Nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ajẹmẹ́rọ ayárabíàṣá yìí, kíni àwọn ìlànà tí àwọn ènìyàn wọ̀nyí ń lò láti ṣe àmúlò àwọn gbàgede wọ̀nyí ní ọ̀nà tí ó ní ààbò? Gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe rí i nínú iṣẹ́ ìwádìí náà, àwọn ohun-èlò ìṣàkóso ọ̀rọ̀-ìfiwọlé ni ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ tí ó sì ní ààbò jù lọ. Ọ̀kán nínú àwọn olùkópa ṣàlàyé lẹ́kùnúnrẹ́rẹ́ ìlànà lílo ìfẹ̀rílàdìí ọlọ́nàméjì (two step verification) àti àwọn Àsopọ̀ Ìdákọ́ńkọ́ orí Ayélujára (VPNs). Síbẹ̀, kiní kan ṣoṣo tí àwọn akópa mẹ́rẹ̀ẹ̀rin náà sọ ní pé, bí-ó-ti-lẹ̀-jẹ́-pé àwọn gbàgede náà ní àwọn ààtò tí ó pèsè ìdáààbòbò, kò sí àrídájú pé wọ́n ní ààbò tí ó péye, tí ààbò náà sì wà lọ́wọ́ aṣàmúlò. Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe kọ ọ́ sílẹ̀, ọ̀kan lára àwọn akópa náà ṣàlàyé pé, “àwọn aṣàmúlò gbọ́dọ̀ ṣọ́ra fún àwọn nǹkan ìkọ̀kọ̀ tí wọ́n yóò máa fi sí orí ẹ̀rọ ayélujára àti ọ̀nà tí wọ́n ń gbà lò ó, nítorí pé kì í ṣe gbogbo ohun tí à ń ṣe ní ibi-ìkọ̀kọ̀ ayé ẹni ni ó yẹ láti gbé sí orí ẹ̀rọ-ayélujára.” Bákan náà, “ọ̀pọ̀lọpọ̀à wọn òǹṣàmúlò ni ó ń ṣera rẹ̀, bí wọ́n ṣe ń gbé ìrìnàjò wọn sórí ẹ̀rọ-ayélukára-bí-ajere ni wọ́n ń jẹ́ kí ayé mọ ibi tí àwọn wà.” Ní ọ̀rọ̀ olùkópa náà: àwọn gbàgede wọ̀nyí ní ààbò, kò sì tún ní ààbò. Bí ó bá máa ní ààbò, bí kò sì ní ní ààbò, mo lérò wí pé ọwọ́ wa náà ni ààbò náà pọ̀ sí.


Ọ̀rọ̀ Ààbò Ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè wa, àwọn Àbá láti ọwọ́ onígbèjà èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

Síbẹ̀, kiní kan ṣoṣo tí àwọn akópa mẹ́rẹ̀ẹ̀rin náà sọ ní pé, bí-ó-ti-lẹ̀-jẹ́-pé àwọn gbàgede náà ní àwọn ààtò tí ó pèsè ìdáààbòbò, kò sí àrídájú pé wọ́n ní ààbò tí ó péye, tí ààbò náà sì wà lọ́wọ́ aṣàmúlò. Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe kọ ọ́ sílẹ̀, ọ̀kan lára àwọn akópa náà ṣàlàyé pé, “àwọn aṣàmúlò gbọ́dọ̀ ṣọ́ra fún àwọn nǹkan ìkọ̀kọ̀ tí wọ́n yóò máa fi sí orí ẹ̀rọ ayélujára àti ọ̀nà tí wọ́n ń gbà lò ó, nítorí pé kì í ṣe gbogbo ohun tí à ń ṣe ní ibi-ìkọ̀kọ̀ ayé ẹni ni ó yẹ láti gbé sí orí ẹ̀rọ-ayélujára.” Bákan náà, “ọ̀pọ̀lọpọ̀à wọn òǹṣàmúlò ni ó ń ṣera rẹ̀, bí wọ́n ṣe ń gbé ìrìnàjò wọn sórí ẹ̀rọ-ayélukára-bí-ajere ni wọ́n ń jẹ́ kí ayé mọ ibi tí àwọn wà.” Ní ọ̀rọ̀ olùkópa náà: àwọn gbàgede wọ̀nyí ní ààbò, kò sì tún ní ààbò. Bí ó bá máa ní ààbò, bí kò sì ní ní ààbò, mo lérò wí pé ọwọ́ wa náà ni ààbò náà pọ̀ sí. Lákọ̀ọ́kọ́ nípa àwọn nǹkan tí àwa náà ń gbé sórí ayélujára, kì í ṣe gbogbo ohun tí a bá ń ṣe tí ó jẹ́ nǹkan ìkọ̀kọ̀ ni ó bá ayélujára mu. Púpò nínú wa ni ó máa ń ṣe àṣejù, nǹkan tí kò yẹ kí a gbé sórí ayélujára ni a máa ń fi síbẹ̀. Ní ìwòye ti akópa mìíràn: “ọ̀rọ̀ nípa àìláàbò di ọwọ́ òǹṣàmúlò àti ọ̀nà tí wọ́n gbà ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára, ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá sì bẹ̀rẹ̀ níbi ṣiṣẹ́ àdínkù sí irúfẹ́ àwọn ìwífún tí ó lè ṣàkóbá tàbí mú ìpalára wá fún òǹṣàmúlò lọ́jọ́ iwájú lórí ẹ̀rọ-ayélujára látàrí ohun tí à ń gbé sórí ẹ̀rọ-ayélukára.” Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí náà ti fi hàn, àwọn ọmọYorùbá mẹ́rẹ̀ẹ̀rin tí ó ń ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára wọ̀nyí ni ó ṣẹ̀dá ìlànà ààbò tiwọn, kíkọ́gbọ́n láti ara àwọn òǹṣàmúlò mìíràn, àti láti ara àwọn àbájáde ìrírí òdì bíi ìṣàmúlò jíjágbà tàbí fíṣíìnì tí wọ́n fi ń takóró wọnú ìṣàmúlò oníṣàmúlò.


Lákọ̀ọ́kọ́ nípa àwọn nǹkan tí àwa náà ń gbé sórí ayélujára, kì í ṣe gbogbo ohun tí a bá ń ṣe tí ó jẹ́ nǹkan ìkọ̀kọ̀ ni ó bá ayélujára mu. Púpò nínú wa ni ó máa ń ṣe àṣejù, nǹkan tí kò yẹ kí a gbé sórí ayélujára ni a máa ń fi síbẹ̀. Ní ìwòye ti akópa mìíràn: “ọ̀rọ̀ nípa àìláàbò di ọwọ́ òǹṣàmúlò àti ọ̀nà tí wọ́n gbà ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára, ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá sì bẹ̀rẹ̀ níbi ṣiṣẹ́ àdínkù sí irúfẹ́ àwọn ìwífún tí ó lè ṣàkóbá tàbí mú ìpalára wá fún òǹṣàmúlò lọ́jọ́ iwájú lórí ẹ̀rọ-ayélujára látàrí ohun tí à ń gbé sórí ẹ̀rọ-ayélukára.” Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí náà ti fi hàn, àwọn ọmọYorùbá mẹ́rẹ̀ẹ̀rin tí ó ń ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára wọ̀nyí ni ó ṣẹ̀dá ìlànà ààbò tiwọn, kíkọ́gbọ́n láti ara àwọn òǹṣàmúlò mìíràn, àti láti ara àwọn àbájáde ìrírí òdì bíi ìṣàmúlò jíjágbà tàbí fíṣíìnì tí wọ́n fi ń takóró wọnú ìṣàmúlò oníṣàmúlò. Síbẹ̀síbẹ̀, bí Ọmọ Yoòbá ṣe sọ, “àìsílárọ̀ọ́wọ́tó àwọn ohun-àmúlò ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ẹ̀kọ́ ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní ipa ribiribi lórí lílo àwọn ohun-èlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá fún ìdáààbòbò àti àtiṣe láti dáàbò bo ara ẹni lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere.” Ọ̀nà wo ni ìkóraẹniníjánu ṣe ń dín ìkópa òǹṣàmúlò kù lórí ẹ̀rọ-ayélukára? Ǹjẹ́ rírí àǹfààní sí ìwífún lórí ààbò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá yóò mú kí ìpolongo nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ìkóraẹniníjánu ó gbèrò sí i, nígbàtí wọ́n ń ṣe ìmúdárasíi gbígbé nǹkan sórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè wọn? Ẹ̀rọ-ayélujára fún gbogbo ènìyàn, ní àwọn èdè wa Gbogbo àwọn akópa pátá ló sọ wí pé àwọn rí àǹfààní sí ìwífún nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ṣùgbọ́n èdè Gẹ̀ẹ́sì ni wọ́n fi kọ́ ọ, wọn ò sì lè sọ pàtó bóyá àwọn ohun-èlò wọ̀nyí wà ní àrọ́wọ́tó lédè Yorùbá.


Síbẹ̀síbẹ̀, bí Ọmọ Yoòbá ṣe sọ, “àìsílárọ̀ọ́wọ́tó àwọn ohun-àmúlò ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ẹ̀kọ́ ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní ipa ribiribi lórí lílo àwọn ohun-èlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá fún ìdáààbòbò àti àtiṣe láti dáàbò bo ara ẹni lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere.” Ọ̀nà wo ni ìkóraẹniníjánu ṣe ń dín ìkópa òǹṣàmúlò kù lórí ẹ̀rọ-ayélukára? Ǹjẹ́ rírí àǹfààní sí ìwífún lórí ààbò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá yóò mú kí ìpolongo nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ìkóraẹniníjánu ó gbèrò sí i, nígbàtí wọ́n ń ṣe ìmúdárasíi gbígbé nǹkan sórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè wọn? Ẹ̀rọ-ayélujára fún gbogbo ènìyàn, ní àwọn èdè wa Gbogbo àwọn akópa pátá ló sọ wí pé àwọn rí àǹfààní sí ìwífún nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ṣùgbọ́n èdè Gẹ̀ẹ́sì ni wọ́n fi kọ́ ọ, wọn ò sì lè sọ pàtó bóyá àwọn ohun-èlò wọ̀nyí wà ní àrọ́wọ́tó lédè Yorùbá. Àìtó àyè sí ìwífún nípa ohun gbogbo tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè Yorùbá fi ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá fún àwọn òǹṣàmúlò rẹ̀ sínú ewu. Gẹ́gẹ́ bí àlàyé Ọmọ Yoòbá: “Ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá jẹ́ ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn tí a gbọdọ̀ dáàbò bò ní gbogbo ọ̀nà. Àwọn ohun-àmúlò nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá wà ní èdè Gẹ̀ẹ́sì jàntìrẹrẹ, àti èyí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìdáààbòbò orí ẹ̀rọ-ayélujára àti ibi-ìkọ̀kọ̀.


Àìtó àyè sí ìwífún nípa ohun gbogbo tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè Yorùbá fi ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá fún àwọn òǹṣàmúlò rẹ̀ sínú ewu. Gẹ́gẹ́ bí àlàyé Ọmọ Yoòbá: “Ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá jẹ́ ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn tí a gbọdọ̀ dáàbò bò ní gbogbo ọ̀nà. Àwọn ohun-àmúlò nípa ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá wà ní èdè Gẹ̀ẹ́sì jàntìrẹrẹ, àti èyí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìdáààbòbò orí ẹ̀rọ-ayélujára àti ibi-ìkọ̀kọ̀. Síbẹ̀, kò fi bẹ́ẹ̀ sí àyè fún àwọn tí ó ń sọ èdè Yorùbá nítorí àìsílárọ̀wọ́tó àwọn ohun-àmúlò ẹ̀kọ́ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá wọ̀nyí ní èdè Ìbílẹ̀ wọn, èyí tí ó ti dá kún àìní àṣà ààbò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní àárín àwọn ọmọ Yorùbá náà.” Tayọ ìmòye-taraẹni àti àbójútó ẹnìkọ̀ọ̀kan tí àwọn olùsọ ìbílẹ̀ Yorùbá ń gbàmọ́ra, ó ṣì nílò ìsọ-ketekete àti ìgbésẹ̀ ní ṣísẹ̀ntẹ̀lé tí yóò mú kí ẹ̀rọ-ayélujára ó di agbo fún gbogbo ènìyàn. Fún àpẹẹrẹ, ìhu àwọn ojúiṣẹ́ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, gbàgede, àti ìwífún ní àwọn èdè bí i Yorùbá jẹ́ kànránǹgídá fún àwọn òǹṣàmúlò láti lọ́wọ́ nínú àwọn ìpinnu àti àgbékalẹ̀ àwọn ohun-èlò tí ó wà ní onírúurú èdè àgbáyé. Látàrí àwọn àbájáde tí ó jẹ yọ yìí, Ọmọ Yoòbá dá àwọn àbá tí a tó jọ wọ̀nyìí: Àwọn nǹkan orí ẹ̀rọ-ayélujára àti ohun-àmúlò lórí ìlànà ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, ibi ìkọ̀kọ̀ pípamọ́ lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere, mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ètò-ẹ̀kọ́ ní èdè Ìbílẹ̀ Yorùbá fún àwọn ènìyàn àwùjọ tí ó ń sọ èdè náà gbọdọ̀ pọ̀ bẹẹrẹ.


Síbẹ̀, kò fi bẹ́ẹ̀ sí àyè fún àwọn tí ó ń sọ èdè Yorùbá nítorí àìsílárọ̀wọ́tó àwọn ohun-àmúlò ẹ̀kọ́ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá wọ̀nyí ní èdè Ìbílẹ̀ wọn, èyí tí ó ti dá kún àìní àṣà ààbò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní àárín àwọn ọmọ Yorùbá náà.” Tayọ ìmòye-taraẹni àti àbójútó ẹnìkọ̀ọ̀kan tí àwọn olùsọ ìbílẹ̀ Yorùbá ń gbàmọ́ra, ó ṣì nílò ìsọ-ketekete àti ìgbésẹ̀ ní ṣísẹ̀ntẹ̀lé tí yóò mú kí ẹ̀rọ-ayélujára ó di agbo fún gbogbo ènìyàn. Fún àpẹẹrẹ, ìhu àwọn ojúiṣẹ́ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, gbàgede, àti ìwífún ní àwọn èdè bí i Yorùbá jẹ́ kànránǹgídá fún àwọn òǹṣàmúlò láti lọ́wọ́ nínú àwọn ìpinnu àti àgbékalẹ̀ àwọn ohun-èlò tí ó wà ní onírúurú èdè àgbáyé. Látàrí àwọn àbájáde tí ó jẹ yọ yìí, Ọmọ Yoòbá dá àwọn àbá tí a tó jọ wọ̀nyìí: Àwọn nǹkan orí ẹ̀rọ-ayélujára àti ohun-àmúlò lórí ìlànà ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, ibi ìkọ̀kọ̀ pípamọ́ lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere, mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ètò-ẹ̀kọ́ ní èdè Ìbílẹ̀ Yorùbá fún àwọn ènìyàn àwùjọ tí ó ń sọ èdè náà gbọdọ̀ pọ̀ bẹẹrẹ. Àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ atúmọ̀-èdè àti aṣọ-èdè-ditìbílẹ̀ ní láti ṣiṣẹ́ kí wọn ó túmọ̀ ohun-àmúlò ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ibi-ìkọ̀kọ̀ pípamọ́ sí èdè Yorùbá kí àwọn èdè-ìperí kàǹkà tí ó le lè baà yéni yékéyéké. Kí àwùjọ àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀nà ẹ̀rọ tí yóò fi àyè sílẹ̀ fún àwọn ìlànà wọ̀nyí nípa ṣíṣẹ̀dá àwọn irinṣẹ́ tí yóò ṣe àfikún èdè Yorùbá àti àwọn èdè Ilẹ̀ Adúláwọ̀ mìíràn. Kí àwọn Ẹgbẹ́ Àwùjọ ó tẹramọ́ ìpolongo láàárín gbogbo ènìyàn àwùjọ, kí wọ́n ṣètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́, kí wọ́n sì gbárùkù ti mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí yóò mú wọn lóye kíkún nípa ọ̀rọ̀ ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá.


Àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ atúmọ̀-èdè àti aṣọ-èdè-ditìbílẹ̀ ní láti ṣiṣẹ́ kí wọn ó túmọ̀ ohun-àmúlò ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá, mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti ibi-ìkọ̀kọ̀ pípamọ́ sí èdè Yorùbá kí àwọn èdè-ìperí kàǹkà tí ó le lè baà yéni yékéyéké. Kí àwùjọ àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀nà ẹ̀rọ tí yóò fi àyè sílẹ̀ fún àwọn ìlànà wọ̀nyí nípa ṣíṣẹ̀dá àwọn irinṣẹ́ tí yóò ṣe àfikún èdè Yorùbá àti àwọn èdè Ilẹ̀ Adúláwọ̀ mìíràn. Kí àwọn Ẹgbẹ́ Àwùjọ ó tẹramọ́ ìpolongo láàárín gbogbo ènìyàn àwùjọ, kí wọ́n ṣètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́, kí wọ́n sì gbárùkù ti mímọ̀ọ́lò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí yóò mú wọn lóye kíkún nípa ọ̀rọ̀ ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá. Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe ṣàròyé, “bí ó bá jẹ́ pé gbogbo ènìyàn ni ẹ̀rọ-ayélujára yẹ kí ó wà fún, a jẹ́ pé ó yẹ kí ó wà ní èdè gbogbo ènìyàn,” èyí tí ó pè fún akitiyan tí ó pọ̀ àti ìkáràmásìkí. Àwọn Yorùbá bọ̀, “igi kan ò lè dágbó ṣe,” ó yẹ kí a gbáríjọpọ̀ láti mú ìlépa tí ó káríayé yìí wá sí ìmúṣẹ.


Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe ṣàròyé, “bí ó bá jẹ́ pé gbogbo ènìyàn ni ẹ̀rọ-ayélujára yẹ kí ó wà fún, a jẹ́ pé ó yẹ kí ó wà ní èdè gbogbo ènìyàn,” èyí tí ó pè fún akitiyan tí ó pọ̀ àti ìkáràmásìkí. Àwọn Yorùbá bọ̀, “igi kan ò lè dágbó ṣe,” ó yẹ kí a gbáríjọpọ̀ láti mú ìlépa tí ó káríayé yìí wá sí ìmúṣẹ.


‘Awọn ọmọọṣẹ Buhari n gbogun ti Tinubu gidigidi’

Gomina ipinle Kaduna nile hausa lohun un, Nasir El Rufai ti so o di mimo pe awon omoose Aare Muhammadu Buhari ti won n sise pelu baba naa ni Aso Rock, l’Abuja n gbogun ti Asiwaju Bola Tinubu, won ko si fe ko wole ibo aare. Tinubu ni oludije fun ipo Aare labe asia egbe oselu APC. El Rufai soro yii laaro Wesde nigba to yoju si ori telifisan Channels nibi ti won ti se itakuroso pelu re. Okunrin naa ni awon igbese ti ileese Aare n gbe fihan pe awon to n sise pelu ileese Aare ko fe ki Tinubu wole rara. Bee o ba gbagbe, laipe yii ni Tinubu funra re tako igbese Buhari lori oro epo bentiroo ati pipaaro owo naira, eto tuntun ti ileese CBN sese gbe jade. Awon eeyan ni bi eni tako Buhari lohun ti Tinubu se.


Okunrin naa ni awon igbese ti ileese Aare n gbe fihan pe awon to n sise pelu ileese Aare ko fe ki Tinubu wole rara. Bee o ba gbagbe, laipe yii ni Tinubu funra re tako igbese Buhari lori oro epo bentiroo ati pipaaro owo naira, eto tuntun ti ileese CBN sese gbe jade. Awon eeyan ni bi eni tako Buhari lohun ti Tinubu se. Sugbon Rufai ni, loooto lohun ti Tinubu so, o si han daju pe awon kan to n sise pelu Aare ko fe ki okunrin naa wole, nitori pe won padanu ninu ibo to waye. Awon kan lori ero ayelujara so pe Igbakeji Aare Yemi Osinbajo lokunrin naa n naka abuku naa si.


Sugbon Rufai ni, loooto lohun ti Tinubu so, o si han daju pe awon kan to n sise pelu Aare ko fe ki okunrin naa wole, nitori pe won padanu ninu ibo to waye. Awon kan lori ero ayelujara so pe Igbakeji Aare Yemi Osinbajo lokunrin naa n naka abuku naa si.


Awọn fọkanaisa ti fi kun owo iṣẹ wọn, iye ti wọn n gba bayii ree …

Pelu bi owongogo ti n lo niluu, egbe awon fokanaisa, iyen awon to n tun taya se naa ti kede afikun owo ise won. Ohun taa gbo ni pe egbe naa ti fi kun owo ategun ti won n fe sinu taya, bee ni won si tun ti fi kun owo ti won n tun taya to ba jo se. Owo tawon oko ayokele maa san, yato si eyi ti awon onimoto jiipu maa san, tiwon naa si tun yato si eyi ti awon to n wa tirela maa san. Tawon onikeke marwa ati okada naa si tun yato sira won. E wo iye ti won fee maa gba ninu aworan yii.


Ileeṣẹ irẹsi tuntun maa sọ Imọta dilẹ Aje bii t’Idumọta

* Ẹbun ọgbọn ọdun mi lori itẹ ti Sanwo-Olu fun mi ni – Ranọdu tiluu Imọta * Ohun ti ẹ gbọdọ mọ nipa ileeṣẹ irẹsi naa ree Sam Akinrole Irinajo naa bere lodun 2011, nigba ti ijoba Babatunde Fasola bere eto kan ti won n pe ni Eko Rice, ko too di pe ohun gbogbo pari losu to koja yii. O pe tawon araalu, paapaa awon olugbe Eko, awon agbe oniresi, ati awon onisowo iresi ti n reti igba tijoba maa bere si i ta iresi ti won n se l’Ekoo. Ohun to si fa a ni aseyori Lake Rice eyi ti ijoba Eko pelu ajosepo ipinle Kebbi se nigba naa, paapaa lasiko ijoba Akinwunmi Ambode. Opo eeyan ni won kan saara si ajosepo naa nigba yen, ko too di pe Ambode ko se ijoba eleekeji. Sugbon sibe, ijoba seleri pe ileese iresi kan n bo lona to maa laamilaaka, to maa bo asiri ipinle Eko ati awon to yi i ka. Amo, awon eeyan ko fi bee gbagbo nitori ojoojumo ni won sun ojo ipari ileese naa siwaju.


Opo eeyan ni won kan saara si ajosepo naa nigba yen, ko too di pe Ambode ko se ijoba eleekeji. Sugbon sibe, ijoba seleri pe ileese iresi kan n bo lona to maa laamilaaka, to maa bo asiri ipinle Eko ati awon to yi i ka. Amo, awon eeyan ko fi bee gbagbo nitori ojoojumo ni won sun ojo ipari ileese naa siwaju. O ti pari bayii, ise ti bere nibe, won si ti bere si i se iresi tawon eeyan le je jade lati ileese naa. Ohun to tubo mu ki ileese yii yato ni pe, yato si ti Lake Rice to je pe seni won kan n gbe iresi wa fun wa lati ipinle Kebbi nile Hausa lohun un, eyi ti won pe ni Eko Rice yii, ibi ni won ti maa se, yato si pe awon eeyan maa ri ounje je, anfaani ise yanturu yoo tun po fun awon agbe atawon araalu ti won n wase, paapaa lagbegbe ti ileese naa wa. Ile nla ni won gbe ileese naa le lori niluu Imota, ohun ti Asejere si gbo ni pe apo iresi alaadota kilo to fee to milionu meta ni ileese naa yoo maa seto re lodoodun, awon egbeegberun eeyan ni won si maa lanfaani ati sise nibe, paapaa awon olugbe Eko atagbegbe re.


O ti pari bayii, ise ti bere nibe, won si ti bere si i se iresi tawon eeyan le je jade lati ileese naa. Ohun to tubo mu ki ileese yii yato ni pe, yato si ti Lake Rice to je pe seni won kan n gbe iresi wa fun wa lati ipinle Kebbi nile Hausa lohun un, eyi ti won pe ni Eko Rice yii, ibi ni won ti maa se, yato si pe awon eeyan maa ri ounje je, anfaani ise yanturu yoo tun po fun awon agbe atawon araalu ti won n wase, paapaa lagbegbe ti ileese naa wa. Ile nla ni won gbe ileese naa le lori niluu Imota, ohun ti Asejere si gbo ni pe apo iresi alaadota kilo to fee to milionu meta ni ileese naa yoo maa seto re lodoodun, awon egbeegberun eeyan ni won si maa lanfaani ati sise nibe, paapaa awon olugbe Eko atagbegbe re. Yato si ileese ti yoo maa se iresi jade yii to wa lori ogba naa, bee ni won tun ni awon irinse ti won le maa toju iresi ti won ko ba tete ri ta soja si. Oto ni ki ounje wa nile, oto tun ni ki won ribi toju awon eyi ti won ko ri ta si, ko ma ba a baje mole. Irinse igbalode ni won ti ra sileese naa, gege bi olugbaninimoran fun gomina lori oro iresi yii, Omowe Rotimi Fasola se so fun Asejere.


Yato si ileese ti yoo maa se iresi jade yii to wa lori ogba naa, bee ni won tun ni awon irinse ti won le maa toju iresi ti won ko ba tete ri ta soja si. Oto ni ki ounje wa nile, oto tun ni ki won ribi toju awon eyi ti won ko ri ta si, ko ma ba a baje mole. Irinse igbalode ni won ti ra sileese naa, gege bi olugbaninimoran fun gomina lori oro iresi yii, Omowe Rotimi Fasola se so fun Asejere. O ni ileese yii wa ninu awon to tobi ju lagbaaye, bee lawon irinse ti won n lo lagbaye wa nibe. Gbogbo awon toro kan ni won wa nibi ifilole naa losu to koja, yato si Aare Muhammadu Buhari to je alejo pataki nibi ifilole naa, awon ti won tun wa nibe ni egbe awon agbe taa mo si All Farmers Association of Nigeria (AFAN), Ogbonge Women Farmers Association, Rice Farmers Association of Nigeria (RIFAN), Small Scale Women Farmers Organisation (SWOFON), atawon omoleewe ti ifilole naa wa soju won. Bo tie je pe ko ti i seni kan to so pato iye ti won yoo maa ta iresi naa loja, ohun kan to daju ni pe nigba ti iresi yii ba pada de oja, yoo mu ki nnkan rorun fun awon araalu, paapaa owo ounje iresi.


O ni ileese yii wa ninu awon to tobi ju lagbaaye, bee lawon irinse ti won n lo lagbaye wa nibe. Gbogbo awon toro kan ni won wa nibi ifilole naa losu to koja, yato si Aare Muhammadu Buhari to je alejo pataki nibi ifilole naa, awon ti won tun wa nibe ni egbe awon agbe taa mo si All Farmers Association of Nigeria (AFAN), Ogbonge Women Farmers Association, Rice Farmers Association of Nigeria (RIFAN), Small Scale Women Farmers Organisation (SWOFON), atawon omoleewe ti ifilole naa wa soju won. Bo tie je pe ko ti i seni kan to so pato iye ti won yoo maa ta iresi naa loja, ohun kan to daju ni pe nigba ti iresi yii ba pada de oja, yoo mu ki nnkan rorun fun awon araalu, paapaa owo ounje iresi. Iru e lo sele lasiko ti won n ko Lake Rice wole lati ipinle Kebbi nigba naa lohun un. Ohun ti Oniru ba Asejere so nipa ileese Iresi Imota Nigba ti Oba Omogbolahan Wasiu, Oniru tile Iru n ba Asejere soro lojo ifilole ileese iresi to wa niluu Imota yii, baba naa so fun akoroyin wa pe oun ranti lodun 2011 ti Eko Rice bere, iwonba lawon n se nigba naa, sugbon bayii, eyi ti tobi ju eyi tawon se nigba naa lo, oun lo si tobi ju nile Yoruba, ati nile adulawo. Oniru ni, “Mo dupe lowo ijoba apapo fun bi won ti fofin de kiko iresi wole lati oke okun, mo ranti pe nigba naa lohun un, ohun taa gbo ni pe iye ow oto fee to irinwo bilionu naira (N365billion) la fi n gbe iresi wole lati ile Thailand nigba kan, leyin orile-ede Philipines, Nigeria lo tubo n ko iresi wole ju lagbaaye.


Iru e lo sele lasiko ti won n ko Lake Rice wole lati ipinle Kebbi nigba naa lohun un. Ohun ti Oniru ba Asejere so nipa ileese Iresi Imota Nigba ti Oba Omogbolahan Wasiu, Oniru tile Iru n ba Asejere soro lojo ifilole ileese iresi to wa niluu Imota yii, baba naa so fun akoroyin wa pe oun ranti lodun 2011 ti Eko Rice bere, iwonba lawon n se nigba naa, sugbon bayii, eyi ti tobi ju eyi tawon se nigba naa lo, oun lo si tobi ju nile Yoruba, ati nile adulawo. Oniru ni, “Mo dupe lowo ijoba apapo fun bi won ti fofin de kiko iresi wole lati oke okun, mo ranti pe nigba naa lohun un, ohun taa gbo ni pe iye ow oto fee to irinwo bilionu naira (N365billion) la fi n gbe iresi wole lati ile Thailand nigba kan, leyin orile-ede Philipines, Nigeria lo tubo n ko iresi wole ju lagbaaye. Sugbon igbese ijoba Buhari yen ran wa lowo pupo, pe ki awon eeyan bere si i ni ileese iresi. “Ipinle Eko lo koko bere si i ni ileese iresi, ko too di pe awon yooku bere, o si fihan pe ijoba to ni laari nijoba Eko. Awon eeyan maa n je ounje yii daadaa, enikan ko le pari apo kan odun, sugbon kii se Eko nikan lo n je e, awon to sunmo wa naa maa n je e. “A gbodo tun dupe lowo Ranodu tiluu Imota, awon la waa ba nigba naa ti won so pe awon setan ati fun wa nile, odun 1994 ni awon molebi Ranodu ti fun wa nile, o si so fun Fasola nigba naa pe ko ri i daju pe oun lo ile yii, inu mi dun pe gbogbo re ti bo si i bayii.” Lohun ti Oniru ba Asejere so.


Sugbon igbese ijoba Buhari yen ran wa lowo pupo, pe ki awon eeyan bere si i ni ileese iresi. “Ipinle Eko lo koko bere si i ni ileese iresi, ko too di pe awon yooku bere, o si fihan pe ijoba to ni laari nijoba Eko. Awon eeyan maa n je ounje yii daadaa, enikan ko le pari apo kan odun, sugbon kii se Eko nikan lo n je e, awon to sunmo wa naa maa n je e. “A gbodo tun dupe lowo Ranodu tiluu Imota, awon la waa ba nigba naa ti won so pe awon setan ati fun wa nile, odun 1994 ni awon molebi Ranodu ti fun wa nile, o si so fun Fasola nigba naa pe ko ri i daju pe oun lo ile yii, inu mi dun pe gbogbo re ti bo si i bayii.” Lohun ti Oniru ba Asejere so. Ohun ti Ranodu tiluu Imota so Kii se Oniru nikan lo soro nipa ileese Imota yii, Ranodu tiluu Imota, Oba Ajibade Mudasiru Bakare Agoro, naa so pe oun ni inu oun dun julo, nigba to n ba Asejere so nibi ifilole naa to waye ni Imota. Kabiyesi ni; “Emi ni inu mi dun julo, asiko mi ni ileese yii bere, o je ohun to ye ki n fi dupe ki n si fi se ayeye, o ti pe ogbon odun bayii ti mo de ori apeere awon baba mi, nitori naa ohun ajoyo leyi je fun mi. “Gbogbo awon nnkan idagbasoke ni ileese iresi yii maa mu wa fun wa niluu Imota, idagbasoke maa tete de siluu yii, awon ohun to maa sele nigba idagbasoke maa koja oye wa.


Ohun ti Ranodu tiluu Imota so Kii se Oniru nikan lo soro nipa ileese Imota yii, Ranodu tiluu Imota, Oba Ajibade Mudasiru Bakare Agoro, naa so pe oun ni inu oun dun julo, nigba to n ba Asejere so nibi ifilole naa to waye ni Imota. Kabiyesi ni; “Emi ni inu mi dun julo, asiko mi ni ileese yii bere, o je ohun to ye ki n fi dupe ki n si fi se ayeye, o ti pe ogbon odun bayii ti mo de ori apeere awon baba mi, nitori naa ohun ajoyo leyi je fun mi. “Gbogbo awon nnkan idagbasoke ni ileese iresi yii maa mu wa fun wa niluu Imota, idagbasoke maa tete de siluu yii, awon ohun to maa sele nigba idagbasoke maa koja oye wa. “Awon eeyan tiye won le ni egberun lona igba o le aadota, iyen 250,000, ni won maa lanfaani ati sise nileese naa. Bi iru eyi ba si sele niluu Imota, eyin naa mo iru ohun to maa sele s eto idagbasoke wa, o si lawon ti awon eeyan ti won rise yii naa n gbo bukata won, awon naa maa lanfaani ati ri jaje latodo won, nigba to ba ya, Imota maa ya ju Idumota lo. “O si maa si agbegbe yii fun gbgobo agbaye, adura mi ni pe ki gbogbo wa ri nnkan naa.


“Awon eeyan tiye won le ni egberun lona igba o le aadota, iyen 250,000, ni won maa lanfaani ati sise nileese naa. Bi iru eyi ba si sele niluu Imota, eyin naa mo iru ohun to maa sele s eto idagbasoke wa, o si lawon ti awon eeyan ti won rise yii naa n gbo bukata won, awon naa maa lanfaani ati ri jaje latodo won, nigba to ba ya, Imota maa ya ju Idumota lo. “O si maa si agbegbe yii fun gbgobo agbaye, adura mi ni pe ki gbogbo wa ri nnkan naa. Imoran mi fawon eeyan Imota ni pe ki won gbiynaju lati daabobo awon irinse ati ileese.”


