Ẹ̀sùn ìbàjẹ́: Àwọn agbátẹrù Grammy yí òfin padà

Àwọn agbátẹrù ife ẹ̀yẹ Grammy ti kéde lọ́jọ́ Ẹti láti fòpin sí ohun tí wọ́n ń pè ní ìgbìmọ̀ “Ìkọ̀kọ̀”, ní èyí tí àwọn ènìyàn ti ń fi ẹ̀sùn kàn pé wọn ń se ojú-sàájú sí bí wọn se ń fún àwọn kan ní ife ẹ̀yẹ nípa orin kíkọ. Awọn ile -isẹ eto orin kikọ ọhun sọ pe eto idibo awọn ẹ̀ẹ́dẹ́gbàfà ni awọn yoo maa fi yan ẹni to ba maa gbégbá orókè fun ife ẹyẹ ti yoo waye ni osu kinni, ọdun 2022, ki i se nipa ọmọ ẹgbẹ ti iye wọn to marundinlogun tabi ọgbọ̀n mọ ọn. lọdun to kọja ni awọn kan fi ẹ̀sùn kan ile-isẹ naa bi akọrin ọmọ orilẹ ede Canada,Weeknd ko se rí ẹnikankan dibo fun un, bo tilẹ jẹ pe àwon orin ti o ṣe, ni eyi ti o pe ni “Lẹyin awọn Wakati” ni o gba ayé kan lasiko to jade sita lọdun 2020. Weeknd,tun wa kọ ọ si ori ẹrọ Twitter rẹ losu kọkanla , ọdun to kọja pe “Iwa ibajẹ ti wa ni ile-isẹ Grammy , nitori naa wọ́n gbọdọ tọrọ aforiji lọwọ awọn olufẹ rẹ ati oun naa.” Lọdun 2019 ni oludari ile-isẹ to n maa n gbe àwo sita,Deborah Dugan ni o ti kọkọ fi ẹsun kan ile-isẹ Grammy nile ẹjọ́, lori ọna ti wọn fi maa n yan awọn to ba gbegba oroke fun ife ẹyẹ. Bo tilẹ pe ile -isẹ Grammy da ọrọ naa nu pe, ahesọ ati pe irọ patapata to jinna si ootọ ni ẹsun ti Deborah Dugan fi kan wọn. Bakan naa, akọrin ilu mọ̀-ọ́n-ká ọmọ orilẹ ede America,Halsey naa ti fi ẹsun kan ile-isẹ Grammy lọfun to kọja nipa bi wọn se n yan awọn oludije fun ife ẹyẹ ọhun.O wa rọ wọn lati maa yan awọn oludije wọn lọna ti ko ni fi mu oju saaju lọwọ.


A ò ní sòfin tí yóò tako òmìnira àwọn akọròyìn- Ahmad Lawan

Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ asòfin lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà, Ahmad Lawan, ti ní ile ilé ìgbìmọ̀ asojú asòfin kò ní gbé àbádòfin tàbí òfin tí yóò tako ìlànà òmìnira àwọn akọròyìn orílẹ̀ èdè yìí. Ahmad sọrọ yii ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ lori iroyin ,Ola Awoniyi gbe jade lati fi ṣe ayajọ ọjọ ominira awọn akọroyin lagbaaye .Abẹnugan Ahman sọ pe inu oun dun fun isẹ takun-takun ti awọn akọroyin orilẹ ede yii n se. Ahmd, wa rọ awọn akọroyin lati yọ awọn èèpò to n ba alikama jẹ ( awọn eniyan buburu) ninu wọn bii jiga. Lawan, tun wa rọ awọn akọroyin lati máa se kuna ninu ojuse wọn lati maa se itọpinpin gẹgẹ bi ajafitafita ti awujọ ati ipele kẹrin nibi isejọba ti wọn wa . “ Mo gboriyin fun awọn akọni akọroyin ti wọn fi ẹ̀mí wọn lelẹ lojuna isẹ́ wọn, mo gbadura pe wahala wọn ko ni ja si asán. “Mo tun rọ awọn adari ẹgbẹ akọroyin lati mojuto awọn iroyin ẹlẹ́jẹ̀ ti awọn ọbayejẹ kan maa n gbe kaakiri.


COVID-19:Àwọn ènìyàn mẹ́rìnlá míràn tún ti ní COVID-19 lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà

Àwọn ènìyàn mẹ́rìnlá míràn tún ti ní ààrùn Korona, ìyẹn COVID-19 lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà. ajọ to n gbogun ti ajakalẹ aarun lorilẹ ede Naijiria, iyẹn,The Nigeria Centre for Disease Control NCDC, ló sọ eleyii lori ẹrọ Twitter wọn lasalẹ ọjọ́ Àìkú. Awọn ipinlẹ meje naa ni: -Osun -mẹta (3), Ogun- mẹta (3), Kaduna-mẹta (3), Akwa Ibom-meji (2), Abia-ẹyọ kan (1), Fct-ẹyọ kan (1), ati Kwara -ẹyọ kan(1) iye gbogbo aọn to ti ni aarun COVID -19 lorilẹ ede Naijiria ti jẹ ẹ̀ẹ́dẹ́gbàtaleniọ̀kẹ́mẹ̀jọ-le-ni-ẹ̀ta-din-ni-àádọ́sán(165,167),nigba ti awọn eniyanẹ̀ẹ́dẹ́gbàta-le-ni-ọ̀kẹ́-mèje-aabọ-le-ni-ọ̀kan-le-ni-ọ́ta-lelọ́ọ̀dúnrún (155,361) ti gba iwosan nigba ti awọn eniyan ẹ̀ta-din-ni-ojì-din-ni-ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ́ọ̀kànlá(2,063) ti kú.


Ẹ̀yin akọròyìn, ẹ máa fi òmìnira ìròyìn yín da omi àlàáfíà ìlú rú -Aarẹ Buhari

Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàíjíríà, Muhammadu Buhari ti rọ àwọn akọ̀ròyìn láti máa se lo òmìnira tí wọ́n ní, fi da omi àlàáfíà ìlú rú tàbí fi dá àríyànjihàn sílẹ̀ ní orílẹ̀ èdè. Ààrẹ tún wá rọ àwọn akọ̀ròyìn láti yàgò fún ọ̀rọ̀ ìkórira àti èyí tó leè dá wàhálà silẹ ni orilẹ ede . Aarẹ Buhari sọrọ yii lati fi sami ayẹyẹ ojọ ominira awọn akọroyin lagbaaye, ni eyi to maa n waye ni ọjọ kẹta , osu karun un, aarẹ tun tẹnumọ pe oun ko ni kaarẹ lati tubọ ri i pe awọn akọroyin jẹgbadun ominira nipa kikọ iroyin wọn. Aarẹ Buhari tun tẹsiwaju pe ominira fun awọn akọroyin tun wa lara awọn nnkan to lee mu ki idagbasoke ba eto ijoba tiwa-n-tiwa lorilẹ ede. O wa rọ awọn akọroyin lati lo anfaani naa, lọna to tọ́ ati to yẹ. Aarẹ Buhari tun wa seleri lati maa tubọ fọwọsowọpọ pẹlu awọn akọroyin lojuna ati maa se isẹ wọn, ni ibamu pẹlu akori ti ajọdun ọdun yii , ‘Lilo iroyin lati mu idagbasoke ba Awujọ.’ O wa rọ akọroyin ile -isẹ ijọba lati maa lo gbogbo nnkan to wa ni ikawọ wọn fun idagbasoke awujọ,ki awọn akọroyin ṣi maa lo ominira ti wọn ni lati kọ iroyin wọn lọna ti yoo fi rọrun.


Aarẹ Buhari tun tẹsiwaju pe ominira fun awọn akọroyin tun wa lara awọn nnkan to lee mu ki idagbasoke ba eto ijoba tiwa-n-tiwa lorilẹ ede. O wa rọ awọn akọroyin lati lo anfaani naa, lọna to tọ́ ati to yẹ. Aarẹ Buhari tun wa seleri lati maa tubọ fọwọsowọpọ pẹlu awọn akọroyin lojuna ati maa se isẹ wọn, ni ibamu pẹlu akori ti ajọdun ọdun yii , ‘Lilo iroyin lati mu idagbasoke ba Awujọ.’ O wa rọ akọroyin ile -isẹ ijọba lati maa lo gbogbo nnkan to wa ni ikawọ wọn fun idagbasoke awujọ,ki awọn akọroyin ṣi maa lo ominira ti wọn ni lati kọ iroyin wọn lọna ti yoo fi rọrun. .


Mi ò ní sinmi,àyàfi tí àlàáfíà bá jọba lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà-Ààrẹ Buhari

Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàíjíríà.Muhammadu Buhari, ti ní ìjọba rẹ̀ yóò sa gbogbo ipá rẹ̀ láti fòpin sí gbogbo ìwà ibi tó ń sẹlẹ̀ ní àwọn apá ibìkan lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà kí ètò ààbò leè joba lórílẹ̀ èdè yii. Oluranlọwọ aarẹ lori eto aabo, ajagunfẹyinti Babagana Monguno, lo sọrọ yii lẹyin ipade ti aarẹ se pẹlu awọn adari ajọ to n mojuto eto aabo lorilẹ ede Naijiria, lọjọ Ẹti niluu Abuja. Monguno ni ”Aaarẹ lo pe ipade yii latari awọn ipenija to n sẹlẹ lori eto aabo ni awọn apá ibikan lorilẹ ede yii.” ”Aarẹ ti gbaradi lati gbe igbesẹ to lagbara ni eyi lati fopin si iwa janduku, ipaniyan ati ijinigbe to n waye ni awọn apa ibikan lorilẹ ede Naijairia. Ademọla Adepọju


Ìdùnnú subú layọ̀, aarẹ Buhari fọwọ́sí ẹ̀kúnwó fún awọ̀n òsìsẹ́ fẹ̀yìntì

Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàíjíríà, Muhammadu Buhari ti fọwọ́sí ẹ̀kúnwó owó osù fún àwọn òsìsẹ́ fẹ̀yìntì lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà Aarẹ Buhari se eleyi ni ilana eto ẹkunwo ti o se fun awọn osisẹ ijọba lọdun 2019. Akọwe agba fun ilana eto atunse fun osisẹ fẹyinti ,ọmọwe Chioma Ejikeme,lo sọrọ yii pẹlu awọn akọroyin niluu Abuja. Ejikeme, ni awọn yoo bẹrẹ ṣi maa san ẹkunwo yii fun awọn osisẹ fẹyinti lati osu karunun , ọdun 2021 , bẹẹ si ni awọn yoo tun san gbogbo owo ti wọn jẹ wọn sẹyin lati igba ti ijọba apapọ ti bẹrẹ si maa san ẹkunwo ọhun. “A o bẹrẹ si ni maa san ẹkunwo awọn osisẹ fẹyinti lati osu kẹrin ọdun 2019 pẹlu eyi ti wọn n gba ni osoosu lati osu karun un ọdun 2021 ” . O tẹsiwaju pe; “Mo tẹnumọ ọn pe ẹgbẹ osisẹ fẹyinti ko nilo lati maa fẹhonuhan nitori pe , a ti pari gbogbo eto lati maa san gbogbo owó ifẹyinti wọn. Ọmọwe Ejikeme tun wa rọ awọn osisẹ fẹyinti lati maa se fun ẹnikankan ni owo gba maa binu , ki wọn to gba owo wọn, nitori pe ẹ̀tọ́ wọn ni.


“A o bẹrẹ si ni maa san ẹkunwo awọn osisẹ fẹyinti lati osu kẹrin ọdun 2019 pẹlu eyi ti wọn n gba ni osoosu lati osu karun un ọdun 2021 ” . O tẹsiwaju pe; “Mo tẹnumọ ọn pe ẹgbẹ osisẹ fẹyinti ko nilo lati maa fẹhonuhan nitori pe , a ti pari gbogbo eto lati maa san gbogbo owó ifẹyinti wọn. Ọmọwe Ejikeme tun wa rọ awọn osisẹ fẹyinti lati maa se fun ẹnikankan ni owo gba maa binu , ki wọn to gba owo wọn, nitori pe ẹ̀tọ́ wọn ni. Akọwe agba naa tun wa gba awọn osisẹ fẹyinti nimọran lati maa se fun ẹnikankan ni nọmba ti wọn fi n gba owo ni ile ifowopamọ, ki wọn si fi to etí agbofinro, ti ẹnikankan ba fẹ lu wọn ni jibiti. “A ti pari eto lati bẹrẹ si maa fi atẹjisẹ ransẹ si gbogbo awọn osisẹ fẹyinti , nipa bi a o ṣe maa san owo wọn, ki a si tun kilọ fun wọn lati sọra fun awọn onijibiti. “Akoko ti to fun awọn osisẹ fẹyinti lati bẹrẹ si maa jẹ èrè isẹ́ ọwọ́ wọn.” Ademọla Adepọju


Akọwe agba naa tun wa gba awọn osisẹ fẹyinti nimọran lati maa se fun ẹnikankan ni nọmba ti wọn fi n gba owo ni ile ifowopamọ, ki wọn si fi to etí agbofinro, ti ẹnikankan ba fẹ lu wọn ni jibiti. “A ti pari eto lati bẹrẹ si maa fi atẹjisẹ ransẹ si gbogbo awọn osisẹ fẹyinti , nipa bi a o ṣe maa san owo wọn, ki a si tun kilọ fun wọn lati sọra fun awọn onijibiti. “Akoko ti to fun awọn osisẹ fẹyinti lati bẹrẹ si maa jẹ èrè isẹ́ ọwọ́ wọn.” Ademọla Adepọju


Ẹ jẹ́ àwòkọ́se láti fún àwọn òsìsẹ́ ilé- ẹjọ́ àti asòfin ní òmìnira ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́-alága ẹgbẹ onísòwò ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

Alága ẹgbẹ́ àwọn òsìsẹ́ onísòwò ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ (TUC), Comrade Emmanuel Ogundiran ti rawọ́ ẹ̀bẹ̀ si gomina ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde láti gbé ìgbésẹ̀ nípa síse àmúlò òmìnira àwọn òsìsẹ́ asòfin àti ilé-ẹjọ́. Kí ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ leè se àfihàn gẹ́gẹ́ bí asíwájú nínú ohun gbogbo. Ogundiran tun fi asiko naa rọ gomina lati sa ipa rẹ lati ri i pe ijinigbe ati isekupani eleyii to n fi ojoojumọ gberu , di afisẹyin ti eegun n fi’sọ. O tun wa rọ awọn osisẹ lati tẹsiwaju ninu iwa omoluwabi sise, ki ọon maa si fa ẹeyin ninu ipinnu wọn lati ri pe ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ati oril e ede Naijiria dara si. Se eegun nla nigbẹyin igbalẹ,alaga agbarijọ osisẹ (NLC), ẹka tiìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Comrade Kayode Martins wa ke si gbogbo osisẹ jake jadoìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lati fọwọsowọpọ pẹlu isejọba Seyi Makinde lati koju ipenija eleyi ti ajakalẹ aarun korona ( Covid-19) da silẹ, ki wọn baa le dena irufẹ ipenija bẹẹ lọjọ iwaju. Comrade Kayode Martins sọrọ yi nibi ajọyo ayajọ ọjọ osisẹ lagbaaye eleyii ti wọn pe akori rẹ ni ” Ajakalẹ aarun: Ipenija lori eto ọrọ aje awujọ, eto aabo, isẹ, ati igbaye-gbadun ara ilu” Alaga ẹgbẹ osisẹ tun salaye ninu ọrọ rẹ pe, ajakalẹ aarun korona ti se aseyọri nipa sise atunyẹwo igbe aye ẹ̀dá ni awọn ọna bii, eto oselu, ọrọ aje, igbayegbadun, eleiyi ti o faa ti awọn eniyan fi n wa ọna lati koju irufẹ isẹlẹ bẹẹ lọjo iwaju.


O tun wa rọ awọn osisẹ lati tẹsiwaju ninu iwa omoluwabi sise, ki ọon maa si fa ẹeyin ninu ipinnu wọn lati ri pe ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ati oril e ede Naijiria dara si. Se eegun nla nigbẹyin igbalẹ,alaga agbarijọ osisẹ (NLC), ẹka tiìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Comrade Kayode Martins wa ke si gbogbo osisẹ jake jadoìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lati fọwọsowọpọ pẹlu isejọba Seyi Makinde lati koju ipenija eleyi ti ajakalẹ aarun korona ( Covid-19) da silẹ, ki wọn baa le dena irufẹ ipenija bẹẹ lọjọ iwaju. Comrade Kayode Martins sọrọ yi nibi ajọyo ayajọ ọjọ osisẹ lagbaaye eleyii ti wọn pe akori rẹ ni ” Ajakalẹ aarun: Ipenija lori eto ọrọ aje awujọ, eto aabo, isẹ, ati igbaye-gbadun ara ilu” Alaga ẹgbẹ osisẹ tun salaye ninu ọrọ rẹ pe, ajakalẹ aarun korona ti se aseyọri nipa sise atunyẹwo igbe aye ẹ̀dá ni awọn ọna bii, eto oselu, ọrọ aje, igbayegbadun, eleiyi ti o faa ti awọn eniyan fi n wa ọna lati koju irufẹ isẹlẹ bẹẹ lọjo iwaju. Ademọla Adepọju


Ẹ seun, ti ẹ̀ ò jẹ́ kí òógùn alábàárù gbẹ- Comrade Olusegun Abatan

Akọ̀wé ẹgbẹ́ òsìsẹ fẹ̀yìntì ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Comrade Olusegun Abatan fi orin ìdúpẹ́ lu gomina Seyi Makinde lọgọ ẹnu fún isẹ́ takuntakun tó ń se, ní pàtàkì jùlọ nípa Sísan owó ìfẹ̀yìntì wọn lásìkò. Eleyii lo faa ti awọn osisẹ fẹyinti lọkunrin ati lobinrin naa wa fi idunnu wọn han pe ayajọ ọjọ osisẹ ti ọdun yii naa s’oju ẹ̀mí wọn. Lara awọn ẹgbẹ osisẹ to peju sibẹ ni ,awọn osisẹ ijọba, awọn olokoowo, awon olukọ, awọn ẹgbẹ onisẹ owo, agbẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ademọla Adepọju


Ẹ gbájúmọ́ ètò ààbò ẹ̀mí àti dúkìá ará ìlú- Seyi Makinde

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Seyi Makinde ti rọ ikọ elétò ààbò ni ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti túbọ jẹ́ kí ìbásepọ̀ tó gbóúnjẹ fẹ́gbẹ́ -gbàwobọ̀ tó dán mọ́rán wà láàrin ìjọba àti ikọ̀ eléto ààbò, ki ètò ààbò tó péye leè wà fún ẹ̀mí àti dúkìá ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Gomina Seyi Makinde lo sọrọ yii pẹlu awọn osisẹ jake jado ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lasiko ayajọ ayẹyẹ ẹgbẹ awọn osisẹ lagbaye to waye ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ . Ayẹyẹ ohun lo waye ni Papa isere Ọbafemi Awolọwọ to kalẹ si agbegbe Oke Ado ni Ibadan ti se olu ilu ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni ẹkun gusu iwọ oorun orilẹ ede Naijiria. O wa fi kun ọrọ rẹ pe, oun ni igbagbọ ninu awọn osisẹ eleto aabo wi pe wọn ko ni fi igba kan bọkan ninu lati ri daju pe awon omo bibi ati olugbe ipinle naa sun lai ni ifoya. Gomina tun fi asiko naa lu awọn osisẹ lọgọ ẹnu fun isẹ takuntakun ti wọn n se, eleyii to mu ki ọrọ aje ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ dagbasoke si i. O wa rọ wọn ki wọn tẹsiwaju ninu isẹ rere ti wọn n se. Abiọla Ọlọwẹ


Àwọn ọmọ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà ti ó tó igba ẹgbẹ̀rún  lóti lẹ́tọ̀ọ́ láti jànfààní ètò ìranni lọ́wọ́  nípa fífúni lówó-Alákóso ilé -iṣẹ́ ààrẹ

Alakoso naa sọ pe igba ẹgbẹrun awọn ọmọ orilẹ -ede Naijiria yoo ni anfaaani si ilana eto ifidimulẹ ọrọ aje(ESP)s nipa fifunni lowo fun atilẹyin awọn okowo kekere ati alabọọde(MSMEs). Alaye kan lati ile-iṣẹ Alakoso aarẹ ati Igbakeji rẹ sọ pe,apapọ awọn to ti jẹ anfaani eto atilẹyin owo naa lapapọ jakejado orilẹ-ede Naijiria jẹ irinwo le lọgota ati marun ati ogun le-lẹgbẹrin. Ipolongo sissan owo naa bẹrẹ ni ọjọ kẹẹdọgbọn oṣu kẹrin ninu odun yii. Eyitayọ Fauziat Oyetunji


