko wa ọna lati ṣeto igbe-aye rere ti ko ni i jẹ ki araalu gbowo lọwọ oloṣelu kankan, ki ijọba si tun ṣalaye fawọn eeyan yii pe owo ti wọn n gba lọwọ oloṣelu ko daa, nitori bii ẹni to n ta ọjọ iwaju ara wọn ati tawọn ọmọ wọn nitori owo taṣẹrẹ ni. Ko yẹ ko jẹ olori ilẹ wa ni yoo maa dunnu pe awọn oloṣelu n fi owo abẹtẹlẹ fawọn araalu, ti yoo si tun sọ pe inu oun n dun si i. Idunnu wo lo wa ninu iwa ka fi owo abu ṣe abu lalejo, ki oloṣelu maa ji owo araalu ko, ko si maa fi ra ibo lọdọ wọn. Ọrọ ti Aarẹ sọ ku diẹ kaato, ko tete mọ bi yoo ti yi ọrọ yi pada, ti yoo si sọ fawọn oloṣelu pe ki wọn yee hawo faraalu nitori ibo, ẹni to ba ṣe bẹẹ yoo ri pipọn oju ijọba. Ko si araalu to fẹ owo oloṣelu, nitori owo ole, owo araalu ti wọn ji ko, ni ọpọlọpọ wọn n ko kiri. Ṣe wọn o ni i pa gomina yii bayii Ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii, ni bii oṣu meji ṣẹyin, ti Gomina ipinlẹ Borno, Babagana Zulum, n lọ si Baga, nitosi Maiduguri, o ku dẹdẹ ki wọn yọ si ilu naa ni awọn ọmọ ogun Boko Haram jade lojiji, ni wọn ba da ina ibọn bolẹ, wọn si yinbọn naa titi ti Gomina yii fi fẹsẹ fẹ ẹ. Oun nikan kọ lo fẹse fẹ ẹ, gbogbo awọn ti wọn tẹle e ni, nitori niṣe ni awọn mọto n sare yi pada, ti awọn agbofinro si rọ gomina naa wọ mọto, ti onikaluku sa asala fun ẹmi rẹ lọwọ kan. Inu bi gomina yii, ẹru si ba a, ibinu naa lo si ba lọ si ọgba awọn ṣọja to wa nitosi ibi ti wọn ti kọlu wọn, to da ọrọ buruku silẹ fun wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ọrọ ti Aarẹ sọ ku diẹ kaato, ko tete mọ bi yoo ti yi ọrọ yi pada, ti yoo si sọ fawọn oloṣelu pe ki wọn yee hawo faraalu nitori ibo, ẹni to ba ṣe bẹẹ yoo ri pipọn oju ijọba. Ko si araalu to fẹ owo oloṣelu, nitori owo ole, owo araalu ti wọn ji ko, ni ọpọlọpọ wọn n ko kiri. Ṣe wọn o ni i pa gomina yii bayii Ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun yii, ni bii oṣu meji ṣẹyin, ti Gomina ipinlẹ Borno, Babagana Zulum, n lọ si Baga, nitosi Maiduguri, o ku dẹdẹ ki wọn yọ si ilu naa ni awọn ọmọ ogun Boko Haram jade lojiji, ni wọn ba da ina ibọn bolẹ, wọn si yinbọn naa titi ti Gomina yii fi fẹsẹ fẹ ẹ. Oun nikan kọ lo fẹse fẹ ẹ, gbogbo awọn ti wọn tẹle e ni, nitori niṣe ni awọn mọto n sare yi pada, ti awọn agbofinro si rọ gomina naa wọ mọto, ti onikaluku sa asala fun ẹmi rẹ lọwọ kan. Inu bi gomina yii, ẹru si ba a, ibinu naa lo si ba lọ si ọgba awọn ṣọja to wa nitosi ibi ti wọn ti kọlu wọn, to da ọrọ buruku silẹ fun wọn. O ni kin ni wọn n ba kiri ti wọn ni awọn n ṣọ ilu ati agbegbe naa, nigba to jẹ nibi ti wọn ti kọ lu awọn yii ko jinna si ibi ti awọn ṣọja naa kọ ibudo wọn si, ti ọmọ ogun si kunbẹ rẹkẹrẹkẹ. Ṣugbọn kia ni ọga ṣọja to wa nibẹ jade, to ni ko si Boko Haram ni gbogbo agbegbe naa mọ, awọn janduku keekeeke to ku nibẹ nikan lo n daaamu awọn araadugbo, ko si Boko Haram nibi kankan ni adugbo naa mọ. Ṣugbọn o ti han bayii pe ọrọ ti ọga awọn ṣọja naa sọ ki i ṣe ootọ o. Lọjọ Jimọ to lọ yii, Gomina Zalum yii kan naa tun ni awọn n lọ si Baga yii kan naa ki oun tun lọọ wo awọn ti awọn Boko Haram yii kan naa le nile wọn, ṣugbọn eyi to ṣẹlẹ lọjọ naa buru ju takọkọ lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O ni kin ni wọn n ba kiri ti wọn ni awọn n ṣọ ilu ati agbegbe naa, nigba to jẹ nibi ti wọn ti kọ lu awọn yii ko jinna si ibi ti awọn ṣọja naa kọ ibudo wọn si, ti ọmọ ogun si kunbẹ rẹkẹrẹkẹ. Ṣugbọn kia ni ọga ṣọja to wa nibẹ jade, to ni ko si Boko Haram ni gbogbo agbegbe naa mọ, awọn janduku keekeeke to ku nibẹ nikan lo n daaamu awọn araadugbo, ko si Boko Haram nibi kankan ni adugbo naa mọ. Ṣugbọn o ti han bayii pe ọrọ ti ọga awọn ṣọja naa sọ ki i ṣe ootọ o. Lọjọ Jimọ to lọ yii, Gomina Zalum yii kan naa tun ni awọn n lọ si Baga yii kan naa ki oun tun lọọ wo awọn ti awọn Boko Haram yii kan naa le nile wọn, ṣugbọn eyi to ṣẹlẹ lọjọ naa buru ju takọkọ lọ. Eeyan mẹẹẹdogun ni iroyin kọkọ sọ pe o ku, nigba ti yoo si fi di ọjọ keji, oku ti di ọgbọn geerege, bẹẹ lawọn mi-in si farapa gidi, ti wọn ṣi n gba itọju. Ninu awọn ọgbọn to ku yii, ọlọpaa wa ninu wọn, ṣọja wa ninu wọn, bẹẹ lawọn agbofinro mi-in to wa ninu ijọba rẹ. Nibi tọgbọn eeyan ba ti ku, to jẹ iku ibọn ni wọn ku, eeyan ti mọ pe awọn ti wọn gbe ogun naa jade ki i ṣe kekere.