Kí ni ìdí ariwo lórí bí Tinubu ṣe yan Musulumi gẹ́gẹ́ bíi igbákejì Ààrẹ? - CAN dáhùn

Ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi lorilẹede Naijiria ti ni awọn ko pa ohun wọn da lori titako ki ẹsin kan naa dije du ipo aarẹ lorilẹede Naijiria. Agbẹnusọ ẹgbẹ CAN, Pasitọ Adebayo Oladeji lo sọ bẹẹ lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ lori iyansipo gomina ipinlẹ Borno tẹlẹ, Kashim Shettima gẹgẹ bi igbakeji oludije lẹgbẹ oṣelu APC. Oladeji ni ki awọn eniyan ma sọrọ nipa asiko MKO Abiola nitori aye dara nigba naa ju asiko yii lọ. ‘’Ko si didara ti oludije to ba yan Musulumi gẹgẹ bi igbakeji yoo ṣe fun wa.’’ ‘’Ki wọn lọ wọ iwe ofin Naijiria lẹyin ogun abẹlẹ, o yẹ ki wọn ṣe didara si gbogbo ẹya ati ẹsin ni Naijiria’’. ‘’Nigba Abiola ko si Boko Haram to n pa awọn Kristeni, to n jo ṣọṣi abi awọn agbebọn to n ji pasitọ gbe ti wọn si n gba ọkọ awọn eniyan lọwọ wọn.’’ Yiyan igbakeji ẹlẹsin kan naa fihan pe wọn ko naani awa ẹlẹsin  Kristẹni ni Naijiria. Amọ wọn fikun un pe ko si ohun ti awọn le ṣe sii yatọ si ki awọn ọmọ Naijiria dibo fun ẹni ti ọkan wọn ba fẹ ni idibo ọ̀dun to n bọ.


‘’Ko si didara ti oludije to ba yan Musulumi gẹgẹ bi igbakeji yoo ṣe fun wa.’’ ‘’Ki wọn lọ wọ iwe ofin Naijiria lẹyin ogun abẹlẹ, o yẹ ki wọn ṣe didara si gbogbo ẹya ati ẹsin ni Naijiria’’. ‘’Nigba Abiola ko si Boko Haram to n pa awọn Kristeni, to n jo ṣọṣi abi awọn agbebọn to n ji pasitọ gbe ti wọn si n gba ọkọ awọn eniyan lọwọ wọn.’’ Yiyan igbakeji ẹlẹsin kan naa fihan pe wọn ko naani awa ẹlẹsin  Kristẹni ni Naijiria. Amọ wọn fikun un pe ko si ohun ti awọn le ṣe sii yatọ si ki awọn ọmọ Naijiria dibo fun ẹni ti ọkan wọn ba fẹ ni idibo ọ̀dun to n bọ. Ajafẹtọ ọmọ Naijiria, Aisha Yesufu ni yiyan igbakeji lati inu ẹsin kan naa ko bojumu, awọn ọmọ Naijiria ko si ni gba iru rẹ. Ninu ọrọ tirẹ, Ajafẹtọ awọn ọdọ Rinu Oduala ni kii ṣe pe ọrọ ẹlẹsin kan naa lo wa nilẹ bayii, amọ ohun ti awọn eniyan n bere fun ni ki pinpin ẹtọ ọmọniyan dọgba lorilẹede Naijiria. Amọ agbẹjọro Agba lorilẹeede Naijiria, Festus Keyamo ni oun faramọ ohun ti Tinubu ṣe lori ọrọ igbakeji.


Ajafẹtọ ọmọ Naijiria, Aisha Yesufu ni yiyan igbakeji lati inu ẹsin kan naa ko bojumu, awọn ọmọ Naijiria ko si ni gba iru rẹ. Ninu ọrọ tirẹ, Ajafẹtọ awọn ọdọ Rinu Oduala ni kii ṣe pe ọrọ ẹlẹsin kan naa lo wa nilẹ bayii, amọ ohun ti awọn eniyan n bere fun ni ki pinpin ẹtọ ọmọniyan dọgba lorilẹede Naijiria. Amọ agbẹjọro Agba lorilẹeede Naijiria, Festus Keyamo ni oun faramọ ohun ti Tinubu ṣe lori ọrọ igbakeji. Keyamo ni ko si orilẹede kankan ni agbaye to jẹ pe idagbasoke niiṣe pẹlu didọgba awọn ẹlẹsin to wa ni orilẹede naa. O ni ṣiṣe ijọba fun idagbasoke kii ṣe lati gboriyin fun awọn adari ẹsin kan tabi jẹ ki nkan lọ bi wọn ṣe fẹ.


Keyamo ni ko si orilẹede kankan ni agbaye to jẹ pe idagbasoke niiṣe pẹlu didọgba awọn ẹlẹsin to wa ni orilẹede naa. O ni ṣiṣe ijọba fun idagbasoke kii ṣe lati gboriyin fun awọn adari ẹsin kan tabi jẹ ki nkan lọ bi wọn ṣe fẹ.


"Àlàyé rèé lórí ìpàdé tí wọn ló wáyé láàrin Tinubu àti Wike"

Oludije fun ipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oselu APC, Asiwaju Bola Tinubu, ti sẹ pe ko si ipade kankan to waye laarin oun ati gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike lorilẹede France. Laipẹ yii ni Tinubu tẹ baalu leti lọ soke okun lati gunle ijiroro alagbara nibẹ. Amọ eekan kan ninu  ẹgbẹ APC nipinlẹ Eko, Joe Igbokwe lo ti kede laipẹ yii pe ipade wa laarin awọn oloselu mejeeji naa. Amọ atẹjade kan ti amugbalẹgbẹ Tinubu feto iroyin, Tunde Rahman fisita lọjọ Ẹti salaye pe bi o tilẹ jẹ pe agba oselu naa ni ọwọ ati apọnle nla fun gomina Wike, sibẹ, ipade kankan ko waye laarin awọn mejeeji ni France. “A ti ri fidio kan to gbode lori ayelujara ti ọkan lara awọn eekan ẹgbẹ oselu APC nipinlẹ Eko, fisita pe ipade kan waye lorilẹede Faranse laarin Asiwaju Bola Tinubu ati gomina tipinlẹ Rivers. O si se pataki ka sọ bi ọrọ naa se ri.


Amọ atẹjade kan ti amugbalẹgbẹ Tinubu feto iroyin, Tunde Rahman fisita lọjọ Ẹti salaye pe bi o tilẹ jẹ pe agba oselu naa ni ọwọ ati apọnle nla fun gomina Wike, sibẹ, ipade kankan ko waye laarin awọn mejeeji ni France. “A ti ri fidio kan to gbode lori ayelujara ti ọkan lara awọn eekan ẹgbẹ oselu APC nipinlẹ Eko, fisita pe ipade kan waye lorilẹede Faranse laarin Asiwaju Bola Tinubu ati gomina tipinlẹ Rivers. O si se pataki ka sọ bi ọrọ naa se ri. Bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni Asiwaju Tinubu wa lorilẹ ede France amọ ko si ipade kankan to waye laarin Wike ati Tinubu nibikibi. Sibẹ, eyi ko yẹ otitọ to wa nilẹ kuro pe oludije fun ipo aarẹ naa ko ni ọwọ nla fun gomina ipinlẹ Rivers.” Atẹjade naa wa rọ awọn akọroyin lati maa fi idi ootọ iroyin mulẹ pẹlu awọn eeyan to yẹ, ki wọn to lọ sare gbe iroyin sita lati dena iru iroyin eke bayii. “A ti ri fidio kan to gbode lori ayelujara ti ọkan lara awọn eekan ẹgbẹ oselu APC nipinlẹ Eko, fisita pe ipade kan waye lorilẹede Faranse laarin Asiwaju Bola Tinubu ati gomina tipinlẹ Rivers.


Bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni Asiwaju Tinubu wa lorilẹ ede France amọ ko si ipade kankan to waye laarin Wike ati Tinubu nibikibi. Sibẹ, eyi ko yẹ otitọ to wa nilẹ kuro pe oludije fun ipo aarẹ naa ko ni ọwọ nla fun gomina ipinlẹ Rivers.” Atẹjade naa wa rọ awọn akọroyin lati maa fi idi ootọ iroyin mulẹ pẹlu awọn eeyan to yẹ, ki wọn to lọ sare gbe iroyin sita lati dena iru iroyin eke bayii. “A ti ri fidio kan to gbode lori ayelujara ti ọkan lara awọn eekan ẹgbẹ oselu APC nipinlẹ Eko, fisita pe ipade kan waye lorilẹede Faranse laarin Asiwaju Bola Tinubu ati gomina tipinlẹ Rivers. O si se pataki ka sọ bi ọrọ naa se ri. Bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni Asiwaju Tinubu wa lorilẹ ede France amọ ko si ipade kankan to waye laarin Wike ati Tinubu nibikibi. Sibẹ, eyi ko yẹ otitọ to wa nilẹ kuro pe oludije fun ipo aarẹ naa ko ni ọwọ nla fun gomina ipinlẹ Rivers.” Atẹjade naa wa rọ awọn akọroyin lati maa fi idi ootọ iroyin mulẹ pẹlu awọn eeyan to yẹ, ki wọn to lọ sare gbe iroyin sita lati dena iru iroyin eke bayii.


O si se pataki ka sọ bi ọrọ naa se ri. Bi o tilẹ jẹ pe lootọ ni Asiwaju Tinubu wa lorilẹ ede France amọ ko si ipade kankan to waye laarin Wike ati Tinubu nibikibi. Sibẹ, eyi ko yẹ otitọ to wa nilẹ kuro pe oludije fun ipo aarẹ naa ko ni ọwọ nla fun gomina ipinlẹ Rivers.” Atẹjade naa wa rọ awọn akọroyin lati maa fi idi ootọ iroyin mulẹ pẹlu awọn eeyan to yẹ, ki wọn to lọ sare gbe iroyin sita lati dena iru iroyin eke bayii. Ẹgbẹ oṣelu Action Alliance ni Naijiria ti kesi Ileẹjọ giga ni Abuja lati dẹkun Ajọ INEC pe wọn ko gbọdọ fi orukọ oludije lẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu sinu orukọ awọn oludije ni ọdun 2023. Ẹgbẹ oṣelu AA ni ki wọn paṣẹ fun INEC lati maṣe gbe orukọ rẹ jade ninu iwe orukọ awọn oludije. Ninu iwe ipẹjọ FHC/ABJ/CS/954/2022,ti wọn fi ṣọwọ si awọn akọroyin ni wọn ti fẹsun kan Tinbu pe niṣe lo yi iwe ẹri to filede pe oun lọ si ile iwe giga ni ọdun 1999.


Ẹgbẹ oṣelu Action Alliance ni Naijiria ti kesi Ileẹjọ giga ni Abuja lati dẹkun Ajọ INEC pe wọn ko gbọdọ fi orukọ oludije lẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu sinu orukọ awọn oludije ni ọdun 2023. Ẹgbẹ oṣelu AA ni ki wọn paṣẹ fun INEC lati maṣe gbe orukọ rẹ jade ninu iwe orukọ awọn oludije. Ninu iwe ipẹjọ FHC/ABJ/CS/954/2022,ti wọn fi ṣọwọ si awọn akọroyin ni wọn ti fẹsun kan Tinbu pe niṣe lo yi iwe ẹri to filede pe oun lọ si ile iwe giga ni ọdun 1999. Wọn ni ayederu iwe eri lati fasiti Chicago lo fun ajọ eleto idibo ni ọdun 1999 to fi le dije du ipo gomina ni ipinlẹ Eko, to si wọle. Awọn to wa ninu iwe ipẹjọ naa ni Ajọ INEC, APC ati Tinubu pẹlu ẹsun pe awọn ni idaniloju pe Tinubu ko ni gbogbo awọn sabuke to kọ fun ajọ INEC wipe oun ni. ‘’A fẹ ki ileẹjọ sọ wipe Asiwaju Bola Tinubu ṣe ayederu iwe ẹri ni ọdun 1999 lati dije dupo gomina ni ipinlẹ Eko, nitori naa ko ni aṣẹ lati dije du ipo aarẹ ni ọdun 2023.’’.


Wọn ni ayederu iwe eri lati fasiti Chicago lo fun ajọ eleto idibo ni ọdun 1999 to fi le dije du ipo gomina ni ipinlẹ Eko, to si wọle. Awọn to wa ninu iwe ipẹjọ naa ni Ajọ INEC, APC ati Tinubu pẹlu ẹsun pe awọn ni idaniloju pe Tinubu ko ni gbogbo awọn sabuke to kọ fun ajọ INEC wipe oun ni. ‘’A fẹ ki ileẹjọ sọ wipe Asiwaju Bola Tinubu ṣe ayederu iwe ẹri ni ọdun 1999 lati dije dupo gomina ni ipinlẹ Eko, nitori naa ko ni aṣẹ lati dije du ipo aarẹ ni ọdun 2023.’’. Amọ wọn ko i tii fi ọjọ lede ti wọn yoo ṣe igbẹjọ naa. Alaga Ajọ South West Agenda for Asiwaju 2023, Sẹnetọ Adedayo Adeyeye to n ṣe atilẹyin fun Tinubu ti ni ẹgbẹ oṣelu AA yoo ba awọn ni ileẹjọ. ‘’Ti wọn ba sọ wi pe awọn wa ni ileẹjọ, a o ba wọn nibẹ.’’ Bakan naa ni ẹgbẹ Asiwaju Progressive Forum ni Tinubu yoo gbeja ara rẹ ni ileẹjọ.


Amọ wọn ko i tii fi ọjọ lede ti wọn yoo ṣe igbẹjọ naa. Alaga Ajọ South West Agenda for Asiwaju 2023, Sẹnetọ Adedayo Adeyeye to n ṣe atilẹyin fun Tinubu ti ni ẹgbẹ oṣelu AA yoo ba awọn ni ileẹjọ. ‘’Ti wọn ba sọ wi pe awọn wa ni ileẹjọ, a o ba wọn nibẹ.’’ Bakan naa ni ẹgbẹ Asiwaju Progressive Forum ni Tinubu yoo gbeja ara rẹ ni ileẹjọ. Wọn ni awọn eniyan ni wọn ṣe ileẹjọ fun kii ṣe ẹranko nitori naa awọn mejeeji yoo jọ waako labẹ ofin.


Wọn ni awọn eniyan ni wọn ṣe ileẹjọ fun kii ṣe ẹranko nitori naa awọn mejeeji yoo jọ waako labẹ ofin.


Nyesom Wike kò ní kúrò ní PDP, ó dá mi lójú – Saraki fèsì

Aarẹ Ile Igbimọ Aṣofin ni Naijiria tẹlẹ, Bukola Saraki ti ni o da oun loju pe gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ko ni fi ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ lasiko yii. Saraki sọ bẹẹ lẹyin iroyin to ja ranyin pe gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ati gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi lọ si olu ilu ipinlẹ Rivers, Port Harcourt lati lọ ṣe ipade pẹlu rẹ. Iroyin ọhun ni wọn n gbiyanju lati parọwa si Wike lati fi ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ wa si APC. Eyi ko ṣẹyin bi Wike ṣe fi apa janu lẹyin to kuna ninu idibo sipo aarẹ labẹle ni ẹgbẹ oṣelu PDP, eleyii to gbe abubakar Atiku wọle gẹgẹ bi oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP. Bakan naa ni Wike binu pẹlu yiyan gomina ipinlẹ Delta gẹgẹ bi igbakeji oludije si ipo aarẹ. Ninu ọrọ rẹ, Saraki lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni Ilorin ni ofo ni abẹwo awọn gomina lati ẹgbẹ oṣelu APC nitori PDP ko ni gba wọn laaye pe ki Wike kuro ni ẹgbẹ oṣelu naa.


Eyi ko ṣẹyin bi Wike ṣe fi apa janu lẹyin to kuna ninu idibo sipo aarẹ labẹle ni ẹgbẹ oṣelu PDP, eleyii to gbe abubakar Atiku wọle gẹgẹ bi oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP. Bakan naa ni Wike binu pẹlu yiyan gomina ipinlẹ Delta gẹgẹ bi igbakeji oludije si ipo aarẹ. Ninu ọrọ rẹ, Saraki lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ ni Ilorin ni ofo ni abẹwo awọn gomina lati ẹgbẹ oṣelu APC nitori PDP ko ni gba wọn laaye pe ki Wike kuro ni ẹgbẹ oṣelu naa. ‘’Gomina Wike ṣe pataki si ẹgbẹ oselu wa, ti mo si ni igbẹkẹle ninu rẹ pe gbogbo idojuk…ọ ẹgbẹ ni yoo ni iyanju laipẹ.’’ ‘’O yemi pe Wike n binu, to si yẹ lati binu amọ a ko ni gba ki ogiri to lanu naa fẹ si’’ ‘’Laipẹ gbogbo wa yoo joko papọ lati jiroro ati wa ọna abayọ si iṣoro ti a n koju ninu ẹbi wa ni ẹgbẹ oṣelu PDP.’’ Bakan naa lo bu ẹnu atẹ lu awọn gomina APC naa pe wọn ri ogiri to lanu, ti wọn fẹ rapala wọnu rẹ amọ ẹgbẹ oṣelu naa ko ni gba wọn laaye nitori ofo ni igbesẹ wọn.


‘’Gomina Wike ṣe pataki si ẹgbẹ oselu wa, ti mo si ni igbẹkẹle ninu rẹ pe gbogbo idojuk…ọ ẹgbẹ ni yoo ni iyanju laipẹ.’’ ‘’O yemi pe Wike n binu, to si yẹ lati binu amọ a ko ni gba ki ogiri to lanu naa fẹ si’’ ‘’Laipẹ gbogbo wa yoo joko papọ lati jiroro ati wa ọna abayọ si iṣoro ti a n koju ninu ẹbi wa ni ẹgbẹ oṣelu PDP.’’ Bakan naa lo bu ẹnu atẹ lu awọn gomina APC naa pe wọn ri ogiri to lanu, ti wọn fẹ rapala wọnu rẹ amọ ẹgbẹ oṣelu naa ko ni gba wọn laaye nitori ofo ni igbesẹ wọn.


A kú ìrọ́jú l‘Osun, ìyà ti pọ̀jú, ojojúmọ́ ní mò ń sunkún – Adeleke

Ọpọ koko ọrọ lo jẹyọ ninu eto ifọrọwerọ laarin awọn oludije sipo gomina nipinlẹ Osun, tileesẹ BBC Yoruba seto. Awọn koko ọrọ naa si lo n ja rain nilẹ lori ayelujara, eyi ti kpo tii dawọ duro. Idi si ree ta fi mu diẹ wa fun yin ninu awọn ohun tawọn oludije gomina naa sọ lasiko itakurọsọ naa. Nigba to n sọrọ lori ọrọ aje ipinlẹ Osun, oludije fun ipo gomina labẹ ẹgbẹ oselu Accord, Akin Ogunbiyi ni gbogbo ohun to jẹ amusọrọ nipinlẹ naa, ni wọn ti pa ti. O ni eyi lo mu ki ipinlẹ naa maa wa owo ya kiri eyi to ti se akoba nla fun gbogbo ẹka idagbasoke nipinlẹ naa. Bakan naa lo gbara ta pe awọn ko mu eto ọgbin lọkunkundun rara eyi to yẹ ko maa mu owo nla wọle fun wọn.


