Waste to Wealth: Ẹ̀gbin tìrẹ ni èròjà táwọn èèyàn míràn fi n ṣiṣẹ́ ajé, okoòwò ńlá ni

Ijọba Naijiria ati ajọ eleto ayika lagbaye sefilọlẹ isẹ saatan dọrọ ti owo rẹ to miliọnu mẹẹdogun dọla, ti yoo pese isẹ fun ọpọ ọmọ Naijiria. Bakan naa ni ọmọ Naijiria kan, Lolade Oresanwo ati ijọba ilẹ Gẹẹsi da ileesẹ kan silẹ, to n sọ aatan di ọrọ, towo rẹ to triliọnu mẹrin ati aabọ Pọun. Bakan naa ni ileesẹ yii ti gba awọn eeyan to to ẹgbẹrun mẹta sẹnu isẹ, to si tun n wọ́na abayọ̀ si isoro ẹgbin ayika ati ailera to lee mu wa. Nigba to n ba BBC sọrọ, Oresanwo ni ẹgbin tiwa ni ohun ọ̀rọ aje fun awọn eeyan miran nitori ọpọ eroja la lee fi ẹgbin se lati pawo wọle. O wa rọ awọn araalu lati mase ri ẹgbin ni ayika wọn mọ amọ ki wọn maa ri eroja ọrọ aje to lee mu owo ati isẹ nla wa fun wọn.


NLC: Àwa àti ìjọba àpapọ̀ tí ṣé tiwá ó kù sọwọ ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ìpínlẹ̀ láti yanjú tiwọn

Ijọba gbọdọ bẹrẹ si ni san afikun owo oṣu tuntun fun oṣiṣẹ bẹrẹ láti oṣu kẹrin ọdun yí. Ẹgbẹ oṣiṣẹ Naijiria lo salaye ọrọ yi ninu ifọrọwanilnuwo pẹlu BBC Yoruba. Issa Aremu to jẹ akọwe apapọ ẹgbẹ awọn Textile and Tailoring Union (NUTGTWN) to si wa lara awọn to kọwọrin pẹlu aarẹ ẹgbẹ oṣiṣẹ ninu idunadura pẹlu ijọba lo sọrọ yi. O ni lootọ ni awọn ko ri ohun to wu awọn gba lọdọ ijọba gẹgẹ bi afikun ṣugbọn eyi tawọn ṣe yi yoo mu iyipada ba igbe aye awọn oṣiṣẹ Naijiria. O ni nipele nipele ni afinku to ba owo oṣiṣẹ. ''Awọn to wa ni ipele keje yoo gba to alekun ida mẹtalelogun  ninu ọgọrun ti awọn to  wa loke patapata yoo gba  to alekun ida mẹwa ninu ida ọgọrun'' Aremu  tẹsiwaju pe bayi ti awọn ti pari eto pẹlu ijọba apapọ, ohun to ku ni ki awọn ẹgbẹ oṣiṣẹ ati awọn ijọba ipinlẹ ati ibilẹ naa joko lati ṣayẹwo afikun to ba yẹ.


O ni lootọ ni awọn ko ri ohun to wu awọn gba lọdọ ijọba gẹgẹ bi afikun ṣugbọn eyi tawọn ṣe yi yoo mu iyipada ba igbe aye awọn oṣiṣẹ Naijiria. O ni nipele nipele ni afinku to ba owo oṣiṣẹ. ''Awọn to wa ni ipele keje yoo gba to alekun ida mẹtalelogun  ninu ọgọrun ti awọn to  wa loke patapata yoo gba  to alekun ida mẹwa ninu ida ọgọrun'' Aremu  tẹsiwaju pe bayi ti awọn ti pari eto pẹlu ijọba apapọ, ohun to ku ni ki awọn ẹgbẹ oṣiṣẹ ati awọn ijọba ipinlẹ ati ibilẹ naa joko lati ṣayẹwo afikun to ba yẹ. ''Inu wa dun pe awọn ijọba ipinlẹ kan bi ipinlẹ Eko ni awọn yoo san ju ẹgbẹrun lọna ọgbọn Naira lọ foṣiṣẹ.Iru nkan bayi laa n fẹ lọdọ awọn ijọba ipinlẹ.'' Bi a ko ba gbagbe,mọjumọ ọjọ Ẹti lẹgbẹ oṣiṣẹ ati ijọba apapọ kede pe awọn ti fẹnuko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ. Idunadura naa ti bẹrẹ lati nnkan bi oṣu mẹrin sẹyin ti ijọba ti kọkọ kede pe ohun yoo fikun owo oṣu oṣiṣẹ Naijiria.


''Inu wa dun pe awọn ijọba ipinlẹ kan bi ipinlẹ Eko ni awọn yoo san ju ẹgbẹrun lọna ọgbọn Naira lọ foṣiṣẹ.Iru nkan bayi laa n fẹ lọdọ awọn ijọba ipinlẹ.'' Bi a ko ba gbagbe,mọjumọ ọjọ Ẹti lẹgbẹ oṣiṣẹ ati ijọba apapọ kede pe awọn ti fẹnuko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ. Idunadura naa ti bẹrẹ lati nnkan bi oṣu mẹrin sẹyin ti ijọba ti kọkọ kede pe ohun yoo fikun owo oṣu oṣiṣẹ Naijiria. Lẹyin ọpọlọpọ ijiroro, ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ti fẹnuko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ ni Naijiria. Minisita abẹlẹ fun iṣẹ ati igbanisiṣẹ, Festus Keyamo lo fi ọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ. Keyamo sọ ninu ọrọ naa pe, "Lẹyin ijiroro laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ, a ti fẹnu ko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ, a ti bẹrẹ iṣẹ lori afikun owo oṣu ọhun."


Lẹyin ọpọlọpọ ijiroro, ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ti fẹnuko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ ni Naijiria. Minisita abẹlẹ fun iṣẹ ati igbanisiṣẹ, Festus Keyamo lo fi ọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ. Keyamo sọ ninu ọrọ naa pe, "Lẹyin ijiroro laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ, a ti fẹnu ko lori afikun owo oṣu oṣiṣẹ, a ti bẹrẹ iṣẹ lori afikun owo oṣu ọhun." Afikun yii lo waye lẹyin ọpọlọpọ atotonu to waye larin ijọba ati ẹgbẹ oṣiṣẹ, lẹyin ti ijọba apapọ buwọlu ẹgbẹrun un lọna ọgbọn owo ọsu oṣiṣẹ to kere julọ Ìná ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ NLC ati ìjọba kò wọ̀ níbi ìpadé  . Akọwe gbogboogbo fun ẹgbẹ Trade Union Congress, Musa-Lawal Ozigi, fi idi ọrọ naa mulẹ, o si gboriyin fun ijọba apapọ ni bi o ṣe fọwọ si afikun owo oṣu ọhun. Ninu  tuntun yii, awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele keje yoo ni afikun ida mẹtalelogun ninu ọgọrun un owo oṣu, bẹẹ naa ni awọn oṣiṣẹ ni ipele kẹjọ yoo ni afikun ida ogun.


Afikun yii lo waye lẹyin ọpọlọpọ atotonu to waye larin ijọba ati ẹgbẹ oṣiṣẹ, lẹyin ti ijọba apapọ buwọlu ẹgbẹrun un lọna ọgbọn owo ọsu oṣiṣẹ to kere julọ Ìná ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ NLC ati ìjọba kò wọ̀ níbi ìpadé  . Akọwe gbogboogbo fun ẹgbẹ Trade Union Congress, Musa-Lawal Ozigi, fi idi ọrọ naa mulẹ, o si gboriyin fun ijọba apapọ ni bi o ṣe fọwọ si afikun owo oṣu ọhun. Ninu  tuntun yii, awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele keje yoo ni afikun ida mẹtalelogun ninu ọgọrun un owo oṣu, bẹẹ naa ni awọn oṣiṣẹ ni ipele kẹjọ yoo ni afikun ida ogun. Bakan naa ni awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele kẹsan an yoo ni afikun ida mọkandinlogun ninu ida ọgọrun un ninu owo oṣu. Nigba ti awọn to wa ipele kẹwaa si mẹrinla yoo ṣe ni afikun ida mẹrindinlogun ninu ida ọgọrun un, ni awọn to wa ni ipele kẹẹdogun si ipele kẹtadinlogun yoo ṣe ni afikun ida mẹrinla owo oṣu. Ifẹnuko lori owo oṣu yii ko rọrun rara fun ẹgbẹ oṣiṣẹ, nitori ọpọlọpọ ipade lo ti waye laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ ọhun, sugbọn ti ko so eso rere.


Bakan naa ni awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele kẹsan an yoo ni afikun ida mọkandinlogun ninu ida ọgọrun un ninu owo oṣu. Nigba ti awọn to wa ipele kẹwaa si mẹrinla yoo ṣe ni afikun ida mẹrindinlogun ninu ida ọgọrun un, ni awọn to wa ni ipele kẹẹdogun si ipele kẹtadinlogun yoo ṣe ni afikun ida mẹrinla owo oṣu. Ifẹnuko lori owo oṣu yii ko rọrun rara fun ẹgbẹ oṣiṣẹ, nitori ọpọlọpọ ipade lo ti waye laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ ọhun, sugbọn ti ko so eso rere. Afinkun owo oṣu yii lo waye lẹyin ọgọsan an ọjọ ti aarẹ Muhammamdu Buhari buwọ lu abadofin afinkun owo oṣu tuntun fawọn oṣiṣẹ.


Afinkun owo oṣu yii lo waye lẹyin ọgọsan an ọjọ ti aarẹ Muhammamdu Buhari buwọ lu abadofin afinkun owo oṣu tuntun fawọn oṣiṣẹ.


Seyi Makinde: Wo ìdí tí gómìnà Oyo fi pàṣẹ ìdádúró iṣẹ́ fún kọmíṣọ́nà rẹ̀

Gomina ipinlẹ Oyo, amojuẹrọ Seyi Makinde ti paṣẹ idaduro lẹnu iṣẹ fun Kọmiṣọna iṣẹ ode, eto amayedẹrun ati irina, Ọjọgbọn Raphael Afonja. Ninu lẹta ti o jade lati ọfiisi gomina Seyi Makinde eleyii ti akọwe rẹ, Arabinrin Olubamiwo Adeosun fọwọ si lọjọ kẹwaa oṣu kẹjọ ọdun 2020, gomina ni loju ẹsẹ ni idaduro naa bẹrẹ. Ọrọ ti akọwe agba gomina, Ọgbẹni Taiwo Adisa sọ fihan pẹlu akọlee "Idaduro lẹnu iṣẹ" pe oun n ṣe ifitonileti aṣẹ to wa latọdọ gomina, Seyi Makinde pe iṣẹ rẹ gẹgẹ bi kọmiṣana ti wa sopin ki eyi si waye kiakia. "Pẹlu igbesẹ tuntun to wa loke yii, ọrọ jade, aṣẹ tẹle e pe ki o ko gbogbo ohun ini ijọba to ba wa ni ikawọ rẹ silẹ fun akọwe ijọba". Akọwe agba wa fi kun un lorukọ gomina pe awọn dupẹ fun gbogbo ipa to ko lasiko rẹ lẹnu iṣẹ awọn si gboriyin fun un, wọn ṣadura oriire fun un ninu ohun gbogbo to ba dawọle lọjọ iwaju. Ẹwẹ, lọna miran, gomina tun ti fọwọ si ṣiṣe pasiparọ awọn kọmiṣọna meji mii ni ipinlẹ Oyo pe ki wọn parọ iṣẹ ara wọn.


"Pẹlu igbesẹ tuntun to wa loke yii, ọrọ jade, aṣẹ tẹle e pe ki o ko gbogbo ohun ini ijọba to ba wa ni ikawọ rẹ silẹ fun akọwe ijọba". Akọwe agba wa fi kun un lorukọ gomina pe awọn dupẹ fun gbogbo ipa to ko lasiko rẹ lẹnu iṣẹ awọn si gboriyin fun un, wọn ṣadura oriire fun un ninu ohun gbogbo to ba dawọle lọjọ iwaju. Ẹwẹ, lọna miran, gomina tun ti fọwọ si ṣiṣe pasiparọ awọn kọmiṣọna meji mii ni ipinlẹ Oyo pe ki wọn parọ iṣẹ ara wọn. Ninu iwe abẹnu ọfiisi ijọba eyi ti akọwe agba gomina fọwọ si fihan pe ki kọmiṣọna fun ọrọ akanṣe iṣẹ, Oloye Bayo Lawal, kuro nibẹ lọ si ileeṣẹ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ gẹgẹ bii kọmiṣọna nibẹ nigba ti ẹni to wa nibẹ naa lọ si ileeṣẹ to n ri si akanṣe iṣẹ.Atẹjade naa tun fi lede pe ki pasiparọ yii ati bibẹrẹ iṣẹ waye ni kiakia.


Ninu iwe abẹnu ọfiisi ijọba eyi ti akọwe agba gomina fọwọ si fihan pe ki kọmiṣọna fun ọrọ akanṣe iṣẹ, Oloye Bayo Lawal, kuro nibẹ lọ si ileeṣẹ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ gẹgẹ bii kọmiṣọna nibẹ nigba ti ẹni to wa nibẹ naa lọ si ileeṣẹ to n ri si akanṣe iṣẹ.Atẹjade naa tun fi lede pe ki pasiparọ yii ati bibẹrẹ iṣẹ waye ni kiakia.


New Minimum wage: Ìjọba Eko bẹ̀rẹ̀ sísan N35,000 gẹ́gẹ́ bí owó oṣù tó kéré jùlọ fáwọn òṣìṣẹ́

Igba ọtun de fawọn oṣiṣẹ ijọba niluu Eko, ijọba ipinlẹ Eko ti ṣetan lati maa san ẹgbẹrun un marun un le lọgbọn naira gẹgẹ bi owo oṣiṣẹ to kere julọ fawọn oṣiṣẹ ipinlẹ naa. Koda awọn oṣiṣẹ ipinlẹ Eko yo rẹrin lọ ile nipari oṣu kọkanla yii, nitori oṣu gan an ni ijọba yoo bẹrẹ si ni san ẹkunwo owo oṣu oṣiṣẹ tuntun. Gomina Babajide Sanwo-Olu ti sọ tẹlẹ pe ijọba ipinlẹ Eko yoo san ju ọgbọn ẹgbẹrun un naira ti ijọba apapọ kede gẹgẹ bi owo oṣu oṣiṣẹ to kere julọ lọ. Olori awọn oṣiṣẹ nipinlẹ Eko, Hakeem Muri-Okunola lo kede ọrọ yii ninu atẹjade kan to fi sita, to si tun fi ṣọwọ sawọn olori ẹka ijọba gbogbo l'Ọjọru Ọgbẹni Muri-Okunola ni nitori iṣẹ to n lọ lori ẹkunwo owo oṣu oṣiṣẹ tuntun yii ni ko jẹki awọn oṣiṣẹ gba owo oṣu kọkanla yii lọjọ kẹtalelogun ti wọn maa n gba tẹlẹ. O ni ijọba ipinlẹ pinnu lati san ju owo oṣu ti apapọ gan an n san fawọn oṣiṣẹ rẹ nitori igbayegbadun awọn oṣiṣẹ lo jẹ ijọba ipinlẹ Eko logun. Olori awọn oṣiṣẹ rọ awọn oṣiṣẹ nipinlẹ Eko lati jara mọ iṣẹ wọn, ki wọn si ṣiṣẹ wọn lai ṣọlẹ.


Olori awọn oṣiṣẹ nipinlẹ Eko, Hakeem Muri-Okunola lo kede ọrọ yii ninu atẹjade kan to fi sita, to si tun fi ṣọwọ sawọn olori ẹka ijọba gbogbo l'Ọjọru Ọgbẹni Muri-Okunola ni nitori iṣẹ to n lọ lori ẹkunwo owo oṣu oṣiṣẹ tuntun yii ni ko jẹki awọn oṣiṣẹ gba owo oṣu kọkanla yii lọjọ kẹtalelogun ti wọn maa n gba tẹlẹ. O ni ijọba ipinlẹ pinnu lati san ju owo oṣu ti apapọ gan an n san fawọn oṣiṣẹ rẹ nitori igbayegbadun awọn oṣiṣẹ lo jẹ ijọba ipinlẹ Eko logun. Olori awọn oṣiṣẹ rọ awọn oṣiṣẹ nipinlẹ Eko lati jara mọ iṣẹ wọn, ki wọn si ṣiṣẹ wọn lai ṣọlẹ. Bakan naa ni Ọgbẹni Muri-Okunola rọ awọn oṣiṣẹ lati fọwọ ṣowọpọ pẹlu ijọba Gomina Sanwo-Olu fun aṣeyọri ijọba rẹ.


Bakan naa ni Ọgbẹni Muri-Okunola rọ awọn oṣiṣẹ lati fọwọ ṣowọpọ pẹlu ijọba Gomina Sanwo-Olu fun aṣeyọri ijọba rẹ.


Access Bank: A kò dá ẹnikẹ́ni dúró lẹ́nu iṣẹ́, Coronavirus ló jẹ́ ká ti àwọn ẹ̀ka wa

Ile ifowopamọ Access Bank ti sọ pe irọ pata ni ọrọ kan to n tan kalẹ loju opo ikansiraẹni pe ile ifowopamọ naa n da awọn oṣiṣẹ rẹ duro. Ninu atẹjade kan ti ile ifowopamọ naa fi lede loju opo rẹ ti awọn alaṣẹ rẹ si fọwọ si lo ti sọ ọrọ ọhun. O ni "A fẹ sọ pe ko si ootọ ninu ọrọ ti awọn eeyan n sọ pe a fẹ da ida marundinlọgọrin awọn oṣiṣẹ wa duro." "Ko si ile ifowopamọ kankan to le ti ilẹkun ẹka rẹ lai kọkọ gba aṣẹ lọwọ banki apapọ, CBN, ohun ti a ṣẹ ni pe a da iṣẹ duro lawọn ẹka wa kan ni, a ko da ẹnikẹni duro lẹnu iṣẹ." Ile ifowopamọ naa ṣalaye pe wọn da iṣẹ duro lawọn ẹka kan nitori ajakalẹ arun Covid-19 to n ba gbogbo aye finra. O pari ọrọ rẹ pe ile ifowopamọ ọhun yoo bẹrẹ si ni ṣi awọn ẹka rẹ pada, ṣugbọn ko ni ṣi gbogbo rẹ tan nigba kan naa nitori awọn ẹka mii yoo wa ni titi fun awọn oṣu diẹ si.


"Ko si ile ifowopamọ kankan to le ti ilẹkun ẹka rẹ lai kọkọ gba aṣẹ lọwọ banki apapọ, CBN, ohun ti a ṣẹ ni pe a da iṣẹ duro lawọn ẹka wa kan ni, a ko da ẹnikẹni duro lẹnu iṣẹ." Ile ifowopamọ naa ṣalaye pe wọn da iṣẹ duro lawọn ẹka kan nitori ajakalẹ arun Covid-19 to n ba gbogbo aye finra. O pari ọrọ rẹ pe ile ifowopamọ ọhun yoo bẹrẹ si ni ṣi awọn ẹka rẹ pada, ṣugbọn ko ni ṣi gbogbo rẹ tan nigba kan naa nitori awọn ẹka mii yoo wa ni titi fun awọn oṣu diẹ si. Ṣaaju ni iroyin kan ti tan kalẹ loju opo Twitter ati Facebook pe ile ifowopamọnaa ti bẹrẹ si n da awọn oṣiṣẹ rẹ duro lẹyin to fun ijọba apapọ ni biliọnu kan naira lati fi gbogun ti ajakalẹ arun Coronavirus. Ibeere to n suyọ lẹnu awọn ọmọ Naijiria ni wi pe kini yoo sẹlẹ si isẹ awọn osisẹ Diamond Bank, lẹyin ti ile ifowopamọsi naa kede wi pe awọn yoo darapọ mọ ile ifowopamọsi Access. Ni Ọjọ Aje ni awọn adari ile isẹ Diamond Bank naa kede idarapọ mọ ile isẹ Access Bank.


Ṣaaju ni iroyin kan ti tan kalẹ loju opo Twitter ati Facebook pe ile ifowopamọnaa ti bẹrẹ si n da awọn oṣiṣẹ rẹ duro lẹyin to fun ijọba apapọ ni biliọnu kan naira lati fi gbogun ti ajakalẹ arun Coronavirus. Ibeere to n suyọ lẹnu awọn ọmọ Naijiria ni wi pe kini yoo sẹlẹ si isẹ awọn osisẹ Diamond Bank, lẹyin ti ile ifowopamọsi naa kede wi pe awọn yoo darapọ mọ ile ifowopamọsi Access. Ni Ọjọ Aje ni awọn adari ile isẹ Diamond Bank naa kede idarapọ mọ ile isẹ Access Bank. Ninu ọrọ ti wọn fi lede, ki o to di Osu Kẹfa, ọdun 2019 ni awọn yoo pari gbogbo eto lati se idarapọ mọ Access Bank. Awọn ọmọ Naijiria  lori ẹrọ ikansiraeni Diamond Bank lori opo Twitter ti n fesi bi Diamond se darapọ mọ Access Bank. Ọpọ ninu wọn n bere wi pe njẹ awọn osisẹ Banki naa ko ni dii alainisẹ lẹyin ti wọn ba ti darapọ mọ Access Bank.


