Lọrọ kan, ko ṣẹni to foju kan Alaaji ninu ile yẹn ni Sannde, Safu jẹwọ fun gbogbo wọn pe oun niyawo kekere, oun ṣi wa loju ẹ. Amọ bi ilẹ ṣe n mọ lọjọ Mọnde, Safu ti mura ibi iṣẹ tiẹ, o kan wa soke lati waa sọ fun mi ni pe awọn ara banki ti mo ni wọn le wa mi wa laaarọ ọjọ yẹn ki n too de, ko le mọ ohun to maa sọ fun wọn bi wọn ba ṣaaju mi de. Afi bii pe Aunti Sikira ti n duro de e, o tiẹ ti n duro de e ni. Bo ṣe fo jade niyẹn, to n bi i ni kuẹṣan awọn oniwee mẹwaa, pe ki lo de to tilẹkun mọ Alaaji lanaa, ṣe o ro pe oun nikan loun ni ọkọ ni, ki i lo fẹ ki awọn to ku maa ṣe nigba ti oun mu baba to tilẹkun mọ ọn. ‘O ṣaarọ Mọnde, ẹ fi mi silẹ o, Ọlọrun o ni i di yin lọwọ o!’ Ohun ti Safu sọ niyẹn. Ohun tiẹ ti mo si gbọ ni mo fi jade, ni mo ba pariwo mọ ọn pe ti mo ba tun gbọ ohun ẹ nibẹ yẹn, mo maa fọ ọ leti ni. Lo ba sare wa soke lọdọ mi, bo si ti ṣalaye ọrọ naa tan ni mo ni ko yaa maa lọ.


Ni bayii, ọrọ ile Oṣodi yii lo wa lọkan gbogbo wa

‘O ṣaarọ Mọnde, ẹ fi mi silẹ o, Ọlọrun o ni i di yin lọwọ o!’ Ohun ti Safu sọ niyẹn. Ohun tiẹ ti mo si gbọ ni mo fi jade, ni mo ba pariwo mọ ọn pe ti mo ba tun gbọ ohun ẹ nibẹ yẹn, mo maa fọ ọ leti ni. Lo ba sare wa soke lọdọ mi, bo si ti ṣalaye ọrọ naa tan ni mo ni ko yaa maa lọ. Mo sọ fun un pe ẹni a ba na lara n ta, pe ṣe ko mọ ohun to n dun iyaale ẹ ni. Mo ni ko ma dahun o, ko yaa maa lọ si ṣọọbu kiakia, ko ma jẹ ki ẹnikẹni di i lọwọ iṣẹ aje ẹ. N lọmọ ba yaa n lọ. Ṣugbọn bo ṣe n lọ naa nkọ, lọjọ naa ni mo mọ pe aunti yẹn ko lojuti rara, ọmọọta kan bayii ni.


Mo sọ fun un pe ẹni a ba na lara n ta, pe ṣe ko mọ ohun to n dun iyaale ẹ ni. Mo ni ko ma dahun o, ko yaa maa lọ si ṣọọbu kiakia, ko ma jẹ ki ẹnikẹni di i lọwọ iṣẹ aje ẹ. N lọmọ ba yaa n lọ. Ṣugbọn bo ṣe n lọ naa nkọ, lọjọ naa ni mo mọ pe aunti yẹn ko lojuti rara, ọmọọta kan bayii ni. Orukọ tobinrin yẹn ko pe Safu tan lo n lọ yẹn, “Ruutu! Abọkọku! Ja-kinni-jẹ!


Orukọ tobinrin yẹn ko pe Safu tan lo n lọ yẹn, “Ruutu! Abọkọku! Ja-kinni-jẹ! ṣe o fẹẹ gbe e lọ ni! Wọn aa fi su ẹ! O jẹ di i mẹru lọ si ṣọọbu, Ṣaa ma pa baba fun wa o, ranti pe baba ti dagba o, nitori ki i ṣe bi awa to ku ṣe n jẹ ẹ ree o. Bo ba jẹ bi a ṣe n jẹ ẹ niyẹn, o o ni ba nnkan kan nibẹ mọ o. Ṣebi wọn ni iṣẹ lo laiki, bayii naa lo tun laiki kinni to ni!” Mo kan wa lori bankoni ti mo n rẹrin-in ni, mo mọ pe ka ni mo tu Safu silẹ fun un ni, yoo gba ṣẹnji ẹ. Ṣugbọn ohun to wa niwaju mi ko le jẹ ki n ṣe bẹẹ, kẹnikan ma ba mi fariwo le oriire mi lọ.


ṣe o fẹẹ gbe e lọ ni! Wọn aa fi su ẹ! O jẹ di i mẹru lọ si ṣọọbu, Ṣaa ma pa baba fun wa o, ranti pe baba ti dagba o, nitori ki i ṣe bi awa to ku ṣe n jẹ ẹ ree o. Bo ba jẹ bi a ṣe n jẹ ẹ niyẹn, o o ni ba nnkan kan nibẹ mọ o. Ṣebi wọn ni iṣẹ lo laiki, bayii naa lo tun laiki kinni to ni!” Mo kan wa lori bankoni ti mo n rẹrin-in ni, mo mọ pe ka ni mo tu Safu silẹ fun un ni, yoo gba ṣẹnji ẹ. Ṣugbọn ohun to wa niwaju mi ko le jẹ ki n ṣe bẹẹ, kẹnikan ma ba mi fariwo le oriire mi lọ. Safu naa si mọ, nitori mo sọ fun un. Mo ni ṣe o mọ pe awa la fẹẹ ṣe nnkan rere, bi eeyan ba fẹẹ ṣe nnkan rere, ki i pariwo o. N lọmọ yẹn ba lọ. Alaaji to yẹ ko jade ko gbeja ẹ, gbaga ni mo gbọ to tilẹkun lati igba ti Safu ti kọkọ jade lakọọkọ, gbogbo bi iyawo ẹ si ti n gbo bii aja to nibẹ yẹn, ko jade ko waa gba ọmọ yẹn silẹ lọwọ ẹ, oun si leku ẹda to da a silẹ.


Safu naa si mọ, nitori mo sọ fun un. Mo ni ṣe o mọ pe awa la fẹẹ ṣe nnkan rere, bi eeyan ba fẹẹ ṣe nnkan rere, ki i pariwo o. N lọmọ yẹn ba lọ. Alaaji to yẹ ko jade ko gbeja ẹ, gbaga ni mo gbọ to tilẹkun lati igba ti Safu ti kọkọ jade lakọọkọ, gbogbo bi iyawo ẹ si ti n gbo bii aja to nibẹ yẹn, ko jade ko waa gba ọmọ yẹn silẹ lọwọ ẹ, oun si leku ẹda to da a silẹ. Emi naa ko pẹ ti mo fi yaa jade, ki wọn ma ko ba mi, nitori mo mọ pe ohun ti Safu ṣe fun Alaaji yẹn, ọjọ mẹta, ko ni i ba ẹlomi-in sun, ọmọ yẹn ti leri bẹẹ fun mi. Ohun to jẹ ko tilẹkun gbaga niyẹn. Inu temi dun pe Ọlọrun ti ba mi le eṣu lọ, nitori ohun rere kan ki i fẹ ka ṣe ohun, eeyan ni yoo mọ iwọn ara ẹ, ọrọ ile Oṣodi yii lo wa lọkan gbogbo wa.


Emi naa ko pẹ ti mo fi yaa jade, ki wọn ma ko ba mi, nitori mo mọ pe ohun ti Safu ṣe fun Alaaji yẹn, ọjọ mẹta, ko ni i ba ẹlomi-in sun, ọmọ yẹn ti leri bẹẹ fun mi. Ohun to jẹ ko tilẹkun gbaga niyẹn. Inu temi dun pe Ọlọrun ti ba mi le eṣu lọ, nitori ohun rere kan ki i fẹ ka ṣe ohun, eeyan ni yoo mọ iwọn ara ẹ, ọrọ ile Oṣodi yii lo wa lọkan gbogbo wa.


Bi nnkan ṣe n lọ yii: Naijiria le fọ si wẹwẹ ni 2023

*Awọn Hausa-Fulani yii ko fẹẹ gbejọba silẹ ni o Ademola Adejare Naijiria jagun abẹle. Ogun to buru gbaa ni o. Laarin ọdun 1967 si ọdun 1970. Ọdun mẹta gbako. Akọsilẹ fi han pe bii miliọnu meji eeyan lo ba ogun naa lọ. Laarin awọn ṣọja ni ija naa ti bẹrẹ, ṣugbọn ki i ṣe awọn gan-an ni wọn da ija naa silẹ. Awọn oloṣelu ni.


Akọsilẹ fi han pe bii miliọnu meji eeyan lo ba ogun naa lọ. Laarin awọn ṣọja ni ija naa ti bẹrẹ, ṣugbọn ki i ṣe awọn gan-an ni wọn da ija naa silẹ. Awọn oloṣelu ni. Ija, irẹjẹ ati iwa ibajẹ nla lo gbilẹ laarin awọn oloṣelu, nigba ti wọn si bara wọn ja de aaye ibi kan, awọn ṣọja fibinu gbajọba lọwọ wọn. Ṣugbọn awọn ṣọja ti wọn gbajọba naa, irẹjẹ ati ikunsinu to ti wa laarin awọn naa ko ṣee bo mọlẹ, o ti gbilẹ gidi gan-an. Ko si si ohun to fa a ju pe awọn ti wọn n ṣe olori ijọba igba naa ti wọn jẹ awọn ẹya Hausa-Fulani lo gbogbo ọna ti wọn mọ lati gbe awọn ẹya wọn leri gbogbo eya to ku, ati lati maa fi wọn ṣe olori ijọba Naijiria, bo tilẹ jẹ pe nigba naa, iriri ati ọgbọn iwe wọn ko to bẹẹ rara.


Ija, irẹjẹ ati iwa ibajẹ nla lo gbilẹ laarin awọn oloṣelu, nigba ti wọn si bara wọn ja de aaye ibi kan, awọn ṣọja fibinu gbajọba lọwọ wọn. Ṣugbọn awọn ṣọja ti wọn gbajọba naa, irẹjẹ ati ikunsinu to ti wa laarin awọn naa ko ṣee bo mọlẹ, o ti gbilẹ gidi gan-an. Ko si si ohun to fa a ju pe awọn ti wọn n ṣe olori ijọba igba naa ti wọn jẹ awọn ẹya Hausa-Fulani lo gbogbo ọna ti wọn mọ lati gbe awọn ẹya wọn leri gbogbo eya to ku, ati lati maa fi wọn ṣe olori ijọba Naijiria, bo tilẹ jẹ pe nigba naa, iriri ati ọgbọn iwe wọn ko to bẹẹ rara. Nibi ti wahala ti bẹrẹ niyẹn. Awọn Hausa-Fulani yii ti Sardauna Ahmadu Bello jẹ olori wọn ko fi kinni kan silẹ fun awọn ẹya to ku, afi awọn ti wọn ba foribalẹ si abẹ wọn nikan. Nidii eyi, wọn da ija silẹ laarin awọn ẹgbẹ oṣelu to ku, ẹnikẹni to ba si ti fara mọ iwa ibajẹ ti wọn n hu yii ni wọn yoo ti lẹyin, nigba to si jẹ awọn ni wọn n ṣakoso awọn ṣọja ati ọlọpaa, gbogbo ohun ti wọn ba fẹ ni i ṣee ṣe fun wọn.


Nibi ti wahala ti bẹrẹ niyẹn. Awọn Hausa-Fulani yii ti Sardauna Ahmadu Bello jẹ olori wọn ko fi kinni kan silẹ fun awọn ẹya to ku, afi awọn ti wọn ba foribalẹ si abẹ wọn nikan. Nidii eyi, wọn da ija silẹ laarin awọn ẹgbẹ oṣelu to ku, ẹnikẹni to ba si ti fara mọ iwa ibajẹ ti wọn n hu yii ni wọn yoo ti lẹyin, nigba to si jẹ awọn ni wọn n ṣakoso awọn ṣọja ati ọlọpaa, gbogbo ohun ti wọn ba fẹ ni i ṣee ṣe fun wọn. Wọn sọ awọn aṣaaju ẹgbẹ oṣelu ti wọn jẹ alatako wọn bii Ọbafẹmi Awolọwọ sẹwọn, wọn si lu ẹgbẹ oṣelu tirẹ fọ patapta. Wọn fi oye ti ko lagbara kan tan Nnamdi Azikiwe, wọn si ri i pe wọn da ẹgbẹ oṣelu rẹ naa ru, debii pe awọn nikan lo ku, ẹgbẹ ilẹ Hausa, NPC, nikan lo ku to jẹ ẹgbẹ oṣelu to fẹsẹ mulẹ, oun naa si ni awọn to ku n ba ṣe. Bo si tilẹ jẹ pe ibinu awọn eeyan ru soke si wọn, ti wọn ko fẹ ohun ti wọn n ṣe yii, ko sohun ti wọn le ṣe.


Wọn sọ awọn aṣaaju ẹgbẹ oṣelu ti wọn jẹ alatako wọn bii Ọbafẹmi Awolọwọ sẹwọn, wọn si lu ẹgbẹ oṣelu tirẹ fọ patapta. Wọn fi oye ti ko lagbara kan tan Nnamdi Azikiwe, wọn si ri i pe wọn da ẹgbẹ oṣelu rẹ naa ru, debii pe awọn nikan lo ku, ẹgbẹ ilẹ Hausa, NPC, nikan lo ku to jẹ ẹgbẹ oṣelu to fẹsẹ mulẹ, oun naa si ni awọn to ku n ba ṣe. Bo si tilẹ jẹ pe ibinu awọn eeyan ru soke si wọn, ti wọn ko fẹ ohun ti wọn n ṣe yii, ko sohun ti wọn le ṣe. Nigba yii ni awọn ṣọja kan ati ọkunrin Ibo ti wọn n pe ni Kaduna Nzeogwu dide laarin awọn ẹlẹgbẹ rẹ, o si ko awọn mi-in jọ, ni wọn ba fibọn gbajọba, wọn si pa awọn Sardauna, Balewa, Akintọla ati awọn mi-in ti wọn jọ wa nidii ibajẹ to ti ba awọn oloṣelu lati ọjọ yii wa. Ṣugbọn ọrọ naa ko tẹ awọn ṣọja ilẹ Hausa to ku lọrun, nigba to jẹ awọn ọga ṣọja to wa lati ọdọ wọn wa ninu awọn to ku. Inu si tubọ bi wọn si i nigba ti wọn ri i pe ọmọ Ibo lo ṣaaju awọn ti wọn yinbọn pa wọn.


Nigba yii ni awọn ṣọja kan ati ọkunrin Ibo ti wọn n pe ni Kaduna Nzeogwu dide laarin awọn ẹlẹgbẹ rẹ, o si ko awọn mi-in jọ, ni wọn ba fibọn gbajọba, wọn si pa awọn Sardauna, Balewa, Akintọla ati awọn mi-in ti wọn jọ wa nidii ibajẹ to ti ba awọn oloṣelu lati ọjọ yii wa. Ṣugbọn ọrọ naa ko tẹ awọn ṣọja ilẹ Hausa to ku lọrun, nigba to jẹ awọn ọga ṣọja to wa lati ọdọ wọn wa ninu awọn to ku. Inu si tubọ bi wọn si i nigba ti wọn ri i pe ọmọ Ibo lo ṣaaju awọn ti wọn yinbọn pa wọn. Bẹẹ, ni tododo, inu n bi awọn ṣọja ọmọ Ibo yii ni kọrọ tẹlẹ, ati awọn Yoruba kọọkan. Ohun to si fa a naa ni pe ki Naijiria too gba ominira ni 1960, awọn Ibo lo ni ọga ninu ṣọja ju ẹya mi-in ni Naijria lọ. Laye oyinbo lọrọ naa ti ri bẹẹ, awọn Yoruba lo ku to tẹle wọn.