Àwọn ọmọ Nàíjíríà tó ń gbé nílẹ̀ òkèèrè ko ni pẹ maa dibo lati ilu ti wọn wa

Ìgbìmọ̀ ìjọba àpapọ̀ ti fọwọ́sí ètò ìlànà ti yóó mú ìdàgbàsókè bá àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàíjíríà tó ń gbé nílẹ̀ òkèèrè. Minisita fun ọrọ ilẹ okeere , Geoffrey Onyeama lo sọ eleyii fun awọn akọroyin ile aarẹ lẹyin ipade ti wọn se pẹlu aarẹ Muhammadu Buhari. o tẹsiwaju pe eto ilana yii wa fun awọn ọmọ orilẹ ede Naijiria to n gbe nilẹ okeere. Onyeama tun ni : “Eto ilana yii yoo jẹ ki ibasepọ to mọnya lori wa laarin ijọba ati awọn ọmọ orilẹ ede Naijiria to n gbe nilẹ okeere, bo tilẹ jẹ pe o le ni miliọnu mẹtadinlogun ọmọ orilẹ ede Naijiria to n gbe nilẹ okeere, ni eyi ti wọn n ko ipa pataki ni okeere ti wọn wa. Minisita tun sọ pe eto ilana yii yoo wulo lati lee jẹ ki awọn ọmọ orilẹ ede Naijiria to n gbe nilẹ okeere ni anfaani lati lee dibo lọjọ iwaju , bakan naa ni yoo tun ran wọn lọwọ lati lee lo imọ ti wọn ni nipa eto ilera ati awọn eto idagbasoke miran fun ilọsiwaju orilẹ ede Naijria. Ademọla Adepọju


ìdùnnú subú layọ̀,ìpínlẹ̀ mẹ́rin ni yóò jàǹfààní owó gọbọi fún okòòwò adìẹ

Ìgbìmọ̀ ìjọba àpapọ̀ ti fọwọ́sí owó gọbọi tó lé ní ẹgbẹ̀ta miliọnu( N665.2 ) fún isẹ́ àkànse láti mú idagbasoke ba ètò ohun abìyẹ́ ní àwọn ìpínlẹ̀ Borno, Plateau, Yobe àti Zamfara. Minisita fun eto ọmọniyan, gbigbogun ti ajalu ati idagbasoke iwajọ, Sadiya Farouk lo sọrọ yii pẹlu awọn akọrọyin ile aarẹ lẹyin ipade igbimọ ijọba to waye lọsẹ yii , ni eyi ti aarẹ Muhammadu Buhari dari rẹ. o tẹsiwaju pe eto ohun abiyẹ yii wa lati pese eto iranwọ fun awọn eniyan ti ajalu de ba lọdun 2019 ni awọn ipinlẹ mẹrin wọnyi. Ademọla Adepọju


Ẹ ran Nàíjíríà lọ́wọ́ lórí ètò ààbò-Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ asòfi

Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ asojú –sòfin lórílẹ̀ èdè Nàíjíríà , Ahmad Lawan ti ké síta pé orílẹ̀ èdè Nàíjíríà nílò ìrànwọ́ àwọn ọ̀ŕẹ rẹ̀ lágbàáyé láti fòpin sí ìpèníjà tó ń dojúkọ lórí ètò ààbò. Asofin Lawan sọrọ yii lasiko to n tẹwọgba asoju orilẹ ede UK fun ilẹ Afirika , James Duddridge, ṣi ile igbimọ asofin niluu Abuja , pẹlu asoju orilẹ ede Britain fun orilẹ ede Naijiria, Catriona Laing, pẹlu awọn osisẹ wọn to wa niluu Abuja,olu ilu Naijiria. Asofin Lawan tun ni “A nigbagbọ pe orilẹ ede Naijiria , ti ṣe gudugudu meje, yaya mẹfa lati daabo bo ẹmi awọn eniyan ati dukia wọn, asiko ti to wayii ki awọn ọrẹ orilẹ Naijiria ni agbaye dide fun iranwọ wa lori eto aabo. “ Gẹgẹ bi ẹni ti ko nitẹlọrun, a tun fẹ ki ijọba orilẹ ede Britan tubọ ran orilẹ ede Naijiria lọwọ nipa ohun ija ogun, idanilẹkọọ lati lee fopin si iwa ijinipa ati ijinigbe .” Ademọla Adepọju


WHO kéde ìkìlọ pàjáwìrì jakèjadò àgbáyé lórí ààrùn Monkey Pox

Ajọ ilera lagbaye WHO ti fi ikede pajawiri sita lori aarun Monkey Pox  lagbaye. Ikede yi si ni eleyi to gajulọ ti ajọ naa le fi sita ko si sẹyin bi aarun naa ṣe kale kako lagbaye. Ikede yi ti wọn sọ di mimọ lẹyin ipade ẹlẹẹkeji igbimọ pajawiri aarun naa sọ pe eeyan ẹgbẹrun mẹrindinlogun lo tilugbadi Monkey Pox lorileede marundinlọgọrin lagbaye. Ọga agba WHO Dokita  Tedros Adhanom Ghebreyesus lo sọ bẹẹ. Nibi ọrọ de duro WHO sọ pe eeyan marun un ni o padanu ẹmi wọn latara arun yi. Ni bayi, awọn arun to ni iru ikede pajawiri yi lagbaye ko ju meji lọ, Coronavirus ati igbiyanju lati mu opin ba aisan rọpa rọsẹ lagbaye taa mọ si Polio.


Ọga agba WHO Dokita  Tedros Adhanom Ghebreyesus lo sọ bẹẹ. Nibi ọrọ de duro WHO sọ pe eeyan marun un ni o padanu ẹmi wọn latara arun yi. Ni bayi, awọn arun to ni iru ikede pajawiri yi lagbaye ko ju meji lọ, Coronavirus ati igbiyanju lati mu opin ba aisan rọpa rọsẹ lagbaye taa mọ si Polio. Dokita Tedros ni igbimọ pajawiri naa ko ti ribi fẹnuko boya ki wọn ka aarun Monkey Pox gẹgẹ bi aarun ti ajakalẹ rẹ kaakiri agbaye. Ko fi gbogbo ara ye wọn bi itankalẹ aarun yi ṣe n gbalẹ gẹgẹ bi Dokita Tedros ti ṣe sọ. O ni ''ayẹwo taa ṣe fihan pe ewu itankalẹ yi ko kọja agbara kaakiri agbaye ayafi lawọnn agbegbe ilẹ yuroopu nibi ti ewu yi ti lagbara ju'' ''A ko ni ẹri pe aarun yi le tankalẹ jakejado agbaye a ko si le sọ pe yoo ṣakoba fun lilọ bibọ awọn eeyan lagbaye  nitori eleyi ko kọja agbarta lasiko yi'' O kere tan WHO ti kede pe wọn ri eeyan mejilelaadọrin to ti lugbadi aarun yi ni Yuroopu,Amẹrika,Canada,Australia.


Dokita Tedros ni igbimọ pajawiri naa ko ti ribi fẹnuko boya ki wọn ka aarun Monkey Pox gẹgẹ bi aarun ti ajakalẹ rẹ kaakiri agbaye. Ko fi gbogbo ara ye wọn bi itankalẹ aarun yi ṣe n gbalẹ gẹgẹ bi Dokita Tedros ti ṣe sọ. O ni ''ayẹwo taa ṣe fihan pe ewu itankalẹ yi ko kọja agbara kaakiri agbaye ayafi lawọnn agbegbe ilẹ yuroopu nibi ti ewu yi ti lagbara ju'' ''A ko ni ẹri pe aarun yi le tankalẹ jakejado agbaye a ko si le sọ pe yoo ṣakoba fun lilọ bibọ awọn eeyan lagbaye  nitori eleyi ko kọja agbarta lasiko yi'' O kere tan WHO ti kede pe wọn ri eeyan mejilelaadọrin to ti lugbadi aarun yi ni Yuroopu,Amẹrika,Canada,Australia. Wọn si ti se iwadii eeyan mejidinlọgbọn ti wọn furasi pe o lugbadi aarun yi lawọn orileede mejila ti monkeypox kii saba ran kaakiri. Sugbọn sa, awọn onimọ ni eleyi kii se bi ajakalẹ Covid-19 ati pe awọn ni ikapa lori ajakalẹ yi. Monkeypox jẹ aarun ti kokoro aifojuri monkeypox le sokunfa rẹ.


Wọn si ti se iwadii eeyan mejidinlọgbọn ti wọn furasi pe o lugbadi aarun yi lawọn orileede mejila ti monkeypox kii saba ran kaakiri. Sugbọn sa, awọn onimọ ni eleyi kii se bi ajakalẹ Covid-19 ati pe awọn ni ikapa lori ajakalẹ yi. Monkeypox jẹ aarun ti kokoro aifojuri monkeypox le sokunfa rẹ. O yatọ si kokoro aifojuri smallpox sugbọn oun ko buru to arun igbona 'smallpox'. Lagbegbe aarin gbungbun ilẹ Afrika lo wọpọ si ati iwọ oorun ilẹ Afrika ni paapa lawọn agbegbe ti igbo kijikiji wa. Ni orileede DR Congo lawọn ibi ti igbo kijikiji wa, wọn ti kede pe o leni eeyan 1,200 to ti ko aarun yi lọdun yi nikan.


O yatọ si kokoro aifojuri smallpox sugbọn oun ko buru to arun igbona 'smallpox'. Lagbegbe aarin gbungbun ilẹ Afrika lo wọpọ si ati iwọ oorun ilẹ Afrika ni paapa lawọn agbegbe ti igbo kijikiji wa. Ni orileede DR Congo lawọn ibi ti igbo kijikiji wa, wọn ti kede pe o leni eeyan 1,200 to ti ko aarun yi lọdun yi nikan. Wọn ni akọsilẹ eeyan mẹtadinlọgbọn to ku laarin ọjọ Kini osu kaarun 2022 gẹgẹ bi WHO se sọ. Amọ lọwọ lọwọ bayi, awọn ilẹ Yuroopu lo wa ninu ewu julọ lọwọ arun yi bayi lagbaye.


Wọn ni akọsilẹ eeyan mẹtadinlọgbọn to ku laarin ọjọ Kini osu kaarun 2022 gẹgẹ bi WHO se sọ. Amọ lọwọ lọwọ bayi, awọn ilẹ Yuroopu lo wa ninu ewu julọ lọwọ arun yi bayi lagbaye.


World Sickle Cell Day: Àwọn ǹkan ti alárùn SS kò gbọdọ̀ ṣe fún alááfíà ara - Dókítà Igbekele

Ni igba akọkọ ti wọn yoo ṣe ayajọ ọjọ aisan arunmọleegun, ajọ isọkan agbaye lo kọkọ ṣe agbekalẹ rẹ lọdun 2008. Wọn ṣee  lati bẹrẹ si ni mọ aisan foniku fọla dide ati idojukọ awọn to n ṣaisan yii lagbaye. Lẹyin ọjọ yii ni ajọ isọkan agbaye wa ya gbogbo ọjọ ikọkandinlogun, oṣu kẹfa sọtọ lati maa ṣe ayajọ ipolongo aisan foniku fọla dide lagbaye. Ẹwẹ, oju lasan ni ọpọlọpọ ri lara awọn alaisan yii ṣugbọn gẹgẹ bi iwadi ṣe fi han, diẹ lara awọn nkan ti ẹ ko mọ tabi ti ẹ ko tii gbọ ri nipa awọn to n ṣaisan foniku fọla dide pọ. Gẹgẹ bi Dokita ọmọ Naijiria kan to tun wa ni ilu London fun imọ ẹkọ, Ogunboye Igbekele ṣe sọ fun BBC Yoruba, ọpọ nkan ni ẹ ti mọ tẹlẹ nipa awọn alaisan foniku fọla dide bii ki egungun maa ro wọn. O sọ nipa aya didun, inu rirun, oju wọn maa ni awọ pupa rẹsurẹsu, ati ki wọn maa padanu ẹjẹ pupọ ṣugbọn awọn ohun ti ẹ le ma mọ ree.


Ẹwẹ, oju lasan ni ọpọlọpọ ri lara awọn alaisan yii ṣugbọn gẹgẹ bi iwadi ṣe fi han, diẹ lara awọn nkan ti ẹ ko mọ tabi ti ẹ ko tii gbọ ri nipa awọn to n ṣaisan foniku fọla dide pọ. Gẹgẹ bi Dokita ọmọ Naijiria kan to tun wa ni ilu London fun imọ ẹkọ, Ogunboye Igbekele ṣe sọ fun BBC Yoruba, ọpọ nkan ni ẹ ti mọ tẹlẹ nipa awọn alaisan foniku fọla dide bii ki egungun maa ro wọn. O sọ nipa aya didun, inu rirun, oju wọn maa ni awọ pupa rẹsurẹsu, ati ki wọn maa padanu ẹjẹ pupọ ṣugbọn awọn ohun ti ẹ le ma mọ ree. Awọn eyi to yẹ ni mimọ lasiko yii ni: 1. Ibẹru IkuIdamu inu ọpọlọ leyi nitori pe ọpọlọpọ wọn lo n bẹru iku ṣugbọn ti wọn ko le sọ ọ jade. Nilẹ Afirika paapaa ju lọ ni Naijiria, bi wọn ba sọ ọ sita, awọn eeyan a ni wọn o nigbagbọ.


Awọn eyi to yẹ ni mimọ lasiko yii ni: 1. Ibẹru IkuIdamu inu ọpọlọ leyi nitori pe ọpọlọpọ wọn lo n bẹru iku ṣugbọn ti wọn ko le sọ ọ jade. Nilẹ Afirika paapaa ju lọ ni Naijiria, bi wọn ba sọ ọ sita, awọn eeyan a ni wọn o nigbagbọ. Awọn yii kan naa ni wọn a ni nilẹ Yoruba, bi wọn ba ti le kọja ọgbọn ọdun laye, wọn ti ye e niyẹn. Tori eyi, awọn agba a maa gba awọn alaisan foniku fọla dide nimọran ki wọn tete fẹ ọkọ tabi iyawo ki wọn le tete bi ọmọ saye tori ti wọn o ba ku. 2.


Awọn yii kan naa ni wọn a ni nilẹ Yoruba, bi wọn ba ti le kọja ọgbọn ọdun laye, wọn ti ye e niyẹn. Tori eyi, awọn agba a maa gba awọn alaisan foniku fọla dide nimọran ki wọn tete fẹ ọkọ tabi iyawo ki wọn le tete bi ọmọ saye tori ti wọn o ba ku. 2. Ibẹru ta ni yoo fẹ mi lọkọ abi laya?Nigba miran, wọn ko ki n fẹ sọ ẹya ẹjẹ (genotype) wọn tori bi ẹlomii to ti yo ifẹ wọn. tẹlẹ ba gbọ eyi, o ṣeeṣe ko fẹsẹ fẹẹ ki ifẹ naa ka kuro loju rẹ Eyi ko ṣẹyin lilọ họsibitu lonii, họsibitu lọla, daku lonii, ji lọla, wọn ko ki n le sọ fun ẹnikẹni ju ki wọn bo o mọra wọn lọkan lọ. 4.


Ibẹru ta ni yoo fẹ mi lọkọ abi laya?Nigba miran, wọn ko ki n fẹ sọ ẹya ẹjẹ (genotype) wọn tori bi ẹlomii to ti yo ifẹ wọn. tẹlẹ ba gbọ eyi, o ṣeeṣe ko fẹsẹ fẹẹ ki ifẹ naa ka kuro loju rẹ Eyi ko ṣẹyin lilọ họsibitu lonii, họsibitu lọla, daku lonii, ji lọla, wọn ko ki n le sọ fun ẹnikẹni ju ki wọn bo o mọra wọn lọkan lọ. 4. Nigba mii, obi le ma tete ri apẹrẹ aisan yii lara ọmọ ti wọn ba ṣẹṣẹ bi titi yoo fi pe oṣu mẹfa tabi ọdun kan ti ọmọ naa ba bẹrẹ si ni ṣe aisan ati to n padanu ẹjẹ. Pẹlu eyi ni dokita tabi nọọsi fi le mọ. Dokita Igbekele jẹ ko di mimọ pe ni ilana iṣegun oyinbo, ko ṣee ṣe rara ki ẹya ẹjẹ eeyan yi pada O ni o ri bẹẹ nitori pe awọn onimọ iṣegun oyinbo ko gbagbọ ninu eyi rara lodi si bi awọn kan ṣe maa n ti ẹsin igbagbọ bọ ọ pe adura maa n yi ẹya ẹjẹ pada.


Nigba mii, obi le ma tete ri apẹrẹ aisan yii lara ọmọ ti wọn ba ṣẹṣẹ bi titi yoo fi pe oṣu mẹfa tabi ọdun kan ti ọmọ naa ba bẹrẹ si ni ṣe aisan ati to n padanu ẹjẹ. Pẹlu eyi ni dokita tabi nọọsi fi le mọ. Dokita Igbekele jẹ ko di mimọ pe ni ilana iṣegun oyinbo, ko ṣee ṣe rara ki ẹya ẹjẹ eeyan yi pada O ni o ri bẹẹ nitori pe awọn onimọ iṣegun oyinbo ko gbagbọ ninu eyi rara lodi si bi awọn kan ṣe maa n ti ẹsin igbagbọ bọ ọ pe adura maa n yi ẹya ẹjẹ pada. Awon wonyii a maa  rọ igbagbọ wọn mọ ọ ti yoo si ri bẹẹ bi wọn ba tun ayẹwo ṣe. Ẹwẹ, dokita ṣalaye pe bi wọn ba gbe eroja inu egungun (Bone Marrow) ẹni to jẹ AA fun apẹrẹ sinu ẹni to jẹ SS lati parọ rẹ, eyi ṣeeṣe o si wa lati wo o san ni ṣugbọn ko yi ẹya SS to ti wa ninu gbogbo ẹya ara to ku pada. 6.


Awon wonyii a maa  rọ igbagbọ wọn mọ ọ ti yoo si ri bẹẹ bi wọn ba tun ayẹwo ṣe. Ẹwẹ, dokita ṣalaye pe bi wọn ba gbe eroja inu egungun (Bone Marrow) ẹni to jẹ AA fun apẹrẹ sinu ẹni to jẹ SS lati parọ rẹ, eyi ṣeeṣe o si wa lati wo o san ni ṣugbọn ko yi ẹya SS to ti wa ninu gbogbo ẹya ara to ku pada. 6. Ta ni SS ko gbudọ fẹ laelae?Dokita Igbekele sọ pe SS ko gbudọ daba rara lati fẹ AS. "Agbako gbaa leleyii". "Awọn ẹya mii to tun wa ni AC SC ati bẹẹ bẹẹ lọ ṣugbọn ọmọ iya kan naa ni wọn pẹlu SS".


Ta ni SS ko gbudọ fẹ laelae?Dokita Igbekele sọ pe SS ko gbudọ daba rara lati fẹ AS. "Agbako gbaa leleyii". "Awọn ẹya mii to tun wa ni AC SC ati bẹẹ bẹẹ lọ ṣugbọn ọmọ iya kan naa ni wọn pẹlu SS".


World Malaria Day 2022: Wo àwọn nkan ti o lé ṣe láti dáàbò bo ara rẹ lọ́wọ́ oró àìsàn ibà

Bawo ni a ṣe le da ibà duro? Bo tilẹjẹ wi pe aisan yii jẹ ohun to ṣe e dena, to si ni itọju, o ṣi n ṣeku pa ọpọlọpọ. Gẹgẹ bi akọsilẹ ajọ eto ilera ni agbaye, WHO, aisan iba n ṣeku pa ọmọde ni iṣẹju meji-meji, eniyan to le ni igba miliọnu si ni akọsilẹ wa pe o n ni aisan yii l'ọdun. Lootọ ni igbogun ti ibà ti lọ soke sii daada lati bi ọdun mẹwaa, ṣugbọn ọ̀rọ̀ naa tun ti kọja agbara lati ọdun 2015: Abọ iwadi ajọ WHO nipa aisan ibà l'agbaye, to fi sita l'ọdun 2018 fihan pe ko fi bẹẹ si adinku ninu iye awọn to ni aisan ibà laarin ọdun 2015 si 2017. Bi ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹrin ṣe wa a jẹ Ayajọ aisan iba l'agbaye, awọn nkan to yẹ ki o mọ nipa aisan naa ni yii. Awọn apẹẹrẹ ibà - ara gbigbona, ori fifọ, ati otutu - eyi to maa n fi ara han laarin ọjọ mẹwaa si mẹẹdogun ti ẹ̀fọn to n pin ibà ba jẹ ni Awọn apẹẹrẹ naa le ma han pupọ, ṣugbọn ti ko ba si itọju laarin wakati mẹrinlelogun, ibà ti kokoro aifojuri 'P.