Ninu ọrọ ti wọn fi lede, ki o to di Osu Kẹfa, ọdun 2019 ni awọn yoo pari gbogbo eto lati se idarapọ mọ Access Bank. Awọn ọmọ Naijiria  lori ẹrọ ikansiraeni Diamond Bank lori opo Twitter ti n fesi bi Diamond se darapọ mọ Access Bank. Ọpọ ninu wọn n bere wi pe njẹ awọn osisẹ Banki naa ko ni dii alainisẹ lẹyin ti wọn ba ti darapọ mọ Access Bank. Bakan naa ni awọn eniyan kan n bere wi pe ẹni to ba n lọ banki mejeeji, kini yoo sẹlẹ si wọn? Awọn miran ti lẹ n se awada wipe se Access Bank yoo tun gba oju opo ikansiraẹni Twitter ti Diamond Bank. Igba akọkọ kọ ni yii ti ile isẹ ifowopamọsi Access yoo ma gba banki miran mọra.


Bakan naa ni awọn eniyan kan n bere wi pe ẹni to ba n lọ banki mejeeji, kini yoo sẹlẹ si wọn? Awọn miran ti lẹ n se awada wipe se Access Bank yoo tun gba oju opo ikansiraẹni Twitter ti Diamond Bank. Igba akọkọ kọ ni yii ti ile isẹ ifowopamọsi Access yoo ma gba banki miran mọra. Ọdun 2011 si 2012 ni wọn gba Intercontinental Bank Plc, ti wọn si fi ọwọ osi juwe ile fun ọpọlọpọ awọn osisẹ banki Intercontinental naa ki wọn to darapọ mọ ile ifowopamọsi Access Bank.


Ọdun 2011 si 2012 ni wọn gba Intercontinental Bank Plc, ti wọn si fi ọwọ osi juwe ile fun ọpọlọpọ awọn osisẹ banki Intercontinental naa ki wọn to darapọ mọ ile ifowopamọsi Access Bank.


PTECSSAN vs MTN: Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ń gbáradì láti gbéná wojú MTN, lórí bó ṣe ń ṣe àwọn òṣiṣẹ́ rẹ̀ ní Naijiria

Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ labẹ asia Private Telecommunications and Communications Staff Association of Nigeria, PTECSSAN, ti sọ pe wọn yoo da iṣẹ ileeṣẹ MTN ru nitori bi ileeṣẹ ọhun ṣe n ṣe awọn oṣiṣẹ rẹ ni Naijiria. Bo tilẹ jẹ pe ko ṣalaye bi wọn yoo ṣe da iṣẹ MTN ru, akọwe apapọ ẹgbẹ ọhun, Okonu Abdulahi sọ fun BBC pe, wọn yoo gbena woju ileeṣẹ naa ti gbendeke ti wọn da a ba ti to. Abdulahi ni awọn ọmọ ẹgbẹ PTECSSAN wa kaakiri ninu ileeṣẹ MTN, nitori naa, yoo rọrun lati da sẹria fun MTN. Abdullahi tẹpẹlẹ mọọ fun BBC pe PTECSSAN ti kọ lẹta ranṣẹ si MTN lọpọ igba ṣugbọn niṣe ni ileeṣẹ ọhun kọti ọgbọnin si gbogbo ibeere wọn. Abdulahi ṣalaye pe oriṣiriṣi ọgbọnin arekereke ni MTN maa n da lati yọri bọrọ ninu gbogbo ipade ti wọn ba pe e si. O ni "A tilẹ ti kọ iwe si ọga agba patapata MTN lori ọrọ yii ni igba meji ọtọọtọ, nitori gbogbo awọn to maa n ran si wa sọ pe wọn ko lagbara lati yanju iṣoro ti a n lọgun rẹ, ṣugbọn ko si iyatọ kankan ti a ri."


Abdullahi tẹpẹlẹ mọọ fun BBC pe PTECSSAN ti kọ lẹta ranṣẹ si MTN lọpọ igba ṣugbọn niṣe ni ileeṣẹ ọhun kọti ọgbọnin si gbogbo ibeere wọn. Abdulahi ṣalaye pe oriṣiriṣi ọgbọnin arekereke ni MTN maa n da lati yọri bọrọ ninu gbogbo ipade ti wọn ba pe e si. O ni "A tilẹ ti kọ iwe si ọga agba patapata MTN lori ọrọ yii ni igba meji ọtọọtọ, nitori gbogbo awọn to maa n ran si wa sọ pe wọn ko lagbara lati yanju iṣoro ti a n lọgun rẹ, ṣugbọn ko si iyatọ kankan ti a ri." "Nigba miran ti a ba pe wọn si ipade, wọn le má yọju si wa fun nnkan bi odidi oṣu kan, eyii n sọ iru ọga to jẹ ati iru ọwọ to fi mu awọn oṣiṣẹ rẹ. Abdulahi pari ọrọ rẹ pe PTECSSAN yoo gbe igbesẹ lati gbena woju MTN ni ọjọ Kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020, ayafi to ba ṣe gbogbo ohun ti wọn a fẹ. Lara ẹsun ti PTECSSAN fi kan MTN ni bo ṣe maa n di ẹru iṣẹ wuwo le awọn oṣiṣẹ rẹ lori, bi kii ṣe n fun awọn to ba da duro lẹnu iṣẹ ni owo gba mabinu, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


"Nigba miran ti a ba pe wọn si ipade, wọn le má yọju si wa fun nnkan bi odidi oṣu kan, eyii n sọ iru ọga to jẹ ati iru ọwọ to fi mu awọn oṣiṣẹ rẹ. Abdulahi pari ọrọ rẹ pe PTECSSAN yoo gbe igbesẹ lati gbena woju MTN ni ọjọ Kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020, ayafi to ba ṣe gbogbo ohun ti wọn a fẹ. Lara ẹsun ti PTECSSAN fi kan MTN ni bo ṣe maa n di ẹru iṣẹ wuwo le awọn oṣiṣẹ rẹ lori, bi kii ṣe n fun awọn to ba da duro lẹnu iṣẹ ni owo gba mabinu, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Kini oṣiṣẹ MTN sọ fun BBC? Ẹwẹ, ọkan lara awọn oṣiṣẹ MTN to ba BBC sọrọ ni ootọ ni pe iṣe n pa wọn lara. Ọkunrin ọhun ti ko fẹ ki BBC darukọ rẹ sọ pe ti ileeṣẹ naa ba fẹ da eeyan duro lọpọ igba, yoo sọ fun wọn pe ki wọn funra wọn kọwe fi iṣẹ silẹ ni.


Kini oṣiṣẹ MTN sọ fun BBC? Ẹwẹ, ọkan lara awọn oṣiṣẹ MTN to ba BBC sọrọ ni ootọ ni pe iṣe n pa wọn lara. Ọkunrin ọhun ti ko fẹ ki BBC darukọ rẹ sọ pe ti ileeṣẹ naa ba fẹ da eeyan duro lọpọ igba, yoo sọ fun wọn pe ki wọn funra wọn kọwe fi iṣẹ silẹ ni. O ni eyii jẹ ọna alumọkọrọyi ti MTN n lo lati ṣalai san owo gba mabinu to yẹ ki ileeṣẹ san fun ẹnikẹni ti wọn ba fẹ daduro. Ki iru ẹni bẹẹ ma le ri owo fi bẹrẹ ohun ọtun laye rẹ ti ko ba ni ajẹṣẹku tẹlẹ. Oṣiṣẹ naa sọ pe MTN n gbiyanju nipa fifun awọn oṣiṣẹ rẹ lowo oṣu deede atawọn ajẹmọnu miran, ṣugbọn o ni o yẹ ki ileeṣẹ ọhun ṣe ju bo ṣe n ṣe lọ, paapaa nipa ti iye wakati ti awọn fi n ṣe iṣẹ ati iye owo to n san fun awọn.


O ni eyii jẹ ọna alumọkọrọyi ti MTN n lo lati ṣalai san owo gba mabinu to yẹ ki ileeṣẹ san fun ẹnikẹni ti wọn ba fẹ daduro. Ki iru ẹni bẹẹ ma le ri owo fi bẹrẹ ohun ọtun laye rẹ ti ko ba ni ajẹṣẹku tẹlẹ. Oṣiṣẹ naa sọ pe MTN n gbiyanju nipa fifun awọn oṣiṣẹ rẹ lowo oṣu deede atawọn ajẹmọnu miran, ṣugbọn o ni o yẹ ki ileeṣẹ ọhun ṣe ju bo ṣe n ṣe lọ, paapaa nipa ti iye wakati ti awọn fi n ṣe iṣẹ ati iye owo to n san fun awọn. BBC Yoruba gbiyanju pupọ lati ba aṣoju MTN sọrọ , ṣugbọn pabo ni gbogbo akitiyan rẹ ja si.


BBC Yoruba gbiyanju pupọ lati ba aṣoju MTN sọrọ , ṣugbọn pabo ni gbogbo akitiyan rẹ ja si.


Nigeria Police recruitment 2020: Ṣé àbáwọle sójú òpó NPF policerecruitment.gov.ng.ng yìí níra? wo àwọn nọ́mba ọlọ́pàá tí o lé pé láti mọ ọ̀nà àbáyọ

Bí ètò ìfórúkọsíll fún ìgbànísíṣẹ̀ ọlọ́pàá kò ṣe ku bí oṣù kan ti yóò kágbá nílẹ̀, ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ti fí ìpè síta lórí ayélujára wọ́n. Èyí ni láti ran àwọn ti o ni ẹ̀hónú kan tàbi òmíràn láti sọ lórí ìdàmú ti wọ́n ń kojú láti fi orúkọ silẹ̀ fún iṣẹ́ ọlọ́pàá. Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá lórí àtẹ̀jíṣẹ́ twitter wọ́n ti sàlàyé pé irú àwọn ènìyàn báyìí lé pé nọmba yìí ) 081 0004507 tàbí kí wọ́n fi àtẹ̀jíṣẹ́ ránṣẹ́ sí: email to e-training@recruitment.gov.ng tàbí support@policerecruitment.gov.ng Ojú òpó ti ó ti lè fórúkọ sílẹ̀ fún ìgbànisíṣẹ̀ ọlọ́pàá sí wa ní ṣíṣí títí di àsìkò yìí àti pé ọmọ Naijiria to bá sì nífẹ̀ sii le forúkọ fun ètò ìgbànisíṣẹ́ ọlọ́pàá ọdun 2020. Ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù keje, ọdún 2020 ni ojú òpó ìgbànisíṣẹ́ náà sí sílẹ̀ tí yóò sì pari ni ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kẹjọ, ọdún 2020. Oriṣiriṣi ibeere lo n waye lori eto igbani sisẹ ileesẹ ọlọpaa Naijiria fún ọdun 2020 eyi to n waye lọwọ lọwọ. Fi orukọ silẹ ni oju opo igbanisiṣẹ ọlọpaa Eyi lo mu ki a ṣe akojọpọ idahun ranpẹ si awọn ibeere náà.


Ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù keje, ọdún 2020 ni ojú òpó ìgbànisíṣẹ́ náà sí sílẹ̀ tí yóò sì pari ni ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kẹjọ, ọdún 2020. Oriṣiriṣi ibeere lo n waye lori eto igbani sisẹ ileesẹ ọlọpaa Naijiria fún ọdun 2020 eyi to n waye lọwọ lọwọ. Fi orukọ silẹ ni oju opo igbanisiṣẹ ọlọpaa Eyi lo mu ki a ṣe akojọpọ idahun ranpẹ si awọn ibeere náà. Idahun: Bẹẹni, ó ti bẹrẹ. Ọjọ Satide, ọjọ kọkanla, oṣu Keje, ni ijọba ti ṣi oju opo itakun agbaye fun eto igbani sisẹ naa. Awọn eeyan ti ọjọ ori wọn wà laarin ọdun mẹtadinlogun mẹẹdọgbọn, ni eto naa wa fun.


Idahun: Bẹẹni, ó ti bẹrẹ. Ọjọ Satide, ọjọ kọkanla, oṣu Keje, ni ijọba ti ṣi oju opo itakun agbaye fun eto igbani sisẹ naa. Awọn eeyan ti ọjọ ori wọn wà laarin ọdun mẹtadinlogun mẹẹdọgbọn, ni eto naa wa fun. Ileesẹ ọlọpaa sọ pe ọsẹ mẹfa ni iforúkọ silẹ fun eto igbani sisẹ naa yoo fi waye, laarin ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, si ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹjọ. Ọ̀fẹ́ si ni iforukọsilẹ fun eto naa. Idahun: Idahun: Eyi ni alakalẹ diẹ lara ilana owo oṣu ọlọpaa ni Naijiria: 1.


Ileesẹ ọlọpaa sọ pe ọsẹ mẹfa ni iforúkọ silẹ fun eto igbani sisẹ naa yoo fi waye, laarin ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, si ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹjọ. Ọ̀fẹ́ si ni iforukọsilẹ fun eto naa. Idahun: Idahun: Eyi ni alakalẹ diẹ lara ilana owo oṣu ọlọpaa ni Naijiria: 1. Police Recruit - N108, 233 2a. Police Constable Grade Level 03 - N519, 525.60 2b. Police Constable Grade Level 10 - N613, 363.08 3a.


Police Recruit - N108, 233 2a. Police Constable Grade Level 03 - N519, 525.60 2b. Police Constable Grade Level 10 - N613, 363.08 3a. Police Corporal Level 04 (1) - N536,586.36 Ti o ba yege ninu eto iforukọsilẹ lori ayelujara, ileesẹ ọlọpaa yoo ránṣẹ pe ọ lati farahan fun ayẹwo ojukoroju ti yoo waye ni awọn ileesẹ ọlọpaa kaakiri Naijiria, laarin ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹjọ, si ọgbọnjọ, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020. Bakan naa ni wọn yóò fi orukọ awọn to ba yege sinu àwọn iwe iroyin lorilẹ-ede Naijiria.


Police Corporal Level 04 (1) - N536,586.36 Ti o ba yege ninu eto iforukọsilẹ lori ayelujara, ileesẹ ọlọpaa yoo ránṣẹ pe ọ lati farahan fun ayẹwo ojukoroju ti yoo waye ni awọn ileesẹ ọlọpaa kaakiri Naijiria, laarin ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹjọ, si ọgbọnjọ, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020. Bakan naa ni wọn yóò fi orukọ awọn to ba yege sinu àwọn iwe iroyin lorilẹ-ede Naijiria.


Local Government Service Commission: Ẹwo àwọn ohun tó yẹ kí ẹ mọ̀ nipa àjọ yìí

Ajọ to n mojuto ọrọ ijọba ibilẹ ni Naijiria jẹ ẹka to n risi ọrọ to jẹ mọ iṣakoso ijọba ibilẹ, gẹgẹ bi ofin ṣe gbe e kalẹ. Oriṣiriṣi ẹka lo wa ni ajọ yii, bi ẹka idanilẹkọ, ẹka iṣẹ iṣakoso, ẹka to n ṣagbega fun awọn oṣiṣẹ lẹnu iṣẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Iṣe ti ajọ yii n ṣe lati mu iṣejọba ibilẹ rọrun ko kere rara, ẹ jẹ ka wo diẹ ninu wọn. Ajọ yii lo n ṣe igbanisiṣẹ oṣiṣẹ fun awọn oṣiṣẹ tuntun, igbega fun awọn to ti wa lẹnu iṣẹ tẹlẹ, pinpin oṣiṣẹ si ẹka ileeṣẹ ati ifiyajẹ awọn to ba n ṣe imẹlẹ lẹnu iṣẹ. Ẹka ileeṣẹ ijọba yii kan naa lo ma n ṣe idanilẹkọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Bakan naa, ajọ yii lo n yan awọn to n ṣamojuto eto iṣẹ ojojumọ nile iṣẹ ijọba ibilẹ.


Ajọ yii lo n ṣe igbanisiṣẹ oṣiṣẹ fun awọn oṣiṣẹ tuntun, igbega fun awọn to ti wa lẹnu iṣẹ tẹlẹ, pinpin oṣiṣẹ si ẹka ileeṣẹ ati ifiyajẹ awọn to ba n ṣe imẹlẹ lẹnu iṣẹ. Ẹka ileeṣẹ ijọba yii kan naa lo ma n ṣe idanilẹkọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Bakan naa, ajọ yii lo n yan awọn to n ṣamojuto eto iṣẹ ojojumọ nile iṣẹ ijọba ibilẹ. Ni ti awọn dukia ijọba ibilẹ, ajọ yii naa lo n ṣamojuto wọn lati ri i pe wọn n ṣe deede. Lara awọn dukia ijọba ti ajọ naa n mojuto ni; ọkọ ijọba, ẹrọ amunawa, awọn ọfiisi, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ti ariyanjiyan ba waye laarin awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ, ajọ yii ni ẹka to ga ju lọ, to ni ojuṣe lati pari aawọ naa.


Ni ti awọn dukia ijọba ibilẹ, ajọ yii naa lo n ṣamojuto wọn lati ri i pe wọn n ṣe deede. Lara awọn dukia ijọba ti ajọ naa n mojuto ni; ọkọ ijọba, ẹrọ amunawa, awọn ọfiisi, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ti ariyanjiyan ba waye laarin awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ, ajọ yii ni ẹka to ga ju lọ, to ni ojuṣe lati pari aawọ naa. Ajọ ọhun kan naa lo n mujuto gbogbo ohun to jọ mọ isimi ọlọdọọdun, ati awọn isimi miiran fun awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Ko tan sibẹ, ajọ yii lo wa ni iṣakoso yiyi orukọ pada ati gbogbo ohun to jọ mọ itọju awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Gomina ipinlẹ lo ma n yan alaga ajọ naa ati awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ, ti ile igbimọ aṣofin ipinlẹ yoo si buwọlu orukọ awọn eeyan ti gomina yan, ni ilana ofin.


Ajọ ọhun kan naa lo n mujuto gbogbo ohun to jọ mọ isimi ọlọdọọdun, ati awọn isimi miiran fun awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Ko tan sibẹ, ajọ yii lo wa ni iṣakoso yiyi orukọ pada ati gbogbo ohun to jọ mọ itọju awọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ. Gomina ipinlẹ lo ma n yan alaga ajọ naa ati awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ, ti ile igbimọ aṣofin ipinlẹ yoo si buwọlu orukọ awọn eeyan ti gomina yan, ni ilana ofin.


UI: Ọwọ́ àjọ DSS tẹ òṣìṣẹ́ méje tó ṣàyídáyidà ìdánwò

Ọga agba Fasiti Ibadan, Ọjọgbọn Idowu Olayinka ti fa meje lara awọn oṣiṣẹ ile iwe ọhun le ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS lọwọ, lori ẹsun ṣiṣe magomago lati ran awọn akẹkọọ lọwọ lasiko idanwo. Alukoro Fasiti naa, Tunji Oladejo sọ fun BBC pe, ọwọ tẹ awọn oṣiṣe ọhun lẹyin ti wọn ṣe ayidayida si ẹrọ ayelujara ti wọn fi n ṣe idanwo lọna lati fi ran awọn akẹkọ kan lọwọ. Wọn a ko iwe esi si idahun to wa ninu idanwo wọn, wọn a si yọlẹ gbe e wọle fun awọn akẹkọọ ninu kilaasi idanwo. Oladejo ni Fasiti Ibadan ko tii gbe iwadi tirẹ kalẹ lori ọrọ naa, ṣugbọn o gbagbọ pe ajọ DSS yoo ṣe iwaadi okodoro lori ọrọ ọhun. O tẹsiwaju pe, ajọ DSS yoo tun fi panpẹ ọba mu awọn mẹrin mii ti ọrọ naa kan, yatọ si awọn meje to ti wa ni ahamọ. Awọn oṣiṣẹ naa ti kii ṣe olukọ, jẹ oṣiṣẹ Fasiti Ibadan, ni ẹka miiran bii ẹka to n risi ẹrọ ayelujara ati eto ibaṣepọ ọmọ ile-iwe.


Oladejo ni Fasiti Ibadan ko tii gbe iwadi tirẹ kalẹ lori ọrọ naa, ṣugbọn o gbagbọ pe ajọ DSS yoo ṣe iwaadi okodoro lori ọrọ ọhun. O tẹsiwaju pe, ajọ DSS yoo tun fi panpẹ ọba mu awọn mẹrin mii ti ọrọ naa kan, yatọ si awọn meje to ti wa ni ahamọ. Awọn oṣiṣẹ naa ti kii ṣe olukọ, jẹ oṣiṣẹ Fasiti Ibadan, ni ẹka miiran bii ẹka to n risi ẹrọ ayelujara ati eto ibaṣepọ ọmọ ile-iwe. Gẹgẹ bi ọrọ to sọ, o to ọjọ mẹta ti awọn eeyan kan ti n fẹjọ awọn afurasi naa sun ile iwe ọhun ko to di pe ọwọ tẹ wọn. Oladejo ṣalaye pe ko tii si ọmọ ile iwe kankan ti ọrọ naa kan, sugbọn lẹyin iwaadi ajọ DSS ni Fasiti ọhun yoo gbe igbesẹ to kan.


Gẹgẹ bi ọrọ to sọ, o to ọjọ mẹta ti awọn eeyan kan ti n fẹjọ awọn afurasi naa sun ile iwe ọhun ko to di pe ọwọ tẹ wọn. Oladejo ṣalaye pe ko tii si ọmọ ile iwe kankan ti ọrọ naa kan, sugbọn lẹyin iwaadi ajọ DSS ni Fasiti ọhun yoo gbe igbesẹ to kan.