Bẹẹ, ni tododo, inu n bi awọn ṣọja ọmọ Ibo yii ni kọrọ tẹlẹ, ati awọn Yoruba kọọkan. Ohun to si fa a naa ni pe ki Naijiria too gba ominira ni 1960, awọn Ibo lo ni ọga ninu ṣọja ju ẹya mi-in ni Naijria lọ. Laye oyinbo lọrọ naa ti ri bẹẹ, awọn Yoruba lo ku to tẹle wọn. Nibi ti awọn Ibo ti ni bii ọga marun-un, ti Yoruba ni ọga mẹta, meji pere ni tawọn Hausa. Eyi ni pe ko too di pe awọn oyinbo gbejọba yii silẹ, awọn Ibo lo n dari ọmọ ogun orilẹ-ede yii, nitori awọn ni wọn ni awọn ọga ṣọja to pọ ju lọ. Ṣugbọn ni gbara ti Naijiria gba ominira, ti ijọba si bọ sọwọ awọn Hausa-Fulnai, kia ni wọn yi ohun gbogbo pada, wọn si din iwe to yẹ ki ẹni to ba fẹẹ wọ ṣọja ka ku, bẹẹ ni wọn ṣeto pe bi wọn ba ti pọ to ni agbegbe kan ni wọn yoo fi maa ko awọn eeyan siṣẹ ṣọja, ti wọn yoo si ma sọ wọn dọga, ati awọn eto mi-in bẹẹ, nigba ti yoo si fi di ọdun 1965, awọn ọga ṣọja lati ilẹ Hausa ti gbe awọn ti Ibo ati Yoruba min.


Nibi ti awọn Ibo ti ni bii ọga marun-un, ti Yoruba ni ọga mẹta, meji pere ni tawọn Hausa. Eyi ni pe ko too di pe awọn oyinbo gbejọba yii silẹ, awọn Ibo lo n dari ọmọ ogun orilẹ-ede yii, nitori awọn ni wọn ni awọn ọga ṣọja to pọ ju lọ. Ṣugbọn ni gbara ti Naijiria gba ominira, ti ijọba si bọ sọwọ awọn Hausa-Fulnai, kia ni wọn yi ohun gbogbo pada, wọn si din iwe to yẹ ki ẹni to ba fẹẹ wọ ṣọja ka ku, bẹẹ ni wọn ṣeto pe bi wọn ba ti pọ to ni agbegbe kan ni wọn yoo fi maa ko awọn eeyan siṣẹ ṣọja, ti wọn yoo si ma sọ wọn dọga, ati awọn eto mi-in bẹẹ, nigba ti yoo si fi di ọdun 1965, awọn ọga ṣọja lati ilẹ Hausa ti gbe awọn ti Ibo ati Yoruba min. Paripari rẹ si ni pe ọpọ ninu awọn ti awọn ọmọ Ibo wọnyi pada waa kọ niṣẹ tun di ọga wọn. Iru rẹ ni Muritala Muhammed ti Emeka Ojukwu kọ niṣẹ ologun, atawọn mi-in bẹẹ. Eyi jẹ ki ibinu ati ija orogun wa laarin awọn ọga ṣọja lati ilẹ Ibo ati awọn to gba ipo wọn lati ilẹ Hausa.


Paripari rẹ si ni pe ọpọ ninu awọn ti awọn ọmọ Ibo wọnyi pada waa kọ niṣẹ tun di ọga wọn. Iru rẹ ni Muritala Muhammed ti Emeka Ojukwu kọ niṣẹ ologun, atawọn mi-in bẹẹ. Eyi jẹ ki ibinu ati ija orogun wa laarin awọn ọga ṣọja lati ilẹ Ibo ati awọn to gba ipo wọn lati ilẹ Hausa. Nidii eyi, nigba ti wọn fibọn gbajọba, to si jẹ awọn Ibo lo pọ ninu awọn ti wọn ṣe kinni naa, ibinu awọn ọga ṣọja lati ilẹ Hausa ru soke, wọn si n wa gbogbo ọna lati gbẹsan. Wahala naa tilẹ waa pọ nigba ti awọn Nzeogwu to ditẹ gbajọba naa ko le ṣe e, ti wọn ni ọga agba ju lọ ninu iṣẹ ologun lo gbọdọ ṣe olori ijọba. Ibo ni iyẹn naa, Aguiyi Ironsi.


Nidii eyi, nigba ti wọn fibọn gbajọba, to si jẹ awọn Ibo lo pọ ninu awọn ti wọn ṣe kinni naa, ibinu awọn ọga ṣọja lati ilẹ Hausa ru soke, wọn si n wa gbogbo ọna lati gbẹsan. Wahala naa tilẹ waa pọ nigba ti awọn Nzeogwu to ditẹ gbajọba naa ko le ṣe e, ti wọn ni ọga agba ju lọ ninu iṣẹ ologun lo gbọdọ ṣe olori ijọba. Ibo ni iyẹn naa, Aguiyi Ironsi. Oun ni ko lo ju oṣu mẹfa lọ ti wọn fi yinbọn pa a, awọn Hausa lo ṣe iyẹn. Nigba ti wọn pa a tan ni wahala bẹrẹ, Ojukwu to ti di gomina ilẹ Ibo ni nigba ti wọn ti le pa ẹni to jẹ olori ijọba, ọga ṣọja to ba tun pọwọ le e ni ko gbajọba. Bo ba jẹ wọn fẹẹ mu eyi ṣẹ, ọmọ Yoruba kan to jẹ igbakeji Ironsi, Babafẹmi Ogundipẹ, ni iba ṣe olori ijọba Naijiria.


Oun ni ko lo ju oṣu mẹfa lọ ti wọn fi yinbọn pa a, awọn Hausa lo ṣe iyẹn. Nigba ti wọn pa a tan ni wahala bẹrẹ, Ojukwu to ti di gomina ilẹ Ibo ni nigba ti wọn ti le pa ẹni to jẹ olori ijọba, ọga ṣọja to ba tun pọwọ le e ni ko gbajọba. Bo ba jẹ wọn fẹẹ mu eyi ṣẹ, ọmọ Yoruba kan to jẹ igbakeji Ironsi, Babafẹmi Ogundipẹ, ni iba ṣe olori ijọba Naijiria. Ṣugbọn awọn ṣọja Hausa yii lawọn ko ni i gba ki Ogundipẹ, tabi ki ẹya mi-in ti ki baa ṣe Hausa ṣe olori awọn. Eyi ni wọn fi mu Yakubu Gowon, ti oun si di olori ijọba. Eyi naa lo bi Ojukwu ninu pe ẹni to kere ninu iṣẹ ologun ko le waa ṣe olori awọn ti awọn jẹ ọga rẹ, pe ko gbejọba fẹni to ga ju u lọ.


Ṣugbọn awọn ṣọja Hausa yii lawọn ko ni i gba ki Ogundipẹ, tabi ki ẹya mi-in ti ki baa ṣe Hausa ṣe olori awọn. Eyi ni wọn fi mu Yakubu Gowon, ti oun si di olori ijọba. Eyi naa lo bi Ojukwu ninu pe ẹni to kere ninu iṣẹ ologun ko le waa ṣe olori awọn ti awọn jẹ ọga rẹ, pe ko gbejọba fẹni to ga ju u lọ. Awọn Gowon ko gba. Ati pe nigba naa, awọn Hausa ti bẹrẹ si i wa awọn ẹya Ibo to wa niluu wọn kaakiri, lati Kaduna de Sokoto, lati Kano de Zaria, ati de Katsina, wọn kan pa wọn lọọ ṣaa ni. Nibi yii ni ogun abẹle ti bẹrẹ, nitori wọn o pari ija naa, ko ṣee pari, ọrọ naa lo si di ogun nla to gbẹmin awọn eeyan to sun mọ ẹgbaagbeje (2.8m).


Awọn Gowon ko gba. Ati pe nigba naa, awọn Hausa ti bẹrẹ si i wa awọn ẹya Ibo to wa niluu wọn kaakiri, lati Kaduna de Sokoto, lati Kano de Zaria, ati de Katsina, wọn kan pa wọn lọọ ṣaa ni. Nibi yii ni ogun abẹle ti bẹrẹ, nitori wọn o pari ija naa, ko ṣee pari, ọrọ naa lo si di ogun nla to gbẹmin awọn eeyan to sun mọ ẹgbaagbeje (2.8m). Ni ibẹrẹ, gbogbo aye lo n da awọn Ibo lẹbi, wọn si n da Ojukwu to ṣaaju awọn ọmọ ogun Biafra yii lẹbi, wọn ni oun lo da ogun silẹ. Ṣugbọn nigba ti ogun pari, ti iwadii ijinlẹ si bẹrẹ lori ohun to fa ogun yii loootọ, o han pe awọn oloṣelu lati ilẹ Hausa lo da eyi to pọ ju ninu ọrọ naa silẹ, ati pe awọn ṣọja lati ọdọ tiwọn ti wọn fi tipa tipa gbe le awọn ọga wọn lori pẹlu irẹjẹ lo jẹ kọrọ naa di tawọn ologun. Ohun to wa n ba awọn eeyan lẹru naa niyi o. Ohun to fa idi ibẹru yii ni pe iru awọn irẹjẹ to ṣẹlẹ lọdun naa lọhun-un, awọn irẹjẹ naa ti pada de bayii, awọn irẹjẹ yii si ju ti asiko awọn oloṣelu ilẹ Hausa ọjọsi lọ.


Ni ibẹrẹ, gbogbo aye lo n da awọn Ibo lẹbi, wọn si n da Ojukwu to ṣaaju awọn ọmọ ogun Biafra yii lẹbi, wọn ni oun lo da ogun silẹ. Ṣugbọn nigba ti ogun pari, ti iwadii ijinlẹ si bẹrẹ lori ohun to fa ogun yii loootọ, o han pe awọn oloṣelu lati ilẹ Hausa lo da eyi to pọ ju ninu ọrọ naa silẹ, ati pe awọn ṣọja lati ọdọ tiwọn ti wọn fi tipa tipa gbe le awọn ọga wọn lori pẹlu irẹjẹ lo jẹ kọrọ naa di tawọn ologun. Ohun to wa n ba awọn eeyan lẹru naa niyi o. Ohun to fa idi ibẹru yii ni pe iru awọn irẹjẹ to ṣẹlẹ lọdun naa lọhun-un, awọn irẹjẹ naa ti pada de bayii, awọn irẹjẹ yii si ju ti asiko awọn oloṣelu ilẹ Hausa ọjọsi lọ. Awọn Kristẹni ti n pariwo gidi bayii, nitori o fẹrẹ jẹ gbogbo ibi ti wọn wa ni Kaduna, ati ni agbegbe awọn Tiv, ni Benue, Plateau, gbogbo ibẹ lawọn Fulani onimaalu ti n pa wọn kaakiri. Bakan naa ni wọn si ti wọ ilẹ Yoruba, ti wọn n pa awọn eeyan. Ohun to waa buru, to si n mu ibẹru wa ni pe ijọba to wa lode yii ko ṣi wọn lọwọ ohun ti wọn n se yii, bi aburu yii si ti n pọ to, bẹẹ nijọba n yi oju si ẹgbẹ kan si i. Eyi ti waa jẹ ki awọn eeyan ti wọn ki i ṣe Fulani bẹrẹ si i runra ni Naijiria, ti wọn si n fọhun jade pe o da bii pe ijọba yii fẹẹ gba ilẹ to jẹ ti awọn ẹya mi-in fun awọn Fulani alarinkiri yii ni, ki wọn le ribi maa gbe, ki wọn si sọ ilẹ onilẹ di tiwọn.


Awọn Kristẹni ti n pariwo gidi bayii, nitori o fẹrẹ jẹ gbogbo ibi ti wọn wa ni Kaduna, ati ni agbegbe awọn Tiv, ni Benue, Plateau, gbogbo ibẹ lawọn Fulani onimaalu ti n pa wọn kaakiri. Bakan naa ni wọn si ti wọ ilẹ Yoruba, ti wọn n pa awọn eeyan. Ohun to waa buru, to si n mu ibẹru wa ni pe ijọba to wa lode yii ko ṣi wọn lọwọ ohun ti wọn n se yii, bi aburu yii si ti n pọ to, bẹẹ nijọba n yi oju si ẹgbẹ kan si i. Eyi ti waa jẹ ki awọn eeyan ti wọn ki i ṣe Fulani bẹrẹ si i runra ni Naijiria, ti wọn si n fọhun jade pe o da bii pe ijọba yii fẹẹ gba ilẹ to jẹ ti awọn ẹya mi-in fun awọn Fulani alarinkiri yii ni, ki wọn le ribi maa gbe, ki wọn si sọ ilẹ onilẹ di tiwọn. Yato si eyi, ọpọlọpọ ohun-ini, awọn ohun alumọọni ati ajogunba to jẹ ti awọn ẹya mi-in, paapaa ni awọn ipinlẹ wọn ni ijọba yii n fi ofin ati agidi gba sọdọ tiwọn, nigba ti wọn si mọ pe nigbẹyin, awọn Fulani ni wọn yoo fun lanfaani lati lo kinni naa. Ọna oju omi gbogbo ni orilẹ-ede yii, ijọba apapọ ni awọn yoo gba a ki wọn le gbe e si abẹ awọn eeyan wọn lati maa dari, ile ifowopamọ ilẹ wa, ileeṣẹ elepo ilẹ wa, ileeṣẹ ologun gbogbo nilẹ wa, gbogbo awọn nnkan wọnyi ni ijọba yii ti fi ọgbọn gba, ti wọn si gbe wọn si abẹ awọn eeyan lati ilẹ Hausa tabi awọn ẹya Fulani wọnyi. Ni ojoojumọ ni wọn n kowo buruku ti ko ṣee fẹnu royin jẹ.


Yato si eyi, ọpọlọpọ ohun-ini, awọn ohun alumọọni ati ajogunba to jẹ ti awọn ẹya mi-in, paapaa ni awọn ipinlẹ wọn ni ijọba yii n fi ofin ati agidi gba sọdọ tiwọn, nigba ti wọn si mọ pe nigbẹyin, awọn Fulani ni wọn yoo fun lanfaani lati lo kinni naa. Ọna oju omi gbogbo ni orilẹ-ede yii, ijọba apapọ ni awọn yoo gba a ki wọn le gbe e si abẹ awọn eeyan wọn lati maa dari, ile ifowopamọ ilẹ wa, ileeṣẹ elepo ilẹ wa, ileeṣẹ ologun gbogbo nilẹ wa, gbogbo awọn nnkan wọnyi ni ijọba yii ti fi ọgbọn gba, ti wọn si gbe wọn si abẹ awọn eeyan lati ilẹ Hausa tabi awọn ẹya Fulani wọnyi. Ni ojoojumọ ni wọn n kowo buruku ti ko ṣee fẹnu royin jẹ. Ṣugbọn bo ba ti jẹ awọn ẹya tiwọn ni wọn ko owo yii min, koda ki ariwo ọrọ naa jade, wọn yoo mọ bi wọn yoo ti pa ina rẹ mọlẹ ni. Ni ojoojumọ ni irẹjẹ naa n pọ si i loju awọn eeyan, ti wọn ko si rohun ti wọn le ṣe. Ohun kan lawọn araalu fẹẹ ṣe, iyẹn naa ni pe wọn ti mọ pe nigba ti yoo ba fi di ọdun mẹta si asiko yii, iyẹn lọdun 2023, ijọba yoo kuro lọwọ awọn eeyan ilẹ Hausa, yoo si bọ si ọwọ Ibo tabi Yoruba, awọn yoo si le fi asiko naa tun awọn nnkan ti awọn eeyan yii n bajẹ ṣe.