Imoran mi fawon eeyan Imota ni pe ki won gbiynaju lati daabobo awon irinse ati ileese.”


Ipo Aarẹ ẹgbẹ onimọto l’Abuja: Ija nla fẹẹ bẹrẹ laarin Buhari ati Agbẹdẹ

Nojeem Ege Nnkan ko rogbo laarin awon adari egbe onimoto taa mo si NURTW nile wa lowo yii, ohun to si fa a ko seyin ipo aare egbe naa. Bo ba fi maa di inu osu keje si osu kejo, egbe naa gbodo seto ibo lati yan adari egbe tuntun fun odun merin mi in. Ohun tawon eeyan si n beere ni pe se Alaaji Tajudeen Ibikunle Baruwa to n dipo naa mu lowo lo maa base lo ni, abi igbakeji re, iyen Alaaji Tajudeen Agbede. Odun 2019 ni won yan Baruwa sipo Aare egbe naa, oun ati Agbede ni won jo koju ara won ninu ibo naa to waye, nitori ile Yoruba lawon alase egbe NURTW niluu Abuja ni ko ropo Alaaji Yasin to dipo Aare egbe mu fun odun mejo to lo nibe. Odoodun merin ni won n maa n yan awon adari won sipo. Alaaji Tajudeen Baruwa kii se ogberi ninu egbe onimoto, o ti figba kan je alaga egbe nipinle Ogun, bee lo si tun je akowe owo fegbe naa ni Abuja fun bii odun meedogun, bee lo si tun je adari egbe naa nile Yoruba nigba.


Odun 2019 ni won yan Baruwa sipo Aare egbe naa, oun ati Agbede ni won jo koju ara won ninu ibo naa to waye, nitori ile Yoruba lawon alase egbe NURTW niluu Abuja ni ko ropo Alaaji Yasin to dipo Aare egbe mu fun odun mejo to lo nibe. Odoodun merin ni won n maa n yan awon adari won sipo. Alaaji Tajudeen Baruwa kii se ogberi ninu egbe onimoto, o ti figba kan je alaga egbe nipinle Ogun, bee lo si tun je akowe owo fegbe naa ni Abuja fun bii odun meedogun, bee lo si tun je adari egbe naa nile Yoruba nigba. Ohun kan ni pe eeyan kan lo le ni baba naa, eni ti ko rorun lati yi pada ni. Sugbon, egbe onimoto nile Yoruba ko si loju kan mo bayii, nitori ohun taa gbo ni pe sasa ni eka egbe naa nile Yoruba ti Baruwa ko ti ni wahala pelu awon adari won. Koda, Alaaji Musiliu Akinsanya ti gbogbo eeyan mo si MC Oluomo to je adari egbe nigba kan l’Ekoo ko si leyin Baruwa naa mo.


Ohun kan ni pe eeyan kan lo le ni baba naa, eni ti ko rorun lati yi pada ni. Sugbon, egbe onimoto nile Yoruba ko si loju kan mo bayii, nitori ohun taa gbo ni pe sasa ni eka egbe naa nile Yoruba ti Baruwa ko ti ni wahala pelu awon adari won. Koda, Alaaji Musiliu Akinsanya ti gbogbo eeyan mo si MC Oluomo to je adari egbe nigba kan l’Ekoo ko si leyin Baruwa naa mo. Fun awon to mo boro egbe naa se n lo, MC Oluomo wa ninu awon to feyin pon Baruwa wole ninu ibo to waye ni Abuja. MC ko si leyin Agbede nigba naa, nitori Agbede ko fowo si i ki MC Oluomo je alaga egbe l’Ekoo, ni oun MC naa se dite Agbede. Ko pe ti Baruwa di Aare ni nnkan daru laarin oun atawon alaga egbe nile Yoruba, nitori o fee maa fowo lale fun won, awon yen si yari pe ko le e gbe ofin onikumo ti Abuja wa si eka awon nipinle.


Fun awon to mo boro egbe naa se n lo, MC Oluomo wa ninu awon to feyin pon Baruwa wole ninu ibo to waye ni Abuja. MC ko si leyin Agbede nigba naa, nitori Agbede ko fowo si i ki MC Oluomo je alaga egbe l’Ekoo, ni oun MC naa se dite Agbede. Ko pe ti Baruwa di Aare ni nnkan daru laarin oun atawon alaga egbe nile Yoruba, nitori o fee maa fowo lale fun won, awon yen si yari pe ko le e gbe ofin onikumo ti Abuja wa si eka awon nipinle. Pabanbari re ni bi awon gomina kan se fofin de egbe onimoto nipinle won. Bi e ba ranti daadaa, ipinle Eko to di egbe naa mu nile wa to je ibi ti won ti n ri owo daadaa pelu awon ipinle ti won ti kuro leyin egbe onimoto NURTW, ko tie too di pe Gomina Babajide Sanwo-Olu fofin de ise won lawon naa ti pase pe awon ko segbe NURTW mo, bee Eko ni won ti n rowo ju. Yato si Eko, opo awon gomina ile Yoruba yooku naa ni won ti fofin de egbe NURTW lodo won.


Pabanbari re ni bi awon gomina kan se fofin de egbe onimoto nipinle won. Bi e ba ranti daadaa, ipinle Eko to di egbe naa mu nile wa to je ibi ti won ti n ri owo daadaa pelu awon ipinle ti won ti kuro leyin egbe onimoto NURTW, ko tie too di pe Gomina Babajide Sanwo-Olu fofin de ise won lawon naa ti pase pe awon ko segbe NURTW mo, bee Eko ni won ti n rowo ju. Yato si Eko, opo awon gomina ile Yoruba yooku naa ni won ti fofin de egbe NURTW lodo won. Fun apeere, nipinle Oyo; Gomina Seyi Makinde ti fofin de won, o si ti yan Auxilliary lati maa sakoso garaaji lo, bee lo ri ni ipinle Ekiti, Osun ati Ondo. Ipinle Ogun nikan ni Gomina Dapo Abiodun ti pin garaaji mo egbe naa mo awon adari won lowo, kii se egbe kan soso lo n dari tipinle Ogun. Loro kan sa, egbe naa ti fo nile Yoruba.


Fun apeere, nipinle Oyo; Gomina Seyi Makinde ti fofin de won, o si ti yan Auxilliary lati maa sakoso garaaji lo, bee lo ri ni ipinle Ekiti, Osun ati Ondo. Ipinle Ogun nikan ni Gomina Dapo Abiodun ti pin garaaji mo egbe naa mo awon adari won lowo, kii se egbe kan soso lo n dari tipinle Ogun. Loro kan sa, egbe naa ti fo nile Yoruba. Ibi ti wahala wa fun Baruwa gan an niyen, nitori won loun gan an lo sokunfa bi egbe naa se daru lawon ipinle naa. Ni bayii, a gbodo pe ija ati aigboraeniye to wa laarin awon adari egbe nile Yoruba ati Baruwa yii ni Agbede fee sise le lori lati ye aga egbe naa mo Baruwa nidi, ko si maa ba ise naa lo. Bo tie je pe ohun taa gbo ni pe Alaaji Yasin to gbe opa ase fun Baruwa feran Agbede, sugbon ipa tawon MC Oluomo ko nigba naa ni ko je ki Agbede rowo mu l’Abuja.


Ibi ti wahala wa fun Baruwa gan an niyen, nitori won loun gan an lo sokunfa bi egbe naa se daru lawon ipinle naa. Ni bayii, a gbodo pe ija ati aigboraeniye to wa laarin awon adari egbe nile Yoruba ati Baruwa yii ni Agbede fee sise le lori lati ye aga egbe naa mo Baruwa nidi, ko si maa ba ise naa lo. Bo tie je pe ohun taa gbo ni pe Alaaji Yasin to gbe opa ase fun Baruwa feran Agbede, sugbon ipa tawon MC Oluomo ko nigba naa ni ko je ki Agbede rowo mu l’Abuja. Ohun kan to daju ni pe ija nla ti bere laarin awon agba egbe onimoto mejeeji yii, ko si daju pe nnkan maa senuure fun Baruwa, paapaa nitori ohun to sele laarin egbe naa nipinle Eko, ati ipa ti Baruwa funra re ko ninu rogbodiyan asiko naa. Ati pe awon yooku ti won si wa legbe NURTW l’Ekoo ko si leyin Baruwa. Ibi toro naa maa ja si la o ti i mo.


Ohun kan to daju ni pe ija nla ti bere laarin awon agba egbe onimoto mejeeji yii, ko si daju pe nnkan maa senuure fun Baruwa, paapaa nitori ohun to sele laarin egbe naa nipinle Eko, ati ipa ti Baruwa funra re ko ninu rogbodiyan asiko naa. Ati pe awon yooku ti won si wa legbe NURTW l’Ekoo ko si leyin Baruwa. Ibi toro naa maa ja si la o ti i mo.


Asiko ko i to lati sọ ohun to maa ṣẹlẹ ninu idibo to n bọ – Oyedepo

Ojuoluwakotimi Olusina “Isokosu lawon kan n so nigba naa lohun un nigba ti won gbo ti mo soro nipa eni ti won fee yan sipo lodun 2015, mo so lodun naa lohun pe ijoba ti won fee dibo yan yii maa fiya je won ni. Olorun maa n ba mi soro, paapaa nipa orile-ede yii, mo si mo pe ohun kan maa sele laipe, o tie n sele lowo, sugbon nigba ti asiko ba to maa so fawon omo Naijiria nipa orile-ede yii.” Wonyi lawon oro ti olori ijo Living Faith Church Worldwide, ti gbogbo eeyan n pe ni Winners Chapel to kale siluu Ota nipinle Ogun, Bisoobu David Olaniyi Oyedepo so fawon omo ijo re laipe yii. Nibi eto adura ati aawe olojo mokanlelogun to maa n waye losu kinni odoodun ni iranse Olorun naa ti soro naa. Nigba to n soro laaro ojo naa laipe yii, Oyedepo ni, o ya oun lenu bi awon eeyan se n tete gbagbe nnkan, ko too di pe ijoba to wa lori aleefa lowo yii de ibe. O ni, gbogbo awon ti won tako oun lasiko naa ni won ge ika won je lowo lowo bayii. Oyedepo ni, awon omo Naijiria kii kekoo ninu ohun to sele lateyin, eyi si fihan pe elero kukuru lawon araalu yii.


Nigba to n soro laaro ojo naa laipe yii, Oyedepo ni, o ya oun lenu bi awon eeyan se n tete gbagbe nnkan, ko too di pe ijoba to wa lori aleefa lowo yii de ibe. O ni, gbogbo awon ti won tako oun lasiko naa ni won ge ika won je lowo lowo bayii. Oyedepo ni, awon omo Naijiria kii kekoo ninu ohun to sele lateyin, eyi si fihan pe elero kukuru lawon araalu yii. Sugbon iranse Olorun naa tun so pe oun maa so ohun ti Olorun so fun oun nipa orile-ede yii laipe, bo tie je pe ohun kan n sele lowo yii, bi asiko ba to, oun maa so o. “Isokosu lawon kan n so nigba naa lohun un nigba ti won gbo ti mo soro nipa eni ti won fee yan sipo lodun 2015, mo so lodun naa lohun pe ijoba ti won fee dibo yan yii maa fiya je won ni. Olorun maa n ba mi soro, paapaa nipa orile-ede yii, mo si mo pe ohun kan maa sele laipe, o tie n sele lowo, sugbon nigba ti asiko ba to maa so fawon omo Naijiria nipa orile-ede yii.


Sugbon iranse Olorun naa tun so pe oun maa so ohun ti Olorun so fun oun nipa orile-ede yii laipe, bo tie je pe ohun kan n sele lowo yii, bi asiko ba to, oun maa so o. “Isokosu lawon kan n so nigba naa lohun un nigba ti won gbo ti mo soro nipa eni ti won fee yan sipo lodun 2015, mo so lodun naa lohun pe ijoba ti won fee dibo yan yii maa fiya je won ni. Olorun maa n ba mi soro, paapaa nipa orile-ede yii, mo si mo pe ohun kan maa sele laipe, o tie n sele lowo, sugbon nigba ti asiko ba to maa so fawon omo Naijiria nipa orile-ede yii. “Gbogbo awon ti won so lodun naa n geka je lowo yii, won ni isokuso wo ni mo n so, won n gbin lowo yii, sugbon ife ti mo ni si won ni ko je ki n ri tiwon ro, Olorun lemi gbaju mo ni temi, orisii iya ni won n je lowo yii, nitori won ni ero kukuru naa ni. “Opo ileri ni won n se fun yin lowo yii, awon ileri ti mo le fi we fere to maa be laipe yii, gbogbo nnkan ti e ko sile ninu ileri ti won se fun yin, ewo lo wa si imuse ninu re, won tun ti ni ki e maa bo, awon oponu nikan lo maa n teti siru oro bee.” Bakan naa ni Oyedepo tun ni awon oloselu kan tie gbe owo wa sodo oun lati mo ohun ti Olorun ni lokan lati se, mo si so fun un pe mi o setan ati soro bayii. “O tun so pe oun gbe owo wa, mo ni rara o, a kii lo owo lati gbo ohun Olorun o. O pe mi, mo ni ko ma gbiyanju e, ofo lo maa ja si, o tun ni opo ileri loun ni faraalu, mo si so fun pe ko ma gbiyanju e.”


“Gbogbo awon ti won so lodun naa n geka je lowo yii, won ni isokuso wo ni mo n so, won n gbin lowo yii, sugbon ife ti mo ni si won ni ko je ki n ri tiwon ro, Olorun lemi gbaju mo ni temi, orisii iya ni won n je lowo yii, nitori won ni ero kukuru naa ni. “Opo ileri ni won n se fun yin lowo yii, awon ileri ti mo le fi we fere to maa be laipe yii, gbogbo nnkan ti e ko sile ninu ileri ti won se fun yin, ewo lo wa si imuse ninu re, won tun ti ni ki e maa bo, awon oponu nikan lo maa n teti siru oro bee.” Bakan naa ni Oyedepo tun ni awon oloselu kan tie gbe owo wa sodo oun lati mo ohun ti Olorun ni lokan lati se, mo si so fun un pe mi o setan ati soro bayii. “O tun so pe oun gbe owo wa, mo ni rara o, a kii lo owo lati gbo ohun Olorun o. O pe mi, mo ni ko ma gbiyanju e, ofo lo maa ja si, o tun ni opo ileri loun ni faraalu, mo si so fun pe ko ma gbiyanju e.”