NIPOST àti FIRS ń fi ọ̀rọ̀ kòbákùngbé tú ara wọn làṣìírí lórí ayélujáraTwitter

Ori ayelujara Twitter ti n gbona janjan lẹyin ti ileeṣẹ ijọba apapọ to n mojuto ọrọ owo ori, ati ileeṣẹ abanifi nkan ranṣẹ NIPOST, fi ọrọ kobakungbe ranṣẹ si ra wọn. Ọrọ owo naa lo da awuyewuye yii silẹ. Alaga ileeṣẹ NIPOST, Arabinrin Maimuna Abubakar, lo kọkọ fi ọrọ sita pe ajọ FIRS, n gba ojuṣe NIPOST ṣe, nipa tita ontẹ ijọba fun fifi ẹru ranṣẹ, postage stamp. Arabinrin Maimuna sọ pe ọna ti ko tọ ni FIRS n gba ta ontẹ naa ko ba ofin mu. O sọ pe NIPOST nikan lo ni aṣẹ lati ta a, tabi gba ileeṣẹ ti yoo maa ba a ta. Kinni o sọ ọrọ yii si ni, iṣọrọ nigbesi ni ileeṣẹ FIRS fi ọrọ naa ṣe.


Arabinrin Maimuna sọ pe ọna ti ko tọ ni FIRS n gba ta ontẹ naa ko ba ofin mu. O sọ pe NIPOST nikan lo ni aṣẹ lati ta a, tabi gba ileeṣẹ ti yoo maa ba a ta. Kinni o sọ ọrọ yii si ni, iṣọrọ nigbesi ni ileeṣẹ FIRS fi ọrọ naa ṣe. Oludari ẹka ibaraẹnisọrọ nileeṣẹ FIRS, Abdullahi Ismaila Ahmad, to fi esi naa sita sọ pe rọ òpè ati alaini oye ni Arabinrin Abubakar sọ, ati pe awọn ko ba ma fun ni esi, ṣugbọn pataki ọrọ naa lo mu ki oun fun ni esi. O ni o ṣeni laanu pe Alaga ileeṣẹ NIPOST ko mọ iyatọ laarin iwe ontẹ  'postage stamp' ati owo ori 'Stamp Duty', ti ijọba ni ki FIRS o ma a gba fun fifi iwe ranṣẹ. "Iyalẹnu lo jẹ fun wa pe ọdọmọbinrin to ni anfaani banta-banta lati jẹ adari NIPOSt, bọ si gbangba lati ta ẹrẹ si aṣọ ala ileeṣẹ FIRS ati ile aṣofin to ṣe ofin to gbe ileeṣẹ mejeeji kalẹ."


Oludari ẹka ibaraẹnisọrọ nileeṣẹ FIRS, Abdullahi Ismaila Ahmad, to fi esi naa sita sọ pe rọ òpè ati alaini oye ni Arabinrin Abubakar sọ, ati pe awọn ko ba ma fun ni esi, ṣugbọn pataki ọrọ naa lo mu ki oun fun ni esi. O ni o ṣeni laanu pe Alaga ileeṣẹ NIPOST ko mọ iyatọ laarin iwe ontẹ  'postage stamp' ati owo ori 'Stamp Duty', ti ijọba ni ki FIRS o ma a gba fun fifi iwe ranṣẹ. "Iyalẹnu lo jẹ fun wa pe ọdọmọbinrin to ni anfaani banta-banta lati jẹ adari NIPOSt, bọ si gbangba lati ta ẹrẹ si aṣọ ala ileeṣẹ FIRS ati ile aṣofin to ṣe ofin to gbe ileeṣẹ mejeeji kalẹ." Oni oun rọ awọn ọmọ Naijiria, lati ma a gbọ ọrọ ijọgbọn, ati aṣinilọna ti Arabinrin Maimuna Abubakar, sọ ni gbangba. Bakan naa lo sọ pe ileeṣẹ FIRS, yoo ri daju pe gbogbo awọn to ba lọwọ ninu inakuna owo ti NIPOST n pa lori Stamp duties to n gba lọna aitọ, fi oju wina ofin. Igba akọkọ kọ niyii ti awọn ileeṣẹ ijọba Naijiria n fi ija pẹẹta lori ayelujara, lori ọrọ ti ọpọ gbagbọ pe o yẹ ki wọn o yanju ni ikọkọ.


Oni oun rọ awọn ọmọ Naijiria, lati ma a gbọ ọrọ ijọgbọn, ati aṣinilọna ti Arabinrin Maimuna Abubakar, sọ ni gbangba. Bakan naa lo sọ pe ileeṣẹ FIRS, yoo ri daju pe gbogbo awọn to ba lọwọ ninu inakuna owo ti NIPOST n pa lori Stamp duties to n gba lọna aitọ, fi oju wina ofin. Igba akọkọ kọ niyii ti awọn ileeṣẹ ijọba Naijiria n fi ija pẹẹta lori ayelujara, lori ọrọ ti ọpọ gbagbọ pe o yẹ ki wọn o yanju ni ikọkọ. Ọkan lara awọn onileesẹ abani fi ẹrun ransẹ ti salaye pe, bi igba ti wọn fẹ ẹ fi ara ni araalu, ni afikun owo fawọn onileesẹ naa. Ọgbẹni Adewale Adeniran, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ lori igbesẹ ijọba naa ni, eyi yoo mu ki afikun owo ọjà ati iye ti wọn n ba ni fi nkan ránṣẹ. "Miliọnu meji owo ìwé àṣẹ ti wọn ni ka ma a san ti pọju fun awọn to n ba n fi nkan ránṣẹ labẹle ni Naijiria.


Ọkan lara awọn onileesẹ abani fi ẹrun ransẹ ti salaye pe, bi igba ti wọn fẹ ẹ fi ara ni araalu, ni afikun owo fawọn onileesẹ naa. Ọgbẹni Adewale Adeniran, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ lori igbesẹ ijọba naa ni, eyi yoo mu ki afikun owo ọjà ati iye ti wọn n ba ni fi nkan ránṣẹ. "Miliọnu meji owo ìwé àṣẹ ti wọn ni ka ma a san ti pọju fun awọn to n ba n fi nkan ránṣẹ labẹle ni Naijiria. Ọrọ naa da bi igba ti wọn ko fẹ ki awọn ọdọ ri isẹ ṣe ni. Ọgbẹ́ni Adewale sọ pe, kii ṣe pe awọn ni ki ijọba mase gba owó, sugbọn o yẹ ki wọn o ṣe diẹ diẹ ni. "Aikoju oṣuwọn ileesẹ NIPOST lo mu ki awọn ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ kee kee ke bẹrẹ ni Naijiria.


Ọrọ naa da bi igba ti wọn ko fẹ ki awọn ọdọ ri isẹ ṣe ni. Ọgbẹ́ni Adewale sọ pe, kii ṣe pe awọn ni ki ijọba mase gba owó, sugbọn o yẹ ki wọn o ṣe diẹ diẹ ni. "Aikoju oṣuwọn ileesẹ NIPOST lo mu ki awọn ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ kee kee ke bẹrẹ ni Naijiria. Ka ni wọn n ṣe iṣẹ wọn daadaa ni, ko ni i ribẹ." Bakan naa, ko yẹ ko jẹ  NIPOST ni yoo ma a mojuto bi awọn ileesẹ yii ṣe n sisẹ, nitori pe oun fúnra rẹ jẹbi. "Abi eelo ni awọn paapa ń san si apo ijọba l'ọdun?"


Ka ni wọn n ṣe iṣẹ wọn daadaa ni, ko ni i ribẹ." Bakan naa, ko yẹ ko jẹ  NIPOST ni yoo ma a mojuto bi awọn ileesẹ yii ṣe n sisẹ, nitori pe oun fúnra rẹ jẹbi. "Abi eelo ni awọn paapa ń san si apo ijọba l'ọdun?" Ero Arabinrin Esther Ojo, toun naa jẹ onileesẹ abani fi ẹru ransẹ, nipa igbesẹ ijọba naa, ko yatọ si ti akẹẹgbẹ rẹ. O sọ fun BBC pe, ajọ NIPOST ni lati salaye nnkan ti owo naa wa fun, nitori pe ijọba ipinlẹ Eko ati awọn ijọba ibilẹ, naa n gba owó lọwọ àwọn. "Aisi isẹ nilu lo mu wa bẹrẹ isẹ abani fi nkan ránṣẹ.


Ero Arabinrin Esther Ojo, toun naa jẹ onileesẹ abani fi ẹru ransẹ, nipa igbesẹ ijọba naa, ko yatọ si ti akẹẹgbẹ rẹ. O sọ fun BBC pe, ajọ NIPOST ni lati salaye nnkan ti owo naa wa fun, nitori pe ijọba ipinlẹ Eko ati awọn ijọba ibilẹ, naa n gba owó lọwọ àwọn. "Aisi isẹ nilu lo mu wa bẹrẹ isẹ abani fi nkan ránṣẹ. Owo ti a n pa lọdun, ko to miliọnu meji ti NIPOST sọ pe ka mu wa. Wọn ni "isẹ wa lara ni. A bẹ wọn, ki wọn o ba wa mu adinku ba."


Owo ti a n pa lọdun, ko to miliọnu meji ti NIPOST sọ pe ka mu wa. Wọn ni "isẹ wa lara ni. A bẹ wọn, ki wọn o ba wa mu adinku ba." Agbarijọpọ ẹgbẹ awọn ileesẹ to n báni fi nkan ránṣẹ 'logistics', ti bẹrẹ iyansẹlodi lọjọ Aje. Eyi ko sẹyin ofin tuntun ti ileesẹ ìjọba Naijiria to wa fun fifi nkan ránṣẹ, NIPOST, fi sita pe awọn ileesẹ naa yoo ma san awọn owo kan bayii. Diẹ lara awọn ileesẹ naa to fi ikede si oju opo ayelujara Instagram wọn sọ pe, iyansẹlodi naa tun jẹ ọna ti awọn fẹ ẹ fi tako bi awọn oṣiṣẹ ajọ amusẹya 'task force' atawọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ, ṣe n gba owó ti ko tọ ọ lọwọ wọn.


Agbarijọpọ ẹgbẹ awọn ileesẹ to n báni fi nkan ránṣẹ 'logistics', ti bẹrẹ iyansẹlodi lọjọ Aje. Eyi ko sẹyin ofin tuntun ti ileesẹ ìjọba Naijiria to wa fun fifi nkan ránṣẹ, NIPOST, fi sita pe awọn ileesẹ naa yoo ma san awọn owo kan bayii. Diẹ lara awọn ileesẹ naa to fi ikede si oju opo ayelujara Instagram wọn sọ pe, iyansẹlodi naa tun jẹ ọna ti awọn fẹ ẹ fi tako bi awọn oṣiṣẹ ajọ amusẹya 'task force' atawọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ, ṣe n gba owó ti ko tọ ọ lọwọ wọn. Opin ọsẹ to kọja ni ileesẹ NIPOST fi ikede naa sita. Lati igba naa si ni awuyewuye ti n waye lori rẹ. NIPOST sọ pe ofin tuntun naa yo ṣe iranlọwọ fun awọn 'ojulowo' ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ.


Opin ọsẹ to kọja ni ileesẹ NIPOST fi ikede naa sita. Lati igba naa si ni awuyewuye ti n waye lori rẹ. NIPOST sọ pe ofin tuntun naa yo ṣe iranlọwọ fun awọn 'ojulowo' ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ. "Àwọn ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ nla ni ofin wà fun tẹlẹ, sugbọn ni bayii ti awọn ileesẹ kéékèèké ti darapọ mọ wọn, ofin naa ti gba afikun ati atunse. " A gbe igbesẹ yii lati mu ki awọn ileesẹ keekeeke o le dagba, ati fun aabo ẹrù awọn onibaara wọn. " Ofin tuntun naa ni yoo risi eto iforukọsilẹ, gbigba ontẹ ijọba, owo ori, ati ilana fun iṣẹ ṣíṣe.


"Àwọn ileesẹ abani fi nkan ránṣẹ nla ni ofin wà fun tẹlẹ, sugbọn ni bayii ti awọn ileesẹ kéékèèké ti darapọ mọ wọn, ofin naa ti gba afikun ati atunse. " A gbe igbesẹ yii lati mu ki awọn ileesẹ keekeeke o le dagba, ati fun aabo ẹrù awọn onibaara wọn. " Ofin tuntun naa ni yoo risi eto iforukọsilẹ, gbigba ontẹ ijọba, owo ori, ati ilana fun iṣẹ ṣíṣe. Botilẹjẹ pe Minisita fun eto ibaraẹni sọrọ ati eto ọrọ aje lori ayelujara Isa Pantami, sọ pe ki ileesẹ NIPOST, dawọ duro l'ori ofin naa, NIPOST kò ti i kede boya oun ti ṣe bẹ ẹ. Pantami sọ pe igbesẹ NIPOST tako ọrọ ajọ sọ to wa laarin oun ati awọn oludari NIPOST. Ijọba apapọ ni òun kò lọ́wọ́ sí àfikún owó tí ilé iṣẹ́ NIPOST ń gberò láti fi lé owó àwọn ilé iṣẹ́ tó ń ba ènìyàn fí ẹrù jíṣẹ́, tí ilé iṣẹ́ Nigerian Postal Service kédé láìpẹ́ yìí. Mínísítà fún ìbáraẹni sọ̀rọ̀ àti ètò ọ̀rọ̀ ajé, Isa Pantami, ló sọ èyí di mímọ̀ nínú ọ̀rọ̀ to kọ sórí àtẹjíṣẹ́ twitter rẹ̀ lówùrọ̀ sátide.


Botilẹjẹ pe Minisita fun eto ibaraẹni sọrọ ati eto ọrọ aje lori ayelujara Isa Pantami, sọ pe ki ileesẹ NIPOST, dawọ duro l'ori ofin naa, NIPOST kò ti i kede boya oun ti ṣe bẹ ẹ. Pantami sọ pe igbesẹ NIPOST tako ọrọ ajọ sọ to wa laarin oun ati awọn oludari NIPOST. Ijọba apapọ ni òun kò lọ́wọ́ sí àfikún owó tí ilé iṣẹ́ NIPOST ń gberò láti fi lé owó àwọn ilé iṣẹ́ tó ń ba ènìyàn fí ẹrù jíṣẹ́, tí ilé iṣẹ́ Nigerian Postal Service kédé láìpẹ́ yìí. Mínísítà fún ìbáraẹni sọ̀rọ̀ àti ètò ọ̀rọ̀ ajé, Isa Pantami, ló sọ èyí di mímọ̀ nínú ọ̀rọ̀ to kọ sórí àtẹjíṣẹ́ twitter rẹ̀ lówùrọ̀ sátide. Ó ní àfikún owó náà kò sí nínú ǹkan tí òun búwọlù fún wọ́n ní ọjọ́ Jímọ̀, ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kéje ọdún yìí. Ó fi kun pé, òún sọ fún alága NIPOST àti àdari ilé iṣẹ́ náà lọ́jọ́ Ẹtì pé, kí wọ́n ṣì dá ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ dúró náà kí wọ́n sí fí abájáde wọ́n ránṣẹ́ si ilé iṣẹ́ tọ n dari wọ́n lọ́jọ́ Ajé." Afíkún owó láti bẹ̀rẹ̀ ilé iṣẹ̀ ìfẹrù ránṣẹ́, yóò mú kí fífí ẹrù ránṣẹ́ láti ibì kan sí omíran gbé owó lórí síi ní orílẹ̀ -èdè Nàìjíríà.


Ó ní àfikún owó náà kò sí nínú ǹkan tí òun búwọlù fún wọ́n ní ọjọ́ Jímọ̀, ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kéje ọdún yìí. Ó fi kun pé, òún sọ fún alága NIPOST àti àdari ilé iṣẹ́ náà lọ́jọ́ Ẹtì pé, kí wọ́n ṣì dá ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ dúró náà kí wọ́n sí fí abájáde wọ́n ránṣẹ́ si ilé iṣẹ́ tọ n dari wọ́n lọ́jọ́ Ajé." Afíkún owó láti bẹ̀rẹ̀ ilé iṣẹ̀ ìfẹrù ránṣẹ́, yóò mú kí fífí ẹrù ránṣẹ́ láti ibì kan sí omíran gbé owó lórí síi ní orílẹ̀ -èdè Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀ ọmọ Nàìjíríà sì ti bẹ̀rẹ̀ sí ni gba ọ̀rọ̀ náà bí ẹni gba igbá ọtí lórí ayélujára. Gẹ́gẹ́ bí NIPOST ṣe sọ, àwọn ilé iṣẹ́ bi DHL, UPS àti FEDEX tí wọ́n máa ń báni fẹ̀rù ránṣẹ́ sí òkè òkun tàbi gba ẹrù wá láti òkè òkún, yóò maa san ogún mílíọnù náírà, tí wọ́n bá fẹ́ gba ìwé àṣẹ láti bẹ̀rẹ̀ irú ilé iṣẹ́ bẹ́ẹ̀. Wọ́n yóò sì maa san mílíọ̀nù mẹ́jọ náírà lati sọ ìwé àṣẹ̀ wọ́n dọ̀tun lọ́dọọdún.


Ọ̀pọ̀ ọmọ Nàìjíríà sì ti bẹ̀rẹ̀ sí ni gba ọ̀rọ̀ náà bí ẹni gba igbá ọtí lórí ayélujára. Gẹ́gẹ́ bí NIPOST ṣe sọ, àwọn ilé iṣẹ́ bi DHL, UPS àti FEDEX tí wọ́n máa ń báni fẹ̀rù ránṣẹ́ sí òkè òkun tàbi gba ẹrù wá láti òkè òkún, yóò maa san ogún mílíọnù náírà, tí wọ́n bá fẹ́ gba ìwé àṣẹ láti bẹ̀rẹ̀ irú ilé iṣẹ́ bẹ́ẹ̀. Wọ́n yóò sì maa san mílíọ̀nù mẹ́jọ náírà lati sọ ìwé àṣẹ̀ wọ́n dọ̀tun lọ́dọọdún. Àwọn ilé iṣẹ́ tó jẹ́ pe abẹ́lé ni wọn tí ń ṣe iṣẹ́ tiwọ̀n, yóò maa san mílíọ̀nù mẹ́wàá Náírà láti gba ìwé àṣẹ, tí wọ́n yóò sì máa san mílíọ̀nù mẹ́rin náírà láti sọ ìwé àṣẹ wọn dọtun lọ́dọọdún. Ilé iṣẹ́ NIPOST sọ pé ìlànà tuntun yìí ní láti ran àwọn ojúlówó ilé iṣẹ́ ìbáni fẹrù ranṣẹ́ lọ́wọ́ àti láti le àwọn ilé iṣẹ́ arúmọjẹ tó ń ṣe irú iṣẹ́ náà wọle, kí ààyè le gba àwọn ojúlówó . Agbẹnusọ ilé iṣẹ́ náà, Franklin Alao, nínú àtẹjáde tó fi síta fún àwọn NPO lọ́jọ́ Ẹti ló ti sàlàyé pé, àwọn tó jẹ́ ojúlówó oníṣẹ́ ìfẹrù ránṣẹ́, to mọ ìtumọ̀ iṣẹ́ yìí, kò ni bá wọ́n sí nídi irú ìfẹ̀hónú hàn bẹ́ẹ̀.


Àwọn ilé iṣẹ́ tó jẹ́ pe abẹ́lé ni wọn tí ń ṣe iṣẹ́ tiwọ̀n, yóò maa san mílíọ̀nù mẹ́wàá Náírà láti gba ìwé àṣẹ, tí wọ́n yóò sì máa san mílíọ̀nù mẹ́rin náírà láti sọ ìwé àṣẹ wọn dọtun lọ́dọọdún. Ilé iṣẹ́ NIPOST sọ pé ìlànà tuntun yìí ní láti ran àwọn ojúlówó ilé iṣẹ́ ìbáni fẹrù ranṣẹ́ lọ́wọ́ àti láti le àwọn ilé iṣẹ́ arúmọjẹ tó ń ṣe irú iṣẹ́ náà wọle, kí ààyè le gba àwọn ojúlówó . Agbẹnusọ ilé iṣẹ́ náà, Franklin Alao, nínú àtẹjáde tó fi síta fún àwọn NPO lọ́jọ́ Ẹti ló ti sàlàyé pé, àwọn tó jẹ́ ojúlówó oníṣẹ́ ìfẹrù ránṣẹ́, to mọ ìtumọ̀ iṣẹ́ yìí, kò ni bá wọ́n sí nídi irú ìfẹ̀hónú hàn bẹ́ẹ̀. "Ìlànà tuntun yìí kìí ṣe láti mú kí nǹkan nira fún àwọn olókoòwò kéékèèké, sùgbọ́n láti mu ìdàgbàsókè bá wọn ni, yóò túbọ mú ki àwọn ti o ni nǹkan ṣe lé fa ojú àwọn oníbàárà wọ́n mọ́ra síi ni" Ó ní ilé iṣẹ́ ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti ètò ọ̀rọ̀ ajé ló fún àwọn ni àsẹ fún ìlànà yìí, ti wọ́n si pee ni èyí to ṣe pàtàkì láti mójú tó, ki àwọn náà to gba láti kédé rẹ̀. Ó ní èyí sì gbà ọ̀pọ̀lọpọ̀ èrò kí àwọn tó fẹnukò lórí àwọn owó tí àwọn fi síta. Ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ló ti bọ́ sórí ayélujára láti fẹ̀hónú hàn lórí ìgbéṣẹ̀ tuntun yìí, wọ́n ni ìgbésẹ̀ yìí lé lé àwọn olókoòwò kéékèké wọlé.