Nigba to n sọrọ lori ọrọ aje ipinlẹ Osun, oludije fun ipo gomina labẹ ẹgbẹ oselu Accord, Akin Ogunbiyi ni gbogbo ohun to jẹ amusọrọ nipinlẹ naa, ni wọn ti pa ti. O ni eyi lo mu ki ipinlẹ naa maa wa owo ya kiri eyi to ti se akoba nla fun gbogbo ẹka idagbasoke nipinlẹ naa. Bakan naa lo gbara ta pe awọn ko mu eto ọgbin lọkunkundun rara eyi to yẹ ko maa mu owo nla wọle fun wọn. Bakan naa ni oludije fun ipo gomina fẹgbẹ oselu Accord nipinlẹ Osun, Họnọrebu Lasun Yusuff ti kede faraye pe agbẹ paraku ni oun. O ni awọn oludije yoku kan n ka isẹ ọgbin ninu iwe ni, oun nikan ni oun ni oko ọgbin, ti oun si mọ tifun tẹdọ eto ọgbin. Oludije fun ẹgbẹ oselu SDP, Akinrinola Goke Omigbodun ti salaye pe oun nikan ni oun le wa ojutu sawọn ọpọ isoro to n ba ipinlẹ Osun finra.


Bakan naa ni oludije fun ipo gomina fẹgbẹ oselu Accord nipinlẹ Osun, Họnọrebu Lasun Yusuff ti kede faraye pe agbẹ paraku ni oun. O ni awọn oludije yoku kan n ka isẹ ọgbin ninu iwe ni, oun nikan ni oun ni oko ọgbin, ti oun si mọ tifun tẹdọ eto ọgbin. Oludije fun ẹgbẹ oselu SDP, Akinrinola Goke Omigbodun ti salaye pe oun nikan ni oun le wa ojutu sawọn ọpọ isoro to n ba ipinlẹ Osun finra. O salaye pe ọmọ bibi ipinlẹ Osun ni oun, oun dagba sibẹ, lọ sile ẹkọ nibẹ, ti oun si tun n gbe nipinlẹ naa. Bakan naa lo ni gbogbo awọn idokowo oun lo wa nipinlẹ Osun, ti gbogbo isoro to wa nipìnlẹ naa si ye oun yekeyeke. Ni ti oludije fun ipo gomina labẹ ẹgbẹ oselu PDP, Sẹnetọ Ademola Adeleke, o ni iya ti pọ ju nipinlẹ naa ti awọn araalu n fara da.


O salaye pe ọmọ bibi ipinlẹ Osun ni oun, oun dagba sibẹ, lọ sile ẹkọ nibẹ, ti oun si tun n gbe nipinlẹ naa. Bakan naa lo ni gbogbo awọn idokowo oun lo wa nipinlẹ Osun, ti gbogbo isoro to wa nipìnlẹ naa si ye oun yekeyeke. Ni ti oludije fun ipo gomina labẹ ẹgbẹ oselu PDP, Sẹnetọ Ademola Adeleke, o ni iya ti pọ ju nipinlẹ naa ti awọn araalu n fara da. O salaye pe ojoojumọ ni oun maa n sọkun ti oun ba wo awọn iya to n jẹ awọn araalu naa, to si n ki wọn ku irọju. Adeleke ni awọn opopona ko dara mọ, ti ko si si ile iwosan to poju owo fawn alaisan. O wa fi ọwọ sọya pe ti wọn ba le dibo fun oun wọle bii gomina, gbogbo awọn isoro yii ni yoo di ọrọ itan.


O salaye pe ojoojumọ ni oun maa n sọkun ti oun ba wo awọn iya to n jẹ awọn araalu naa, to si n ki wọn ku irọju. Adeleke ni awọn opopona ko dara mọ, ti ko si si ile iwosan to poju owo fawn alaisan. O wa fi ọwọ sọya pe ti wọn ba le dibo fun oun wọle bii gomina, gbogbo awọn isoro yii ni yoo di ọrọ itan. Nigba to n sọrọ, gomina ipinlẹ Osun, to tun jẹ oludije fun ipo gomina fẹgbẹ oselu APC, Adegboyega Oyetola ni irọ to jinna sootọ ni pe ko si ile iwosan to pegede nipinlẹ naa. Gomina ni gbogbo agbegbe to wa nipinlẹ naa ni awọn ile iwosan kọọkan wa, ti wọn si poju owo. Oludije fẹgbẹ oselu APC naa ni loore koore ni awọn n pese oogun gidi sawọn ile iwosan naa fun itọju awọn alaisan.


Nigba to n sọrọ, gomina ipinlẹ Osun, to tun jẹ oludije fun ipo gomina fẹgbẹ oselu APC, Adegboyega Oyetola ni irọ to jinna sootọ ni pe ko si ile iwosan to pegede nipinlẹ naa. Gomina ni gbogbo agbegbe to wa nipinlẹ naa ni awọn ile iwosan kọọkan wa, ti wọn si poju owo. Oludije fẹgbẹ oselu APC naa ni loore koore ni awọn n pese oogun gidi sawọn ile iwosan naa fun itọju awọn alaisan. Ni tiẹ, oludije fun ẹgbẹ oselu, Labour, amofin Lasun Yusuff ni banki agbaye ti kede pe osi pọ nitori awọn obinrin ki da si nnkan to jẹ mọ̀ ti okoowo. Amọ o wa seleri pe oun yoo pese owo to to biliọnu marun si mẹsan naira gẹgẹ bii ẹyawo fawọn obinrin. O ni igbesẹ naa yoo waye laarin osu mẹsan ti oun ba di gomina, ti awọn obinrin yoo si ya owo naa lati bẹrẹ okoowo.


Ni tiẹ, oludije fun ẹgbẹ oselu, Labour, amofin Lasun Yusuff ni banki agbaye ti kede pe osi pọ nitori awọn obinrin ki da si nnkan to jẹ mọ̀ ti okoowo. Amọ o wa seleri pe oun yoo pese owo to to biliọnu marun si mẹsan naira gẹgẹ bii ẹyawo fawọn obinrin. O ni igbesẹ naa yoo waye laarin osu mẹsan ti oun ba di gomina, ti awọn obinrin yoo si ya owo naa lati bẹrẹ okoowo.


Atiku, PDP fẹ́ ṣàbèwò sí Wike láti parí aaáwọ̀ nínú ẹgbẹ́ náà

Ajọ amuṣẹya ni ẹgbẹ oṣelu PDP ti ṣetan lati gbe igbimọ kalẹ ti yoo ṣe ipade pẹlu gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike lọna ati wa abayọ si rogbodiyan to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ naa. Rogbodiyan naa ko ṣẹyin yiyan gomina ipinlẹ Delta gẹgẹ bi igbakeji oludije fun ipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu PDP. Atiku Abubakar to jẹ oludije si ipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu PDP ni yoo tuko  igbimọ ikọ alaafia naa. Alaga Ajọ amuṣẹya ti ẹgbẹ oṣelu PDP, Sẹnatọ Walid Jibril lo kede igbesẹ ti ẹgbẹ oṣelu naa n gbe lati pari aawọ to n ja ranyin nilẹ. Jibril ni kete ti Atiku ati alaga ẹgbẹ oṣelu PDP, Iyorchia Ayu ba de lati oke okun ti wọn ti lọ sinmi ni igbesẹ naa yoo gberasọ. O fikun un pe iṣẹlẹ aigboraẹniye ninu ẹgbẹ naa kọ oun ni ominu to si ti mu ki awọn oludije kọọkan maa fi aidunnu wọn han.


Alaga Ajọ amuṣẹya ti ẹgbẹ oṣelu PDP, Sẹnatọ Walid Jibril lo kede igbesẹ ti ẹgbẹ oṣelu naa n gbe lati pari aawọ to n ja ranyin nilẹ. Jibril ni kete ti Atiku ati alaga ẹgbẹ oṣelu PDP, Iyorchia Ayu ba de lati oke okun ti wọn ti lọ sinmi ni igbesẹ naa yoo gberasọ. O fikun un pe iṣẹlẹ aigboraẹniye ninu ẹgbẹ naa kọ oun ni ominu to si ti mu ki awọn oludije kọọkan maa fi aidunnu wọn han. Bakan naa loni gomina Ifeanyi Okowa naa yoo wa ninu awọn ti yoo pẹtu si aawọ to n lọ lọwọ ni ẹgbẹ oṣelu PDP. Awọn miran ti yoo tun wa ninu igbimo naa ni awọn gomina ni ẹgbẹ oselu PDP, awọn minisita ati awọn agbaagba ninu ẹgbẹ oṣelu naa ko ni gbẹyin. Saaju ipade naa ni ẹgbẹ oṣelu PDP wa rọ awọn ọmọ ẹgbẹ paapaa ni ipinlẹ Rivers lati maṣe fi ẹgbẹ silẹ nitori ahesọ ti wọn n gbọ kaakiri.


Bakan naa loni gomina Ifeanyi Okowa naa yoo wa ninu awọn ti yoo pẹtu si aawọ to n lọ lọwọ ni ẹgbẹ oṣelu PDP. Awọn miran ti yoo tun wa ninu igbimo naa ni awọn gomina ni ẹgbẹ oselu PDP, awọn minisita ati awọn agbaagba ninu ẹgbẹ oṣelu naa ko ni gbẹyin. Saaju ipade naa ni ẹgbẹ oṣelu PDP wa rọ awọn ọmọ ẹgbẹ paapaa ni ipinlẹ Rivers lati maṣe fi ẹgbẹ silẹ nitori ahesọ ti wọn n gbọ kaakiri. O ni gbogbo wọn gbọdọ pawọpọ lati ripe gbogbo ọmọ ẹgbẹ ṣiṣẹ pọ fun ilọsiwaju ẹgbẹ oṣelu PDP ki ohun ti wọn n fẹ ba le tẹ wọn ni ọwọ. Ọkan lara awọn to fi aidunnu wọn han ni gomina ipinlẹ Ekiti tẹlẹ, Ayo Fayose to sọ wi pe ẹgbẹ oṣelu PDP ti kuna nitori iha Guusu ni ipo aarẹ sun kan ti Atiku to bori ninu idibo abẹle si wa lati iha ariwa orilẹede Naijiria.


O ni gbogbo wọn gbọdọ pawọpọ lati ripe gbogbo ọmọ ẹgbẹ ṣiṣẹ pọ fun ilọsiwaju ẹgbẹ oṣelu PDP ki ohun ti wọn n fẹ ba le tẹ wọn ni ọwọ. Ọkan lara awọn to fi aidunnu wọn han ni gomina ipinlẹ Ekiti tẹlẹ, Ayo Fayose to sọ wi pe ẹgbẹ oṣelu PDP ti kuna nitori iha Guusu ni ipo aarẹ sun kan ti Atiku to bori ninu idibo abẹle si wa lati iha ariwa orilẹede Naijiria.


Ẹnikẹ́ni tó bá hu ìwà ajẹbánu yóò fojú winá òfin – Buhari sí àwọn mínísítà tuntun

Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti kesi awọn minisita tuntun to ṣẹṣẹ yan lati ri pe igba iwa ibajẹ ati ajẹbanu ko si le wọn lori. Buhari ni ẹnikẹni ninu wọn ti wọn ba ri iru iwa bẹẹ ni  yoo foju wina ofin, to si parọwa si won lati jawo ninu iwa ibajẹ. O ni awọn ti wọn ba yan lati ṣiṣẹ fun ara ilu gbọdọ jẹ ẹni ti ihuwasi rẹ se e mu yangan lawujọ. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ Aarẹ Buhari, Femi Adesina fi lede naa lo ti ni aarẹ fi ikilọ naa lede lasiko to n bura wọle fun awọn minisita tuntun naa. Bakan naa lo kesi wọn lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn minisita ti wọn ba ni ipo, ki ibaṣiṣẹpọ wọn le yọri si igbega orilẹede Naijiria. Ikechukwu Ikoh ni minisita abẹlẹ fun ọrọ imọ ẹrọ ati sayẹnsi (Minister of State, Science and Technology) Umana Umana ni minisita  fun ọrọ agbegbe niger delta (Minister of Niger Delta Affairs) Udi Odum ni minisita abẹlẹ fun ọrọ agbegbe (Minister of State, Environment) Ademola Adegoroye ni minisita abẹlẹ fun ọrọ irinna (Minister of State, Transportation) Umar El-Yakub ni minisita abẹlẹ fun ọrọ iṣẹ ati ibugbe (Minister of State, Works and Housing) Goodluck Opiah ni minisita abẹlẹ fun ọrọ eto ẹkọ (Minister of State, Education) Nkama Ekumankama ni minisita abẹlẹ fun ọrọ eto ilera (Minister of State, Health.)


Ẹ tí sọ̀rọ̀, mo sí tí gbọ́ ọ̀rọ̀ tí PDP, Fayose sọ!  – Atiku Fesi

Oludije ni ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP), Atiku Abubakar ti fesi fun awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu rẹ ti wọn n fi apa janu. Laipẹ yii ni gomina ipinlẹ Ekiti tẹlẹ to tun jẹ ọkan gboogi ni ẹgbẹ osẹlu PDP ni Guusu Naijiria ni ipọ aarẹ sunkan kii ṣe Ariwa ti Atiku ti wa. Ti Fayose si sọ wi pe ki awọn eniyan maa reti ohun ti oun fẹ ṣe Bakan naa ni awọn kan n fi apa janu nitori gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa to yan gẹgẹ bi igbakeji rẹ. Amọ ni oju opo Twitter rẹ, Atiku ni ajumọṣẹ ati iṣọkan ẹgbẹ oṣelu PDP lo jẹ oun ni ogun. O ni oun yoo fi iyesi awọn ohun ti awọn eniyan n sọ lai fi ọwọ rọ ẹnikẹni sẹyin. Iṣọkan wa ninu ile lo jọmi loju, nitori ile la ti n ko ẹṣọ ro ode ti a ba fẹ ki Naijiria ṣe ọkan.


Amọ ni oju opo Twitter rẹ, Atiku ni ajumọṣẹ ati iṣọkan ẹgbẹ oṣelu PDP lo jẹ oun ni ogun. O ni oun yoo fi iyesi awọn ohun ti awọn eniyan n sọ lai fi ọwọ rọ ẹnikẹni sẹyin. Iṣọkan wa ninu ile lo jọmi loju, nitori ile la ti n ko ẹṣọ ro ode ti a ba fẹ ki Naijiria ṣe ọkan. ‘’To fi mọ awọn gomina, aṣofin ati gbogbo ọmọ ẹgbẹ ti wọn dibo yan ati gbọgbọ awọn ololufẹ mi ati alatilẹyin ẹgbẹ oṣelu PDP ni wọn bọwọ fun.’’ Ti wọn ba sọrọ, mo ma n tẹti silẹ, mi o si ki n gbọ nikan, mo ma n ṣiṣẹ lori ohun ti wọn ba fẹ.’’ Atiku fikun un pe ki awọn ẹgbẹ fọkanbalẹ nitori iṣẹ ti bẹrẹ lori ohun ti wọn fẹ. Gomina tẹlẹ nipinlẹ Ekiti,Ayo Fayose ti pe fun ki ipo aarẹ orilẹede Naijiria wa si iha Guusu lẹyin ti Atiku Abubakar bori ninu idibo abẹle ni ẹgbẹ oṣelu PDP. Fayọse lo jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ti Atiku Abubakar is wa lati iha ariwa orilẹede Naijiria.


‘’To fi mọ awọn gomina, aṣofin ati gbogbo ọmọ ẹgbẹ ti wọn dibo yan ati gbọgbọ awọn ololufẹ mi ati alatilẹyin ẹgbẹ oṣelu PDP ni wọn bọwọ fun.’’ Ti wọn ba sọrọ, mo ma n tẹti silẹ, mi o si ki n gbọ nikan, mo ma n ṣiṣẹ lori ohun ti wọn ba fẹ.’’ Atiku fikun un pe ki awọn ẹgbẹ fọkanbalẹ nitori iṣẹ ti bẹrẹ lori ohun ti wọn fẹ. Gomina tẹlẹ nipinlẹ Ekiti,Ayo Fayose ti pe fun ki ipo aarẹ orilẹede Naijiria wa si iha Guusu lẹyin ti Atiku Abubakar bori ninu idibo abẹle ni ẹgbẹ oṣelu PDP. Fayọse lo jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ti Atiku Abubakar is wa lati iha ariwa orilẹede Naijiria. Fayose wa lara awọn oludije fun ipo aarẹ ni idibo abẹlẹ to waye ni ẹgbẹ oṣelu APC. Ninu atẹjade lori oju opo Twitter ni Fayose ti fi lede pe iha Guusu ni ipo aarẹ tọsi ni saa yii. O ni iwe ofin ẹgbẹ oṣelu PDP fi aye gba ṣiṣe ayipo ipo aarẹ ni Naijiria labẹ (section 3c) iwe ofin ẹgbẹ.


Fayose wa lara awọn oludije fun ipo aarẹ ni idibo abẹlẹ to waye ni ẹgbẹ oṣelu APC. Ninu atẹjade lori oju opo Twitter ni Fayose ti fi lede pe iha Guusu ni ipo aarẹ tọsi ni saa yii. O ni iwe ofin ẹgbẹ oṣelu PDP fi aye gba ṣiṣe ayipo ipo aarẹ ni Naijiria labẹ (section 3c) iwe ofin ẹgbẹ. O ni ẹgbẹ gbọdọ tẹle ofin ati aṣẹ wọn nipa ṣiṣẹ ohun to tọ fun awọn ipo ninu ẹgbẹ oṣelu naa ki ododo le jọba. ‘’Aarẹ to wa lori ipo lọwọlọwọ pa lati iha Ariwa Naijiria, eleyii to fihan pe South lo kan. O wa fikun un ni ede Yoruba pe ‘’ awa south lo kan’’. Ọrọ yii ni oludije lẹgbẹ osẹlu APC fun ipo aarẹ Ahmed Bola Tinubu sọ lasiko to n ba awọn alatilẹyin rẹ sọrọ ni ipinlẹ Ogun.


O ni ẹgbẹ gbọdọ tẹle ofin ati aṣẹ wọn nipa ṣiṣẹ ohun to tọ fun awọn ipo ninu ẹgbẹ oṣelu naa ki ododo le jọba. ‘’Aarẹ to wa lori ipo lọwọlọwọ pa lati iha Ariwa Naijiria, eleyii to fihan pe South lo kan. O wa fikun un ni ede Yoruba pe ‘’ awa south lo kan’’. Ọrọ yii ni oludije lẹgbẹ osẹlu APC fun ipo aarẹ Ahmed Bola Tinubu sọ lasiko to n ba awọn alatilẹyin rẹ sọrọ ni ipinlẹ Ogun. Bakan naa lo fikun pe ki awọn eniyan fi oju sọna si igbesẹ to kan ti oun fẹ gbe.


Bakan naa lo fikun pe ki awọn eniyan fi oju sọna si igbesẹ to kan ti oun fẹ gbe.


Iléọjọ́ fòfin dé ìyọnípò Rauf Olaniyan tó jẹ́ igbákejì Seyi Makinde ní Oyo

Ile éjọ́ giga ni Ibadan ni ipinle Oyo ti dajo lori ejọ́ ti igbakeji gomina ipinle Oyo, Onimo erọ Rauf Olaniyan pe. Adajo Akintola Ladiran to gbọ́ ejọ́ naa fofin de igbesẹ́ awọn ọmọ ile igbimọ asofin ipinle Oyo ti wọn n gbero yiyọ igbakeji gomina Seyi Makinde kuro nipo leyin to fi egbẹ́ oselu PDP to gbe e wole sile. Adajo ni pe o seese ki awon ọmọ ile igbimo asofin bẹ̀rẹ̀ igbese bi o ti ye sugbon won nilo lati gbe igbese to ye labe ofin ki ofin to faaye gba eyi tabi bẹ́ẹ̀kọ́. Loni, ojoRu ni Adajo Akintola so eyi nile ejọ́ giga Court 7 to wa ni agbegbe Ring Road nilu Ibadan to je olu ilu ipinle Oyo O ni ki ohun gbogbo wa bẹ́ẹ̀ titi igbẹ́jọ́ naa yoo fi pari bi o ti ye labe ofin. Oludari eka ofin ipinle Oyo, Olabanji lo saaju awon agbejọ́ro awon omo ile igbimo Asofin Oyo nigba ti Agbejoro Afolabi Fashanu SAN saaju ikó Olaniyan. Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo, Onimọ ẹ̀rọ Rauf Olaniyan, ti bẹ ile ẹjọ́ giga ijọba ipinlẹ naa, lati fi ofin de igbeṣẹ ti ile asofin n gbe lati yọ ọ nipo.