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

* Bọla Arẹ gbọdọ gbadura gidigidi Ojo ketadinlogun, osu kin-in-ni, odun yii ni Wolii Olagunroye Faleyimu, ariran agbaye ti ijo Mountain Of Miracles & Bleesing Churcch of Christ, to wa niluu Ibogun, ni Ifo, nipinle Ogun gba iko Asejere lalejo. Odoodun ni won maa n so ohun ti Olorun ti fi han won fun awon omo Naijiria, ti Asejere si maa n se akosile re. Ni bayii, won tun ti ju awon bombu asotele ohun to maa sele lodun 2023, to je odun ibo, ati odun isipopada fun awon ijoba gbogbo kaakiri orile-ede yii. Yato si agbo oselu ati eto idibo to n bo, ojise Olorun naa tun so awon ohun ti won ri nipa awon osere, olorin, ati nipa oro-aje ile wa, ohun ti eon ba Olootu, SAM AKINROLE so gan an ree. Ohun to maa sele lagbo awon osere ati olorin Ohun ti Olorun fi han mi ni pe ki awon onitiata gbadura gidi ki meeedogun ma ku ninu won. Bakan naa ni won tun gbodo gbadura pe ki awon to ni lowo ma di eni ti ko ni mo, eyi si lewu pupo-pupo.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Yato si agbo oselu ati eto idibo to n bo, ojise Olorun naa tun so awon ohun ti won ri nipa awon osere, olorin, ati nipa oro-aje ile wa, ohun ti eon ba Olootu, SAM AKINROLE so gan an ree. Ohun to maa sele lagbo awon osere ati olorin Ohun ti Olorun fi han mi ni pe ki awon onitiata gbadura gidi ki meeedogun ma ku ninu won. Bakan naa ni won tun gbodo gbadura pe ki awon to ni lowo ma di eni ti ko ni mo, eyi si lewu pupo-pupo. Oro yii kii se fun awon osere tiata nikan, bee lo kan awon olorin wa naa. Ni pataki julo ki won fi adura ran gbajugbaja agba olorin emi nni, Mama Bola Are lowo ki won le pari odun yii, ki iji aye ma ba a gbe won lo. Nipa idibo to n bo lona Bi ijoba Buhari se n ri yii naa lo maa ri lo, ko le si iyipada kankan.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Oro yii kii se fun awon osere tiata nikan, bee lo kan awon olorin wa naa. Ni pataki julo ki won fi adura ran gbajugbaja agba olorin emi nni, Mama Bola Are lowo ki won le pari odun yii, ki iji aye ma ba a gbe won lo. Nipa idibo to n bo lona Bi ijoba Buhari se n ri yii naa lo maa ri lo, ko le si iyipada kankan. Nipa eto idbo to n bo lona, eyi to maa bere losu keji, odun yii, awon eeyan maa dibo. Se eranti pe a ti so pe ko si Aare ninu awon mejeeji ti won n lewaju ninu awon oludije. Sugbon, e je ki n so pe leyin ti won ba dibo tan, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu to n dupo Aare labe asia egbe oselu APC ati Ogbeni Peter Obi toun naa n dupo Aare labe asia egbe Labour ko ni wole.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Nipa eto idbo to n bo lona, eyi to maa bere losu keji, odun yii, awon eeyan maa dibo. Se eranti pe a ti so pe ko si Aare ninu awon mejeeji ti won n lewaju ninu awon oludije. Sugbon, e je ki n so pe leyin ti won ba dibo tan, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu to n dupo Aare labe asia egbe oselu APC ati Ogbeni Peter Obi toun naa n dupo Aare labe asia egbe Labour ko ni wole. Alaaji Atiku Abubakar to n dupo Aare labe aisa egbe oselu PDP lo maa wole ibo to maa waye ninu osu keji, odun yii. Sugbon, awon eeyan maa binu, won o ni gba, bee naa ni won ko ni gbejoba fun eni to ba wole yii, ibe ni wahala ti maa bere. Ohun to maa sele leyin idibo Aare Ni kete ti wahala yii ba ti sele tan, awon eya Ibo ati Yoruba maa fariga, oro naa si maa di yanpon-yanrin, awon mejeeji maa so pe awon n lo kuro ni Naijiria, ibe loro ti maa daru.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Alaaji Atiku Abubakar to n dupo Aare labe aisa egbe oselu PDP lo maa wole ibo to maa waye ninu osu keji, odun yii. Sugbon, awon eeyan maa binu, won o ni gba, bee naa ni won ko ni gbejoba fun eni to ba wole yii, ibe ni wahala ti maa bere. Ohun to maa sele leyin idibo Aare Ni kete ti wahala yii ba ti sele tan, awon eya Ibo ati Yoruba maa fariga, oro naa si maa di yanpon-yanrin, awon mejeeji maa so pe awon n lo kuro ni Naijiria, ibe loro ti maa daru. Bi Aare Muhammadu Buhari ko ba wa nnkan se si i; nitori awon Hausa ko ni fe ki awon eeyan kuro ni Naijria, awon soja maa gbajoba, awon ni won si maa seto ibo mi in, awon yen lo maa sese wa seto ibo mi in ti omo Yoruba kan lati ipinle Ondo fi maa gbajoba, sugbon ko si egbe kan to maa se ijoba ninu awon taa n wo yii. Ohun to maa sele si awon gomina Nigba ti oro ibo Aare ba ti daru, ko ni si nnkan fun awon gomina kan mo, ati Sanwo-Olu o, Abiodun o, Adeleke o, ko seni to maa se gomina eleekeji ninu won. Nipa oro aje orile-ede Naijiria Odun 2025, iyen odun meji sigba taa wa yii ni nnkan to maa senuure fun ni Naijiria ati oro aje re.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Bi Aare Muhammadu Buhari ko ba wa nnkan se si i; nitori awon Hausa ko ni fe ki awon eeyan kuro ni Naijria, awon soja maa gbajoba, awon ni won si maa seto ibo mi in, awon yen lo maa sese wa seto ibo mi in ti omo Yoruba kan lati ipinle Ondo fi maa gbajoba, sugbon ko si egbe kan to maa se ijoba ninu awon taa n wo yii. Ohun to maa sele si awon gomina Nigba ti oro ibo Aare ba ti daru, ko ni si nnkan fun awon gomina kan mo, ati Sanwo-Olu o, Abiodun o, Adeleke o, ko seni to maa se gomina eleekeji ninu won. Nipa oro aje orile-ede Naijiria Odun 2025, iyen odun meji sigba taa wa yii ni nnkan to maa senuure fun ni Naijiria ati oro aje re. Igba naa ni isinmi too maa de, ti oro aje maa dero. Sugbon lodun yii, nnkan si maa le koko fun awon araalu. ko si nnkan ti Buhari fe waa se, Olorun kan ni ko waa gbadun emi e ni.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Igba naa ni isinmi too maa de, ti oro aje maa dero. Sugbon lodun yii, nnkan si maa le koko fun awon araalu. ko si nnkan ti Buhari fe waa se, Olorun kan ni ko waa gbadun emi e ni. Ko si iyipada kan to maa sele lodun yii lasiko tie. Ohun to maa sele si awon to n ja f’ominira ile won Biafra tabi IPOB ko le se aseyori kankan, awon to n ja fun ominira ile Yoruba naa ko le seso kan, awon hausa ko ni gba ki Naijiria pin. Ko si nnkan to n je Yoruba Nation.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Ko si iyipada kan to maa sele lodun yii lasiko tie. Ohun to maa sele si awon to n ja f’ominira ile won Biafra tabi IPOB ko le se aseyori kankan, awon to n ja fun ominira ile Yoruba naa ko le seso kan, awon hausa ko ni gba ki Naijiria pin. Ko si nnkan to n je Yoruba Nation. Ohun ti Oluwa so fun mi ni pe ki won loo fi egbe won yii da egbe oselu tuntun sile. Nigba ti won ba da a sile, ti ijoba mi in ba de, aaye maa gba won, gege bi Obafemi Awolowo se da egbe Afenifere sile nigba yen lohun un, sugbon ko sona ni ti ominira ile Yoruba abi IPOB nile Ibo. Nipa awon oba alade ile yii Iji nla maa gbe awon oba ile wa kan lo, ati hausa yoruba ati Ibo.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Ohun ti Oluwa so fun mi ni pe ki won loo fi egbe won yii da egbe oselu tuntun sile. Nigba ti won ba da a sile, ti ijoba mi in ba de, aaye maa gba won, gege bi Obafemi Awolowo se da egbe Afenifere sile nigba yen lohun un, sugbon ko sona ni ti ominira ile Yoruba abi IPOB nile Ibo. Nipa awon oba alade ile yii Iji nla maa gbe awon oba ile wa kan lo, ati hausa yoruba ati Ibo. Agbara opo ninu won ko le gba won sile nigba ti iji naa ba de. Nipa Ooni Ile-Ife A ti so fun Ooni pe to ba fe ki iyawo duro nile e, ko fe iyawo meji leekan soso, sugbon eyi to loo se yii, to n ko iyawo mefa jo leekan naa, ki Ooni gbadura ki emi re le gun daadaa ni. Olorun ko ni ko ko iyawo repete jo, meji pere to fi maa re egun kuro lori ara re ni a gba a laaye lati se, sugbon kii se eyi ti o dawo le yen.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Agbara opo ninu won ko le gba won sile nigba ti iji naa ba de. Nipa Ooni Ile-Ife A ti so fun Ooni pe to ba fe ki iyawo duro nile e, ko fe iyawo meji leekan soso, sugbon eyi to loo se yii, to n ko iyawo mefa jo leekan naa, ki Ooni gbadura ki emi re le gun daadaa ni. Olorun ko ni ko ko iyawo repete jo, meji pere to fi maa re egun kuro lori ara re ni a gba a laaye lati se, sugbon kii se eyi ti o dawo le yen. Nipa awon eeyan nla nla lawujo Awon eeyan nla nla yato si awon oloselu naa maa ku lodun yii. Lodun 2023, iya ati iyan si maa po, awon awuyewuye maa po lori oro ibo, o da bii igba aye Oloye MKO Abiola ni, ikilo mi fun awon eeyan ni pe ki won ma ba dukia je, nitori awa naa lo maa jiya re ju, nitori ko si aare ninu awon to n polongo kiri yii.


Atiku lo maa wọle ibo Aarẹ, ṣugbọn ….

Nipa awon eeyan nla nla lawujo Awon eeyan nla nla yato si awon oloselu naa maa ku lodun yii. Lodun 2023, iya ati iyan si maa po, awon awuyewuye maa po lori oro ibo, o da bii igba aye Oloye MKO Abiola ni, ikilo mi fun awon eeyan ni pe ki won ma ba dukia je, nitori awa naa lo maa jiya re ju, nitori ko si aare ninu awon to n polongo kiri yii.


Bi fiimu Ijakumọ ṣe sọ Toyin Abrahan di milọnia lati gbajumọ lasan

… ati bo ṣe gba ipo kinni lọwọ Funkẹ Akindele Sinmisola Ajadi Asiko igbadun lawon osere tiata wa wa bayii, kii se awon oseretiata oyinbo nikan, bee loro ri fun awon osere tiata Yoruba naa, ati okunrin ati obinrin won. Laye atijo, awon olorin la maa n foju si lara pe won lowo lowo daadaa, ati pe pakajin lasan lawon osere paapaa awon obinrin aarin won n lo, sugbon nnkan ti yipada fun won bayii, bee si ni nnkan ti n senuure fun won. Iwadii fihan pe osere tiata ti apo re kun fun owo tabua lowo yii ni Abileko Toyin Abraham Ajeyemi, oserebinrin yii ni fiimu re n ta ju lowo lowo, koda opo awon osere tiata oloyinbo lomobinrin naa ti le seyin patapata, awon bii; Funke Akindele, Mercy Johnson, Mercy Aigbe, Iyabo Ojo, ati bee bee lo. Ninu atejade kan tileese kan to n sagbateru ere fiimu nile wa taa mo si Film One, gbe jade, won fi ye wa pe ere fiimu Ijakumo ti Toyin Abraham gbe jade lodun to koja ti pa owo tiye re le ni Egbeta milionu naira (N611million), eyi si je ki fiimu ohun je fiimu to pawo wole julo, toun si tun je osere to n gba owo to poju nile wa. Toyin funra re ko mu oro naa lere rara, nigba to n ba awon ololufe re soro laipe yii lori ero ayelujara, o n dupe lowo gbogbo awon to lowo si fiimu Ijakumo, o ni inu oun dun gan an ni, bee loun si dupe lowo gbogbo won. Bee o ba gbagbe, fiimu kan naa ti omobinrin omo ilu Auchi yii koko se, to pe akole re ni “The Ghost and the tout”, ati eyi to pe ni “The prophetess ati fiimu “Aki and pawpaw” ti koko pa owo tiye re le ni Oodunrun milionu naira, iyen N357million, awon fiimu yen lo je ko di osere to n pawo wole ju ninu odun 2021.


Ninu atejade kan tileese kan to n sagbateru ere fiimu nile wa taa mo si Film One, gbe jade, won fi ye wa pe ere fiimu Ijakumo ti Toyin Abraham gbe jade lodun to koja ti pa owo tiye re le ni Egbeta milionu naira (N611million), eyi si je ki fiimu ohun je fiimu to pawo wole julo, toun si tun je osere to n gba owo to poju nile wa. Toyin funra re ko mu oro naa lere rara, nigba to n ba awon ololufe re soro laipe yii lori ero ayelujara, o n dupe lowo gbogbo awon to lowo si fiimu Ijakumo, o ni inu oun dun gan an ni, bee loun si dupe lowo gbogbo won. Bee o ba gbagbe, fiimu kan naa ti omobinrin omo ilu Auchi yii koko se, to pe akole re ni “The Ghost and the tout”, ati eyi to pe ni “The prophetess ati fiimu “Aki and pawpaw” ti koko pa owo tiye re le ni Oodunrun milionu naira, iyen N357million, awon fiimu yen lo je ko di osere to n pawo wole ju ninu odun 2021. Nigba ti omobinrin naa n ba awon oniroyin soro nipa fiimu re laipe yii, Toyin Abraham Ajeyemi ni oju orun ni won ti gbe iran fiimu Ijakumo toun sese gbe jade wa fun oun. Opo awon eeyan ti won nife si ere fiimu ni won ti n kan saara si fiimu naa, won ni ise nla ni Toyin se si fiimu naa, sugbon omobinrin omo ile Auchi, mipinle Edo naa so pe oju orun lawon malaika ti gba fiimu naa wa fun oun. Omobinrin naa ni, bo tie je pe opo maa n tako fiimu oun pe ko dara to, o ni kii se pe fiimu naa ko dara, sugbon ohun to sele ni pe iwonba owo toun ri tu jo, loun fi se ere fiimu naa, lo je ko ri bee.


Nigba ti omobinrin naa n ba awon oniroyin soro nipa fiimu re laipe yii, Toyin Abraham Ajeyemi ni oju orun ni won ti gbe iran fiimu Ijakumo toun sese gbe jade wa fun oun. Opo awon eeyan ti won nife si ere fiimu ni won ti n kan saara si fiimu naa, won ni ise nla ni Toyin se si fiimu naa, sugbon omobinrin omo ile Auchi, mipinle Edo naa so pe oju orun lawon malaika ti gba fiimu naa wa fun oun. Omobinrin naa ni, bo tie je pe opo maa n tako fiimu oun pe ko dara to, o ni kii se pe fiimu naa ko dara, sugbon ohun to sele ni pe iwonba owo toun ri tu jo, loun fi se ere fiimu naa, lo je ko ri bee. Sugbon ni bayii, owo ti de toun fi le se fiimu nla fun awon ololufe oun. O ni, o gba oun to ose mefa si meje toun fi ya fimu naa, awon ileese meta ni won si tun yonda owo toun fi ya a. O ni, ni nnkan bii odun marun seyin loun sese bere si i pawo wole, nitori gbajumo lasan loun tele, amo ni bayii oun ti di milonia.


Sugbon ni bayii, owo ti de toun fi le se fiimu nla fun awon ololufe oun. O ni, o gba oun to ose mefa si meje toun fi ya fimu naa, awon ileese meta ni won si tun yonda owo toun fi ya a. O ni, ni nnkan bii odun marun seyin loun sese bere si i pawo wole, nitori gbajumo lasan loun tele, amo ni bayii oun ti di milonia.


O ku diẹ kawọn puromota baye mi jẹ, gbaju-ẹ lo pọju ninu wọn – Portable

* Awọn lo jẹ ki n sa kuro ni Lekki, nigba ti mi o ri nnkan gbe se * Miliọnu marun ni mo n na lori wọn lojumọ * Miliọnu mẹta pere ni mo pa lori orin za zoo Sinmisola Ajadi Bi a ba n so nipa awon osere olorin nile wa ti okiki re tan kari aye lodun to koja yen, omokunrin ti won n pe ni Portable, to korin zazoo je okan ninu won. Gbogbo eeyan lo mo pe okiki omo naa kan titi de ile okeere lodun to koja yen. Ohun to tubo je ki irawo re tan daadaa ni bo se maa n korin, awon osere olorjn bii Lord Of Ajasa, Dagrin, Danny Young, Olamide, QDot, CDQ ati bee bee lo ni won maa n korin bee, sugbon yato si Olamide Badoo, irawo awon yooku ko fi bee tan mo, ohun to mu ki ariwo Portable gba igboro kan gan an niyen. Ko pe ti omobibi ilu Abeokuta naa de lati irinajo to lo niluu oyinbo lawon oniroyin gba a lalejo nileese won, lati forojoitoro oro pelu re. Nibe ni Portable ti so orisii nnkan ti oju re ri nigba to n dide nidi ise orin to yan laayo naa. Bee o ba gbagbe, laipe yii ni Zazoo gba ise oni-aadota milionu naira lowo omo Ibo kan ti won n pe ni Obi Cubana, omo Ibo yii lo ni ileese ti won ti n pon oti Odogwu Bitters, osu kejila, odun 2021 lo kowo bowe adehun pelu ileese naa, igba yen ni itan igbesi aye omo naa ti yipada.


Ko pe ti omobibi ilu Abeokuta naa de lati irinajo to lo niluu oyinbo lawon oniroyin gba a lalejo nileese won, lati forojoitoro oro pelu re. Nibe ni Portable ti so orisii nnkan ti oju re ri nigba to n dide nidi ise orin to yan laayo naa. Bee o ba gbagbe, laipe yii ni Zazoo gba ise oni-aadota milionu naira lowo omo Ibo kan ti won n pe ni Obi Cubana, omo Ibo yii lo ni ileese ti won ti n pon oti Odogwu Bitters, osu kejila, odun 2021 lo kowo bowe adehun pelu ileese naa, igba yen ni itan igbesi aye omo naa ti yipada. Portable ni asiri aseyori oun ni pe awon to ni irawo loun maa n wo to leyin, ohun to je koun tete dide naa niyen. O ni ise orin nise oun, ohun to n gbe ounje wa foun niyen, nitori naa oun ko setan ati fi ise naa sere rara. E gbo ohun to so.


Portable ni asiri aseyori oun ni pe awon to ni irawo loun maa n wo to leyin, ohun to je koun tete dide naa niyen. O ni ise orin nise oun, ohun to n gbe ounje wa foun niyen, nitori naa oun ko setan ati fi ise naa sere rara. E gbo ohun to so. “Ibere mi ko rorun rara, emi ni olori ebi Badmus Omoolalomi, irawo ni mi lati kekere, awon eeyan maa n tele mi ni, won maa tele mi lo si oteeli kaakiri, mo lowo lowo, mo ni ogo, mo ni oore ofe, mo si gbagbo ninu ara mi. Iya to je mi, bo ba je elomii ni, yoo ti salo, yoo ti se nnkan mi in ti ko dara.” Nigba rti Portable tun n soro nipa ohun tawon irawo osere kan foju re ri nigba to n dide, o ni; “Tele awon irawo osere kan wa ti won ki i da mi lohun, won mo mi sugbon won ko ri temi ro, sugbon bayii, won ti n da mi lohun. O pe ti mo ti wa nigbooro o. Bee lawon kan tun wa to je pe bi e ba sere fun won, won ko ni fun yin lowo, igberaga po fun won, sugbon bemi se n ran won lowo ni mo n dagba, Badoo, Olamide maa n soore, ohun temi naa n se niyen.