"Ìlànà tuntun yìí kìí ṣe láti mú kí nǹkan nira fún àwọn olókoòwò kéékèèké, sùgbọ́n láti mu ìdàgbàsókè bá wọn ni, yóò túbọ mú ki àwọn ti o ni nǹkan ṣe lé fa ojú àwọn oníbàárà wọ́n mọ́ra síi ni" Ó ní ilé iṣẹ́ ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti ètò ọ̀rọ̀ ajé ló fún àwọn ni àsẹ fún ìlànà yìí, ti wọ́n si pee ni èyí to ṣe pàtàkì láti mójú tó, ki àwọn náà to gba láti kédé rẹ̀. Ó ní èyí sì gbà ọ̀pọ̀lọpọ̀ èrò kí àwọn tó fẹnukò lórí àwọn owó tí àwọn fi síta. Ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ló ti bọ́ sórí ayélujára láti fẹ̀hónú hàn lórí ìgbéṣẹ̀ tuntun yìí, wọ́n ni ìgbésẹ̀ yìí lé lé àwọn olókoòwò kéékèké wọlé. Nítori àjàkálẹ̀ ààrùn Coronavirus, ti ètò kónílé o gbélé sì wà, ọ̀pọ̀ àwọn olókoòwò ló n ló àwọn ilé iṣẹ́ ìfẹ̀rujíṣẹ́ láti tẹ̀síwájú nínú ọ̀rọ̀ ajé wọn. Bí owó àwọn ènìyàn yìí bá ga sí, ó túmọ̀ si pé, owó ọja yóò wọ́n sii. Àwọn ara ìlú yóò maa san owó gọbọi fún ọjà ti wọ́n ba ra nítori owó ti wọ́n fi n gbe ọjà wọlé.


Nítori àjàkálẹ̀ ààrùn Coronavirus, ti ètò kónílé o gbélé sì wà, ọ̀pọ̀ àwọn olókoòwò ló n ló àwọn ilé iṣẹ́ ìfẹ̀rujíṣẹ́ láti tẹ̀síwájú nínú ọ̀rọ̀ ajé wọn. Bí owó àwọn ènìyàn yìí bá ga sí, ó túmọ̀ si pé, owó ọja yóò wọ́n sii. Àwọn ara ìlú yóò maa san owó gọbọi fún ọjà ti wọ́n ba ra nítori owó ti wọ́n fi n gbe ọjà wọlé. Èyí tún túmọ̀ si pé, àwọn ènìyàn kò ni máa rajà láti ọ̀nà jínjìn mọ nítori owó ati fí ránṣẹ́ yóò ti pọ̀ jù. Ọ̀pọ̀ àwọn tó ń ṣiṣẹ́ yìí ni yóò pàdánù iṣẹ́ wọn ti àwọn ènìyàn kò bá ra ọjà tó nílò láti fi ránṣẹ́ si ibò míràn.


Èyí tún túmọ̀ si pé, àwọn ènìyàn kò ni máa rajà láti ọ̀nà jínjìn mọ nítori owó ati fí ránṣẹ́ yóò ti pọ̀ jù. Ọ̀pọ̀ àwọn tó ń ṣiṣẹ́ yìí ni yóò pàdánù iṣẹ́ wọn ti àwọn ènìyàn kò bá ra ọjà tó nílò láti fi ránṣẹ́ si ibò míràn.


Samuel ni ìdàgbàsókè Nàìjíríà ló jẹ òun lógún!

Aworan nkan to ba n ṣẹlẹ lasiko ti mo fẹ ya aworan ni mo n ya- Samuel. Odọmọde ayaworan pẹlu gege awọn ọmọde (Pencil), Samuel Ogooluwa Esan ni BBC ba lalejo. Odọmọde yii maa n ya aworan oriṣiriṣi nipa nkan loriṣiriṣi fun awọn eniyan ni. Samuel ṣalaye pe awọn nkan to ba n ṣẹlẹ ni ayika oun ati agbegbe oun lo maa n jẹ atọna fun oun lori aworan to yẹ ni yiya. Ogooluwa ni awọn aworan naa ni oun n ya lati jẹ ki awọn eniyan mọ nkan ti oun ni lọkan ni asiko kọọkan. Ati pe aworan yiya kii jẹ ki awọn eniyan le gbagbe iṣẹlẹ to ṣẹlẹ nigba kan ri.


Ijọba Naijiria ati ajọ eleto ayika lagbaye sefilọlẹ isẹ saatan dọrọ ti owo rẹ to miliọnu mẹẹdogun dọla, ti yoo pese isẹ fun ọpọ ọmọ Naijiria. Bakan naa ni ọmọ Naijiria kan, Lolade Oresanwo ati ijọba ilẹ Gẹẹsi da ileesẹ kan silẹ, to n sọ aatan di ọrọ, towo rẹ to triliọnu mẹrin ati aabọ Pọun. Bakan naa ni ileesẹ yii ti gba awọn eeyan to to ẹgbẹrun mẹta sẹnu isẹ, to si tun n wọ́na abayọ̀ si isoro ẹgbin ayika ati ailera to lee mu wa. Nigba to n ba BBC sọrọ, Oresanwo ni ẹgbin tiwa ni ohun ọ̀rọ aje fun awọn eeyan miran nitori ọpọ eroja la lee fi ẹgbin se lati pawo wọle. O wa rọ awọn araalu lati mase ri ẹgbin ni ayika wọn mọ amọ ki wọn maa ri eroja ọrọ aje to lee mu owo ati isẹ nla wa fun wọn.


Minimum Wage: NLC ní àfikún owó oṣù nìkan lẹ̀rọ̀ ìyanṣẹ́lódì

Ẹgbẹ oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria, NLC, ti sọ fun awọn adari ẹgbẹ ọhun lawọn ipinlẹ pe ki wọn gbaradi fun iyanṣẹlodi, bẹrẹ lati lọjọru, ọjọ Kẹrindinlogun oṣu Kẹwa ọdun 2019. Ẹgbẹ NLC ni oun yoo gunle iyaṣẹlodi naa ti ifọrọwerọ oun pẹlu ijọba apapọ ko ba so eso rere. Ninu atẹjade kan ti ẹgbẹ naa fi sọwọ si awọn ẹka rẹ ni awọn ipinlẹ, ti akọwe agba ẹgbẹ, Emmanuel Ugboaja fọwọ si, l oti sisọ loju ọrọ naa. Ẹgbẹ NLC ni, gẹgẹ bi iwe ti oun ti kọ ṣaaju si awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni Naijiria pe, ti ajọsọ egbẹ naa pẹlu ijọba apapọ lori afikun owo oṣu ko ba so eso rere, oun yoo bẹrẹ iyanṣẹlodi. Ṣaaju ni ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ọhun ti beere afikun owo oṣu to jẹ ida mọkanla fun awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele keje si mẹrinla, ati afikun owo oṣu ida mẹfa abọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba to wa ni ipele karundilogun titi de ipele kẹtadinlogun. Ni ọjọ kẹrinla oṣu karun un ọdun 2019 ni ijọba apapọ gbe igbimọ kan dide lati boju wo afikun ti ẹgbẹ oṣiṣẹ n beere fun.


Ẹgbẹ NLC ni, gẹgẹ bi iwe ti oun ti kọ ṣaaju si awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni Naijiria pe, ti ajọsọ egbẹ naa pẹlu ijọba apapọ lori afikun owo oṣu ko ba so eso rere, oun yoo bẹrẹ iyanṣẹlodi. Ṣaaju ni ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ọhun ti beere afikun owo oṣu to jẹ ida mọkanla fun awọn oṣiṣẹ to wa ni ipele keje si mẹrinla, ati afikun owo oṣu ida mẹfa abọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba to wa ni ipele karundilogun titi de ipele kẹtadinlogun. Ni ọjọ kẹrinla oṣu karun un ọdun 2019 ni ijọba apapọ gbe igbimọ kan dide lati boju wo afikun ti ẹgbẹ oṣiṣẹ n beere fun. Lẹyin ọpọlọpọ ipade ati ijiroro, o jọ pe ẹ́gbẹ oṣiṣẹ ati ijọba apapọ ko tii fẹnu ọrọ naa jona.


Lẹyin ọpọlọpọ ipade ati ijiroro, o jọ pe ẹ́gbẹ oṣiṣẹ ati ijọba apapọ ko tii fẹnu ọrọ naa jona.


Palmwine Tapping: Ọ̀dọ́mọdé àdẹ́mu ní ìṣẹ́ náà kò wú òun lórí

Lara awọn isẹ abalaye nilẹ Yoruba ni ẹmu dida jẹ, eyi ti awsn eeyan n lo fun ayẹyẹ ki ọti oyinbo to de. Ọna lati mọ bi wọn se n da ẹmu lo gbe BBC Yoruba lọ silu Ilaramọkin, ta si se alabapade Oluwadamilare Alutundun. Lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oluwadamilare ni baba oun lo fi isẹ naa le oun lọwọ, ti awọn si maa n pa to ẹgbẹrun mẹta si marun naira ti ọja ba ya. Bakan naa lo salaye igbesẹ ti eeyan gbọdọ gbe, ko to da ẹmu eyi to da lori igboya, to si sekilọ pe ẹnikẹni ti ooyi ba n kọ ko lee da ẹmu. O ni ẹẹmeji lawọn maa n kọ ọpẹ kan lojumọ amọ isẹ naa ko wu oun lori rara, ti oun si n san ọna lati lọ kọ ẹkọ nile iwe giga fasiti. Oluwadamilare fikun pe, ni kete ti oun ba pari ẹkọ oun, ni oun yoo ni ki baba oun sinmi isẹ ẹmu dida.


Pension: Ohun tí o ní láti ṣe kí owó ìfẹ̀yìntì rẹ̀ má wọgbọ́

Ẹgbẹ awọn to ń ṣeto ifowopamọ owo ifẹyinti awọn oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria ni awọn ati ri owo gba yoo nira fun awọn to n dawo sọdọ wọn bi wọn ba kọ lati ṣe iforukọsilẹ ori ẹrọ ayelujara. Ọrọ yii jẹ jade ni ilu eko nibi ipade oniroyin pẹlu awọn adari meji lati awọn ile iṣẹ to wa ninu ẹgbẹ naa iyẹn PENOP ati ARM Pension nibi ti wọn ti fi hande pe aṣ taara latọdọ ajọ to n risi ọrọ owo ifẹyinti awọn oṣiṣẹ ni Naijiria (PENCOM). "Lọwọlọwọ, miliọnu mẹsan awọn to n dawo la ni ṣugbọn a ni iṣẹlẹ awọn eeyan to ni nọmba aṣiri to pe oriṣiriṣi". Nitori naa, wọn ṣalaye pe idi fun iforukọsilẹ ori ayelujara yii ni lati le foju to awọn ile iṣẹ wọnyẹ ki idanimọ fun ọlọ́dani le daju to bẹẹ ti eeyan ba san owo, wọn mọ pe ni to yẹ ni wọn n san an fun. Lati ṣe eyi wọn ni nọmba idanimọ gẹgẹ bi ọmọ orilẹede Naijiria ni awọn yoo lo eyi ti yoo jẹ nkan ara ọtọ lati da ẹni kọọkan mọ. Wọn tun ti lọ nọmba idanimọ orilẹede yii, NIN pọ mọ nọmba apapọ ile ifowopamọ BVN nitori naa ko ni si nkan to jọ pe ẹni ọtọ ni wọn n sanwo fun.


Nitori naa, wọn ṣalaye pe idi fun iforukọsilẹ ori ayelujara yii ni lati le foju to awọn ile iṣẹ wọnyẹ ki idanimọ fun ọlọ́dani le daju to bẹẹ ti eeyan ba san owo, wọn mọ pe ni to yẹ ni wọn n san an fun. Lati ṣe eyi wọn ni nọmba idanimọ gẹgẹ bi ọmọ orilẹede Naijiria ni awọn yoo lo eyi ti yoo jẹ nkan ara ọtọ lati da ẹni kọọkan mọ. Wọn tun ti lọ nọmba idanimọ orilẹede yii, NIN pọ mọ nọmba apapọ ile ifowopamọ BVN nitori naa ko ni si nkan to jọ pe ẹni ọtọ ni wọn n sanwo fun. "Akanṣe eto ni ti o si pọn dandan fun gbogbo eniyan lati ṣẹṣẹ lọ tun fi orukọ wọn silẹ. O gba wa ni akoko gan lati ṣe bẹẹ fun eeyan miliọnu mẹsan ti a ni bayii nitori naa iṣẹ nla ni lati ṣẹṣẹ maa tun un ṣe". Wọn ni niwọn igba ti awọn banki ba fi gbedeke ọjọ silẹ lasiko ti wọn n ṣe BVN, o ṣeeṣe ki awn naa ṣe bẹẹ fun eto yii.


"Akanṣe eto ni ti o si pọn dandan fun gbogbo eniyan lati ṣẹṣẹ lọ tun fi orukọ wọn silẹ. O gba wa ni akoko gan lati ṣe bẹẹ fun eeyan miliọnu mẹsan ti a ni bayii nitori naa iṣẹ nla ni lati ṣẹṣẹ maa tun un ṣe". Wọn ni niwọn igba ti awọn banki ba fi gbedeke ọjọ silẹ lasiko ti wọn n ṣe BVN, o ṣeeṣe ki awn naa ṣe bẹẹ fun eto yii. "A ni ọpọlọpọ eeyan lati fi orukọ wọn silẹ, nitori naa, fun gbogbo ẹyin ti ẹ n gbọ, o san ki ẹ tete kara bọ ọ ko to pẹ".


"A ni ọpọlọpọ eeyan lati fi orukọ wọn silẹ, nitori naa, fun gbogbo ẹyin ti ẹ n gbọ, o san ki ẹ tete kara bọ ọ ko to pẹ".


DFL: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí tún ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ girama ní iṣẹ́ Asoná, bàtà àti báágì ṣíṣe

Atẹlẹwọ ẹni kii tan ni jẹ ni Yoruba n sọ, idi ree ti ajọ kan ti wọn n pe ni Design For Life (DFL) se gunle eto idanilẹkọ fawọn obinrin to wa nile ẹkọ girama, lati kọ awọn isẹ miran to n mu owo wale yatọ si isẹ aransọ. Lara awọn isẹ ti DFL n kọ wọn ni isẹ lilo ankara lati fi se bata ati baagi, isẹ kafinta, eyi to jẹ pe awọn obinrin kii saba ya sidi rẹ ati isẹ aso ina taa mọ si Electrician. Nigba to n sọrọ pẹlu BBC, Oludari ajọ naa Ọmọwe Bukọla Aluko Kpotie salaye pe, awọn isẹ ti awọn obinrin pa ti fun awọn ọkunrin yii lo ni owo lori, ti oun si gba lati maa kọ awọn akẹkọọ lati ile ẹkọ girama lọna ti wọn fi lee mọ awọn isẹ wọnyii. Bakan naa lo gba pe, ko si ohun ti awọn ọkunrin n se, ti awọn obinrin ko lee se ju bẹẹ lọ, idi si ree ti awọn obinrin fi yẹ ko kọ awọn isẹ miran tawọn ọkunrin n se, lọna ati maa pawo wọle, yatọ si isẹ aransọ. Produced b: Yemisi Oyedepo ati Bayo Odukoya


Aláàfin: Àìrí iṣẹ́ ṣe ọ̀dọ́ lágbègbè mi ń peléke, ó sì nílò àmójútó

Alaafin tilu Ọyọ, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyeme Kẹta ti rawọ ẹbẹ si gbajugbaja olokoowo nii, Aliko Dangote lati nawọ iranwọ rẹ fi da ile iṣẹ silẹ ni agbegbe rẹ. Oba alade naa fi arọwa yi sita lopin ọsẹ nibi ipade kan pẹlu igbimọ alakoso ile iṣẹ Dangote nilu Eko. Oba adeyẹmi tun kan saara si Dangote fun igbiyanju rẹ lati wa ọna jijẹ-mimu fawọn ọdọ Naijiria, eleyi to ni o jẹ ọna kan gbogi lati mu idagbasoke ba orileede Naijiria. Ninu ọrọ rẹ, Dangote seleri lati wa wọrọkọ fi ṣada lori ohun ti Alaafin beere, pẹlu afikun pe oun ṣetan lati mu anfaani ile iṣẹ ati idokoowo wa si agbegbe rẹ, eyi ti yoo mu adinku ba iye awọn ọdo ti ko niṣẹ lọwọ. Dangote ni agbajọwọ bayi laa fi sọya ati pe, o ṣe pataki lati pese ọna iṣẹ fawọn ọdọ gẹgẹ bi ọna kan lati dẹkun iwa janduku to n peleke lawujọ wa. ''Bi a ba fẹ jẹ mudunmudun ohun ta ṣiṣẹ fun, o di dandan ki a mu aabo ni pataki.


Ninu ọrọ rẹ, Dangote seleri lati wa wọrọkọ fi ṣada lori ohun ti Alaafin beere, pẹlu afikun pe oun ṣetan lati mu anfaani ile iṣẹ ati idokoowo wa si agbegbe rẹ, eyi ti yoo mu adinku ba iye awọn ọdo ti ko niṣẹ lọwọ. Dangote ni agbajọwọ bayi laa fi sọya ati pe, o ṣe pataki lati pese ọna iṣẹ fawọn ọdọ gẹgẹ bi ọna kan lati dẹkun iwa janduku to n peleke lawujọ wa. ''Bi a ba fẹ jẹ mudunmudun ohun ta ṣiṣẹ fun, o di dandan ki a mu aabo ni pataki. Iṣẹ aabo ilu kii ṣe ti ijọba nikan, bi kii ṣe ti gbogbo wa. A si nilo owo lati le ri ṣe'' Saaju ni Alaafin ti mẹnuba ipenija aisiṣẹ fawọn ọdọ lagbegbe rẹ ati jakejado Naijiria.


Iṣẹ aabo ilu kii ṣe ti ijọba nikan, bi kii ṣe ti gbogbo wa. A si nilo owo lati le ri ṣe'' Saaju ni Alaafin ti mẹnuba ipenija aisiṣẹ fawọn ọdọ lagbegbe rẹ ati jakejado Naijiria.


Social Media Slay: Onílé kan bínú fi àwòrán iyàrá ayálágbé ré hàn lórí ayélujéra

Yoruba bọ wọn ni afẹfẹ fẹ, a ri furọ adiyẹ ohun lo difa fun arẹwa Lisa Li, to jẹ obinrin kan pataki lori ayelujara lorilẹ ede China sugbọn to jẹ ọbun. Iya onile rẹ, Madam Chen lo ṣafihan aworan bi iyara ogbontarigi sọrọsọrọ lori ayelujara naa. O ke gbajare pe ki awọn obinrin maa daa ninu ile naa bi wọn ṣe n daa lorii ẹrọ ayelujara. Opo eeyan lo ti n pin fidio ti iya onile Lisa Li fi sita lati ṣafihan iwa ọbun rẹ lori ayelujara pe ki awọn ọdọ iwoyi yee ṣoge lasan ṣugbọn  ki wọn fi imọtoto kun iwa wọn. Lisa Li jẹ ọkan lara awọn to ni ẹka iroyin blog ti ara rẹ lori ayelujara to dẹ ni awọn to le ni Idakeji bi o ṣẹ n ṣe loju opo ẹrọ ayelujara ni arẹwa ọmọ obinrin naa gẹgẹ bi fidio ti iya onile rẹ fihan sita ṣe ri. Koda, aworan naa ṣafihan igbe ẹran ọsin rẹ ninu iyara rẹ laisọ awọn ohun ẹgbin miran.


Opo eeyan lo ti n pin fidio ti iya onile Lisa Li fi sita lati ṣafihan iwa ọbun rẹ lori ayelujara pe ki awọn ọdọ iwoyi yee ṣoge lasan ṣugbọn  ki wọn fi imọtoto kun iwa wọn. Lisa Li jẹ ọkan lara awọn to ni ẹka iroyin blog ti ara rẹ lori ayelujara to dẹ ni awọn to le ni Idakeji bi o ṣẹ n ṣe loju opo ẹrọ ayelujara ni arẹwa ọmọ obinrin naa gẹgẹ bi fidio ti iya onile rẹ fihan sita ṣe ri. Koda, aworan naa ṣafihan igbe ẹran ọsin rẹ ninu iyara rẹ laisọ awọn ohun ẹgbin miran. O le ni miliọnu eniyan ti wọn ti fesi si ọrọ naa lati igba ti aṣiri rẹ tu pe ọbun paraku ni lati ọwọ iya onile rẹ, Madam Chen, Oju opo arẹwa Lisa kun fun awọn aworan to rẹwa to le mu ki ẹlomii firu rẹ tọrọ pe ọjọ wo loun naa a ni owo to to bayii. Opo aworan rẹ lo ṣafihan Lisa lasiko to n rirnrin ajo kaakiri agbaye, nibi to ti n jẹun ni awọn ile olounjẹ to lorukọ lagbaye ati ni awọn ibi inawo eeyan jankan jankan ni awujọ. Iya onile Lisa ni oun mọọmọ gbe fidio naa sita ni ki Lisa le yipada lẹyin ọpọlọpọ igba ti oun ti kilọ iwa ibajẹ yii fun un ni kọrọ ati ni gbangba.