Ṣugbọn bo ba ti jẹ awọn ẹya tiwọn ni wọn ko owo yii min, koda ki ariwo ọrọ naa jade, wọn yoo mọ bi wọn yoo ti pa ina rẹ mọlẹ ni. Ni ojoojumọ ni irẹjẹ naa n pọ si i loju awọn eeyan, ti wọn ko si rohun ti wọn le ṣe. Ohun kan lawọn araalu fẹẹ ṣe, iyẹn naa ni pe wọn ti mọ pe nigba ti yoo ba fi di ọdun mẹta si asiko yii, iyẹn lọdun 2023, ijọba yoo kuro lọwọ awọn eeyan ilẹ Hausa, yoo si bọ si ọwọ Ibo tabi Yoruba, awọn yoo si le fi asiko naa tun awọn nnkan ti awọn eeyan yii n bajẹ ṣe. Gbogbo ohun to dorikodo, ati irẹjẹ to fẹẹ da Naijiria ru bayii, gbogbo rẹ lawọn ti wọn n woye ọrọ ni yoo yipada bi ijọba ba ti kuro lọwọ awọn eeyan yii. Ṣe gẹgẹ bii eto to wa nilẹ, bi awọn ara Guusu (Ilẹ Yoruba ati Ibo tabi Delta) ba ṣejọba tan, awọn ara Ariwa (Ilẹ Hausa) naa yoo ṣe. Gẹgẹ bi eto ti lọ yii, awọn ara ilẹ Yoruba ti ṣe, laye ijọba Ọbasanjọ, Yar’Adua naa si ti ṣe gẹgẹ bii eeyan lati Ariwa nilẹ Hausa.


Gbogbo ohun to dorikodo, ati irẹjẹ to fẹẹ da Naijiria ru bayii, gbogbo rẹ lawọn ti wọn n woye ọrọ ni yoo yipada bi ijọba ba ti kuro lọwọ awọn eeyan yii. Ṣe gẹgẹ bii eto to wa nilẹ, bi awọn ara Guusu (Ilẹ Yoruba ati Ibo tabi Delta) ba ṣejọba tan, awọn ara Ariwa (Ilẹ Hausa) naa yoo ṣe. Gẹgẹ bi eto ti lọ yii, awọn ara ilẹ Yoruba ti ṣe, laye ijọba Ọbasanjọ, Yar’Adua naa si ti ṣe gẹgẹ bii eeyan lati Ariwa nilẹ Hausa. Jonathan naa ṣe lati ilẹ Delta, ni Guusu, Buhari naa si n ṣe ijọba rẹ lọ bayii lati apa Ariwa. Bi Buhari ba kuro ni 2023, ẹtọ ni ki eeyan kan lati Guusu tun bọ sibẹ gẹgẹ bii olori ijọba. Eleyii lawọn aṣaaju Hausa wọnyi ko fẹ ko ṣẹlẹ mọ, ibi ti biliisi yoo si ti de niyẹn.


Jonathan naa ṣe lati ilẹ Delta, ni Guusu, Buhari naa si n ṣe ijọba rẹ lọ bayii lati apa Ariwa. Bi Buhari ba kuro ni 2023, ẹtọ ni ki eeyan kan lati Guusu tun bọ sibẹ gẹgẹ bii olori ijọba. Eleyii lawọn aṣaaju Hausa wọnyi ko fẹ ko ṣẹlẹ mọ, ibi ti biliisi yoo si ti de niyẹn. Nigba tọrọ naa kọkọ bẹrẹ, ti awọn eeyan lati ilẹ Hausa bẹrẹ si gbegi dina, ti wọn si n tu awọn aṣiri kan jade nipa Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, ohun tawọn eeyan kọkọ n ro ni pe Tinubu ni wọn ko fẹ, wọn yoo mu eeyan mi-in ti wọn ba fẹ lati ilẹ Yoruba, bo si jẹ apa ilẹ Ibo ni. Ṣugbọn ni bayii, ko jọ pe ohun to ṣẹlẹ ree, o jọ pe gbogbo ọna lawọn eeyan naa n wa lati fi ma gbe ijọba silẹ, ko jẹ ọdọ Hausa mi-in ni wọn yoo tun gbe kalẹ pe ko maa ṣejọba Naijria lọ ni. Iroyin ko yee pariwo orukọ Nasir El-Rufai to n ṣe gomina ipinlẹ Kaduna bayii, awọn eeyan si n fẹsun kan an pe nitori o fẹẹ di Aarẹ, ti ko si fẹ ki awọn Fulani kọyin si oun lati asiko yii lo ṣe yiju si ẹgbẹ kan bi awọn Fulani onimaaluu ṣe n fi ojoojumọ paayan ni ipinlẹ rẹ, ti ko si ri ohun kan bayii ṣe si i ju ko tun maa bu wọn lọ, pe awọn Kristẹni ni wọn kọkọ n waja wọn lọ.


Nigba tọrọ naa kọkọ bẹrẹ, ti awọn eeyan lati ilẹ Hausa bẹrẹ si gbegi dina, ti wọn si n tu awọn aṣiri kan jade nipa Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, ohun tawọn eeyan kọkọ n ro ni pe Tinubu ni wọn ko fẹ, wọn yoo mu eeyan mi-in ti wọn ba fẹ lati ilẹ Yoruba, bo si jẹ apa ilẹ Ibo ni. Ṣugbọn ni bayii, ko jọ pe ohun to ṣẹlẹ ree, o jọ pe gbogbo ọna lawọn eeyan naa n wa lati fi ma gbe ijọba silẹ, ko jẹ ọdọ Hausa mi-in ni wọn yoo tun gbe kalẹ pe ko maa ṣejọba Naijria lọ ni. Iroyin ko yee pariwo orukọ Nasir El-Rufai to n ṣe gomina ipinlẹ Kaduna bayii, awọn eeyan si n fẹsun kan an pe nitori o fẹẹ di Aarẹ, ti ko si fẹ ki awọn Fulani kọyin si oun lati asiko yii lo ṣe yiju si ẹgbẹ kan bi awọn Fulani onimaaluu ṣe n fi ojoojumọ paayan ni ipinlẹ rẹ, ti ko si ri ohun kan bayii ṣe si i ju ko tun maa bu wọn lọ, pe awọn Kristẹni ni wọn kọkọ n waja wọn lọ. Aipẹ yii ni olori ile-igbimọ aṣofin kekere tẹlẹ jade kuro ninu PDP, to ti sa lọ tẹlẹ, to ni oun pada wa sinu APC. Ohun ti awọn eeyan kọkọ gbe jade ni pe wọn fẹ ko waa ṣe igbakeji fun Tinubu lasiko ibo to n bọ ni 2023 yii ni, ṣugbọn ALAROYE ti fi ẹsẹ rẹ mulẹ pe ko si ohun to jọ bẹẹ, oun ba tirẹ wa ni, awọn kan si ti n ṣeto bi wọn yoo ti ṣe fi i ṣaaju pẹlu atilẹyin Buhari ati awọn eeyan rẹ, ti wọn yoo ni ko du ipo Aarẹ. Ko si ẹni to ti kọkọ ro pe eleyii yoo ṣee ṣe ju igba ti ẹnikan to sun mọ Buhari pẹkipẹki, ẹni ti ẹnu ti kun titi pe oun gan-an lo n dari aburo rẹ yii, nitori ẹgbọn Buhari lo n ṣe, to jade, to ni ki ijọba pa eto ki olori maa wa lati awọn ẹya ni jẹ-ki-n-jẹ rẹ, pe ẹni yoowu to ba kun oju oṣuwọn, to si ti ni iriri to to ni ki wọn maa fi ṣe Aarẹ.


Aipẹ yii ni olori ile-igbimọ aṣofin kekere tẹlẹ jade kuro ninu PDP, to ti sa lọ tẹlẹ, to ni oun pada wa sinu APC. Ohun ti awọn eeyan kọkọ gbe jade ni pe wọn fẹ ko waa ṣe igbakeji fun Tinubu lasiko ibo to n bọ ni 2023 yii ni, ṣugbọn ALAROYE ti fi ẹsẹ rẹ mulẹ pe ko si ohun to jọ bẹẹ, oun ba tirẹ wa ni, awọn kan si ti n ṣeto bi wọn yoo ti ṣe fi i ṣaaju pẹlu atilẹyin Buhari ati awọn eeyan rẹ, ti wọn yoo ni ko du ipo Aarẹ. Ko si ẹni to ti kọkọ ro pe eleyii yoo ṣee ṣe ju igba ti ẹnikan to sun mọ Buhari pẹkipẹki, ẹni ti ẹnu ti kun titi pe oun gan-an lo n dari aburo rẹ yii, nitori ẹgbọn Buhari lo n ṣe, to jade, to ni ki ijọba pa eto ki olori maa wa lati awọn ẹya ni jẹ-ki-n-jẹ rẹ, pe ẹni yoowu to ba kun oju oṣuwọn, to si ti ni iriri to to ni ki wọn maa fi ṣe Aarẹ. Ọkunrin naa mọ pe awọn ara Guusu lo gbọdọ fa Aarẹ kalẹ lasiko yii, idi to si fi n sọ bẹẹ ni pe bi eleyii ba fi le wọle, wọn yoo ni awọn ọmọ ilẹ Hausa le jade niyẹn igba to ba wu wọn lati du aarẹ. Bi awọn Hausa ba waa debẹ, ọrọ naa yoo le diẹ, nitori oju kan ni wọn yoo dibo wọn si, wọn yoo si lo ariwo pe awọn lawọn pọ ju la ti fi ṣe ojooro ibo naa si ọdọ wọn. Bi wọn ba ti fi ojoro ṣeto ibo naa si ọdọ wọn ti wọn ni ọmọ Hausa mi-in lo wọle, wọn yoo bẹrẹ si i fi ọlọpaa ati ṣọja halẹ mọ gbogbo ẹni to ba fẹẹ di wọn lọwọ, wọn yoo si ti ọpọlọpọ mọle ki ijọba wọn tuntun naa le ṣee ṣe.


Ọkunrin naa mọ pe awọn ara Guusu lo gbọdọ fa Aarẹ kalẹ lasiko yii, idi to si fi n sọ bẹẹ ni pe bi eleyii ba fi le wọle, wọn yoo ni awọn ọmọ ilẹ Hausa le jade niyẹn igba to ba wu wọn lati du aarẹ. Bi awọn Hausa ba waa debẹ, ọrọ naa yoo le diẹ, nitori oju kan ni wọn yoo dibo wọn si, wọn yoo si lo ariwo pe awọn lawọn pọ ju la ti fi ṣe ojooro ibo naa si ọdọ wọn. Bi wọn ba ti fi ojoro ṣeto ibo naa si ọdọ wọn ti wọn ni ọmọ Hausa mi-in lo wọle, wọn yoo bẹrẹ si i fi ọlọpaa ati ṣọja halẹ mọ gbogbo ẹni to ba fẹẹ di wọn lọwọ, wọn yoo si ti ọpọlọpọ mọle ki ijọba wọn tuntun naa le ṣee ṣe. Awọn kan ti wa n leri silẹ de wọn bayii pe ni ọọkan ibi ti Naijiria yoo ti fọ si wẹwẹ ree, bi iru rẹ ba fi le ṣẹlẹ lẹẹkan si i. Ohun ti yoo mu ifọsiwẹwẹ yii ṣẹlẹ ni pe ọrọ ijọba awọn Hausa-Fulani, ati ọpọlọpọ iwa irẹjẹ ati aburu wọn, nibi ti awọn mi-in ti n sọ ọ kan awọn ẹya to ku loju pe awọn lawọn ni Naijiria, awọn to ku n ba awọn ṣe e lasan ni, ti de gongo fawọn eeyan, ajaga ti wọn di ru ilu lori yii si ti di ohun ti kaluku fẹẹ yọ kuro lọrun. Ni ọsẹ to kọja yii, ẹgbẹ apapọ awọn ọmọ Yoruba ti wọn n pe ni Yoruba World Congress ti mu orukọ Yoruba wọ inu ẹgbẹ agbaye kan ti wọn n pe ni UNPO, ẹgbẹ awọn ẹya ti wọn ko ni alafẹyinti, tabi awọn ẹya ti wọn n rẹ jẹ laarin orilẹ-ede wọn. Olori ẹgbẹ Yoruba World Congress yii, Ọjọgbọn Banji Akintoye, sọ pe ohun to mu Yoruba lọ sinu ẹgbẹ yii ko ju irẹjẹ ati iwa ika ti awọn Hausa-Fulani n hu si wọn lọ.


Awọn kan ti wa n leri silẹ de wọn bayii pe ni ọọkan ibi ti Naijiria yoo ti fọ si wẹwẹ ree, bi iru rẹ ba fi le ṣẹlẹ lẹẹkan si i. Ohun ti yoo mu ifọsiwẹwẹ yii ṣẹlẹ ni pe ọrọ ijọba awọn Hausa-Fulani, ati ọpọlọpọ iwa irẹjẹ ati aburu wọn, nibi ti awọn mi-in ti n sọ ọ kan awọn ẹya to ku loju pe awọn lawọn ni Naijiria, awọn to ku n ba awọn ṣe e lasan ni, ti de gongo fawọn eeyan, ajaga ti wọn di ru ilu lori yii si ti di ohun ti kaluku fẹẹ yọ kuro lọrun. Ni ọsẹ to kọja yii, ẹgbẹ apapọ awọn ọmọ Yoruba ti wọn n pe ni Yoruba World Congress ti mu orukọ Yoruba wọ inu ẹgbẹ agbaye kan ti wọn n pe ni UNPO, ẹgbẹ awọn ẹya ti wọn ko ni alafẹyinti, tabi awọn ẹya ti wọn n rẹ jẹ laarin orilẹ-ede wọn. Olori ẹgbẹ Yoruba World Congress yii, Ọjọgbọn Banji Akintoye, sọ pe ohun to mu Yoruba lọ sinu ẹgbẹ yii ko ju irẹjẹ ati iwa ika ti awọn Hausa-Fulani n hu si wọn lọ. Ọjọgbọn naa ni lati bii ogoji ọdun bayii lawọn ẹya yii ti fa Yoruba sẹyin, ti wọn si di wọn lọwọ, ti wọn ko jẹ ki wọn dagba soke mọ, ti wọn ko gbogbo ohun-ini Yoruba sabẹ wọn, ti wọn si n lo o bi wọn ti fẹ, to si jẹ bi wọn ba lo o titi naa, wọn yoo pada ba a jẹ ni. Ọjọgbọn naa ni awọn Hausa-Fulani wọnyi ko ni eto fun Yoruba, ohun ti wọn n tori ẹ ṣe Naijiria ni tiwọn ko ju ki wọn fawọn mi-in ṣe ẹru lọ, nigba ti Yoruba ko si ni i ṣe ẹru ẹni kan, o di dandan ki wọn jade wọọrọ kuro ni Naijiria, lai ni i mu ija dani rara. Lọjọ ti awọn lọ yii naa ni awọn Biafra lọ sibi ipade UNPO yii, ọjọ yii kan naa ni wọn si gba awọn naa wọle sinu ẹgbẹ yii, ẹjọ kan naa ti awọn paa ro fun wọn nibẹ ni pe Naijiria n rẹ awọn jẹ, awọn ko ṣe mọ, ifiyajẹni naa pọ, bi wọn ko ba si jẹ ki awọn jade kuro ni Naijiria wọọrọ, ọrọ naa le dogun lawọn ṣe wa sinu ẹgbẹ agbaye yii.