“Ibere mi ko rorun rara, emi ni olori ebi Badmus Omoolalomi, irawo ni mi lati kekere, awon eeyan maa n tele mi ni, won maa tele mi lo si oteeli kaakiri, mo lowo lowo, mo ni ogo, mo ni oore ofe, mo si gbagbo ninu ara mi. Iya to je mi, bo ba je elomii ni, yoo ti salo, yoo ti se nnkan mi in ti ko dara.” Nigba rti Portable tun n soro nipa ohun tawon irawo osere kan foju re ri nigba to n dide, o ni; “Tele awon irawo osere kan wa ti won ki i da mi lohun, won mo mi sugbon won ko ri temi ro, sugbon bayii, won ti n da mi lohun. O pe ti mo ti wa nigbooro o. Bee lawon kan tun wa to je pe bi e ba sere fun won, won ko ni fun yin lowo, igberaga po fun won, sugbon bemi se n ran won lowo ni mo n dagba, Badoo, Olamide maa n soore, ohun temi naa n se niyen. “Awon osere kan wa ti won fee fi mi dide, emi gan an si n tiraka ni. Fun apeere, awon puromota ti mo ti sise pelu, awon maketa taa sise pelu, sugbon se ni won n gba wa, bi oro owo ba dele bayii, won maa gba ju wa lo. Oju mi ri to lodo awon puromota ati maketa, opelope Olamide Badoo.


“Awon osere kan wa ti won fee fi mi dide, emi gan an si n tiraka ni. Fun apeere, awon puromota ti mo ti sise pelu, awon maketa taa sise pelu, sugbon se ni won n gba wa, bi oro owo ba dele bayii, won maa gba ju wa lo. Oju mi ri to lodo awon puromota ati maketa, opelope Olamide Badoo. Opo asiri lo tu simi lowo nigba ti mo o si Yuroopu, won fi n se gbajue fun awa osere ni. Ohun tawon puromota n se fun wa ko daa rara.” Nigba to n soro nipa iye ohun toju re ri lori orin Zazoo to gbe irawo sigbooro aye gan an, Habeeb ni; “Milionu meta pere ni mo ri lara orin Zazoo, pelu gbogbo ibi ti won gbe mi lo, ati puromota, ati maketa. Puromota ni moto meta, o ni ore marun-un ti won n tele e kiri, emi naa ni mo maa ra ounje, ra aso, ra epo si moto won, opo nnkan ni mo n se fun won, titi kan oteeli taa n sun.


Opo asiri lo tu simi lowo nigba ti mo o si Yuroopu, won fi n se gbajue fun awa osere ni. Ohun tawon puromota n se fun wa ko daa rara.” Nigba to n soro nipa iye ohun toju re ri lori orin Zazoo to gbe irawo sigbooro aye gan an, Habeeb ni; “Milionu meta pere ni mo ri lara orin Zazoo, pelu gbogbo ibi ti won gbe mi lo, ati puromota, ati maketa. Puromota ni moto meta, o ni ore marun-un ti won n tele e kiri, emi naa ni mo maa ra ounje, ra aso, ra epo si moto won, opo nnkan ni mo n se fun won, titi kan oteeli taa n sun. Bawo ni mo se fee gberi ninu eyi. Kii se pe a ki i rowo, gege bi osere, sugbon ohun ti a n gbe ti po ju. Awon to n so mo wa ti poju.


Bawo ni mo se fee gberi ninu eyi. Kii se pe a ki i rowo, gege bi osere, sugbon ohun ti a n gbe ti po ju. Awon to n so mo wa ti poju. Leyin ti owo ba tan, won a salo.” Omokunrin naa salaye pe oun gan an ko mo bi zazoo ti wa, sugbon o gba pe Olorun ni, kii se puromota kan lo gbe mi jade o. Sugbon, ogo ti de bayii, tori. O tun menuba a pe obinrin lo fee gbe oun lo si Amerika, sugbon nipase won naa loun fi subu. “Maneja meji ni mo ni, obinrin wa ninu won, eni to sun mo eeyan lo le gba eeyan, ni mo se n. Mo n na milionu merin si marun lojumo, ise tawon puromota n se fun mi niyen.


Leyin ti owo ba tan, won a salo.” Omokunrin naa salaye pe oun gan an ko mo bi zazoo ti wa, sugbon o gba pe Olorun ni, kii se puromota kan lo gbe mi jade o. Sugbon, ogo ti de bayii, tori. O tun menuba a pe obinrin lo fee gbe oun lo si Amerika, sugbon nipase won naa loun fi subu. “Maneja meji ni mo ni, obinrin wa ninu won, eni to sun mo eeyan lo le gba eeyan, ni mo se n. Mo n na milionu merin si marun lojumo, ise tawon puromota n se fun mi niyen. Mi o nile, mi o ni moto, gbogbo irinajo mi, awon obinrin yen lo ba mi se e, eyi tawon ti mo n lo tele. “Se lawon puromota fun mi ni eeyan mewaa pe ko tele mi lo si Embasi Amerika, sugbon ko seni ti mo mo ninu won, eemarun ni mo lo si embasi, ti won ko dami lohun. Ko seni ti mo mo ninu won.


Mi o nile, mi o ni moto, gbogbo irinajo mi, awon obinrin yen lo ba mi se e, eyi tawon ti mo n lo tele. “Se lawon puromota fun mi ni eeyan mewaa pe ko tele mi lo si Embasi Amerika, sugbon ko seni ti mo mo ninu won, eemarun ni mo lo si embasi, ti won ko dami lohun. Ko seni ti mo mo ninu won. Emi nikan ni osere to fee rinrinajo, awon iyoku mi o mo won. Mi o kabamo awon to n ba mi sise bayii. “Gbajue lo po ju ninu awon puromota ti won lawon ni pakajin, won ko de ilu oyinbo ri, won ko de lebi lohun un, won si lawon fee gbe yin lo.


Emi nikan ni osere to fee rinrinajo, awon iyoku mi o mo won. Mi o kabamo awon to n ba mi sise bayii. “Gbajue lo po ju ninu awon puromota ti won lawon ni pakajin, won ko de ilu oyinbo ri, won ko de lebi lohun un, won si lawon fee gbe yin lo. Gbogbo igba ti mo darin, mo maa n soriire, ju igba ti mo ba rin pelu awon eeyan lo. O temi lorun lati da sise, opo to n tele mi, owo lo n ranju mo won. Won a gbase, owo tiwon ni won maa koko gba ki won too gbe owo fun e, won si lawon n se maneja, awa la n bo famili won.”


Gbogbo igba ti mo darin, mo maa n soriire, ju igba ti mo ba rin pelu awon eeyan lo. O temi lorun lati da sise, opo to n tele mi, owo lo n ranju mo won. Won a gbase, owo tiwon ni won maa koko gba ki won too gbe owo fun e, won si lawon n se maneja, awa la n bo famili won.”


Nibo lẹyin wa nigba ti arẹwa obinrin akọkọ, Luwoo Gbagida, jẹ Ọọni n’Ileefẹ

Ojuoluwakotimi Olusina Opo eeyan lo maa n se asiro pe asa Yoruba ko faaye gba awon obinrin lati je asaaju, pupo ninu awon ti won n soro yii ni won ko mo pe lawon igba taa n pe ni aye atijo, obinrin kan ti je Ooni Ile-Ife ri, bo tie je pe latigba naa o ti i si obinrin to tun diru ipo bee mu. Luwoo Gbagida ni oruko ti won n pe obinrin yii, itan ilu IleIfe si salaye pe oun ni Ooni obinrin to koko je niluu Ife. Ohun taa gbo ni pe obinrin naa rewa pupo, koda ewa re se e fiwe ti awon gbajumo arewa obinrin tode oni, nitori Luwoo Gbagida kii fi ewa re sere rara, ari ma le e lo si lobinrin naa. Bo tie je pe ko si eni to mo asiko ti Luwoo je Ooni ti Ileefe, ati igba to lo lori ite, sibe awon onkotan kan so pe akosile awon to je Ooni bere lati ori Ooni ketadinlogoji, iyen Ooni Akinmoreyo, eni to je lati odun 1770 si odun 1800, iyen bii odun okoo-le-nigba seyin, awon kan so pe bii odun 1100 ni Luwoo Gbagida je Ooni tile Ife. Eyi fihan pe awon obinrin ile Yoruba kii se sise sise nikan, sugbon won ti du ipo asaaju ri ko tie too di pe oju la. Ohun taa gbo ni pe Luwoo Gbagida ni Ooni kokanlelogun to je n’Ileefe, oun lo tele Ooni Giesi bee ni Ooni Lumobi gba ipo lowo oun.


Bo tie je pe ko si eni to mo asiko ti Luwoo je Ooni ti Ileefe, ati igba to lo lori ite, sibe awon onkotan kan so pe akosile awon to je Ooni bere lati ori Ooni ketadinlogoji, iyen Ooni Akinmoreyo, eni to je lati odun 1770 si odun 1800, iyen bii odun okoo-le-nigba seyin, awon kan so pe bii odun 1100 ni Luwoo Gbagida je Ooni tile Ife. Eyi fihan pe awon obinrin ile Yoruba kii se sise sise nikan, sugbon won ti du ipo asaaju ri ko tie too di pe oju la. Ohun taa gbo ni pe Luwoo Gbagida ni Ooni kokanlelogun to je n’Ileefe, oun lo tele Ooni Giesi bee ni Ooni Lumobi gba ipo lowo oun. Ile Otaataa ni Lúwo Gbàgìdá ti jade, lati inu agboole Owode, Okerewe. Oun ni Ooni akoko to gba ade sori leyin ti Ooni Giesi papoda. Ohun taa tun gbo ni pe oruko oko Ooni Luwoo ni Oloye Ọbalọran tile Ilode, oun naa si ni mama Adekola Telu, to loo tedo siluu Iwo, to si pada je Oluwoo.


Ile Otaataa ni Lúwo Gbàgìdá ti jade, lati inu agboole Owode, Okerewe. Oun ni Ooni akoko to gba ade sori leyin ti Ooni Giesi papoda. Ohun taa tun gbo ni pe oruko oko Ooni Luwoo ni Oloye Ọbalọran tile Ilode, oun naa si ni mama Adekola Telu, to loo tedo siluu Iwo, to si pada je Oluwoo. Lara awon ise akanse ti Luwoo Gbagida se niluu Ife ni pe oun lo bere ise ona, paapaa tawon agbegilere, eyi ti won fi n sesoo laafin, oun naa lo bere agbala onigbangba ti won fi awon eso orisiirisii dara si. Awon okuta olowo iyebiye la gbo pe Luwoo Gbagida fi se igboro Ile Ife lesoo nigba naa. Awon ti won ba se niluu ni won maa n lo lati sise ona naa, awon ni won maa mo ikoko ti won fi n ya ere ti won n lo lagbala ati niluu nigba naa, ori awon eso yii ni Luwoo Gbagida maa n rin koja to ba fee jade, oun ki i rin lori ileele lasan.


Lara awon ise akanse ti Luwoo Gbagida se niluu Ife ni pe oun lo bere ise ona, paapaa tawon agbegilere, eyi ti won fi n sesoo laafin, oun naa lo bere agbala onigbangba ti won fi awon eso orisiirisii dara si. Awon okuta olowo iyebiye la gbo pe Luwoo Gbagida fi se igboro Ile Ife lesoo nigba naa. Awon ti won ba se niluu ni won maa n lo lati sise ona naa, awon ni won maa mo ikoko ti won fi n ya ere ti won n lo lagbala ati niluu nigba naa, ori awon eso yii ni Luwoo Gbagida maa n rin koja to ba fee jade, oun ki i rin lori ileele lasan. Ko seni to fidi itan mule pe Luwoo Gbagida ni ju oko kan lo, bo tie je pe o lagbara ati anfaani ati se bee. Itan fidi e mule pe lati iran Luwoo Gbagida ni Oluwoo tile Iwo, Oba AbdulRasheed Adewale Akanbi ti jade wa.


Ko seni to fidi itan mule pe Luwoo Gbagida ni ju oko kan lo, bo tie je pe o lagbara ati anfaani ati se bee. Itan fidi e mule pe lati iran Luwoo Gbagida ni Oluwoo tile Iwo, Oba AbdulRasheed Adewale Akanbi ti jade wa.


Ẹ wo owo nla ti wọn ni Dibu Ojẹrinde, ọga JAMB tẹlẹ ko jẹ

Nojeem Ege Kii se iroyin tuntun pe ajo to n gbogun ti awon osise ijoba to ba se owo ilu basu-basu taa mo si Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission (ICPC) ti tun fow ofin mu adari ajo to n sakoso idanwo asewole sileewe giga nile wa, eyi ti a mo si Joint Admission and Matriculation Board (JAMB), iyen Ojogbon Adedibu Ojerinde. Ohun to si n ya awon eeyan lenu ni ona ti okunrin naa gba lati ja ileese ti won fi se adari le lori lole, lai besu-begba rara. Ileejo giga kan niluu Abuja lo pase pe ki won loo fowo ofin mu Ojogbon Dibu Ojerinde. Awon otelemuye ni awon ti tun sawari awon ijamba kan ti okunrin naa se nigba to wa lofiisi ni JAMB, o si di dandan ko jejo niwaju adajo, ohun ti won tori e pada loo mu un niyen. Ohun ti Asejere gbo ni pe awon apo ikowosi meji ni okunrin yii n lo lati gbe ise jade latodo ajo JAMB, o pe oruko akoko ni Trillium Learning Centre Ltd ati ekeji ni Sapati International Schools Ltd, inu awon apo ikowosi ileese mejeeji yii ni won fi n gbe ise ati owo jade lodo ijoba. Bee o ba gbagbe, ojo kejila, osu kejila odun to koja yii ni ajo ICPC koko ranse pe Ojerinde pe ko waa salaye awon nnkan to ru won loju, sugbon se lokunrin naa kowe ranse pe ki won fun oun lojo merinla si i ki oun too le waa si ofiisi won.


Awon otelemuye ni awon ti tun sawari awon ijamba kan ti okunrin naa se nigba to wa lofiisi ni JAMB, o si di dandan ko jejo niwaju adajo, ohun ti won tori e pada loo mu un niyen. Ohun ti Asejere gbo ni pe awon apo ikowosi meji ni okunrin yii n lo lati gbe ise jade latodo ajo JAMB, o pe oruko akoko ni Trillium Learning Centre Ltd ati ekeji ni Sapati International Schools Ltd, inu awon apo ikowosi ileese mejeeji yii ni won fi n gbe ise ati owo jade lodo ijoba. Bee o ba gbagbe, ojo kejila, osu kejila odun to koja yii ni ajo ICPC koko ranse pe Ojerinde pe ko waa salaye awon nnkan to ru won loju, sugbon se lokunrin naa kowe ranse pe ki won fun oun lojo merinla si i ki oun too le waa si ofiisi won. Awon looya re lo ran nise ohun. Sugbon, o ya nilenu pe leyin ti ojo merinla pe, okunrin naa ko yoju gege bo ti so pe kawon looya re so. Ninu iwadii lati ri i pe Ojerinde nikan lo le gba owo jade lawon ileese mejeeji taa daruko won yii, ni gbogbo banki ti awon ileese naa lowo si.


Awon looya re lo ran nise ohun. Sugbon, o ya nilenu pe leyin ti ojo merinla pe, okunrin naa ko yoju gege bo ti so pe kawon looya re so. Ninu iwadii lati ri i pe Ojerinde nikan lo le gba owo jade lawon ileese mejeeji taa daruko won yii, ni gbogbo banki ti awon ileese naa lowo si. Awon ayederu aworan la gbo pe okunrin naa n lo lati si awon apo ikowosi naa, bee naa ni awon iwe to ko wa siwaju awon banki to lo naa, ayederu ni gbogbo re. Awon oruko ti Ojerinde lo lati si awon apo ikowosi naa ni; Joshua Olakulehin Olaniran ati Akanbi Lamidi. Bakan naa lo si tun lo ayederu oruko kan Adeniyi Banji lati tun si apo ikowosi oto fun ileese Standout Institutes Ltd. Nigba ti owo otelemuye ajo ICPC te awon iwe sowedowo to n lo lati gba owo lowo awon banki wonyi, ni asiri gbogbo awon itu ti baba na pa tu sita.