O le ni miliọnu eniyan ti wọn ti fesi si ọrọ naa lati igba ti aṣiri rẹ tu pe ọbun paraku ni lati ọwọ iya onile rẹ, Madam Chen, Oju opo arẹwa Lisa kun fun awọn aworan to rẹwa to le mu ki ẹlomii firu rẹ tọrọ pe ọjọ wo loun naa a ni owo to to bayii. Opo aworan rẹ lo ṣafihan Lisa lasiko to n rirnrin ajo kaakiri agbaye, nibi to ti n jẹun ni awọn ile olounjẹ to lorukọ lagbaye ati ni awọn ibi inawo eeyan jankan jankan ni awujọ. Iya onile Lisa ni oun mọọmọ gbe fidio naa sita ni ki Lisa le yipada lẹyin ọpọlọpọ igba ti oun ti kilọ iwa ibajẹ yii fun un ni kọrọ ati ni gbangba. O ni oun fẹ ki Lisa kọ ẹkọ imọtoto ki awọn ololufẹ rẹ to le ni miliọnu kan lori Instagram naa le mọ pe iyatọ wa ninu igbe aye ori Instagram ati igbe aye ẹni loju aye. Koda, Iya Onile naa ni oun ti fi ọrọ Lisa to ọlọpaa leti tẹlẹ nitori ko tun tete san awọn owo ina tai awọn to n tun ile ṣe. Yara naa dọti de ibi pe awọn agbalẹ kọ ti wọn si fariga lati toju yara naa.


O ni oun fẹ ki Lisa kọ ẹkọ imọtoto ki awọn ololufẹ rẹ to le ni miliọnu kan lori Instagram naa le mọ pe iyatọ wa ninu igbe aye ori Instagram ati igbe aye ẹni loju aye. Koda, Iya Onile naa ni oun ti fi ọrọ Lisa to ọlọpaa leti tẹlẹ nitori ko tun tete san awọn owo ina tai awọn to n tun ile ṣe. Yara naa dọti de ibi pe awọn agbalẹ kọ ti wọn si fariga lati toju yara naa. Ṣugbọn lati igba ti ọrọ naa ti wa lori ẹrọ ayelujara ni ọmọbinrin naa ti n bẹbẹ lati yi pada. Lisa Li jẹ olokiki ni orilẹ ede China lori ẹrọ ayelujara bii iṣana ẹlẹta, ti aworan rẹ si rẹwa lọpọlọpọ. Ṣugbọn lati igba ti akara rẹ ti tu sepo lo ti yipada ti o si ti fihan gbogbo eniyan ni ojule ti o wa ni ariwa Xi'an ti o si ti di ilumọọka.


Ṣugbọn lati igba ti ọrọ naa ti wa lori ẹrọ ayelujara ni ọmọbinrin naa ti n bẹbẹ lati yi pada. Lisa Li jẹ olokiki ni orilẹ ede China lori ẹrọ ayelujara bii iṣana ẹlẹta, ti aworan rẹ si rẹwa lọpọlọpọ. Ṣugbọn lati igba ti akara rẹ ti tu sepo lo ti yipada ti o si ti fihan gbogbo eniyan ni ojule ti o wa ni ariwa Xi'an ti o si ti di ilumọọka. Nigba ti o to asiko kan, o tọrọ aforiji lọwọ iya onile rẹ ti o ṣalaye pe iṣẹ lo faa ti iru iṣẹlẹ bẹẹ ṣe waye pe atunṣe yoo wa. Pupọ lara awọn ololufẹ rẹ lori ẹrọ ayelujara  ti ko din nim ọgọta ẹgbẹrun lo kọ iwe ranṣẹ si lati dẹyin lẹyin rẹ ṣaaju akoko ti o fi tọrọ aforiji naa. Eyi kii ṣe igba akọkọ ni ilẹ China ti iru rẹ yoo waye, iru rẹ waye ni Osu keje nipa ọmọ obinrin kan laimọ pe arugbo ni.


Nigba ti o to asiko kan, o tọrọ aforiji lọwọ iya onile rẹ ti o ṣalaye pe iṣẹ lo faa ti iru iṣẹlẹ bẹẹ ṣe waye pe atunṣe yoo wa. Pupọ lara awọn ololufẹ rẹ lori ẹrọ ayelujara  ti ko din nim ọgọta ẹgbẹrun lo kọ iwe ranṣẹ si lati dẹyin lẹyin rẹ ṣaaju akoko ti o fi tọrọ aforiji naa. Eyi kii ṣe igba akọkọ ni ilẹ China ti iru rẹ yoo waye, iru rẹ waye ni Osu keje nipa ọmọ obinrin kan laimọ pe arugbo ni. Lisa ṣalaye fun onile rẹ pe oun ti gbọ ẹkọ ti o fẹ kọ oun nitori oun ko mọ pe ile oun dọti to bẹẹ ati pe iṣẹ lo gbomi mu fun oun ti oun ko si ri aaye tun ile ṣe. Ninu atẹjade kan ti Lisa fun ile iṣẹ iwe iroyin: The Paper lo ti tọrọ aforijin to ṣalaye pe ọpọ atẹjiṣẹ ni oun ti ri gba lati ọdọ awọn ololufẹ rẹ. Ni kete ti Lisa pada sile lẹyin ti ọpọlọpọ miliọnu eeyan ti sọrọ lori ayelujara ni Lisa Li ti bẹrẹ si ni tun iyara rẹ ṣe.


Lisa ṣalaye fun onile rẹ pe oun ti gbọ ẹkọ ti o fẹ kọ oun nitori oun ko mọ pe ile oun dọti to bẹẹ ati pe iṣẹ lo gbomi mu fun oun ti oun ko si ri aaye tun ile ṣe. Ninu atẹjade kan ti Lisa fun ile iṣẹ iwe iroyin: The Paper lo ti tọrọ aforijin to ṣalaye pe ọpọ atẹjiṣẹ ni oun ti ri gba lati ọdọ awọn ololufẹ rẹ. Ni kete ti Lisa pada sile lẹyin ti ọpọlọpọ miliọnu eeyan ti sọrọ lori ayelujara ni Lisa Li ti bẹrẹ si ni tun iyara rẹ ṣe. Ọpọ awọn ololufẹ Lisa lori ayelujara ni wọn kọkọ fi ṣe yẹyẹ nigba ti fidio kan jade to ṣafihan Lisa to n ko igbẹ aja rẹ ninu iyara rẹ. Igbesẹ ayipada rẹ yii pada ya pupọ ninu awọn ololufẹ rẹ lẹnu ti awọn miran bẹrẹ si ni kan saara si Lisa. Fidio naa ni imọran to le ni ẹgbẹrun lọna ọgọta laarin wakati melo to fi sita.


Ọpọ awọn ololufẹ Lisa lori ayelujara ni wọn kọkọ fi ṣe yẹyẹ nigba ti fidio kan jade to ṣafihan Lisa to n ko igbẹ aja rẹ ninu iyara rẹ. Igbesẹ ayipada rẹ yii pada ya pupọ ninu awọn ololufẹ rẹ lẹnu ti awọn miran bẹrẹ si ni kan saara si Lisa. Fidio naa ni imọran to le ni ẹgbẹrun lọna ọgọta laarin wakati melo to fi sita. Awọn miran si ni awọn ko ni tẹle e mọ nitori pe o n gbe igbe aye féèkì ti ko ki n ṣe ootọ. Awọn miran ni igbesẹ to fi yọ kuro ninu awọn nkan to ti gbe sori ayelujara tẹlẹ naa ku diẹ kaato. Awọn ololufẹ Lisa mii ni ko ni ootọ ati pe o ti ṣi awọn ọdọ miran lẹsẹ pe igbe aye ori ayelujara lo dara.


Awọn miran si ni awọn ko ni tẹle e mọ nitori pe o n gbe igbe aye féèkì ti ko ki n ṣe ootọ. Awọn miran ni igbesẹ to fi yọ kuro ninu awọn nkan to ti gbe sori ayelujara tẹlẹ naa ku diẹ kaato. Awọn ololufẹ Lisa mii ni ko ni ootọ ati pe o ti ṣi awọn ọdọ miran lẹsẹ pe igbe aye ori ayelujara lo dara. Kii ṣe igba akọkọ ti iru nkan bayii maa ṣẹlẹ ni orilẹ-ede China ni yii.


Kii ṣe igba akọkọ ti iru nkan bayii maa ṣẹlẹ ni orilẹ-ede China ni yii.


A fẹ́ àlàyé lórí owó Abacha tẹ fẹ́ gbà lọ́wọ́ Amẹ́ríkà - SERAP

Àjọ SERAP ti kọ̀wé ránṣẹ́ sí Ààrẹ Muhammadu Buhari lórí owó tuntun tí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà fẹ́ dá padà fún Nàìjíríà lára àwọn owó tí Abacha jíkó. Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá ni ìjọba Amẹ́ríkà tọwọ́ bọ àdéhùn pẹ̀lú ìjọba Nàìjíríà láti dá mílíọ̀nù mẹ́tàlélógún dọ́là tó jẹ́ lára owó tí ọ̀gágun Sani Abacha jíkó nígbà tó wá nípò Ààrẹ padà fún orílẹ̀ èdè yìí. Nínú ìwé àkọránṣẹ́ tí SERAP kọ sí Ààrẹ Muhammadu Buhari lọ́jọ́ Kẹtàdínlógún, oṣù Kẹjọ ọdún 2022 rọ Ààrẹ Buhari láti darí Mínísítà fétò ìdájọ́, Abubakar Malami láti fi ẹ̀dà àdéhùn náà léde fún gbogbo ọmọ Nàìjíríuà láti rí. Wọ́n ní lábẹ́ ìwé òfin Nàìjíríà ti tọdún 1999 àti àwọn òfin mìíràn, ó pọ́n dandan fún ìjọba láti ṣe àgbéjáde gbogbo ìwé àdéhùn tí ìjoba tọwọ́ bọ̀ lórí pwó náà. Wọ́n ní èyí yóò fún àwọn ọmọ Nàìjíríà láti ṣe àgbéyẹ̀wò àdéhùn náà fínífíní, kí wọ́n sì sẹ àmójútó bí ìjọba yóò ṣe náà owó náà. SERAP ní èyí máa fún àwọn ọmọ Nàìjíríà ní àǹfàní láti mọ bí owó náà yóò ṣe jẹ́ níná, tí yóò sì tún dín ìwà olè gbe, olè gbà á kú àti gbígbé owó náà gba oko ibòmíràn lọ.


Wọ́n ní lábẹ́ ìwé òfin Nàìjíríà ti tọdún 1999 àti àwọn òfin mìíràn, ó pọ́n dandan fún ìjọba láti ṣe àgbéjáde gbogbo ìwé àdéhùn tí ìjoba tọwọ́ bọ̀ lórí pwó náà. Wọ́n ní èyí yóò fún àwọn ọmọ Nàìjíríà láti ṣe àgbéyẹ̀wò àdéhùn náà fínífíní, kí wọ́n sì sẹ àmójútó bí ìjọba yóò ṣe náà owó náà. SERAP ní èyí máa fún àwọn ọmọ Nàìjíríà ní àǹfàní láti mọ bí owó náà yóò ṣe jẹ́ níná, tí yóò sì tún dín ìwà olè gbe, olè gbà á kú àti gbígbé owó náà gba oko ibòmíràn lọ. Wọ́n ní ó ṣeéṣe kí owó kí owó náà má wúlò bó ṣe tọ́ tí ìjọba kò bá mójúto dada nítorí gbogbo àwọn tí wọ́n ti ń gbà látẹ̀yìnwá náà ni kò sí àǹfàní kan gbòógi tí wọ́n fi ṣe fún àwọn ará ìlú. Bákan náà ni wọ́n fún ìjọba ní ọjọ́ méje péré láti ṣe èyí bíbẹ́ẹ̀kọ́ àwọn yóò gba ilé ẹjọ́ láti fi òfin kàn-án nípá fún ìjọba láti gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ lórí owó náà. Wọ́n fi kun pé owó tí ìjọba Nàìjíríà ti rígbà padà gẹ́gẹ́ bí owó tí Abacha jókó lọ sílẹ̀ òkèrè ni owó rẹ̀ ti tó bílíọ̀nù márùn-ún dọ́là láti ọdún 1999 sí àsìkò yìí láìsí kókó kan láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.


Wọ́n ní ó ṣeéṣe kí owó kí owó náà má wúlò bó ṣe tọ́ tí ìjọba kò bá mójúto dada nítorí gbogbo àwọn tí wọ́n ti ń gbà látẹ̀yìnwá náà ni kò sí àǹfàní kan gbòógi tí wọ́n fi ṣe fún àwọn ará ìlú. Bákan náà ni wọ́n fún ìjọba ní ọjọ́ méje péré láti ṣe èyí bíbẹ́ẹ̀kọ́ àwọn yóò gba ilé ẹjọ́ láti fi òfin kàn-án nípá fún ìjọba láti gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ lórí owó náà. Wọ́n fi kun pé owó tí ìjọba Nàìjíríà ti rígbà padà gẹ́gẹ́ bí owó tí Abacha jókó lọ sílẹ̀ òkèrè ni owó rẹ̀ ti tó bílíọ̀nù márùn-ún dọ́là láti ọdún 1999 sí àsìkò yìí láìsí kókó kan láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀. SERAP ní mílíọ̀nù mẹ́tàlélógún dọ́là tuntun tí Amẹ́ríkà fẹ́ dá padà fún Nàìjíríà báyìí ni yóò jẹ́ ọ̀tàlélọ́ọ̀dúnrún mílíọ̀nù dọ́là tí Amẹ́ríkà nìkan dá padà fún Nàìjíríà lára owó tí Abacha jíkó. Onimọ nipa eto ọrọ aje lorilẹede Naijiria, Bisi Iyaniwura ti ni ole ni ijọba Naijiria fẹ ja pẹlu owo ti Abacha lu ni ponpo ti ijọba ilẹ Amerika fẹ da pada fun Naijiria. Iyaniwura ni ko si otitọ ninu ọrọ ti olootu eto idajọ sọ pe awọn fẹ ki pari oju ọna marosẹ Ibadan si Eko ati ori afaras Niger Bridge.


SERAP ní mílíọ̀nù mẹ́tàlélógún dọ́là tuntun tí Amẹ́ríkà fẹ́ dá padà fún Nàìjíríà báyìí ni yóò jẹ́ ọ̀tàlélọ́ọ̀dúnrún mílíọ̀nù dọ́là tí Amẹ́ríkà nìkan dá padà fún Nàìjíríà lára owó tí Abacha jíkó. Onimọ nipa eto ọrọ aje lorilẹede Naijiria, Bisi Iyaniwura ti ni ole ni ijọba Naijiria fẹ ja pẹlu owo ti Abacha lu ni ponpo ti ijọba ilẹ Amerika fẹ da pada fun Naijiria. Iyaniwura ni ko si otitọ ninu ọrọ ti olootu eto idajọ sọ pe awọn fẹ ki pari oju ọna marosẹ Ibadan si Eko ati ori afaras Niger Bridge. O ni ijọba Naijiria ti sọ tẹlẹ pe ọwọ alajẹṣẹju Naijiria ti wọn pe ni Nigeria Sovereign wealth ni wọn ti fẹ mu owo ti wọn fẹ fi ṣe oju ọna naa ati afara Niger Bridge, ti wọn yoo si san owo ele rẹ pada. Bakan naa lo ni wọn ti sọ pe awọn to ba n gba oju ọna naa ti wọn yoo ma san owo ni wọn yoo fi da owo naa pada. Onimọ nipa eto ọrọ aje naa ni igba akọkọ kọ niyii ti wọn n sọ pe awọn n fi owo ṣe oju ọna naa, ti ko si pari ni ati ọjọ yii.


O ni ijọba Naijiria ti sọ tẹlẹ pe ọwọ alajẹṣẹju Naijiria ti wọn pe ni Nigeria Sovereign wealth ni wọn ti fẹ mu owo ti wọn fẹ fi ṣe oju ọna naa ati afara Niger Bridge, ti wọn yoo si san owo ele rẹ pada. Bakan naa lo ni wọn ti sọ pe awọn to ba n gba oju ọna naa ti wọn yoo ma san owo ni wọn yoo fi da owo naa pada. Onimọ nipa eto ọrọ aje naa ni igba akọkọ kọ niyii ti wọn n sọ pe awọn n fi owo ṣe oju ọna naa, ti ko si pari ni ati ọjọ yii. Bisi Iyaniwura ni o ṣeeṣe ko jẹ pe nitori ati ko awọn owo yii jẹ ni wọn ko fi pari awọn ọna naa lati ọjọ yii, jegudujẹra ni wọn fẹ fi ṣe. Onimọ nipa eto ọrọ aje naa ni owo naa lo yẹ ki ijọba ti san owo awọn olukọ fasiti ti wọn ti gunle iyanṣelodi fun bi oṣu meje bayii. O ni ti ijọba ba ṣe ọna, ti awọn akẹkọọ to jẹ ọjọ ọla Naijiria n fi ẹṣẹ gbalẹ kiri, awọn naa ni yoo di ole, agbebọn ti yoo ma fọ ile ti ijọba kọ ati gbogbo ohun ti wọn ro pe wọn ṣe.


Bisi Iyaniwura ni o ṣeeṣe ko jẹ pe nitori ati ko awọn owo yii jẹ ni wọn ko fi pari awọn ọna naa lati ọjọ yii, jegudujẹra ni wọn fẹ fi ṣe. Onimọ nipa eto ọrọ aje naa ni owo naa lo yẹ ki ijọba ti san owo awọn olukọ fasiti ti wọn ti gunle iyanṣelodi fun bi oṣu meje bayii. O ni ti ijọba ba ṣe ọna, ti awọn akẹkọọ to jẹ ọjọ ọla Naijiria n fi ẹṣẹ gbalẹ kiri, awọn naa ni yoo di ole, agbebọn ti yoo ma fọ ile ti ijọba kọ ati gbogbo ohun ti wọn ro pe wọn ṣe. ‘’Bawo ni yahoo-yahoo ko sẹ ni pọ nita nigba ti awọn to ba yẹ ki wọn wa ni ile iwe ko si nibẹ.' Ero awọn ọmọ Naijiria ṣe ọtọọtọ lori ohun to yẹ ki ijọba se peẹlu owo Abacha ti orilẹede Amerika da pada Ninu ọrọ ti Bachir Ahmad kọ si Twitter, o ni ijọba ni awọn fẹ fi ṣe awọn oju ọna marosẹ to fi mọ ori afara Niger. Amọ awọn ọmọ Naijiria kan ni o yẹ ki ijẹba mu lara owo naa fi san owo awọn oṣiṣẹ fasiti to da iṣẹ silẹ lati bi osu mẹfa sẹyin.


‘’Bawo ni yahoo-yahoo ko sẹ ni pọ nita nigba ti awọn to ba yẹ ki wọn wa ni ile iwe ko si nibẹ.' Ero awọn ọmọ Naijiria ṣe ọtọọtọ lori ohun to yẹ ki ijọba se peẹlu owo Abacha ti orilẹede Amerika da pada Ninu ọrọ ti Bachir Ahmad kọ si Twitter, o ni ijọba ni awọn fẹ fi ṣe awọn oju ọna marosẹ to fi mọ ori afara Niger. Amọ awọn ọmọ Naijiria kan ni o yẹ ki ijẹba mu lara owo naa fi san owo awọn oṣiṣẹ fasiti to da iṣẹ silẹ lati bi osu mẹfa sẹyin. Wọn fikun un pè ọrọ eto ẹkọ ko jọ ijọba loju ni wọn fi gbe igbeṣẹ naa. Kini Bisi Onimo tun sọ? Onimọ nipa eto ọrọ aje lorilẹede Naijiria, Bisi Iyaniwura  ni pe: ‘’Bakan naa ni awọn to yẹ ki wọn maa kẹkọọ ni ile iwe n ṣe agbowo ode, onijagidijagan nitori wọn ko ri nkan ṣe’’ Imọ ẹkọ ṣe pataki o ṣe koko, kii sẹ ohun ti o yẹ ki ijọba fi ọwọ yẹpẹrẹ mu nitori ọjọ ọla wọn ni wọn n bajẹ.


Wọn fikun un pè ọrọ eto ẹkọ ko jọ ijọba loju ni wọn fi gbe igbeṣẹ naa. Kini Bisi Onimo tun sọ? Onimọ nipa eto ọrọ aje lorilẹede Naijiria, Bisi Iyaniwura  ni pe: ‘’Bakan naa ni awọn to yẹ ki wọn maa kẹkọọ ni ile iwe n ṣe agbowo ode, onijagidijagan nitori wọn ko ri nkan ṣe’’ Imọ ẹkọ ṣe pataki o ṣe koko, kii sẹ ohun ti o yẹ ki ijọba fi ọwọ yẹpẹrẹ mu nitori ọjọ ọla wọn ni wọn n bajẹ. ‘’Ki wọn ma gbagbe owe Yoruba to ni ọmọ ti a ko kọ lo n gbe ile ti a kọ ta’’ Nitori naa kii ijọba Naijiria fi owo ti wọn ri gba pada san owo awọn oṣiṣẹ to n yan iṣẹ lodi ati titun awọn ile ẹkọ ṣe kaakiri orilẹede Naijiria, ki ọjọ ọla le dara. Amọ awọn miran ni adehun ti ijọba ṣe pẹlu orilẹede Amerika lo mu ki wọn gbe igbesẹ lati fi ṣe iṣẹ akanṣe lai bikita eto ẹkọ. Miliọnu mẹtalelogun dọla ni owo ti Abacha lu ni ponpo ti wọn fẹ da pada.