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Eeyan mẹẹẹdogun ni iroyin kọkọ sọ pe o ku, nigba ti yoo si fi di ọjọ keji, oku ti di ọgbọn geerege, bẹẹ lawọn mi-in si farapa gidi, ti wọn ṣi n gba itọju. Ninu awọn ọgbọn to ku yii, ọlọpaa wa ninu wọn, ṣọja wa ninu wọn, bẹẹ lawọn agbofinro mi-in to wa ninu ijọba rẹ. Nibi tọgbọn eeyan ba ti ku, to jẹ iku ibọn ni wọn ku, eeyan ti mọ pe awọn ti wọn gbe ogun naa jade ki i ṣe kekere. Ṣebi awọn ṣọja ati awọn ọlọpaa yẹn naa ni ibọn tiwọn, ṣugbọn apa ibọn wọn ko ka awọn Boko Haram, awọn yẹn ni nnkan ijagun ju awọn ṣọja ati ọlọpaa tiwa lọ. Akọkọ ohun to han ninu iṣẹlẹ yii ni pe Boko Haram ti gba ilu yii mọ awọn ologun tiwa lọwọ. Abi nigba ti odidi gomina ko ba le de apa kan ninu awọn ilu to wa labẹ rẹ, to jẹ iku ni iru irin-ajo bẹẹ yoo ja si fun ọpọlọpọ eeyan.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣebi awọn ṣọja ati awọn ọlọpaa yẹn naa ni ibọn tiwọn, ṣugbọn apa ibọn wọn ko ka awọn Boko Haram, awọn yẹn ni nnkan ijagun ju awọn ṣọja ati ọlọpaa tiwa lọ. Akọkọ ohun to han ninu iṣẹlẹ yii ni pe Boko Haram ti gba ilu yii mọ awọn ologun tiwa lọwọ. Abi nigba ti odidi gomina ko ba le de apa kan ninu awọn ilu to wa labẹ rẹ, to jẹ iku ni iru irin-ajo bẹẹ yoo ja si fun ọpọlọpọ eeyan. Ẹẹkeji ti eleyii fi han ni pe awọn ologun wa ko sọ ootọ fun wa. Bi wọn ba sọ ootọ fun wa ni, ifẹmiṣofo yii ko ni i to eleyii rara. Bẹẹ ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ohun ti ẹnikan n purọ fun ẹni kan mọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ẹẹkeji ti eleyii fi han ni pe awọn ologun wa ko sọ ootọ fun wa. Bi wọn ba sọ ootọ fun wa ni, ifẹmiṣofo yii ko ni i to eleyii rara. Bẹẹ ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ohun ti ẹnikan n purọ fun ẹni kan mọ. Bo ba ṣe n lọ ni ki araalu mọ, wọn yoo si mọ ibi ti awọn naa ti le ran ijọba lọwọ. Ṣugbọn bi nnkan buruku ba n ṣẹlẹ ni ipinlẹ Borno, ti awọn olori ṣọja ati awọn ijọba ba n sọ pe ko si kinni kan to n ṣẹlẹ nibẹ, ohun ti yoo maa ṣẹlẹ naa la n ri yii o. Gomina Zululm ko ni ẹbi kankan bayii ju pe o ni ifẹ awọn eeyan rẹ lọ, bi ko ba si ṣe pe awọn ṣọja gbe ẹronpileeni kekere fun un pe ko maa gun un lọ si apa ibẹ lẹyin igba ti wọn fẹẹ pa a lọjọsi, ko si bi wọn ko ṣe ni i pa a danu lọjọ ti wọn kọlu wọn yii. Oun gan-an ni wọn tiẹ fẹẹ pa, afaimọ ni wọn ko si ni i wa ọna mi-in lati fi pa a, bi ko ba yee lọ si agbegbe ti awọn Boko Haram ti n ṣejọba wọn ni Naijiria yii.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bo ba ṣe n lọ ni ki araalu mọ, wọn yoo si mọ ibi ti awọn naa ti le ran ijọba lọwọ. Ṣugbọn bi nnkan buruku ba n ṣẹlẹ ni ipinlẹ Borno, ti awọn olori ṣọja ati awọn ijọba ba n sọ pe ko si kinni kan to n ṣẹlẹ nibẹ, ohun ti yoo maa ṣẹlẹ naa la n ri yii o. Gomina Zululm ko ni ẹbi kankan bayii ju pe o ni ifẹ awọn eeyan rẹ lọ, bi ko ba si ṣe pe awọn ṣọja gbe ẹronpileeni kekere fun un pe ko maa gun un lọ si apa ibẹ lẹyin igba ti wọn fẹẹ pa a lọjọsi, ko si bi wọn ko ṣe ni i pa a danu lọjọ ti wọn kọlu wọn yii. Oun gan-an ni wọn tiẹ fẹẹ pa, afaimọ ni wọn ko si ni i wa ọna mi-in lati fi pa a, bi ko ba yee lọ si agbegbe ti awọn Boko Haram ti n ṣejọba wọn ni Naijiria yii. Titi di bi a ṣe n wi yii, ko si ẹbi ọrọ awọn Boko Haram yii lọrun ẹni meji ju ijọba apapọ ilẹ wa lọ. Ṣe ti irọ ti wọn n pa fun eeyan nitori ọrọ oṣelu ni eeyan yoo sọ ni tabi ti ojuṣaaju ti wọn n fi ọrọ yii ṣe. Gbogbo eeyan lo pariwo pe ki wọn yọ awọn olori ologun Naijiria gbogbo kuro ki wọn fi awọn mi-in si i, boya awọn yii yoo ni ẹjẹ tuntun ati eto tuntun lati fi koju awọn afẹmiṣofo yii, Buhari ko dahun lati ọjọ yii wa, ohun to si de to fi n lo awọn olori ologun ti wọn ko kapa ogun to doju kọ Naijiria yii ni ko yeeyan.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Titi di bi a ṣe n wi yii, ko si ẹbi ọrọ awọn Boko Haram yii lọrun ẹni meji ju ijọba apapọ ilẹ wa lọ. Ṣe ti irọ ti wọn n pa fun eeyan nitori ọrọ oṣelu ni eeyan yoo sọ ni tabi ti ojuṣaaju ti wọn n fi ọrọ yii ṣe. Gbogbo eeyan lo pariwo pe ki wọn yọ awọn olori ologun Naijiria gbogbo kuro ki wọn fi awọn mi-in si i, boya awọn yii yoo ni ẹjẹ tuntun ati eto tuntun lati fi koju awọn afẹmiṣofo yii, Buhari ko dahun lati ọjọ yii wa, ohun to si de to fi n lo awọn olori ologun ti wọn ko kapa ogun to doju kọ Naijiria yii ni ko yeeyan. Gbogbo awọn nnkan wọnyi ni ki ijọba Buhari ṣe kia, ko paarọ awọn olori ologun yii, ko ko awọn mi-in si i, ki wọn ṣeto ijagun tuntun, ki wọn ṣe koriya fawọn ologun, ka tiẹ bọ ninu walaha awọn Boko Haram nilẹ yii, nitori bi wọn ṣe n pa awọn ọmọ Naijiria yii ko daa o, ko daa rara ni!