Awon ayederu aworan la gbo pe okunrin naa n lo lati si awon apo ikowosi naa, bee naa ni awon iwe to ko wa siwaju awon banki to lo naa, ayederu ni gbogbo re. Awon oruko ti Ojerinde lo lati si awon apo ikowosi naa ni; Joshua Olakulehin Olaniran ati Akanbi Lamidi. Bakan naa lo si tun lo ayederu oruko kan Adeniyi Banji lati tun si apo ikowosi oto fun ileese Standout Institutes Ltd. Nigba ti owo otelemuye ajo ICPC te awon iwe sowedowo to n lo lati gba owo lowo awon banki wonyi, ni asiri gbogbo awon itu ti baba na pa tu sita. Ohun taa gbo ni pe o see se ki ajo ICPC fesun iwe yiyi kan Ojerinde, ati esun ole, ati sise owo lona aito. Ohun ti opo eeyan ko mo ni pe beeyan ba gbase lowo ijoba ofin ko faaye gba iru eni bee lati tun lowo sileese kan, tabi ba ileese kan dowopo titi ti yoo fi kuro ni ipo ti ijoba yan an si. Bee lofin ko gba eni ba gbase ijoba laaye lati maa lo ileese adani toun funra re da sile lati gba nnkan jade lowo ijoba, yala ise tabi ojuure kan, eni ba se bee, o lodi labe ofin, nitori naa awon esun ti won fi kan Ojerinde niyen.


Ohun taa gbo ni pe o see se ki ajo ICPC fesun iwe yiyi kan Ojerinde, ati esun ole, ati sise owo lona aito. Ohun ti opo eeyan ko mo ni pe beeyan ba gbase lowo ijoba ofin ko faaye gba iru eni bee lati tun lowo sileese kan, tabi ba ileese kan dowopo titi ti yoo fi kuro ni ipo ti ijoba yan an si. Bee lofin ko gba eni ba gbase ijoba laaye lati maa lo ileese adani toun funra re da sile lati gba nnkan jade lowo ijoba, yala ise tabi ojuure kan, eni ba se bee, o lodi labe ofin, nitori naa awon esun ti won fi kan Ojerinde niyen. Esun sise owo tiye re le ni bilionu mewaa naira ni won fi kan Ojerinde, bee lo si n jejo lowo nileejo giga kan to wa ni Abuja, esun mejidinlogun ni won si ka si i lese, lawon igba to je adari ajo JAMB ati idanwo asekagba NECO.


Esun sise owo tiye re le ni bilionu mewaa naira ni won fi kan Ojerinde, bee lo si n jejo lowo nileejo giga kan to wa ni Abuja, esun mejidinlogun ni won si ka si i lese, lawon igba to je adari ajo JAMB ati idanwo asekagba NECO.


Ọjọ kan l’onibaara sọ fun mi pe ‘oku lẹlẹja n ta a’, lojuẹsẹ lawọn ẹja odo mi ku, ṣugbọn mo bori iṣoro naa nitori mo kọṣẹ yii doju ami – Ọlaitan, ọdọmọde agbẹ ọlọsin

Gbajumo agbe olosin ni Olagunju Olaitan, omobinrin naa je agbe olosin adie ati eja, o si tun je okan ninu awon agbe ipinle Eko. O ti ba Asejere soro nipa iriri re nidii ise agbe, ati idi ti opo awon odo ki i fi i se aseyori nidii ise won, bee lo si tun gba won nimoran lori ona ti won le gba se asejere. Ohun ti won ba wa so ree. Sinmisola Ajadi Bi mo se bere ise agbe Mo je agbe olosin adie ati eja, mo je okan ninu awon agbe ipinle Eko ti a mo si Agric Yes. Eko ni mo dagba si, mo si kose nileese to n sakoso eto ogbin nipinle naa, mo sise pelu awon eeyan nla nidi ise yii, awon bii Oniru; Oba Omogbolahan Wasiu pelu Omowe Olajide Basorun. Mo ko eko pupo lara won, eni ba maa kose lodo iru awon eeyan bee gbodo ja fafa, gbodo kara mose, tori awon eeyan wonyi kii fi ise won sere rara.


Sinmisola Ajadi Bi mo se bere ise agbe Mo je agbe olosin adie ati eja, mo je okan ninu awon agbe ipinle Eko ti a mo si Agric Yes. Eko ni mo dagba si, mo si kose nileese to n sakoso eto ogbin nipinle naa, mo sise pelu awon eeyan nla nidi ise yii, awon bii Oniru; Oba Omogbolahan Wasiu pelu Omowe Olajide Basorun. Mo ko eko pupo lara won, eni ba maa kose lodo iru awon eeyan bee gbodo ja fafa, gbodo kara mose, tori awon eeyan wonyi kii fi ise won sere rara. Pelu bi Olorun se fun won lebun to, won kii fi ise won sere, eko nla ni mo ko lara won. Won ko mu mi bi omoose, won mu mi bi omo, paapaa Omowe Basorun. Nnkan to fa okan mi sinu ise agbe Odo egbon mi ni mo gbe, emi ni won fi awon omo won le lowo nigba ti won fee lo siluu oyinbo.


Pelu bi Olorun se fun won lebun to, won kii fi ise won sere, eko nla ni mo ko lara won. Won ko mu mi bi omoose, won mu mi bi omo, paapaa Omowe Basorun. Nnkan to fa okan mi sinu ise agbe Odo egbon mi ni mo gbe, emi ni won fi awon omo won le lowo nigba ti won fee lo siluu oyinbo. Nibe ni mo ti feran ati maa toju awon eeyan, ibe ni mo ti nife si ise noosi. Sugbon, mo ba ara mi nileewe awon ekose agbe ni Apata ni Ibadan, iyen Federal School of Agriculture. Ibe yen ni mo ti nifee si ise yen, nigba ti akoko si to lati se eto ekose tawon omoleewe maa n se, iyen IT, igba yen ni mo ba irinajo mi de Alausa.


Nibe ni mo ti feran ati maa toju awon eeyan, ibe ni mo ti nife si ise noosi. Sugbon, mo ba ara mi nileewe awon ekose agbe ni Apata ni Ibadan, iyen Federal School of Agriculture. Ibe yen ni mo ti nifee si ise yen, nigba ti akoko si to lati se eto ekose tawon omoleewe maa n se, iyen IT, igba yen ni mo ba irinajo mi de Alausa. Bi mo se de Epe Nigba ti mo de odo won, ti mo so fun won pe mo fee kose agbe, won ni mo maa lo si Epe, won fun mi lowo moto, won fun mi lowo lati ra awon nnkan ti mo maa nilo nibe. Inu igbo ni won kole si fun awon agbe akose nibe, eni ti ko ba lokan ko le duro laelae, titi di akoko yii, se lawon eeyan n sa pada. Won ko wa nise nibe, ijoba lo ko wa, ibe ti mo ti bere niyen.


Bi mo se de Epe Nigba ti mo de odo won, ti mo so fun won pe mo fee kose agbe, won ni mo maa lo si Epe, won fun mi lowo moto, won fun mi lowo lati ra awon nnkan ti mo maa nilo nibe. Inu igbo ni won kole si fun awon agbe akose nibe, eni ti ko ba lokan ko le duro laelae, titi di akoko yii, se lawon eeyan n sa pada. Won ko wa nise nibe, ijoba lo ko wa, ibe ti mo ti bere niyen. Ohun ti mo se leyin ekose l’Epe Kete ti mo pari idanilekoo ti won se fun wa, mo bere si i ra eja lodo awon agbe olosin eja, ni nnkan bii odun mewaa seyin niyen, mo bere si i ra eja yen, maa yan an, maa gbe e lo ta. Ileese Elephant, iyen ofiisi awon to n ta simenti to wa ni Alausa, ni Ikeja, ni mo maa n ta awon eja yii si nigba naa. Owo gidi ni mo n ri nidi e, Nitori naa ni mo se maa n gba awon odo nimoran pe ki won ma reti pe enikan maa fun won lowo, kawon naa ronu ati da nnkan se.


Ohun ti mo se leyin ekose l’Epe Kete ti mo pari idanilekoo ti won se fun wa, mo bere si i ra eja lodo awon agbe olosin eja, ni nnkan bii odun mewaa seyin niyen, mo bere si i ra eja yen, maa yan an, maa gbe e lo ta. Ileese Elephant, iyen ofiisi awon to n ta simenti to wa ni Alausa, ni Ikeja, ni mo maa n ta awon eja yii si nigba naa. Owo gidi ni mo n ri nidi e, Nitori naa ni mo se maa n gba awon odo nimoran pe ki won ma reti pe enikan maa fun won lowo, kawon naa ronu ati da nnkan se. Nigba to ya, mo loo ba awon to n se adie, mo bere si i ra adie lowo won, maa yan adie yen, maa fata si i, maa ko o lo si ofiisi awon eeyan, maa bere si i ta a fun won. Owo nla ni mo n ri nidio iyen naa. Ohun ti mo fi n se awon nnkan wonyi ni pe, ise agbe ti mo ko, mi o ti i lagbara ati da duro, sugbon awon nnkan mi in ti won ko wa ni mo n mu lo, ko too di pe emi naa bere oko temi ni Epe.


Nigba to ya, mo loo ba awon to n se adie, mo bere si i ra adie lowo won, maa yan adie yen, maa fata si i, maa ko o lo si ofiisi awon eeyan, maa bere si i ta a fun won. Owo nla ni mo n ri nidio iyen naa. Ohun ti mo fi n se awon nnkan wonyi ni pe, ise agbe ti mo ko, mi o ti i lagbara ati da duro, sugbon awon nnkan mi in ti won ko wa ni mo n mu lo, ko too di pe emi naa bere oko temi ni Epe. Iriri mi ni oko to wa ni Epe Opo ni ko nife ati sise yii, won kan fee gba owo ijoba ni. Awon kan tie wa ni Epe ti won fi wa si lati sa kuro nile, awon wa nibe nitori ati jaye ni, ki won mu oti, awon kan n sa fun owo lanloodu ni won se waa farapamo sibe, sugbon emi wa owo wa sidi ise agbe ni o, nitori naa ni mi o se fise mi sere rara. Anfaani wa fawon odo lati kose nibe Anfaani si po fun awon odo lati ko ise agbe nibe, ni Epe.


Iriri mi ni oko to wa ni Epe Opo ni ko nife ati sise yii, won kan fee gba owo ijoba ni. Awon kan tie wa ni Epe ti won fi wa si lati sa kuro nile, awon wa nibe nitori ati jaye ni, ki won mu oti, awon kan n sa fun owo lanloodu ni won se waa farapamo sibe, sugbon emi wa owo wa sidi ise agbe ni o, nitori naa ni mi o se fise mi sere rara. Anfaani wa fawon odo lati kose nibe Anfaani si po fun awon odo lati ko ise agbe nibe, ni Epe. Mo si fe kawon eeyan mo pe eko yen kii tan leekan naa, ojoojumo la n kekoo si i. Fun apeere, awon adie ti a n sin, a gbodo ko ka mo iwa won, idi ti won ko fi ye eyin, iru igbe ti won n ya, orisii nnkan nipa awon adie, awon nnkan ti a gbodo mo wa nibe. Ki a ma si duro ki ijoba kowo fun wa, idanilekoo yen naa ti ju owo lo.


Mo si fe kawon eeyan mo pe eko yen kii tan leekan naa, ojoojumo la n kekoo si i. Fun apeere, awon adie ti a n sin, a gbodo ko ka mo iwa won, idi ti won ko fi ye eyin, iru igbe ti won n ya, orisii nnkan nipa awon adie, awon nnkan ti a gbodo mo wa nibe. Ki a ma si duro ki ijoba kowo fun wa, idanilekoo yen naa ti ju owo lo. Ipenija mi Awon ole ja wa loko laipe yii, won ji awon irinse ti a fi n yan adie lo, awon eeyan mewaa lo n ba wa sise. Loooto awon olode wa, sugbon, awon olode kii saaba de inu oko ti awa wa, awon eeyan ti lo sile odun lasiko naa. Awon odaran yii ja wole, won si ko awon eru wa lo.


Ipenija mi Awon ole ja wa loko laipe yii, won ji awon irinse ti a fi n yan adie lo, awon eeyan mewaa lo n ba wa sise. Loooto awon olode wa, sugbon, awon olode kii saaba de inu oko ti awa wa, awon eeyan ti lo sile odun lasiko naa. Awon odaran yii ja wole, won si ko awon eru wa lo. Sugbon, mo dupe pe awon eeyan ti mo feyinti, ti won ko ri mi lole, ni won dide ti won ran mi lowo. Iranlowo ti ijoba fun wa Laipe yii ni won fun mi milionu marun un naira, sugbon, ki ise pe won ko owo fun wa, opo awon irinse, ati ohun ti a nilo ni won se fun wa, kii se pe won gbe owo yen fun wa, bii ile eja, ile adie, ati bee bee lo. Awon to fee kowo sinu ise agbe O see se, sugbon o tun lewu.


Sugbon, mo dupe pe awon eeyan ti mo feyinti, ti won ko ri mi lole, ni won dide ti won ran mi lowo. Iranlowo ti ijoba fun wa Laipe yii ni won fun mi milionu marun un naira, sugbon, ki ise pe won ko owo fun wa, opo awon irinse, ati ohun ti a nilo ni won se fun wa, kii se pe won gbe owo yen fun wa, bii ile eja, ile adie, ati bee bee lo. Awon to fee kowo sinu ise agbe O see se, sugbon o tun lewu. Ohun temi maa n so fun awon eeyan ni pe, eni ba maa kowo sinu ise agbe gbodo waa bojuto, a gbodo jo fojuto o, kii se pe ki baba olowo kan ko owo fun mi ko ni ki n maa base lo, oro ise agbe ko ri bee. Loooto ise aye ni ise ogbin, sugbon… Ojo kan lenikan wa sodo mi to fee ra eja, iye to fee ra eja yen ko pe mi, lo ba fun mi lohun pe; ‘Oku leleja n ta a’, gbogbo awon eja yen pata lo si ku, sugbon e ranti pe emi tun maa n yan eja ta ni temi. Mo kan pe awon to n pa eja ni, mo ni ki won ko gbogbo e jade, won pa a, won si yan an.


Ohun temi maa n so fun awon eeyan ni pe, eni ba maa kowo sinu ise agbe gbodo waa bojuto, a gbodo jo fojuto o, kii se pe ki baba olowo kan ko owo fun mi ko ni ki n maa base lo, oro ise agbe ko ri bee. Loooto ise aye ni ise ogbin, sugbon… Ojo kan lenikan wa sodo mi to fee ra eja, iye to fee ra eja yen ko pe mi, lo ba fun mi lohun pe; ‘Oku leleja n ta a’, gbogbo awon eja yen pata lo si ku, sugbon e ranti pe emi tun maa n yan eja ta ni temi. Mo kan pe awon to n pa eja ni, mo ni ki won ko gbogbo e jade, won pa a, won si yan an. Olorun si tun ba mi se e, mo reni kan to n ko eja yiyan lo siluu oyinbo loo ta, bi won se ra gbogbo e lowo mi niyen. Ohun temi maa n so fawon eeyan ni pe, keeyan kose ko mo on loju mejeeji, nitori nigba ti ipenija ba de, imo yen ni Olorun maa wo, to fi maa gba oluwa re sile lowo ipenija yen, yoo tun pada di owo fun oluwa re paapaa.


Olorun si tun ba mi se e, mo reni kan to n ko eja yiyan lo siluu oyinbo loo ta, bi won se ra gbogbo e lowo mi niyen. Ohun temi maa n so fawon eeyan ni pe, keeyan kose ko mo on loju mejeeji, nitori nigba ti ipenija ba de, imo yen ni Olorun maa wo, to fi maa gba oluwa re sile lowo ipenija yen, yoo tun pada di owo fun oluwa re paapaa.


Gọngọ sọ lọjọ ti Ọba Aileru fi Jumlar, gbajumọ oniṣowo irẹsi joye Iyalaje Muṣin

Sinmisola Ajadi Ese ko gbero lojo Sannde, ojo kokandinlogbon, osu to koja yii. Lojo naa ni Olu tiluu Musin, Oba Fatai Ayinla Aileri gbe ade Iyalaje tile Musin le Oloye Ibilola Aduke Solaja ti gbogbo eeyan mo si Madam Jumlar lori. Aafin kabiyesi ni ayeye naa ti waye, o si wa lara awon ayeye ti kabiyesi fi sami ojoobi re lodun yii. Ohun taa gbo ni pe o pe ti won ti n mura ayeye yii, bee ni Madam Jumlar ti fi ipe sita lati fi pe awon ero, paapaa ore, ojulumo atawon ti won ko n sise aje sibi ayeye naa. Bee ni won si tun gbe ise fawon olopo ti won maa pata sawon alejo lenu, atawon olorin ti won maa forin da awon eeyan laraya. Yebeyebe lankara alawo buluu aati gele pelu fila funfun ti won mu fun ayeye naa n fe lele nibi pati naa.