Lootọ ni igbogun ti ibà ti lọ soke sii daada lati bi ọdun mẹwaa, ṣugbọn ọ̀rọ̀ naa tun ti kọja agbara lati ọdun 2015: Abọ iwadi ajọ WHO nipa aisan ibà l'agbaye, to fi sita l'ọdun 2018 fihan pe ko fi bẹẹ si adinku ninu iye awọn to ni aisan ibà laarin ọdun 2015 si 2017. Bi ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹrin ṣe wa a jẹ Ayajọ aisan iba l'agbaye, awọn nkan to yẹ ki o mọ nipa aisan naa ni yii. Awọn apẹẹrẹ ibà - ara gbigbona, ori fifọ, ati otutu - eyi to maa n fi ara han laarin ọjọ mẹwaa si mẹẹdogun ti ẹ̀fọn to n pin ibà ba jẹ ni Awọn apẹẹrẹ naa le ma han pupọ, ṣugbọn ti ko ba si itọju laarin wakati mẹrinlelogun, ibà ti kokoro aifojuri 'P. falciparum' ba fa le yọri aisan to n pani. L'ọdun 2017, bi ilaji awọn to wa ni aye lo wa ninu ewu nini aisan iba. Awọn ọmọde ti ọjọ ori wọn ko to ọdun maarun lo wa ninu ewu ju: L'ọdun 2017, awọn lo ko ìdá mọkanlelọgọta(266,000) ninu awọn ti ibà pa l'agbaye.


falciparum' ba fa le yọri aisan to n pani. L'ọdun 2017, bi ilaji awọn to wa ni aye lo wa ninu ewu nini aisan iba. Awọn ọmọde ti ọjọ ori wọn ko to ọdun maarun lo wa ninu ewu ju: L'ọdun 2017, awọn lo ko ìdá mọkanlelọgọta(266,000) ninu awọn ti ibà pa l'agbaye. Awọn to tun wa ninu ewu to l'agbara ni awọn alaboyun, ati awọn ti agọ-ara wọn ko l'agbara to lati gbogun ti aisan. Gẹgẹ bi ajọ WHO ṣe sọ, ọpọ̀ aisan iba ati iku to waye nipa a rẹ n ṣẹlẹ ni agbgbe ilẹ olooru Afirika, ṣugbọn awọn agbegbe kan ni South-East Asia, Eastern Mediterranean, Western Pacific, ati nilẹ America naa wa ninu ewu. L'ọdun 2017, orilẹede maarun lo fẹ ẹ ko ilaji ninu awọn to ni ibà kaakiri agbaye: Nigeria (25%), Democratic Republic of the Congo (11%), Mozambique (5%), India (4%) ati Uganda (4%).


Awọn to tun wa ninu ewu to l'agbara ni awọn alaboyun, ati awọn ti agọ-ara wọn ko l'agbara to lati gbogun ti aisan. Gẹgẹ bi ajọ WHO ṣe sọ, ọpọ̀ aisan iba ati iku to waye nipa a rẹ n ṣẹlẹ ni agbgbe ilẹ olooru Afirika, ṣugbọn awọn agbegbe kan ni South-East Asia, Eastern Mediterranean, Western Pacific, ati nilẹ America naa wa ninu ewu. L'ọdun 2017, orilẹede maarun lo fẹ ẹ ko ilaji ninu awọn to ni ibà kaakiri agbaye: Nigeria (25%), Democratic Republic of the Congo (11%), Mozambique (5%), India (4%) ati Uganda (4%). Ni ọpọ igba, aisan iba maa n wọ ara ti abo ẹ̀fọn (Female Anopheles) ba jẹ eniyan - oriṣi abo ẹ̀fọ̀n to wa le ni irinwo, ninu eyi ti bi ọgbọ̀n jẹ 'olokoowo iba' to jẹ pataki. Laarin irọlẹ si idaji si ni gbogbo awọ̀n olokoowo pataki yii maa n jẹ eniyan. Inu omi ni abo ẹ̀fọ̀n yoo ye ẹyin rẹ si, eyi ti yoo dagba di ẹ̀fọn; abo ẹ̀fọn maa n wa ẹ̀jẹ̀ lati fi bọ́ awọn ẹyin wọn.


Ni ọpọ igba, aisan iba maa n wọ ara ti abo ẹ̀fọn (Female Anopheles) ba jẹ eniyan - oriṣi abo ẹ̀fọ̀n to wa le ni irinwo, ninu eyi ti bi ọgbọ̀n jẹ 'olokoowo iba' to jẹ pataki. Laarin irọlẹ si idaji si ni gbogbo awọ̀n olokoowo pataki yii maa n jẹ eniyan. Inu omi ni abo ẹ̀fọ̀n yoo ye ẹyin rẹ si, eyi ti yoo dagba di ẹ̀fọn; abo ẹ̀fọn maa n wa ẹ̀jẹ̀ lati fi bọ́ awọn ẹyin wọn. Ajọ WHO la awọn ọna abayọ to n ṣiṣẹ silẹ fun gbogbo eniyan to wa ninu ewu nini aisan iba. Oriṣi ọna meji - àpò to ni oogun apẹfọn ati fi fi oogun apẹfọn fin inu ile - mejeeji maa n ṣiṣẹ daada l'oriṣiriṣi igba Sisun si abẹ apo apẹfọn le mu adinku ba ifarakanra laarin ẹ̀fọn ati eniyan nipa pipese idiwọ to ṣe e fi oju ri ati oogun to le kapa kokoro. Lilo oogun apẹfọn jẹ fi fi iru oogun bẹ fin ile lẹẹkan tabi ẹẹmeji l'ọdun.


Ajọ WHO la awọn ọna abayọ to n ṣiṣẹ silẹ fun gbogbo eniyan to wa ninu ewu nini aisan iba. Oriṣi ọna meji - àpò to ni oogun apẹfọn ati fi fi oogun apẹfọn fin inu ile - mejeeji maa n ṣiṣẹ daada l'oriṣiriṣi igba Sisun si abẹ apo apẹfọn le mu adinku ba ifarakanra laarin ẹ̀fọn ati eniyan nipa pipese idiwọ to ṣe e fi oju ri ati oogun to le kapa kokoro. Lilo oogun apẹfọn jẹ fi fi iru oogun bẹ fin ile lẹẹkan tabi ẹẹmeji l'ọdun. A tun le dena aisan iba nipa lilo awọn oogun to le gbogun ti iba fun awọ̀n arinrinajo, alaboyun, awọn obinrin ati awọn ọmọde. Early diagnosis and treatment yields best results T Aisan iba ṣe e tọju - ayẹwo le ṣe afihan aisan iba ninu ara laarin ọgbọ̀n iṣẹju tabi ko maa to bẹ. Gẹgẹ bi ajọ WHO ṣe sọ, ti tete ṣe ayẹwo ati itọju fun aisan ibà maa k'apa rẹ, o si tun maa n dena iku ati itankalẹ aisan iba.


A tun le dena aisan iba nipa lilo awọn oogun to le gbogun ti iba fun awọ̀n arinrinajo, alaboyun, awọn obinrin ati awọn ọmọde. Early diagnosis and treatment yields best results T Aisan iba ṣe e tọju - ayẹwo le ṣe afihan aisan iba ninu ara laarin ọgbọ̀n iṣẹju tabi ko maa to bẹ. Gẹgẹ bi ajọ WHO ṣe sọ, ti tete ṣe ayẹwo ati itọju fun aisan ibà maa k'apa rẹ, o si tun maa n dena iku ati itankalẹ aisan iba. Itọju to dara ju to wa fun un, paapa fun aisan ibà ti kokoro aifojuri P. falciparum ba fa, ni ' artemisinin-based combination therapy (ACT).' Ajọ WHO ti fi ikil sita pe abo ẹ̀fọn ti n fi agbara han lera-lera pe agbara egboogi ati oogun apakokoro ko ka oun - to si n mu idiwọ ba iṣẹgun lori iba. Ibẹru to wa ni pe o ṣeeṣe ki awọn irinṣẹ idena ati amojuto to wa bayii le dawọ iṣẹ duro.


Itọju to dara ju to wa fun un, paapa fun aisan ibà ti kokoro aifojuri P. falciparum ba fa, ni ' artemisinin-based combination therapy (ACT).' Ajọ WHO ti fi ikil sita pe abo ẹ̀fọn ti n fi agbara han lera-lera pe agbara egboogi ati oogun apakokoro ko ka oun - to si n mu idiwọ ba iṣẹgun lori iba. Ibẹru to wa ni pe o ṣeeṣe ki awọn irinṣẹ idena ati amojuto to wa bayii le dawọ iṣẹ duro. Akọsilẹ tuntun nipa aisan ibà l'agbaye fihan pe orilẹede mejidinlaadọrin lo jábọ̀ pe agbara oogun apẹfọn ko ka ẹfọn l'awọn akoko kan laarin ọdun 2010 si 2017. Bakan naa ni iba ti agbara eegbogi ko ka naa n waye ni gbogbo igba. Ajọ WHO sọ pe egboogi to n dena iba ṣe koko fun amojuto ati iparun aisan naa - o si n polongo ṣiṣe titọ pinpin ni awọn orilẹede ti ibà ti wọpọ ju.


Akọsilẹ tuntun nipa aisan ibà l'agbaye fihan pe orilẹede mejidinlaadọrin lo jábọ̀ pe agbara oogun apẹfọn ko ka ẹfọn l'awọn akoko kan laarin ọdun 2010 si 2017. Bakan naa ni iba ti agbara eegbogi ko ka naa n waye ni gbogbo igba. Ajọ WHO sọ pe egboogi to n dena iba ṣe koko fun amojuto ati iparun aisan naa - o si n polongo ṣiṣe titọ pinpin ni awọn orilẹede ti ibà ti wọpọ ju. Afojusun ni lati ri i daju pe wọn tete ri ibà ti agbara egboogi ko ba ka, ki wọn si kọju ija si ni kiakia ati l'ọna to yẹ.


Afojusun ni lati ri i daju pe wọn tete ri ibà ti agbara egboogi ko ba ka, ki wọn si kọju ija si ni kiakia ati l'ọna to yẹ.


India fòfin de iléeṣẹ́ tó pèsè oògun ikọ́ tó pa ọmọdé 69

Iléeṣẹ́ ètò ìlera ní India ti pàṣẹ pé kí iléeṣẹ́ tó ń pèsè oògùn ikọ́ èyí tí wọ́n fẹ̀sùn kàn wí pé ó ṣekúpa ọmọdé mẹ́rìndínláàdọ́rin ní orílẹ̀ èdè Gambia ṣe ìdádúró pípésè oògùn náà. Àjọ tó ń mójútó iléeṣẹ́ ètò ìlera India ní iléeṣẹ́ Maiden Pharmaceuticals tẹ gbogbo òfin tó rọ̀ mọ́ pípésè àti àyẹ̀wò ìpèsè oògùn ní orílẹ̀ èdè náà mọ́lẹ̀ nígbà tí wọ́n ń pèsè oògùn náà. Àjọ ètò ìlera àgbáyé, WHO ló kọ́kọ́ ké gbàjare sí àwọn orílẹ̀ èdè àgbáyé láti wà ní tojútìyẹ́ nígbà tí wọ́n ṣe àwárí rẹ̀ pé oògùn ikọ́ mẹ́rin kan wà lára àwọn ohun tó ṣokùnfa ikú àwọn ọmọdé kan ní Gambia. Ní báyìí, ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ ní orílẹ̀ èdè Gambia àti India láti mọ ohun tó fa ikú àwọn ọmọ náà. Àwọn àjọ tó ń mójútó ètò ìlera ní India ní àwọn ti fòfin de pípésè oògun lílò ní ilé iṣẹ́ Maiden Pharmaceuticals nítorí tí ìwádìí fi hàn pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ òfin tó jẹ mọ́ ààbò lórí pípèsè oògùn ni iléeṣẹ́ náà ti tàpá sófin rẹ̀. Wọ́n ní àwọn oògùn tí iléeṣẹ́ náà ń pèsè ni kò ká ojú òṣùwọ́n, tó sì léwu fún ìlera àwọn ènìyàn.


Ní báyìí, ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ ní orílẹ̀ èdè Gambia àti India láti mọ ohun tó fa ikú àwọn ọmọ náà. Àwọn àjọ tó ń mójútó ètò ìlera ní India ní àwọn ti fòfin de pípésè oògun lílò ní ilé iṣẹ́ Maiden Pharmaceuticals nítorí tí ìwádìí fi hàn pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ òfin tó jẹ mọ́ ààbò lórí pípèsè oògùn ni iléeṣẹ́ náà ti tàpá sófin rẹ̀. Wọ́n ní àwọn oògùn tí iléeṣẹ́ náà ń pèsè ni kò ká ojú òṣùwọ́n, tó sì léwu fún ìlera àwọn ènìyàn. Nígbà tí ikọ̀ ìròyìn BBC kàn sí ileeṣẹ́ Maiden, iléeṣẹ́ náà kò tètè fèsì sí ìbéèrè BBC. Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá ní iléeṣẹ́ náà ní ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn láti rí ìròyìn nípa iléeṣẹ́ àwọn lórí ikú àwọn ọmọdé Gambia. Iléeṣẹ́ Maiden ní ìròyìn ọ̀hún ba àwọn lọ́kàn jẹ́ gidi gan.


Nígbà tí ikọ̀ ìròyìn BBC kàn sí ileeṣẹ́ Maiden, iléeṣẹ́ náà kò tètè fèsì sí ìbéèrè BBC. Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá ní iléeṣẹ́ náà ní ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn láti rí ìròyìn nípa iléeṣẹ́ àwọn lórí ikú àwọn ọmọdé Gambia. Iléeṣẹ́ Maiden ní ìròyìn ọ̀hún ba àwọn lọ́kàn jẹ́ gidi gan. Ṣaájú ni àjọ ìlera àgbáyé ti ṣèkìlọ̀ fún àwọn orílẹ̀ èdè àgbáyé lórí oògùn ikọ́ mẹ́rin tí wọ́n ní ó ṣeéṣe kó jẹ́ wí pé ohun ló ṣàkóbá fún kídìnrín àwọn ọmọdé tó pàdánù ẹ̀m;i wọn nínú oṣù Keje, Kẹjọ àti oṣù Kẹsàn-án ní Gambia. Orúkọ àwọn oògùn ikọ́ náà ni Promethazine Oral Solution, Kofexmalin Baby Cough Syrup, Makoff Baby Cough Syrup àti Magrip N Cold Syrup. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní Gambia ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà bí àwọn òbí àwọn ọmọ tó pàdánù ẹ̀mí wọn ṣe ń bèrè fún ìdájọ́ òdodo.


Ṣaájú ni àjọ ìlera àgbáyé ti ṣèkìlọ̀ fún àwọn orílẹ̀ èdè àgbáyé lórí oògùn ikọ́ mẹ́rin tí wọ́n ní ó ṣeéṣe kó jẹ́ wí pé ohun ló ṣàkóbá fún kídìnrín àwọn ọmọdé tó pàdánù ẹ̀m;i wọn nínú oṣù Keje, Kẹjọ àti oṣù Kẹsàn-án ní Gambia. Orúkọ àwọn oògùn ikọ́ náà ni Promethazine Oral Solution, Kofexmalin Baby Cough Syrup, Makoff Baby Cough Syrup àti Magrip N Cold Syrup. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní Gambia ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà bí àwọn òbí àwọn ọmọ tó pàdánù ẹ̀mí wọn ṣe ń bèrè fún ìdájọ́ òdodo. Ààrẹ Gambia, Adama Barrow ní ìjọba kò ní kọ̀ láti gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ láti fi ohun tó ṣẹlẹ̀ gan múlẹ̀ nínú ìwádìí wọn. Nínú èsì ìwádìí tí àwọn ọlọ́pàá fi léde lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun ní iléeṣẹ́ Amẹ́ríkà kan ló kó àwọn oògùn ikọ́ náà wọ orílẹ̀ èdè Gambia. Bákan náà ni wọ́n ní kò dín ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta oògun náà ni àwọn ti fi gbẹ́sẹ̀ lé ní orílẹ̀ èdè náà báyìí.


Ààrẹ Gambia, Adama Barrow ní ìjọba kò ní kọ̀ láti gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ láti fi ohun tó ṣẹlẹ̀ gan múlẹ̀ nínú ìwádìí wọn. Nínú èsì ìwádìí tí àwọn ọlọ́pàá fi léde lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun ní iléeṣẹ́ Amẹ́ríkà kan ló kó àwọn oògùn ikọ́ náà wọ orílẹ̀ èdè Gambia. Bákan náà ni wọ́n ní kò dín ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta oògun náà ni àwọn ti fi gbẹ́sẹ̀ lé ní orílẹ̀ èdè náà báyìí. Ẹ o ranti pe a mu iroyin wa pe Kẹkẹ ọmọde  wa lẹgbẹ kan ninu ile Mariam Kuyateh ti eruku si ti n bo mọlẹ. O yẹ ko jẹ ti ọmọ rẹ, Musa ti ki ba ti pe ọdun meji ṣugbọn o dagbere faye loṣu Kẹsan. O jẹ ọkan lara ọmọ mẹrindinlaadọrin ti ijọba Gambia gbagbọ pe wọn papoda lẹyin ti wọn fun wọn loogun ikọ kan ti ajọ isọkan agbaye sọ pe ''o lohun ṣe pẹlu ṣiṣe akoba fun kidinrin'' Ko si ẹnikankan ninu mọlẹbi Mariam to n fọwọ kan kẹkẹ Musa-iranti lo jẹ pe wọn padanu ọmọdekunrin yi lọjọ aipe.


Ẹ o ranti pe a mu iroyin wa pe Kẹkẹ ọmọde  wa lẹgbẹ kan ninu ile Mariam Kuyateh ti eruku si ti n bo mọlẹ. O yẹ ko jẹ ti ọmọ rẹ, Musa ti ki ba ti pe ọdun meji ṣugbọn o dagbere faye loṣu Kẹsan. O jẹ ọkan lara ọmọ mẹrindinlaadọrin ti ijọba Gambia gbagbọ pe wọn papoda lẹyin ti wọn fun wọn loogun ikọ kan ti ajọ isọkan agbaye sọ pe ''o lohun ṣe pẹlu ṣiṣe akoba fun kidinrin'' Ko si ẹnikankan ninu mọlẹbi Mariam to n fọwọ kan kẹkẹ Musa-iranti lo jẹ pe wọn padanu ọmọdekunrin yi lọjọ aipe. Iya rẹ to jẹ ẹni ọgbọn ọdun to si ni ọmọ mẹrin mii  a maa sunkun lọpọ igba to ba ti ranti iku Musa. Nibi to joko si ninu ile rẹ to wa lagbegbe Serrekunda, Mariam ṣalaye bi aarẹ ọmọ rẹ ṣe bẹrẹ pẹlu ọfinkin. Lẹyin ti wọn gbe lọ ri dokita, ọkọ Mariam wa ra oogun ikọ kan lati fi ṣe itọju ọmọ naa ''ṣugbọn oogun yi lo da wahala mii silẹ lara ọmọ wa''gẹgẹ bi Mariam ṣe sọ.


Iya rẹ to jẹ ẹni ọgbọn ọdun to si ni ọmọ mẹrin mii  a maa sunkun lọpọ igba to ba ti ranti iku Musa. Nibi to joko si ninu ile rẹ to wa lagbegbe Serrekunda, Mariam ṣalaye bi aarẹ ọmọ rẹ ṣe bẹrẹ pẹlu ọfinkin. Lẹyin ti wọn gbe lọ ri dokita, ọkọ Mariam wa ra oogun ikọ kan lati fi ṣe itọju ọmọ naa ''ṣugbọn oogun yi lo da wahala mii silẹ lara ọmọ wa''gẹgẹ bi Mariam ṣe sọ. ''Ọmọ mi ko ribi tọ la ba gbe lọ si ileewosan ti wọn si tun ayẹwo ẹjẹ mii ṣe fun eyi to fi han pe kii ṣe iba lo n daamu rẹ'' O ni wọn fun ni itọju mii el;eyi ti ko ṣiṣẹ ti wọn siso ọpa mọ nidi ko baa le ribiu tọ ṣugbọn eleyi naa ko ṣiṣẹ'' ''Lẹyin igba naa, wọn ṣe iṣẹ abẹ fun ṣugbọn ko si iyatọ'' ''Ọmọ mi ko ribi ruu la. Bo ṣe gbabẹ faye silẹ ni yẹn'' Ni ibẹrẹ ọsẹ yi ni ajọ iṣọkan agbaye WHO ke gbajare ikilọ lagbaye  lori awọn oogun ikọ mẹrin kan to niṣe pẹlu iku awọn eeyan ni Gambia Awọn oogun ikọ yi - Promethazine Oral Solution, Kofexmalin Baby Cough Syrup, Makoff Baby Cough Syrup ati  Magrip N Cold Syrup - la gbọ pe ileeṣẹ ipoogun kan ni India n pọn wọn. Amọ ṣa WHO sọ pe awọn ko ri idanilojuaabo tabi ayẹwo topeye ti ileeṣẹ Maiden Pharmaceuticals ṣe lori awọn oogun yi.