Ọjọgbọn naa ni lati bii ogoji ọdun bayii lawọn ẹya yii ti fa Yoruba sẹyin, ti wọn si di wọn lọwọ, ti wọn ko jẹ ki wọn dagba soke mọ, ti wọn ko gbogbo ohun-ini Yoruba sabẹ wọn, ti wọn si n lo o bi wọn ti fẹ, to si jẹ bi wọn ba lo o titi naa, wọn yoo pada ba a jẹ ni. Ọjọgbọn naa ni awọn Hausa-Fulani wọnyi ko ni eto fun Yoruba, ohun ti wọn n tori ẹ ṣe Naijiria ni tiwọn ko ju ki wọn fawọn mi-in ṣe ẹru lọ, nigba ti Yoruba ko si ni i ṣe ẹru ẹni kan, o di dandan ki wọn jade wọọrọ kuro ni Naijiria, lai ni i mu ija dani rara. Lọjọ ti awọn lọ yii naa ni awọn Biafra lọ sibi ipade UNPO yii, ọjọ yii kan naa ni wọn si gba awọn naa wọle sinu ẹgbẹ yii, ẹjọ kan naa ti awọn paa ro fun wọn nibẹ ni pe Naijiria n rẹ awọn jẹ, awọn ko ṣe mọ, ifiyajẹni naa pọ, bi wọn ko ba si jẹ ki awọn jade kuro ni Naijiria wọọrọ, ọrọ naa le dogun lawọn ṣe wa sinu ẹgbẹ agbaye yii. Ṣe ko too di asiko yii ni ẹgbẹ awọn ọdọ ilẹ Ibo naa ti wa, ti wọn ti n sọ pe awọn ki i ṣe ọmọ Naijiria, Biafra lawọn, iyẹn ẹgbẹ MASSOB ti Nnamdi Kanu jẹ olori wọn. Awọn yii ti ja, ti wọn si ti fi gba kan koju ijọba Buhari yii, wọn ti da aṣọ ṣọja wọn pada si aṣọ ọlọpaa tiwọn, wọn si ṣe owo Biafra ti wọn ni awọn yoo maa na. Ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ ọmọ Yoruba naa ni wọn wa lẹyin odi, ti wọn ni afi ki Yoruba kuro ni Naijiria, bẹẹ ni awọn ọmọ Naija-Dẹlta ati awọn aṣaaju wọn pọ ti wọn ni awọn ko ṣe Naijiria yii mọ.


Ṣe ko too di asiko yii ni ẹgbẹ awọn ọdọ ilẹ Ibo naa ti wa, ti wọn ti n sọ pe awọn ki i ṣe ọmọ Naijiria, Biafra lawọn, iyẹn ẹgbẹ MASSOB ti Nnamdi Kanu jẹ olori wọn. Awọn yii ti ja, ti wọn si ti fi gba kan koju ijọba Buhari yii, wọn ti da aṣọ ṣọja wọn pada si aṣọ ọlọpaa tiwọn, wọn si ṣe owo Biafra ti wọn ni awọn yoo maa na. Ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ ọmọ Yoruba naa ni wọn wa lẹyin odi, ti wọn ni afi ki Yoruba kuro ni Naijiria, bẹẹ ni awọn ọmọ Naija-Dẹlta ati awọn aṣaaju wọn pọ ti wọn ni awọn ko ṣe Naijiria yii mọ. Ohun tawọn agba, ati awọn ọjọgbọn aye waa n tẹ wọn lẹsẹ si, ohun ti wọn n tori rẹ da wọn duro naa ni ibo ọdun 2023, pe ki wọn ni suuru, ẹya mi-in yoo gbajọba Naijiria nigba naa, ohun gbogbo yoo si yipada. Ṣugbọn kinni naa ni ko fẹẹ ṣee ṣe yii, bi ko ba si ti ṣee ṣe, Naijiria yii le fọ si wẹwẹ ko too digba naa, tabi nigba naa gan-an. Ki eku ile gbọ, ko sọ fun toko o.


Ohun tawọn agba, ati awọn ọjọgbọn aye waa n tẹ wọn lẹsẹ si, ohun ti wọn n tori rẹ da wọn duro naa ni ibo ọdun 2023, pe ki wọn ni suuru, ẹya mi-in yoo gbajọba Naijiria nigba naa, ohun gbogbo yoo si yipada. Ṣugbọn kinni naa ni ko fẹẹ ṣee ṣe yii, bi ko ba si ti ṣee ṣe, Naijiria yii le fọ si wẹwẹ ko too digba naa, tabi nigba naa gan-an. Ki eku ile gbọ, ko sọ fun toko o.


Awọn ọlọpaa n wa Lawal, wọn lo fipa ba ọmọ ọdun mẹrinlelogun sun n’Itele

Adefunke Adebiyi Kọmandi ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti fi orukọ ọkunrin kan, Adewumi Lawal, sita bayii pe awọn n wa a lati waa ṣalaye ara ẹ lori ẹsun ifipabanilopọ. Ọmọbinrin ọmọ ọdun mẹrindinlogun (16), ni wọn lo wọle tọ lọjọ kẹfa, oṣu kẹfa, ọdun yii, to fipa ba a lo pọ nile wọn to wa n’Itele, Ado-Odo/ Ọta, nipinlẹ Ogun. Tulaasi ni Lawal ti wọn ni onimọ-ẹrọ ni, fi wọle awọn ọmọ naa lọ lasiko ti iya wọn ko si nile. Niṣe lo gbe bẹnṣi, to la mọ ọn ilẹkun ile wọn, to si wọle. Nigba naa lo ki ọmọbinrin ọhun mọlẹ, to fi aṣọ di i lẹnu (bọmọ naa ṣe ṣalaye), to si gba ibale rẹ pẹlu ibasun to le. Ọjọ keji ọjọ naa lo ti sa lọ nile, wọn ko si ti i ri i titi dasiko yii.


Niṣe lo gbe bẹnṣi, to la mọ ọn ilẹkun ile wọn, to si wọle. Nigba naa lo ki ọmọbinrin ọhun mọlẹ, to fi aṣọ di i lẹnu (bọmọ naa ṣe ṣalaye), to si gba ibale rẹ pẹlu ibasun to le. Ọjọ keji ọjọ naa lo ti sa lọ nile, wọn ko si ti i ri i titi dasiko yii. Wọn lo ni oun ko ṣe nnkan kan fọmọ naa, oun ba a nibi ti aburo rẹ ti n ba a sun ni, o si ro pe oun yoo sọrọ naa fun iya wọn, iyẹn lo ṣe parọ mọ oun. Lawal niyawo nile, ọdun keji to si ti tirafu ree. Ọjọ keji to de lati ilu to lọ ni wọn lo ba ọmọde sun yii, bo si ti di ọjọ kẹta rẹ lo tun ti sa lọ nile.


Wọn lo ni oun ko ṣe nnkan kan fọmọ naa, oun ba a nibi ti aburo rẹ ti n ba a sun ni, o si ro pe oun yoo sọrọ naa fun iya wọn, iyẹn lo ṣe parọ mọ oun. Lawal niyawo nile, ọdun keji to si ti tirafu ree. Ọjọ keji to de lati ilu to lọ ni wọn lo ba ọmọde sun yii, bo si ti di ọjọ kẹta rẹ lo tun ti sa lọ nile. DSP Oyeyẹmi ti ni afi ko tete waa fa ara ẹ kalẹ, nitori orukọ ẹ ti wọnu iwe awọn tijọba n wa. O lawọn mọ pe Pọtakọọtu lo wa, ọwọ awọn yoo too ba a ṣinkun


DSP Oyeyẹmi ti ni afi ko tete waa fa ara ẹ kalẹ, nitori orukọ ẹ ti wọnu iwe awọn tijọba n wa. O lawọn mọ pe Pọtakọọtu lo wa, ọwọ awọn yoo too ba a ṣinkun


Ounjẹ ọdun ni wọn ni ki Bimpe lọọ gbe fun Waheed, lo ba fipa ba a lo pọ n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Lalẹ ọjọ ọdun Ileya to kọja, nigba ti gbogbo Musulumi ti n dupẹ pe Ọlọrun jẹ ki ọdun ọdun yii ṣoju ẹmi awọn, ẹkun lọmọdebinrin kan, Adebimpe, sun sùn mọju ọjọ keji. Ki i ṣe pe ẹnikan na an tabi febi pa a, bọọda kan laduugbo wọn, Waheed Ògúndélé, lo fipa ba a laṣepọ. Ounjẹ ọdun ni wọn ni ki Bimpe, ẹni ta a fi ojulowo orukọ ẹ bo laṣiiri lọọ gbe fun ọkunrin naa, Waheed Ogundele to jẹ alabaagbe wọn laduugbo Ologunẹru, n’Ibadan, lalẹ ọjọ naa (ọjọ Jimọ to kọja), n ni jagunlabi ba gba ounjẹ silẹ, lo ba fipa ba ọmọọlọmọ laṣepọ. Lẹyin tọkunrin yii ti sa lọ mọ awọn ẹbi ọmọ naa nibi ti wọn ti n gbiyanju lati fa a le awọn agbofinro lọwọ, ọwọ awọn ọlọpaa pada tẹ ẹ, o si ti wa ninu ahamọ wọn bayii fun iwadii. Mọlẹbi ọmọdebinrin naa to n jẹ Mahmud ṣalaye pe oun niya wọn sọ pe ko lọọ wo aunti ẹ wa nigba ti wọn ko tete ri i (Bimpe) ko de lati ibi ti wọn ran an, n loun ba pade ọmọbinrin naa to n sunkun bọ latinu ile Waheed. Njẹ ki lo ṣẹlẹ, o ni bọọda Waheed fipa ba oun laṣepọ.


Lẹyin tọkunrin yii ti sa lọ mọ awọn ẹbi ọmọ naa nibi ti wọn ti n gbiyanju lati fa a le awọn agbofinro lọwọ, ọwọ awọn ọlọpaa pada tẹ ẹ, o si ti wa ninu ahamọ wọn bayii fun iwadii. Mọlẹbi ọmọdebinrin naa to n jẹ Mahmud ṣalaye pe oun niya wọn sọ pe ko lọọ wo aunti ẹ wa nigba ti wọn ko tete ri i (Bimpe) ko de lati ibi ti wọn ran an, n loun ba pade ọmọbinrin naa to n sunkun bọ latinu ile Waheed. Njẹ ki lo ṣẹlẹ, o ni bọọda Waheed fipa ba oun laṣepọ. Mahmud ṣalaye pe “Nigba ta a fẹẹ maa lọọ kirun ni mọṣlalaṣi ni mo gbọ ti iya ẹ (Iya Bimpe) sọ pe ko lọọ gbe ounjẹ fun ẹnikan (Waheed). Wọn waa ni ki n lọọ wo o wa nigba ti ko tete pada de. “Mo pade ẹ to n sunkun bọ, bẹẹ lẹjẹ n ṣan jade lati oju ara ẹ.


Mahmud ṣalaye pe “Nigba ta a fẹẹ maa lọọ kirun ni mọṣlalaṣi ni mo gbọ ti iya ẹ (Iya Bimpe) sọ pe ko lọọ gbe ounjẹ fun ẹnikan (Waheed). Wọn waa ni ki n lọọ wo o wa nigba ti ko tete pada de. “Mo pade ẹ to n sunkun bọ, bẹẹ lẹjẹ n ṣan jade lati oju ara ẹ. Mo ni ki lo ṣe e, o ni Bọda Waheed lo fipa ba oun laṣepọ. Ṣugbọn awọn ọrẹ Waheed ko jẹ ka ri i mu, niṣe ni wọn fẹyin pọ ọn titi to fi sa lọ mọ wa lọwọ. ”Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fakọroyin wa, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe ‘ọwọ wa (awọn ọlọpaa) ti tẹ afurasi ọdaran naa, o si ti wa ni CID (ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii iṣẹlẹ ọdaran) ni Iyaganku, n’Ibadan bayii.”


Mo ni ki lo ṣe e, o ni Bọda Waheed lo fipa ba oun laṣepọ. Ṣugbọn awọn ọrẹ Waheed ko jẹ ka ri i mu, niṣe ni wọn fẹyin pọ ọn titi to fi sa lọ mọ wa lọwọ. ”Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fakọroyin wa, Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe ‘ọwọ wa (awọn ọlọpaa) ti tẹ afurasi ọdaran naa, o si ti wa ni CID (ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii iṣẹlẹ ọdaran) ni Iyaganku, n’Ibadan bayii.”


Ọwọ tẹ ọkan ninu awọn ajinigbe to n fi mọto gbero ni garaaji Iwo Road, n’Ibadan (Fidio)

Ọlawale Ajao, Ibadan Ori lo ko awọn ero inu ọkọ kan yọ n’Ibadan lonii, ọkọ ero ni wọn wọ ni garaaji Eko to wa laduugbo Iwo Road, n’Ibadan, lai mọ pe awọn ajinigbe lo waa fi mọto ọhun gbero nibẹ. Bo tilẹ jẹ pe garaaji ti wọn ti n wọkọ Ikọtun (Eko) laduugbo Iwo Road, n’Ibadan, lawọn ero naa ti wọkọ Eko, ọtọ lọna ti dẹrẹba mori le. Nigba ti awọn ero inu ọkọ yoo si fi mọ ohun to n ṣẹlẹ, wọn ti ba ara wọn l’Akinyẹle, agbegbe ti oriṣiiriṣii ipaniyan ti n ṣẹlẹ n’Ibadan lẹnu ọjọ mẹta yii. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, awọn ero to n ti ile ọdun bọ pọ ni garaaji ọhun lonii, eyi ni ko jẹ ki awọn alaṣẹ garaaji naa maa tọpinpin awọn awakọ to n ko ero nibẹ, bi dẹrẹba kan ba ti debẹ lati gbero, wọn ki i yẹ wọn lọwọ ẹ wo nigba ti iru ẹni bẹẹ ba ti fun wọn lowo. Bi awọn ero inu ọkọ ẹlẹni mẹrinla yii ṣe wọkọ ni garaaji ọhun pẹlu ifọkanbalẹ ree lai mọ pe ajinigbe lo gbe ọkọ wa si garaaji naa lati gbero. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọkan ninu awọn tori ko yọ ninu ewu naa, Abilekọ Sulaiman Rukayat Babayọde, ṣalaye pe “a de garaaji Iwo Road, nibi ti wọn ti n wọ mọto Ikọtun.


Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, awọn ero to n ti ile ọdun bọ pọ ni garaaji ọhun lonii, eyi ni ko jẹ ki awọn alaṣẹ garaaji naa maa tọpinpin awọn awakọ to n ko ero nibẹ, bi dẹrẹba kan ba ti debẹ lati gbero, wọn ki i yẹ wọn lọwọ ẹ wo nigba ti iru ẹni bẹẹ ba ti fun wọn lowo. Bi awọn ero inu ọkọ ẹlẹni mẹrinla yii ṣe wọkọ ni garaaji ọhun pẹlu ifọkanbalẹ ree lai mọ pe ajinigbe lo gbe ọkọ wa si garaaji naa lati gbero. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọkan ninu awọn tori ko yọ ninu ewu naa, Abilekọ Sulaiman Rukayat Babayọde, ṣalaye pe “a de garaaji Iwo Road, nibi ti wọn ti n wọ mọto Ikọtun. Inu garaaji gan-an gan-an la ti wọ mọto. Eeyan meji meji lọkọ to lọ ṣaaju wa gbe. Nigba ti eleyii de, o ni eeyan mẹta mẹta loun maa gbe sori aga kọọkan.


Inu garaaji gan-an gan-an la ti wọ mọto. Eeyan meji meji lọkọ to lọ ṣaaju wa gbe. Nigba ti eleyii de, o ni eeyan mẹta mẹta loun maa gbe sori aga kọọkan. Ẹnikan mu iṣẹ kan wa fun awakọ yẹn pe ko ba oun fun ẹnikan l’Ekoo, ẹni yẹn ni ki dẹrẹba mu nọnba foonu rẹ wa ki oun le pe e to ba ti jiṣẹ, o loun ko gba mẹseeji, o kan maa fi asiko oun ṣofo ni. Gbogbo bi wọn ṣe n sọrọ yẹn lọwọ, mo ti n ka Kuraani. Ti emi ba ti wọkọ bẹẹ yẹn, ma a kọkọ gbe Kuraani, ma a ṣadua.


Ẹnikan mu iṣẹ kan wa fun awakọ yẹn pe ko ba oun fun ẹnikan l’Ekoo, ẹni yẹn ni ki dẹrẹba mu nọnba foonu rẹ wa ki oun le pe e to ba ti jiṣẹ, o loun ko gba mẹseeji, o kan maa fi asiko oun ṣofo ni. Gbogbo bi wọn ṣe n sọrọ yẹn lọwọ, mo ti n ka Kuraani. Ti emi ba ti wọkọ bẹẹ yẹn, ma a kọkọ gbe Kuraani, ma a ṣadua. nibi ti mo ti n ka Kuraani lọwọ ni mo gbọ tẹnikan beere pe dẹrẹba, ọna ibo lẹ n gbe wa lọ yii, o ni a ti fẹẹ de Toll Gate Abẹokuta. Nigba ti mo maa gboju soke, mo ri i pe a ti wa nibi ti wọn n pe l’Aba-Odo, l’Akinyẹle. Mo ni ki la n ṣe nibi.


nibi ti mo ti n ka Kuraani lọwọ ni mo gbọ tẹnikan beere pe dẹrẹba, ọna ibo lẹ n gbe wa lọ yii, o ni a ti fẹẹ de Toll Gate Abẹokuta. Nigba ti mo maa gboju soke, mo ri i pe a ti wa nibi ti wọn n pe l’Aba-Odo, l’Akinyẹle. Mo ni ki la n ṣe nibi. Mo mọ ọna ibẹ yẹn nitori agbegbe yẹn lemi n gbe ni temi. “Awakọ yẹn ni oun ko mọna ni. Bẹẹ, awakọ ero lo pera ẹ, o si ni oun ṣẹṣẹ ti Eko de laaarọ yii ni.


Mo mọ ọna ibẹ yẹn nitori agbegbe yẹn lemi n gbe ni temi. “Awakọ yẹn ni oun ko mọna ni. Bẹẹ, awakọ ero lo pera ẹ, o si ni oun ṣẹṣẹ ti Eko de laaarọ yii ni. A ni ọna eleyii ki i maa ṣe ọna Abẹokuta, bi ko ṣe mọ nnkan to maa sọ mọ niyẹn, o waa ni ka jẹ ki oun tọọnu pada. Ba a ṣe pariwo pe ko sọ wa kalẹ niyẹn. “Nigba ti iya kan beere pe ki ni ilẹkẹ te ẹ wọ sọwọ yẹn n ṣe lọwọ yin, bo ṣe sare ja ilẹkẹ yẹn sọnu niyẹn.


A ni ọna eleyii ki i maa ṣe ọna Abẹokuta, bi ko ṣe mọ nnkan to maa sọ mọ niyẹn, o waa ni ka jẹ ki oun tọọnu pada. Ba a ṣe pariwo pe ko sọ wa kalẹ niyẹn. “Nigba ti iya kan beere pe ki ni ilẹkẹ te ẹ wọ sọwọ yẹn n ṣe lọwọ yin, bo ṣe sare ja ilẹkẹ yẹn sọnu niyẹn. Ba a ṣe pariwo le e lori niyẹn ti awọn fijilante fi de ti wọn ko gbogbo wa. Awọn ọlọpaa ti mu ọkunrin yẹn naa. “Aaye ero mẹtala lo wa ninu ọkọ yẹn.


Ba a ṣe pariwo le e lori niyẹn ti awọn fijilante fi de ti wọn ko gbogbo wa. Awọn ọlọpaa ti mu ọkunrin yẹn naa. “Aaye ero mẹtala lo wa ninu ọkọ yẹn. Awa ta a wa ninu mọto yẹn to ogun, nitori awọn kan gbe ara wọn lẹsẹ, emi paapaa gbe ọmọ lọwọ. “Ọtọ ni nọmba to kọ sinu iwe. Nigba ti wọn pe nọmba to kọ sinu iwe ti awa ero kọ silẹ, ẹni to gbe e sọ pe oun wa ni Berger.


Awa ta a wa ninu mọto yẹn to ogun, nitori awọn kan gbe ara wọn lẹsẹ, emi paapaa gbe ọmọ lọwọ. “Ọtọ ni nọmba to kọ sinu iwe. Nigba ti wọn pe nọmba to kọ sinu iwe ti awa ero kọ silẹ, ẹni to gbe e sọ pe oun wa ni Berger. Awakọ yii ti wa lakata awọn agbofinro bayii, nibi to ti n ṣalaye ohun to mọ nipa iṣẹlẹ naa. SP Olugbenga Fadeyi ti i ṣe agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ lo fidi ẹ mulẹ bẹẹ fakọroyin wa. Ẹ wo fidio alaye tawọn ero ọkọ ṣe:


Awakọ yii ti wa lakata awọn agbofinro bayii, nibi to ti n ṣalaye ohun to mọ nipa iṣẹlẹ naa. SP Olugbenga Fadeyi ti i ṣe agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ lo fidi ẹ mulẹ bẹẹ fakọroyin wa. Ẹ wo fidio alaye tawọn ero ọkọ ṣe:


Ijọba ti ileewe meji to ṣẹ sofin Korona pa l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Laarin wakati diẹ tawọn ile-ẹkọ di ṣiṣi pada nipinlẹ Ondo, ijọba ti pasẹ pe ki wọn ti ile-iwe girama meji pa lori ẹsun ṣiṣe lodi sofin ati ilana arun Korona. Awọn ile-iwe mejeeji tọrọ kan ni ileewe girama CAC to wa loju ọna Akurẹ si Ondo, ati Akurẹ Academy, to wa l’Ọba-Ile. Akọwe agba fun ileesẹ to n ri seto ẹkọ nipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Akin Asaniyan to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ ni ohun to ṣokunfa igbesẹ yii ko sẹyin bawọn olori ileewe mejeeji ṣe kuna lati tẹle gbogbo alakalẹ tijọba fun wọn. Awọn akẹkọọ ileewe wọnyi lo ni awọn ri ti wọn n rin kiri igboro lasiko to yẹ ki wọn wa ninu kilaasi wọn nigba ti wọn da awọn mi-in sita lati maa ge koriko to wa ninu ọgba ati ayika ileewe. Ọgbẹni Asaniyan ni ijọba ko ni i fojuure wo ileewe to ba ru eyikeyii ninu ofin ati ilana tijọba fi lelẹ lori ajakalẹ arun Korona to n ṣoro bii agbọn lọwọ.


Adams di alaga ẹgbẹ PDP l’Ondo

Nibi idibo ẹgbẹ oṣelu PDP ipinlẹ Ondo to waye lonii niluu Akurẹ, nipinlẹ Ondo, ni awọn olukopa ti dibo yan Họarebu Fatai Adams gẹgẹ bii alaga ẹgbẹ naa tuntun. Lasiko ibo to waye naa ni Fatai ti fi ẹyin awọn oludije ẹgbẹ ẹ gbolẹ pẹlu bo ṣe ni ibo ẹgbẹrun kan ati ọọdunrun le metalelogoji (1, 443), nigba ti alatako rẹ to sun mọ ọn ju, Alongẹ Denis, ni ọọdunrun ati mọkandinlaaadọrin (369). Ibo mẹtalelaaadọta ni wọn fagi le. Lẹyin ti wọn ka ibo tan ni wọn kede Adams gẹgẹ bii alaga tuntun fun ẹgbẹ PDP l’Ondo.


O ṣẹlẹ! Igbakeji gomina Kwara atiyawo ẹ ko arun Korona

Stephen Ajagbe, Ilọrin Iroyin to tẹ wa lọwọ lọsan-an oni, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni pe Igbakeji Gomina Kwara, Kayọde Alabi ati rẹ, Abilekọ Abieyuwa Alabi, ti ko arun Korona. Atẹjade kan ti akọwe iroyin to tun jẹ alukoro igbimọ to n gbogun ti arun naa nipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Rafiu Ajakaye, fi sita sọ pe awọn mejeeji lo ṣe ayẹwo to fi han pe wọn ti lugbadi arun naa, wọn si ti wa nibi ti wọn ti n gba itọju. Ajakaye ni awọn eleto ilera ti n tọpinpin gbogbo awọn to ti ni ibaṣepọ pẹlu awọn mejeeji lẹnu ọjọ mẹta yii. Ijọba waa gbadura ki Ọlọrun fun tọkọ-taya naa lalaafia. Alabi ni alaga igbimọ amuṣẹya to n gbogun ti arun Koronafairọọsi nipinlẹ Kwara.


Mọto takiti ni marosẹ-Eko s’Ibadan, ọmọ irinsẹ atawọn meji mi-in ku

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lọsan-an oni yii ti i ṣe ọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọjọ kẹrin, oṣu kẹjọ yii, eeyan mẹta lo doloogbe loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan. Ọkọ akero Mazda kan ni taya rẹ fọ lojiji, bi mọto naa ṣe gbokiti niyẹn, to di pe ọmọ irinsẹ, ọmọ ọdun mẹfa kan ati agbalagba obinrin kan jade laye. Ipinlẹ Kwara ni mọto naa ti nọmba ẹ jẹ FUF 109 ZD ti n bọ gẹgẹ bi Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi ṣe ṣalaye fun ALAROYE. Nigba to de agbegbe Youth Camp, ni nnkan bii aago meji kọja iṣẹju marun-un ni taya ọkọ naa fọ lori ere, eyi to fa ki mọto ọhun bẹrẹ si i gbokiti, asiko naa leeyan mẹfa fara pa, ti eeyan mẹta si ku. Ileegbokuu-si Fakọya, ni Ṣagamu, ni Akinbiyi sọ pe awọn yoo ko awọn oku naa lọ, nigba ti awọn to ṣeṣe ti n gba itọju ni ọsibitu Idera.


Ijamba mọto ti paayan mẹta ni Dọpẹmu

Faith Adebọla, Eko Ijamba ọkọ ayọkẹlẹ to ṣẹlẹ ni nnkan bii aago meji ọsan ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ti mu ẹmi eeyan mẹta lọ lẹyẹ-o-sọka nibudokọ Cement, lagbegbe Iyana Dọpẹmu, bẹẹ lawọn mẹta mi-in ṣi wa ni bi-yoo-ku bi-yoo-ye. Ọkọ ayọkẹlẹ SUV kan la gbọ pe o sare asapajude, to si lọọ sọri mọ tirela to n lọ niwaju ẹ lọna marosẹ Abẹokuta si Eko, ti eyi si ti fa sun-kẹrẹ fa-kẹrẹ rẹpẹtẹ loju ọna naa, bo tilẹ jẹ pe awọn ẹṣọ oju popo ti n ṣiṣẹ gfidigidi lati mu ki lilọ bibọ ọkọ sunwọn si i. Alukoro fun ileeṣẹ to n ri si igbokegbodo ọkọ nipinlẹ Eko (LASTMA), Ọgbẹni Olumide Filade, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o sọ pe awọn ti ko awọn oloogbe naa lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa nitosi, wọn si ti ko awọn to fara gbọgbẹ lọ sọsibitu pẹlu.


Eyitayọ Jẹgẹdẹ ṣabẹwo si Mimiko l’Ondo

Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni oludije sipo gomina ninu ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ondo, Eyitayọ Jẹgẹdẹ, ṣabẹwo si gomina ipinlẹ Ondo tẹlẹ, Oluṣẹgun Mimiko, nile rẹ to wa niluu Ondo. ALAROYE gbọ pe abẹwo naa ni i ṣe pẹlu idibo gomina to n bọ ninu oṣu kẹwaa, ọdun yii. Ọkunrin fẹ ki ọga oun ṣatilẹyin fun oun ninu eto idibo naa ki oun le ṣaṣeyọri ninu eto idibo naa. Bo tilẹ jẹ pe Oluṣẹgun Mimiko lo fa Jẹgẹdẹ kalẹ lasiko idibo to kọja, to si ṣe ipolongo ibo fun un, ṣugbọn gbogbo wahala naa ko so eeso rere, nitori Rotimi Akeredolu lo pada wọle idibo naa, to si n ṣe gomina lọ titi di ba a ṣe n sọ yii. Lẹyin idibo naa ni Mimiko fi ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ, to si lọọ darapọ mọ ẹgbẹ Zenith Labour Party, nibi to wa di bi a ṣe n sọ yii. Eyi lo fa a ti ọkunrin to ti ṣe kọmiṣanna ninu ijọba Mimiko yii fi n beere atilẹyin ọga rẹ, ko le ṣe aṣeyọri ninu eto idibo naa.


Eyitayọ Jẹgẹdẹ ṣabẹwo si Mimiko l’Ondo

Bo tilẹ jẹ pe Oluṣẹgun Mimiko lo fa Jẹgẹdẹ kalẹ lasiko idibo to kọja, to si ṣe ipolongo ibo fun un, ṣugbọn gbogbo wahala naa ko so eeso rere, nitori Rotimi Akeredolu lo pada wọle idibo naa, to si n ṣe gomina lọ titi di ba a ṣe n sọ yii. Lẹyin idibo naa ni Mimiko fi ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ, to si lọọ darapọ mọ ẹgbẹ Zenith Labour Party, nibi to wa di bi a ṣe n sọ yii. Eyi lo fa a ti ọkunrin to ti ṣe kọmiṣanna ninu ijọba Mimiko yii fi n beere atilẹyin ọga rẹ, ko le ṣe aṣeyọri ninu eto idibo naa. Loootọ ni awọn mejeeji ko sọ ohun ti wọn sọ nibi ipade naa fawọn oniroyin, ṣugbọn awọn to mọ bo ṣe n lọ ṣalaye fun ALAROYE pe atilẹyin ọga rẹ ni Jẹgẹdẹ waa beere. Ohun ti awọn eeyan n sọ ni pe pẹlu bi Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, Agboọla Ajayi, ṣe fẹẹ dara pọ mọ ẹgbẹ oṣelu ZLP ti Mimiko n dari nipinlẹ Ondo, yoo ṣoro ko too ṣatilẹyin fun ọkunrin naa.