Ohun taa gbo ni pe o pe ti won ti n mura ayeye yii, bee ni Madam Jumlar ti fi ipe sita lati fi pe awon ero, paapaa ore, ojulumo atawon ti won ko n sise aje sibi ayeye naa. Bee ni won si tun gbe ise fawon olopo ti won maa pata sawon alejo lenu, atawon olorin ti won maa forin da awon eeyan laraya. Yebeyebe lankara alawo buluu aati gele pelu fila funfun ti won mu fun ayeye naa n fe lele nibi pati naa. Sugbon, aso funfun balau bii taje ni Iyalaje tuntun naa atawon emewa re wo wa sibi ayeye ohun. Opo awon oloselu ni won tun pejo sibi ayeye yii, lara won naa ni Seneto Ganiyu Olanrewaju Solomon, iyawo Seneto Ibikunle Amosun, atawon laamilaaka nidii oselu ipinle Eko ati Musin. Iyalaje je okan lara awon onisowo iresi nla nile wa Naijiria, oun naa wa lara awon eeyan jankan jankan ti won loo gbalejo Aare Muhammadu Buhari nileese Iresi ti won sese si ilu Imota, oun atawon onisowo iresi egbe re ni won jo wa nibe.


Sugbon, aso funfun balau bii taje ni Iyalaje tuntun naa atawon emewa re wo wa sibi ayeye ohun. Opo awon oloselu ni won tun pejo sibi ayeye yii, lara won naa ni Seneto Ganiyu Olanrewaju Solomon, iyawo Seneto Ibikunle Amosun, atawon laamilaaka nidii oselu ipinle Eko ati Musin. Iyalaje je okan lara awon onisowo iresi nla nile wa Naijiria, oun naa wa lara awon eeyan jankan jankan ti won loo gbalejo Aare Muhammadu Buhari nileese Iresi ti won sese si ilu Imota, oun atawon onisowo iresi egbe re ni won jo wa nibe. Iroyin taa tun n gbo ni pe gbajumo onisowo naa n gbaradi ati se ayeye ojoobi re lodun to n bo, igba naa lo maa pe aadorin odun. Omobibi ilu Ijebu Igbo ni, ibe naa lo si ti bere ileewe ni Amutebu n’Ijebu Igbo, bee lo si tun lo sileewe Saint Saviour Primary School, n’Ikenne, ibe lo ti jade lodun 1967. O lo sileewe girama Girls Grammar School, Ijebu Igbo, ibe lo gba lo sileewe Mayflower College, n’Ikenne ibe lo si ti jade iwe mewaa lodun 1971.


Iroyin taa tun n gbo ni pe gbajumo onisowo naa n gbaradi ati se ayeye ojoobi re lodun to n bo, igba naa lo maa pe aadorin odun. Omobibi ilu Ijebu Igbo ni, ibe naa lo si ti bere ileewe ni Amutebu n’Ijebu Igbo, bee lo si tun lo sileewe Saint Saviour Primary School, n’Ikenne, ibe lo ti jade lodun 1967. O lo sileewe girama Girls Grammar School, Ijebu Igbo, ibe lo gba lo sileewe Mayflower College, n’Ikenne ibe lo si ti jade iwe mewaa lodun 1971. O lo sileeewe ekose awon tisa ni Ushi Ekiti Teachers Training College, Ushi Ekiti lodun 1974, o si tun sise nileewe Macjob Commercial College Ibara, Abeokuta gege bi oluko ko too di pe o darapo mo ileese Aare ni odun 1978. O sise gege bi otelemuye nigba to wa nileese Aare, won si ran an lo kekoo nipa ise naa kaakiri agbaye, ko too di pe o de ipo giga. Odun mokandinlogun o fi sise naa, ko too feyinti lodun 1994.


O lo sileeewe ekose awon tisa ni Ushi Ekiti Teachers Training College, Ushi Ekiti lodun 1974, o si tun sise nileewe Macjob Commercial College Ibara, Abeokuta gege bi oluko ko too di pe o darapo mo ileese Aare ni odun 1978. O sise gege bi otelemuye nigba to wa nileese Aare, won si ran an lo kekoo nipa ise naa kaakiri agbaye, ko too di pe o de ipo giga. Odun mokandinlogun o fi sise naa, ko too feyinti lodun 1994. Leyin to feyinti lo bere ise tie to pe oruko e ni Jumlar Nigeria Limited, to n ko iresi ororo, suga ati simenti wole lati ile okeere. Kaakiri orile-ede yii lo maa n ko awon oja naa lo titi de Abuja. Ileese yii ti gbile debi pe o tun ti bi awon ileese mi in.


Leyin to feyinti lo bere ise tie to pe oruko e ni Jumlar Nigeria Limited, to n ko iresi ororo, suga ati simenti wole lati ile okeere. Kaakiri orile-ede yii lo maa n ko awon oja naa lo titi de Abuja. Ileese yii ti gbile debi pe o tun ti bi awon ileese mi in. Yato si oye Iyalaje ti Jumlar je yii, o tun ti je oye Iyalode ijo Emmanuel n’Ijebu Igbo, Olori Oniresi ti oja Daleko, Yeye Oba tiluu Ofa, Ajitowobaje ti ile Ishan n’Ishan Ekiti State. Lara awon omo Iyalaje ni Onarebu Bowale Olayinka Solaja ati Abileko Olajumoke Solaja, to je oluranlowo fun aya gomina Oyo.


Yato si oye Iyalaje ti Jumlar je yii, o tun ti je oye Iyalode ijo Emmanuel n’Ijebu Igbo, Olori Oniresi ti oja Daleko, Yeye Oba tiluu Ofa, Ajitowobaje ti ile Ishan n’Ishan Ekiti State. Lara awon omo Iyalaje ni Onarebu Bowale Olayinka Solaja ati Abileko Olajumoke Solaja, to je oluranlowo fun aya gomina Oyo.


Lẹyin aṣeyọri ọdun aṣa nilẹ Canada, orilẹ-ede mẹta fẹẹ gbalejo ayẹyẹ tọdun yii

* Ohun ti Onipokia, Ambasadọ, atawọn oṣere tiata sọ nilẹ Canada Sam Akinrole Lodun to koja yii ni ayeye nla kan waye nile Canada, ni ilu ti won n pe ni Winnipeg, Manitoba, nile Canada, ibe ni won ti se ayeye odun asa ati ise Yoruba, eyi ti Omooba Joel Olaniyi Oyatoye n se agbateru re. Ileese Asa Day Worldwide Inc lo se agbateru eto naa pelu ifowosowpo ijoba apapo, awon oba alade, awon osere tiata atawon egbe elere lorisiirisii. Ohun ti ayeye yii duro fun ni lati fopin si bi asa ati ise Yoruba se n ku lo lawujo awon omo kaaro-o-o-jiire, iyen awon ti won ti ile apa iwo-oorun ile wa jade wa. Eyi lo mu ki Oyaniyi gbe eto naa kale. Bakan naa ni won gbe eto naa kale lati je ki oro asa Yoruba di mimo fun awon ti won ko mo on tele, paapaa lawon orile-ede agbaye. Onipokia tile Ipokia, Oba Yisa Olusola Olaniyan lo saaju awon oba alade wa siibi eto naa, lara awon ti won tun wa nibe nile Canada ni Aare egbe awon osere tiata, eyi ti a mo si; Theatre Arts and Motion Pictures Practitioners Association of Nigeria (TAMPAN), Alagba Bolaji Amusan, tawon eeyan mo si “Mr Latin,” oun lo saaju awon osere tiata ti won wa sibi eto naa.


Eyi lo mu ki Oyaniyi gbe eto naa kale. Bakan naa ni won gbe eto naa kale lati je ki oro asa Yoruba di mimo fun awon ti won ko mo on tele, paapaa lawon orile-ede agbaye. Onipokia tile Ipokia, Oba Yisa Olusola Olaniyan lo saaju awon oba alade wa siibi eto naa, lara awon ti won tun wa nibe nile Canada ni Aare egbe awon osere tiata, eyi ti a mo si; Theatre Arts and Motion Pictures Practitioners Association of Nigeria (TAMPAN), Alagba Bolaji Amusan, tawon eeyan mo si “Mr Latin,” oun lo saaju awon osere tiata ti won wa sibi eto naa. Awon osere yooku ti won wa nibe ni; Jide Kosoko, Elizabeth Ogunsola, Nike Peller, Olori Aduke, Nikki Spooner, Prince George Peter ati Ade Ladeinde. Asoju ijoba ile Naijiria lo soju ijoba nibi eto naa, iyen Alagba Adeyinka Asekun. Opo afihan ounje, aso, ede, ikini, ati ohun gbogbo to ni i se pelu asa ati ise Yoruba ni won se afihan re nibi ayeye naa lodun to koja nile Canada.


Awon osere yooku ti won wa nibe ni; Jide Kosoko, Elizabeth Ogunsola, Nike Peller, Olori Aduke, Nikki Spooner, Prince George Peter ati Ade Ladeinde. Asoju ijoba ile Naijiria lo soju ijoba nibi eto naa, iyen Alagba Adeyinka Asekun. Opo afihan ounje, aso, ede, ikini, ati ohun gbogbo to ni i se pelu asa ati ise Yoruba ni won se afihan re nibi ayeye naa lodun to koja nile Canada. Awon nnkan bii ijo, orin, ewa, aso, ati bee bee lo. Asoju ijoba, Alagba Asekun ninu oro re so pe; oun gbagbo pe eto naa yoo tubo se afihan awon oro to wa ninu asa Yoruba ati ile Naijiria, bee ni yoo si tun je pe ajosepo to dan moran wa laarin ile Canada ati ile wa. Adari ijoba ile Manitoba ni Canada, Heather Stefanson, ni tie so pe, latigba ti won ti sefilole ayeye yii lodun 2018, ayeye ojo Asa ti gbile, o ti di nnkan nla, bee lo si ti je anfaani nla lati mo nipa asa ati ise Yoruba ati paapaa julo, ohun isedale won.


Awon nnkan bii ijo, orin, ewa, aso, ati bee bee lo. Asoju ijoba, Alagba Asekun ninu oro re so pe; oun gbagbo pe eto naa yoo tubo se afihan awon oro to wa ninu asa Yoruba ati ile Naijiria, bee ni yoo si tun je pe ajosepo to dan moran wa laarin ile Canada ati ile wa. Adari ijoba ile Manitoba ni Canada, Heather Stefanson, ni tie so pe, latigba ti won ti sefilole ayeye yii lodun 2018, ayeye ojo Asa ti gbile, o ti di nnkan nla, bee lo si ti je anfaani nla lati mo nipa asa ati ise Yoruba ati paapaa julo, ohun isedale won. Oyinbo naa tun tenumo on pe awon omo Yoruba po daadaa niluu Manitoba, won si n se daadaa. Adari ijoba ilu Winnipeg, Scott Gillingham, ni tie so pe ipa tawon alejo bii awon omo Yoruba n ko niluu naa, nitori ipa ribiribi ni won n ko ninu idagbasoke ilu naa. O gboriyin fun akitiyan Baba Asa lati pa ede Yoruba mo, ko ma ba a parun, paapaa nitori awon odo ti won sese n dide ki won ma le gbagbe ibi ti won ti se wa.


Oyinbo naa tun tenumo on pe awon omo Yoruba po daadaa niluu Manitoba, won si n se daadaa. Adari ijoba ilu Winnipeg, Scott Gillingham, ni tie so pe ipa tawon alejo bii awon omo Yoruba n ko niluu naa, nitori ipa ribiribi ni won n ko ninu idagbasoke ilu naa. O gboriyin fun akitiyan Baba Asa lati pa ede Yoruba mo, ko ma ba a parun, paapaa nitori awon odo ti won sese n dide ki won ma le gbagbe ibi ti won ti se wa. Aare egbe kan ti a mo si Association of Manitoba Incorporated (NAMI), Wilson Akinwale, naa gboroyin fun Baba Asa ati ayeye ojo Asa, eyi to gbe kale lati so di mimo ohun gbogbo to je mo asa ati ise Yoruba. Ko too di pe eto asekagba waye ni won ti sefilole ibudo asa ati ise eyi ti won pe ni Asa Museum, eyi to wa fi akojopo awon ohun to ni i se pelu asa Yoruba. Bee ni olorin fuji nni, Mudashir Ajani, ti gbgbo eeyan mo si Safejo Amama forin da awon oyinbo ati alejo laraya.


Aare egbe kan ti a mo si Association of Manitoba Incorporated (NAMI), Wilson Akinwale, naa gboroyin fun Baba Asa ati ayeye ojo Asa, eyi to gbe kale lati so di mimo ohun gbogbo to je mo asa ati ise Yoruba. Ko too di pe eto asekagba waye ni won ti sefilole ibudo asa ati ise eyi ti won pe ni Asa Museum, eyi to wa fi akojopo awon ohun to ni i se pelu asa Yoruba. Bee ni olorin fuji nni, Mudashir Ajani, ti gbgbo eeyan mo si Safejo Amama forin da awon oyinbo ati alejo laraya. Bi a se n ko iroyin lowo, Omooba Oyatoye ti gbogbo eeyan n pe ni Baba Asa ti fi da Asejere loju pe laipe rara, ninu odun yii, ayeye Odun Asa n lo sawon orile-ede agbaye meta, awon orile-ede naa ni Amerika, United Kingdom ati ile Canada. Gbogbo bi eto naa ba se lo la o maa fi to yin leti


Bi a se n ko iroyin lowo, Omooba Oyatoye ti gbogbo eeyan n pe ni Baba Asa ti fi da Asejere loju pe laipe rara, ninu odun yii, ayeye Odun Asa n lo sawon orile-ede agbaye meta, awon orile-ede naa ni Amerika, United Kingdom ati ile Canada. Gbogbo bi eto naa ba se lo la o maa fi to yin leti


Pẹlu ẹgbẹrun kan naira ti wọn n fun mi loko ere, iya jẹ mi ẹmi mi fẹẹ bọ – Lateef Adedimeji

Sinmisola Ajadi Gbajumo osere tiata nni ti irawo re n tan lowolowo yii, Lateef Adedimeji ti salaye bi iya je e nigba to sese n dide lenu ise ere tiata. O soro yii lati sami ayeye ojoobi re to waye lojo kinni, osu yii. Gbogbo ojo kinni, osu keji, odoodun ni Lateef maa n se ayeye ojoobi re. Omokunrin naa soro lori ero ayeleujara instagram re pe se loun maa n yawo lo soko ere nigba toun sese bere, sibe naa nigba toun ba debe, won ko ni mu oun lati seree, sugbon oun ko saare rara. O ni, eni ba loun ko se mo gan an ni baba x ole. Adedimeji to gba ami-eye onitiata okunrin to dara julo fun todun to koja so pe ninu odun meedogun toun ti lo nidi ere tiata, so pe awon to maa n pe oun soko ere kii sanwo fun oun nigba toun koko bere, se loun maa yawo lo soko ere, bee loun maa n toro owo toun fi maa jeun paapaa.


Omokunrin naa soro lori ero ayeleujara instagram re pe se loun maa n yawo lo soko ere nigba toun sese bere, sibe naa nigba toun ba debe, won ko ni mu oun lati seree, sugbon oun ko saare rara. O ni, eni ba loun ko se mo gan an ni baba x ole. Adedimeji to gba ami-eye onitiata okunrin to dara julo fun todun to koja so pe ninu odun meedogun toun ti lo nidi ere tiata, so pe awon to maa n pe oun soko ere kii sanwo fun oun nigba toun koko bere, se loun maa yawo lo soko ere, bee loun maa n toro owo toun fi maa jeun paapaa. O ni, “Nigba to ya ni won bere si i fun mi legberun kan naira, egberun meji, nigba to ya o di egberun marun-un naira. Seni inu mi maa n dun ti mo ba ti gba owo yii, mo si maa n dupe lowo Olorun ati ti won fun mi lowo naa. “Nnkan ko rorun fun mi rara, sugbon mi o je ko su mi.


O ni, “Nigba to ya ni won bere si i fun mi legberun kan naira, egberun meji, nigba to ya o di egberun marun-un naira. Seni inu mi maa n dun ti mo ba ti gba owo yii, mo si maa n dupe lowo Olorun ati ti won fun mi lowo naa. “Nnkan ko rorun fun mi rara, sugbon mi o je ko su mi. Nigba ti mo bere mo maa n pa awon eeyan lerin-in, to fi di pe awon ajo aladaani kan yan mi nigba ti mo wa nileewe girama lati sedanilekoo fun mi nipa ere tiata. Mo tun ranti awon ojo ti mi o ni jokoo si kilaasi nigba ti mo wa nileewe giga, ohun toju mi ri ko rorun rara, sugbon mi o je ko re mi. “Mi o le gbagbe awon ojo ti mo maa ya aso wo sorun lo soko ere, bo tie je pe won ko ni fun mi lowo, mo ranti igba ti mo n toro ounje, mo ranti awon ojo ti won maa soro buruku si mi, ti won maa wo mi nile, ti won maa pariwo le mi lori, awon ojo ti mo maa ro o pe nje mo tie le soriire nidi ere tiata yii.