Loni, ojoRu ni Adajo Akintola so eyi nile ejọ́ giga Court 7 to wa ni agbegbe Ring Road nilu Ibadan to je olu ilu ipinle Oyo O ni ki ohun gbogbo wa bẹ́ẹ̀ titi igbẹ́jọ́ naa yoo fi pari bi o ti ye labe ofin. Oludari eka ofin ipinle Oyo, Olabanji lo saaju awon agbejọ́ro awon omo ile igbimo Asofin Oyo nigba ti Agbejoro Afolabi Fashanu SAN saaju ikó Olaniyan. Igbakeji gomina ipinlẹ Oyo, Onimọ ẹ̀rọ Rauf Olaniyan, ti bẹ ile ẹjọ́ giga ijọba ipinlẹ naa, lati fi ofin de igbeṣẹ ti ile asofin n gbe lati yọ ọ nipo. Saaju ni aṣofin mẹrinlelogun ninu awọn mejilelọgbọn fi ẹ̀sùn marun-un kan Olaniyan. Àwọn ẹ̀sùn naa ni iwakiwa, aṣilo ipò, inakuna, fifi isẹ silẹ lai ṣe, ati afojudi. Wọn si fun ni ọjọ meje, lati dahun iwe ẹ̀sùn naa.


Saaju ni aṣofin mẹrinlelogun ninu awọn mejilelọgbọn fi ẹ̀sùn marun-un kan Olaniyan. Àwọn ẹ̀sùn naa ni iwakiwa, aṣilo ipò, inakuna, fifi isẹ silẹ lai ṣe, ati afojudi. Wọn si fun ni ọjọ meje, lati dahun iwe ẹ̀sùn naa. Àwọn aṣofin sọ pe igbeṣẹ ti àwọn n gbe wa ni ibamu pẹlu ofin ọdun 2011, abala 188 rẹ. Iroyin sọ pe igbakeji gomina ti fi esi ransẹ si àwọn asofin naa lori awọn ẹ̀sùn ti wọn fi kan án, nipasẹ agbẹjọro rẹ. Ile aṣofin naa si sọ pe àwọn ti ri i gba.


Àwọn aṣofin sọ pe igbeṣẹ ti àwọn n gbe wa ni ibamu pẹlu ofin ọdun 2011, abala 188 rẹ. Iroyin sọ pe igbakeji gomina ti fi esi ransẹ si àwọn asofin naa lori awọn ẹ̀sùn ti wọn fi kan án, nipasẹ agbẹjọro rẹ. Ile aṣofin naa si sọ pe àwọn ti ri i gba. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan pẹlu ileeṣẹ redio kan n'ilu Ibadan, olori igbimọ to wa fun eto ibanisọrọ nílé aṣofin naa, Kazeem Olayanju sọ pe àwọn yoo bẹ̀rẹ̀ ijiroro lori ọrọ igbakeji gomina lọjọru. Àmọ́ ọjọ́ Iṣẹgun ni Olaniyan lọ sile ẹjọ́, pe ko fi ofin de awọn aṣofin ki wọn maa ba yọ ọ nipo. Nibi igbẹjọ naa ni Onidajọ Ladiran Akintola ti sun un si Ọjọru.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan pẹlu ileeṣẹ redio kan n'ilu Ibadan, olori igbimọ to wa fun eto ibanisọrọ nílé aṣofin naa, Kazeem Olayanju sọ pe àwọn yoo bẹ̀rẹ̀ ijiroro lori ọrọ igbakeji gomina lọjọru. Àmọ́ ọjọ́ Iṣẹgun ni Olaniyan lọ sile ẹjọ́, pe ko fi ofin de awọn aṣofin ki wọn maa ba yọ ọ nipo. Nibi igbẹjọ naa ni Onidajọ Ladiran Akintola ti sun un si Ọjọru. Adajọ si tun paṣẹ pe ki akọwe ile ẹjọ́ fi igbẹjọ naa to olori ile aṣofin ati akọwe ile leti. Ile aṣofin bẹ̀rẹ̀ igbeṣẹ lodi si igbakeji gomina, lẹyin to kuro ninu ẹgbẹ́ oṣelu PDP to gbé wọlé, to si darapọ mọ APC lọsẹ díẹ̀ sẹ́yìn.


Adajọ si tun paṣẹ pe ki akọwe ile ẹjọ́ fi igbẹjọ naa to olori ile aṣofin ati akọwe ile leti. Ile aṣofin bẹ̀rẹ̀ igbeṣẹ lodi si igbakeji gomina, lẹyin to kuro ninu ẹgbẹ́ oṣelu PDP to gbé wọlé, to si darapọ mọ APC lọsẹ díẹ̀ sẹ́yìn.


Ẹgbẹ́ ìlànà ọmọ Oòdùà fẹ́ wọ́gilé ẹjọ́ tó pè tako ìmúnádóko ìwé òfin Nàìjíríà tọdún 1999 l'Osun

Ẹgbẹ ilana ọmọ Oodua to n ja fun ominira ilẹ Yoruba ti kede pe awọn yoo fa iwe ẹjọ ti awọn pe tako imunadoko iwe ofin Naijiria tọdun 1999 ya niwaju ile ẹjọ giga apapọ to wa nilu Oṣogbo. Atẹjade kan ti alukoro ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua lagbaye, Maxwell Adelẹyẹ fi sita lo sọ eyi. O ṣalaye pe ẹgbẹ naa gbe igbesẹ lati gbe ẹjọ ọhun kuro niwaju ile ẹjọ nilu Osogbo nitori ati lee lọ tun ẹjọ ọhun pe niwaju ile ẹjọ giga apapọ to wa nilu Abuja. Ati pe niwọn igba to jẹ pe nilu Abuja gan an ni amofin agba orilẹede Naijiria wa. Atẹjade naa tẹsiwaju pe, amofin Tolu Babalẹyẹ to n ṣaaju ikọ agbẹjọro fun ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua lagbaye, lo gba ẹgbẹ naa nimọran pe ki wọn fa ẹjọ naa ya. O ni eyi yoo je ki o kuro niwaju ile ẹjọ to wa nilu Osogbo ki wọn ba le e gbe e lọ si ile ẹjọ giga apapọ lẹkun Abuja.


Ati pe niwọn igba to jẹ pe nilu Abuja gan an ni amofin agba orilẹede Naijiria wa. Atẹjade naa tẹsiwaju pe, amofin Tolu Babalẹyẹ to n ṣaaju ikọ agbẹjọro fun ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua lagbaye, lo gba ẹgbẹ naa nimọran pe ki wọn fa ẹjọ naa ya. O ni eyi yoo je ki o kuro niwaju ile ẹjọ to wa nilu Osogbo ki wọn ba le e gbe e lọ si ile ẹjọ giga apapọ lẹkun Abuja. Ati pe o wa ni ibamu pẹlu ohun ti ẹkun ile ẹjọ naa ni Ado Ekiti sọ lori ibi gan an to yẹ fun gbigbọ ẹjọ ti wọn pe naa. Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua lagbaye to jẹ olupẹjọ lori ẹjọ yii n fẹ ki ile ẹjọ wọgile iwe ofin Naijiria ti ọdun 1999 nitori ni ero wọn, o tako ilana aparo kan ko gaju kan lọ. Bakan naa ni wọn tun ṣalaye ninu atẹjade ọhun pe wọn yoo daapọ mọ ẹjọ ti wọn pe nilu Ado Ekiti.


Ati pe o wa ni ibamu pẹlu ohun ti ẹkun ile ẹjọ naa ni Ado Ekiti sọ lori ibi gan an to yẹ fun gbigbọ ẹjọ ti wọn pe naa. Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua lagbaye to jẹ olupẹjọ lori ẹjọ yii n fẹ ki ile ẹjọ wọgile iwe ofin Naijiria ti ọdun 1999 nitori ni ero wọn, o tako ilana aparo kan ko gaju kan lọ. Bakan naa ni wọn tun ṣalaye ninu atẹjade ọhun pe wọn yoo daapọ mọ ẹjọ ti wọn pe nilu Ado Ekiti. Ti wọn yoo si tun wa fi awọn olupẹjọ kun awọn olupẹjọ ti wọn yan sii tẹlẹ Awọn olupẹjọ tuntun ti wọn fẹ ko mọra lori ẹjọ naa bayii ni awọn ọmọ bibi ipinlẹ Eko, Ogun, Ọyọ, ati Ondo.


Ti wọn yoo si tun wa fi awọn olupẹjọ kun awọn olupẹjọ ti wọn yan sii tẹlẹ Awọn olupẹjọ tuntun ti wọn fẹ ko mọra lori ẹjọ naa bayii ni awọn ọmọ bibi ipinlẹ Eko, Ogun, Ọyọ, ati Ondo.


Mo ṣì ń wá ìgbákejì mí, mi ò tíì ri - Bola Tinubu

Oludije sipo aarẹ ni ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Ahmed Tinubu ti ni oun si n wa ẹni ti wọn yoo jọ dije dupo aarẹ ni ọdun 2023 nitori oun ko i tii ri igbakeji oun. Ikede Tinubu yii lo fi idi rẹ mulẹ pe Kabir Ibrahim Masari, ti wọn fi orukọ rẹ silẹ lọdọ INEC gẹgẹ bi igbakeji oludije aarẹ fun APC, kan jẹ fidiẹ lasan ni. Tinubu fi idi ọrọ naa mulẹ lasiko ayẹyẹ ọjọ ibi abẹnugan Ile Igbimọ Asọjuṣofin, Femi Gbajabiamila ni Abuja, to si n se ifilọlẹ iwe ti wọn pe akọle rẹ ni ‘Mr Speaker’. Tinubu ni oun fẹran ibaṣepọ to wa laarin Gbajabiamilan ati igbakeji rẹ, ti oun yoo si wo awokọṣe rẹ. O sapejuwe Femi Gbajabiamila gẹgẹ bi akinkanju to mọ iṣẹ rẹ ni iṣẹ, ti ko si ṣe imẹlẹ nipa oṣelu. Bakan naa lo fikun un pe labẹ iṣejọba rẹ, ko si alakatakiti alatako si ijọba Buhari ni Ile igbimọ Aṣofin, ti wọn si gba ijiroro laaye.


Tinubu ni oun fẹran ibaṣepọ to wa laarin Gbajabiamilan ati igbakeji rẹ, ti oun yoo si wo awokọṣe rẹ. O sapejuwe Femi Gbajabiamila gẹgẹ bi akinkanju to mọ iṣẹ rẹ ni iṣẹ, ti ko si ṣe imẹlẹ nipa oṣelu. Bakan naa lo fikun un pe labẹ iṣejọba rẹ, ko si alakatakiti alatako si ijọba Buhari ni Ile igbimọ Aṣofin, ti wọn si gba ijiroro laaye. Ninu esi tirẹ, Gbajabiamila rọ Tinubu lati gbimọ pọ pẹlu oun to ba ti ṣetan lati yan igbakeji rẹ. To si dapara pe Tinubu yoo sanwo nibayii to ba fẹ gba imọran oun lori igbakeji aarẹ. Ẹgbẹ oṣelu APC lo fi Kabiru Masari sibẹ lati ba gbedeke ọjọ kẹtadinlogun ti ajọ INEC fi lede gẹgẹ bi igba ti awọn oludije le yan igbakeji wọn.


Ninu esi tirẹ, Gbajabiamila rọ Tinubu lati gbimọ pọ pẹlu oun to ba ti ṣetan lati yan igbakeji rẹ. To si dapara pe Tinubu yoo sanwo nibayii to ba fẹ gba imọran oun lori igbakeji aarẹ. Ẹgbẹ oṣelu APC lo fi Kabiru Masari sibẹ lati ba gbedeke ọjọ kẹtadinlogun ti ajọ INEC fi lede gẹgẹ bi igba ti awọn oludije le yan igbakeji wọn.


Lẹ́yìn tí Mbaka tí ilé jọ́sìn pà,
awọn ọmọ ìjọ fẹhonuhan lórí àṣẹ Bisọọbu Onaga

Gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda, Fada Ejike Mbaka ti tẹle asẹ ati ipinnu awọn adari ijọ aguda, ti o si ti ile jọsin rẹ pa lẹyin ti Bisọọbu Calistus Onaga ti ipinlẹ Enugu ni kii  awọn olujọsin ijọ aguda lati dẹkun lilọ ile jọsin Adoration Ministry. Asẹ naa ni ko dun mọ ọpọ olujọsin Adoration Ministry ninu ti wọn si tu sita lati fẹhonuhan wọn lori iṣẹlẹ naa Bisọọbu Onaga lo pase awọn fun olujọsin latari ọrọ kan ti gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda naa sọ si Peter Obi, oludije sipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Labour Party pe ko le e di aarẹ orilẹede Naijiria. Mbaka ninu atesita sọ fi sita fun awọn akoroyin ni pe ijọsin ko ni waye mọ ni ile jọsin naa. “Latari asẹ ati ipinnu awọn adari ile jọsin Aguda, ko ni si isin mọ ni ẹka ile jọsin, Adoration Ministry.” “Ẹma tubo ma gbadura fun Mbaka, oluwa yo wa pẹlu yin.” Adari ijọ aguda ni ipinlẹ Enugu, Bisọọbu Calistus Onaga ti pa a lasẹ fun awọn olujọsin ijọ aguda lati dẹkun lilọ si ile ijọsin, Fr. Ejike Mbaka Adoration Ministry. Idari yii lo wayẹ lẹyin ọrọ ti gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda naa, Ejike Mbaka sọ wi pe Peter Obi, oludije sipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Labour Party ko le e di aarẹ orilẹede Naijiria.


“Latari asẹ ati ipinnu awọn adari ile jọsin Aguda, ko ni si isin mọ ni ẹka ile jọsin, Adoration Ministry.” “Ẹma tubo ma gbadura fun Mbaka, oluwa yo wa pẹlu yin.” Adari ijọ aguda ni ipinlẹ Enugu, Bisọọbu Calistus Onaga ti pa a lasẹ fun awọn olujọsin ijọ aguda lati dẹkun lilọ si ile ijọsin, Fr. Ejike Mbaka Adoration Ministry. Idari yii lo wayẹ lẹyin ọrọ ti gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda naa, Ejike Mbaka sọ wi pe Peter Obi, oludije sipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Labour Party ko le e di aarẹ orilẹede Naijiria. Ninu fidio to n ja ranyin lori ayelujara ni Father Mbaka ti ni Peter Obi kii ṣoore fun awọn eniyan. Mbaka ni aahun to n kawọko ni Obi, ti ko si gbọdọ jẹ aarẹ Naijiria. Ninu atẹjade kan ti awọn adari naa fi sita fun awọn akoroyin, Bisọọbu Onaga ni oun kọ lilọ ile ijọsin Mbaka fun awọn olujọsin ijọ aguda.


Ninu fidio to n ja ranyin lori ayelujara ni Father Mbaka ti ni Peter Obi kii ṣoore fun awọn eniyan. Mbaka ni aahun to n kawọko ni Obi, ti ko si gbọdọ jẹ aarẹ Naijiria. Ninu atẹjade kan ti awọn adari naa fi sita fun awọn akoroyin, Bisọọbu Onaga ni oun kọ lilọ ile ijọsin Mbaka fun awọn olujọsin ijọ aguda. O ni lẹyin ti Mbaka ti kọ lati tẹle ofin ati aṣẹ ijọ aguda ni o fi kede aṣẹ naa fun awọn olujọsin. O tẹsiwaju pe ipinu naa lo waye lẹyin ọrọ ti Mbaka sọ si  Peter Obi to jẹ gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹ ri ati oludije sipo Aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu Labour Party ninu eto idibo ọdun 2023. Awọn adari ijọ aguda ni ipinlé Enugu ti ni oro ti gbajumo alufaa ninu ijó naa, Fr.


O ni lẹyin ti Mbaka ti kọ lati tẹle ofin ati aṣẹ ijọ aguda ni o fi kede aṣẹ naa fun awọn olujọsin. O tẹsiwaju pe ipinu naa lo waye lẹyin ọrọ ti Mbaka sọ si  Peter Obi to jẹ gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹ ri ati oludije sipo Aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu Labour Party ninu eto idibo ọdun 2023. Awọn adari ijọ aguda ni ipinlé Enugu ti ni oro ti gbajumo alufaa ninu ijó naa, Fr. Ejike Mbaka sọ si olidijẹ fun ipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu ‘Labour Party’, Peter Obi lodi si ofin to ro mo ijọ naa. Bisọọbu ti Enugu, Ernest Anaezichukwu Obodo lo kede oro na sita fun awọn akoroyin ni ana. Obodo ni irufẹ oro naa ni ko yẹ ko ma jade lenu ojisẹ ọlọrun “A fẹ ki Fr Mnaka dẹkun lati ma sọ oro ti o le mu gbomisi omioto waye lorielede Naijira” “A fi asiko ko yi sọ fin awọn ọmọ orilede Naijiria pẹ oro ti Mbaka so ni ki n se oro ijo aguda nitori pe o lodi si ofin ijọ naa” O tẹsiwaju pe ijọ aguda ti gbe igbinmo kalẹ lati iwadi ati atunse lori oro ti Fr Mbaka sọ si ita.


Ejike Mbaka sọ si olidijẹ fun ipo Aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu ‘Labour Party’, Peter Obi lodi si ofin to ro mo ijọ naa. Bisọọbu ti Enugu, Ernest Anaezichukwu Obodo lo kede oro na sita fun awọn akoroyin ni ana. Obodo ni irufẹ oro naa ni ko yẹ ko ma jade lenu ojisẹ ọlọrun “A fẹ ki Fr Mnaka dẹkun lati ma sọ oro ti o le mu gbomisi omioto waye lorielede Naijira” “A fi asiko ko yi sọ fin awọn ọmọ orilede Naijiria pẹ oro ti Mbaka so ni ki n se oro ijo aguda nitori pe o lodi si ofin ijọ naa” O tẹsiwaju pe ijọ aguda ti gbe igbinmo kalẹ lati iwadi ati atunse lori oro ti Fr Mbaka sọ si ita. Bisọọbu naa wa ro awọn ọmọ orilede Naijira lati yago fun iwa jagidijagagan lasiko eto idibo lọdun 2023. Father Mbaka to jẹ adari ile ijọsin Adoration Ministry Enugu lo sọ ọrọ pe Peter Obi ti o jẹ gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹri le e di aarẹ orilẹede Naijiria. Gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda , Ejike Mbaka ti sọ wi pe Peter Obi ko le e di aarẹ orilẹede Naijiria.


Bisọọbu naa wa ro awọn ọmọ orilede Naijira lati yago fun iwa jagidijagagan lasiko eto idibo lọdun 2023. Father Mbaka to jẹ adari ile ijọsin Adoration Ministry Enugu lo sọ ọrọ pe Peter Obi ti o jẹ gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹri le e di aarẹ orilẹede Naijiria. Gbajugbaja adari ẹka ile ijọsin Aguda , Ejike Mbaka ti sọ wi pe Peter Obi ko le e di aarẹ orilẹede Naijiria. Father Mbaka to jẹ adari ile ijọsin Adoration Ministry Enugu lo sọ ọrọ naa lasiko eto adura to waye ni ile ijọsin naa. Peter Obi to ni gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹri lo n dije du ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu ‘Labour Party’ ni Naijiria. Ninu fidio to n ja ranyin lori ayelujara ni Father Mbaka ti ni Peter Obi ko ni ẹmi imoore tabi isoore fun ẹnikẹni.