Eyitayọ Jẹgẹdẹ ṣabẹwo si Mimiko l’Ondo

Loootọ ni awọn mejeeji ko sọ ohun ti wọn sọ nibi ipade naa fawọn oniroyin, ṣugbọn awọn to mọ bo ṣe n lọ ṣalaye fun ALAROYE pe atilẹyin ọga rẹ ni Jẹgẹdẹ waa beere. Ohun ti awọn eeyan n sọ ni pe pẹlu bi Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, Agboọla Ajayi, ṣe fẹẹ dara pọ mọ ẹgbẹ oṣelu ZLP ti Mimiko n dari nipinlẹ Ondo, yoo ṣoro ko too ṣatilẹyin fun ọkunrin naa.


Gomina Kwara gbe igbimọ oluwadii dide lori owo ti wọn lo n poora nijọba ibilẹ

Stephen Ajagbe, Ilọrin Latari iroyin to n kaakiri igboro pe awọn alaṣẹ ijọba kan n yọ miliọnu lọna ọọdunrun-un naira (N300,000) loṣooṣu laṣuwọn awọn ijọba ibilẹ ipinlẹ Kwara, Gomina Abdulrahman Abdulrazaq ti gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii ọrọ naa. Igbimọ ọhun ti Adajọ Matthew Ọlabamiji Adewara (to ti fẹyinti) jẹ alaga rẹ ni yoo ṣewadii lori iye tawọn ijọba ibilẹ mẹrindinlogun to wa ni Kwara ti gba lati ọwọ ijọba apapọ ati iye ti wọn pin ninu owo tijọba n pa wọle labẹle, bẹrẹ lati ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu karun-un, ọdun to kọja. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti akọwe iroyin gomina, Ọgbẹni Rafiu Ajakaye, gbe sita lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, ana, awọn ọmọ igbimọ yooku ni: Abilekọ Sabitiyu Grillo ti yoo ṣe akọwe igbimọ naa, awọn aṣoju ẹka ọtẹlẹmuyẹ (DSS) ati ileeṣẹ ọlọpaa, Abilekọ Titilayọ Adedeji, Alaaji Baba Ibrahim, Amofin Aisha Bello Mohammed ati Alhaja Asmau Apalando. Lara ojuṣe igbimọ naa tun ni lati tọpinpin bi awọn ijọba ibilẹ ṣe na gbogbo owo to wọle sapo wọn lati ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu karun-un, ọdun 2019. Bakan naa ni wọn yoo ṣewadii boya ijọba ti ya owo kankan lati sanwo oṣu latigba to ti dori aleefa. Gomina Abdulrahman ni gbedeke ọsẹ meji ni igbimọ naa ni lati pari iṣẹ naa ki wọn si fi abajade wọn sọwọ sijọba.


Lara ojuṣe igbimọ naa tun ni lati tọpinpin bi awọn ijọba ibilẹ ṣe na gbogbo owo to wọle sapo wọn lati ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu karun-un, ọdun 2019. Bakan naa ni wọn yoo ṣewadii boya ijọba ti ya owo kankan lati sanwo oṣu latigba to ti dori aleefa. Gomina Abdulrahman ni gbedeke ọsẹ meji ni igbimọ naa ni lati pari iṣẹ naa ki wọn si fi abajade wọn sọwọ sijọba. Laipẹ yii ni kọmiṣanna meji labẹ ijọba Abdulrahman kọju ija sira lori owo ti wọn nijọba n yọ loṣooṣu lapo awọn ijọba ibilẹ. Bo tilẹ jẹ pe ijọba ti ni ko sohun to jọ bẹẹ, sibẹ awọn araalu, paapaa ẹgbẹ oṣelu alatako, ko janu lori ọrọ naa, wọn ni iwadii to peye gbọdọ waye lori ẹ.


Laipẹ yii ni kọmiṣanna meji labẹ ijọba Abdulrahman kọju ija sira lori owo ti wọn nijọba n yọ loṣooṣu lapo awọn ijọba ibilẹ. Bo tilẹ jẹ pe ijọba ti ni ko sohun to jọ bẹẹ, sibẹ awọn araalu, paapaa ẹgbẹ oṣelu alatako, ko janu lori ọrọ naa, wọn ni iwadii to peye gbọdọ waye lori ẹ.


Bamgboye ku lojiji nitori jibiti miliọnu marun-un ti Peter lu oun atiyawo ẹ l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Peter Gbese, ẹni ọdun mẹtadinlogoji (37), ki i ṣe ọmọ Naijiria, ilẹ Olominira Benin ni wọn ti bi i. Ṣugbọn o ti ilu naa waa ṣe gbaju-ẹ miliọnu marun-un naira fawọn tọkọ-taya Alao Bamgboye tawọn jẹ ọmọ orilẹ-ede yii, ti wọn si n gbe niluu Abẹokuta. Ọrọ ti bọ sori tan ki aṣiri yii too tu, nitori Ọgbẹni Alao Bamgboye ko tilẹ si laye mọ ni tiẹ, jibiti ti Peter lu u lo ko ẹmi ẹ soke, to fi di pe ọkunrin naa ku iku ojiji. Iyawo rẹ lo ṣẹṣẹ lọọ ṣalaye ni teṣan ọlọpaa Sabo, pe ọdun karun-un ree toun atọkọ oun ti mọ Peter Gbese. O ni latigba naa lo ti n tu awọn jẹ bii iṣu, to n gbowo lọwọ awọn nitori ajalu kan to ni yoo ja lu awọn pẹlu awọn ọmọ awọn bawọn ko ba tete mu owo wa fun iṣẹ kan toun yoo ṣe lati mu wahala naa kuro. Obinrin naa sọ fawọn ọlọpaa pe ẹru ohun to ni yoo ṣẹlẹ naa lo ba oun atọkọ oun tawọn fi n fun un lowo naa diẹdiẹ titi ti miliọnu marun-un fi pe ṣangiliti. O ni Gbese mu awọn lọ si Benin, o gbe posi kan fawọn pe oun atọkọ oun ko gbọdọ ṣi i boun ko ba paṣẹ bẹẹ fawọn, n lawọn ba n tọju posi naa bii ọmọ.


O ni latigba naa lo ti n tu awọn jẹ bii iṣu, to n gbowo lọwọ awọn nitori ajalu kan to ni yoo ja lu awọn pẹlu awọn ọmọ awọn bawọn ko ba tete mu owo wa fun iṣẹ kan toun yoo ṣe lati mu wahala naa kuro. Obinrin naa sọ fawọn ọlọpaa pe ẹru ohun to ni yoo ṣẹlẹ naa lo ba oun atọkọ oun tawọn fi n fun un lowo naa diẹdiẹ titi ti miliọnu marun-un fi pe ṣangiliti. O ni Gbese mu awọn lọ si Benin, o gbe posi kan fawọn pe oun atọkọ oun ko gbọdọ ṣi i boun ko ba paṣẹ bẹẹ fawọn, n lawọn ba n tọju posi naa bii ọmọ. Nigba ti oye yoo fi ye idile naa pe gbaju-ẹ nla ni Peter ṣe fun wọn, ko si kinni kan ti wọn le ṣe si i mọ, ọkunrin naa ti fowo wọn kọle si Benin, o si ti fi eyi to ku ṣe faaji gẹgẹ boun funra ẹ ṣe sọ. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fiṣẹlẹ yii to ALAROYE leti sọ ọ di mimọ pe ifisun Abilekọ Bamgboye lo jẹ ki teṣan ọlọpaa dọdẹ Gbese to ko tọkọ-taya si gbese ati iku ojiji yii, wọn si mu un lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keje, to ṣẹṣẹ pari yii. Gbese funra ẹ jẹwọ pe oun loun lu wọn ni jibiti, o ni ṣugbọn miliọnu mẹta aabọ naira loun gba lọwọ wọn, ki i ṣe marun-un, o ni ile loun fowo naa kọ siluu awọn.


Nigba ti oye yoo fi ye idile naa pe gbaju-ẹ nla ni Peter ṣe fun wọn, ko si kinni kan ti wọn le ṣe si i mọ, ọkunrin naa ti fowo wọn kọle si Benin, o si ti fi eyi to ku ṣe faaji gẹgẹ boun funra ẹ ṣe sọ. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fiṣẹlẹ yii to ALAROYE leti sọ ọ di mimọ pe ifisun Abilekọ Bamgboye lo jẹ ki teṣan ọlọpaa dọdẹ Gbese to ko tọkọ-taya si gbese ati iku ojiji yii, wọn si mu un lọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu keje, to ṣẹṣẹ pari yii. Gbese funra ẹ jẹwọ pe oun loun lu wọn ni jibiti, o ni ṣugbọn miliọnu mẹta aabọ naira loun gba lọwọ wọn, ki i ṣe marun-un, o ni ile loun fowo naa kọ siluu awọn. Posi to gbe fun wọn, aṣọ funfun, iwo ẹran ti wọn fi aṣọ funfun we ati ilẹkẹ lawọn ọlọpaa ri gba lọwọ ẹ, CP Edward Ajogun si ti ni ki wọn mu un lọ sẹka itọpinpin iwa ọdaran ko si de kootu laipẹ.


Posi to gbe fun wọn, aṣọ funfun, iwo ẹran ti wọn fi aṣọ funfun we ati ilẹkẹ lawọn ọlọpaa ri gba lọwọ ẹ, CP Edward Ajogun si ti ni ki wọn mu un lọ sẹka itọpinpin iwa ọdaran ko si de kootu laipẹ.


Awọn dokita lugbadi arun Korona lọsibitu ijọba n’Ibadan, ni wọn ba ti i pa

Ọlawale Ajao, Ibadan Itankalẹ kokoro arun Korona tun bọna mi-in yọ lanaa pẹlu bi awọn dokita, nọọsi atawọn oṣiṣẹ ileewosan ijọba Jericho Specialist Hospital, n’Ibadan, ṣe fara kaaṣa ajakalẹ arun naa. Alamoojuto fun awọn iṣẹlẹ to ba ni i ṣe pẹlu ọrọ ajakalẹ arun nipinlẹ Ọyọ, Dokita Taiwo Ladipọ, lo fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn oniroyin lanaa. O ni awọn kan ninu awọn dokita atawọn nọọsi to n tọju awọn alaisan nileewosan Jericho ti lugbadi arun Korona o. Ba a ṣe n wi yii, awọn dokita atawọn nọọsi tọrọ ọhun kan ti wa ni ifarapamọ bayii, wọn si ti ti abala ileewosan ọhun kan pa. Gẹgẹ bo ṣe fidi ẹ mulẹ, Dokita Ladipọ ṣalaye pe “Ọkan ninu awọn alarun Korona la n tọju nileewosan yii ti kokoro naa fi ran awọn dokita to n tọju ẹ pẹlu awọn nọọsi to ti ni nnkan kan tabi ekeji i ṣe pẹlu ẹni yẹn. “Bi esi ayẹwo yẹn ṣe jade, to fidi ẹ mulẹ pe awọn dokita atawọn nọọsi yẹn ti fara ko kokoro arun Korona la ti ti ẹka ti wọn ti n ṣiṣẹ pa ko ma di pe ajakalẹ arun yẹn maa ran de awọn ẹka yooku naa.’’


Nitori gbese, Abiọdun fẹẹ bẹ sinu ọsa lọjọ ọdun, o ni ki omi kuku gbe oun lọ

Bi ko je awon ọlọpaa Eko ti won wa nitosi, eyi ti a n wi yii kọ la ba maa wi o. Ọkunrin oniṣowo kan, Abiọdun Adeyinka, iba ma ti bomi lọ lasiko ọdun Ileya to kọja yii. Aarin afara to lọ si Eko lati Oworonṣoki ti wọn n pe ni ‘Third Mainland Bridge’ lo duro si, nibi lo ti fẹẹ bẹ sọsa, ko too di pe awọn ọlọpaa ra a mu. Awọn ọlọpaa ti ri i pe o n rin kọ́rọkọ̀rọ lori afara yii, awọn naa si ti bẹre si i fi oju ẹgbẹ kan ṣọ ọ, igba to n nasẹ siwaju pe ko di ‘ṣọru’ ninu omi ọsa yii lawọn ọlọpaa yii sare si i. Nigba ti wọn mu un pe bawo lọrọ ṣe ri, Abiọdun ni ouo yawo kan ni, pe oun yawo lọdọ awọn gbọmu-le-lanta, owo gba-a-ko-o da-a-pada-kia-pẹlu-ele. O ni oun fẹẹ sare fi owo naa ṣe iṣẹ kan ni, ẹgbẹrun lọna irinwo din mẹwaa (N390,000) si lowo naa to ya lọdọ wọn. Ṣugbọn ọkunrin yii ni iṣẹ ti oun fi owo ṣe lugbadi, adanu lo si ti ibẹ jade. Awọn ti wọn ya a lowo ko fẹẹ gbọ iru alaye bayii, oun ree ko si rowo san mọ.


O ni oun fẹẹ sare fi owo naa ṣe iṣẹ kan ni, ẹgbẹrun lọna irinwo din mẹwaa (N390,000) si lowo naa to ya lọdọ wọn. Ṣugbọn ọkunrin yii ni iṣẹ ti oun fi owo ṣe lugbadi, adanu lo si ti ibẹ jade. Awọn ti wọn ya a lowo ko fẹẹ gbọ iru alaye bayii, oun ree ko si rowo san mọ. Ohun to ṣe ro o paapaapaa ree, lo ba kuro ni ile rẹ ni Ikọtun, o di ori biriiji ‘Third Mainland’, nibi to ti fẹẹ bẹ somi. O ti wa lọdọ awon ọlọpaa o. Wọn ni awọn n ṣe iwaasu fun un ni pe bi a o ku iṣe ko tan, ko si nnkan to yẹ ko ṣe ẹda ti yo fi fibinu bẹ sọsa, ti yoo ni ki oun ba odo lọ lo dara.


Ohun to ṣe ro o paapaapaa ree, lo ba kuro ni ile rẹ ni Ikọtun, o di ori biriiji ‘Third Mainland’, nibi to ti fẹẹ bẹ somi. O ti wa lọdọ awon ọlọpaa o. Wọn ni awọn n ṣe iwaasu fun un ni pe bi a o ku iṣe ko tan, ko si nnkan to yẹ ko ṣe ẹda ti yo fi fibinu bẹ sọsa, ti yoo ni ki oun ba odo lọ lo dara.


FA Cup: Arsenal gbo ewuro soju Chelsea

Ẹgbẹ agbabọọlu Arsenal ilẹ England ti fagba han alatako wọn, Chelsea, ninu aṣekagba FA Cup to waye lonii pẹlu ami-ayo meji si ẹyọ kan. Eyi ni igba kẹrinla ti Arsenal yoo gba ife-ẹyẹ idije yii, awọn lo si gba a ju ninu itan idije naa to bẹrẹ lọdun 1871.