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Gbogbo awọn nnkan wọnyi ni ki ijọba Buhari ṣe kia, ko paarọ awọn olori ologun yii, ko ko awọn mi-in si i, ki wọn ṣeto ijagun tuntun, ki wọn ṣe koriya fawọn ologun, ka tiẹ bọ ninu walaha awọn Boko Haram nilẹ yii, nitori bi wọn ṣe n pa awọn ọmọ Naijiria yii ko daa o, ko daa rara ni!


Ile-ẹjọ yẹ aga nidii aṣofin APC ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, nile-ẹjọ to n gbọ ẹhonu ibo, to fikalẹ siluu Ilọrin kede oludije ẹgbẹ PDP, Ọnarebu Salihu Muhammad Yahaya, gẹgẹ bii ẹni to jawe olubori ninu atundi ibo sileegbimọ aṣofin Kwara lati ṣoju Patigi, eyi to waye lọjọ kẹrinla, oṣu kẹta, ọdun 2020. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹta, ọdun yii, ni ajọ eleto idibo kede oludije APC, Adam Ahmed Rufai, bii ẹni to jawe olubori atundi ibo naa, ṣugbọn Yahaya to ṣoju PDP tako o, o si gba ile-ẹjọ lọ. Dokita Abdulazeez Iṣhọla Musbau, ti Fasiti Ilọrin kede nigba naa pe Rufai ni ibo to le lẹgbẹrun mẹwaa lati fagba han awọn ẹgbẹ rẹ marun-un yooku ti wọn jọ dupo naa. Rufai lo dije lati rọpo ẹgbọn rẹ, Ọnarebu Saidu Ahmed Rufai, to n ṣoju Patigi tẹlẹ, ẹni to doloogbe loṣu kejila, ọdun 2019, lẹyin aisan to ba a finra. Awọn ẹgbẹ oṣelu mẹfa to kopa ninu atundi ibo naa ni; AAC, ADC, APC, APM, NNPP ati PDP tajọ INEC kede pe o ṣe ipo keji. Ẹwẹ, Alaga ẹgbẹ PDP, Ọnarebu Kọla Ṣhittu, ti gboṣuba fun ile-ẹjọ lori idajọ naa.