Father Mbaka to jẹ adari ile ijọsin Adoration Ministry Enugu lo sọ ọrọ naa lasiko eto adura to waye ni ile ijọsin naa. Peter Obi to ni gomina ipinlẹ Anambra tẹlẹri lo n dije du ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu ‘Labour Party’ ni Naijiria. Ninu fidio to n ja ranyin lori ayelujara ni Father Mbaka ti ni Peter Obi ko ni ẹmi imoore tabi isoore fun ẹnikẹni. Mbaka ni alahun to n kawọko ni Obi, ti ko si gbọdọ jẹ aarẹ Naijiria. ‘’O dara lati ni aarẹ to jẹ agbalagba to lawọ, ju ki a ni aarẹ to jẹ ọmọde amọ ti ko lawọ rara.’’ ‘’Ẹnu Peter Obi si n yọ nitori naa ko ni ibi kankan to n lọ, ayafi to ba wa kunlẹ lori pẹpẹ ile ijọsin Adoration.


Mbaka ni alahun to n kawọko ni Obi, ti ko si gbọdọ jẹ aarẹ Naijiria. ‘’O dara lati ni aarẹ to jẹ agbalagba to lawọ, ju ki a ni aarẹ to jẹ ọmọde amọ ti ko lawọ rara.’’ ‘’Ẹnu Peter Obi si n yọ nitori naa ko ni ibi kankan to n lọ, ayafi to ba wa kunlẹ lori pẹpẹ ile ijọsin Adoration.


Ajagunigbala Moses Olajide, pásítọ̀ tó fẹ́ di gómìnà ipinlẹ Ekiti lábẹ́ àsìá ẹgbẹ́ AAC

Oludije fun ipo gomina labẹ asia ẹgbẹ́ oṣelu African Action Congress (AAC) ninu idibo ipinlẹ Ekiti ti yoo waye lọ́jọ́ kejidinlogun, oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni Ajagunigbala Moses Olajide. Wọn bi ni ọjọ kẹẹdogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 1964, n'ilu Aramoko, nipinlẹ Ekiti. Gẹ́gẹ́ bi akọsilẹ nipa rẹ to wa lori ayelujara Facebook, o ni iwe ẹri ile ẹ̀kọ́ girama ati ti GCE. Bakan naa lo gba iwe ẹri ninu imọ Bíbélì ni Fasiti ilu Calabar. Alufaa ni Ajagunigbala ninu ijọ African Apostolic Church, n'ilu Igede-Ekiti. Lọdun 2018, wọn yan an gẹgẹ bi akọwe ikede fun ẹgbẹ́ oṣelu Mega Party of Nigeria (MPN), lasiko idibo gomina ipinlẹ Ekiti lọdun 2018.


Bakan naa lo gba iwe ẹri ninu imọ Bíbélì ni Fasiti ilu Calabar. Alufaa ni Ajagunigbala ninu ijọ African Apostolic Church, n'ilu Igede-Ekiti. Lọdun 2018, wọn yan an gẹgẹ bi akọwe ikede fun ẹgbẹ́ oṣelu Mega Party of Nigeria (MPN), lasiko idibo gomina ipinlẹ Ekiti lọdun 2018. Oludije ẹgbẹ́ AAC ọhun sọ pe oun yoo mu atunṣe ba ẹka eto ilera nipinlẹ Ekiti. Bákan naa lo ni oun yoo ṣe atunto igbokegbodo ọkọ, to fi mọ eto aabo, nipinlẹ naa.


Oludije ẹgbẹ́ AAC ọhun sọ pe oun yoo mu atunṣe ba ẹka eto ilera nipinlẹ Ekiti. Bákan naa lo ni oun yoo ṣe atunto igbokegbodo ọkọ, to fi mọ eto aabo, nipinlẹ naa.


Nkan tó yẹ kí o mọ̀ nípa Olaniyi Ben Agboola, olúdíje ẹgbẹ́ PRP nínú ìdìbò gómìnà ipinlẹ Ekiti

Ọkan lara àwọn to n dije fun ipo gomina ipinlẹ Ekiti, ti yoo waye lọjọ Abamẹta, ọjọ kejidinlogun, oṣu Kẹfà, ọdun 2022,ni Olaniyi Ben Agboola. Ọdun 2018 ni Ọgbẹni Olaniyi Ben kọ́kọ́ wọ agbo oṣelu, lasiko to díje fun ipo gomina ipinlẹ Ekiti labẹ asia ẹgbẹ́ oṣelu Alliance for Democracy (AD). Sugbọn ninu idibo ti ọdun yìí, lati inu ẹgbẹ́ oṣelu People's Redemption Party (PRP) ni yoo ti dije. Ọdun 1970 ni wọn bi Olaniyi Ben Agboola  n'ilu  Odo-Oro Ekiti  ni  ijọba ibilẹ Ikọle O lọ si ile ẹ̀kọ́ gbogboniṣe Federal Polytechnic Ado-Ekiti, nibi to ti kẹkọọ gba iwe ẹri ninu akoso oko-owo, Business Administration and Management. Lẹyin naa lo lọ si fasiti imọ ẹ̀rọ Ladoke Akintola, n'ilu Ogbomoso, lati gboye imọ ijinlẹ kejì, laarin ọdún 1997 si 1999. Gẹ́gẹ́ bi akọsilẹ to kọ nipa ara rẹ si oju opo ayelujara Instagram, ogbontagi onimọ nípa òwò ṣíṣe ni Ben Agboola.


Ọdun 1970 ni wọn bi Olaniyi Ben Agboola  n'ilu  Odo-Oro Ekiti  ni  ijọba ibilẹ Ikọle O lọ si ile ẹ̀kọ́ gbogboniṣe Federal Polytechnic Ado-Ekiti, nibi to ti kẹkọọ gba iwe ẹri ninu akoso oko-owo, Business Administration and Management. Lẹyin naa lo lọ si fasiti imọ ẹ̀rọ Ladoke Akintola, n'ilu Ogbomoso, lati gboye imọ ijinlẹ kejì, laarin ọdún 1997 si 1999. Gẹ́gẹ́ bi akọsilẹ to kọ nipa ara rẹ si oju opo ayelujara Instagram, ogbontagi onimọ nípa òwò ṣíṣe ni Ben Agboola. O si ti sisẹ ni àwọn ileeṣẹ nlanla ni Naijiria, ati nilẹ okeere, fun ọdun mẹẹdọgbọn. Lọwọlọwọ, o jẹ oniṣowo ninu iṣẹ agbẹ. Agboola sọ pe idi ti oun fi fẹ di gomina ipinlẹ Ekiti, ni lati ra ipinlẹ naa pada, ki oun si mu pada bọ sipo.


O si ti sisẹ ni àwọn ileeṣẹ nlanla ni Naijiria, ati nilẹ okeere, fun ọdun mẹẹdọgbọn. Lọwọlọwọ, o jẹ oniṣowo ninu iṣẹ agbẹ. Agboola sọ pe idi ti oun fi fẹ di gomina ipinlẹ Ekiti, ni lati ra ipinlẹ naa pada, ki oun si mu pada bọ sipo.


PDP ṣetán láti kéde olùdíje igbákejì ààrẹ  fún Atiku

Alaga ẹgbẹ oṣelu PDP, Iyiochia Ayu ti ni ki awọn eniyan ni igbagbọ ninu ẹgbẹ ati oludije fun ipo aarẹ, Atiku Abubakar lori ẹni ti yoo dije gẹgẹ bi igbakeji rẹ. Ayu ni laarin wakati mejidinlaadọta naa ni awọn yoo fi le ẹni ti yoo dije igbakeji naa lede. Lasiko ipade pẹlu ajọ  to n ṣakoso ijiroro lori ẹni ti wọn yoo gbe fun igbakeji Atiku naa lo sọ bẹẹ. O ni ijiroro naa da le ẹni ti wọn yoo gbe lati dije igbakeji aarẹ naa pẹlu Atiku Abubakar. ‘’Laarin wakati mejidinlaadọta, a o sọ ẹni ti yoo dije du ipo igbakeji aarẹ naa’’ Lara awọn to wa nibi ijiroro naa ni Alaga ẹgbẹ awọn gomina labẹ ẹgbẹ oṣelu PDP, Aminu Tambuwal; Gomina ipinlẹ Bauchi, Bala Mohammed; gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom; Ati Aarẹ Ile Igbimọ Aṣofin tẹlẹ, David Mark; gomina ipinlẹ Ondo tẹlẹri, Olusegun Mimiko; gomina ipinlẹ Cross River tẹlẹ, Liyel Imoke, tofimọ Sẹnatọ Philip Aduda ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ajọ Eleto Idibo ni Naijiria,INEC ti fun gbogbo ẹgbẹ oṣelu di Ọjọ Kẹtadinlogun, Oṣu Kẹfa lati ṣe iforukọ silẹ gbogbo awọn oludije ati igbakeji wọn.


Àwọn fídíò àtijọ́ tí wọ́n fẹ́ fi dá wàhálà sílẹ̀ ní Naijiria rèé

Ọpọlọpọ iroyin ẹlẹjẹ lo n kaakiri lori ọrọ aabo ni Naijiria ṣaaju idibo gbogboogbo ọdun 2023. Awọn eniyan si n ṣe atunpin iroyin yii lori ẹrọ ayelujara, paapaa to niiṣe pẹlu ọrọ ẹsin ati ẹya. Bakan naa lati igba ti iṣẹlẹ iṣekupani ninu ile ijọsin ti waye ni ilu Ọwọ ni orisirisi iroyin ofege ti n jẹyọ. Ogoji eniyan lo ba iṣẹlẹ naa lọ, ti eniyan to le ni aadota si farapai ni lori iṣẹlẹ naa. Awọn ọmọ Naijiria n ṣe atunpin fidio to ṣafihan ọgọọrọ awọn ọkunrin ati obinrin to gbe ibọn dani ti wọn si n jo. Ori Facebook ati Whatsapp ni wọn ti pin awọn fidio wọnyii ju igba ẹgbẹrun mẹfa lọ.


Ogoji eniyan lo ba iṣẹlẹ naa lọ, ti eniyan to le ni aadota si farapai ni lori iṣẹlẹ naa. Awọn ọmọ Naijiria n ṣe atunpin fidio to ṣafihan ọgọọrọ awọn ọkunrin ati obinrin to gbe ibọn dani ti wọn si n jo. Ori Facebook ati Whatsapp ni wọn ti pin awọn fidio wọnyii ju igba ẹgbẹrun mẹfa lọ. Ohun ti awọn eniyan ṣi n sọ ni pe awọn Fulani to gbe AK-47 dani ti ṣetan,nigba ti awọn ara Guusu gbe PVC dani. Amọ iwadii fihan pe ko si otitọ nibẹ ati pe wọn kii ṣe Fulani amọ awọn ara Ethiopia ni wọn, ti wọn si n ja fun ẹtọ agbegbe wọn. Iroyin ofege kan sọ wi pe ọkọ awọn Fulani lọgọọrọ to gbera lati Ariwa Naijiria lọ si iha Ila Guusu Naijiria, amọ ko si otitọ kankan nibẹ.


Ohun ti awọn eniyan ṣi n sọ ni pe awọn Fulani to gbe AK-47 dani ti ṣetan,nigba ti awọn ara Guusu gbe PVC dani. Amọ iwadii fihan pe ko si otitọ nibẹ ati pe wọn kii ṣe Fulani amọ awọn ara Ethiopia ni wọn, ti wọn si n ja fun ẹtọ agbegbe wọn. Iroyin ofege kan sọ wi pe ọkọ awọn Fulani lọgọọrọ to gbera lati Ariwa Naijiria lọ si iha Ila Guusu Naijiria, amọ ko si otitọ kankan nibẹ. Iwadii fihan pe asiko ti ajakalẹ aarun Coronavirus peleke si ti ko si si lilọ- bibọ kaakiri agbaye. Amọ ounjẹ nikan ni wọn n gbe lati Ariwa Naijiria wa si awọn agbegbe to ku. Asiko igba naa ni wọn ya fidio naa lẹyin ti wọn mu awọn to farapamọ sinu ọkọ naa, ti ọlọpaa si n beere ibi ti wọn n lọ.


Iwadii fihan pe asiko ti ajakalẹ aarun Coronavirus peleke si ti ko si si lilọ- bibọ kaakiri agbaye. Amọ ounjẹ nikan ni wọn n gbe lati Ariwa Naijiria wa si awọn agbegbe to ku. Asiko igba naa ni wọn ya fidio naa lẹyin ti wọn mu awọn to farapamọ sinu ọkọ naa, ti ọlọpaa si n beere ibi ti wọn n lọ. Kaakiri ori ẹrọ ayelujara ni wọn ti n pin fidio ibi ti ọlọpaa kan ti n sọ fun awọn akoroyin pe awọn gba lẹta idunkoko mọni pe ki wọn  ti gbogbo ile ijọsin pa fun oṣu mẹta ki wọn ma ba a pa wọn ru. Amọ iwadii fihan pe iroyin ofege ni, tii kii si ṣe iṣẹlẹ to ṣẹṣẹ waye. Ileeṣẹ ọlọpaa Zamfara lo gbe fidio naa jade ni Oṣu Kọkanla, ọdun 2021 lati le kilọ fun awọn eniyan nkan ti awọn agbebon n ṣe ni ipinlẹ naa.


Kaakiri ori ẹrọ ayelujara ni wọn ti n pin fidio ibi ti ọlọpaa kan ti n sọ fun awọn akoroyin pe awọn gba lẹta idunkoko mọni pe ki wọn  ti gbogbo ile ijọsin pa fun oṣu mẹta ki wọn ma ba a pa wọn ru. Amọ iwadii fihan pe iroyin ofege ni, tii kii si ṣe iṣẹlẹ to ṣẹṣẹ waye. Ileeṣẹ ọlọpaa Zamfara lo gbe fidio naa jade ni Oṣu Kọkanla, ọdun 2021 lati le kilọ fun awọn eniyan nkan ti awọn agbebon n ṣe ni ipinlẹ naa. Wọn ni ko si idunkooko kankan to jọ bẹẹ lasiko yii, nitori naa ki awọn eniyan fi ọkan balẹ. Lati igba ti iṣẹlẹ iṣekupani ninu ile ijọsin ti waye ni ilu Ọwọ ni orisirisi iroyin ofege ti n jẹyọ. Ogoji eniyan lo ba iṣẹlẹ naa lọ, ti eniyan to le ni aadota si farapai ni lori iṣẹlẹ naa.


Wọn ni ko si idunkooko kankan to jọ bẹẹ lasiko yii, nitori naa ki awọn eniyan fi ọkan balẹ. Lati igba ti iṣẹlẹ iṣekupani ninu ile ijọsin ti waye ni ilu Ọwọ ni orisirisi iroyin ofege ti n jẹyọ. Ogoji eniyan lo ba iṣẹlẹ naa lọ, ti eniyan to le ni aadota si farapai ni lori iṣẹlẹ naa.


“Mo ṣetán láti fi ọ̀kan nínú kíndìnrín mi sílẹ̀ fún ọmọ Ekweremadu”

Arabinrin kan Martha Uche ti kede fun araye pe oun setan lati fi ọkan ninu kindinrin oun silẹ fun Sonia, ọmọ Ike Ekweremadu to n saisan nilu ọba. Fidio kan to gba ori ayelujara kan lo sisọ loju ikede naa ati idi ti arabinrin naa se fẹ se iranwọ ọhun. Martha salaye pe oju oorun ni oun ti ri pe oun gbọdọ seranwọ fun ọmọbinrin to n saisan naa. “Mo gbọdọ ran obinrin naa lọwọ nitori pe o n ku lọ. Wọn ti fi han mi loju oorun pe mo gbọdọ ran obinrin naa lọwọ. Ọjọ pẹ ti mo ti ri, wọn ti fi han mi loju oorun, mo si gbọdọ se kankan nipa igbesẹ mi ọhun.


“Mo gbọdọ ran obinrin naa lọwọ nitori pe o n ku lọ. Wọn ti fi han mi loju oorun pe mo gbọdọ ran obinrin naa lọwọ. Ọjọ pẹ ti mo ti ri, wọn ti fi han mi loju oorun, mo si gbọdọ se kankan nipa igbesẹ mi ọhun. N ko beere ohunkohun lasiko yii, mo kan setan lati doola ẹmi obinrin naa ni, ohun to kọkọ se pataki si mi ree. Bẹẹ ba gbagbe, ileesẹ ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi lo mu igbakeji aarẹ ile asofin agba nigba kan ri, Ike Ekweremadu ati iyawo rẹ, Beatrice, ti wn si gbe wọn lọ sile ẹjọ. Ẹ̀sun ti wọn fi kan wọn ni pe wọn mu mọde wa silu ba lati wa yọ awọn ẹya ara rẹ Igbakeji aarẹ ileegbimọ aṣofin agba tẹlẹ lorilẹede Naijiria, Sẹnetọ Ike Ekweremadu ati iyawo rẹ Beatrice Nwanneka Ekweremadu yoo ṣi wa ni atimọle awọn ọ̀lọpaa ilẹ Gẹẹsi titi di ọjọ keje oṣu keje ọdun yii.


N ko beere ohunkohun lasiko yii, mo kan setan lati doola ẹmi obinrin naa ni, ohun to kọkọ se pataki si mi ree. Bẹẹ ba gbagbe, ileesẹ ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi lo mu igbakeji aarẹ ile asofin agba nigba kan ri, Ike Ekweremadu ati iyawo rẹ, Beatrice, ti wn si gbe wọn lọ sile ẹjọ. Ẹ̀sun ti wọn fi kan wọn ni pe wọn mu mọde wa silu ba lati wa yọ awọn ẹya ara rẹ Igbakeji aarẹ ileegbimọ aṣofin agba tẹlẹ lorilẹede Naijiria, Sẹnetọ Ike Ekweremadu ati iyawo rẹ Beatrice Nwanneka Ekweremadu yoo ṣi wa ni atimọle awọn ọ̀lọpaa ilẹ Gẹẹsi titi di ọjọ keje oṣu keje ọdun yii. Awọn ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi mu awọn mejeeji lọ siwaju ile ẹjọ Majisireeti kan lọjọbọ lori ẹsun pe wọn n fi ẹya ara eniyan ṣowo. Awọn mejeeji yii fara han niwaju ile ẹjọ majisireeti Uxbridge fun igba akọkọ igbẹjọ wọn ni Ọjọbọ, ọjọ kẹtalelogun oṣu kẹfa. Olupẹjọ, Damla Ayas ṣalaye fun ile ẹjọ naa pe lori ẹsun ti wọn wọn fi kan Ekweremadu ati aya rẹ naa, yoo nilo ki amofin agba o buwọlu “ọjọ mẹrinla nileeṣẹ ọbabinrin si gba wọn laaye lati ri aṣẹ naa gba” Awijare olupẹjọ naa lo mu ki wọn sun igbẹjọ naa siwaju fun ọjọ mẹrinla lẹyin ti wọn ṣe e lalaye fun un pe tọkọtiyawo lawọ olujẹjọ mejeeji.


Awọn ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi mu awọn mejeeji lọ siwaju ile ẹjọ Majisireeti kan lọjọbọ lori ẹsun pe wọn n fi ẹya ara eniyan ṣowo. Awọn mejeeji yii fara han niwaju ile ẹjọ majisireeti Uxbridge fun igba akọkọ igbẹjọ wọn ni Ọjọbọ, ọjọ kẹtalelogun oṣu kẹfa. Olupẹjọ, Damla Ayas ṣalaye fun ile ẹjọ naa pe lori ẹsun ti wọn wọn fi kan Ekweremadu ati aya rẹ naa, yoo nilo ki amofin agba o buwọlu “ọjọ mẹrinla nileeṣẹ ọbabinrin si gba wọn laaye lati ri aṣẹ naa gba” Awijare olupẹjọ naa lo mu ki wọn sun igbẹjọ naa siwaju fun ọjọ mẹrinla lẹyin ti wọn ṣe e lalaye fun un pe tọkọtiyawo lawọ olujẹjọ mejeeji. Pupọ ẹsun ti wọn ṣẹ si naa lo waye lori ilẹ Gẹẹsi, gẹgẹ bi wọn ṣe fi to ileẹjọ naa leti. Ni ọjọ Iṣẹgun, ọjọ kọkanlelogun ni wọn mu awọn eekan ọmọ Naijiria mejeeji naa. Ileeṣẹ Ọlọpaa Met ṣalaye ninu atẹjade kan ti wọn fi ṣọwọ si BBC pe, “ẹsun igbimọpọ ṣeto irinajo silẹ okeere fun eeyan kan pẹlu erongba lati fi ẹya ara onitọhun ṣowo” ni wọn kan awọn mejeeji Atẹjade naa ni awọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ iṣẹ nigba ti wọn ta wọn lolobo nipa igbesẹ kan to tako ofin owo ẹru igbalode ti osu karun un ọdun 2022.