‘’Ki wọn ma gbagbe owe Yoruba to ni ọmọ ti a ko kọ lo n gbe ile ti a kọ ta’’ Nitori naa kii ijọba Naijiria fi owo ti wọn ri gba pada san owo awọn oṣiṣẹ to n yan iṣẹ lodi ati titun awọn ile ẹkọ ṣe kaakiri orilẹede Naijiria, ki ọjọ ọla le dara. Amọ awọn miran ni adehun ti ijọba ṣe pẹlu orilẹede Amerika lo mu ki wọn gbe igbesẹ lati fi ṣe iṣẹ akanṣe lai bikita eto ẹkọ. Miliọnu mẹtalelogun dọla ni owo ti Abacha lu ni ponpo ti wọn fẹ da pada. Orilẹede Amẹrika ti sọ wi pe awọn yoo da iye owo to to miliọnu mẹtalelogun dola  pada si orilẹede Naijiria. Iye owo yii ti adari ijọba ologun ni Niajiria tẹlẹri, Sani Abacha jigbe nigba to wa ni ipo. O ti ṣe diẹ ṣẹyin ti ijọba Naijiria ti n beere fun owo naa ti Abacha ji ko lọ si oke okun.


Orilẹede Amẹrika ti sọ wi pe awọn yoo da iye owo to to miliọnu mẹtalelogun dola  pada si orilẹede Naijiria. Iye owo yii ti adari ijọba ologun ni Niajiria tẹlẹri, Sani Abacha jigbe nigba to wa ni ipo. O ti ṣe diẹ ṣẹyin ti ijọba Naijiria ti n beere fun owo naa ti Abacha ji ko lọ si oke okun. Ọdun 1993 si ọdun 1998 ti Abacha fi wa ni ipo ni Ajọ Transparency International wi pe Abacha ji biliọnu marun un dola ninu apo owo ijọba Naijiria. Amọ ko si ẹnikẹni to fi ẹsun naa kan an ni ileẹjọ. Aṣoju orilẹede Naijiria, Mary Beth Leonard ni iye owo yii ni wọn ri ni apo ifiowopamọ si ni ilẹ okeere amọ ti awọn alaṣẹ orilẹede Amerika fi ofin de e. Bakan naa lo fikun un pe yato si owo eleyii, o ṣi ni ọọdunrun miliọnu dọla ti wọn yoo da pada fun orilẹede Niajiria.


Ọdun 1993 si ọdun 1998 ti Abacha fi wa ni ipo ni Ajọ Transparency International wi pe Abacha ji biliọnu marun un dola ninu apo owo ijọba Naijiria. Amọ ko si ẹnikẹni to fi ẹsun naa kan an ni ileẹjọ. Aṣoju orilẹede Naijiria, Mary Beth Leonard ni iye owo yii ni wọn ri ni apo ifiowopamọ si ni ilẹ okeere amọ ti awọn alaṣẹ orilẹede Amerika fi ofin de e. Bakan naa lo fikun un pe yato si owo eleyii, o ṣi ni ọọdunrun miliọnu dọla ti wọn yoo da pada fun orilẹede Niajiria. Ninu ọrọ rẹ, Olootu eto idajọ ni Naijiria, Abubakar Malami ni owo ti wọn ri gba pada naa ni wọn yoo fi sẹ atunṣe opopona Abuja si Kano, Eko si Ibadan ati afara keji ni agbegbe Niger. Ninu ọrọ rẹ, o ni aarẹ Buhari ti paṣẹ fun oun pe oun gbọdọ ri pe awọn owo ti wọn da pada lati oke okun di lilo fun awọn iṣẹ akanṣe awọn araalu. Bakan naa ni ijọba orilẹede Amerika ati ti Naijiria ti buwolu iwe adehun pe wọn gbọdọ lọ awọn owo ti wọn ba ri gba pada fun iṣẹ akanṣe awọn araalu.


Ninu ọrọ rẹ, Olootu eto idajọ ni Naijiria, Abubakar Malami ni owo ti wọn ri gba pada naa ni wọn yoo fi sẹ atunṣe opopona Abuja si Kano, Eko si Ibadan ati afara keji ni agbegbe Niger. Ninu ọrọ rẹ, o ni aarẹ Buhari ti paṣẹ fun oun pe oun gbọdọ ri pe awọn owo ti wọn da pada lati oke okun di lilo fun awọn iṣẹ akanṣe awọn araalu. Bakan naa ni ijọba orilẹede Amerika ati ti Naijiria ti buwolu iwe adehun pe wọn gbọdọ lọ awọn owo ti wọn ba ri gba pada fun iṣẹ akanṣe awọn araalu.


Abacha loot: Wọ́n tún ṣàwárí ọ̀pọ̀lọpọ̀ owó tí Abacha jí kó ní UK

Àjọ tó ń rí sí ìwà ọ̀daràn ní orílẹ̀ èdè United Kingdom (NCA) ní àwọn tí ṣàwárí owó tabua tí ó lé ní mílíọ̀nù mẹ́tàlélógún dọ́là tó jẹ́ lára owó tí olórí orílẹ̀ èdè yìí tẹ́lẹ̀ rí, Sani Abacha jí kó kúrò ní Nàìjíríà. Nínú àtẹ̀jáde kan tí àjọ náà fi léde lọ́jọ́bọ̀ ní owó náà wà lára owó tí ẹ̀ka ètò ìdájọ́ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà tọ́ka sí wí pé Abacha àti àwọn mọ̀lẹ́bí jí kó gba oko ibòmíràn lọ. NCA ṣàlàyé pé àwọn tí tarí owó náà sí oríkò àjọ náà láti lè fi ṣọwọ́ sí ẹ̀ka ètò ìdájọ́ Amẹ́ríkà. Alákóso ẹ̀ka ohun ìní àjọ NCA, Billy Beattie sọ àrídájú rẹ̀ ipa tí àjọ náà ń kó  láti dènà ṣíṣe owó kúmọkùmọ ní orílẹ̀ èdè UK. Beattie ní NCA ní ìfarajìn sí ríri dájú pé àwọn ọ̀daràn kò máa sọ UK di ibi tí wọ́n yóò máa kó gbogbo ohun tí wọ́n bá jí kó ní orílẹ̀ èdè wọn sí, tó sì ní ṣiṣẹ́ àwárí àti gbígba àwọn dúkìá padà jẹ́ èròjà kan gbòógì láti ja ìjà náà. Bákan náà ló fi kun pé àwọn ń ṣiṣẹ́ papọ̀ pẹ̀lú ìjọba UK àti àwọn lájọlájọ ilẹ̀ òkèèrè láti gbógunti ìwà àjẹbánu èyí tó ń kó ìpalára bá àwọn mẹ̀kúnù.


Alákóso ẹ̀ka ohun ìní àjọ NCA, Billy Beattie sọ àrídájú rẹ̀ ipa tí àjọ náà ń kó  láti dènà ṣíṣe owó kúmọkùmọ ní orílẹ̀ èdè UK. Beattie ní NCA ní ìfarajìn sí ríri dájú pé àwọn ọ̀daràn kò máa sọ UK di ibi tí wọ́n yóò máa kó gbogbo ohun tí wọ́n bá jí kó ní orílẹ̀ èdè wọn sí, tó sì ní ṣiṣẹ́ àwárí àti gbígba àwọn dúkìá padà jẹ́ èròjà kan gbòógì láti ja ìjà náà. Bákan náà ló fi kun pé àwọn ń ṣiṣẹ́ papọ̀ pẹ̀lú ìjọba UK àti àwọn lájọlájọ ilẹ̀ òkèèrè láti gbógunti ìwà àjẹbánu èyí tó ń kó ìpalára bá àwọn mẹ̀kúnù. Láti ọdún 1998 tí Abacha ti papòdà, orílẹ̀ èdè mẹ́rin gbòógì ni wọ́n ti ṣàwárí àwọn owó tó jí kó pamọ́ nígbà tó wà lórí oyè gẹ́gẹ́ bí olórí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lára wọn ni Switzerland, Jersey Island ní United Kingdom, United States àti Liechtenstein. Nígbà tí Abdulsalami Abubakar wà lórí oyè lọ́dún 1999 mílíọ̀nù 750 dọ́là ni wọ́n rí gbà.


Láti ọdún 1998 tí Abacha ti papòdà, orílẹ̀ èdè mẹ́rin gbòógì ni wọ́n ti ṣàwárí àwọn owó tó jí kó pamọ́ nígbà tó wà lórí oyè gẹ́gẹ́ bí olórí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lára wọn ni Switzerland, Jersey Island ní United Kingdom, United States àti Liechtenstein. Nígbà tí Abdulsalami Abubakar wà lórí oyè lọ́dún 1999 mílíọ̀nù 750 dọ́là ni wọ́n rí gbà. Bákan náà ni wọ́n rí bílíọ̀nù kan lé ọwọ́ méjì dọ́là gbà padà ní ọdún 2002,  mílíọ̀nù mọ́kàndínláàdọ́jọ ni ìjọba Nàìjíríà rí gbà ní Jersey Island, UK lọ́dún 2023 àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ nígbà ìṣèjọba Olusegun Obasanjo. Nígbà ìjọba Goodluck Jonathan, owó tó lé ní bílíọ̀nù kan dọ́là ni ìjọba rí gbà lọ́dún 2012 àti 2015 láti Switzerland.


Bákan náà ni wọ́n rí bílíọ̀nù kan lé ọwọ́ méjì dọ́là gbà padà ní ọdún 2002,  mílíọ̀nù mọ́kàndínláàdọ́jọ ni ìjọba Nàìjíríà rí gbà ní Jersey Island, UK lọ́dún 2023 àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ nígbà ìṣèjọba Olusegun Obasanjo. Nígbà ìjọba Goodluck Jonathan, owó tó lé ní bílíọ̀nù kan dọ́là ni ìjọba rí gbà lọ́dún 2012 àti 2015 láti Switzerland.


Ọmọ ààrẹ Mozambique tẹ́lẹ̀, rí ẹ̀wọ̀n ọdún méjìlá he fún kíkó ìlú sí àdánwò

Ile ẹjọ ti ju ọmọ arẹ orilẹ-ede Mozambique nigba kan, si ẹwọn ọdun mejila fun ẹsun pe o na $2.2bn owo ilu sori okoowo ẹja kan to ko orilẹ-ede naa si adanwo ọrọ aje. Ndambi Guebuza, ọmọ aarẹ Armando Guebuza, wa lara eeyan mọkanla ti wọn lo jẹbi kiko owo jẹ ati kio owo pamọ lọna aitọ. Aarẹ Guebuza kuro ni ipo lọdun 2015, lẹyin ọdun mẹwaa. Onidajọ Efigenio Baptista sọ pe Ndambi Guebuza fi owo naa gbọ bukaata igbe aye ajẹrọrun. Awọn mii ti wọn tun ju si ẹwọn ni Gregorio Leao, olori ileeṣẹ alaabo ọtẹlẹmuyẹ, Antonio do Rosario, to pada di olori ileeṣẹ mẹta kan ti ijọba da silẹ. Orukọ awọn ileeṣẹ naa ni wọn fi ya owo.


Onidajọ Efigenio Baptista sọ pe Ndambi Guebuza fi owo naa gbọ bukaata igbe aye ajẹrọrun. Awọn mii ti wọn tun ju si ẹwọn ni Gregorio Leao, olori ileeṣẹ alaabo ọtẹlẹmuyẹ, Antonio do Rosario, to pada di olori ileeṣẹ mẹta kan ti ijọba da silẹ. Orukọ awọn ileeṣẹ naa ni wọn fi ya owo. Adajọ sọ pe o sẹni laanu pe awọn to yẹ ko jẹ awokọṣe rere, gan-an lo n ba ilu jẹ́. Laarin ọdun 2013 si 2014 ni ileeṣẹ mẹta ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ, ya owo to le ni biliọnu meji Dọla ($2.2bn). Pupọ ninu rẹ ni wọn ko gba aṣẹ tabi ontẹ lọwọ ile aṣofin ti wọn fi ya wọn.


Adajọ sọ pe o sẹni laanu pe awọn to yẹ ko jẹ awokọṣe rere, gan-an lo n ba ilu jẹ́. Laarin ọdun 2013 si 2014 ni ileeṣẹ mẹta ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ, ya owo to le ni biliọnu meji Dọla ($2.2bn). Pupọ ninu rẹ ni wọn ko gba aṣẹ tabi ontẹ lọwọ ile aṣofin ti wọn fi ya wọn. Ijọba Mozambique lo si ṣe oniduro wọn, eyi to tumọ si pe ijọba ni yoo san gbese naa pada, ti nkan ba fi yíwọ́. Wọn ni awọn fi owo naa ra ileeṣẹ ẹja kan, ọkọ oju omi fun eto aabo, ati lati gbọ bukaata awọn nkan mii to nii ṣe pẹlu awọn ileeṣẹ ti ijọba ti ní ipin idokowo. Gbogbo eyi ni wọn ṣe lasiko ti Armando Guebuza fi wa ni ipo aarẹ.


Ijọba Mozambique lo si ṣe oniduro wọn, eyi to tumọ si pe ijọba ni yoo san gbese naa pada, ti nkan ba fi yíwọ́. Wọn ni awọn fi owo naa ra ileeṣẹ ẹja kan, ọkọ oju omi fun eto aabo, ati lati gbọ bukaata awọn nkan mii to nii ṣe pẹlu awọn ileeṣẹ ti ijọba ti ní ipin idokowo. Gbogbo eyi ni wọn ṣe lasiko ti Armando Guebuza fi wa ni ipo aarẹ. Ọdun 2016 ni ipa gbese naa bẹrẹ si ni han lara ọrọ aje orilẹ-ede Mozambique. O fa ọwọ gogo ounjẹ ati awọn nkan mii, eyi to mu ki igbe aye nira fun araalu. Awọn oluyẹ iwe owo wo tun sọ pe ẹẹdẹgbẹta miliọnu tun poora lara owo naa.


Ọdun 2016 ni ipa gbese naa bẹrẹ si ni han lara ọrọ aje orilẹ-ede Mozambique. O fa ọwọ gogo ounjẹ ati awọn nkan mii, eyi to mu ki igbe aye nira fun araalu. Awọn oluyẹ iwe owo wo tun sọ pe ẹẹdẹgbẹta miliọnu tun poora lara owo naa. Ile ifowopamọ Credit Suisse ati VTB to jẹ ti Russia, lo ya wọn ni owo naa. Mẹta lara awọn oṣiṣẹ Credit Suisse si lo lọ si ẹwọn ni America fun ẹsun kiko owo pamọ lọna aitọ, nitori gbese naa. Lọdun to kọja, ijọba UK ni ki banki naa san $178m, owo itanran nitori ẹsun òwò ẹja naa.


Ile ifowopamọ Credit Suisse ati VTB to jẹ ti Russia, lo ya wọn ni owo naa. Mẹta lara awọn oṣiṣẹ Credit Suisse si lo lọ si ẹwọn ni America fun ẹsun kiko owo pamọ lọna aitọ, nitori gbese naa. Lọdun to kọja, ijọba UK ni ki banki naa san $178m, owo itanran nitori ẹsun òwò ẹja naa. Bakan naa ni wọn tun paṣẹ fun banki naa pe ko wọgile igba miliọnu Dọla ($200m) ninu gbese naa ti Mozambique jẹ, nitori pe iwa ibajẹ ni wọn fi ya a.


Bakan naa ni wọn tun paṣẹ fun banki naa pe ko wọgile igba miliọnu Dọla ($200m) ninu gbese naa ti Mozambique jẹ, nitori pe iwa ibajẹ ni wọn fi ya a.


Corruption in High Places: Wo àwọn èèkàn ìjọba márùn ùn tí wọ́n fẹ̀sùn àjẹbánu kàn lábẹ́ ààrẹ Buhari

Iroyin pe ajọ EFCC to n gbogun ti iwa jẹgudujẹra ni Naijiria mu oluṣiro owo agba Naijiria, Ahmed Idris, leleyi taa tun ba ji lati owurọ ọjọ Iṣẹgun ọsẹ yii. Bo ti lẹ jẹ wi pe ajọ naa fi atẹjade sita nirọlẹ ọjọ Aje tii ṣe ọjọ Kẹrindinlogun oṣu kaarun ọdun 2022, pupọ ni ko ribi ka iroyin yi titi di ọjọ Keji. Ohun to tẹle iroyin yi ni bawọn ọmọ Naijiria ṣe n ṣeemọ lori iye owo ti wọn ni alamojuto akoto owo ilẹ naa lu ni ponpo. Ninu akọsilẹ eleyi taa ṣi ranti lẹnu igba ti ijọba aarẹ Buhari dori oye, ko fẹ ẹ si ẹsun ajẹbanu ti wọn fi kan oṣiṣẹ ijọba to to biliọnu ọgọrin Naira. Ajọ EFCC si n gbiyanju nipa kikede awọn to ṣe aṣemaṣe nidi afọkantan ti araalu gbe le wọn lọwọ. BBC Yoruba gbiyanju lati wo awọn ti wọn fsun ajẹbanu kan lẹnu igba ti ijọba aarẹ Buhari wa lori oye ni paapa awọn to di ipo kan tabi omiran mu ninu ijọbva.


Ninu akọsilẹ eleyi taa ṣi ranti lẹnu igba ti ijọba aarẹ Buhari dori oye, ko fẹ ẹ si ẹsun ajẹbanu ti wọn fi kan oṣiṣẹ ijọba to to biliọnu ọgọrin Naira. Ajọ EFCC si n gbiyanju nipa kikede awọn to ṣe aṣemaṣe nidi afọkantan ti araalu gbe le wọn lọwọ. BBC Yoruba gbiyanju lati wo awọn ti wọn fsun ajẹbanu kan lẹnu igba ti ijọba aarẹ Buhari wa lori oye ni paapa awọn to di ipo kan tabi omiran mu ninu ijọbva. Diẹ ta ri ko jọ ninu wọn ree: Olori oṣiṣẹ orileede Naijriia ni arabinrin Winifred Oyo-Ita jẹ ki wọn to fẹsun ajẹbanu kan. Lẹyin ọjọ mẹrin tawọn oṣiṣẹ ajọ naa fọrọ wa lẹnu,a gbọ pe o pada kangun si ile iwosan. Nigba naa lọdun 2019 wọn fẹsun kan pe wọn  ri owo to fẹẹ to miliọnu ẹgbẹta Naira ninu akoto owo awọn alabaṣe rẹ kan. EFCC gbaṣẹ lati gbẹsẹ le akoto owo yi,aarẹ Buhari si da duro lẹnu iṣẹ. Titi di asiko taa wa yi, ẹjọ naa  ko ti ribi niyanju nitori adajọ to n gbẹjọ naa sọ pe awọn ko ni tẹsiwaju pẹlu igbẹjọ naa ayafi ti EFCC ba ṣe ohun to yẹ ko ṣe.


Diẹ ta ri ko jọ ninu wọn ree: Olori oṣiṣẹ orileede Naijriia ni arabinrin Winifred Oyo-Ita jẹ ki wọn to fẹsun ajẹbanu kan. Lẹyin ọjọ mẹrin tawọn oṣiṣẹ ajọ naa fọrọ wa lẹnu,a gbọ pe o pada kangun si ile iwosan. Nigba naa lọdun 2019 wọn fẹsun kan pe wọn  ri owo to fẹẹ to miliọnu ẹgbẹta Naira ninu akoto owo awọn alabaṣe rẹ kan. EFCC gbaṣẹ lati gbẹsẹ le akoto owo yi,aarẹ Buhari si da duro lẹnu iṣẹ. Titi di asiko taa wa yi, ẹjọ naa  ko ti ribi niyanju nitori adajọ to n gbẹjọ naa sọ pe awọn ko ni tẹsiwaju pẹlu igbẹjọ naa ayafi ti EFCC ba ṣe ohun to yẹ ko ṣe. Olori ileeṣẹ to n risi ọrọ epo rọbi ni Naijiria NNPC nigba kan ri Andrew Yakubu naa wa lara awọn ti wọn fẹsun ajẹbanu kan to si jẹ pe igbẹjọ rẹ bẹrẹ labẹ ijọba aarẹ Buhari. Ọdun 2017 ni eeyan kan ta awọn agbofinro lolobo pe o ko owo pamọ si ile rẹ kan to wa ni adugbo Sabon Tasha ni ilu Kaduna. Awọn agbofinro tu ile naa ti wọn si ba miliọnu mẹsan dọla le diẹ ni ile naa.


Olori ileeṣẹ to n risi ọrọ epo rọbi ni Naijiria NNPC nigba kan ri Andrew Yakubu naa wa lara awọn ti wọn fẹsun ajẹbanu kan to si jẹ pe igbẹjọ rẹ bẹrẹ labẹ ijọba aarẹ Buhari. Ọdun 2017 ni eeyan kan ta awọn agbofinro lolobo pe o ko owo pamọ si ile rẹ kan to wa ni adugbo Sabon Tasha ni ilu Kaduna. Awọn agbofinro tu ile naa ti wọn si ba miliọnu mẹsan dọla le diẹ ni ile naa. Ajọ EFCC gbe lọ siwaju adajọ Ahmed Mohammed ni ile ẹjọ giga Abuja lọjọ Kẹrindinlogun oṣu Kẹta ọdun 2017 lori ẹsun onigun mfa ṣisẹ fayawọ owo. Amọ ile ẹjọ kotẹmilọrun pada gbe idajọ kalẹ pe EFCC ko ribi fidi ọrọ mulẹ pe loot lawọn owo yi jẹ owo to ji pamọ lati le ṣe fayawọ rẹ. Andrew Yakubu sọ pe owo ẹbun tawọn ọrẹ ati alabaṣe fun oun ni nigba to wa ni ipo adari NNPC.