Sanwo-Olu paṣẹ pe kawọn ileejọsin di ṣiṣi lati ọjọ keje, oṣu yii, l’Ekoo

Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti paṣẹ pe lati ọjọ keje, oṣu yii, ki awọn ileejọsin gbogbo nipinlẹ naa di ṣiṣi pada. Ni ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, ni gomina sọrọ yii. O ni lati ọjọ Ẹti, Furaidee, awọn Musulumi lanfaani lati lọ si mọṣalaaṣi fun irun Jimọh. Bẹẹ lawọn Kristẹni naa lanfaani lati lọ si ṣọọṣi fun ijọsin lọjọ Aiku, Sannde, ti i ṣe ọjọ kẹsan-an, oṣu yii. Ṣugbọn awọn alakalẹ ti wọn gbọdọ tẹle ni pe idaji, iyẹn ida aadọta ninu ọgọrun-un awọn to n jọsin nibẹ lẹẹkan tẹlẹ ni wọn gbọdọ gba laaye lati jọsin lasiko yii lẹẹkan naa. Ọjọ Ẹti ati ọjọ Aiku yii nikan ni ijọsin gbọdọ maa waye, eyi ti gomina ni ijọba yoo ṣakiyesi bawọn eeyan ṣe tẹle aṣẹ yii si ki wọn too mọ igbesẹ to kan. Bakan naa ni wọn gba awọn aṣiwaju ẹsin yii niyanju pe bo ba ṣee ṣe, ita gbangba tabi ibi to fẹ daadaa ti atẹgun wa lo daa lati maa ti ṣe ijọsin yii.


Bẹẹ lawọn Kristẹni naa lanfaani lati lọ si ṣọọṣi fun ijọsin lọjọ Aiku, Sannde, ti i ṣe ọjọ kẹsan-an, oṣu yii. Ṣugbọn awọn alakalẹ ti wọn gbọdọ tẹle ni pe idaji, iyẹn ida aadọta ninu ọgọrun-un awọn to n jọsin nibẹ lẹẹkan tẹlẹ ni wọn gbọdọ gba laaye lati jọsin lasiko yii lẹẹkan naa. Ọjọ Ẹti ati ọjọ Aiku yii nikan ni ijọsin gbọdọ maa waye, eyi ti gomina ni ijọba yoo ṣakiyesi bawọn eeyan ṣe tẹle aṣẹ yii si ki wọn too mọ igbesẹ to kan. Bakan naa ni wọn gba awọn aṣiwaju ẹsin yii niyanju pe bo ba ṣee ṣe, ita gbangba tabi ibi to fẹ daadaa ti atẹgun wa lo daa lati maa ti ṣe ijọsin yii. O ni wọn le pin isin naa si ọna meji tabi ju bẹẹ lọ lati faaye gba awọn eeyan, ṣugbọn isin naa ko ti i faaye gba iṣọ oru. Siwaju si i, gomina rọ awọn agbalagba lati ọdun marundinlaaadọrin pe ki wọn ma darapọ mọ awọn olujọsin, ki wọn jokoo sile wọn. Yatọ si eyi, Gomina Sanwoolu ni ki gbogbo awọn ileejọsin yii pese omi, ọṣẹ ati ifọwọ to n pa kokoro ti awọn olujọsin yoo maa lo lasiko ti wọn ba wa nibẹ.


O ni wọn le pin isin naa si ọna meji tabi ju bẹẹ lọ lati faaye gba awọn eeyan, ṣugbọn isin naa ko ti i faaye gba iṣọ oru. Siwaju si i, gomina rọ awọn agbalagba lati ọdun marundinlaaadọrin pe ki wọn ma darapọ mọ awọn olujọsin, ki wọn jokoo sile wọn. Yatọ si eyi, Gomina Sanwoolu ni ki gbogbo awọn ileejọsin yii pese omi, ọṣẹ ati ifọwọ to n pa kokoro ti awọn olujọsin yoo maa lo lasiko ti wọn ba wa nibẹ. Bẹẹ lo ni kawọn eeyan yago fun a n so mọran ẹni, a n bọwọ ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Bẹẹ lo ni kawọn eeyan yago fun a n so mọran ẹni, a n bọwọ ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Awọn ọmọ iya meji ṣọdun Ileya latimọle, maaluu ni wọn ji gbe l’Ogbomọṣọ

Ọlawale Ajao, Ibadan Bi gbogbo Musulumi kaakiri agbaye ṣe n dunnu, ti wọn yọ, lasiko ọdun Ileya tọdun 2020 yii to waye lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ọrọ ko ri bẹẹ fawọn Fulani mẹta kan, Buba Bello, Buba Shatari ati Aliu Beidu, pẹlu bi wọn ṣe ṣọdun naa ninu ahamọ awọn agbofinro. Maaluu nla nla meji to jẹ ti Fulani ẹgbẹ wọn ni wọn ji gbe. Meji ninu awọn afurasi ole mẹta yii, Buba Bello ati Buba Shatari, ni wọn jẹ ọmọ iya kan naa. Bello to jẹ ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25) lẹgbọn, nigba ti Shatari to jẹ aburo ko ju ẹni ogun (20) ọdun lọ. Ọmọ ipinlẹ Kwara lawọn mejeeji. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, Aliu Beidu, ẹni ogun ọdun, to jẹ ọmọ ipinlẹ Niger, ṣugbọn to fi Aba Bọlọrunduro, lóríko ilu Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ, ṣebugbe, lo ranṣẹ pe Bello ati Shatari pe ki wọn ti ipinlẹ Kwara ti wọn n gbe waa dara pọ mọ oun lati ji maaluu Fulani ẹgbẹ wọn to n jẹ Mohammed Bello gbe.


Bello to jẹ ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25) lẹgbọn, nigba ti Shatari to jẹ aburo ko ju ẹni ogun (20) ọdun lọ. Ọmọ ipinlẹ Kwara lawọn mejeeji. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, Aliu Beidu, ẹni ogun ọdun, to jẹ ọmọ ipinlẹ Niger, ṣugbọn to fi Aba Bọlọrunduro, lóríko ilu Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ, ṣebugbe, lo ranṣẹ pe Bello ati Shatari pe ki wọn ti ipinlẹ Kwara ti wọn n gbe waa dara pọ mọ oun lati ji maaluu Fulani ẹgbẹ wọn to n jẹ Mohammed Bello gbe. Nibi ti wọn ti fẹẹ ta maaluu ọhun ninu ọja Kaara to wa niluu Ogbomọṣọ, lawọn oṣiṣẹ sifu difẹnsi ti lọọ mu wọn lẹyin ti baba onimaaluu ti ri awọn maaluu ọhun, to si ti ta awọn agbofinro naa lolobo. Ko si eyi to gbọ ede Oyinbo tabi Yoruba ninu awọn afurasi ole mẹtẹẹta wọnyi, ṣugbọn pẹlu bo ṣe jẹ pe nigba tọdun Ileya ku ọsẹ kan ni wọn jale naa, igbagbọ ọpọ eeyan ni pe niṣe ni wọn fẹẹ fowo maaluu onimaalu naa ṣọdun, lai mọ pe inu atimọle tabi ọgba ẹwọn nigbesẹ naa yoo ja si fawọn nigbẹyin. Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ole yii fawọn oniroyin n’Ibadan, ọga agba ajọ ẹṣọ alaabo ilu ta a mọ si sifu difẹnsi nipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Iskilu Akinsanya, sọ pe apapọ owo maaluu mejeeji ti wọn ji gbe to ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000).


Nibi ti wọn ti fẹẹ ta maaluu ọhun ninu ọja Kaara to wa niluu Ogbomọṣọ, lawọn oṣiṣẹ sifu difẹnsi ti lọọ mu wọn lẹyin ti baba onimaaluu ti ri awọn maaluu ọhun, to si ti ta awọn agbofinro naa lolobo. Ko si eyi to gbọ ede Oyinbo tabi Yoruba ninu awọn afurasi ole mẹtẹẹta wọnyi, ṣugbọn pẹlu bo ṣe jẹ pe nigba tọdun Ileya ku ọsẹ kan ni wọn jale naa, igbagbọ ọpọ eeyan ni pe niṣe ni wọn fẹẹ fowo maaluu onimaalu naa ṣọdun, lai mọ pe inu atimọle tabi ọgba ẹwọn nigbesẹ naa yoo ja si fawọn nigbẹyin. Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ole yii fawọn oniroyin n’Ibadan, ọga agba ajọ ẹṣọ alaabo ilu ta a mọ si sifu difẹnsi nipinlẹ Ọyọ, Ọgbẹni Iskilu Akinsanya, sọ pe apapọ owo maaluu mejeeji ti wọn ji gbe to ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000). O ni lọsẹ yii loun yoo foju awọn mẹtẹẹta bale-ẹjọ ni kete ti iwadii awọn ba pari lori iṣẹlẹ naa.


O ni lọsẹ yii loun yoo foju awọn mẹtẹẹta bale-ẹjọ ni kete ti iwadii awọn ba pari lori iṣẹlẹ naa.


Aṣọ ati ijẹkujẹ ni mo maa n fowo ti mo ba ri nidii ole jẹ – Andrew

Faith Adebọla, Eko Afi k’Ọlọrun maa ṣọ wa lọwọ awọn kọlọransi ẹda to kun igboro lasiko yii, tori bawọn ọdaran to n ja ọlọkọ lole ṣe n huwa ibi wọn, bẹẹ lawọn kan tun fi iṣẹ mọto wiwa boju lati fi ja ero ti wọn ba gbe lole, iru wọn ni Andrew Valentino, ẹni ọdun mejidinlogoji, Oluwafẹmi Adesọji, ẹni ọdun mẹrindinlogoji, Micheal Idoko, ẹni ọdun mẹtalelọgbọn, ati Toni Onwoluwe toun jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, to jẹ awọn ero to ba wọ takisi lawọn maa n ja lole, ṣugbọn ọwọ palaba wọn segi lọsẹ to kọja yii. Andrew funra ẹ lo ṣalaye pe iṣẹ awakọ takisi loun n ṣe nileeṣẹ Uber l’Ekoo pẹlu mọto ayọkẹlẹ tẹnikan gbe foun pe koun maa dilifa lori rẹ lọsọọsẹ. Mọto ọhun lo ni o yọnu ni nnkan bii oṣu meji sẹyin lagbegbe Ajah, ko si sowo kankan lọwọ oun, igba toun ko si mọ eyi ta a ṣe mọ loun ba jokoo sile ọti kan, ibẹ loun ti pade Micheal Idoko. O ni Idoko lo beere pe ki lo de toun sorikodo, loun ba ṣalaye fun un. O ni ọkunrin yii lo sọ pe ṣe oun le jẹ ki awọn fi mọto naa wa owo to pọ si i tawọn ba tun un ṣe tan, oun si gba si i lẹnu. N’Idoko ba pe awọn bọis kan lori aago, wọn si tun mọto naa ṣe, o si sanwo fun wọn, ni wọn ba ṣadehun lati pade nile ọti mi-in laarin ọsẹ.


O ni Idoko lo beere pe ki lo de toun sorikodo, loun ba ṣalaye fun un. O ni ọkunrin yii lo sọ pe ṣe oun le jẹ ki awọn fi mọto naa wa owo to pọ si i tawọn ba tun un ṣe tan, oun si gba si i lẹnu. N’Idoko ba pe awọn bọis kan lori aago, wọn si tun mọto naa ṣe, o si sanwo fun wọn, ni wọn ba ṣadehun lati pade nile ọti mi-in laarin ọsẹ. Nigba ti wọn pade ni Idoko ṣalaye pe iṣẹ lawọn n ṣe, ibẹ naa lawọn mẹrẹẹrin si ti mọ ara wọn. O ni bawọn ṣe n ṣe e ni pe ẹni kan lara awọn yoo wa mọto, awọn yoo si ti pin ara awọn si awọn ibudokọ kan loju ọna ibi tawọn ba n gbe ero lọ, lawọn naa yoo ba mura bii ero tootọ. O ni ọpa jaaki dudu gbọọrọ kan bayii ti wa labẹ siiti iwaju lẹgbẹẹ dẹrẹba, Onwoluwe lo maa jokoo siwaju, ti yoo si mu ọpa naa dani.


Nigba ti wọn pade ni Idoko ṣalaye pe iṣẹ lawọn n ṣe, ibẹ naa lawọn mẹrẹẹrin si ti mọ ara wọn. O ni bawọn ṣe n ṣe e ni pe ẹni kan lara awọn yoo wa mọto, awọn yoo si ti pin ara awọn si awọn ibudokọ kan loju ọna ibi tawọn ba n gbe ero lọ, lawọn naa yoo ba mura bii ero tootọ. O ni ọpa jaaki dudu gbọọrọ kan bayii ti wa labẹ siiti iwaju lẹgbẹẹ dẹrẹba, Onwoluwe lo maa jokoo siwaju, ti yoo si mu ọpa naa dani. O ni itosi ibi tawọn meji yooku ba duro si lawọn yoo ti tẹ bireeki ọkọ, ti ẹni to mu ọpa jaaki naa dani yoo si fa a yọ lojiji, ti yoo fi haama kekere kan gba ọpa naa nidii ko le dun bi ibọn tootọ ti wọn ṣẹṣẹ ki, awọn yoo si paṣẹ fun ero naa lati ma ṣe ṣi ori soke rara. Idorikodo naa lo ni o maa wa tawọn fi maa fipa gba kaadi ẹrọ ipọwo rẹ, awọn yoo si beere fun nọmba ikọkọ to fi n ṣi kaadi naa, o lawọn ti ni ẹrọ kan to maa jẹ ki awọn mọ boya tootọ ni nọmba ikọkọ ọhun ba a mu, ẹyin naa lawọn yoo wọ ero ọhun ju silẹ ninu mọto, tawọn yoo si sa lọ. Andrew ni lẹyẹ-o-sọka lawọn yoo tete wa ibi kan ti ẹrọ ipọwo ba wa kan, awọn yoo si gba gbogbo owo to wa ninu asunwọn banki onitọhun.


O ni itosi ibi tawọn meji yooku ba duro si lawọn yoo ti tẹ bireeki ọkọ, ti ẹni to mu ọpa jaaki naa dani yoo si fa a yọ lojiji, ti yoo fi haama kekere kan gba ọpa naa nidii ko le dun bi ibọn tootọ ti wọn ṣẹṣẹ ki, awọn yoo si paṣẹ fun ero naa lati ma ṣe ṣi ori soke rara. Idorikodo naa lo ni o maa wa tawọn fi maa fipa gba kaadi ẹrọ ipọwo rẹ, awọn yoo si beere fun nọmba ikọkọ to fi n ṣi kaadi naa, o lawọn ti ni ẹrọ kan to maa jẹ ki awọn mọ boya tootọ ni nọmba ikọkọ ọhun ba a mu, ẹyin naa lawọn yoo wọ ero ọhun ju silẹ ninu mọto, tawọn yoo si sa lọ. Andrew ni lẹyẹ-o-sọka lawọn yoo tete wa ibi kan ti ẹrọ ipọwo ba wa kan, awọn yoo si gba gbogbo owo to wa ninu asunwọn banki onitọhun. Bo tilẹ jẹ pe ko si apa ibi ti wọn ki i ti ṣiṣẹ aburu wọn ọhun l’Ekoo, o ni oju ọna Lekki si Ajah lọwọ awọn ti dunlẹ daadaa, tori gbogbo apade alude agbegbe naa lawọn mọ daadaa lati sa lọ, awọn ki i ṣi ṣiṣẹ lojoojumọ. O ni aṣọ ati ijẹkujẹ loun n fi owo toun ti pa nidii ole jija naa jẹ. Ṣa, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ ninu atẹjade to tẹ AKEDE AGBAYE lọwọ pe kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Eko ti gbọ sọrọ ọhun, o si ti paṣẹ pe kawọn afurasi naa lọọ wi tẹnu wọn niwaju adajọ laipẹ.