Nigba ti mo bere mo maa n pa awon eeyan lerin-in, to fi di pe awon ajo aladaani kan yan mi nigba ti mo wa nileewe girama lati sedanilekoo fun mi nipa ere tiata. Mo tun ranti awon ojo ti mi o ni jokoo si kilaasi nigba ti mo wa nileewe giga, ohun toju mi ri ko rorun rara, sugbon mi o je ko re mi. “Mi o le gbagbe awon ojo ti mo maa ya aso wo sorun lo soko ere, bo tie je pe won ko ni fun mi lowo, mo ranti igba ti mo n toro ounje, mo ranti awon ojo ti won maa soro buruku si mi, ti won maa wo mi nile, ti won maa pariwo le mi lori, awon ojo ti mo maa ro o pe nje mo tie le soriire nidi ere tiata yii. “Mo ranti awon ojo ti mo sunkun ti mo maa so fun ara mi pe o san lati ku jare, awon ojo ti mo maa fese rin lo soko ere, nitori ko si owo moto, mo ranti igba ti mo n gbe baagi fawon oga mi, ti mo n fo moto won, ati bee bee lo. Ohun to se koko ni pe ohunkohun teeyan ba n la koja, ko ba saare rara, ko tera mo on.”


“Mo ranti awon ojo ti mo sunkun ti mo maa so fun ara mi pe o san lati ku jare, awon ojo ti mo maa fese rin lo soko ere, nitori ko si owo moto, mo ranti igba ti mo n gbe baagi fawon oga mi, ti mo n fo moto won, ati bee bee lo. Ohun to se koko ni pe ohunkohun teeyan ba n la koja, ko ba saare rara, ko tera mo on.”


Awọn ọmọ Naijiria gbọdọ dide iranlọwọ fawọn alaini lasiko taa wa yii

* Kii ṣe awọn milọnia nikan lo wa lẹgbẹ Lions Club, anfaani wa fawọn to ba ti loju aanu Sam Akinrole Aare egbe Eko Centennial Lions Club, Lion Lukman Olabiyi ti ke si awon omo Naijiria lati lo ola ati oro ti Olorun fi jinki won lati ran awon alaini ati awon to ku die kaato fun lawujo wa lowo. Olabiyi soro yii nigba to n ba Asejere soro nipa ifilole re gege bii Aare ekarun-un egbe naa, eyi to maa waye lojo kokanla, osu yii. Lojo ifilole naa won tun ti yato soto lati fi awon igbimo agba egbe naa sori ipo, bee ni ikowojo yoo tun waye lati se awon ise akanse ti won ti la sile lati se. Ohun ti Aare tuntun naa fi to wa leti ni pe ifilole naa to maa waye lojo kokanla, yoo waye ile igbalejo Concord Event and Recreation centre, to wa lojuna Ikorodu si Sagamu Road, niluu Ikorodu, l’Ekoo. Nigba to n rawo ebe sawon ti Olorun jogun oro fun lati bojuto itoju awon alaini atawon to ku die kaato fun, Lion Olabiyi to je gbajumo oniroyin nileese The Sun, so pe egbe toun je adari re naa je eyi ti won mo ojuuse won lawujo, bee lawon si setan ati tubo maa ran awon araalu lowo. Ko sai ro awon eka ijoba gbogbo pe ki awon naa dide fun iranlowo awon alaini paapaa.


Ohun ti Aare tuntun naa fi to wa leti ni pe ifilole naa to maa waye lojo kokanla, yoo waye ile igbalejo Concord Event and Recreation centre, to wa lojuna Ikorodu si Sagamu Road, niluu Ikorodu, l’Ekoo. Nigba to n rawo ebe sawon ti Olorun jogun oro fun lati bojuto itoju awon alaini atawon to ku die kaato fun, Lion Olabiyi to je gbajumo oniroyin nileese The Sun, so pe egbe toun je adari re naa je eyi ti won mo ojuuse won lawujo, bee lawon si setan ati tubo maa ran awon araalu lowo. Ko sai ro awon eka ijoba gbogbo pe ki awon naa dide fun iranlowo awon alaini paapaa. “Ofe lohun ti Olorun fun wa, e je kawa naa fun awon eeyan, igba ti a ba se eyi la le ri gba si latodo Olorun eledaa wa. Bi Olorun ba ti fi gbogbo nnkan ke wa, e je kawa naa fi ohun ini wa ke awon eeyan. “Ki gbogbo awon olowo ilu wa dide iranlowo fun egbe Lions Club International, ki won ran awon araalu lowo.


“Ofe lohun ti Olorun fun wa, e je kawa naa fun awon eeyan, igba ti a ba se eyi la le ri gba si latodo Olorun eledaa wa. Bi Olorun ba ti fi gbogbo nnkan ke wa, e je kawa naa fi ohun ini wa ke awon eeyan. “Ki gbogbo awon olowo ilu wa dide iranlowo fun egbe Lions Club International, ki won ran awon araalu lowo. Ibe lanfaani wa lati ran awon araalu lowo tokan-tokan, nitori awon ti won nilo iranwo wa po nibe taa n bojuto. Ogbeni Olabiyi wa ro awon omo Naijiria pe o digba teeyan ba too di olola ko too le ran eeyan lowo, ko digba teeyan ba di milonia ko too le ran awon eeyan lowo, tabi darapo mo egbe Lions, o ni; ‘Enikeni to ba le ro omi loju titi, tabi ra oti elerindodo funra re, to si le fun awon eeyan to wa layika re lagbara ati darapo mo egbe naa.


Ibe lanfaani wa lati ran awon araalu lowo tokan-tokan, nitori awon ti won nilo iranwo wa po nibe taa n bojuto. Ogbeni Olabiyi wa ro awon omo Naijiria pe o digba teeyan ba too di olola ko too le ran eeyan lowo, ko digba teeyan ba di milonia ko too le ran awon eeyan lowo, tabi darapo mo egbe Lions, o ni; ‘Enikeni to ba le ro omi loju titi, tabi ra oti elerindodo funra re, to si le fun awon eeyan to wa layika re lagbara ati darapo mo egbe naa.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

AYÉ ẸRANKO Adio Tomiwa (Agogo ede) 08067645331 Gbogbo ope fun Eledumare, ati eyin ololufe wa ti e n se atileyin fun iwe-iroyin ASEJERE. A dupe lopolopo lowo yin o. Adura wa ni wipe, Olorun yoo maa fi opo ropo, ibi ti e ti n mu owo tee fi n ba wa ra iwe iroyin wa o. Ni abala AYE ERANKO wa t’osu yii, ERAN OLOGBO ni iwadii wa da le lori. Awon miran a maa pe oruko re ni OLOGINNI APEJUWE: Ologbo je eran osin elese merin. Giga re din ni idaji Iwon ese bata kan. Gigun re naa ko to ilaji iwon bata ese kan. Bi Ologinni ba ri itoju to peye, to si ri ounje asiko je, o le lo odun merinla tabi merindilogun ki o too jade l’aye. Ologbo a maa ni orisirisi awo. O le ni awon dudu balua, tabi funfun, nigba ti omiiran a maa ni awo kala-n-kiniun.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Giga re din ni idaji Iwon ese bata kan. Gigun re naa ko to ilaji iwon bata ese kan. Bi Ologinni ba ri itoju to peye, to si ri ounje asiko je, o le lo odun merinla tabi merindilogun ki o too jade l’aye. Ologbo a maa ni orisirisi awo. O le ni awon dudu balua, tabi funfun, nigba ti omiiran a maa ni awo kala-n-kiniun. Eran abija ni Ologbo, nitori wipe oun naa maa n pa eran je. Ode EKU ni Ologbo maa n se. Lara iwulo Ologinni ni wipe, a le fi so ile, ki o le ba wa ba EKU.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Eran abija ni Ologbo, nitori wipe oun naa maa n pa eran je. Ode EKU ni Ologbo maa n se. Lara iwulo Ologinni ni wipe, a le fi so ile, ki o le ba wa ba EKU. Eran abami gbaa ni Ologbo, nnkan abami to n be lara re ko lonka. Awon eniyan gbagbo wipe eran agba ni. Won si gbagbo wipe, awon agba a maa ran an nise ninu emi.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Eran abami gbaa ni Ologbo, nnkan abami to n be lara re ko lonka. Awon eniyan gbagbo wipe eran agba ni. Won si gbagbo wipe, awon agba a maa ran an nise ninu emi. Won si maa n gbabode fun eeyan. Ologbo feran lati maa fi ara nu eayan pupo. Igbagbo awon kan ni wipe, ti eeyan ba n sin Ologbo, ti ara eeyan ko ba ya, ti Ologbo waa n fi ara nu eeyan, iyen tumo si pe ara onitohun yoo ya.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Won si maa n gbabode fun eeyan. Ologbo feran lati maa fi ara nu eayan pupo. Igbagbo awon kan ni wipe, ti eeyan ba n sin Ologbo, ti ara eeyan ko ba ya, ti Ologbo waa n fi ara nu eeyan, iyen tumo si pe ara onitohun yoo ya. Sugbon ti Ologbo ba n sa fun alaisan, o see se ki aisan naa mu emi onitohun lo. Sugbon iwadii miiran fi ye wa wipe, bi Ologbo ba n fi ara nu eeyan, iyen lo fi n se amin si eeyan lara ni. Wipe oun lo ni onitoun, ki Ologbo miiran ma baa de odo eeyan naa o. Ologbo je afinju eran, eyi ti ko feran idoti bo ti wu ki o kere.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Sugbon ti Ologbo ba n sa fun alaisan, o see se ki aisan naa mu emi onitohun lo. Sugbon iwadii miiran fi ye wa wipe, bi Ologbo ba n fi ara nu eeyan, iyen lo fi n se amin si eeyan lara ni. Wipe oun lo ni onitoun, ki Ologbo miiran ma baa de odo eeyan naa o. Ologbo je afinju eran, eyi ti ko feran idoti bo ti wu ki o kere. Idi niyi ti a o ki i ri igbonse ologbo nitosi, nitori ti omogbo ba ti se igbonse tan, yoo wa erupe bo igbe naa ni. Ologbo to ba waa ya igbe, ti ko wa erupe bo o, o n fi ibinu han si olowo re ni o. Lara afinju ti ologbo maa n se, yoo ki owo bo enu re, yoo fi yi ito, ito yi ni yio fi maa para. Iyen ni wipe oun we.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Idi niyi ti a o ki i ri igbonse ologbo nitosi, nitori ti omogbo ba ti se igbonse tan, yoo wa erupe bo igbe naa ni. Ologbo to ba waa ya igbe, ti ko wa erupe bo o, o n fi ibinu han si olowo re ni o. Lara afinju ti ologbo maa n se, yoo ki owo bo enu re, yoo fi yi ito, ito yi ni yio fi maa para. Iyen ni wipe oun we. Abo ologbo maa n lo osu merin tabi osu mefa ki o too le bere si i loyun. Abo ati ako ologbo maa n nibalopo gege bii aja ti maa n ni Ibalopo ni. Aheso oro ni wipe ako ologbo maa n da abo ologbo koja lasan ni ko too loyun.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Abo ologbo maa n lo osu merin tabi osu mefa ki o too le bere si i loyun. Abo ati ako ologbo maa n nibalopo gege bii aja ti maa n ni Ibalopo ni. Aheso oro ni wipe ako ologbo maa n da abo ologbo koja lasan ni ko too loyun. Laarin ojo metalelogota ni won fi maa gbe oyun, won si maa n bi to omo meji si marun. Ologbo je eran to fi gbogbo ara se kiki da irun. Awon kan so wipe irun ara ologbo ma n faa iko-ifehe, iyen ti irun naa ba bo si eeyan lenu.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Laarin ojo metalelogota ni won fi maa gbe oyun, won si maa n bi to omo meji si marun. Ologbo je eran to fi gbogbo ara se kiki da irun. Awon kan so wipe irun ara ologbo ma n faa iko-ifehe, iyen ti irun naa ba bo si eeyan lenu. Ounje ti ologbo feran ju ni eja dindin, eko ti a bu epo pupa si, ati awon ounje miiran ti eeyan maa n je. Bi ologbo ba n binu, o maa n tu ito. Oro n be ninu ito ologbo, ti ito yii ba ba eeyan tabi eranko loju, oju naa le ma riran mo ti koba tete ri itoju.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Ounje ti ologbo feran ju ni eja dindin, eko ti a bu epo pupa si, ati awon ounje miiran ti eeyan maa n je. Bi ologbo ba n binu, o maa n tu ito. Oro n be ninu ito ologbo, ti ito yii ba ba eeyan tabi eranko loju, oju naa le ma riran mo ti koba tete ri itoju. Ekanna ni ologbo fi maa n woya-ija pelu eran to ba fee ba ja. O si maa n fi ekanna re fa eku ya. Gege bi a se so siwaju, oogbo je eran awon agba, ti awon agba maa n ran nise ninu emi.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Ekanna ni ologbo fi maa n woya-ija pelu eran to ba fee ba ja. O si maa n fi ekanna re fa eku ya. Gege bi a se so siwaju, oogbo je eran awon agba, ti awon agba maa n ran nise ninu emi. Bakan naa ni awon eeyan maa n lo eran oogbo fun aajo lorisirisi. Bi olgbo ba ti pe ju ninu ile, o le ya digbolugi, ti yoo si wo inu igbo lo. Ti ko ni pada wa ile mo.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Bakan naa ni awon eeyan maa n lo eran oogbo fun aajo lorisirisi. Bi olgbo ba ti pe ju ninu ile, o le ya digbolugi, ti yoo si wo inu igbo lo. Ti ko ni pada wa ile mo. Akaikatan ni nnkan ti a le so nipa ologbo. Nitori naa, a o so iwonba, a o menu dake ni. Ibi yii la o ti danu duro fun abo-ise-iwadii wa fun ti osu yii.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Akaikatan ni nnkan ti a le so nipa ologbo. Nitori naa, a o so iwonba, a o menu dake ni. Ibi yii la o ti danu duro fun abo-ise-iwadii wa fun ti osu yii. Fun awon ibeere, itosona tabi akiyesi yin nipa awon apileko wa ni abala AYE ERANKO yii, e ko atejise yin ranse si Olootu ati oludari gbogbogboo iwe-iroyin ASEJERE pelu adiresi to wa ni oju-ewe to keyin. Tabi ki e fi atejise ranse si atokun lori ero ibanisoro re to wa loke yii.


Aye Eranko;OLOGBO / OLOGINNI

Fun awon ibeere, itosona tabi akiyesi yin nipa awon apileko wa ni abala AYE ERANKO yii, e ko atejise yin ranse si Olootu ati oludari gbogbogboo iwe-iroyin ASEJERE pelu adiresi to wa ni oju-ewe to keyin. Tabi ki e fi atejise ranse si atokun lori ero ibanisoro re to wa loke yii.


Abebi Olopaa oja: Àdìsá padà lulẹ̀, ọ̀rọ̀ òṣèlú tótó

Asiko yii kii ṣe asiko teeyan n na gẹrẹ o koda ẹnikan ko ri tẹnikan ro nitoripe ṣe ni onikaluku gbajumọ ọja rẹ tori asiko perete la ni lati taja bayii. Ipolongo ibo to n lọ lọwọ lo fa a abi ẹyin o mọ pe awa ọlọja naa maa ṣe pupọ nibẹ, a gbọdọ jọ mojuto ọrọ naa ni o nitoripe ẹni to maa gori aleefa gẹgẹ bii gomina ipinlẹ ati aarẹ orileede paapaa gbọdọ fi tiwa ṣe toripe a pọ niye iyẹn naa lo mu ki awa igbimọ ọja maa ṣe ipade leralera, ani a gbọdọ gbe ẹni taa fẹ ko wọle ibo yẹwo daadaa ki a to ta orukọ rẹ fun awọn ara ọja. Ki n ma tiẹ sọrọ nipa Adisa, o yẹ kẹyin naa beere gẹgẹ bẹẹ ṣe mọ pe alajẹbanu ni, kosi ẹni ti kinni buruku abara giọgiọ rẹ ko le tẹle bo ba ti rowo gba nibẹ, ani o lọọ ṣa awọn kan jọ, o ni ki wọn tun maa wa ṣe mitiini kan niwaju isọ ẹran abi ẹyin naa o ri i pe o yẹ ki babaọja paapaa mojuto ọrọ ara rẹ, o jọ bi ẹnipe ipo rẹ ni Adisa ọwala n ranju mọ abi kin ni ka ti pe tẹni ti ko ni mọto to lọ n fojoomumọ to sile epo. O jọ bi ẹnipẹ babalọja paapaa mọ pe oun ko gbọdọ fọrọ naa ṣere rara, lojuẹsẹ lo ti ran Jamiu ati Ọmọga lọọ da apejọ buruku to n ṣẹlẹ nisọ ẹlẹran ru. Ọmọga kii fẹẹ gbọrọ Adisa seti, ṣe lọrọ naa dabi igba ti baba ọja kan epo bẹntiro sina to n jo wẹrẹwẹrẹ niyẹn ba bu laulau soke, latẹyin ni wọn ti yẹ aga mọ ọ nidii, alakọri ẹ kuku fuyẹ tẹlẹ koda ko sẹni to gburo gbii nilẹ ṣe lo danu bi ẹwa wooro. Ṣe kii ṣoju ina niṣu ewura ni maa hu irun, ẹni ori yọ dile lawọn yooku fọrọ naa ṣe koda ẹlomin-in ko duro ko bata.