Ajọ EFCC gbe lọ siwaju adajọ Ahmed Mohammed ni ile ẹjọ giga Abuja lọjọ Kẹrindinlogun oṣu Kẹta ọdun 2017 lori ẹsun onigun mfa ṣisẹ fayawọ owo. Amọ ile ẹjọ kotẹmilọrun pada gbe idajọ kalẹ pe EFCC ko ribi fidi ọrọ mulẹ pe loot lawọn owo yi jẹ owo to ji pamọ lati le ṣe fayawọ rẹ. Andrew Yakubu sọ pe owo ẹbun tawọn ọrẹ ati alabaṣe fun oun ni nigba to wa ni ipo adari NNPC. Ile ẹjọ pada ni ko maa lọ pe ko lẹjọ lati jẹ lori ẹsun yi Ọga ọlọpaa yi jẹ ilumọọka lori bo ti ṣe maa n mu awọn ọdaran ajinigbe ati ọdaran miran ṣaaju ki wn to ka mọ idi aṣemaṣe. Ọrọ aṣemaṣe rẹ ko si ṣẹyin pe ajọ to n gbogun ti lilo oogun oloro NDLEA ṣafihan fọnran fidio ibi to ti fẹ lẹdi apo pọ pẹlu oṣiṣẹ NDLEA lati ta oogun oloro. Ṣaaju asiko yi ni iroyin kan ti jade nibi ti iwadii ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ FBI lorileede Amẹrika to naka alebu si wi pe o ni ajọṣepọ pẹlu gbajuẹ ilumọọka nii, Huspuppi.


Ile ẹjọ pada ni ko maa lọ pe ko lẹjọ lati jẹ lori ẹsun yi Ọga ọlọpaa yi jẹ ilumọọka lori bo ti ṣe maa n mu awọn ọdaran ajinigbe ati ọdaran miran ṣaaju ki wn to ka mọ idi aṣemaṣe. Ọrọ aṣemaṣe rẹ ko si ṣẹyin pe ajọ to n gbogun ti lilo oogun oloro NDLEA ṣafihan fọnran fidio ibi to ti fẹ lẹdi apo pọ pẹlu oṣiṣẹ NDLEA lati ta oogun oloro. Ṣaaju asiko yi ni iroyin kan ti jade nibi ti iwadii ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ FBI lorileede Amẹrika to naka alebu si wi pe o ni ajọṣepọ pẹlu gbajuẹ ilumọọka nii, Huspuppi. Ni bayi, wọn ti ni ki Abba Kyari lọ rọọkun nile ti igbẹjọ rẹ si ti bẹrẹ lori awọn aṣemaṣe ti wọn fi kan an niwaju ile ẹjọ giga to wa ni Abuja. Kyari ti kuro lẹni a pọnle gẹgẹ tawọn agbofinro si ti bẹrẹ si ni tọ pinpin rẹ. Láí ṣẹ̀ láí rò, wọ́n jó Ṣọ́ọ́ṣì mi pátápátá ní Sokoto, ìrírí mi rèé - Pasitọ ìjọ Celestial Agbẹjọ́rò 34 táa tán nílé ẹjọ́, bí wọ́n ṣe sọ àwọn afurasí tó lọ́wọ́ nínú ikú Deborah Samuel sẹ́wọ̀n rèé Ta ni Ahmed Idris oluṣirò owó àgbà Nàìjíríà tó kò sí pampẹ́ àjọ EFCC lórí ẹsùn àjẹbánu N80bn Gomina nipinlẹ Anambra tẹlẹ ni Willie Obiano to si jẹ pe oun naa n ba EFCC fa ẹjọ lori ẹsun ajbanu.


Ni bayi, wọn ti ni ki Abba Kyari lọ rọọkun nile ti igbẹjọ rẹ si ti bẹrẹ lori awọn aṣemaṣe ti wọn fi kan an niwaju ile ẹjọ giga to wa ni Abuja. Kyari ti kuro lẹni a pọnle gẹgẹ tawọn agbofinro si ti bẹrẹ si ni tọ pinpin rẹ. Láí ṣẹ̀ láí rò, wọ́n jó Ṣọ́ọ́ṣì mi pátápátá ní Sokoto, ìrírí mi rèé - Pasitọ ìjọ Celestial Agbẹjọ́rò 34 táa tán nílé ẹjọ́, bí wọ́n ṣe sọ àwọn afurasí tó lọ́wọ́ nínú ikú Deborah Samuel sẹ́wọ̀n rèé Ta ni Ahmed Idris oluṣirò owó àgbà Nàìjíríà tó kò sí pampẹ́ àjọ EFCC lórí ẹsùn àjẹbánu N80bn Gomina nipinlẹ Anambra tẹlẹ ni Willie Obiano to si jẹ pe oun naa n ba EFCC fa ẹjọ lori ẹsun ajbanu. Wọn nawọ gan Obiano ni papakọ ofurufu Murtala Muhammad lẹyin to pari saa rẹ keji gẹgẹ bi Gomina ipinlẹ Anambra. Gẹgẹ baa ṣe gbọ, awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ EFCC gbe lọ si ọfisi wọn ni Abuja nibi ti wọn ti ṣe ifọrọwanilẹnuwo pẹlu rẹ lori awọn ẹsun kọọkan. Ninu rẹ la gbọ eleyi to ni ṣe pẹlu bo ti ṣe ṣe owo  biliọnu mẹtadinlogun Naira Paris Fund ti wọn da pada  kumọkumọ .


Wọn nawọ gan Obiano ni papakọ ofurufu Murtala Muhammad lẹyin to pari saa rẹ keji gẹgẹ bi Gomina ipinlẹ Anambra. Gẹgẹ baa ṣe gbọ, awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ EFCC gbe lọ si ọfisi wọn ni Abuja nibi ti wọn ti ṣe ifọrọwanilẹnuwo pẹlu rẹ lori awọn ẹsun kọọkan. Ninu rẹ la gbọ eleyi to ni ṣe pẹlu bo ti ṣe ṣe owo  biliọnu mẹtadinlogun Naira Paris Fund ti wọn da pada  kumọkumọ . Eyi nikan kọ, EFCC beere ọrọ lọwọ rẹ lori bo ṣe na owo idaabo Security Vote ti o gba lasiko to wa lori ipo Gomina. Wọn ti pada tu silẹ lẹyin to gba oniduro amọ wọn ko gbe pali irina  pasipọọti rẹ kalẹ fun. Lọjọ Aje ọjọ Kẹrindinlogun oṣu Karun ọdun 2022 ni ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu lorileede Naijiria EFCC kede pe awọn ti mu oluṣiro owo agba ilẹ naa Ahmed Idris.


Eyi nikan kọ, EFCC beere ọrọ lọwọ rẹ lori bo ṣe na owo idaabo Security Vote ti o gba lasiko to wa lori ipo Gomina. Wọn ti pada tu silẹ lẹyin to gba oniduro amọ wọn ko gbe pali irina  pasipọọti rẹ kalẹ fun. Lọjọ Aje ọjọ Kẹrindinlogun oṣu Karun ọdun 2022 ni ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu lorileede Naijiria EFCC kede pe awọn ti mu oluṣiro owo agba ilẹ naa Ahmed Idris. Wọn fẹsun kan an pe o ṣe owo ọba kumọkumọ. Iye owo ti wọn ni o lu ni ponpo gẹgẹ bi atẹjade ti wọn fi sita loju opo wọn jẹ ọgọrin biliọnu Naira. Bẹẹ wọn sọ pe o lo awọn ọrẹ,mọlẹbi ati alabaṣe miran lati dari owo yi sibo mii.


Wọn fẹsun kan an pe o ṣe owo ọba kumọkumọ. Iye owo ti wọn ni o lu ni ponpo gẹgẹ bi atẹjade ti wọn fi sita loju opo wọn jẹ ọgọrin biliọnu Naira. Bẹẹ wọn sọ pe o lo awọn ọrẹ,mọlẹbi ati alabaṣe miran lati dari owo yi sibo mii. Lara ọna ti ajọ naa sọ pe o gba ko owo yi pamọ ni rira awọn ile ni ilu Abuja ati Kaduna.


Lara ọna ti ajọ naa sọ pe o gba ko owo yi pamọ ni rira awọn ile ni ilu Abuja ati Kaduna.


Agbẹjọ́rò AGF Ahmed n bèèrè fún béélì rẹ̀ ṣùgbọ́n EFCC fárígá ni Adájọ́ bá sọ ìdàhún rẹ̀ di òní

Adájọ́ àgbà A.O Adeyemi Ajayi ti sún igbejọ Ahmed Idris, Godfrey Olusegun Akindele àti Mohammed Kudu Usman siwaju. Ejo yii ni àjọ tó n mójútó ṣiṣẹ owo ilu kúmọ-kùmọ àti àwọn iwa ibaje mìràn EFCC fẹsun kan won. Pe wọn ṣe owo to le ni ọgọrun un milionu naira ni  kumọ-kumọ. Adajo ni pe gbogbo re yoo tesiwaju loni ọjọ́ kejidinlọgbọn oṣù tí a wàyíi. Kini Adajo naa tun sọ? Bakan naa ni Adájọ́ àgbà  naa sí tùn ní kí wọ́n dá wọn padà sí ogbà èwon Kuje.


Adajo ni pe gbogbo re yoo tesiwaju loni ọjọ́ kejidinlọgbọn oṣù tí a wàyíi. Kini Adajo naa tun sọ? Bakan naa ni Adájọ́ àgbà  naa sí tùn ní kí wọ́n dá wọn padà sí ogbà èwon Kuje. Nígbà tí Agbẹjọ́rò Ahmed Idris bẹ̀rẹ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀, O sọ pe koko ìdí tí wọn ṣe péjọ lónìí ní fún ti béèlì ti won bẹ̀bẹ̀ fún, kí i ṣe fún iwa níná owó ìlú kúmọ-kùmọ. Ó tèsíwájú nínú ọ̀rọ̀ rẹ báyìí pé àwọn ti mu ìwé béèlì rẹ̀ wá àwọn sì  rawọ ẹbẹ sí adájọ́ àgbà latí bojú àánú wo Ahmed Idris kí wọ́n sì fún ni Béèlì. Kilode ti wọn fẹ́ gba beeli Ahmed?


Nígbà tí Agbẹjọ́rò Ahmed Idris bẹ̀rẹ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀, O sọ pe koko ìdí tí wọn ṣe péjọ lónìí ní fún ti béèlì ti won bẹ̀bẹ̀ fún, kí i ṣe fún iwa níná owó ìlú kúmọ-kùmọ. Ó tèsíwájú nínú ọ̀rọ̀ rẹ báyìí pé àwọn ti mu ìwé béèlì rẹ̀ wá àwọn sì  rawọ ẹbẹ sí adájọ́ àgbà latí bojú àánú wo Ahmed Idris kí wọ́n sì fún ni Béèlì. Kilode ti wọn fẹ́ gba beeli Ahmed? O fi ìpín kejìlá ti ICPC nínú ìwé òfin ti ọ̀rọ̀ rẹ̀ lẹ́yìn pé ọdún meje ni wọn le fi ṣe ẹ̀wọ̀n ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n, èyí tí ọ́ jásí pé, wọ́n silẹ fún Ahmed Idris ní béèlì.\n\nÓ tèsíwájú pé òfin tó rọ̀ mọ́ gbígba béèlì kò tako oníbàárà wọn, ìyẹn Ahmed Idris, Wọn fi kun un pe ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ ní gbigba beeli, ti ẹni ti wọn fi ẹ̀sùn kàn bá ti ń wa fún ìgbẹ́jọ́ ní gbogbo ìgbà, èyí tí oníbàárà àwọn ti fihàn pé yóò ma wá nígbà kugbà tí wọ́n bá ránṣẹ́ pèé Amọsa, agbẹjọ́rò àjọ tó n mójútó ṣiṣẹ owo ilu kúmọ kùmọ ati àwọn iwa ibaje mìràn tako gbígba béèlì Ahmed idris. O sọ pé, ó yẹ kí wọ́n wo ẹ̀rí tó dájú tó wà nílẹ̀, kí wọ́n wo bí ẹ̀sun náà ṣe lágbára sí àti ìjìyà tí ó tọ́ fún ẹ̀sùn náà, kí wọ́n tó sọ̀rọ lóri gbígba béèlì. EFCĆ wá rọ adájọ́ àgbà pé kí ó kọ̀ jálẹ̀ láti fún Ahmed idris ní béèlì.


O fi ìpín kejìlá ti ICPC nínú ìwé òfin ti ọ̀rọ̀ rẹ̀ lẹ́yìn pé ọdún meje ni wọn le fi ṣe ẹ̀wọ̀n ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n, èyí tí ọ́ jásí pé, wọ́n silẹ fún Ahmed Idris ní béèlì.\n\nÓ tèsíwájú pé òfin tó rọ̀ mọ́ gbígba béèlì kò tako oníbàárà wọn, ìyẹn Ahmed Idris, Wọn fi kun un pe ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ ní gbigba beeli, ti ẹni ti wọn fi ẹ̀sùn kàn bá ti ń wa fún ìgbẹ́jọ́ ní gbogbo ìgbà, èyí tí oníbàárà àwọn ti fihàn pé yóò ma wá nígbà kugbà tí wọ́n bá ránṣẹ́ pèé Amọsa, agbẹjọ́rò àjọ tó n mójútó ṣiṣẹ owo ilu kúmọ kùmọ ati àwọn iwa ibaje mìràn tako gbígba béèlì Ahmed idris. O sọ pé, ó yẹ kí wọ́n wo ẹ̀rí tó dájú tó wà nílẹ̀, kí wọ́n wo bí ẹ̀sun náà ṣe lágbára sí àti ìjìyà tí ó tọ́ fún ẹ̀sùn náà, kí wọ́n tó sọ̀rọ lóri gbígba béèlì. EFCĆ wá rọ adájọ́ àgbà pé kí ó kọ̀ jálẹ̀ láti fún Ahmed idris ní béèlì. Ó sọ síwájú pé ẹ̀sùn tó yẹ kí ìjìyà ẹ̀wọ̀n ọdún méje tọ́ sí ni, kì i ṣe ẹ̀sùn yẹpẹrẹ tí wọ́n kàn le fojúfò, ẹ̀sùn tó lágbára gan ni. Lónìí ní igbẹ́jọ́ yoo tún tẹ̀síwájú nile ẹ̀jọ gíga tó wà nílùú Abùjá láàrin àjọ EFCC àti adarí ilé isẹ́ ìjọba àpapọ̀ tó n mójútó ètò ìṣirò tẹ́lẹ̀rí, Ahmed Idris. Eredi ẹjọ naa ko ṣẹyin ẹ̀sùn ṣíṣe owó ìlú kùmọ kùmọ àti àwọn ìwà ìbàjẹ́ míràn tí wọ́n fi kàn án.


Ó sọ síwájú pé ẹ̀sùn tó yẹ kí ìjìyà ẹ̀wọ̀n ọdún méje tọ́ sí ni, kì i ṣe ẹ̀sùn yẹpẹrẹ tí wọ́n kàn le fojúfò, ẹ̀sùn tó lágbára gan ni. Lónìí ní igbẹ́jọ́ yoo tún tẹ̀síwájú nile ẹ̀jọ gíga tó wà nílùú Abùjá láàrin àjọ EFCC àti adarí ilé isẹ́ ìjọba àpapọ̀ tó n mójútó ètò ìṣirò tẹ́lẹ̀rí, Ahmed Idris. Eredi ẹjọ naa ko ṣẹyin ẹ̀sùn ṣíṣe owó ìlú kùmọ kùmọ àti àwọn ìwà ìbàjẹ́ míràn tí wọ́n fi kàn án. Lọ́sẹ̀ to kọjá, ọjọ́ Kejìlélógún, oṣù Keje yìí ni adájọ́ àgbà, Adéyemí Ajayi, ni kí wọ́n kó àwọn afurasí ọ̀hún lọ sí ọgbà ẹ̀wọ̀n kuje niluu Abuja. Bó tilẹ jẹ pé àwọn agbẹjọ́rò Idris Ahmed já fitafita láti gba béeli rẹ̀ sùgbọ́n tó já sí pàbó. Lara awọn ẹsun ti EFCC fi kan Idris ni pe o gba riba owo ti iye rẹ to biliọnu marundinlogun naira fun akanṣẹ iṣẹ kan. Inu oṣu Karun un ọdun yii ni wọn fi panpẹ ofin mu afurasi naa niluu Kano, lẹyin to kọ lati yọju si ọọfisi EFCC  lẹyin ti wọn fi iwe pe lori ẹsun lilu ₦80b ni ponpo.


Lọ́sẹ̀ to kọjá, ọjọ́ Kejìlélógún, oṣù Keje yìí ni adájọ́ àgbà, Adéyemí Ajayi, ni kí wọ́n kó àwọn afurasí ọ̀hún lọ sí ọgbà ẹ̀wọ̀n kuje niluu Abuja. Bó tilẹ jẹ pé àwọn agbẹjọ́rò Idris Ahmed já fitafita láti gba béeli rẹ̀ sùgbọ́n tó já sí pàbó. Lara awọn ẹsun ti EFCC fi kan Idris ni pe o gba riba owo ti iye rẹ to biliọnu marundinlogun naira fun akanṣẹ iṣẹ kan. Inu oṣu Karun un ọdun yii ni wọn fi panpẹ ofin mu afurasi naa niluu Kano, lẹyin to kọ lati yọju si ọọfisi EFCC  lẹyin ti wọn fi iwe pe lori ẹsun lilu ₦80b ni ponpo. Akọroyin BBC ti wa nile ẹjọ bayii lati maa mu gbogbo bi ẹjọ naa yoo ṣe maa lọ lonii.


Akọroyin BBC ti wa nile ẹjọ bayii lati maa mu gbogbo bi ẹjọ naa yoo ṣe maa lọ lonii.


Cubana Chief Priest: Ìdí tí àjọ EFCC fi gbé Cubana Chief Priest

Iroyin to n tẹ wa lọ́wọ́ ni pe ajọ to n ri si iwa jẹgudujẹra ni Naijiria, EFCC ti fi panpẹ ofin mu gbajumọ olowo nni, Pascal Okechukwu ti ọpọ mọ si Cubana Chief Priest. Ajọ EFCC fi ofin gbe Cubana lori ẹsun to nii ṣe pẹlu lilu owo ilu ni ponpo ati ọrọ owo ori gẹgẹ bi awọn oniroyin ṣe jabọ rẹ. Gẹgẹ bi iroyin to n fo kiri, ajọ EFCC gbaa mu ni papakọ ofurufu ni Eko l'Ọjọbọ ṣugbọn wọn ko fihan sita fun awọn eeyan paapaa tori awọn mọlẹbi atawọn ojulumọ rẹ to fi di pe ọr naa fẹ le sii fun awọn mii ti ọrọ naa tun lọ mọ lẹsẹ. EFCC gbé bàbá olówó Obi Cubana Wo ǹkan mẹ́ẹ̀dògún tó yẹ kí o mọ̀ nípa olówó ayé Obi Cubana Wàhálà ìjọba Nàìjíríà ló lé mi kúrò nílùú Abuja lọ Portharcourt tọ́rọ́ mi fi dayọ̀- Obi Cubana Iná ẹlẹ́tíríìkì gbé èèyàn kan ni ilé ijó Obi Cubana l'Abuja, ó fò ṣánlẹ̀ kú Gbogbo igbiyanju lati gbọ latẹnu agbẹnusọ ajọ EFCC, pabo lo jasi tori naa a ko tii le fi idaniloju rẹ han. Bakan na, Cubana Chief Priest funra rẹ ko tii kọ ohunkohun soju opo ayelujara rẹ latigba ti iroyin pe EFCC gbe e jade. Orukọ Cubana Chief Priest gangan ni Pascal Chibuike Okechukwu amọ oun funrarẹ maa n pe ara rẹ ni Cerebral barman.


EFCC gbé bàbá olówó Obi Cubana Wo ǹkan mẹ́ẹ̀dògún tó yẹ kí o mọ̀ nípa olówó ayé Obi Cubana Wàhálà ìjọba Nàìjíríà ló lé mi kúrò nílùú Abuja lọ Portharcourt tọ́rọ́ mi fi dayọ̀- Obi Cubana Iná ẹlẹ́tíríìkì gbé èèyàn kan ni ilé ijó Obi Cubana l'Abuja, ó fò ṣánlẹ̀ kú Gbogbo igbiyanju lati gbọ latẹnu agbẹnusọ ajọ EFCC, pabo lo jasi tori naa a ko tii le fi idaniloju rẹ han. Bakan na, Cubana Chief Priest funra rẹ ko tii kọ ohunkohun soju opo ayelujara rẹ latigba ti iroyin pe EFCC gbe e jade. Orukọ Cubana Chief Priest gangan ni Pascal Chibuike Okechukwu amọ oun funrarẹ maa n pe ara rẹ ni Cerebral barman. Oniṣowo ni to si ni idokoowo pupọ lagbo awọn olorin, oṣere ati onigbajumọ. Oun lo ni Club Xhrine to wa ni Omerri, ipinlẹ Imo. Lẹ́yìn oṣù díẹ̀ tí wọ́n sìnkú rẹ̀, obìnrin yìí di dédé yọ sí ìlú rẹ̀, l'ọ̀rọ̀ bá di... Akẹ́kọ̀ọ́ rí ẹ̀wọ̀n ọdún márùn-ún he lẹ́yìn tó ná $1m tó ṣèèṣì wọ àpò àsùnwọ̀n rẹ̀ Gbẹgẹdẹ gbiná!