Pupọ ẹsun ti wọn ṣẹ si naa lo waye lori ilẹ Gẹẹsi, gẹgẹ bi wọn ṣe fi to ileẹjọ naa leti. Ni ọjọ Iṣẹgun, ọjọ kọkanlelogun ni wọn mu awọn eekan ọmọ Naijiria mejeeji naa. Ileeṣẹ Ọlọpaa Met ṣalaye ninu atẹjade kan ti wọn fi ṣọwọ si BBC pe, “ẹsun igbimọpọ ṣeto irinajo silẹ okeere fun eeyan kan pẹlu erongba lati fi ẹya ara onitọhun ṣowo” ni wọn kan awọn mejeeji Atẹjade naa ni awọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ iṣẹ nigba ti wọn ta wọn lolobo nipa igbesẹ kan to tako ofin owo ẹru igbalode ti osu karun un ọdun 2022. Ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi ni awọn ti gba ọmọ naa fun idaabobo, ti awọn si n ṣiṣẹ pọ pẹlawọn ajọ aṣeranwọ kan fun itọju rẹ Ijọba UK ni Ekweremadu ati iyawo rẹ gbimo po lati gbe ọmọ kan wọ orile-ede naa lati ko àwọn ẹyẹ ara ọmọ naa. Ekweremadu ẹni ọgọ́ta ọdun pẹlu ẹni marundilogota ni ọwọ tẹ wọn lẹyin iwadi ti Metropolitan Police Specialist team ṣe lati ṣe afihan pe wọn lọwọ ninu iwa ọdaran naa.\n\nNinu atesita kan ti ileeṣẹ ọlọpaa Met fi ransẹ si ile ise BBC News Yoruba Wọn ní "Beatrice Nwanneka Ekweremadu, ẹni ọdun marundilogota ni iwadi fihan pe o ledi apupo pẹlu awọn kan lati mu ọmọ kan wa lati ko ifun." "Ike Ekweremadu, ẹni ogota ọdun  ni iwadi fihan pe o ledi apupo pẹlu awọn kan lati mu ọmọ kan wa lati ko ifun."


Ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ Gẹẹsi ni awọn ti gba ọmọ naa fun idaabobo, ti awọn si n ṣiṣẹ pọ pẹlawọn ajọ aṣeranwọ kan fun itọju rẹ Ijọba UK ni Ekweremadu ati iyawo rẹ gbimo po lati gbe ọmọ kan wọ orile-ede naa lati ko àwọn ẹyẹ ara ọmọ naa. Ekweremadu ẹni ọgọ́ta ọdun pẹlu ẹni marundilogota ni ọwọ tẹ wọn lẹyin iwadi ti Metropolitan Police Specialist team ṣe lati ṣe afihan pe wọn lọwọ ninu iwa ọdaran naa.\n\nNinu atesita kan ti ileeṣẹ ọlọpaa Met fi ransẹ si ile ise BBC News Yoruba Wọn ní "Beatrice Nwanneka Ekweremadu, ẹni ọdun marundilogota ni iwadi fihan pe o ledi apupo pẹlu awọn kan lati mu ọmọ kan wa lati ko ifun." "Ike Ekweremadu, ẹni ogota ọdun  ni iwadi fihan pe o ledi apupo pẹlu awọn kan lati mu ọmọ kan wa lati ko ifun."


Ǹkan márùn ún tí Atiku ní òun yóò ṣe nìyìí tó bá di Ààrẹ

Oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP, Alhaji Atiku Abubakar ti ni ohun to kan bayii ni ipolongo kaakiri orilẹede Naijiria. Abubakar sọ eyi lasiko to n kede gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa gẹgẹ bi ẹni ti yoo dije dupo igbakeji aarẹ Naijiria ni idibo ọdun to n bọ. Atiku ni awọn nkan marun un to ṣe pataki si oun, ti oun fẹ tẹramọ ti oun ba di aarẹ orilẹede Naijiria ni; Atiku Abubakar ni orilẹede Naijiria lọwọ bayii fihan pe ko si irẹpọ ati iṣọkan laarin awọn ẹya to wa ni orilẹede Naijiria. Amọ igbesẹ akọkọ ti oun yoo gbe ni lati ripe iṣokan pada laarin awọn eniyan fun ilọsiwaju orilẹede. Atiku ni ọkan gboogi ninu idojukọ ti Naijiria n koju lọwọ ni aisi aabo to peye. O ni oun yoo fopin si Ikọ agbesunmọmi Boko Haram, ISWAP, awọn ajinigbe ati gbogbo awọn ọdaran ni Naijiria.


Amọ igbesẹ akọkọ ti oun yoo gbe ni lati ripe iṣokan pada laarin awọn eniyan fun ilọsiwaju orilẹede. Atiku ni ọkan gboogi ninu idojukọ ti Naijiria n koju lọwọ ni aisi aabo to peye. O ni oun yoo fopin si Ikọ agbesunmọmi Boko Haram, ISWAP, awọn ajinigbe ati gbogbo awọn ọdaran ni Naijiria. Titi di asiko yii awọn onimọ ni ọrọ aje Naijiria ko kẹsẹjari nitori ọrọ owo epo to n ja walẹ lagbaye. O ni oun yoo ṣe atunṣe ti igbayegbadun awọn ọmọ Naijiria yoo gbooro si. Atiku ni lati ileẹkọ alakọbẹrẹ to fi de fasiti ni eto ẹkọ Naijiria ti nilo atunṣe ti oun yoo si ripe atunṣe naa waye.


Titi di asiko yii awọn onimọ ni ọrọ aje Naijiria ko kẹsẹjari nitori ọrọ owo epo to n ja walẹ lagbaye. O ni oun yoo ṣe atunṣe ti igbayegbadun awọn ọmọ Naijiria yoo gbooro si. Atiku ni lati ileẹkọ alakọbẹrẹ to fi de fasiti ni eto ẹkọ Naijiria ti nilo atunṣe ti oun yoo si ripe atunṣe naa waye. O ni awọn olukọ to kọṣẹ mọ iṣẹ ni awọn yoo gba si ibi iṣẹ, ti oun yoo si ṣe atunṣe kikọ awọn ileẹkọ to wuyi fun wọn. Orisirisi agbeyẹwo lo ti waye nipa iwe ofin Naijiria, ti ọpọlọpọ ọmọ Naijiria to fi mọ awọn aṣofin gbagbọ pe iwe ofin naa nilo agbeyẹwo. Atiku Abubakar ni oun yoo ṣe eyi lati mu ifimọṣọkan lori iwe ofin naa ati idagbasoke ba orilẹede Naijiria.


O ni awọn olukọ to kọṣẹ mọ iṣẹ ni awọn yoo gba si ibi iṣẹ, ti oun yoo si ṣe atunṣe kikọ awọn ileẹkọ to wuyi fun wọn. Orisirisi agbeyẹwo lo ti waye nipa iwe ofin Naijiria, ti ọpọlọpọ ọmọ Naijiria to fi mọ awọn aṣofin gbagbọ pe iwe ofin naa nilo agbeyẹwo. Atiku Abubakar ni oun yoo ṣe eyi lati mu ifimọṣọkan lori iwe ofin naa ati idagbasoke ba orilẹede Naijiria. Nibayii, gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo ti dibo abẹle lati yan aṣoju wọn ninu eto idibo sipo aarẹ to n bọ lọdun to n bọ,amọ awọn onimọ ni ifigagbaga naa yoo wa laarin ẹgbẹ oṣelu APC ati PDP lori ẹni ti yoo di ipo aarẹ mu ni Naijiria.


Nibayii, gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo ti dibo abẹle lati yan aṣoju wọn ninu eto idibo sipo aarẹ to n bọ lọdun to n bọ,amọ awọn onimọ ni ifigagbaga naa yoo wa laarin ẹgbẹ oṣelu APC ati PDP lori ẹni ti yoo di ipo aarẹ mu ni Naijiria.


Adájọ́ da ẹjọ́ Ilana Omo Oodua nu, tó ní kí wọn wọ́gilé ìbò gómìnà Ekiti àti Osun

Adajọ Banji Ikuewumi tile ẹjọ giga tijọba apapọ to n joko nilu Ado-Ekiti ti wọgile ẹjọ ti ẹgbẹ ajijagbara fun ilẹ Yoruba, Ilana Omo Oodua (IOO) pe. Ẹgbẹ Ajijagbara naa lo n tako amulo ofin ọdun 1999, to si ni ofin naa ko fẹsẹ mulẹ mọ, ti ko si le sisẹ. Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ lori ẹjọ naa, adajọ ni agbẹjọro agba fun ilẹ wa ati ajọ eleto idibo, INEC ko tii yọju sile ẹjọ tabi fi agbẹjọro olujẹjọ ransẹ lati igba ti igbẹjọ naa ti bẹrẹ. Amọ o salaye pe ajọ INEC ati agbẹjọro agba ko ni ibujoko wọn nipinlẹ Ekiti, nitori naa, ile ẹjọ giga ilu Abuja lo yẹ ki ẹgbẹ IOO ti pe ẹjọ naa. Bakan naa lo fikun pe awọn olupẹjọ ẹfẹẹfa to pe ẹjọ naa lorukọ ẹgbẹ Ilana Omo Oodua lagbaye ko fi ẹri to daju han pe ofin ọdun 1999 lo dangajia to, to si n sakoba fun wọn. Adajọ Ikuewumi tẹsiwaju pe wọn ko fi ẹri to daju han pe eto idibo gomina to n bọ nipinlẹ Ekiti pa awọn ati miliọnu meji oludibo to wa nipinlẹ naa lara.


Amọ o salaye pe ajọ INEC ati agbẹjọro agba ko ni ibujoko wọn nipinlẹ Ekiti, nitori naa, ile ẹjọ giga ilu Abuja lo yẹ ki ẹgbẹ IOO ti pe ẹjọ naa. Bakan naa lo fikun pe awọn olupẹjọ ẹfẹẹfa to pe ẹjọ naa lorukọ ẹgbẹ Ilana Omo Oodua lagbaye ko fi ẹri to daju han pe ofin ọdun 1999 lo dangajia to, to si n sakoba fun wọn. Adajọ Ikuewumi tẹsiwaju pe wọn ko fi ẹri to daju han pe eto idibo gomina to n bọ nipinlẹ Ekiti pa awọn ati miliọnu meji oludibo to wa nipinlẹ naa lara. O wa kadi idajọ rẹ nilẹ pe awọn olujẹjọ mẹfẹẹfa naa ko to lati soju miliọnu meji oludibo to wa nipinlẹ Ekiti lati pe ẹjọ tako ofin ọdun ilẹ wa ọdun 1999 tabi da idibo gomina ipinlẹ naa to n bọ duro. Wayi o, ẹgbẹ IlanaOmo Oodua ti wa fesi lori idajọ to waye lori amulo ofin ilẹwa naa ati idibo gomina ni Ekiti. Atẹjade ti akọwe ibaraẹnisọrọ fun ẹgbẹ Ilana Omo Oodua, Maxwell Adeleye fisita wa sapejuwe idajọ naa bii asise nidi agbekalẹ idajọ.


O wa kadi idajọ rẹ nilẹ pe awọn olujẹjọ mẹfẹẹfa naa ko to lati soju miliọnu meji oludibo to wa nipinlẹ Ekiti lati pe ẹjọ tako ofin ọdun ilẹ wa ọdun 1999 tabi da idibo gomina ipinlẹ naa to n bọ duro. Wayi o, ẹgbẹ IlanaOmo Oodua ti wa fesi lori idajọ to waye lori amulo ofin ilẹwa naa ati idibo gomina ni Ekiti. Atẹjade ti akọwe ibaraẹnisọrọ fun ẹgbẹ Ilana Omo Oodua, Maxwell Adeleye fisita wa sapejuwe idajọ naa bii asise nidi agbekalẹ idajọ. Atẹjade naa ni adajọ Ikuewumi ti wa sọ ara rẹ di Baba Keresimesi to n da ẹjọ nu lori pe ko lasẹ lati gbọ ẹjọ naa bi o tilẹ jẹ pe awọn olujẹjọ lori ẹjọ naa ko fi igba kankan yọju sile ẹjọ lati osu kẹrin ti igbẹjọ ti bẹrẹ. “A pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ yii nitori lero temi, bii igba ti adajọ eeyan se asise nidi agbekal idajọ ni. Amọ dipo ti adajọ naa fi n sọ ara rẹ di Baba Keresimesi lori idajọ yii, se lo yẹ ko taari ẹjọ naa lọ si Abuja dipo to fi wọgile, amọ ijagudu wa lori rẹ si n tsiju.” Bẹẹ ba gbagbe, osu kẹrin ọdun yii ni ẹgbẹ ajijagbara fun ilẹ Yoruba, Ilana Omo Oodua pe ẹjọ naa pe ki ileeẹjọ da ibo gomina Ekiti ati Osun nu nitori ofin ilẹ wa ọdun 1999 ko kunju iwọn to lati fi seto idibo gomina mejeeji naa.


Atẹjade naa ni adajọ Ikuewumi ti wa sọ ara rẹ di Baba Keresimesi to n da ẹjọ nu lori pe ko lasẹ lati gbọ ẹjọ naa bi o tilẹ jẹ pe awọn olujẹjọ lori ẹjọ naa ko fi igba kankan yọju sile ẹjọ lati osu kẹrin ti igbẹjọ ti bẹrẹ. “A pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ yii nitori lero temi, bii igba ti adajọ eeyan se asise nidi agbekal idajọ ni. Amọ dipo ti adajọ naa fi n sọ ara rẹ di Baba Keresimesi lori idajọ yii, se lo yẹ ko taari ẹjọ naa lọ si Abuja dipo to fi wọgile, amọ ijagudu wa lori rẹ si n tsiju.” Bẹẹ ba gbagbe, osu kẹrin ọdun yii ni ẹgbẹ ajijagbara fun ilẹ Yoruba, Ilana Omo Oodua pe ẹjọ naa pe ki ileeẹjọ da ibo gomina Ekiti ati Osun nu nitori ofin ilẹ wa ọdun 1999 ko kunju iwọn to lati fi seto idibo gomina mejeeji naa.


Ekiti 2022: Wo ǹkan méje tí ó kò mọ́ nípa Oyebanji (APC); Kolawole (PDP), Oni (SDP) àti Ajayi (YPP)

Wo ǹkan méje tí ó kò mọ́ nípa Oyebanji (APC); Kolawole (PDP), Oni (SDP) àti Ajayi (YPP) Eto Ididbo Ekiti gbera sọ lọjọ Abamẹta, ọjọ kejidinlogun, Oṣu kẹfa, ọdun 2022. Enikẹni to ba bori ninu eto idibo yii ni yoo gbegba oroke. ti yoo si di gomina kẹjọ ti yoo ṣakoso ipinlẹ naa. Ajọ eleto idibo Naijiria, Independent Electoral Commission, INEC ni yoo ṣeto idibo naa. Lati igba ti iṣejọba awa ara wa ti bẹrẹ ni Ekiti, ko tii si ẹgbẹ oṣelu kan naa to gbe ijọba kalẹ fun ọmọ ẹgbẹ wọn kan naa ri.


Kò sí ǹkan tó ń jẹ́ ‘Cabal’ ní ìṣèjọba Ààrẹ Buhari,  Òun ló ń ṣe ìjọba– Garba Shehu

Agbẹnusọ fun Aarẹ Buhari, Garba Shehu ti ni ipa ti Aarẹ Buhari n ko ninu idibo abẹle ẹgbẹ oṣelu PDP to kọja ṣafihan iru eniyan ti Aarẹ Buhari jẹ ninu iṣejọba tiwantiwa ni Naijiria. Garba sọ eyi ninu atẹjade to fi si oju opo ikansiraẹni Twitter rẹ. O ni Aarẹ Buhari gbe igbesẹ to yatọ si  nkan ti iroyin n sọ nipa rẹ, pe Aarẹ Buhari fẹ gbe oludije kan lori awọn eniyan ni Naijiria. ‘’Ko si ohun to n jẹ ‘Cabal’ ni ijọba Aarẹ Buhari, oun fun ara rẹ lo n paṣẹ nkan ti o ba fẹ.’’ ‘’Ọpọlọpọ nkan ni awọn eniyan ma n sọ si adari , wi pe o jọba lori ohun gbogbo to si le sọ abajade eto idibo.’’ ‘’Amọ fun orilẹede Naijiria to ni Aarẹ Buhari, iṣejọba awarawa lo gbeleke, ti ko si fi imọ tara ẹni nikan ṣe.’’ Garba fikun un pe Aarẹ Buhari ri daju pe otitọ ati ododo jọba lasiko idibo abẹle naa, ti eyi si fa moriya fun awọn eniyan lati ni igbagbọ ninu iṣejọba tiwantiwa. Bakan naa lo nipe awọn eniyan ti wa ni igbagbọ ninu aarẹ Buhari lati tọ ipa otitọ ati ododo. ‘’Nibayii, a ti yan ẹni ti yoo ṣoju APC to si ni atilẹyin Aarẹ Buhari.


‘’Ko si ohun to n jẹ ‘Cabal’ ni ijọba Aarẹ Buhari, oun fun ara rẹ lo n paṣẹ nkan ti o ba fẹ.’’ ‘’Ọpọlọpọ nkan ni awọn eniyan ma n sọ si adari , wi pe o jọba lori ohun gbogbo to si le sọ abajade eto idibo.’’ ‘’Amọ fun orilẹede Naijiria to ni Aarẹ Buhari, iṣejọba awarawa lo gbeleke, ti ko si fi imọ tara ẹni nikan ṣe.’’ Garba fikun un pe Aarẹ Buhari ri daju pe otitọ ati ododo jọba lasiko idibo abẹle naa, ti eyi si fa moriya fun awọn eniyan lati ni igbagbọ ninu iṣejọba tiwantiwa. Bakan naa lo nipe awọn eniyan ti wa ni igbagbọ ninu aarẹ Buhari lati tọ ipa otitọ ati ododo. ‘’Nibayii, a ti yan ẹni ti yoo ṣoju APC to si ni atilẹyin Aarẹ Buhari. Nitori na o daju pe yoo bori.’’ Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lo gbegba oroke ninu idibo abẹlẹ APC gẹgẹ bi ẹni ti yoo ṣoju ẹgbẹ oselu naa lati dije du ipo aarẹ ni ibo ọdun 2023.


Nitori na o daju pe yoo bori.’’ Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lo gbegba oroke ninu idibo abẹlẹ APC gẹgẹ bi ẹni ti yoo ṣoju ẹgbẹ oselu naa lati dije du ipo aarẹ ni ibo ọdun 2023.