''Ọmọ mi ko ribi tọ la ba gbe lọ si ileewosan ti wọn si tun ayẹwo ẹjẹ mii ṣe fun eyi to fi han pe kii ṣe iba lo n daamu rẹ'' O ni wọn fun ni itọju mii el;eyi ti ko ṣiṣẹ ti wọn siso ọpa mọ nidi ko baa le ribiu tọ ṣugbọn eleyi naa ko ṣiṣẹ'' ''Lẹyin igba naa, wọn ṣe iṣẹ abẹ fun ṣugbọn ko si iyatọ'' ''Ọmọ mi ko ribi ruu la. Bo ṣe gbabẹ faye silẹ ni yẹn'' Ni ibẹrẹ ọsẹ yi ni ajọ iṣọkan agbaye WHO ke gbajare ikilọ lagbaye  lori awọn oogun ikọ mẹrin kan to niṣe pẹlu iku awọn eeyan ni Gambia Awọn oogun ikọ yi - Promethazine Oral Solution, Kofexmalin Baby Cough Syrup, Makoff Baby Cough Syrup ati  Magrip N Cold Syrup - la gbọ pe ileeṣẹ ipoogun kan ni India n pọn wọn. Amọ ṣa WHO sọ pe awọn ko ri idanilojuaabo tabi ayẹwo topeye ti ileeṣẹ Maiden Pharmaceuticals ṣe lori awọn oogun yi. Ijọba India lawọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yi. Ileeṣẹ apoogun yi ko ti sọ nkankan lori ibeere ti  BBC fi sọwọ  si wọn. Ni lawọn eeyan n faraya lori nkan to ṣẹlẹ ni Gambia yi tawọn kan si ni ki Minisita feto ilera ilẹ naa Dokita Ahmadou Lamin Samateh kọwe fipo silẹ ki awọn to gbe oogun naa wọ ilẹ naa si foju wina ofin.


Ijọba India lawọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yi. Ileeṣẹ apoogun yi ko ti sọ nkankan lori ibeere ti  BBC fi sọwọ  si wọn. Ni lawọn eeyan n faraya lori nkan to ṣẹlẹ ni Gambia yi tawọn kan si ni ki Minisita feto ilera ilẹ naa Dokita Ahmadou Lamin Samateh kọwe fipo silẹ ki awọn to gbe oogun naa wọ ilẹ naa si foju wina ofin. ''Eeyan mẹrindinlaadọrin ko kere. Tori naa, a fẹ idajọ ododo lori iṣẹlẹ yi tori awọn ọmọde lo farakasa iṣẹlẹ yi'' Ọrọ ti arabinrin Kuyateh sọ ree


''Eeyan mẹrindinlaadọrin ko kere. Tori naa, a fẹ idajọ ododo lori iṣẹlẹ yi tori awọn ọmọde lo farakasa iṣẹlẹ yi'' Ọrọ ti arabinrin Kuyateh sọ ree


Nigerians doing good abroad: Yoruba ń mókè, wọ́n ń gbéṣẹ́ ńlá ṣe lókè òkun

Kii ṣe olè, ọlẹ ati gbajuẹ nikan ni ọmọ Naijiria paapaa Yoruba n ṣe loke okun. Ni ẹnu ọjọ mẹta yii, oniruuru iroyin iwa kotọ nipa awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria to wa loke okun lo n fọn kalekako lori ayelujara. Koda, aarẹ Muhammadu Buhari funrarẹ ko ṣai mẹnu le ọrọ yii nibi ipade idagbasoke Afirika to lọ ṣe ni Japan. Eyi lo wa n faa ti ọpọ fi n ṣe beere boya ohun rere kan tilẹ lee ti Nasarẹti yii jade. Dokita agba Oluyinka Olutoye: Dokita agba Oluyinka Olutoye jẹ ọkan lara awọn ogo orilẹ-ede Naijiria ti itanṣan wọn n tan ka gbogbo agbaye fun ipa rere ti wọn n ko kaakiri. Lati kekere ni Dokita Oluyinka Olutoye ti ni ifẹ si iṣẹ dokitaKíni ẹ mọ̀ nípa Ọmọ́táyọ̀ Olútóyè, Ọ̀jọ̀gbọ́n obìnrin àkọ́kọ́ nínú ẹkọ́ èdè Yorùbá lágbàyé Gẹgẹ bii ọrọ rẹ, 'lati kekere ni mo ti maa n ṣe ere dokita kaakiri inu ile wa' nitori ifẹ rẹ si iṣẹ naa.


Eyi lo wa n faa ti ọpọ fi n ṣe beere boya ohun rere kan tilẹ lee ti Nasarẹti yii jade. Dokita agba Oluyinka Olutoye: Dokita agba Oluyinka Olutoye jẹ ọkan lara awọn ogo orilẹ-ede Naijiria ti itanṣan wọn n tan ka gbogbo agbaye fun ipa rere ti wọn n ko kaakiri. Lati kekere ni Dokita Oluyinka Olutoye ti ni ifẹ si iṣẹ dokitaKíni ẹ mọ̀ nípa Ọmọ́táyọ̀ Olútóyè, Ọ̀jọ̀gbọ́n obìnrin àkọ́kọ́ nínú ẹkọ́ èdè Yorùbá lágbàyé Gẹgẹ bii ọrọ rẹ, 'lati kekere ni mo ti maa n ṣe ere dokita kaakiri inu ile wa' nitori ifẹ rẹ si iṣẹ naa. Koda aarẹ Muhammadu Buhari funrarẹ ko ṣai mẹnu le ọrọ yii nibi ipade idagbasoke Afirika to lọ ṣe ni Japan.A ń fikunlukun pẹ̀lú FBI láti mú àwọn "Yahoo Boys" tó kù- EFCC Eyi lo wa n faa ti ọpọ fi n ṣebeere boya ohun rere kan tilẹ lee ti Nasarẹti yii jade?Ẹ yọjú sí FBI bí ẹ kìí bá ṣe ''yahoo boys'' - Abike Dabiri-Erewa. Ni ẹnu ọjọ mẹta yii, oniruuru iroyin iwa kotọ nipa awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria to wa loke okun lo n fọn kalekako lori ayelujara. Amọṣa diẹ niyi lara awọn ọmọ Yoruba to n da bi ẹdun, rọ bi owe ni Olutoye Olayinka.


Koda aarẹ Muhammadu Buhari funrarẹ ko ṣai mẹnu le ọrọ yii nibi ipade idagbasoke Afirika to lọ ṣe ni Japan.A ń fikunlukun pẹ̀lú FBI láti mú àwọn "Yahoo Boys" tó kù- EFCC Eyi lo wa n faa ti ọpọ fi n ṣebeere boya ohun rere kan tilẹ lee ti Nasarẹti yii jade?Ẹ yọjú sí FBI bí ẹ kìí bá ṣe ''yahoo boys'' - Abike Dabiri-Erewa. Ni ẹnu ọjọ mẹta yii, oniruuru iroyin iwa kotọ nipa awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria to wa loke okun lo n fọn kalekako lori ayelujara. Amọṣa diẹ niyi lara awọn ọmọ Yoruba to n da bi ẹdun, rọ bi owe ni Olutoye Olayinka. Baba rẹ ni Alani ti ilu Ido-Ani, Oluwatomiloye I. Ọmọ ilu Idoani ni Dokita Olayinka Olutoye. Awọn obi rẹ ni Ọgagun agba Olufẹmi Olutoye to ti fẹyinti ninu iṣẹ ologun ati Ọjọgbọn Ọmọtayọ Olutoye to jẹ Ọjọgbọn akọkọ ninu ẹkọ imọ Yoruba. Awọn mẹfa ni awọn ẹgbọn ati aburo rẹ, mẹta jẹ obinrin, meji ninu wọn si jẹ ọkunrin.


Baba rẹ ni Alani ti ilu Ido-Ani, Oluwatomiloye I. Ọmọ ilu Idoani ni Dokita Olayinka Olutoye. Awọn obi rẹ ni Ọgagun agba Olufẹmi Olutoye to ti fẹyinti ninu iṣẹ ologun ati Ọjọgbọn Ọmọtayọ Olutoye to jẹ Ọjọgbọn akọkọ ninu ẹkọ imọ Yoruba. Awọn mẹfa ni awọn ẹgbọn ati aburo rẹ, mẹta jẹ obinrin, meji ninu wọn si jẹ ọkunrin. Ileẹkọ alakọbẹrẹ Lagos University Staff School ni o lọ ki o to kọri si ileeko girama King's College ni ilu Eko kan naa. Lẹyin to pari ile ewe girama rẹ, Olutoye gba ọgba fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ lọ lati kọṣẹ imọ iṣegun oyinbo nibẹ. Ọdun 1988 ni o kẹkọọ gboye ninu imọ iṣegun oyinbo ati iṣẹ abẹ.


Ileẹkọ alakọbẹrẹ Lagos University Staff School ni o lọ ki o to kọri si ileeko girama King's College ni ilu Eko kan naa. Lẹyin to pari ile ewe girama rẹ, Olutoye gba ọgba fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ lọ lati kọṣẹ imọ iṣegun oyinbo nibẹ. Ọdun 1988 ni o kẹkọọ gboye ninu imọ iṣegun oyinbo ati iṣẹ abẹ. Adebayo Ogunlesi: ọmọ ọjọgbọn onimọ iṣegun to ra papakọ ofurufu Gatwick lọwọ èèbó Tani ọlọpọlọ pipe oludokowo Adebayo Ogunlesi to gba aarẹ ile ifowopamọ agbaye ṣiṣẹ? Ilu Makun ni ipinlẹ Ogun ni wọn ti bi Adebayo Ogunlesi ti o si ti wa di ilumọka agbẹjọro ati ouldukowo lagbaye Pupo ninu awọn arinrinajo to ba gba papakọ ofurufu Gatwick kọja nilẹ Gẹẹsi a maa kan saara si bi wọn ti ṣe ṣe eto papakọ ofurufu naa. Iyipada ti wọn mu ba papakọ naa waye lẹyin ti ile iṣẹ aladani kan raa lọwọ ajọ to n ṣamojuto rẹ BAA niye owo biliọnu pọun kan le diẹ lọdun 2009.


Adebayo Ogunlesi: ọmọ ọjọgbọn onimọ iṣegun to ra papakọ ofurufu Gatwick lọwọ èèbó Tani ọlọpọlọ pipe oludokowo Adebayo Ogunlesi to gba aarẹ ile ifowopamọ agbaye ṣiṣẹ? Ilu Makun ni ipinlẹ Ogun ni wọn ti bi Adebayo Ogunlesi ti o si ti wa di ilumọka agbẹjọro ati ouldukowo lagbaye Pupo ninu awọn arinrinajo to ba gba papakọ ofurufu Gatwick kọja nilẹ Gẹẹsi a maa kan saara si bi wọn ti ṣe ṣe eto papakọ ofurufu naa. Iyipada ti wọn mu ba papakọ naa waye lẹyin ti ile iṣẹ aladani kan raa lọwọ ajọ to n ṣamojuto rẹ BAA niye owo biliọnu pọun kan le diẹ lọdun 2009. Ọrọ Gatwick kọ la fẹ fayọ ninu itan kekere yi bi kii ṣe ti ọmọ Yoruba to jẹ oludari ile iṣẹ Global Infrastructure Partners to ra Gatwick pa. Ẹni ti a n sọrọ rẹ ni Adebayo Ogunlesi-ọmọ bibi ilu Makun nipinlẹ Ogun to si jẹ ilumọọka oludokowo lagbaye nii ṣe. Ọmọ ti ẹya ba bi, ẹya nii jọ. Lati kekere ni Adebayo ti ṣẹnu ṣamuṣamu ti a si le sọ wi pe ile lo ti baa.


Ọrọ Gatwick kọ la fẹ fayọ ninu itan kekere yi bi kii ṣe ti ọmọ Yoruba to jẹ oludari ile iṣẹ Global Infrastructure Partners to ra Gatwick pa. Ẹni ti a n sọrọ rẹ ni Adebayo Ogunlesi-ọmọ bibi ilu Makun nipinlẹ Ogun to si jẹ ilumọọka oludokowo lagbaye nii ṣe. Ọmọ ti ẹya ba bi, ẹya nii jọ. Lati kekere ni Adebayo ti ṣẹnu ṣamuṣamu ti a si le sọ wi pe ile lo ti baa. Baba rẹ, ọjọgbọn Theophilus Ogunlesi ni onimọ iṣegun akọkọ to gba oye ọjọgbọn nilẹ Naijiria. Ile iwe girama Kings College nilu Eko ni Adebayo lọ ti o si pegede nibẹ. Lẹyin to pari ẹkọ, girama, o tẹsiwaju lọ ilẹ ẹkọ fasiti Oxford nibi to ti kawe gboye imọ nipa imọ iwa ẹda, oṣelu ati ọrọ aje, iyẹn Philosophy Politics and Economics.


Baba rẹ, ọjọgbọn Theophilus Ogunlesi ni onimọ iṣegun akọkọ to gba oye ọjọgbọn nilẹ Naijiria. Ile iwe girama Kings College nilu Eko ni Adebayo lọ ti o si pegede nibẹ. Lẹyin to pari ẹkọ, girama, o tẹsiwaju lọ ilẹ ẹkọ fasiti Oxford nibi to ti kawe gboye imọ nipa imọ iwa ẹda, oṣelu ati ọrọ aje, iyẹn Philosophy Politics and Economics. Ni oṣu, keje ọdun 2019 ni Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi tẹlẹ, Bori Johnson yan arabinrin Olukemi Olufunto Adegoke Badenoch gẹgẹ bii minisita abẹle fun ọrọ awọn ọmọde ati idile. Ni oṣu kinni, ọdun 1980 ni wọn bi i ni ilu Wimbledon lorilẹ-ede Gẹẹsi ṣugbọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria ni awọn obi rẹ, Dokita Fẹmi Adegoke ati Ọjọgbọn Feyi Adegoke ni orukọ wọn Wọn gbe e pada wa si orilẹ-ede Naijiria lẹyin ibi rẹ, ṣugbọn o pada si ilẹ Gẹẹsi nigba ti o pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun. Ilu Eko lo ti lo igba ewe rẹ.


Ni oṣu, keje ọdun 2019 ni Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi tẹlẹ, Bori Johnson yan arabinrin Olukemi Olufunto Adegoke Badenoch gẹgẹ bii minisita abẹle fun ọrọ awọn ọmọde ati idile. Ni oṣu kinni, ọdun 1980 ni wọn bi i ni ilu Wimbledon lorilẹ-ede Gẹẹsi ṣugbọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria ni awọn obi rẹ, Dokita Fẹmi Adegoke ati Ọjọgbọn Feyi Adegoke ni orukọ wọn Wọn gbe e pada wa si orilẹ-ede Naijiria lẹyin ibi rẹ, ṣugbọn o pada si ilẹ Gẹẹsi nigba ti o pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun. Ilu Eko lo ti lo igba ewe rẹ. Ni ọdun 2017 ni wọn dibo yan an si ile igbimọ aṣofin ilẹ Gẹẹsi lati ṣoju fun ẹkun Saffron Walden.


Ni ọdun 2017 ni wọn dibo yan an si ile igbimọ aṣofin ilẹ Gẹẹsi lati ṣoju fun ẹkun Saffron Walden.


Funke Dosumu on World TB Day: N kò rí ọmọ mi fún ọdún kan torí ikọ́ fée ti mo ní"

"Mi ò lè sùn, jẹun, mò ǹ wúkọ́ ní gbogbo oru, mò ń làágùn..." Oni yii, tii se ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù Kẹta ni ajọ isọkan agbaye ya sọtọ gẹgẹ bii ayajọ lati gbogun ti arun ikọ ife. Idi ree ti BBC Yoruba fi tọ obinrin kan, Funkẹ Dosumu lọ, ẹni to ti ni arun yi ri, amọ́ ti ori ko yọ. Nigba to n salaye ohun ti oju rẹ ri, Funkẹ ni ohun to dun oun julọ lasiko ti oun wa lori akete arun naa ni pe, oun ko fi oju ri ọmọ oun tii se ọmọ ọdun kan. O fikun pe, se ni wọn ya oun sọtọ ninu yara kan, lai darapọ mọ ọkọ, ọmọ ati gbogbo ẹbi rẹ lapapọ. Obinrin naa tẹ siwaju pe, lara apẹẹrẹ ti oun n ri pe oun ni arun ikọ ife ni pe oun n wukọ lemọlemọ, oun kii sun loru tori ikọ wiwu, oun n laagun pupọ, ounjẹ kii wu oun jẹ, ti oun si n ru. Funkẹ to ye arun ikọ ife la, wa rawọ ẹbẹ sawọn eeyan to ba ti n wukọ lemọlemọ, lati lọ se ayẹwo nile iwosan, tori o lee jẹ arun ikọ ife. Bakan naa, lo tun rọ awọn eeyan to ni arun ikọ ife lati maa lọ fun itọju deede, ki wọn maa lo oogun ati abẹrẹ wọn bo ti yẹ, ki iwosan lee tete de bawọn, tori ikọ ife kii pa ẹni to ba tọju ara rẹ.


Measles: Àwọn ọmọdé mẹ́rìnlá pàdánù ẹ̀mí wọn ní ìpínlẹ̀ Anambra

Ìjọba ìpínlẹ̀ Anambra ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn ọmọdé mẹ́rin ló ti ṣe kòńgẹ́ ọlọ́jọ́ wọn bí ààrùn measles ṣe bẹ́ sílẹ̀ ní ìpínlẹ̀ náà. Kọmíṣọ́nà fétò ìlera ìpínlẹ̀ ọ̀hún, Dókítà Afam Obidike tó fìdí ọ̀rọ̀ ọ̀hún múlẹ̀ ní àwọn ọmọdé mẹ́rìnlá lé ní irinwó ló ti lùgbàdì àrùn náà ṣùgbọ́n àwọn mẹ́rìnlá ni àrùn náà ti gba ẹ̀mí lọ́rùn wọn. Obidike ṣàlàyé pé ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án ní ààrùn náà ti tàn dé báyìí. Àwọn ìjọba ìbílẹ̀ náà ni: Anambra East, Anambra West, Ayamelum, Ihiala, Idemili North, Nnewi North, Onitsha North, Njikoka, àti Oyi. Ó ní láti inú oṣù Kẹta ọdún ni àjọ tó ń mójútó àjàkálẹ̀ àrùn ní Nàìjíríà, NCDC ti ta àwọn lólobó lórí àrùn náà ní ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sẹ́ẹ̀sàn-án. Ó fi kun pé èyí ló mú kí àwọn tọ àjọ ètò ìlera àgbáyé, WHO àti ẹ̀ka tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àwọn ọmọdé ní àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé UNICEF lọ láti bá àwọn wá wọ̀rọ̀kọ̀ fí ṣàdá lórí àrùn náà.


Àwọn ìjọba ìbílẹ̀ náà ni: Anambra East, Anambra West, Ayamelum, Ihiala, Idemili North, Nnewi North, Onitsha North, Njikoka, àti Oyi. Ó ní láti inú oṣù Kẹta ọdún ni àjọ tó ń mójútó àjàkálẹ̀ àrùn ní Nàìjíríà, NCDC ti ta àwọn lólobó lórí àrùn náà ní ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sẹ́ẹ̀sàn-án. Ó fi kun pé èyí ló mú kí àwọn tọ àjọ ètò ìlera àgbáyé, WHO àti ẹ̀ka tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àwọn ọmọdé ní àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé UNICEF lọ láti bá àwọn wá wọ̀rọ̀kọ̀ fí ṣàdá lórí àrùn náà. Obidike sọ síwájú pé àrùn náà ti kọ́kọ́ tàn láti ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án wọ ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́tàlá àmọ́ àtìlẹyìn àjọ WHO ló tètè bá àwọn paná rẹ̀ kú ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án. "Ó ṣeni láàánú wí pé pẹ̀lú gbogbo ìgbìyànjú wa, a pàdánù ọmọ mẹ́rìnlá sọ́wọ́ àrùn yìí." Bákan náà ló ní àwọn ti fún àwọn ọmọdé tí wọn kò tíì gba abẹ́rẹ́ àjẹsára dèna measles tí ọjọ́ orí wọn kò sì tíì ju ọdún márùn-ún lọ tí iye wọn dín díẹ̀ ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogún ní abẹ́rẹ́ àjẹsára measles.