Rufai lo dije lati rọpo ẹgbọn rẹ, Ọnarebu Saidu Ahmed Rufai, to n ṣoju Patigi tẹlẹ, ẹni to doloogbe loṣu kejila, ọdun 2019, lẹyin aisan to ba a finra. Awọn ẹgbẹ oṣelu mẹfa to kopa ninu atundi ibo naa ni; AAC, ADC, APC, APM, NNPP ati PDP tajọ INEC kede pe o ṣe ipo keji. Ẹwẹ, Alaga ẹgbẹ PDP, Ọnarebu Kọla Ṣhittu, ti gboṣuba fun ile-ẹjọ lori idajọ naa. O ni yoo mu ki araalu tubọ nigbagbọ ninu eto idajọ. O waa ke si ile aṣofin Kwara lati bura wọle fun Ọnarebu Raheem Agboọla, ẹni tile-ẹjọ ti kede ṣaaju pe o jawe olubori gẹgẹ bii oludije to n ṣoju ẹkun Ilọrin South, nileegbimọ aṣofin.


O ni yoo mu ki araalu tubọ nigbagbọ ninu eto idajọ. O waa ke si ile aṣofin Kwara lati bura wọle fun Ọnarebu Raheem Agboọla, ẹni tile-ẹjọ ti kede ṣaaju pe o jawe olubori gẹgẹ bii oludije to n ṣoju ẹkun Ilọrin South, nileegbimọ aṣofin.