'Ẹ gba owó lọ́wọ́ olóṣèlú tó bá fẹ́ ra ìbò ní 2023, àmọ́ ẹ dìbò fún ẹni tó kójú òsùnwọ̀n'

Awọn onimọ nipa eto osẹlu Naijiria, ti bẹrẹ si ni fi ifoya han lori pe o ṣeeṣe ki awọn oludije kan fi owo ra ibo lọdun 2023, ti wọn si le jawe olubori botilẹ jẹ pe wọn o koju osunwọn. Ifoya yii n waye nitori fidio kan to jade lasiko eto idibo gomina to waye nipinlẹ Ekiti, eyi to ṣafihan bi awọn oloṣelu kan ṣe pin owo fun awọn oludibo. Ẹni to jẹ alaga fun ibudo to wa fun idagbasoke ijọba awaarawa, Center for Development and Democracy, nilu Abuja, to si tun jẹ onimọ nipa eto oṣelu, Ọmọwe Kole Shettima, sọ fun BBC pe nkan ti awọn oloṣelu naa ṣe lewu pupọ. O ni “to ba jẹ pe bi nkan sẹ ri niyii, a jẹ pe oludije to ba lowo lọwọ ni yoo jawe olubori ninu idibo to n bọ, bi ko ba tiẹ kun osunwọn:. Ọmọwe Shettima sọ pe airo naa to n ba ọpọ finra ni Naijiria, le mu ki awọn oloṣelu lo anfaani naa lati fun awọn eeyan lowo ki wọn o le dibo fun wọn. “Ṣugbọn imọran mi fun awọn oludibo ni pe, ki wọn o gba owo lọwọ ẹnikẹni to ba fun wọn lowo nitori ki wọn o le dibo fun, amọ ki wọn o dibo fun ẹnikẹni ti wọn ba lero pe ipo naa tọ si.” Ẹlomiran to jẹ ọmọ ẹgbẹ to n ja fun ijọba awaarawa nipinlẹ Kano, Amofin Aisha Ali Tijjani, naa sọ fun BBC  pe awọn obinrin ni awọn oloṣelu to n ra ibo ṣaba ma n dojukọ, lati fun ni owo ati awọn nkan miran bi ọṣẹ.


O ni “to ba jẹ pe bi nkan sẹ ri niyii, a jẹ pe oludije to ba lowo lọwọ ni yoo jawe olubori ninu idibo to n bọ, bi ko ba tiẹ kun osunwọn:. Ọmọwe Shettima sọ pe airo naa to n ba ọpọ finra ni Naijiria, le mu ki awọn oloṣelu lo anfaani naa lati fun awọn eeyan lowo ki wọn o le dibo fun wọn. “Ṣugbọn imọran mi fun awọn oludibo ni pe, ki wọn o gba owo lọwọ ẹnikẹni to ba fun wọn lowo nitori ki wọn o le dibo fun, amọ ki wọn o dibo fun ẹnikẹni ti wọn ba lero pe ipo naa tọ si.” Ẹlomiran to jẹ ọmọ ẹgbẹ to n ja fun ijọba awaarawa nipinlẹ Kano, Amofin Aisha Ali Tijjani, naa sọ fun BBC  pe awọn obinrin ni awọn oloṣelu to n ra ibo ṣaba ma n dojukọ, lati fun ni owo ati awọn nkan miran bi ọṣẹ. O ni awọn obinrin n gba awọn nkan na nitori pe wọn ko mọ ẹtọ ati ominira ti wọn n sọnu nipa tita ibo wọn. Amofin Aisah Tijjani sọ pe awọn obinrin gbọdọ mọ pe anfaani ọlọjọ diẹ, ni nkan ti oloṣelu ba fun wọn lasiko idibo. “Ijamba ni wọn n ṣe fun ara wọn ti wọn ko ba yan adari to tọ̀.” Amofin naa sọ pe gbigba owo lọwọ oloṣelu lasiko idibo, dabi igba ti eeyan ba ta ẹ̀tọ́ rẹ fun ọdun mẹrin, tabi to n kanju la ọbẹ gbigbona.


O ni awọn obinrin n gba awọn nkan na nitori pe wọn ko mọ ẹtọ ati ominira ti wọn n sọnu nipa tita ibo wọn. Amofin Aisah Tijjani sọ pe awọn obinrin gbọdọ mọ pe anfaani ọlọjọ diẹ, ni nkan ti oloṣelu ba fun wọn lasiko idibo. “Ijamba ni wọn n ṣe fun ara wọn ti wọn ko ba yan adari to tọ̀.” Amofin naa sọ pe gbigba owo lọwọ oloṣelu lasiko idibo, dabi igba ti eeyan ba ta ẹ̀tọ́ rẹ fun ọdun mẹrin, tabi to n kanju la ọbẹ gbigbona. Fifi owo ra ibo, ti awọn eeyan kan tun ma n pe ni dibo ko o sẹbẹ, ko ṣẹṣẹ bẹrẹ ni orilẹ-ede Naijiria. Ko si fẹ ẹ si asiko idibo boya ni ijọba ibilẹ, ipinlẹ tabi gbogboogbo, ti awọn eeyan kii fi ẹsun kan awọn oloṣelu pe wọn n fi owo ra ibo. Eyi si ni ọpọ gbagbọ pe o mu ki awọn oloṣelu ti ko koju osunwọn ma a di adari ni Naijiria, to si tun n sọ wọn di ẹni to n ko owo ilu jẹ.


Fifi owo ra ibo, ti awọn eeyan kan tun ma n pe ni dibo ko o sẹbẹ, ko ṣẹṣẹ bẹrẹ ni orilẹ-ede Naijiria. Ko si fẹ ẹ si asiko idibo boya ni ijọba ibilẹ, ipinlẹ tabi gbogboogbo, ti awọn eeyan kii fi ẹsun kan awọn oloṣelu pe wọn n fi owo ra ibo. Eyi si ni ọpọ gbagbọ pe o mu ki awọn oloṣelu ti ko koju osunwọn ma a di adari ni Naijiria, to si tun n sọ wọn di ẹni to n ko owo ilu jẹ.


Ẹgbẹ́ òṣèlú tó bá yan olùdíje ààrẹ àti igbákejì rẹ̀ nínú ẹ̀sìn kan ṣoṣo yóò kùnà - CAN

Ẹgbẹ ọmọlẹyìn kristi lorileede Naijira CAN ti fariga pe awọn lodi si ki ẹgbẹ oloṣelu kankan yan oludije ipo ààrẹ ati igbakeji labẹ tíkẹ́ẹ̀tì ẹlẹsin kanna. Wọn ni eyikeyi ẹgbẹ to bá ṣe iru eleyi yoo kuna ni. Ọrọ yi jẹyọ ninu atẹjade kan ti  akọwe ẹgbẹ naa Joseph Bade Daramola fi sita. O ni awọn ki awọn to jawe Olubori ninu idije idibo abẹnu to yan oludije ipo ààrẹ labẹ asia ẹgbẹ ṣugbọn awọn fẹ fi to awọn ẹgbẹ yi leti pe patapata l'awọn tako yiyan Musulumi ati Musulumi tabi Kristeni ati Kristeni gẹgẹ bí aarẹ ati igbakeji Ààrẹ ninu tikẹẹti ẹgbẹ wọn ni  2023. Igba àkọkọ kọ ni yi ti CAN yoo maa fi ikilọ yi si'ta fawọn ẹgbẹ oṣelu ni Naijiria. Ikilọ eleyi sí n waye lẹyìn ti iroyin gbòde pé oludije ẹgbẹ oṣelu APC fun ipo ààrẹ Bola Ahmed Tinubu n gbero lati yan igbakeji musulumi.


O ni awọn ki awọn to jawe Olubori ninu idije idibo abẹnu to yan oludije ipo ààrẹ labẹ asia ẹgbẹ ṣugbọn awọn fẹ fi to awọn ẹgbẹ yi leti pe patapata l'awọn tako yiyan Musulumi ati Musulumi tabi Kristeni ati Kristeni gẹgẹ bí aarẹ ati igbakeji Ààrẹ ninu tikẹẹti ẹgbẹ wọn ni  2023. Igba àkọkọ kọ ni yi ti CAN yoo maa fi ikilọ yi si'ta fawọn ẹgbẹ oṣelu ni Naijiria. Ikilọ eleyi sí n waye lẹyìn ti iroyin gbòde pé oludije ẹgbẹ oṣelu APC fun ipo ààrẹ Bola Ahmed Tinubu n gbero lati yan igbakeji musulumi. Ìkọ Tinubu ti sọ pe ko sí ootọ ninu iroyin boti lẹ jẹ pe ko ti sọ pato ẹni tí yoo yan. Ati Tinubu àti Atiku Abubakar l,oludije ipo ààrẹ labẹ àsìá ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party to jẹ ẹgbẹ alatako, musulumi láwọn mejeeji. Nítorí kini CAN ṣe fariga?


Ìkọ Tinubu ti sọ pe ko sí ootọ ninu iroyin boti lẹ jẹ pe ko ti sọ pato ẹni tí yoo yan. Ati Tinubu àti Atiku Abubakar l,oludije ipo ààrẹ labẹ àsìá ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party to jẹ ẹgbẹ alatako, musulumi láwọn mejeeji. Nítorí kini CAN ṣe fariga? Atẹjade lati ọdọ CAN mẹnu ba awọn alaye kan gẹgẹ bí eredi tàwọn ko fi faaye gba tikẹẹti ẹlẹsin kanna. Ninu ọrọ rẹ akọwe kan mu akawe awọn iṣẹlẹ to ti waye sẹyìn tó sì ni láwọn ìgbà tí ẹgbẹ oloṣelu yan oludije ẹlẹsin kanna nkan ko rọgbọ fawọn ọmọlẹyìn kristi ni Nàìjíríà. Ni paapa CAN ni iru igbesẹ yi yoo mu kí alaafia Naijiria ti ko f'ẹsẹ múlẹ daada tẹlẹ "wa nínú ewu nla" CAN sọ pe awọn oloṣelu lè máa ṣọ ọrọ oṣelu ṣugbọn awọn kò faramọ tikẹẹti ẹlẹsin kanna tori pe ẹgbẹ to bá ṣe bẹẹ yóò kùnà ní.


Atẹjade lati ọdọ CAN mẹnu ba awọn alaye kan gẹgẹ bí eredi tàwọn ko fi faaye gba tikẹẹti ẹlẹsin kanna. Ninu ọrọ rẹ akọwe kan mu akawe awọn iṣẹlẹ to ti waye sẹyìn tó sì ni láwọn ìgbà tí ẹgbẹ oloṣelu yan oludije ẹlẹsin kanna nkan ko rọgbọ fawọn ọmọlẹyìn kristi ni Nàìjíríà. Ni paapa CAN ni iru igbesẹ yi yoo mu kí alaafia Naijiria ti ko f'ẹsẹ múlẹ daada tẹlẹ "wa nínú ewu nla" CAN sọ pe awọn oloṣelu lè máa ṣọ ọrọ oṣelu ṣugbọn awọn kò faramọ tikẹẹti ẹlẹsin kanna tori pe ẹgbẹ to bá ṣe bẹẹ yóò kùnà ní. "Eleyii kìí ṣe ọdún 1993" 1993 ti wọn mẹnu ba yi ni igba ti oludije ààrẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party ,MKO Abiola yan Baba Gana Kingibe gẹgẹ bi igbakeji rẹ tí aráàlú sí dibo fún wọn. Ninu àkọsílẹ itan òṣèlú eleyii lo fẹ ẹ jẹ igba kan táa rí ti tikẹẹti ẹlẹsin kanna waye. Laipẹ yi,Gómìnà ipinlẹ Kaduna Nasir El-Rufai yan igbakeji musulumi ti eleyi ko sí dùn mọ  awọn Kristiẹni ipinlẹ naa ninu.


"Eleyii kìí ṣe ọdún 1993" 1993 ti wọn mẹnu ba yi ni igba ti oludije ààrẹ labẹ ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party ,MKO Abiola yan Baba Gana Kingibe gẹgẹ bi igbakeji rẹ tí aráàlú sí dibo fún wọn. Ninu àkọsílẹ itan òṣèlú eleyii lo fẹ ẹ jẹ igba kan táa rí ti tikẹẹti ẹlẹsin kanna waye. Laipẹ yi,Gómìnà ipinlẹ Kaduna Nasir El-Rufai yan igbakeji musulumi ti eleyi ko sí dùn mọ  awọn Kristiẹni ipinlẹ naa ninu. Gẹgẹ bi CAN ṣe sọ," koda ki a ní tikẹẹti Musulumi ati Kristiẹni, iya ṣi máa njẹ awọn ọmọlẹyìn Kristi ni Naijiria.Olorun nikan lo mọ iye àwọn Kristẹni tí wọn ti pa ti nkankan ko si ṣẹlẹ sí awọn to p'awọn tabi ki wọn sì pe wọn lẹjọ" Ni bayii CAN ti wa la kalẹ pe igbakeji ti Bola Tinubu ẹgbẹ APC bá yan gbọdọ jẹ Kristẹni lati ariwa Naijiria. Atiku Abubakar PDP naa gbọdọ yan igbakeji Kristẹni lati iha Guusu Naijiria. Peter Obi ẹgbẹ Labour Party naa sì gbọdọ yan igbakeji lati Ariwa Naijiria ko sí jẹ musulumi.


Gẹgẹ bi CAN ṣe sọ," koda ki a ní tikẹẹti Musulumi ati Kristiẹni, iya ṣi máa njẹ awọn ọmọlẹyìn Kristi ni Naijiria.Olorun nikan lo mọ iye àwọn Kristẹni tí wọn ti pa ti nkankan ko si ṣẹlẹ sí awọn to p'awọn tabi ki wọn sì pe wọn lẹjọ" Ni bayii CAN ti wa la kalẹ pe igbakeji ti Bola Tinubu ẹgbẹ APC bá yan gbọdọ jẹ Kristẹni lati ariwa Naijiria. Atiku Abubakar PDP naa gbọdọ yan igbakeji Kristẹni lati iha Guusu Naijiria. Peter Obi ẹgbẹ Labour Party naa sì gbọdọ yan igbakeji lati Ariwa Naijiria ko sí jẹ musulumi. Ohunkohun to ba yatọ sí eleyi gẹgẹ bi wọn ṣe sọ tunmọ sí pé àwọn ẹgbẹ yi ko nifẹ si isọkan ati alaafia Naijiria ni. Labẹ ofin ko si ohun tó takò pe ki oludije ààrẹ yan igbakeji to ba wu. Lọpọ ìgbà awọn oloṣelu maa n wo iwoye yiyan igbakeji ti yóò jẹ kí wọn lè gbegba oroke ninu idibo ṣaaju boya o jẹ ẹlẹsin kan tabi omiran.


Ohunkohun to ba yatọ sí eleyi gẹgẹ bi wọn ṣe sọ tunmọ sí pé àwọn ẹgbẹ yi ko nifẹ si isọkan ati alaafia Naijiria ni. Labẹ ofin ko si ohun tó takò pe ki oludije ààrẹ yan igbakeji to ba wu. Lọpọ ìgbà awọn oloṣelu maa n wo iwoye yiyan igbakeji ti yóò jẹ kí wọn lè gbegba oroke ninu idibo ṣaaju boya o jẹ ẹlẹsin kan tabi omiran. Nítorí pé Naijiria jẹ orileede ti ẹlẹya mẹya ati ẹlẹsinmẹsin,iru tikẹẹti ti ẹgbẹ ba yan maa n kopa ninu boya wọn yóò dé ori ipo. Amọ ṣa kò sí aridaju pe yiyan ẹlẹsin ọtọọtọ le mú kí ìṣèjọba mu anfaani ba araalu. Labẹ ìjọba tó kọjá ati eleyi to wa níbẹ ati musulumi ati Kristẹni ní ìnira n ba ni paapa lọwọ awọn agbesunmọmi ajinigbe ati awọn ti n dunkoko mọ alaafia orileede Naijiria.


Nítorí pé Naijiria jẹ orileede ti ẹlẹya mẹya ati ẹlẹsinmẹsin,iru tikẹẹti ti ẹgbẹ ba yan maa n kopa ninu boya wọn yóò dé ori ipo. Amọ ṣa kò sí aridaju pe yiyan ẹlẹsin ọtọọtọ le mú kí ìṣèjọba mu anfaani ba araalu. Labẹ ìjọba tó kọjá ati eleyi to wa níbẹ ati musulumi ati Kristẹni ní ìnira n ba ni paapa lọwọ awọn agbesunmọmi ajinigbe ati awọn ti n dunkoko mọ alaafia orileede Naijiria. Ni eleyi to fẹẹ sunmọ ootọ, awọn to n ṣé àkóbá fún araalu yala nipa iwa ajẹbanu tabi akoso ti ko gunrege, ẹlẹsin musulumi ati Kristẹni lapapọ lo pọ ninu wọn. Ajọ eleto idibo Naijiria, INEC, ti fun gbogbo awọn to fẹ dije fun ipo aarẹ lọdun 2023, ni gbedeke lati yan igbakeji wọn. Alaga ajọ INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, kede ninu atẹjade kan pe Ọjọru, ọjọ kẹtadindogun, oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni gbedeke fun wọn.


Ni eleyi to fẹẹ sunmọ ootọ, awọn to n ṣé àkóbá fún araalu yala nipa iwa ajẹbanu tabi akoso ti ko gunrege, ẹlẹsin musulumi ati Kristẹni lapapọ lo pọ ninu wọn. Ajọ eleto idibo Naijiria, INEC, ti fun gbogbo awọn to fẹ dije fun ipo aarẹ lọdun 2023, ni gbedeke lati yan igbakeji wọn. Alaga ajọ INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, kede ninu atẹjade kan pe Ọjọru, ọjọ kẹtadindogun, oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni gbedeke fun wọn. Nigba ti tawọn gomina jẹ ọjọ kẹẹdogun, oṣu Kẹfa. Ọjọgbọn Yakubu sọ pe ẹgbẹ kọọkan gbọdọ fi orukọ oludije wọn ranṣẹ titi ọjọ gbedeke naa, pẹlu orukọ igbakeji wọn. “Awọn to fẹ dupo aarẹ ati gomina gbọdọ fi orukọ wọn ranṣẹ pẹlu ti ẹni ti yoo jẹ igbakeji wọn.


Nigba ti tawọn gomina jẹ ọjọ kẹẹdogun, oṣu Kẹfa. Ọjọgbọn Yakubu sọ pe ẹgbẹ kọọkan gbọdọ fi orukọ oludije wọn ranṣẹ titi ọjọ gbedeke naa, pẹlu orukọ igbakeji wọn. “Awọn to fẹ dupo aarẹ ati gomina gbọdọ fi orukọ wọn ranṣẹ pẹlu ti ẹni ti yoo jẹ igbakeji wọn. Lai ṣe bẹẹ, iyansipo wọn gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ wọn ko fẹsẹ mulẹ.” Bakan naa lo tun ṣalaye pe oju opo ayelujara ajọ INEC, ni wọn gbọdọ kọ gbogbo rẹ si, ki wọn o to ti oju opo naa pa ni aago mẹfa irọlẹ ọjọ gbedeke kọọkan. Titi di asiko yii, ko si oludije fun ipo aarẹ to tii kede orukọ igbakeji rẹ. Fun oludije ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP), Atiku Abubakar, ẹkun Gusu Naijiria ni ireti wa pe yoo ti yan igbakeji rẹ, nitori pe Ariwa ni oun ti wa.


Lai ṣe bẹẹ, iyansipo wọn gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ wọn ko fẹsẹ mulẹ.” Bakan naa lo tun ṣalaye pe oju opo ayelujara ajọ INEC, ni wọn gbọdọ kọ gbogbo rẹ si, ki wọn o to ti oju opo naa pa ni aago mẹfa irọlẹ ọjọ gbedeke kọọkan. Titi di asiko yii, ko si oludije fun ipo aarẹ to tii kede orukọ igbakeji rẹ. Fun oludije ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP), Atiku Abubakar, ẹkun Gusu Naijiria ni ireti wa pe yoo ti yan igbakeji rẹ, nitori pe Ariwa ni oun ti wa. Bakan naa lo ri fun oludije ẹgbẹ New Nigeria Peoples Party (NNPP), Rabiu Kwankwaso. Ṣugbọn fun alatako rẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu All Progressives Congress (APC), Bola Ahmed Tinubu, Ariwa ni ireti wa pe oun yoo ti yan tiẹ. Bakan naa ni fun oludije ẹgbẹ Labour Party, Peter Obi.