Obidike sọ síwájú pé àrùn náà ti kọ́kọ́ tàn láti ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án wọ ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́tàlá àmọ́ àtìlẹyìn àjọ WHO ló tètè bá àwọn paná rẹ̀ kú ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án. "Ó ṣeni láàánú wí pé pẹ̀lú gbogbo ìgbìyànjú wa, a pàdánù ọmọ mẹ́rìnlá sọ́wọ́ àrùn yìí." Bákan náà ló ní àwọn ti fún àwọn ọmọdé tí wọn kò tíì gba abẹ́rẹ́ àjẹsára dèna measles tí ọjọ́ orí wọn kò sì tíì ju ọdún márùn-ún lọ tí iye wọn dín díẹ̀ ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogún ní abẹ́rẹ́ àjẹsára measles. Ó fi kun pé àwọn ọmọdé tó wà ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án yìí ni àwọn tún fún ní abẹ́rẹ́ nítorí àti dènà ìtànkálẹ̀ àrùn náà ju bó ṣe yẹ lọ. Ó wòye pé Covid-19, àìkọbi ara sí abẹ́rẹ́ àjẹsára àti àìní ìmọ́tótó tó bó ṣe yẹ ló ṣokùnfà bí àrùn náà ṣe bẹ́ sílẹ̀. Ẹ ó rántí pé ní ọjọ́ kẹrin, oṣù Kẹta ni àjọ NCDC kéde pé àrùn measles ti bẹ́ sílẹ̀ ní ìpínlẹ̀ mẹ́jọ: Jigawa, Anambra, Katsina, Rivers, Enugu, Delta, Osun àti Sokoto.


Ó fi kun pé àwọn ọmọdé tó wà ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́sàn-án yìí ni àwọn tún fún ní abẹ́rẹ́ nítorí àti dènà ìtànkálẹ̀ àrùn náà ju bó ṣe yẹ lọ. Ó wòye pé Covid-19, àìkọbi ara sí abẹ́rẹ́ àjẹsára àti àìní ìmọ́tótó tó bó ṣe yẹ ló ṣokùnfà bí àrùn náà ṣe bẹ́ sílẹ̀. Ẹ ó rántí pé ní ọjọ́ kẹrin, oṣù Kẹta ni àjọ NCDC kéde pé àrùn measles ti bẹ́ sílẹ̀ ní ìpínlẹ̀ mẹ́jọ: Jigawa, Anambra, Katsina, Rivers, Enugu, Delta, Osun àti Sokoto.


World TB Day: Kókó pàtàkì tó lè má mọ nípa ikọ́ fée ní Nàìjíríà

Aarun ikọ fee jẹ ọkan gbogi ailera ti o maa n ṣakoba fun ẹdọ fooro lara awọn to ba lugbadi rẹ. Kokoo aifojurikan lo maa n fa aarun yi taa mọ si Mycobacterium tuberculosis. Yatọ si ẹdọ fooro, a tun maa ṣe akoba fun kidinri, ẹgun ẹyin ati ọpọlọ eeyan. O ni awọn nkan miran tio o y ki o mọ nipa aarun yi, di ree ninu wọn. Ninu alaye tawọn onim sayẹnsi sọ, meji ni ikọ fee pin si. Akọkọ leleyi ti kii ran taa mọ si LatentTB ti ẹlẹkeeji si jẹ eyi to maa n ran ka, Ẹni to ba ni eleyi ti kii ran yi kii se afihan apẹr kankan koda o le ma rẹ iru ni bẹẹ.


O ni awọn nkan miran tio o y ki o mọ nipa aarun yi, di ree ninu wọn. Ninu alaye tawọn onim sayẹnsi sọ, meji ni ikọ fee pin si. Akọkọ leleyi ti kii ran taa mọ si LatentTB ti ẹlẹkeeji si jẹ eyi to maa n ran ka, Ẹni to ba ni eleyi ti kii ran yi kii se afihan apẹr kankan koda o le ma rẹ iru ni bẹẹ. Ko wọpọ ki ẹni to ni iru ikọ fee yi ko ran lomiran.Pupọ awọn to ni iru ikọ yi, aywo ẹjẹ tabi awọ wọn lo le fihan pe wọn ni iru ikọ yi Itọju ṣe pataki fun iru ẹni bayi ki ikọ to ni yi ma ba di eleyi ti yoo tan kaakiri. Lalae gba itọju ida 5-10 awọn to ni ikọ fee yi lo le pada wa ni ikọ fee gangan lọjọ iwaju. Two types of TB exist - Latent TB infection (non-infectious) and TB disease (infectious).


Ko wọpọ ki ẹni to ni iru ikọ fee yi ko ran lomiran.Pupọ awọn to ni iru ikọ yi, aywo ẹjẹ tabi awọ wọn lo le fihan pe wọn ni iru ikọ yi Itọju ṣe pataki fun iru ẹni bayi ki ikọ to ni yi ma ba di eleyi ti yoo tan kaakiri. Lalae gba itọju ida 5-10 awọn to ni ikọ fee yi lo le pada wa ni ikọ fee gangan lọjọ iwaju. Two types of TB exist - Latent TB infection (non-infectious) and TB disease (infectious). Ninu awọn apẹrẹ to maa n se afihan pe eeyan ni ikọ fee ni pe yoo maa wukọ ẹjẹ ti aya a si maa ta iru eeyan bẹẹ. Irufẹ awọn to ni iru ikọ yi a maa ru, wn a maa laagun lalẹ, iba a maa daamu wọn pẹlu otutu ti yoo si maa tete rẹ wọn. Itọju wn a maa gba to nkan bi oṣu mẹfa ti wọn a si maa fun wọn ni orisirisi oogun lati fi koju ikọ yi Ikọ yi jẹ ọna kan gbogi to n fa iku awọn to ni aisan HIV.Awọn to ba ni itọ ṣuga naa wa ninu ewu ikọ fee Inu afẹfẹ lawọn eeyan n gba ko ikọ fee Bieeyan ba sin lẹgbẹ rẹ towukọ to sọrọ tabi to kọrin, ti o ba ni ikọ fee, ọna ree ti wọn fi le tan kokoro aifojuri ikọ yi ka.


Ninu awọn apẹrẹ to maa n se afihan pe eeyan ni ikọ fee ni pe yoo maa wukọ ẹjẹ ti aya a si maa ta iru eeyan bẹẹ. Irufẹ awọn to ni iru ikọ yi a maa ru, wn a maa laagun lalẹ, iba a maa daamu wọn pẹlu otutu ti yoo si maa tete rẹ wọn. Itọju wn a maa gba to nkan bi oṣu mẹfa ti wọn a si maa fun wọn ni orisirisi oogun lati fi koju ikọ yi Ikọ yi jẹ ọna kan gbogi to n fa iku awọn to ni aisan HIV.Awọn to ba ni itọ ṣuga naa wa ninu ewu ikọ fee Inu afẹfẹ lawọn eeyan n gba ko ikọ fee Bieeyan ba sin lẹgbẹ rẹ towukọ to sọrọ tabi to kọrin, ti o ba ni ikọ fee, ọna ree ti wọn fi le tan kokoro aifojuri ikọ yi ka. Bi eeyan ba pin ounjẹ to ba ọwọ tabi to fọwọ kan awo ile igbọnsẹ ko le ti atibẹ ko ikọ fee. Lọdun 2019 nkan bi miliọnu mẹwaa  eeyan  lagbaye lo ko ikọ fee ti awọn miliọnu 1.4 to fi mọ awọn to ni HIV padanu ẹmi wọn gba tọwọ ikọ yi Okere tan eeyan biliọnu meji, ida kan iye eeyan to wa lagbaye ni wọn ni ikọ fee eleyi ti kii foju han. Lọdọọdun ni Naijiria eeyan 245,000  lo maa n padanu ẹmi wọn lọwọ ikọ fee .


Bi eeyan ba pin ounjẹ to ba ọwọ tabi to fọwọ kan awo ile igbọnsẹ ko le ti atibẹ ko ikọ fee. Lọdun 2019 nkan bi miliọnu mẹwaa  eeyan  lagbaye lo ko ikọ fee ti awọn miliọnu 1.4 to fi mọ awọn to ni HIV padanu ẹmi wọn gba tọwọ ikọ yi Okere tan eeyan biliọnu meji, ida kan iye eeyan to wa lagbaye ni wọn ni ikọ fee eleyi ti kii foju han. Lọdọọdun ni Naijiria eeyan 245,000  lo maa n padanu ẹmi wọn lọwọ ikọ fee . Awọn to maa n ṣẹṣẹ lugbadi rẹ si jẹ nkan bi 590,000.Ninu onka yi, awọn to ni HIV ninu wọn a si maa to 140,000. Ni akọsilẹ TB ko ida mẹwaa ninu ida ọgọrun aisan to n ṣeku pa awọn eeyan ni Naijiria. Njẹ abẹrẹajẹsara wa fun ikọ fee?


Awọn to maa n ṣẹṣẹ lugbadi rẹ si jẹ nkan bi 590,000.Ninu onka yi, awọn to ni HIV ninu wọn a si maa to 140,000. Ni akọsilẹ TB ko ida mẹwaa ninu ida ọgọrun aisan to n ṣeku pa awọn eeyan ni Naijiria. Njẹ abẹrẹajẹsara wa fun ikọ fee? Ajọ ilera lagbaye WHO d gba awọn eeyan ni imọran lati gba abẹrẹ ajẹsara BCG nigba kigba ti wọn ba ṣi wa ni ikoko. Ṣugbọn ni orileede Naijiria to se pe ajakalẹ aarun yi peleke, ni kete ti wọn ba ti bi ọmọ ni wọn ti maa n gba fun wọn ni ile iwosan ki ọmọ naa to ṣalabapade kokoro to n fa ikọ yi.


Ajọ ilera lagbaye WHO d gba awọn eeyan ni imọran lati gba abẹrẹ ajẹsara BCG nigba kigba ti wọn ba ṣi wa ni ikoko. Ṣugbọn ni orileede Naijiria to se pe ajakalẹ aarun yi peleke, ni kete ti wọn ba ti bi ọmọ ni wọn ti maa n gba fun wọn ni ile iwosan ki ọmọ naa to ṣalabapade kokoro to n fa ikọ yi.


Àṣírí tú! Ìlò ìyà ni wọ́n ń lo àwọn dókítà ọmọ Nàìjíríà tó ń lọ sí UK fún iṣẹ́

Awọn dokita onimọ iṣegun oyinbo to n ṣiṣẹ ni orilẹ-ede United Kingdom, amọ ti wọn gba lati awọn orilẹ-ede ti ko rọwọ họri sọ pe wọn n lo wọn ni ilokulo. Iwadii kan ti BBC ṣe, tu aṣiri pe ileeṣẹ eto ilera kan ni orilẹ-ede Britain, n lo awọn dokita ti wọn gba lati Naijiria ni ilokulo. Awọn ileewosan aladani ni wọn n gba awọn dokita naa si, Ṣugbọn ilana ti wọn fi ni ki wọn maa ṣiṣẹ tako ofin ẹka ilera ni UK. Ẹgbẹ awọn dokita ni orilẹ-ede naa, British Medical Association (BMA) sọ pe iyalẹnu nla ni nkan naa jẹ fun awọn. BBC ba lara awọn dokita ti ọrọ naa kan sọrọ. Lara wọn ni Augustine Enekwechi, ọ̀dọ́kùnrin dokita to wa lati Naijiria.


Ẹgbẹ awọn dokita ni orilẹ-ede naa, British Medical Association (BMA) sọ pe iyalẹnu nla ni nkan naa jẹ fun awọn. BBC ba lara awọn dokita ti ọrọ naa kan sọrọ. Lara wọn ni Augustine Enekwechi, ọ̀dọ́kùnrin dokita to wa lati Naijiria. Enekwechi sọ pe nileewosan Nuffield Health Leeds ni oun ti kọkọ ṣiṣẹ lọdun 2021. Nigba to wa nibẹ, o ni wakati mẹrinlelogun ni oun fi n ‘ṣiṣẹ’ loojọ fun ọsẹ kan gbako – to si ṣoro fun oun lati fi ọgba ileewosan silẹ nigba kọọkan. O ni bi igba ti oun wa ni ọgba ẹwọn ni iṣẹ ti oun n sẹ.


Enekwechi sọ pe nileewosan Nuffield Health Leeds ni oun ti kọkọ ṣiṣẹ lọdun 2021. Nigba to wa nibẹ, o ni wakati mẹrinlelogun ni oun fi n ‘ṣiṣẹ’ loojọ fun ọsẹ kan gbako – to si ṣoro fun oun lati fi ọgba ileewosan silẹ nigba kọọkan. O ni bi igba ti oun wa ni ọgba ẹwọn ni iṣẹ ti oun n sẹ. Ṣugbọn awọn alaṣẹ ileewosan naa sọ pe irọ ni. Wọn sọ fun BBC pe awọn n tọju awọn oṣiṣẹ awọn daadaa, ti wọn si n fun wọn ni aaye isinmi. Ileeṣẹ kan, NES Healthcare lo gba Augustine lati Naijiria.


Ṣugbọn awọn alaṣẹ ileewosan naa sọ pe irọ ni. Wọn sọ fun BBC pe awọn n tọju awọn oṣiṣẹ awọn daadaa, ti wọn si n fun wọn ni aaye isinmi. Ileeṣẹ kan, NES Healthcare lo gba Augustine lati Naijiria. Nkan ti ileeṣẹ yii ma n ṣe ni pe wọn ma n gba awọn dokita ṣiṣẹ lati awọn orilẹ-ede ilẹ okeere, pupọ ninu wọn lo si n wa lati Naijiria. Awọn dokita naa ni wọn ma n gba lati maa gbe ni ọgba ileewosan. Augustine sọ pe idunnu ko jẹ ki oun ka ilana ati ofin to de iṣẹ naa nigba ti wọn gba oun.


Nkan ti ileeṣẹ yii ma n ṣe ni pe wọn ma n gba awọn dokita ṣiṣẹ lati awọn orilẹ-ede ilẹ okeere, pupọ ninu wọn lo si n wa lati Naijiria. Awọn dokita naa ni wọn ma n gba lati maa gbe ni ọgba ileewosan. Augustine sọ pe idunnu ko jẹ ki oun ka ilana ati ofin to de iṣẹ naa nigba ti wọn gba oun. Eyi ti ko jẹ ko ṣakiyesi pe awọn ilana wọn tako ofin ẹka eto ilera ni UK, paapaa ofin to tako ṣiṣe isẹ fun ọpọlọpọ wakati. Akọsilẹ kan to jẹyọ lati ara iwadii ẹgbẹ awọn dokita ni Britain, eyi ti wọn fun BBC fihan pe ìdá 92% awọn dokita ti wọn gba lati ilẹ okeere lo wa lati Africa – pupọ ninu wọn, 81% si wa lati Naijiria.. Ọpọ ninu awọn ti wọn ba sọrọ lo fi ẹdun ọkan han lori iṣẹ aṣeju ati pe wọn ma n yọ lara owo oṣu wọn. Ileewosan ọtọọtọ ni wọn n ba a ṣiṣẹ, ṣugbọn ileeṣẹ agbani siṣẹ NES lo gba gbogbo wọn.


Eyi ti ko jẹ ko ṣakiyesi pe awọn ilana wọn tako ofin ẹka eto ilera ni UK, paapaa ofin to tako ṣiṣe isẹ fun ọpọlọpọ wakati. Akọsilẹ kan to jẹyọ lati ara iwadii ẹgbẹ awọn dokita ni Britain, eyi ti wọn fun BBC fihan pe ìdá 92% awọn dokita ti wọn gba lati ilẹ okeere lo wa lati Africa – pupọ ninu wọn, 81% si wa lati Naijiria.. Ọpọ ninu awọn ti wọn ba sọrọ lo fi ẹdun ọkan han lori iṣẹ aṣeju ati pe wọn ma n yọ lara owo oṣu wọn. Ileewosan ọtọọtọ ni wọn n ba a ṣiṣẹ, ṣugbọn ileeṣẹ agbani siṣẹ NES lo gba gbogbo wọn. Lootọ ni ajọ ilera ni agbaye, WHO, tako eto gbigba ọpọ dokita ati nọọsi ṣiṣẹ lati awọn orilẹ-ede to ṣẹṣẹ n goke, ti wọn ko si ni oṣiṣẹ ilera to to. Ninu orilẹ-ede mẹtadinlaadọta ti WHO darukọ, pupọ wọn lo wa ni Africa. UK paapaa fi sinu ofin rẹ, eyi to sọ gbigb dokita lati Naijiria di eewọ.


Lootọ ni ajọ ilera ni agbaye, WHO, tako eto gbigba ọpọ dokita ati nọọsi ṣiṣẹ lati awọn orilẹ-ede to ṣẹṣẹ n goke, ti wọn ko si ni oṣiṣẹ ilera to to. Ninu orilẹ-ede mẹtadinlaadọta ti WHO darukọ, pupọ wọn lo wa ni Africa. UK paapaa fi sinu ofin rẹ, eyi to sọ gbigb dokita lati Naijiria di eewọ. Irinajo BBC si Naijiria, tu aṣiri ibudo idanwo kan nilu Eko, nibi ti a ti ri ọgọọrọ awọn dokita to tò lati ṣe idanwo kan ti wọn pe ni Professional and Linguistic Assessment Board Test – tabi PLAB 1. Ajọ to n risi eto ilera nilu London, General Medical Council nilu London, lo n mojuto idanwo naa, esi rẹ si ni nkan akọkọ ti awọn alaṣẹ ilera ni Britain ma n wo lati fun eeyan ni iwe aṣẹ lati ṣiṣẹ dokita ni UK. Awọn dokita ti a ba sọrọ ni, owo oṣu gọbọi ati igbe aye idẹrun lo mu wọn joko fun idanwo naa.


Irinajo BBC si Naijiria, tu aṣiri ibudo idanwo kan nilu Eko, nibi ti a ti ri ọgọọrọ awọn dokita to tò lati ṣe idanwo kan ti wọn pe ni Professional and Linguistic Assessment Board Test – tabi PLAB 1. Ajọ to n risi eto ilera nilu London, General Medical Council nilu London, lo n mojuto idanwo naa, esi rẹ si ni nkan akọkọ ti awọn alaṣẹ ilera ni Britain ma n wo lati fun eeyan ni iwe aṣẹ lati ṣiṣẹ dokita ni UK. Awọn dokita ti a ba sọrọ ni, owo oṣu gọbọi ati igbe aye idẹrun lo mu wọn joko fun idanwo naa. Awọn oṣiṣẹ ajọ ilẹ Britain, British Council si lo dari idanwo ọhun nilu Eko. Ajọ GMC ṣe iru idanwo naa ni Ghana, Sudan, Pakistan ati Bangladesh. Ṣugbọn ati GMC ati British Council sọ pe awọn ko kopa ninu gbigba ọgọọrọ dokita siṣẹ.


Awọn oṣiṣẹ ajọ ilẹ Britain, British Council si lo dari idanwo ọhun nilu Eko. Ajọ GMC ṣe iru idanwo naa ni Ghana, Sudan, Pakistan ati Bangladesh. Ṣugbọn ati GMC ati British Council sọ pe awọn ko kopa ninu gbigba ọgọọrọ dokita siṣẹ. Dokita mii to jẹ ọmọ Naijiria ti BBC tun ba sọrọ ni Femi Johnson. Ileewosan aladani to yatọ si ti Augustine ni wọn pin si, lẹyin NES gba a. O ni wakati mẹrinla si mẹrindinlogun ni oun fi n ṣiṣẹ lojumọ, ti wọn si tun ma n pe fun iṣẹ loru. "Ko si aaye fun isinmi, amọ ọjọ to ba pinnu lati sinmi, wọn ma n yọ lara owo oṣu rẹ."


Dokita mii to jẹ ọmọ Naijiria ti BBC tun ba sọrọ ni Femi Johnson. Ileewosan aladani to yatọ si ti Augustine ni wọn pin si, lẹyin NES gba a. O ni wakati mẹrinla si mẹrindinlogun ni oun fi n ṣiṣẹ lojumọ, ti wọn si tun ma n pe fun iṣẹ loru. "Ko si aaye fun isinmi, amọ ọjọ to ba pinnu lati sinmi, wọn ma n yọ lara owo oṣu rẹ." Ileeṣẹ NES sọ pe awọn n fi owo naa gbọ bukaata dokita ti yoo rọpo ẹni to ba lọ fun isinmi ni. Ilana wo ni awọn dokita ijọba ni UK fi n ṣiṣẹ? Aṣoju ẹgbẹ awọn dokita ni UK< Dokita Jenny Vaughan sọ pe ko si dokita ajọ NHS (ileeṣẹ eto ilera ijọba) to n ṣiṣẹ ju wakati mejidinlaadọta ni ọsẹ.