Wọn ka ori oku mọ tọkọ-tiyawo lọwọ l’Odogbolu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn gende mẹta tẹ ẹ n wo pẹlu obinrin kan to wa laarin wọn yii ni: Muyideen Tolubi, Ṣonubi Taiwo, Niyi Fọlọrunṣọ ati iyawo ẹ, Rẹmilẹkun Fọlọrunṣọ. Ori oku ni wọn gbe dani yii, wọn ti ge e kuro lara ẹni to ku naa kawọn ọlọpaa too mu wọn l’Odogbolu, nipinlẹ Ogun. Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja yii, ni olobo ta ẹkun ọlọpaa Odogbolu, lọdọ DPO, CSP Afọlabi Yusuf, pe awọn kan wa nibi kan niluu naa ti wọn n hu oku ninu saaree, bẹẹ wọn ko ba oku naa tan nibikibi. Awọn ọlọpaa debẹ loootọ, ṣugbọn awọn to n hu oku naa ti hu u tan, wọn si ti lọ. Eyi lo mu awọn agbofinro bẹrẹ itọpinpin to lagbara, lẹyin iwadii kikun naa ni ọwọ ba awọn tọkọ-tiyawo torukọ wọn n jẹ Niyi ati Rẹmilẹkun Fọlọrunṣọ yii, wọn si mu Muyideen Tolubi naa. Awọn mẹtẹẹta yii jẹwọ pe awọn lawọn hu oku naa, tawọn si ge ori rẹ, awọn naa ni si wọn mu awọn ọtẹlẹmuyẹ lọ si Ikẹnnẹ, nibi ti ẹni kẹrin wọn to ni ki wọn wa ori eeyan wa naa n gbe.


Awọn ọlọpaa debẹ loootọ, ṣugbọn awọn to n hu oku naa ti hu u tan, wọn si ti lọ. Eyi lo mu awọn agbofinro bẹrẹ itọpinpin to lagbara, lẹyin iwadii kikun naa ni ọwọ ba awọn tọkọ-tiyawo torukọ wọn n jẹ Niyi ati Rẹmilẹkun Fọlọrunṣọ yii, wọn si mu Muyideen Tolubi naa. Awọn mẹtẹẹta yii jẹwọ pe awọn lawọn hu oku naa, tawọn si ge ori rẹ, awọn naa ni si wọn mu awọn ọtẹlẹmuyẹ lọ si Ikẹnnẹ, nibi ti ẹni kẹrin wọn to ni ki wọn wa ori eeyan wa naa n gbe. Gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ṣe ṣalaye, o ni awọn mẹrẹẹrin ti jẹwọ pe awọn fẹẹ fi ori oku naa ṣe etutu ọla ni. Ṣa, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti ni ki wọn taari tọkọ-taya to fẹẹ ṣoogun owo naa lọ sẹka SCID, ki wọn si ko awọn meji yooku naa lọ pẹlu.


Gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ṣe ṣalaye, o ni awọn mẹrẹẹrin ti jẹwọ pe awọn fẹẹ fi ori oku naa ṣe etutu ọla ni. Ṣa, ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti ni ki wọn taari tọkọ-taya to fẹẹ ṣoogun owo naa lọ sẹka SCID, ki wọn si ko awọn meji yooku naa lọ pẹlu.


Awọn oṣiṣẹ ko daṣẹ silẹ mọ o

Aderounmu Kazeem Lẹyin ipade bii wakati mẹfa laarin ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ NLC ati TUC pẹlu ijọba apapọ, wọn ti fagile iyanṣẹlodi to yẹ ko bẹrẹ loni-in. Aago mẹjọ abọ alẹ ana ni ipade ọhun bẹrẹ laarin ikọ awọn oṣiṣẹ ati awọn aṣoju ijọba apapọ lẹyin ọpọlọpọ ijiroro, aago meji abọ oru ni wọn pari ipade, ti wọn si fẹnuko wi pe ki wọn dawọ ipe fun iyanṣẹlodi ọhun duro, nigba ti ijọba apapọ ti ṣeleri lati dawọ fifi owo kun ina mọnamọna duro fun ọsẹ meji. Laarin ọsẹ meji yii ni ijọba apapọ sọ pe oun yoo ṣíṣẹ lori gbogbo igbesẹ ti oun ṣeleri wi pe oun yoo fi mu itura ba awọn eeyan orilẹ-ede yii. Lara awọn minisita to ṣoju ijọba nibi ipade ọhun ni Timipre Silva, Dokita Chris Ngige, Festus Keyamo; Alhaji Lai Mohammed, ati Boss Mustapha tí i ṣe akọwe agba fun ijọba apapọ, bẹẹ làwọn aṣojú ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ wa nikalẹ pẹlu, ìyẹn Ayuba Wabba, Quadri Ọlalẹyẹ atawọn eeyan wọn. Ohun ti wọn fẹnu ko si ni pe awọn yoo fagile iyanṣẹlodi ọhun fún ọsẹ méjì, nigba ti igbimọ ti ijọba fẹẹ gbé kalẹ yoo ṣe itọpínpín lori bi iye owo tawọn ileeṣẹ apinnaka ko ṣe wa ni idọgba pẹlu alakalẹ ajọ to n dari wọn, ìyẹn NERC. Bakan naa ni iwadii yoo waye idi ti ileeṣẹ apinaka ko fi ti i ko mita igbalode bii miliọnu mẹfa jade fun lilo araalu.