Bakan naa lo ri fun oludije ẹgbẹ New Nigeria Peoples Party (NNPP), Rabiu Kwankwaso. Ṣugbọn fun alatako rẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu All Progressives Congress (APC), Bola Ahmed Tinubu, Ariwa ni ireti wa pe oun yoo ti yan tiẹ. Bakan naa ni fun oludije ẹgbẹ Labour Party, Peter Obi. Iha Gusu ni awọn mejeeji ti wa.


“Èmi lókàn, Eléyìí’, ‘Concensus’, Ọ̀dàlẹ̀” àtàwọn ọ̀rọ̀ mìíràn tó gbòde lásìkò ìdìbò abẹ́nú APC l’Abuja

Idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress to waye mu ki ọpọ eeyan ni Naijiria ṣe aisun mọju ki wọn baa le mọ ibi ti esi idibo naa yoo ja si. Dugbẹ dugbẹ naa to n mi ti wa jabọ bayii a si ti mọ ibi to ṣẹ si. Amọ lasiko idibo yii ati asiko to ṣaaju rẹ, niṣe lawọn ọrọ kan jẹyọ pupọ loju opo ayelujara ati lẹnu awọn to n fi ọkan ba idije lati yan oludije ipo aarẹ ẹgbẹ APC ti yoo gbe asia ẹgbẹ dani lọdun 2023. A gbiyanju lati ṣe akojọpọ awọn ọrọ yi latẹnu awọn tọrọ kan tabi iṣesi wọn ti awọn araalu si ti wa mu awọn ọrọ yi bẹnu bayii. Die ree ninu wọn: Ni nkan bi ọdun meloo kan sẹyin aṣa tawọn oloṣelu maa n da lori pinpin ipo si ẹkun tabi agbegbe mii  ni Zoning. Amọ nibi idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC ni paapa fun ipo ẹni ti yoo dupo aarẹ labẹ aṣia ẹgbẹ ni ifikunlukun,ajumọ fọwọ si to tunmọ si consensus lede oloyinbo.


A gbiyanju lati ṣe akojọpọ awọn ọrọ yi latẹnu awọn tọrọ kan tabi iṣesi wọn ti awọn araalu si ti wa mu awọn ọrọ yi bẹnu bayii. Die ree ninu wọn: Ni nkan bi ọdun meloo kan sẹyin aṣa tawọn oloṣelu maa n da lori pinpin ipo si ẹkun tabi agbegbe mii  ni Zoning. Amọ nibi idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC ni paapa fun ipo ẹni ti yoo dupo aarẹ labẹ aṣia ẹgbẹ ni ifikunlukun,ajumọ fọwọ si to tunmọ si consensus lede oloyinbo. Ki wọn to ṣe idibo abẹnu APC, gbolohun consensus ko tiẹ kọkọ yọju ṣugbọn bi ọjọ ṣe n sunmọ bọ lawọn ọmọ ẹgbẹ kookan ati awọn alatilẹyin n mọrọ yi bẹnu. O debi pe awọn Gomina lati ariwa orileede Naijiria ni lati dasi ọrọ naa nipa pe wọn lawọn fẹ ki oludije ipo aarẹ wa lati iha Guusu Naijiria. Ni ti tiẹ alaga ẹgbẹ APC Abdullahi Adamu kede pe aarẹ ile aṣofin orileede Naijiria Ahmad Lawan ni aarẹ buwọlu gẹgẹ bi oludije ajumọyan fẹgbẹ.


Ki wọn to ṣe idibo abẹnu APC, gbolohun consensus ko tiẹ kọkọ yọju ṣugbọn bi ọjọ ṣe n sunmọ bọ lawọn ọmọ ẹgbẹ kookan ati awọn alatilẹyin n mọrọ yi bẹnu. O debi pe awọn Gomina lati ariwa orileede Naijiria ni lati dasi ọrọ naa nipa pe wọn lawọn fẹ ki oludije ipo aarẹ wa lati iha Guusu Naijiria. Ni ti tiẹ alaga ẹgbẹ APC Abdullahi Adamu kede pe aarẹ ile aṣofin orileede Naijiria Ahmad Lawan ni aarẹ buwọlu gẹgẹ bi oludije ajumọyan fẹgbẹ. Abalọ ababọ awọn Gomina tapa si ọrọ yi ti aarẹ naa si sọ pe oun ko ni aayo kankan ninu awọn oludije. Idije pada waye ti gbogbo oludije si lọsagbo ki o to di pe awọn kan bẹrẹ si ni juwọ silẹ fun awọn oludije ẹgbẹ wọn lọjọ idibo. Ni ṣoki, consensus ko ṣiṣẹ nibi yiyan oludije ipo aarẹ labẹ aṣia ẹgbẹ APC ninu idibo to pari Ninu gbogbo awọn ọrọ taa ṣalabapade lasiko idibo abẹnu ẹgbẹ oṣleu APC nibi ti wọn ti yan oludije ti yoo dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ, eleyi to gbode julọ ni ''emi lo kan'' Gbolohun yi jade lẹnu agbaọjẹ ẹgbẹ oṣelu APC Bola Ahmed Tinubu nigba to n ba awọn ọmọ ẹgbẹ sọrọ nipinlẹ Ogun.


Abalọ ababọ awọn Gomina tapa si ọrọ yi ti aarẹ naa si sọ pe oun ko ni aayo kankan ninu awọn oludije. Idije pada waye ti gbogbo oludije si lọsagbo ki o to di pe awọn kan bẹrẹ si ni juwọ silẹ fun awọn oludije ẹgbẹ wọn lọjọ idibo. Ni ṣoki, consensus ko ṣiṣẹ nibi yiyan oludije ipo aarẹ labẹ aṣia ẹgbẹ APC ninu idibo to pari Ninu gbogbo awọn ọrọ taa ṣalabapade lasiko idibo abẹnu ẹgbẹ oṣleu APC nibi ti wọn ti yan oludije ti yoo dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ, eleyi to gbode julọ ni ''emi lo kan'' Gbolohun yi jade lẹnu agbaọjẹ ẹgbẹ oṣelu APC Bola Ahmed Tinubu nigba to n ba awọn ọmọ ẹgbẹ sọrọ nipinlẹ Ogun. Awọn kan ni ibinu ni Tinubu fi sọ ọrọ yi  amọ awọn agbodegba rẹ ni Tinubu fi ọrọ yi ṣe alaye pataki to fi lero pe o yẹ kawọn eeyan dibo fun to si sọ pe oun ti n farada ọpọ nkan fun ẹgbẹ tori naa lasiko yi'' ẹ gbe kini yi wa emi lo kan.'' Awọn eeyan mu ọrọ yi bẹnu koda awọn kan ṣe fidio orin ati awada yẹyẹ lorisi lati fi tun da ẹrin pa ẹkẹ araalu lori  gbolohun yi. Bi nkan ṣe n lọ bayi, o ṣeeṣe ki awọn ikọ ipolongo Asiwaju sọ di orin akunlẹkọ ti wọn yoo fi polngo pe lootọ awọn ro pe Tinubu lo kan lati de ipo aarẹ Naijiria. Ninu ọrọ tawọn eeyan tun n ran lẹnu leleyi to niṣe pẹlu Tinuba bakan naa ni bo ti ṣe dari ọrọ si Gomina ipinlẹ Ogun Dapo Abiodun nibi ipolongo to si pe Gomina ni ''eleyii.''


Awọn kan ni ibinu ni Tinubu fi sọ ọrọ yi  amọ awọn agbodegba rẹ ni Tinubu fi ọrọ yi ṣe alaye pataki to fi lero pe o yẹ kawọn eeyan dibo fun to si sọ pe oun ti n farada ọpọ nkan fun ẹgbẹ tori naa lasiko yi'' ẹ gbe kini yi wa emi lo kan.'' Awọn eeyan mu ọrọ yi bẹnu koda awọn kan ṣe fidio orin ati awada yẹyẹ lorisi lati fi tun da ẹrin pa ẹkẹ araalu lori  gbolohun yi. Bi nkan ṣe n lọ bayi, o ṣeeṣe ki awọn ikọ ipolongo Asiwaju sọ di orin akunlẹkọ ti wọn yoo fi polngo pe lootọ awọn ro pe Tinubu lo kan lati de ipo aarẹ Naijiria. Ninu ọrọ tawọn eeyan tun n ran lẹnu leleyi to niṣe pẹlu Tinuba bakan naa ni bo ti ṣe dari ọrọ si Gomina ipinlẹ Ogun Dapo Abiodun nibi ipolongo to si pe Gomina ni ''eleyii.'' Laarin awọn Yoruba, a mọ pe ẹni to ba juni lọ le pe ẹni to kere si ni eleyii amọ bẹẹ naa la mọ pe pipe eeyan leleyii a maa mu abuku lọwọ. Eleyii to jẹ ninu erongba abuku tabi ẹgbọn si aburo lawọn eeyan n jiyan le lori nipa bi Tinubu ṣe pe Gomina ipinlẹ taraalu dibo fun ni ''eleyii'' Kete to sọ ọrọ yi awọn eeyan loju opo ayelujara ba sọ di nkan ti wọn si  n gba bi igba ọti. Koda ọrọ ti o jade lati ọdọ Gomina to sọ pe oun kii ṣe ọbaluaye ati pe ipo Gomina kii se oye idile oun ko jẹ ko kuro lọkan awọn eeyan.


Laarin awọn Yoruba, a mọ pe ẹni to ba juni lọ le pe ẹni to kere si ni eleyii amọ bẹẹ naa la mọ pe pipe eeyan leleyii a maa mu abuku lọwọ. Eleyii to jẹ ninu erongba abuku tabi ẹgbọn si aburo lawọn eeyan n jiyan le lori nipa bi Tinubu ṣe pe Gomina ipinlẹ taraalu dibo fun ni ''eleyii'' Kete to sọ ọrọ yi awọn eeyan loju opo ayelujara ba sọ di nkan ti wọn si  n gba bi igba ọti. Koda ọrọ ti o jade lati ọdọ Gomina to sọ pe oun kii ṣe ọbaluaye ati pe ipo Gomina kii se oye idile oun ko jẹ ko kuro lọkan awọn eeyan. Eleyii jẹ gbolohun to ja rain tawọn eeyan si mu bẹnu lawọn ọjọ bu meloo kan ki idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC to waye. Awọn gbolohun mejeeji yi n ba ara wọn rin pupọ ti wọn a si ma jẹyọ ninu apejuwe tawọn alatilẹyin Bola Tinubu ati ti igbakeji aarẹ Yemi Osinbajo fi n tahun si arawọn. Lọdọ awọn to jẹ alatilẹyin fun Osinbajo wọn a maa ni Osinbajo mọ oore ti Tinubu ṣe fun eleyi to mu ko de ipo igbakeji aarẹ ṣugbọn ko tunmọ si pe ko gbọdo wa gbero lati de ibi giga ju ibi to wa lọ.


Eleyii jẹ gbolohun to ja rain tawọn eeyan si mu bẹnu lawọn ọjọ bu meloo kan ki idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC to waye. Awọn gbolohun mejeeji yi n ba ara wọn rin pupọ ti wọn a si ma jẹyọ ninu apejuwe tawọn alatilẹyin Bola Tinubu ati ti igbakeji aarẹ Yemi Osinbajo fi n tahun si arawọn. Lọdọ awọn to jẹ alatilẹyin fun Osinbajo wọn a maa ni Osinbajo mọ oore ti Tinubu ṣe fun eleyi to mu ko de ipo igbakeji aarẹ ṣugbọn ko tunmọ si pe ko gbọdo wa gbero lati de ibi giga ju ibi to wa lọ. Ni itako awọn ti Asiwaju Tinubu a maa naka aleebu si igbakeji aarẹ pe o dalẹ ọga rẹ ni pẹlu bo ṣe fẹ dije dupo aarẹ Naijiria. Ati orn eebu ati owe miran lawọn ikọ mejeeji yi a maa fi ranṣẹ si ara wọn paapa loju opo ayelujara. Ọrọ naa doju rẹ debi pe awọn agbaagba ilẹ Yoruba ninu ẹgbẹ oṣelu APC pe ipade ifikunlukun lori ẹni ti wọn yoo yan gẹgẹ bi aṣoju ẹgbẹ fun ipo aarẹ.


Ni itako awọn ti Asiwaju Tinubu a maa naka aleebu si igbakeji aarẹ pe o dalẹ ọga rẹ ni pẹlu bo ṣe fẹ dije dupo aarẹ Naijiria. Ati orn eebu ati owe miran lawọn ikọ mejeeji yi a maa fi ranṣẹ si ara wọn paapa loju opo ayelujara. Ọrọ naa doju rẹ debi pe awọn agbaagba ilẹ Yoruba ninu ẹgbẹ oṣelu APC pe ipade ifikunlukun lori ẹni ti wọn yoo yan gẹgẹ bi aṣoju ẹgbẹ fun ipo aarẹ. Wọn par ipade naa pẹlu pe ko si ẹni to juwọ silẹ fun ara wọn amọ awọn agbaagba ni kawọn alatilẹyin oloṣelu kọọkan yago fun itabuku ara ẹni ki wọn si fi iwa ọmọluabi ṣe ipolongo ṣaaju idibo abẹnu to pada waye. Gbolohun yi bẹẹ ṣe ri ninu aworan taa fi sita yi wa lati ẹnu Gomina tẹlẹ ri nipinlẹ Borno to si jẹ ọkan lara awọn to n ṣe ipolongo fun Bola Ahmed Tinubu fun ipo aarẹ. O fi ọrọ yi lede ninu ifọrọwanilẹnuwo kan lori ẹrọ amohunmaworan Channels nibi to ti sọ pe lootọ ni igbakeji aarẹ jẹ eeyan daada ṣugbọn kii ṣe iru eeyan tawọn ọmọ Naijiria nilo lasiko yi.


Wọn par ipade naa pẹlu pe ko si ẹni to juwọ silẹ fun ara wọn amọ awọn agbaagba ni kawọn alatilẹyin oloṣelu kọọkan yago fun itabuku ara ẹni ki wọn si fi iwa ọmọluabi ṣe ipolongo ṣaaju idibo abẹnu to pada waye. Gbolohun yi bẹẹ ṣe ri ninu aworan taa fi sita yi wa lati ẹnu Gomina tẹlẹ ri nipinlẹ Borno to si jẹ ọkan lara awọn to n ṣe ipolongo fun Bola Ahmed Tinubu fun ipo aarẹ. O fi ọrọ yi lede ninu ifọrọwanilẹnuwo kan lori ẹrọ amohunmaworan Channels nibi to ti sọ pe lootọ ni igbakeji aarẹ jẹ eeyan daada ṣugbọn kii ṣe iru eeyan tawọn ọmọ Naijiria nilo lasiko yi. Ọrọ yi naa mu ki oju opo ayelujara sọna tawọn kan si bẹrẹ si ni bẹnu atẹ lu pe o tabuku igbakeji aarẹ. Boya lati fi polowo ọja nitori bi ọrọ ri ṣe gbode, eeyn kan wa sibi ipade apero ẹgbẹ ni Eagles Square ti wọn ti dibo abẹnu APC to si gbe ami kalẹ to ni kawọn eeyan wa mu Ice Cream ti Osinbajo ti n fun awọn ọmọ Naijiria mu lati ọjọ to ti pẹ. Kashim Shettima pad tọrọ aforijin lọdọ Igbakeji aarẹ lori ọrọ to sọ yi.


Ọrọ yi naa mu ki oju opo ayelujara sọna tawọn kan si bẹrẹ si ni bẹnu atẹ lu pe o tabuku igbakeji aarẹ. Boya lati fi polowo ọja nitori bi ọrọ ri ṣe gbode, eeyn kan wa sibi ipade apero ẹgbẹ ni Eagles Square ti wọn ti dibo abẹnu APC to si gbe ami kalẹ to ni kawọn eeyan wa mu Ice Cream ti Osinbajo ti n fun awọn ọmọ Naijiria mu lati ọjọ to ti pẹ. Kashim Shettima pad tọrọ aforijin lọdọ Igbakeji aarẹ lori ọrọ to sọ yi.


Wo kókó mẹ́wàá tó yẹ ko mọ̀ nípa Bola Tinubu, olùdíje ààrẹ fẹ́gbẹ APC

Ẹgbẹ oselu APC ti kede pe Oloye Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lo gbegba oroke ninu ibo abẹnu to se fun awọn oludije to fẹ du ipo aarẹ orilede yii. Tinubu lo ni ibo.......................... ninu eto idibo naa, to si fi idi awọn oludije yoku janlẹ ninu ibo ọhun. Ta ni Bola Tinubu, oludije fun ipo aarẹ fẹgbẹ oselu APC? Asiwaju Bola Ahmed Tinubu jẹ ọmọwe, to si nimọ nipa eto iṣiro, ọrọ aje. Oun naa si tun ni adari ẹgbẹ oṣelu APC lati igba ti wọn ti da silẹ ni ọdun 2013. Bola Tinubu to n dije dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC ti fi igba kan jẹ gomina ipinlẹ Eko lati ọdun 1999 si 2007.


Asiwaju Bola Ahmed Tinubu jẹ ọmọwe, to si nimọ nipa eto iṣiro, ọrọ aje. Oun naa si tun ni adari ẹgbẹ oṣelu APC lati igba ti wọn ti da silẹ ni ọdun 2013. Bola Tinubu to n dije dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC ti fi igba kan jẹ gomina ipinlẹ Eko lati ọdun 1999 si 2007. Ọkan lara awọn orukọ ti awọn eniyan ma n pe ni Jagaban ati pe oun ni Baba isalẹ eto oṣelu ni ipinlẹ Eko ati Guusu Ariwa Naijiria. Wo ohun to yẹ ko mọ nipa Ahmed Bola Tinubu? Ẹkọ iwe kika Ileẹko alakọbẹrẹ St. John's Primary School, Aroloya, ni ipinlẹ Eko ati ileẹkọ Children's Home School ni  Ibadan ni Tinubu lọ.


Ọkan lara awọn orukọ ti awọn eniyan ma n pe ni Jagaban ati pe oun ni Baba isalẹ eto oṣelu ni ipinlẹ Eko ati Guusu Ariwa Naijiria. Wo ohun to yẹ ko mọ nipa Ahmed Bola Tinubu? Ẹkọ iwe kika Ileẹko alakọbẹrẹ St. John's Primary School, Aroloya, ni ipinlẹ Eko ati ileẹkọ Children's Home School ni  Ibadan ni Tinubu lọ. Lẹyin naa lo lọ si orilẹede Amẹrika ni ọdun 1975, nibi to ti lọ kawe ni ileẹkọ Richard J. Daley College  ni  Chicago, Illinois, ko to ṣẹṣẹ wa lọ si ileẹkọ giga Chicago State University. Nibẹ lo ti kẹkọ jade ni ọdun 1979 nipa imọ Accounting. Iru iṣẹ wo lo kọkọ ṣe yatọ si oṣelu?


Lẹyin naa lo lọ si orilẹede Amẹrika ni ọdun 1975, nibi to ti lọ kawe ni ileẹkọ Richard J. Daley College  ni  Chicago, Illinois, ko to ṣẹṣẹ wa lọ si ileẹkọ giga Chicago State University. Nibẹ lo ti kẹkọ jade ni ọdun 1979 nipa imọ Accounting. Iru iṣẹ wo lo kọkọ ṣe yatọ si oṣelu? Ileeṣẹ ilẹ Amẹrika bii Arthur Andersen, Deloitte, Haskins &sells to fi mọ GTE Services Corporation ni Tinubu ti kọkọ ṣiṣẹ ni oke okun. Lẹyin to padawa si Naijiria ni ọdun 1983 lo darapọ mọ ileeṣẹ Mobil Oil, to si di ọga patapata ni ileeṣẹ naa. Bawo ni Tinubu ṣe bẹrẹ oṣelu?