Ileeṣẹ NES sọ pe awọn n fi owo naa gbọ bukaata dokita ti yoo rọpo ẹni to ba lọ fun isinmi ni. Ilana wo ni awọn dokita ijọba ni UK fi n ṣiṣẹ? Aṣoju ẹgbẹ awọn dokita ni UK< Dokita Jenny Vaughan sọ pe ko si dokita ajọ NHS (ileeṣẹ eto ilera ijọba) to n ṣiṣẹ ju wakati mejidinlaadọta ni ọsẹ. Eyi to ba beere fun afikun ọjọ iṣẹ rẹ, kii ṣe ju wakati mejilelaadọrin lọ. “Ko si dokita kankan ni NHS to n ṣe ju isẹ alẹ mẹrin leralera, nitori a mọ pe o lewu.” O ṣapejuwe ilana ti awọn ileeṣẹ aladani fi n ṣiṣẹ gẹgẹ bi imuni lẹru, to si lewu fun dokita ati alaisan.


Eyi to ba beere fun afikun ọjọ iṣẹ rẹ, kii ṣe ju wakati mejilelaadọrin lọ. “Ko si dokita kankan ni NHS to n ṣe ju isẹ alẹ mẹrin leralera, nitori a mọ pe o lewu.” O ṣapejuwe ilana ti awọn ileeṣẹ aladani fi n ṣiṣẹ gẹgẹ bi imuni lẹru, to si lewu fun dokita ati alaisan.


Opeyemi Ayeola: Gbàjúmọ̀ òṣèré tíátà sọ̀rọ̀ sókè lórí ìlera rẹ̀, ó ní Ọlọ́run ló kó òun yọ

Awọn agba bọ wọn ni a kii ro kadun, ko sisi ẹni ti kii rẹ, se kẹnimani ara ko si, apọju rẹ ni ko sunwọn. Gbajumọ oṣere tiata, Ọpẹyẹmi Ayeọla ti sọrọ sita lori ilera rẹ ati ipenija ti o n koju lori aisan to da a wolẹ ninu fidio kan to gbe soju opo ayelujara rẹ. Ọpẹyẹmi Ayeọla ṣalaye loju opo Instagram rẹ pe, ọwọ rere ni ọdun 2022 fi bẹrẹ fun oun pẹlu oniruuru idokoowo to dantọ, ipe sawọn iṣẹ tiata loriṣiriṣi atawọn iṣẹ to mowo dani miran bẹẹ. Amọṣa o ni oṣu keji n sun kẹrẹkẹrẹ wọle ni ipenija ilera de ba oun, ki Eleduwa to mu oun bori. Nigba to n ohun to se to fi di ero ile iwosan, osere tiata naa ni lojiji ni esu gbe ise rẹ de, ti aisan naa si wọle wa. Amọ o ni oun dupẹ lọwọ Ọlọrun to da si isẹlẹ naa, to si fun oun ni isẹgun ati idapada ilera oun.


Amọṣa o ni oṣu keji n sun kẹrẹkẹrẹ wọle ni ipenija ilera de ba oun, ki Eleduwa to mu oun bori. Nigba to n ohun to se to fi di ero ile iwosan, osere tiata naa ni lojiji ni esu gbe ise rẹ de, ti aisan naa si wọle wa. Amọ o ni oun dupẹ lọwọ Ọlọrun to da si isẹlẹ naa, to si fun oun ni isẹgun ati idapada ilera oun. O wa n kan saara si Oluwa ti o seun lori ilera rẹ naa, to si ni ko maa jọba lọ ninu aye oun nitori Ọlọrun ti kii se eniyan ni. Ni kete ti ara le pada yii ni osere tiata naa n fi ẹmi imoore rẹ han si awọn eeyan to duro ti i, lasiko ti oju ogun le, ti aisan si da wolẹ. Ko ṣai dupẹ lọwọ iya rẹ, ọkọ rẹ, awọn ọmọ atawọn mọlẹbi rẹ gbogbo, titi kan awọn akẹgbẹ rẹ lẹnu iṣẹ tiata fun aduroti wọn.


O wa n kan saara si Oluwa ti o seun lori ilera rẹ naa, to si ni ko maa jọba lọ ninu aye oun nitori Ọlọrun ti kii se eniyan ni. Ni kete ti ara le pada yii ni osere tiata naa n fi ẹmi imoore rẹ han si awọn eeyan to duro ti i, lasiko ti oju ogun le, ti aisan si da wolẹ. Ko ṣai dupẹ lọwọ iya rẹ, ọkọ rẹ, awọn ọmọ atawọn mọlẹbi rẹ gbogbo, titi kan awọn akẹgbẹ rẹ lẹnu iṣẹ tiata fun aduroti wọn. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, ni nnkan bii oṣu kẹrin si ikarun ọdun 2021 ni iroyin kan pe, ara gbajumọ oṣere yii ko ya, o ṣi ogun lo fun ara rẹ ti o si daku rangbọdan. Opeyemi Aiyeola, tii se ẹni ọdun mẹrinlelogoji, jẹ gbajumọ osere tiata ni ede Yoruba, to si tun jẹ oludari ere pẹlu. Ọdun 1998 lo darapọ mọ ere tiata, ọmọ bibi ilu Sagamu nipinlẹ Ogun nii se, amọ ilu Eko lo gbe dagba.


Bi ẹ ko ba ni gbagbe, ni nnkan bii oṣu kẹrin si ikarun ọdun 2021 ni iroyin kan pe, ara gbajumọ oṣere yii ko ya, o ṣi ogun lo fun ara rẹ ti o si daku rangbọdan. Opeyemi Aiyeola, tii se ẹni ọdun mẹrinlelogoji, jẹ gbajumọ osere tiata ni ede Yoruba, to si tun jẹ oludari ere pẹlu. Ọdun 1998 lo darapọ mọ ere tiata, ọmọ bibi ilu Sagamu nipinlẹ Ogun nii se, amọ ilu Eko lo gbe dagba. Ọmọ mẹta ni awọn obi Opeyemi bi, osu si ni ọmọ keji. O se igbeyawo pẹlu ọkọ rẹ, Babatunde Olayiwola Owolomose, ti Ọba oke si fi ọmọkunrin meji ta wọn lọrẹ. Gbajumọ osere tiata naa si ti gba ọpọ ami ẹyẹ nidi isẹ tiata, to si n gbe ni Amẹrika pẹlu ọkọ rẹ.


Ọmọ mẹta ni awọn obi Opeyemi bi, osu si ni ọmọ keji. O se igbeyawo pẹlu ọkọ rẹ, Babatunde Olayiwola Owolomose, ti Ọba oke si fi ọmọkunrin meji ta wọn lọrẹ. Gbajumọ osere tiata naa si ti gba ọpọ ami ẹyẹ nidi isẹ tiata, to si n gbe ni Amẹrika pẹlu ọkọ rẹ.


Àwọn obìnrin orílẹ̀èdè Iran tó nílò ìwé ẹ̀rí àyẹ̀wò ìbálé láti wẹ ara wọn mọ́ nílé ọkọ

Lorilẹede Iran, jijẹ wundia ṣaaju igbeyawo jẹ ohun to ṣe pataki fun ọpọ awọn ọdọmọbinrin ati idile wọn pẹlu. Lọpọ igba lawọn ọkunrin maa n beere fun iwe ẹri wundia wọn, ajọ ilera agbaye si ti tọka si aṣa yii gẹgẹ bi eyi to tako ẹtọ ọmọniyan. Amọṣa, bi ọdun ṣe n gori ọdun lọpọ awọn eeyan naa ti n darapọ lati dide tako aṣa naa. "O fi ẹta mu mi fẹ ẹ nitori pe mo ro pe wundia ni ẹ. Ko si ẹni ti yoo fẹ ẹ mọ bi mo ba tu aṣiri sita." Eyi lọrọ ti ọkọ Maryam sọ sii lẹyin ti wọn ni ibalopọ fun igba akọkọ lẹyin igbeyawo wọn. Maryam gbiyanju lati ṣalaye fun pe lootọ ẹjẹ abale oun ko da sita gẹgẹ bi o ṣe yẹ ko ri lọpọ igba, ṣugbọn oun ati ẹnikẹni ko ni ibalopọ ri.


"O fi ẹta mu mi fẹ ẹ nitori pe mo ro pe wundia ni ẹ. Ko si ẹni ti yoo fẹ ẹ mọ bi mo ba tu aṣiri sita." Eyi lọrọ ti ọkọ Maryam sọ sii lẹyin ti wọn ni ibalopọ fun igba akọkọ lẹyin igbeyawo wọn. Maryam gbiyanju lati ṣalaye fun pe lootọ ẹjẹ abale oun ko da sita gẹgẹ bi o ṣe yẹ ko ri lọpọ igba, ṣugbọn oun ati ẹnikẹni ko ni ibalopọ ri. Ṣugbọn ọkọ rẹ ko gba, o ni afi ko lọ mu iwe ẹri wundia rẹ wa. Eyi kii ṣe ohun ajeji lorilẹede Iran. Lẹyin ti awọn obinrin ba ti ni afẹsọna lorilẹede naa, ọpọlọpọ wọn lo maa n lọ si ọdọ dokita iṣegun oyinbo lati gba iwe ẹri pe wundia ṣi ni wọn ati pe wọn ko mọ ọkunrin ri.


Ṣugbọn ọkọ rẹ ko gba, o ni afi ko lọ mu iwe ẹri wundia rẹ wa. Eyi kii ṣe ohun ajeji lorilẹede Iran. Lẹyin ti awọn obinrin ba ti ni afẹsọna lorilẹede naa, ọpọlọpọ wọn lo maa n lọ si ọdọ dokita iṣegun oyinbo lati gba iwe ẹri pe wundia ṣi ni wọn ati pe wọn ko mọ ọkunrin ri. Amọṣa o, ajọ ilera lagbaye, WHO ti sọ pe ko si ẹri imọ ijinlẹ oyinbo to gbe eto ayẹwo wundia lẹyin. Iwe ẹri wundia ti Maryam gba ṣalaye pe ibale rẹ jẹ eyi to leefa bi rọba eyi to tumọ si pe o ṣeeṣe ki ẹjẹ maa jade bi wọn ba ja abale rẹ lasiko ibalopọ. "O jẹ ohun to ba mi ninu jẹ pupọ.


Amọṣa o, ajọ ilera lagbaye, WHO ti sọ pe ko si ẹri imọ ijinlẹ oyinbo to gbe eto ayẹwo wundia lẹyin. Iwe ẹri wundia ti Maryam gba ṣalaye pe ibale rẹ jẹ eyi to leefa bi rọba eyi to tumọ si pe o ṣeeṣe ki ẹjẹ maa jade bi wọn ba ja abale rẹ lasiko ibalopọ. "O jẹ ohun to ba mi ninu jẹ pupọ. Mi o ṣe ohun aida, ṣugbọn ọkọ mi n fi gbogbo igba sọrọ abuku si mi. Nigba ti mi o lee muu mọra mọ ni bo ba binu gbe ogun jẹ lati pa ara mi" Wọn gbe e lọ sile iwosan nibi ti wọn ti doola ẹmi wọn. Iriri Maryam ṣe apẹrẹ ohun ti oju awọn obinrin n ri lorilẹede Iran.


Mi o ṣe ohun aida, ṣugbọn ọkọ mi n fi gbogbo igba sọrọ abuku si mi. Nigba ti mi o lee muu mọra mọ ni bo ba binu gbe ogun jẹ lati pa ara mi" Wọn gbe e lọ sile iwosan nibi ti wọn ti doola ẹmi wọn. Iriri Maryam ṣe apẹrẹ ohun ti oju awọn obinrin n ri lorilẹede Iran. Jijẹ wundia ṣaaju igbeyawo ṣi jẹ ohun kan to ṣe pataki ninu eto igbeyawo fun ọpọlọpọ ọdọbinrin ati ẹbi wọn lorilẹede Iran. Amọṣa, lẹnu lọwọlọwọ yii ipe ti n lọ lọpọlọpọ fun ayipada aṣa yii. Ọpọ ọkunrin ati obinrin jakejado orilẹede naa ni wọn ti n sọrọ soke fun fifopin si aṣa ayẹwo ibale obinrin.


Jijẹ wundia ṣaaju igbeyawo ṣi jẹ ohun kan to ṣe pataki ninu eto igbeyawo fun ọpọlọpọ ọdọbinrin ati ẹbi wọn lorilẹede Iran. Amọṣa, lẹnu lọwọlọwọ yii ipe ti n lọ lọpọlọpọ fun ayipada aṣa yii. Ọpọ ọkunrin ati obinrin jakejado orilẹede naa ni wọn ti n sọrọ soke fun fifopin si aṣa ayẹwo ibale obinrin. Loṣu kọkanla ọdun to kọja, ileeṣẹ kan to n gba iwe ẹbẹ ẹhonu lori ayelujara ti gba iwe ẹhonu to fẹrẹ to ẹgbẹrun marundinlọgbọn laarin oṣu kan. Nigba ti Neda jẹ akẹkọọ ọmọ ọdun mẹtadinlogun ni ọrẹkunrin rẹ ti ja abale rẹ nilu Tehran. "Aya mi n ja, ẹru n ba mi lori ohun to lee ṣẹlẹ bi awọn ẹbi mi ba mọ." Nitori eyi, Neda pinnu lati tun ibale rẹ ṣe pada.


Loṣu kọkanla ọdun to kọja, ileeṣẹ kan to n gba iwe ẹbẹ ẹhonu lori ayelujara ti gba iwe ẹhonu to fẹrẹ to ẹgbẹrun marundinlọgbọn laarin oṣu kan. Nigba ti Neda jẹ akẹkọọ ọmọ ọdun mẹtadinlogun ni ọrẹkunrin rẹ ti ja abale rẹ nilu Tehran. "Aya mi n ja, ẹru n ba mi lori ohun to lee ṣẹlẹ bi awọn ẹbi mi ba mọ." Nitori eyi, Neda pinnu lati tun ibale rẹ ṣe pada. Nitori awọn idẹyẹsi to rọ mọ eyi lawujọ, ko si ileewosan to fẹ lọwọ ninu rẹ. Nigba ti Neda ri ileewosan aladani kan ti yoo ti ṣe eyi ni idakọnkọ, amọṣa owo gọbọi lo ba de. Awọn ohun ini rẹ bii ẹrọ kọmputa alagbeka, fonu ibanisọrọ rẹ ati goolu olowo iyebiye lo ta.


Nitori awọn idẹyẹsi to rọ mọ eyi lawujọ, ko si ileewosan to fẹ lọwọ ninu rẹ. Nigba ti Neda ri ileewosan aladani kan ti yoo ti ṣe eyi ni idakọnkọ, amọṣa owo gọbọi lo ba de. Awọn ohun ini rẹ bii ẹrọ kọmputa alagbeka, fonu ibanisọrọ rẹ ati goolu olowo iyebiye lo ta. Lẹyin to tọwọ bọwe adehun kan, ni wọn bẹrẹ si ni ṣe iṣẹ atunṣe ibale rẹ naa. O gba wọn ni ogoji iṣẹju , ṣugbọn ọpọ ọsẹ ni Neda lo ko to ni ilera pipeye pada. "Irora nla ni mo la kọja.


Lẹyin to tọwọ bọwe adehun kan, ni wọn bẹrẹ si ni ṣe iṣẹ atunṣe ibale rẹ naa. O gba wọn ni ogoji iṣẹju , ṣugbọn ọpọ ọsẹ ni Neda lo ko to ni ilera pipeye pada. "Irora nla ni mo la kọja. Mi o lee gbe ẹsẹ mi." Lẹyin ọdun kan, Neda pade ẹni ọkọ. Amọṣa nigba ti wọn ni ibalopọ, ẹjẹ ibale koyọ o.


Mi o lee gbe ẹsẹ mi." Lẹyin ọdun kan, Neda pade ẹni ọkọ. Amọṣa nigba ti wọn ni ibalopọ, ẹjẹ ibale koyọ o. "Ọkọ mi fi ẹsun kan mi pe mo fi tan oun wọ inu igbeyawo. O ni onirọ ni mi. O si ja mi ju silẹ."


"Ọkọ mi fi ẹsun kan mi pe mo fi tan oun wọ inu igbeyawo. O ni onirọ ni mi. O si ja mi ju silẹ." Pẹlupẹlu gbogbo bi ajọ eto ilera lagbaye, WHO ti ṣe pariwo sita tako aṣa ṣiṣe ayẹwo ibale obinrin gẹgẹ bi eyi ti ko ba igba mu ti ko si ni ifidimulẹ kankan ninu imọ ijinlẹ sayẹnsi, aṣa yii ṣi n tẹ siwaju lọpọlọpọ orilẹede bii Indonesia, Iraq ati Turkey. Ẹgbẹ awọn oniṣegun oyinbo lorilẹede Iran awọn kii ṣa dede ṣe ayẹwo ibale fun awọn ọlọmọge bi ko ba ni idi kan pato to ṣe pataki bii ti ọrọ ba di ọrọ  ile ẹjọ tabi ẹsun ifipabanilopọ.. Amọṣa ọdọ awọn lọkọlaya to ti gbe ara wọn niyawo ni pupọ ẹbẹ fun iwe ẹri ayẹwo ibale obinrin to n jade tọ awọn  dokita iṣegun oyinbo ti n wa. Awọn ileewosan aladani ni wọn si maa n lọ- iya wọn yoo si tẹle wọn lọ.


Pẹlupẹlu gbogbo bi ajọ eto ilera lagbaye, WHO ti ṣe pariwo sita tako aṣa ṣiṣe ayẹwo ibale obinrin gẹgẹ bi eyi ti ko ba igba mu ti ko si ni ifidimulẹ kankan ninu imọ ijinlẹ sayẹnsi, aṣa yii ṣi n tẹ siwaju lọpọlọpọ orilẹede bii Indonesia, Iraq ati Turkey. Ẹgbẹ awọn oniṣegun oyinbo lorilẹede Iran awọn kii ṣa dede ṣe ayẹwo ibale fun awọn ọlọmọge bi ko ba ni idi kan pato to ṣe pataki bii ti ọrọ ba di ọrọ  ile ẹjọ tabi ẹsun ifipabanilopọ.. Amọṣa ọdọ awọn lọkọlaya to ti gbe ara wọn niyawo ni pupọ ẹbẹ fun iwe ẹri ayẹwo ibale obinrin to n jade tọ awọn  dokita iṣegun oyinbo ti n wa. Awọn ileewosan aladani ni wọn si maa n lọ- iya wọn yoo si tẹle wọn lọ. Akọṣẹmọṣẹ nipa itọju ara obinrin tabi agbẹbi ni yoo ṣe ayẹwo naa ti yoo si kọ iwe ẹri naa fun wọn. Lara awọn ohun ti yoo wa lori iwe ẹri naa ni orukọ obirin naa, orukọ baba rẹ, nọmba idanimọ rẹ lọdọ ijọba ati fọto rẹ nigba miran. Iwe ẹri naa yo ṣe apejuwe ipo ti ibale rẹ wa, yoo si tun kọ ọ si pe "Wundia ṣi ni ọmọdebinrin yii."


Akọṣẹmọṣẹ nipa itọju ara obinrin tabi agbẹbi ni yoo ṣe ayẹwo naa ti yoo si kọ iwe ẹri naa fun wọn. Lara awọn ohun ti yoo wa lori iwe ẹri naa ni orukọ obirin naa, orukọ baba rẹ, nọmba idanimọ rẹ lọdọ ijọba ati fọto rẹ nigba miran. Iwe ẹri naa yo ṣe apejuwe ipo ti ibale rẹ wa, yoo si tun kọ ọ si pe "Wundia ṣi ni ọmọdebinrin yii." Ọkan lara awọn dokita to ti n fun awọn eeyan ni iwe ẹri ayẹwo ibale ni Dokita Fariba jẹ. O ni ko si aniani pe aṣa to tiniloju pupọ ni, amọṣa o ni igbagbọ oun ni pe iranlọwọ loun n ṣe fun ọpọlọpọ awọn obinrin. "Wahala awọn mọlẹbi wọn pọ.


Ọkan lara awọn dokita to ti n fun awọn eeyan ni iwe ẹri ayẹwo ibale ni Dokita Fariba jẹ. O ni ko si aniani pe aṣa to tiniloju pupọ ni, amọṣa o ni igbagbọ oun ni pe iranlọwọ loun n ṣe fun ọpọlọpọ awọn obinrin. "Wahala awọn mọlẹbi wọn pọ. Nigba miran, maa fi ẹnu lasan pa irọ fun awọn lọkọlaya naa. Bi wọn ba ti ba ara wọn sun ti wọn si fẹ gbe ara wọn niyawo, maa sọ ọ niwaju awọn mọlẹbi wọn pe wundia ṣi ni ọmọbinrin naa." Amọ o, ọpọlọpọ awọn ọkunrin lo ṣi n poungbẹ lati fẹ obinrin ti wọn ko tii ja abale rẹ.