Oniṣowo ni to si ni idokoowo pupọ lagbo awọn olorin, oṣere ati onigbajumọ. Oun lo ni Club Xhrine to wa ni Omerri, ipinlẹ Imo. Lẹ́yìn oṣù díẹ̀ tí wọ́n sìnkú rẹ̀, obìnrin yìí di dédé yọ sí ìlú rẹ̀, l'ọ̀rọ̀ bá di... Akẹ́kọ̀ọ́ rí ẹ̀wọ̀n ọdún márùn-ún he lẹ́yìn tó ná $1m tó ṣèèṣì wọ àpò àsùnwọ̀n rẹ̀ Gbẹgẹdẹ gbiná! Kí ló mú kí ọkọ dáná sún ìyàwó àti àbúrò rẹ̀ mọ inú ilé? Orin ṣì kù tí mo máa kọ, bí ń kò bá parí rẹ̀, ń kò ní kúrò láyé - Ìdí tí Ebenezer Obey ṣe sọ àṣírí yìí rèé Iṣẹ So-bata lo kọkọ kọ nigba to n dagba gẹgẹ bi abikeji awọn obi rẹ ni ilu Aba ipinlẹ Abia. Nigba to ya ni Cubana lọ ka iwe sii ni ile ẹkọ giga gbogboniṣe Nekede, Owerri nibi to ti kawe gboye fun igba akọkọ.


Kí ló mú kí ọkọ dáná sún ìyàwó àti àbúrò rẹ̀ mọ inú ilé? Orin ṣì kù tí mo máa kọ, bí ń kò bá parí rẹ̀, ń kò ní kúrò láyé - Ìdí tí Ebenezer Obey ṣe sọ àṣírí yìí rèé Iṣẹ So-bata lo kọkọ kọ nigba to n dagba gẹgẹ bi abikeji awọn obi rẹ ni ilu Aba ipinlẹ Abia. Nigba to ya ni Cubana lọ ka iwe sii ni ile ẹkọ giga gbogboniṣe Nekede, Owerri nibi to ti kawe gboye fun igba akọkọ. Lọdun 2021, o kẹkọ gba imọ oye Ọmọwe ni Fasiti European American university. Pascal Chibuike Okechukwu ti ọpọ mọ si Cubana Chief Priest ni iyawo o si ni ọmọ.


Lọdun 2021, o kẹkọ gba imọ oye Ọmọwe ni Fasiti European American university. Pascal Chibuike Okechukwu ti ọpọ mọ si Cubana Chief Priest ni iyawo o si ni ọmọ.


Ilé ẹjọ́ gbà béèlì ìgba mílíọ̀nù Naira(N200m) lórí ẹsùn tí EFCC fi kàn Mompha

Ile ẹjọ ti gba oniduro gbajumọ ori ayejulara Ismail Mustapha tawọn eeyan mọ si Mompha. Adajọ Mojisola Dada ti ile ẹjọ awọn asayan ẹsun to wa ni Ikeja nipinlẹ Eko buwọlu beeli igba miliọnu Naira fun Mompha. Lọjọ Isẹgun ni wọn gbe gbajumọ yi to fi Dubai se ibujoko wa sile ẹjọ lati wa jẹjọ ẹsun to ni se pẹlu fayawọ owo eleyi ti ajọ EFCC fi kan an. Ninu esi rẹ, Mompha sọ pe oun ko jẹbi ẹsun ọhun. EFCC fẹsun onipele mẹjọ  kan Mompha ati ileesẹ rẹ Ismalob  Global Investment lori ẹsun pe o se fayawọ owo to fẹ ẹ to biliọnu mẹfa Naira. Lọjọ Kọkanla osu kini ni Mompha yọju niwaju adajọ Mojisola Dada nibi ti EFCC ti sọ pe awọn fẹ ki wọn fi si ahamọ lọdọ awọn.


Ninu esi rẹ, Mompha sọ pe oun ko jẹbi ẹsun ọhun. EFCC fẹsun onipele mẹjọ  kan Mompha ati ileesẹ rẹ Ismalob  Global Investment lori ẹsun pe o se fayawọ owo to fẹ ẹ to biliọnu mẹfa Naira. Lọjọ Kọkanla osu kini ni Mompha yọju niwaju adajọ Mojisola Dada nibi ti EFCC ti sọ pe awọn fẹ ki wọn fi si ahamọ lọdọ awọn. Amọ bi wọn se tẹsiwaju igbẹjọ naa lọjọ Kejidinlogun osu yi,agbẹjọro rẹ Boyega Oyewale sipẹ ki ile ẹjọ gba oniduro gbajumọ ori ayelujara yi nitori pe o ni arun Covid-19. Lẹyin atotonu awọn agbẹjọro, adajọ gba ki wọn san igba miliọnu Naira lowo oniduro fun ẹni ọdun mejilelogoji yi. Bakan naa ilẹ ẹjọ tun sọ pe: •Mompha gbọdọ mu oniduro meji wa •O gbọdo ko iwe irina pasipọti rẹ kalẹ •Awọn oniduro yi gbọdọ bura pe awọn ni ohun ti wn yoo fi duro •Awọn oniduro rẹ gbọdọ nisẹ to jọju lọwọ ti wọn si gbọdọ wa ni arọwọto ile ẹjọ •Wọn gbọdọ safihan ẹri pe wọn san owo ori laarin ọdun mẹta sẹyin •Ki awọn alasẹ fi Mompha sọdọ titi ti yoo fi ribi pari eto lori beeli rẹ Adajọ  Dada  pada sun igbẹjọ di ọjọ mejidinlọgbọn ati ọjọ mọkandinlọgbọn osu kẹta .


Amọ bi wọn se tẹsiwaju igbẹjọ naa lọjọ Kejidinlogun osu yi,agbẹjọro rẹ Boyega Oyewale sipẹ ki ile ẹjọ gba oniduro gbajumọ ori ayelujara yi nitori pe o ni arun Covid-19. Lẹyin atotonu awọn agbẹjọro, adajọ gba ki wọn san igba miliọnu Naira lowo oniduro fun ẹni ọdun mejilelogoji yi. Bakan naa ilẹ ẹjọ tun sọ pe: •Mompha gbọdọ mu oniduro meji wa •O gbọdo ko iwe irina pasipọti rẹ kalẹ •Awọn oniduro yi gbọdọ bura pe awọn ni ohun ti wn yoo fi duro •Awọn oniduro rẹ gbọdọ nisẹ to jọju lọwọ ti wọn si gbọdọ wa ni arọwọto ile ẹjọ •Wọn gbọdọ safihan ẹri pe wọn san owo ori laarin ọdun mẹta sẹyin •Ki awọn alasẹ fi Mompha sọdọ titi ti yoo fi ribi pari eto lori beeli rẹ Adajọ  Dada  pada sun igbẹjọ di ọjọ mejidinlọgbọn ati ọjọ mọkandinlọgbọn osu kẹta . Ọkan ninu awọn ẹ́sun ti wọn fi kan Mompha ati Ismalob ni pe wọn gbimọran lati gba owo lọna aitọ,gbe owo naa pamọ,ki wọn si salabapin owo naa fun afurasi kan Olayinka Jimoh ti inagijẹ rẹ n jẹ Nappy Boy to fi mọ pinpin owo naa fun ileesẹ rẹkọdi kan ati awọn mii. Gẹgẹ bi iwe ipẹjọ, iye owo taa n wi yi jẹ N5,998,884.653.18, N32million, N120million ati N15,960,000, ti apapọ rẹ si jẹ  N6billion. Bẹẹ naa ni wọn sọ pe Mompha fi owo ele rẹ pamọ nipa awọn ago olow


Ọkan ninu awọn ẹ́sun ti wọn fi kan Mompha ati Ismalob ni pe wọn gbimọran lati gba owo lọna aitọ,gbe owo naa pamọ,ki wọn si salabapin owo naa fun afurasi kan Olayinka Jimoh ti inagijẹ rẹ n jẹ Nappy Boy to fi mọ pinpin owo naa fun ileesẹ rẹkọdi kan ati awọn mii. Gẹgẹ bi iwe ipẹjọ, iye owo taa n wi yi jẹ N5,998,884.653.18, N32million, N120million ati N15,960,000, ti apapọ rẹ si jẹ  N6billion. Bẹẹ naa ni wọn sọ pe Mompha fi owo ele rẹ pamọ nipa awọn ago olow


Bank alert scam: EFCC gbé ọkùnrin kan tó ná N20m tó ṣàdéédéé gba ''alert'' rẹ̀

Ati ẹbi, ati are, ki Eleduwa maa jẹ ki a ri ẹjọ o. Ọkunrin kan ni ajọ EFCC to n gbogun ti iwa ibajẹ lawujọ ti gbe lọ si ileẹjọ bayii lori ẹsun pe o na ogun miliọnu naira to ṣadeedee wọ inu akaunti rẹ. Ẹka ajọ EFCC ni Kaduna to gbe ọkunrin lọ si iwaju adajọ Darius Khobo ti ile ẹjọ ipinlẹ Kaduna ṣalaye pe ọdun 2020 ni o huwa ọdaran naa. Ẹ má pa ara yín lórí ọ̀rọ̀ mi - Kolawole Ajewole ọkọ Toyin Abraham fohùn léde Lọjọ Iṣẹgun ọjọ kejidinlogun oṣu kinni ọdun 2022 yii ni Lance Corporal Haruna Samuel to n ṣiṣẹ pẹlu ileeṣẹ ọmogun ofurufu foju ba ile ẹjọ ni Kaduna. EFCC ṣalaye pe ọjọ kẹta oṣu kejila ọdun 2020 ni Samuel gba atẹjiṣẹ eyiun ni ''alert'' pe N20, 014,300 ti wọ inu akaunti rẹ. Ajọ EFCC ni aṣiṣe ni ọga Samuel ṣe fi owo naa ranṣẹ si akaunti rẹ. Samuel sa kuro lẹnu iṣẹ rẹ ni nipinlẹ Plateau lẹyin ti owo naa wọ akuanti rẹ tan nibi ti EFCC ti pada mu un.


EFCC ṣalaye pe ọjọ kẹta oṣu kejila ọdun 2020 ni Samuel gba atẹjiṣẹ eyiun ni ''alert'' pe N20, 014,300 ti wọ inu akaunti rẹ. Ajọ EFCC ni aṣiṣe ni ọga Samuel ṣe fi owo naa ranṣẹ si akaunti rẹ. Samuel sa kuro lẹnu iṣẹ rẹ ni nipinlẹ Plateau lẹyin ti owo naa wọ akuanti rẹ tan nibi ti EFCC ti pada mu un. Ẹsun ti EFCC fi kan Sama Lara ẹsun ti wọn kan an ni pe o ṣe ogun miliọnu naira( N20, 014,300.00) to ṣeesi wọ inu akaunti rẹ tii ṣe owo ileeṣẹ ọmogun ofurufu kumọkumọ. Ile ẹjọ ni Samuel sọ owo yii di tirẹ, o ṣi bẹrẹ si ni na owo naa bi o ṣe wu hu. Ile ẹjọ ṣalaye pe o tapa si ofin abala 293 ipinlẹ Kaduna eleyii ti ijiya wa fun ni abala 294.


Ẹsun ti EFCC fi kan Sama Lara ẹsun ti wọn kan an ni pe o ṣe ogun miliọnu naira( N20, 014,300.00) to ṣeesi wọ inu akaunti rẹ tii ṣe owo ileeṣẹ ọmogun ofurufu kumọkumọ. Ile ẹjọ ni Samuel sọ owo yii di tirẹ, o ṣi bẹrẹ si ni na owo naa bi o ṣe wu hu. Ile ẹjọ ṣalaye pe o tapa si ofin abala 293 ipinlẹ Kaduna eleyii ti ijiya wa fun ni abala 294. Amọ, Haruna ni oun ko jẹbi gbogbo ẹsun ti wọn fi kan oun. Agbẹjọro olupẹjọ, Precious C. Onyeneho, rọ ileẹjọ lati dajọ ti igbẹjọ naa yoo bẹrẹ. Ṣugbọn S.A. Yahaya to jẹ agbẹjọro Haruna beere fun beeli onibara rẹ.


Amọ, Haruna ni oun ko jẹbi gbogbo ẹsun ti wọn fi kan oun. Agbẹjọro olupẹjọ, Precious C. Onyeneho, rọ ileẹjọ lati dajọ ti igbẹjọ naa yoo bẹrẹ. Ṣugbọn S.A. Yahaya to jẹ agbẹjọro Haruna beere fun beeli onibara rẹ. Lẹyin naa ni adajọ gba beeli rẹ pẹlu miliọnu naira pẹlu oniduro kan. Wọn ti sun igbẹjọ naa si ọjọ kẹwaa oṣu kẹta ọdun 2022 yii.


Lẹyin naa ni adajọ gba beeli rẹ pẹlu miliọnu naira pẹlu oniduro kan. Wọn ti sun igbẹjọ naa si ọjọ kẹwaa oṣu kẹta ọdun 2022 yii.


Fake Army: Iléeṣẹ́ ológun ní àádọ́jọ́ ayédèrú ológun ní ọwọ́ òun ti tẹ̀ láti oṣù kínní 2022

Kò dín ní afurasí méjìlá tí wọ́n ń pera wọn ní òṣìṣẹ́ àjọ ọmọ ogun ilẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Eko àti Ogun ni ẹ̀ka 81 àwọn ọmọ ogún ti nawọ́ gán. Àwọn afurasi náà ló wọ aṣọ ọmọ ogun láti máa fi ṣe iṣẹ́ àìtọ́ láàárín ìpínlẹ̀ Eko àti Ogun. Ọ̀gá àgbà iléeṣẹ́ ológun ẹ̀ka 81, Umar Thama Musa ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ gbogbo àwọn ìwà ibi tí àwọn tó bá wọ aṣọ ológun bá wọ̀ kò túmọ̀ sí pé àwọn ọmọ ogun ló wu ìwà bẹ́ẹ̀. Musa ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ tó máa ń fi bẹ́lìtì àti àwọn tíkẹ̀ẹ̀tì sára ọkọ̀ àti àwọn tó máa ń wọ aṣọ ológun kiri nínú ọkọ̀ èrò láti fi máa halẹ̀ mọ́ àwọn ènìyàn ni kìí ṣe ológun tòótọ́. Ó ní ètò "OPERATION CHECKMATE" tí àwọn gùnlé nígbà tí àwọn ti ń wòye wí pé irúfẹ́ àwọn ayédèrú ènìyàn tó ń pe ara wọn ní òṣìṣẹ́ ológun ló ń tú àṣírí àwọn oníṣẹ́ ibi náà. Ó fi kun wí pé àádọ́jọ àwọn èké tó ń pe ara wọn ní òṣìṣẹ́ ológun ni àwọn ti nawọ́ gán láàárín oṣù kìíní ọdún yìí sí àsìkò yìí.


Musa ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ tó máa ń fi bẹ́lìtì àti àwọn tíkẹ̀ẹ̀tì sára ọkọ̀ àti àwọn tó máa ń wọ aṣọ ológun kiri nínú ọkọ̀ èrò láti fi máa halẹ̀ mọ́ àwọn ènìyàn ni kìí ṣe ológun tòótọ́. Ó ní ètò "OPERATION CHECKMATE" tí àwọn gùnlé nígbà tí àwọn ti ń wòye wí pé irúfẹ́ àwọn ayédèrú ènìyàn tó ń pe ara wọn ní òṣìṣẹ́ ológun ló ń tú àṣírí àwọn oníṣẹ́ ibi náà. Ó fi kun wí pé àádọ́jọ àwọn èké tó ń pe ara wọn ní òṣìṣẹ́ ológun ni àwọn ti nawọ́ gán láàárín oṣù kìíní ọdún yìí sí àsìkò yìí. Ọ̀pọ̀ wọn ló ń gbégi dínà gbowó lọ́wọ́ àwọn ènìyàn Bákan náà ló sọ síwájú pe ìwádìí fi hàn wí pé àwọn tí wọ́n nawọ́ gán náà ló máa ń gbégi dínà ní àwọn òpópónà ní agbègbè Ajah, láti fi gba owó lọ́wọ́ àwọn ará ìlú. Bẹ́ẹ̀ náà ló tún ní àwọn mú àwọn kan tí wọ́n wà ní ẹnu ibodè Ilaro tí wọ́n wọ aṣọ ológun láti máa fi kó àwọn ọjà tí ìjọba ti fòfin dè wọlé. Ó ní àwọn yóò fa àwọn afurasí náà le àwọn ọlọ́pàá lọ́wọ́ fún ìjìyà tó yẹ.


Ọ̀pọ̀ wọn ló ń gbégi dínà gbowó lọ́wọ́ àwọn ènìyàn Bákan náà ló sọ síwájú pe ìwádìí fi hàn wí pé àwọn tí wọ́n nawọ́ gán náà ló máa ń gbégi dínà ní àwọn òpópónà ní agbègbè Ajah, láti fi gba owó lọ́wọ́ àwọn ará ìlú. Bẹ́ẹ̀ náà ló tún ní àwọn mú àwọn kan tí wọ́n wà ní ẹnu ibodè Ilaro tí wọ́n wọ aṣọ ológun láti máa fi kó àwọn ọjà tí ìjọba ti fòfin dè wọlé. Ó ní àwọn yóò fa àwọn afurasí náà le àwọn ọlọ́pàá lọ́wọ́ fún ìjìyà tó yẹ. Bákan náà ló rọ àwọn ènìyàn láti yé wọ aṣọ ológun láti ràn wọ́n lọ́wọ́ lójúnà àti yọwọ́ àwọn oníṣẹ́ ibi kúrò láwon àwùjọ.


Bákan náà ló rọ àwọn ènìyàn láti yé wọ aṣọ ológun láti ràn wọ́n lọ́wọ́ lójúnà àti yọwọ́ àwọn oníṣẹ́ ibi kúrò láwon àwùjọ.


Cyber Crime: Báwo ni ìyá kan ṣe rí ẹ̀wọ̀n ọdún márùn-ún he nítorí ọmọ?

Ile ẹjọ́ gíga ìjọba àpapọ̀ tó wà ní ìlú Benin, ní ìpínlẹ̀ Edo ti sọ arábìnrin kan, Debest Osarumwense sí ẹ̀wọ̀n ọdún márùn-ún. Debest Osarumwense ni ìyá ọmọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Endurance Osarumwense, tí ọ̀pọ̀ mọ̀ sí Yahoo boy, eyiun afurasi oníjìbìtì lórí ẹ̀rọ ayélujára. Onídàjọ́ M. S. Shuaibu, nígbà tó ń gbé ìdájọ́ rẹ̀ kalẹ̀ ní obìnrin náà jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn-án wí pé ó gba owó tó lé ní mílíọ́nù lọ́nà mọ́kànléláàdọ́rùn-ún náírà (N91m) lọ́wọ́ ọmọ náà. Owó yìí ni wọ́n ní ó jẹ́ lára owó jìbìtì tí ọmọ náà lù lórí ayélujára. Ilé ẹjọ́ wà ju obìnrin náà sẹ́wọ̀n, nígbà tí òun náà gbà pé òun jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan òun. Àjọ tó ń gbógunti ìwà àjẹbánu ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, EFCC ló wọ́ ìyá náà lọ sí ilé ẹjọ́ fẹ́sùn wí pé ó ń da aṣọ bo ọmọ rẹ̀ lórí lórí ìwà jìbìtì tí ó ń wù.


ASP Olufemi Ajisafe: Ọlọ́pàá tó ti fẹ̀yìn tì ní ọlọ́pàá ẹgbẹ́ mi jú òun sẹ́wọ̀n torí òun kọ̀ láti fún un ní N100,000 owó rìbá

Yoruba bọ, wọn ni ọna ọfun, ọna ọrun, ati pe iṣẹ ti ori ba ran onikaluku lo n ṣee. Ọlọpaa kan to ti fẹyinti lẹnu iṣẹ bayii, ASP Olufemi Ajisafe lo sọ pe ti oun ko ba ni paarọ, airiṣẹ lo mu ki oun gbaṣẹ ọlọpaa. ASP Ajisafe ṣalaye ọrọ yii fun iwe iroyin Punch ninu ifọrọwerọ to ṣe pẹlu iwe iroyin naa laipẹ yii. Ọgbẹni Ajisafe, ẹni ọdun marunlelọgọta sọ pe iṣẹ bọ lọwọ oun lo jẹ ki oun darapọ mọ iṣẹ ọlọpaa kii ṣe pe o ti ọkan oun wa. Ajisafe ni ọrẹ oun to n ṣiṣẹ ọlọpaa lo gboun ni oun ba pade ni bank kan nibi to ti jẹ ọkan lara awọn ẹṣọ banki ọhun. ASP Ajisafe ni ọrẹ oun yii lo gba oun ni imọran lati gbaṣẹ naa lọdun 1981.