Ileeṣẹ ilẹ Amẹrika bii Arthur Andersen, Deloitte, Haskins &sells to fi mọ GTE Services Corporation ni Tinubu ti kọkọ ṣiṣẹ ni oke okun. Lẹyin to padawa si Naijiria ni ọdun 1983 lo darapọ mọ ileeṣẹ Mobil Oil, to si di ọga patapata ni ileeṣẹ naa. Bawo ni Tinubu ṣe bẹrẹ oṣelu? Ọdun 1992 ni Tinubu bẹrẹ iṣẹ oṣelu lẹyin to darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party. Awọn akẹẹgbẹ rẹ nigba to bẹrẹ oselu ni Shehu Musa Yar'Adua, Umaru Yar'Adua, Atiku Abubakar, ati Baba Gana Kingibe. Awọn yoku ni Rabiu Kwankwaso, Abdullahi Aliyu Sumaila, Magaji Abdullahi, Dapo Sarumi atiYomi Edu.


Ọdun 1992 ni Tinubu bẹrẹ iṣẹ oṣelu lẹyin to darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party. Awọn akẹẹgbẹ rẹ nigba to bẹrẹ oselu ni Shehu Musa Yar'Adua, Umaru Yar'Adua, Atiku Abubakar, ati Baba Gana Kingibe. Awọn yoku ni Rabiu Kwankwaso, Abdullahi Aliyu Sumaila, Magaji Abdullahi, Dapo Sarumi atiYomi Edu. Labẹ ẹgbẹ oṣelu naa lo ti lọ si ile igbimọ aṣofin agba lati ṣoju ẹkun iwọ oorun ipinlẹ Eko. Lẹyin ti wọn wọgile idibo aarẹ ti  12 June 1993 ni Tinubu oludasilẹ ẹgbẹ oṣelu National Democratic Coalition to n pe fun ijọba alagbada ati pe ki gbogbo agbaye gba pe  Moshood Abiola lo bori ninu idibo sipo aarẹ ni Ọjọ Kejila, Oṣu Kẹfa. Tinubu sa asala fun ẹmi rẹ ni ọdun 1994 nigba  ti Ọgagun Sani Abacha fi ipa gbajọba.


Labẹ ẹgbẹ oṣelu naa lo ti lọ si ile igbimọ aṣofin agba lati ṣoju ẹkun iwọ oorun ipinlẹ Eko. Lẹyin ti wọn wọgile idibo aarẹ ti  12 June 1993 ni Tinubu oludasilẹ ẹgbẹ oṣelu National Democratic Coalition to n pe fun ijọba alagbada ati pe ki gbogbo agbaye gba pe  Moshood Abiola lo bori ninu idibo sipo aarẹ ni Ọjọ Kejila, Oṣu Kẹfa. Tinubu sa asala fun ẹmi rẹ ni ọdun 1994 nigba  ti Ọgagun Sani Abacha fi ipa gbajọba. Amọ Tinubu pada si  Naijiria ni ọdun 1998 lẹyin iku Abacha, eleyii to bẹrẹ ijọba tiwantiwa Fourth Republic. Bawo lo ṣe di gomina ipinlẹ Eko? Bola Tinubu to jẹ aayo ẹgbẹ oṣelu Alliance for Democracy (AD) ni idibo gbogboogbo ti ọdun 1999, labẹ iṣakoso awọn adari bii Abraham Adesanya ati Ayo Adebanjo lo gbegba oroke gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko.


Amọ Tinubu pada si  Naijiria ni ọdun 1998 lẹyin iku Abacha, eleyii to bẹrẹ ijọba tiwantiwa Fourth Republic. Bawo lo ṣe di gomina ipinlẹ Eko? Bola Tinubu to jẹ aayo ẹgbẹ oṣelu Alliance for Democracy (AD) ni idibo gbogboogbo ti ọdun 1999, labẹ iṣakoso awọn adari bii Abraham Adesanya ati Ayo Adebanjo lo gbegba oroke gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko. Awọn ti wọn jọ figagbaga ninu idibo abẹle nigba naa ni Funsho Williams ati Wahab Dosunmu. Ọdun mẹjọ lo lo ni ipo gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko lati ọdun 1999 titi de ọdun 2007, ti Babatunde Fashola ti ẹgbẹ oṣelu Action Congress, ti awọn eniyan gbagbọ wi pe Tinubu jẹ baba isalẹ fun si gbajọba. Bola Tinubu ati ọrọ Baba isalẹ Ero ọpọlọpọ eniyan nipe Tinubu ni baba isale ni ipinlẹ Eko nitori awọn iroyin pe oun lo di ọrọ aje ipinlẹ Eko mu.


Awọn ti wọn jọ figagbaga ninu idibo abẹle nigba naa ni Funsho Williams ati Wahab Dosunmu. Ọdun mẹjọ lo lo ni ipo gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko lati ọdun 1999 titi de ọdun 2007, ti Babatunde Fashola ti ẹgbẹ oṣelu Action Congress, ti awọn eniyan gbagbọ wi pe Tinubu jẹ baba isalẹ fun si gbajọba. Bola Tinubu ati ọrọ Baba isalẹ Ero ọpọlọpọ eniyan nipe Tinubu ni baba isale ni ipinlẹ Eko nitori awọn iroyin pe oun lo di ọrọ aje ipinlẹ Eko mu. Bakan naa ni iroyin gbe ni ọdun 2009 pe oun ati Fashola to jẹ gomina ipinlẹ Eko nigba naa kii ṣe ọrẹ mọ, amọ ti Fashola si pada wọle fun igba keji. Amọ ni ọdun 2015 ni igbagbọ wa pe Tinubu lo fi Akinwunmi Anbode sibẹ gẹgẹ bi gomina, eleyii ti Fashola tako nigba naa. Lẹyin naa lo tun fa ọwọ gomina to wa nibẹ lọwọlọwọ Babajide Sanwo-Olu si oke, lẹyin to kẹyin si Akinwunmi Ambode to dije dupo fun saa keji gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko amọ to padanu.


Bakan naa ni iroyin gbe ni ọdun 2009 pe oun ati Fashola to jẹ gomina ipinlẹ Eko nigba naa kii ṣe ọrẹ mọ, amọ ti Fashola si pada wọle fun igba keji. Amọ ni ọdun 2015 ni igbagbọ wa pe Tinubu lo fi Akinwunmi Anbode sibẹ gẹgẹ bi gomina, eleyii ti Fashola tako nigba naa. Lẹyin naa lo tun fa ọwọ gomina to wa nibẹ lọwọlọwọ Babajide Sanwo-Olu si oke, lẹyin to kẹyin si Akinwunmi Ambode to dije dupo fun saa keji gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko amọ to padanu. Ẹsun iwa ibajẹ ti wọn fi kan Bola Tinubu? Lẹyin idibo ọdun 2007 ni ijọba apapọ gbe Tinubu lọ si iwaju Ajọ to n risi iwa jẹgudujẹra lori ẹsun pe oni apo iṣuna mẹrindinlogun si oke okun. Amọ ni ọdun 2009 ni Ajọ EFCC kede pe Tinubu, James Ibori ati Obong Victor Attah ko jẹbi ẹsun iwa jẹdugujẹra.


Ẹsun iwa ibajẹ ti wọn fi kan Bola Tinubu? Lẹyin idibo ọdun 2007 ni ijọba apapọ gbe Tinubu lọ si iwaju Ajọ to n risi iwa jẹgudujẹra lori ẹsun pe oni apo iṣuna mẹrindinlogun si oke okun. Amọ ni ọdun 2009 ni Ajọ EFCC kede pe Tinubu, James Ibori ati Obong Victor Attah ko jẹbi ẹsun iwa jẹdugujẹra. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa Ilẹ Gẹẹsi, Metropolitan Police ni ọdun 2009 ni ipinlẹ Eko wa lara awọn to ra ileeṣẹ ibanisọrọ Econet nigba naa,amọ to ti da Airtel bayii,ti wọn si fẹ lọ gbẹjọ rẹ ni ilẹ okeere. Amọ ijọba apapọ kọ lati fun wọn ni ohun ti wọn nilo ki iwadii le tẹsiwaju. Ni ọpọ igba ni awọn eniyan ti bu ẹnu atẹ lu bi Tinubu ṣe ma n lo Bullion Van lati gbe owo wọ inu ile rẹ to wa ni Bourdillion Road, ni Ikoyi.


Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa Ilẹ Gẹẹsi, Metropolitan Police ni ọdun 2009 ni ipinlẹ Eko wa lara awọn to ra ileeṣẹ ibanisọrọ Econet nigba naa,amọ to ti da Airtel bayii,ti wọn si fẹ lọ gbẹjọ rẹ ni ilẹ okeere. Amọ ijọba apapọ kọ lati fun wọn ni ohun ti wọn nilo ki iwadii le tẹsiwaju. Ni ọpọ igba ni awọn eniyan ti bu ẹnu atẹ lu bi Tinubu ṣe ma n lo Bullion Van lati gbe owo wọ inu ile rẹ to wa ni Bourdillion Road, ni Ikoyi. Amọ esi ti Tinubu ma n fun wọn nipe ibikibi to ba wu oun ni oun le fi owo pamọ sii. Ipa Tinubu ninu eto oṣelu Naijiria Ni ọdun 2006, Tinubu gbiyanju lati jẹki Atiku Abubakar wa si ẹgbẹ oṣelu Action Congress lati wa dije du ipo aarẹ tako ọga rẹ, Olusegun Obasanjo nigba naa lọhun. Amọ Atiku fidi rẹmi ti ẹgbẹ oṣelu PDP si gbegba oroke.


Amọ esi ti Tinubu ma n fun wọn nipe ibikibi to ba wu oun ni oun le fi owo pamọ sii. Ipa Tinubu ninu eto oṣelu Naijiria Ni ọdun 2006, Tinubu gbiyanju lati jẹki Atiku Abubakar wa si ẹgbẹ oṣelu Action Congress lati wa dije du ipo aarẹ tako ọga rẹ, Olusegun Obasanjo nigba naa lọhun. Amọ Atiku fidi rẹmi ti ẹgbẹ oṣelu PDP si gbegba oroke. Lẹyin idibo ọdun 2009 naa ni Tinubu bẹrẹ ijiroro lori ati gbe egbe alatako to lagbara dide tako ẹgbẹ oṣelu APC, eleyii ti abajade rẹ jẹ ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) ni ọdun 2013. Ni ọdun 2014 ni Tinubu ṣe atilẹyin fun Muhammadu Buhari to ti dije du ipo aarẹ ni ọdun 2003, 2007, ati 2011 ko to bori ninu idije naa. Tinubu kọkọ fẹ du ipo igbakeji aarẹ amọ o fi silẹ fun Yemi osinbajo to jẹ eniyan tirẹ ati kọmisọna fun eto idajọ, nipinle ̣Eko .


Lẹyin idibo ọdun 2009 naa ni Tinubu bẹrẹ ijiroro lori ati gbe egbe alatako to lagbara dide tako ẹgbẹ oṣelu APC, eleyii ti abajade rẹ jẹ ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) ni ọdun 2013. Ni ọdun 2014 ni Tinubu ṣe atilẹyin fun Muhammadu Buhari to ti dije du ipo aarẹ ni ọdun 2003, 2007, ati 2011 ko to bori ninu idije naa. Tinubu kọkọ fẹ du ipo igbakeji aarẹ amọ o fi silẹ fun Yemi osinbajo to jẹ eniyan tirẹ ati kọmisọna fun eto idajọ, nipinle ̣Eko . Lati  ọdun 2015 titi di asiko yii ti ẹgbẹ oṣelu APC ti n ṣejọba ni Asiwaju ti n kopa ribiribi lati ripe ẹgbẹ naa tẹsiwaju. Amọ ni ọdun 2020 ni ẹgbẹ yọ Adam Oshiomole kuro gẹgẹ bi alaga ẹgbẹ oṣelu naa, eleyii ti ọpọ ero wo pe lọna ati gbegi dina Tinubu pe oun fẹ dije du ipo aarẹ ni. Amọ ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Kini, ọdun 2022 ni Tinubu fi lede pe oun fẹ dije du ipo aarẹ Naijiria, ti o si fitọ aarẹ Muhammadu Buhari leti.


Lati  ọdun 2015 titi di asiko yii ti ẹgbẹ oṣelu APC ti n ṣejọba ni Asiwaju ti n kopa ribiribi lati ripe ẹgbẹ naa tẹsiwaju. Amọ ni ọdun 2020 ni ẹgbẹ yọ Adam Oshiomole kuro gẹgẹ bi alaga ẹgbẹ oṣelu naa, eleyii ti ọpọ ero wo pe lọna ati gbegi dina Tinubu pe oun fẹ dije du ipo aarẹ ni. Amọ ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Kini, ọdun 2022 ni Tinubu fi lede pe oun fẹ dije du ipo aarẹ Naijiria, ti o si fitọ aarẹ Muhammadu Buhari leti.


Atiku, Tinubu, Kwankwaso, Obi àti àwọn mìí tó fẹ́ gba ipò lọ́wọ́ Buhari ní 2023

Ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ osẹlu ni Naijiria lo ti pari idibo abẹle wọn lati yan awọn ti yoo ṣoju wọn ninu idibo gbogboogbo ti yoo waye lọdun 2023. Lara awọn ẹgbẹ to ti yan oludije si ipo aarẹ ni ẹgbẹ to wa ni iṣakoso, All Progressives Congress. Peoples Democratic Party, Labour Party, Young Progressives Party, New Nigeria Peoples Party, ati awọn mii. Akọsilẹ re e nipa awọn oludije ẹgbẹ kọọkan: Ọmọọba Malik di oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ oṣelu Young Progressives Party, lẹyin ti wọn ṣe idibo abẹle wọn lọjọru. Akọsilẹ nipa rẹ to wa lori ayelujara Wikipedia fihan pe ọmọ ọba Ohinoyi ti ilẹ Ebira, nipinlẹ  Kogi ni. Olowo tabua ti ọpọ si ‘bilionaire’ ni latara ileeṣẹ rẹ Bicernegy ati Formula One team Arrows A20.


Akọsilẹ re e nipa awọn oludije ẹgbẹ kọọkan: Ọmọọba Malik di oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ oṣelu Young Progressives Party, lẹyin ti wọn ṣe idibo abẹle wọn lọjọru. Akọsilẹ nipa rẹ to wa lori ayelujara Wikipedia fihan pe ọmọ ọba Ohinoyi ti ilẹ Ebira, nipinlẹ  Kogi ni. Olowo tabua ti ọpọ si ‘bilionaire’ ni latara ileeṣẹ rẹ Bicernegy ati Formula One team Arrows A20. Ọjọru ọsẹ yii bakan naa ni ẹgbẹ osẹlu New Nigeria Peoples Party, naa ṣe idibo abẹle wọn nilu Abuja. Nibẹ si ni gomina ipinlẹ Kano nigba kan, Rabiu Kwankwaso ti jawe olubori gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ naa fun ipo aarẹ. Saa meji lo ṣe gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Kano.


Ọjọru ọsẹ yii bakan naa ni ẹgbẹ osẹlu New Nigeria Peoples Party, naa ṣe idibo abẹle wọn nilu Abuja. Nibẹ si ni gomina ipinlẹ Kano nigba kan, Rabiu Kwankwaso ti jawe olubori gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ naa fun ipo aarẹ. Saa meji lo ṣe gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Kano. Lẹyin naa lo di aṣofin agba, sẹnetọ, laarin ọdun 2015 si 2019. Ẹwẹ, Kwankwaso jẹ minisita fun eto aabo labẹ iṣakoso Olusegun Obasanjo. Ọdun 2023 ni yoo jẹ igba kẹta to ti n du ipo aarẹ Naijiria.


Lẹyin naa lo di aṣofin agba, sẹnetọ, laarin ọdun 2015 si 2019. Ẹwẹ, Kwankwaso jẹ minisita fun eto aabo labẹ iṣakoso Olusegun Obasanjo. Ọdun 2023 ni yoo jẹ igba kẹta to ti n du ipo aarẹ Naijiria. Osu to kọja ni Omoyele Sowore gbegba oroke nibi ibo abẹle ẹgbẹ osẹlu Africa Action Congress, AAC, gẹgẹ bi oludije fun ipo aarẹ. Igbakeji re e ti Sowore n dije fun ipo naa. Ọdun 2019 ni igba akọkọ.


Osu to kọja ni Omoyele Sowore gbegba oroke nibi ibo abẹle ẹgbẹ osẹlu Africa Action Congress, AAC, gẹgẹ bi oludije fun ipo aarẹ. Igbakeji re e ti Sowore n dije fun ipo naa. Ọdun 2019 ni igba akọkọ. Sowore ni oludasilẹ ileeọ̀ẹ iroyin Sahara Reporters. O ti fi igba kan wa ni ẹwọn, nitori iwọde Revolution Now, to sẹ agbatẹru rẹ jakejado Naijiria lọdun diẹ sẹyin. Gomina ipinlẹ Anambra nigba kan ni Peter Obi.


Sowore ni oludasilẹ ileeọ̀ẹ iroyin Sahara Reporters. O ti fi igba kan wa ni ẹwọn, nitori iwọde Revolution Now, to sẹ agbatẹru rẹ jakejado Naijiria lọdun diẹ sẹyin. Gomina ipinlẹ Anambra nigba kan ni Peter Obi. Oun si ni oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu Labour Party. Ẹgbẹ osẹlu PDP ni Obi wa tẹlẹ, nibẹ lo si ti kọkọ fẹ ẹ dije. Amọ o fi ẹgbẹ naa silẹ ni oṣu to kọja nitori awọn idi kan. Igba kinni re e ti yoo dije fun ipo aarẹ.


Oun si ni oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu Labour Party. Ẹgbẹ osẹlu PDP ni Obi wa tẹlẹ, nibẹ lo si ti kọkọ fẹ ẹ dije. Amọ o fi ẹgbẹ naa silẹ ni oṣu to kọja nitori awọn idi kan. Igba kinni re e ti yoo dije fun ipo aarẹ. Amọ o dije gẹgẹ bi igbakeji aarẹ fun Atiku Abubakar lọdun 2019. Amọ wọn ko wọle. Ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party, SDP, yan Ọmọọba Adebayo gẹgẹ bi oludije wọn, nibi idibo abẹle ti wọn ṣe lọjọru nilu Abuja.


Amọ o dije gẹgẹ bi igbakeji aarẹ fun Atiku Abubakar lọdun 2019. Amọ wọn ko wọle. Ẹgbẹ oṣelu Social Democratic Party, SDP, yan Ọmọọba Adebayo gẹgẹ bi oludije wọn, nibi idibo abẹle ti wọn ṣe lọjọru nilu Abuja. Agbẹjọro ni. Oun si ni oludasilẹ ileeṣẹ amohunmaworan KAFTAN Television. Oun ni ọmọkunrin to dagba ju laarin awọn ọmọ oloogbe Moshood Abiola.


Agbẹjọro ni. Oun si ni oludasilẹ ileeṣẹ amohunmaworan KAFTAN Television. Oun ni ọmọkunrin to dagba ju laarin awọn ọmọ oloogbe Moshood Abiola. Oun si ni oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu Peoples Redemption Party. Oniṣowo ni Kola. Igba akọkọ kọ re e ti yoo dije.


Oun si ni oludije fun ipo aarẹ lati inu ẹgbẹ osẹlu Peoples Redemption Party. Oniṣowo ni Kola. Igba akọkọ kọ re e ti yoo dije. Gomina ipinlẹ Eko nigba kan, Bola Tinubu lo bori nibi idibo abẹle ẹgbẹ osẹlu All Progressives Congress lọjọru, gẹgẹ bi oludije wọn fun ipo aarẹ. Saa meji lo ṣe gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Eko. Bakan naa lo sẹ sẹnetọ ni saa iṣejọba to ṣaaju ti Sani Abacha.