Nigba miran, maa fi ẹnu lasan pa irọ fun awọn lọkọlaya naa. Bi wọn ba ti ba ara wọn sun ti wọn si fẹ gbe ara wọn niyawo, maa sọ ọ niwaju awọn mọlẹbi wọn pe wundia ṣi ni ọmọbinrin naa." Amọ o, ọpọlọpọ awọn ọkunrin lo ṣi n poungbẹ lati fẹ obinrin ti wọn ko tii ja abale rẹ. Ali  oniṣẹ ọwọ ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn sọ pe Shiraz sọ pe, "Bi obinrin ba ti padanu ibale rẹ ṣaaju igbeyawo, wọn ko lee fi inu tan an. O lee fi ọkọ rẹ silẹ lọ fẹ ẹlomiran. O ni oun nitoun ti ni ibalopọ pẹlu obinrin mẹwaa nitori pe oun ko le mu ara duro.


Ali  oniṣẹ ọwọ ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn sọ pe Shiraz sọ pe, "Bi obinrin ba ti padanu ibale rẹ ṣaaju igbeyawo, wọn ko lee fi inu tan an. O lee fi ọkọ rẹ silẹ lọ fẹ ẹlomiran. O ni oun nitoun ti ni ibalopọ pẹlu obinrin mẹwaa nitori pe oun ko le mu ara duro. Ali gba pe iwa abosi pata gba ni aṣa orilẹede Iran naa ṣugbọn oun ko fẹ tapa si aṣa awujọ oun. Ọpọ awọn eeyan lorilẹede Iran, paapaa lawọn ileto kerejekereje, ni wọn fara mọ ohun ti Ali sọ. Lẹyin ọdun mẹrin to gbiyanju lati gbẹmi ara rẹ to ṣi tun ṣi n gbe pẹlu ọkọ rẹ to n fi iya ati abuku kan an, lẹyin o rẹyin Maryam ti lanfani lati kọ ọkọ rẹ silẹ nile ẹjọ.


Ali gba pe iwa abosi pata gba ni aṣa orilẹede Iran naa ṣugbọn oun ko fẹ tapa si aṣa awujọ oun. Ọpọ awọn eeyan lorilẹede Iran, paapaa lawọn ileto kerejekereje, ni wọn fara mọ ohun ti Ali sọ. Lẹyin ọdun mẹrin to gbiyanju lati gbẹmi ara rẹ to ṣi tun ṣi n gbe pẹlu ọkọ rẹ to n fi iya ati abuku kan an, lẹyin o rẹyin Maryam ti lanfani lati kọ ọkọ rẹ silẹ nile ẹjọ. Lọsẹ diẹ sẹyin lo di apọn pada. "Yoo nira fun mi gidi lati gbẹkẹ le ọkun lẹyin eyi o. mi o si ro pe mo lee tun ni ọkọ mọ lọjọ iwaju." Pẹlu omilẹgbẹ awọn obinrin miran, Maryam pẹlu ti di ọkan lara awọn ami ẹhonu tako aṣa yii lori ayelujara.


Lọsẹ diẹ sẹyin lo di apọn pada. "Yoo nira fun mi gidi lati gbẹkẹ le ọkun lẹyin eyi o. mi o si ro pe mo lee tun ni ọkọ mọ lọjọ iwaju." Pẹlu omilẹgbẹ awọn obinrin miran, Maryam pẹlu ti di ọkan lara awọn ami ẹhonu tako aṣa yii lori ayelujara. Bi o tilẹ jẹ pe ko reti ki ayipada de laipẹ, koda ni igba aye rẹ, amọṣa o ṣi n ni igbagbọ pe awọn obinrin yoo lanfani kan naa pẹlu awọn ọkunrin lorilẹede naa laipẹ jọjọ. "Mo mọ pe yoo waye lọjọ kan. Mo ni ireti pe lọjọ iwaju, ko ni si ọdọbinrin ti yoo la ohun ti mo la kọja kọja." A ṣe ayipada gbogbo orukọ ti a lo ninu akọsilẹ iroyin yii lati daabo bo awọn eniyan ti ọrọ kan. Bi o ba n la eyikeyi ohun ti a mẹnuba ninu akọsilẹ iroyin yii kọja, jọwọ kan siBBC Action for Support


Bi o tilẹ jẹ pe ko reti ki ayipada de laipẹ, koda ni igba aye rẹ, amọṣa o ṣi n ni igbagbọ pe awọn obinrin yoo lanfani kan naa pẹlu awọn ọkunrin lorilẹede naa laipẹ jọjọ. "Mo mọ pe yoo waye lọjọ kan. Mo ni ireti pe lọjọ iwaju, ko ni si ọdọbinrin ti yoo la ohun ti mo la kọja kọja." A ṣe ayipada gbogbo orukọ ti a lo ninu akọsilẹ iroyin yii lati daabo bo awọn eniyan ti ọrọ kan. Bi o ba n la eyikeyi ohun ti a mẹnuba ninu akọsilẹ iroyin yii kọja, jọwọ kan siBBC Action for Support


Ilé  ẹjọ́ ti gbà pé arákùnrin tí aṣòfin àgbà Nàìjíríà kan gbé lọ  UK láti lo ẹ̀yà ara rẹ̀ kìí ṣe ọmọdé

Aṣofin kan lorilẹede Naijiria ati iyawo rẹ fara han niwaju ile ẹjọ loni lori ẹsun gbigbimọ pọ lati gbe eeyan kan wa si orilẹede UK lati yọ ẹya ara rẹ fun lilo. Adajọ to gbọ ẹjọ naa nile ẹjọ Majisireeti Westminster Magistrates Court nilu London ti tẹwọ gba awijare pe olupẹjọ ninu ẹjọ naa kii ṣe ọmọde rara. Gbagbagba ni ile ẹjọ naa kun pẹlu awọn ololufẹ aṣofin naa, aṣoju ileeṣẹ aṣoju ijọba orilẹede Naijiria ni UK pẹlu awọn mọlẹbi aṣofin agba naa ati iyawo rẹ. Ni ọjọ karun un oṣu karun un ọdun 2022 ni ọrọ naa de ọdọ ọlọpaa nigba ti olupẹjọ de agọ ọlọpaa. Laarin ogun iṣẹju ti igbẹjọ naa fi waye, Onidajọ Tan Ikram to gbọ ẹjọ naa  ti taare rẹ si ẹkun Old Bailey fun itẹsiwaju igbẹjọ naa lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ. Amọṣa, aṣofin agba naa ati iyawo rẹ yoo ṣi wa ni ahamọ awọn agbofinro titi di igba ti igbẹjọ naa yoo fi tẹsiwaju.


Ni ọjọ karun un oṣu karun un ọdun 2022 ni ọrọ naa de ọdọ ọlọpaa nigba ti olupẹjọ de agọ ọlọpaa. Laarin ogun iṣẹju ti igbẹjọ naa fi waye, Onidajọ Tan Ikram to gbọ ẹjọ naa  ti taare rẹ si ẹkun Old Bailey fun itẹsiwaju igbẹjọ naa lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ. Amọṣa, aṣofin agba naa ati iyawo rẹ yoo ṣi wa ni ahamọ awọn agbofinro titi di igba ti igbẹjọ naa yoo fi tẹsiwaju. Adajọ Ikram tun gbẹsẹ kuro lori ofin [ẹ maa kọ iroyin nipa rẹ’ ti ile ẹjọ fi de olupẹjọ naa nitori bi wọn ṣe n fi oju majeṣin wo o tẹlẹ bi o tilẹ jẹ pe nitori irufẹ ẹjọ ti ipẹjọ naa da le lori, wọn ko gbọdọ darukọ rẹ.


Adajọ Ikram tun gbẹsẹ kuro lori ofin [ẹ maa kọ iroyin nipa rẹ’ ti ile ẹjọ fi de olupẹjọ naa nitori bi wọn ṣe n fi oju majeṣin wo o tẹlẹ bi o tilẹ jẹ pe nitori irufẹ ẹjọ ti ipẹjọ naa da le lori, wọn ko gbọdọ darukọ rẹ.


Áfíríkà làwọn ènìyàn ti ń gbẹ̀mí ara wọn jùlọ lágbàáyé - WHO

Àjọ ètò ìlera àgbáyé, WHO ti kéde pé ilẹ̀ adúláwọ̀ ni àwọn tó ń pa ara wọn ní àgbàyé pọ̀ sí jùlọ. Nínú àtẹ̀jáde kan tí WHO fi léde ní ilẹ̀ adúláwọ̀ ni àwọn orílẹ̀ èdè mẹ́fà nínú orílẹ̀ mẹ́wàá níbi tí àwọn ènìyàn ti ń gba ẹ̀mí ara wọn pọ̀ sí jùlọ wà. Adarí àjọ WHO fẹ́kùn Áfíríkà, Matshidiso Moeti nínú àtẹ̀jáde náà ní dókítà tó wà fún ṣíṣe àyẹ̀wò ọpọlọ kò tó iye tó yẹ kó wà rárá gẹ́gẹ́ bí àlàkalẹ̀ WHO. Moeti tẹsiwaju pe dókítà kan péré ló wà fún itọju ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta àwọn ènìyàn. O ni éyìí ló fi ọ̀nà ọgọ́rùn-ún díkùn sí iye tí WHO ní ó yẹ kó wà ní orílẹ̀ èdè kan. WHO ní ènìyàn mọ́kànlá nínú ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún ènìyàn ló ń gba ẹ̀mí ara wọn fúnra wọn lẹ́kùn Áfíríkà. O ni èyí ló ju ènìyàn mẹ́sàn-án sí ọgọ́rùn-ún ènìyàn ní àwọn ẹkùn mìíràn.


Moeti tẹsiwaju pe dókítà kan péré ló wà fún itọju ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta àwọn ènìyàn. O ni éyìí ló fi ọ̀nà ọgọ́rùn-ún díkùn sí iye tí WHO ní ó yẹ kó wà ní orílẹ̀ èdè kan. WHO ní ènìyàn mọ́kànlá nínú ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún ènìyàn ló ń gba ẹ̀mí ara wọn fúnra wọn lẹ́kùn Áfíríkà. O ni èyí ló ju ènìyàn mẹ́sàn-án sí ọgọ́rùn-ún ènìyàn ní àwọn ẹkùn mìíràn. Bákan náà ni wọ́n ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn dókítà tó ń tọ́jú àwọn eeyan to ni ìlera ọpọlọ kìí wà ní àwọn ìgbèríko. Awọn ìlú ńlá nìkan ni àwọn dókítà yìí máa ń wà ní ẹkùn Áfíríkà. Wọ́n ní ìlera ọpọlọ ló kó ìdá mọ́kànlá nínú ọgọ́rùn-ún ohun tó ń ṣokùnfà ìdí tí àwọn ènìyàn fi máa ń pa ara wọn ní òde òní.


Bákan náà ni wọ́n ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn dókítà tó ń tọ́jú àwọn eeyan to ni ìlera ọpọlọ kìí wà ní àwọn ìgbèríko. Awọn ìlú ńlá nìkan ni àwọn dókítà yìí máa ń wà ní ẹkùn Áfíríkà. Wọ́n ní ìlera ọpọlọ ló kó ìdá mọ́kànlá nínú ọgọ́rùn-ún ohun tó ń ṣokùnfà ìdí tí àwọn ènìyàn fi máa ń pa ara wọn ní òde òní. Moeti ṣàlàyé pé WHO ti wá ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo lórí ayélujára báyìí pẹ̀lú èròńgbà láti dènà kí àwọn ènìyàn máa dá ẹ̀mí ara wọn légbodò láì pé ọjọ́. Ìfilọ́lẹ̀ náà ń wáyé ṣáájú àyájọ́ ọjọ́ ìlera ọpọlọ ní àgbáyé èyí tó máa ń wáyé ní gbogbo ọjọ́ Kẹwà, oṣù Kẹwàá. Wọ́n ní èròńgbà àwọn ni láti kàn sí mílíọ̀nù mẹ́wàá ènìyàn lẹ́kùn adúláwọ̀.


Moeti ṣàlàyé pé WHO ti wá ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo lórí ayélujára báyìí pẹ̀lú èròńgbà láti dènà kí àwọn ènìyàn máa dá ẹ̀mí ara wọn légbodò láì pé ọjọ́. Ìfilọ́lẹ̀ náà ń wáyé ṣáájú àyájọ́ ọjọ́ ìlera ọpọlọ ní àgbáyé èyí tó máa ń wáyé ní gbogbo ọjọ́ Kẹwà, oṣù Kẹwàá. Wọ́n ní èròńgbà àwọn ni láti kàn sí mílíọ̀nù mẹ́wàá ènìyàn lẹ́kùn adúláwọ̀.


World Hepatitis Day: A kò leè kó o nípa dídìmọ́ ara ẹni

Awọn ti wọn ni arun 'Hepatitis C' ni Naijiria to miliọnu mẹrin lọdun 2019. Dokita fi ye eto BBC ''La a han mi'' pé abẹrẹ ajẹsara maa n dena Hepatitis A ati B ṣugbọn ko si eyi to le dena C Bakan naa ni Dokita ṣalaye awọn ọna ti eeyan fi le ko arun jẹdọjẹdọ yii lawujọ. Ni afikun, Dokita Afeez ṣalaye ni kikun lori awọn ọna ti eeyan ko fi le ko arun jẹdọjẹdọ yii ati nipa ki a maa ma dẹyẹsi awọn to ti nii. Imọ toto lo le bori arun gbogbo ninu ile, lẹnu ounjẹ, fun itọju ara ati gbigba abẹrẹ ajẹsara lasiko le dena awọn arun kọọkan.


Baby Placenta: Ṣé lóòtọ́ọ́ làwọn kan máa ń fi ibi ọmọ ṣe oògùn?

Yoruba ni tibi-tire la wale aye, tibi-tire la se ẹda eeyan, bi aye ire se wa, naa ni aye ibi se wa. Ni ọjọ ti obinrin ba ti kunlẹ bimọ, ti ọmọ jade eyi tii se ire, naa ni olubi ọmọ yoo jade, eyi ti wọn tun n pe ni ibi ọmọ tabi Placenta ni ede oyinbo. Ni aye atijọ, olubi ọmọ yii se pataki fun ibi ọmọ, baba to ba si gba olubi ọmọ tabi sin bo se yẹ, ni asa Yoruba mọ bii baba ọmọ. Baba ọmọ lo maa n gbe olubi ọmọ ni kere ti ọmọ ba ti bọ lara iya ọmọ tan. Olubi ọmọ tawọn kan maa n pe ni ibi ọmọ jẹ ohun to ṣe pataki laarin oriṣiiriṣii ẹya lorilẹ-ede Naijiria. Ko si ọmọ ti kii ni olubi, nitori ohun gan ni atẹle to n ba ọmọ wa sile aye.


Baba ọmọ lo maa n gbe olubi ọmọ ni kere ti ọmọ ba ti bọ lara iya ọmọ tan. Olubi ọmọ tawọn kan maa n pe ni ibi ọmọ jẹ ohun to ṣe pataki laarin oriṣiiriṣii ẹya lorilẹ-ede Naijiria. Ko si ọmọ ti kii ni olubi, nitori ohun gan ni atẹle to n ba ọmọ wa sile aye. Sugbọn oniruuru ọrọ ni awọn eeyan maa n sọ nipa pataki olubi ọmọ, eyi to yẹ ki olukaluku mọ boya o tọ abi ko tọ. Dokita Joseph Akinde, to jẹ onimọ nipa itọju awọn alaboyun ṣalaye pe igbagbọ wa ninu aṣa ibilẹ lasan, ni ohun ti ọpọ eeyan maa n sọ nipa olubi ọmọ. Dokita Akinde sọ pe awọn kan tiẹ ni igbagbọ awọn eeyan kan wipe ibi ọmọ ni ohun ṣe pẹlu ayanmọ ọmọ naa laye.


Sugbọn oniruuru ọrọ ni awọn eeyan maa n sọ nipa pataki olubi ọmọ, eyi to yẹ ki olukaluku mọ boya o tọ abi ko tọ. Dokita Joseph Akinde, to jẹ onimọ nipa itọju awọn alaboyun ṣalaye pe igbagbọ wa ninu aṣa ibilẹ lasan, ni ohun ti ọpọ eeyan maa n sọ nipa olubi ọmọ. Dokita Akinde sọ pe awọn kan tiẹ ni igbagbọ awọn eeyan kan wipe ibi ọmọ ni ohun ṣe pẹlu ayanmọ ọmọ naa laye. Akinde salaye pe ''Igbagbọ awọn eeyan ni pe ohunkohun ti ẹnikẹni ba ṣe pẹlu ibi ọmọ ni nnkan ṣe pẹlu ohun ti ọmọ naa yoo da laye. Ṣugbọn a ko le fidi eleyi mulẹ ninu iṣẹ iṣegun tabi ninu imọ ijinlẹ sayẹnsi, igbagbọ ninu aṣa lasan ni,'' Dokita Akinde ṣalaye. Amọ dokita onimọ nipa itọju obinrin naa sọ pe, dokita ti ko ri ibi ọmọ gbe fun baba ọmọ ti wọ gau.


Akinde salaye pe ''Igbagbọ awọn eeyan ni pe ohunkohun ti ẹnikẹni ba ṣe pẹlu ibi ọmọ ni nnkan ṣe pẹlu ohun ti ọmọ naa yoo da laye. Ṣugbọn a ko le fidi eleyi mulẹ ninu iṣẹ iṣegun tabi ninu imọ ijinlẹ sayẹnsi, igbagbọ ninu aṣa lasan ni,'' Dokita Akinde ṣalaye. Amọ dokita onimọ nipa itọju obinrin naa sọ pe, dokita ti ko ri ibi ọmọ gbe fun baba ọmọ ti wọ gau. Wọn ni ọpọ awọn dokita ni wọn ti dunkoko mọ lori ibi ọmọ, koda wọn sọ pe awọn eeyan maa n gbe dokita lọ si ileẹjọ lori órọ ibi ọmọ. Amọ, Dokita Akinde ṣalaye pe aṣa lasan an ni gbogbo rẹ, ko ni ohun kan ṣe pẹlu sayẹnsi. Wo igbagbọ awọn eeyan lori olubi ọmọ, ti wọn se maa n fẹ gba a nile iwosan: Nigba to n salaye oniruuru ọna ti awọn eeyan fi ni igbagbọ ọtọọtọ si pataki ohun ti ibi ọmọ jẹ, Dokita Oyede tun sọ iriri rẹ lori bi awn obi se n lakaka lati gba ibi ọmọ kuro nile iwosan.


Wọn ni ọpọ awọn dokita ni wọn ti dunkoko mọ lori ibi ọmọ, koda wọn sọ pe awọn eeyan maa n gbe dokita lọ si ileẹjọ lori órọ ibi ọmọ. Amọ, Dokita Akinde ṣalaye pe aṣa lasan an ni gbogbo rẹ, ko ni ohun kan ṣe pẹlu sayẹnsi. Wo igbagbọ awọn eeyan lori olubi ọmọ, ti wọn se maa n fẹ gba a nile iwosan: Nigba to n salaye oniruuru ọna ti awọn eeyan fi ni igbagbọ ọtọọtọ si pataki ohun ti ibi ọmọ jẹ, Dokita Oyede tun sọ iriri rẹ lori bi awn obi se n lakaka lati gba ibi ọmọ kuro nile iwosan. ''Awọn eeyan kan maa n bo olubi ọmọ mọlẹ, igbagbọ wọn ni pe ibikibi ti ọmọ naa ba wa, o gbọdọ de ibi ti wọn ri ibi rẹ mọ lọjọ kan. Awọn mii tun gbagbọ pe wọn maa n fi olubi ọmọ ṣe oogun, idi niyii ti wọn maa fi n gbaa lati ile iwosan. Mo ranti ni bii ọdun diẹ sẹyin bi ẹbi obinrin kan to bimọ si ile iwosan ijọba ṣe dunkoko mọ dotika to gbẹbi fun obinrin naa nitori ko mọ ibi ti ibi ọmọ wa. Niṣe lawọn ẹbi naa lọ sọ fawọn akọroyin pe dokita naa ti ta olubi ọmọ awọn, o si ti ta ayanmọ rẹ laye,'' Dokita Akinde lo sọ bẹẹ.