Awọn oṣiṣẹ ko daṣẹ silẹ mọ o

Lara awọn minisita to ṣoju ijọba nibi ipade ọhun ni Timipre Silva, Dokita Chris Ngige, Festus Keyamo; Alhaji Lai Mohammed, ati Boss Mustapha tí i ṣe akọwe agba fun ijọba apapọ, bẹẹ làwọn aṣojú ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ wa nikalẹ pẹlu, ìyẹn Ayuba Wabba, Quadri Ọlalẹyẹ atawọn eeyan wọn. Ohun ti wọn fẹnu ko si ni pe awọn yoo fagile iyanṣẹlodi ọhun fún ọsẹ méjì, nigba ti igbimọ ti ijọba fẹẹ gbé kalẹ yoo ṣe itọpínpín lori bi iye owo tawọn ileeṣẹ apinnaka ko ṣe wa ni idọgba pẹlu alakalẹ ajọ to n dari wọn, ìyẹn NERC. Bakan naa ni iwadii yoo waye idi ti ileeṣẹ apinaka ko fi ti i ko mita igbalode bii miliọnu mẹfa jade fun lilo araalu. Eyi atawọn nnkan mi in ni wọn sọ pe wọn yoo lọọ wo fun ọsẹ meji, ki iyanṣẹlodi too le tẹ siwaju. Laarin ọsẹ meji yẹn, wọn ti sọ pe awọn ileeṣẹ apinnaka kankan ko gbọdọ fowo kun owo ina titi digba tí abajade iwadii ti wọn lọọ ṣe yii yoo ṣe jáde. Ni ti epo pẹtiroolu, ìjọba apapọ ti sọ pe igbesẹ yoo bẹrẹ lori bi awọn ileeṣẹ ifọpo wa yoo ṣe maa ṣíṣẹ pada, eyi ti yoo dẹkun bi a ṣe n lọọ fọ epo wa nilẹ okeere eyi to mu ijọba maa fowo iranwọ kun un, to si n da ọpọ wahala silẹ.


Awọn oṣiṣẹ ko daṣẹ silẹ mọ o

Eyi atawọn nnkan mi in ni wọn sọ pe wọn yoo lọọ wo fun ọsẹ meji, ki iyanṣẹlodi too le tẹ siwaju. Laarin ọsẹ meji yẹn, wọn ti sọ pe awọn ileeṣẹ apinnaka kankan ko gbọdọ fowo kun owo ina titi digba tí abajade iwadii ti wọn lọọ ṣe yii yoo ṣe jáde. Ni ti epo pẹtiroolu, ìjọba apapọ ti sọ pe igbesẹ yoo bẹrẹ lori bi awọn ileeṣẹ ifọpo wa yoo ṣe maa ṣíṣẹ pada, eyi ti yoo dẹkun bi a ṣe n lọọ fọ epo wa nilẹ okeere eyi to mu ijọba maa fowo iranwọ kun un, to si n da ọpọ wahala silẹ. Ìjọba ti ni ileeṣẹ ifọpo to wa ni Kaduna, Port Harcourt àti Warri loun yoo mojuto bayii, bakan naa lanfaani yoo tun wa lati da awọn ileeṣẹ ifọpo alabọọde silẹ, ki opin le ba lílọ soke okun lọọ maa fọ epo, eyi to n sọ ọ dọwọn. Ohun mi-in ti ijọba tun ṣeleri ẹ ni igbesẹ lori ipese awọn ohun amayedẹrun fun araalu bii ipese owo iranwọ fawọn agbẹ, eto owo iranwọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba, eto iranwọ lori ile olowo pọọku, bọọsi akero ti yoo maa lo afẹfẹ idana atawọn eto iranwọ mi-in ki aye le rọrun fun araalu