''Awọn eeyan kan maa n bo olubi ọmọ mọlẹ, igbagbọ wọn ni pe ibikibi ti ọmọ naa ba wa, o gbọdọ de ibi ti wọn ri ibi rẹ mọ lọjọ kan. Awọn mii tun gbagbọ pe wọn maa n fi olubi ọmọ ṣe oogun, idi niyii ti wọn maa fi n gbaa lati ile iwosan. Mo ranti ni bii ọdun diẹ sẹyin bi ẹbi obinrin kan to bimọ si ile iwosan ijọba ṣe dunkoko mọ dotika to gbẹbi fun obinrin naa nitori ko mọ ibi ti ibi ọmọ wa. Niṣe lawọn ẹbi naa lọ sọ fawọn akọroyin pe dokita naa ti ta olubi ọmọ awọn, o si ti ta ayanmọ rẹ laye,'' Dokita Akinde lo sọ bẹẹ. Alaga ẹgbẹ awọn dokita oniṣegun oyinbo nipinlẹ Cross River, Dokita Innocent Abang naa kin ọrọ Ọgbẹni Akinde lẹyin. Dokita Abang ni ọpọ lo gbagbọ pe ibi ti wọn ba ri ibi ọmọ si ni ayanmọ rẹ wa. Dokita sọ pe awọn tiẹ maa n gbin igi agbọn sori ibi ti wọn ba ri ibi ọmọ si, ''wọn gbagbọ pe bi igi naa ṣe n dagba ni ọmọ naa yoo maa dagba.''


Alaga ẹgbẹ awọn dokita oniṣegun oyinbo nipinlẹ Cross River, Dokita Innocent Abang naa kin ọrọ Ọgbẹni Akinde lẹyin. Dokita Abang ni ọpọ lo gbagbọ pe ibi ti wọn ba ri ibi ọmọ si ni ayanmọ rẹ wa. Dokita sọ pe awọn tiẹ maa n gbin igi agbọn sori ibi ti wọn ba ri ibi ọmọ si, ''wọn gbagbọ pe bi igi naa ṣe n dagba ni ọmọ naa yoo maa dagba.''


Kàyéfì! Orílẹ̀èdè Nàìjíríà ló lùgbàdì  àìsàn Ìbà jù lágbàyé - Àjò WHO

Ajọ eto ilera lagbaye WHO ti kede orilẹede Naijria gẹgẹ bii orilẹede ti ọpọ awọn eeyan ti lugbadi aisan iba ju lagbaye pẹlu orilẹede Democratic of Congo. WHO, ninu atẹjade rẹ to fi lede nipa aisan iba fun ọdun 2021, ni Naijiria ati Congo ni aisan iba naa ti ba awọn eeyan finra ju lagbaye. Atẹjade naa ni Naijiria ni ida Mọkanlelọgbọn eeyan lagbaye ti wọn ku nipa sẹ aisan iba, DRC ni ida mẹtala (13) lagbaye, ti awọn orilẹ-ede meji miiran ti o tẹle e lẹyin Niger Republic ni ida mẹrin (4) ati Tanzania, ida Mẹrin ninu ida Ọgọrun. Nigba to boju wo ipa  ti aisan COVID-19 ko lagbaye lọdun 2021, ajo naa sọ pe iye awọn ti aisan iba ti wọn ni pọ ju bo ṣe yẹ lọ. Ninu akọsilẹ miiran, awọn to lugbadi aisan iba jẹ miliọnu  mẹtadinlaadọtalenigba ti awọn to baa lọ si le ni ẹgbẹrun Mẹsan lọdun 2021. Eyi ṣafihan ilọsoke ninu awọn to lugbadi aisan iba ti o jẹ miliọnu meji ti idinku  si ba awọn ti wọn ba aisan naa lọ nigbati aisan COVID-19 bẹrẹ  ni ọdun 2021 sì Millionu Mẹfa.


Nigba to boju wo ipa  ti aisan COVID-19 ko lagbaye lọdun 2021, ajo naa sọ pe iye awọn ti aisan iba ti wọn ni pọ ju bo ṣe yẹ lọ. Ninu akọsilẹ miiran, awọn to lugbadi aisan iba jẹ miliọnu  mẹtadinlaadọtalenigba ti awọn to baa lọ si le ni ẹgbẹrun Mẹsan lọdun 2021. Eyi ṣafihan ilọsoke ninu awọn to lugbadi aisan iba ti o jẹ miliọnu meji ti idinku  si ba awọn ti wọn ba aisan naa lọ nigbati aisan COVID-19 bẹrẹ  ni ọdun 2021 sì Millionu Mẹfa. Ninu abọ iwadii ti ajọ ọhun, ida Mẹrindinlọgọrun lo pade iku nipasẹ aisan iba ninu orilẹede mọkandinlọgbọn kari aye. Awọn orilẹede mẹrin ni o ko  idaji gbogbo awọn tiku pa nipasẹ aisan iba ni agbaye  lọdun 2021: Nigeria (31%), Democratic Republic of Congo (13%), Niger (4%), ati United Republic of Tanzania (4%). ” \n\nAjo WHO lọdun 2021, pin awọn apo to ni ogun Ẹfon lara  laarin ọdun yii eleyi ti o to miliọnu Mejidinlaadoje niye.


Ninu abọ iwadii ti ajọ ọhun, ida Mẹrindinlọgọrun lo pade iku nipasẹ aisan iba ninu orilẹede mọkandinlọgbọn kari aye. Awọn orilẹede mẹrin ni o ko  idaji gbogbo awọn tiku pa nipasẹ aisan iba ni agbaye  lọdun 2021: Nigeria (31%), Democratic Republic of Congo (13%), Niger (4%), ati United Republic of Tanzania (4%). ” \n\nAjo WHO lọdun 2021, pin awọn apo to ni ogun Ẹfon lara  laarin ọdun yii eleyi ti o to miliọnu Mejidinlaadoje niye.


World Sleeping Day: Bo bá ṣe le è ṣùn tó, ni ẹmí rẹ yóò ṣe gùn sí

Ayajọ oorun sunsun lagbaye mii tun ko ni oni ọjọ Ẹti, ọjọ kejidinlogun osu kẹta ọdun 2022. Akori ayajọ ti ọdun yii ni "Oorun to poju owo, ọkan to pegede ati aye to kun fun ayọ." To ba fẹ ni ẹmi gigun, ati ilera to peye, o ko gbọdọ yan oorun lodi rara, o si gbọdọ maa ba oorun sisun se ọrẹ ni. Eyi ni ero onimọ kan nipa ihuwasi ẹda ati imọ sayẹnsi nipa ọpọlọ, Matthew Walker, to wa lọgba fasiti California. Awọn onimọ isegun naa si ni o kere tan, a gbọdọ sun oorun wakati mẹjọ, o kere tan, ni ọjọ kan, ki agọ ara wa le peye. Wọn fikun pe ọpọ aisan to n ba awọn eeyan finra lo ni ohun se pẹlu iye wakati ti ẹda kan ba fi n sun lojumọ.


Eyi ni ero onimọ kan nipa ihuwasi ẹda ati imọ sayẹnsi nipa ọpọlọ, Matthew Walker, to wa lọgba fasiti California. Awọn onimọ isegun naa si ni o kere tan, a gbọdọ sun oorun wakati mẹjọ, o kere tan, ni ọjọ kan, ki agọ ara wa le peye. Wọn fikun pe ọpọ aisan to n ba awọn eeyan finra lo ni ohun se pẹlu iye wakati ti ẹda kan ba fi n sun lojumọ. Awọn onimọ isegun naa wa fọwọ gbaya pe aisan yoo dinku lagọ ara ẹni to ba n sun daadaa ju ẹni ti kii sun deede lọ. Sugbọn bi oorun sisun ti se pataki to yii fun igbe aye to peye, ọpọ eeyan ni kii ri oorun sun bo se yẹ, boya ni ọsan tabi ni oru. Aisan si ni awọn onisegun pe asa airi oorun sun, ti awọn oloyinbo n pe ni Insomnia To ba lee maa ji, ko si maa sun ni akoko kan naa lojoojumọ, eyi too ran ọ lọwọ lati maa mọ iye wakati to fi n sun, ti oorun yoo si maa kun ọ, ti akoko to yẹ ko sun ba ti ko.


Awọn onimọ isegun naa wa fọwọ gbaya pe aisan yoo dinku lagọ ara ẹni to ba n sun daadaa ju ẹni ti kii sun deede lọ. Sugbọn bi oorun sisun ti se pataki to yii fun igbe aye to peye, ọpọ eeyan ni kii ri oorun sun bo se yẹ, boya ni ọsan tabi ni oru. Aisan si ni awọn onisegun pe asa airi oorun sun, ti awọn oloyinbo n pe ni Insomnia To ba lee maa ji, ko si maa sun ni akoko kan naa lojoojumọ, eyi too ran ọ lọwọ lati maa mọ iye wakati to fi n sun, ti oorun yoo si maa kun ọ, ti akoko to yẹ ko sun ba ti ko. A nilo lati wa ninu okunkun, ki ara si balẹ, ki omoonu kan, ti wọn n pe ni Release Melatonin, to n fa oorun sisun, lee sisẹ rẹ. Sugbọn ọpọ wa la n gbe ni ayika ti imọlẹ ti yi wa ka, sugbọ o le seranwọ fun ara  rẹ nipa mimu adinku ba imọlẹ to wa ni ayika rẹ, nigba to ba ku wakati kan to fẹ sun. Iwadi ti wa fidi rẹ mulẹ pe, aisun maa n ni ipa to buru julọ lori ọpọlọ ati ẹya ara wa.


A nilo lati wa ninu okunkun, ki ara si balẹ, ki omoonu kan, ti wọn n pe ni Release Melatonin, to n fa oorun sisun, lee sisẹ rẹ. Sugbọn ọpọ wa la n gbe ni ayika ti imọlẹ ti yi wa ka, sugbọ o le seranwọ fun ara  rẹ nipa mimu adinku ba imọlẹ to wa ni ayika rẹ, nigba to ba ku wakati kan to fẹ sun. Iwadi ti wa fidi rẹ mulẹ pe, aisun maa n ni ipa to buru julọ lori ọpọlọ ati ẹya ara wa. Gbogbo awn aisan bii jẹjẹrẹ, aisan ọkan, ara asanju, atọgbẹ, ironu ati iwa gbigba ẹmi ara ẹni, to maa n tete ran awọn eeyan sọrun ni awọn orilẹede to ti goke agba lagbaye, lo ni nkan se pẹlu oorun sisun. Amọ, oorun yii gbọdọ wa funra rẹ ni, kii se afioogun pe, eyi to lee sokunfa aisan jẹjẹrẹ, kokoro ti a ko lee fi oju ri ati iku aitọjọ. Oorun sisun kii se ka gbe ori le irọri nikan, tori kii se ọpọ eeyan lo lee tete sun lati ipasẹ eyi nikan.


Gbogbo awn aisan bii jẹjẹrẹ, aisan ọkan, ara asanju, atọgbẹ, ironu ati iwa gbigba ẹmi ara ẹni, to maa n tete ran awọn eeyan sọrun ni awọn orilẹede to ti goke agba lagbaye, lo ni nkan se pẹlu oorun sisun. Amọ, oorun yii gbọdọ wa funra rẹ ni, kii se afioogun pe, eyi to lee sokunfa aisan jẹjẹrẹ, kokoro ti a ko lee fi oju ri ati iku aitọjọ. Oorun sisun kii se ka gbe ori le irọri nikan, tori kii se ọpọ eeyan lo lee tete sun lati ipasẹ eyi nikan. Sugbọn awọn onimọ ni ta ba lee mu ayipada ba awọn iwa kan to ti di baraku fun wa, a maa sun bo se yẹ.


Sugbọn awọn onimọ ni ta ba lee mu ayipada ba awọn iwa kan to ti di baraku fun wa, a maa sun bo se yẹ.


Covid-19: Àwọn nǹkan mẹ́ta tí a kò tíì mọ̀ nípa Covid-19 lẹ́yìn tí àrùn náà bẹ́ sílẹ̀ rèé

Inu oṣu kejila, ọdun 2019 ni arun SARS-CoV-2, ti ọpọ mọ si Covid-19, tabi Coronavirus bu jade niluu Wuhan, lorilẹ-ede China. Lati ọdun naa lọhun, ko din ni miliọnu lọna ọọdunrun ati aadọta eeyan to ri fara kasa arun naa kaakiri agbaye, nigba ti nnkan bii miliọnu marun un eeyan ti ba arun naa lọ. Oniruru akitiyan lawọn onimọ sayẹnsi ti ṣe lati le koju arun naa, lara rẹ si ni bi wọn ṣe po abẹrẹ ajẹsara fun arun ọhun laarin ọdun meji to bẹ silẹ. Yatọ si abẹrẹ ajẹsara, awọn onimọ ijinlẹ tun ti ṣawari awọn oogun kan to lagbara lati koju arun ọhun, eyii to mu ki ọpọ awọn to ti ni arun naa pada sile wọn layọ ati alaafia. Ẹwẹ, awọn onimọ ti wa sọ pe arun naa le ma kasẹ kuro nilẹ patapa lai ṣe pe wọn ri idahun si awọn ibeere mẹta kan. Awọn ibere naa ree. Ileeṣẹ kan to n ri si eto ilera nilẹ Gẹẹsi kede loju opo itakun agbaye rẹ pe awọn ko tii le sọ ni pato orisun ibi arun naa ti ṣẹyọ.


Yatọ si abẹrẹ ajẹsara, awọn onimọ ijinlẹ tun ti ṣawari awọn oogun kan to lagbara lati koju arun ọhun, eyii to mu ki ọpọ awọn to ti ni arun naa pada sile wọn layọ ati alaafia. Ẹwẹ, awọn onimọ ti wa sọ pe arun naa le ma kasẹ kuro nilẹ patapa lai ṣe pe wọn ri idahun si awọn ibeere mẹta kan. Awọn ibere naa ree. Ileeṣẹ kan to n ri si eto ilera nilẹ Gẹẹsi kede loju opo itakun agbaye rẹ pe awọn ko tii le sọ ni pato orisun ibi arun naa ti ṣẹyọ. Ninu oṣu Keji, ọdun 2021, ikọ WHO to n ṣe iwadii orisu arun naa ṣabẹwo si China ti arun naa ti ṣan wa, wọn si fẹnuko pe ara ẹyẹ adan ni arun ọhun ti wa, amọ awọn si nilo lati ṣe awọn iwadii mi siwaju si. Adari agba WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus sọ nigba naa pe ijọba China ko ni awọn akọsilẹ to to lati mọ orisun arun naa, ati pe wọn ko fun awọn ikọ oluwadii ọhun ni aye to tọ lati ṣe iṣẹ wọn. WHO ni o ṣoro lati sọ pe inu laabu ni arun naa ti sọ mọ awọn eeyan lara.


Ninu oṣu Keji, ọdun 2021, ikọ WHO to n ṣe iwadii orisu arun naa ṣabẹwo si China ti arun naa ti ṣan wa, wọn si fẹnuko pe ara ẹyẹ adan ni arun ọhun ti wa, amọ awọn si nilo lati ṣe awọn iwadii mi siwaju si. Adari agba WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus sọ nigba naa pe ijọba China ko ni awọn akọsilẹ to to lati mọ orisun arun naa, ati pe wọn ko fun awọn ikọ oluwadii ọhun ni aye to tọ lati ṣe iṣẹ wọn. WHO ni o ṣoro lati sọ pe inu laabu ni arun naa ti sọ mọ awọn eeyan lara. Amọ lẹyin to sọ ọrọ naa lo fi kun pe o ṣeeṣe ko jẹ pe inu laabu ni arun naa ti bu jade, amọ awọn nilo ẹri to dantọ lati fidi ọrọ naa nidi. Lẹyin naa ni iikọ miran ṣe ayẹwo lati mọ boya ara ẹranko ni arun ọhun ti wa tabi inu laabu lo ti bu jade. Amọ nigba ti yoo fi di inu oṣu Kẹwaa ọdun kan naa, ijọba ilẹ Amẹrika sọ pe o ṣeeṣe ki wọn má le sọ orisun arun naa ni pato.


Amọ lẹyin to sọ ọrọ naa lo fi kun pe o ṣeeṣe ko jẹ pe inu laabu ni arun naa ti bu jade, amọ awọn nilo ẹri to dantọ lati fidi ọrọ naa nidi. Lẹyin naa ni iikọ miran ṣe ayẹwo lati mọ boya ara ẹranko ni arun ọhun ti wa tabi inu laabu lo ti bu jade. Amọ nigba ti yoo fi di inu oṣu Kẹwaa ọdun kan naa, ijọba ilẹ Amẹrika sọ pe o ṣeeṣe ki wọn má le sọ orisun arun naa ni pato. Atẹjade ijọba Amẹrika fi kun pe ki ṣe pe awọn eeyan kan mọọmọ ṣeda arun naa lati lo gẹgẹ bi ohun ija ogun. Wọn fi kun pe o ṣeeṣe ko jẹ pe ara ẹranko lo ti wa, tabi ko bu jade lati inu laabu. Ṣugbọn China ti so pe kii ṣe inu laabu lo ti bu jade.


Atẹjade ijọba Amẹrika fi kun pe ki ṣe pe awọn eeyan kan mọọmọ ṣeda arun naa lati lo gẹgẹ bi ohun ija ogun. Wọn fi kun pe o ṣeeṣe ko jẹ pe ara ẹranko lo ti wa, tabi ko bu jade lati inu laabu. Ṣugbọn China ti so pe kii ṣe inu laabu lo ti bu jade. Iye iwọn arun naa to le ran eeyan Awọn onimọ sọ pe o ṣoro lati mọ iye iwọn kokoro arun naa ti eeyan le mi simu tabi to le wọ ẹnu ki arun ọhun to le bẹrẹ si n gbogun ti ara ẹda. Ajọ to n ri si ọrọ ajakalẹ aru nilẹ Amẹrica, CDC sọ pe awọn ko tii le sọ ni pato iye iwọn kokoro arun naa to le ṣakoba fun agọ ara eeyan. Wọn ni "A ko le sọ boya awọn patiku bii mẹwaa ni o tabi ẹgbẹrun kan tabi ẹgbẹrun mẹwaa."


Iye iwọn arun naa to le ran eeyan Awọn onimọ sọ pe o ṣoro lati mọ iye iwọn kokoro arun naa ti eeyan le mi simu tabi to le wọ ẹnu ki arun ọhun to le bẹrẹ si n gbogun ti ara ẹda. Ajọ to n ri si ọrọ ajakalẹ aru nilẹ Amẹrica, CDC sọ pe awọn ko tii le sọ ni pato iye iwọn kokoro arun naa to le ṣakoba fun agọ ara eeyan. Wọn ni "A ko le sọ boya awọn patiku bii mẹwaa ni o tabi ẹgbẹrun kan tabi ẹgbẹrun mẹwaa." Wayi o, awọn onimọ ti n ṣe iwadii lọwọ lati mọọmọ fi arun naa si ara awọn eeyan to jọwọ ara wọn silẹ fun iwadii, ki wọn le ni oye iye iwọn patiku arun naa to le ran eeyan. Iye iwọn agboguntaisan "Antibody" to le daabo bo agọ ara lọwọ arun Covid-19 Lọwọ yii awọn onimọ ko tii le sọ iye iwọn agboguntaisan, iyẹn "Antibody" ti yoo daabo bo agọ ara eeyan lọwọ arun Covid-19. Amọ awọn onimọ naa fẹnuko pe ti wọn ba mọ iye iwọn agboguntaisan to le sabo lori eeyan lọwọ Covid-19, yoo ran awọn lọwọ lati gbogun ti arun naa.


Wayi o, awọn onimọ ti n ṣe iwadii lọwọ lati mọọmọ fi arun naa si ara awọn eeyan to jọwọ ara wọn silẹ fun iwadii, ki wọn le ni oye iye iwọn patiku arun naa to le ran eeyan. Iye iwọn agboguntaisan "Antibody" to le daabo bo agọ ara lọwọ arun Covid-19 Lọwọ yii awọn onimọ ko tii le sọ iye iwọn agboguntaisan, iyẹn "Antibody" ti yoo daabo bo agọ ara eeyan lọwọ arun Covid-19. Amọ awọn onimọ naa fẹnuko pe ti wọn ba mọ iye iwọn agboguntaisan to le sabo lori eeyan lọwọ Covid-19, yoo ran awọn lọwọ lati gbogun ti arun naa. Wọn si ti gba gbogbo eeyan niyanju lati maa tẹle awọn ilana to rọ mọ arun naa, bii fifọwọ ẹni loorekoore pẹlu omi ati ọṣẹ, yiyago fun ipejọ elero pupọ ati lilo ibomu lawujọ.


Wọn si ti gba gbogbo eeyan niyanju lati maa tẹle awọn ilana to rọ mọ arun naa, bii fifọwọ ẹni loorekoore pẹlu omi ati ọṣẹ, yiyago fun ipejọ elero pupọ ati lilo ibomu lawujọ.