Bo tilẹ jẹ pe ko si apa ibi ti wọn ki i ti ṣiṣẹ aburu wọn ọhun l’Ekoo, o ni oju ọna Lekki si Ajah lọwọ awọn ti dunlẹ daadaa, tori gbogbo apade alude agbegbe naa lawọn mọ daadaa lati sa lọ, awọn ki i ṣi ṣiṣẹ lojoojumọ. O ni aṣọ ati ijẹkujẹ loun n fi owo toun ti pa nidii ole jija naa jẹ. Ṣa, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ ninu atẹjade to tẹ AKEDE AGBAYE lọwọ pe kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Eko ti gbọ sọrọ ọhun, o si ti paṣẹ pe kawọn afurasi naa lọọ wi tẹnu wọn niwaju adajọ laipẹ.


O ma ṣe o! Ọdun mejidinlogun lobinrin yii fi wa ọmọ, ọjọ kẹta to bi ibeji lo jade laye

Bi ibanujẹ ba dapọ mọ ayọ, arojinlẹ lori iṣẹlẹ bẹẹ lo le jẹ keeyan maa dupẹ. Gẹgẹ bii ẹlẹran ara, ọpọ igba leeyan yoo maa ro arokan lori ibanujẹ naa, eeyan yoo si fẹrẹ maa da Ọlọrun lẹbi lori ohun to ṣẹlẹ si i. Bẹẹ lo ṣi n ri lọwọlọwọ fun baale ile kan to wa lati ipinlẹ Delta, Ọgbẹni Ediri Voghor. Iyawo ẹ, Abilekọ Chika Anthonia Voghor, lo ku lẹyin ọjọ kẹta to bi ibeji fun un, bẹẹ, ọdun kejidinlogun (18) ree ti wọn ti jọ n sunkun ai rọmọ bi, ti wọn fomije bẹ Oluwa pe ko da awọn lohun, kawọn naa tiẹ di ọlọmọ. Gẹgẹ bi Ọgbẹni Voghor ṣe ṣalaye fun iwe iroyin TRIBUNE, o ni lati ọdun 2002 tawọn ti ṣegbeyawo, iyawo oun ko loyun ri, bawọn ba si lọ sọsibitu, awọn dokita yoo sọ pe ko si kinni kan to n ṣe awọn mejeeji, ara awọn pe lati loyun, ṣugbọn niṣe loyun ṣaa kọ ti ko wa. Asiko kan wa ti wọn ni iju lo n daamu Chika gẹgẹ bii alaye ọkọ ẹ, koyun le baa duro, wọn ṣiṣẹ abẹ fun un, ara rẹ si ya, ṣugbọn oyun ko tori ẹ wa naa. Afi lọdun 2019, ọdun to kọja, ti oyun duro si i lara fun igba akọkọ.


Gẹgẹ bi Ọgbẹni Voghor ṣe ṣalaye fun iwe iroyin TRIBUNE, o ni lati ọdun 2002 tawọn ti ṣegbeyawo, iyawo oun ko loyun ri, bawọn ba si lọ sọsibitu, awọn dokita yoo sọ pe ko si kinni kan to n ṣe awọn mejeeji, ara awọn pe lati loyun, ṣugbọn niṣe loyun ṣaa kọ ti ko wa. Asiko kan wa ti wọn ni iju lo n daamu Chika gẹgẹ bii alaye ọkọ ẹ, koyun le baa duro, wọn ṣiṣẹ abẹ fun un, ara rẹ si ya, ṣugbọn oyun ko tori ẹ wa naa. Afi lọdun 2019, ọdun to kọja, ti oyun duro si i lara fun igba akọkọ. Tọkọ-taya ko tiẹ kọkọ gbagbọ pe oyun ni, afi nigba ti ayẹwo fidi ẹ mulẹ, ti ikun Chika si n tobi si i loṣooṣu. Aṣe ibeji lo wa nibẹ, aṣepe si ni iṣẹ Eledumare, ọkunrin kan, obinrin kan lawọn ibeji naa. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020, lọjọ ikunlẹ pe, iṣẹ abẹ ni wọn ṣe fun obinrin naa nitori iju ti wọn ni wọn ti gbe kuro ninu rẹ ri, awọn ọmọ meji ti wọn wa lalaafia si balẹ gudẹ lẹyin iṣẹ abẹ ọhun.


Tọkọ-taya ko tiẹ kọkọ gbagbọ pe oyun ni, afi nigba ti ayẹwo fidi ẹ mulẹ, ti ikun Chika si n tobi si i loṣooṣu. Aṣe ibeji lo wa nibẹ, aṣepe si ni iṣẹ Eledumare, ọkunrin kan, obinrin kan lawọn ibeji naa. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020, lọjọ ikunlẹ pe, iṣẹ abẹ ni wọn ṣe fun obinrin naa nitori iju ti wọn ni wọn ti gbe kuro ninu rẹ ri, awọn ọmọ meji ti wọn wa lalaafia si balẹ gudẹ lẹyin iṣẹ abẹ ọhun. Ni inu gbogbo eeyan ba n dun nile wọn, gbogbo famili atawọn ti ko tiẹ mọ wọn ri ni wọn waa wo ohun ti Oluwa ṣe fun tọkọ-taya Voghor to fọdun mejidinlogun wa ọmọ. Aṣe ayọ naa ko ni i dalẹ tan, ọjọ keji ti Iyaabeji bimọ ni wọn lo ni oun ko le mi daadaa, ara oun ko si ṣe daadaa, bi wọn ṣe ba a pe nọọsi wa niyẹn, iyẹn si fun un nitọju pajawiri lara rẹ ba ya. Afi bo ṣe tun di loru ọjọ naa ti wọn ni nnkan yiwọ.


Ni inu gbogbo eeyan ba n dun nile wọn, gbogbo famili atawọn ti ko tiẹ mọ wọn ri ni wọn waa wo ohun ti Oluwa ṣe fun tọkọ-taya Voghor to fọdun mejidinlogun wa ọmọ. Aṣe ayọ naa ko ni i dalẹ tan, ọjọ keji ti Iyaabeji bimọ ni wọn lo ni oun ko le mi daadaa, ara oun ko si ṣe daadaa, bi wọn ṣe ba a pe nọọsi wa niyẹn, iyẹn si fun un nitọju pajawiri lara rẹ ba ya. Afi bo ṣe tun di loru ọjọ naa ti wọn ni nnkan yiwọ. Niṣe ni wọn kọkọ ni ẹjẹ ko to lara Chika, wọn tun ni ifunpa rẹ walẹ, o ti kere si bo ṣe yẹ ko ri. Awọn dokita ṣaa bẹrẹ si i wa ọna abayọ soun to n ṣe obinrin naa, wọn ni ẹjẹ n da lara ẹ lati inu ni, ko han sita. Nigba ti yoo fi di aarọ ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹfa, ti i ṣe ọjọ kẹta to bimọ, ni Chika Anthonia Vogha dagbere faye, o si da awọn ẹjẹ ọrun to fọdun gbọọrọ wa silẹ, obinrin naa gba ọrun lọ.


Niṣe ni wọn kọkọ ni ẹjẹ ko to lara Chika, wọn tun ni ifunpa rẹ walẹ, o ti kere si bo ṣe yẹ ko ri. Awọn dokita ṣaa bẹrẹ si i wa ọna abayọ soun to n ṣe obinrin naa, wọn ni ẹjẹ n da lara ẹ lati inu ni, ko han sita. Nigba ti yoo fi di aarọ ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹfa, ti i ṣe ọjọ kẹta to bimọ, ni Chika Anthonia Vogha dagbere faye, o si da awọn ẹjẹ ọrun to fọdun gbọọrọ wa silẹ, obinrin naa gba ọrun lọ. Bi wahala ṣe de niyẹn o, ti ibanujẹ bori ayọ, ọkọ ko ri iyawo ẹ mọ, to si waa jẹ pe ẹgbọn Chika, Akachukwu Scholastica, ni wọn ko awọn ibeji naa fun pe ko maa tọju wọn. Iyẹn paapaa ko mọ bi yoo ti ṣe awọn ọmọ ọhun si gẹgẹ bo ṣe wi, nitori o ni ko si boun yoo ṣe tọju wọn ti yoo jọ tẹni to gbe wọn sikun foṣun mẹsan-an, lẹyin to wa wọn titi ti ko ri wọn.


Bi wahala ṣe de niyẹn o, ti ibanujẹ bori ayọ, ọkọ ko ri iyawo ẹ mọ, to si waa jẹ pe ẹgbọn Chika, Akachukwu Scholastica, ni wọn ko awọn ibeji naa fun pe ko maa tọju wọn. Iyẹn paapaa ko mọ bi yoo ti ṣe awọn ọmọ ọhun si gẹgẹ bo ṣe wi, nitori o ni ko si boun yoo ṣe tọju wọn ti yoo jọ tẹni to gbe wọn sikun foṣun mẹsan-an, lẹyin to wa wọn titi ti ko ri wọn.


Eeyan mẹfa ni Dosumu ti pa l’Ogere ati Ipẹru, ariwo oun fẹẹ mu ẹjẹ ni wọn lo n pa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi ẹ ṣe n ka iroyin yii, inu ibẹru ati ikayasoke lawọn eeyan Ogere ati Ipẹru-Rẹmọ, nijọba ibilẹ Ikẹnnẹ, nipinlẹ Ogun, wa. Ọmọkunrin kan to n ṣa wọn pa nibẹ, Feyiṣọla Dosumu, ti wọn n pe ni Spantra, lo tun ṣọṣẹ lọjọ Iṣẹgun to kọja yii, to ṣa eeyan meji ladaa pa. Obinrin kan to n tọmọ lọwọ ni Feyiṣọla ṣa pa l’Ogere, ko too lọ s’Ipẹru, nibi to ti ṣa ọkunrin ọlọdẹ kan to n ṣọ ileeṣẹ ti wọn ti n sin adiẹ pa. Spartan yii n mugbo gidi, o si jọ pe oogun oloro paapaa wa ninu ohun to n mu. Ogbologboo ọmọ ẹgbẹ okunkun ni nigba to wa nileewe gbogboniṣe MAPOLY, l’Abẹokuta, titi dasiko yii naa la si gbo pe ọga agba ni ninu ẹgbẹ okunkun to wa. Ninu oṣu karun-un, ọdun yii, lo ṣa eeyan mẹrin pa lawọn agbegbe meji yii, bo si ṣe pitu ọhun to, awọn ọlọpaa ko ri i mu, o sa lọ bamu ni. Baba kan wa ninu awọn to ṣa loṣu karun-un naa to jẹ Ọlọrun ni ko pa a. Ṣọọṣi ni baba naa n lọ n’Ipẹru, ọmọ ijọ Ridiimu ni. Ojiji ni ọmọ to n paayan yii da a lọna, o si bu u ladaa lori, o ṣa a yanna yanna.


Ninu oṣu karun-un, ọdun yii, lo ṣa eeyan mẹrin pa lawọn agbegbe meji yii, bo si ṣe pitu ọhun to, awọn ọlọpaa ko ri i mu, o sa lọ bamu ni. Baba kan wa ninu awọn to ṣa loṣu karun-un naa to jẹ Ọlọrun ni ko pa a. Ṣọọṣi ni baba naa n lọ n’Ipẹru, ọmọ ijọ Ridiimu ni. Ojiji ni ọmọ to n paayan yii da a lọna, o si bu u ladaa lori, o ṣa a yanna yanna. Niṣe lo ro pe Alagba naa ti ku nigba tiyẹn ti ṣubu lulẹ, ti ẹjẹ si ti bo o, nigba naa ni Spartan sa lọ. Ṣugbọn baba naa ko ti i ku, ẹmi ṣi wa lara rẹ nigba tawọn eeyan ri i ninu agbara ẹjẹ, wọn si gbe e lọ sọsibitu fun itọju. Ẹnikan to jẹ ara ṣọọṣi baba yii sọ fun akọroyin wa pe idaji miliọnu Naira lawọn dokita sọ pe kawọn san lati ṣiṣẹ abẹ ori fun baba naa, ko le gbadun daadaa, ko si ma ni ipenija ọpọlọ lẹyin iṣẹlẹ naa.


Niṣe lo ro pe Alagba naa ti ku nigba tiyẹn ti ṣubu lulẹ, ti ẹjẹ si ti bo o, nigba naa ni Spartan sa lọ. Ṣugbọn baba naa ko ti i ku, ẹmi ṣi wa lara rẹ nigba tawọn eeyan ri i ninu agbara ẹjẹ, wọn si gbe e lọ sọsibitu fun itọju. Ẹnikan to jẹ ara ṣọọṣi baba yii sọ fun akọroyin wa pe idaji miliọnu Naira lawọn dokita sọ pe kawọn san lati ṣiṣẹ abẹ ori fun baba naa, ko le gbadun daadaa, ko si ma ni ipenija ọpọlọ lẹyin iṣẹlẹ naa. Awọn eeyan ilu mejeeji yii ṣẹṣẹ n mọkan kuro ninu iṣẹlẹ igba naa ni Feyiṣọla tun yọ de wurẹ lọjọ Iṣẹgun, to si tun ṣe bẹẹ paayan meji ti ko ṣẹ ẹ lẹṣẹ kankan. Loootọ ni wọn ni ori Feyiṣọla ko pe mọ, a gbọ pe imukumu to n mu ti yi i lori, ati pe ileewosan ti wọn ti n tọju awọn alarun ọpọlọ l’Abẹokuta lo ti n gba itọju ko too sa kuro nibẹ. Ṣugbọn bo ṣe n ṣiwere to yii, ohun ti wọn lo maa n sọ ni pe ẹjẹ n wu oun i mu, ongbẹ ẹjẹ n gbẹ oun, oun yoo si mu un.


Awọn eeyan ilu mejeeji yii ṣẹṣẹ n mọkan kuro ninu iṣẹlẹ igba naa ni Feyiṣọla tun yọ de wurẹ lọjọ Iṣẹgun, to si tun ṣe bẹẹ paayan meji ti ko ṣẹ ẹ lẹṣẹ kankan. Loootọ ni wọn ni ori Feyiṣọla ko pe mọ, a gbọ pe imukumu to n mu ti yi i lori, ati pe ileewosan ti wọn ti n tọju awọn alarun ọpọlọ l’Abẹokuta lo ti n gba itọju ko too sa kuro nibẹ. Ṣugbọn bo ṣe n ṣiwere to yii, ohun ti wọn lo maa n sọ ni pe ẹjẹ n wu oun i mu, ongbẹ ẹjẹ n gbẹ oun, oun yoo si mu un. To ba ti n wi bẹẹ naa ni yoo wọle tọ awọn ẹni ẹlẹni lọ, ti yoo ṣa wọn pa. Ko too lọọ pa awọn meji yii, ile adiẹ to ti paayan yii ni wọn lo kọkọ lọ pẹlu ada lọwọ lọsẹ meji sẹyin, o si bẹrẹ si i ṣa awọn adiẹ ladaa, o pa to ọgọrun-un kan (100) adiẹ ki wọn too kapa ẹ, ti wọn si le e jade nibẹ. Afi bo ṣe tun gbabẹ lọ ni Tusidee to kọja yii, to si ṣa ọdẹ to n ṣọ ibẹ pa. ALAROYE gbọ pe Feyiṣọla n leri kiri pe oun yoo ṣi paayan si i lawọn ilu yii, eyi lo si fa ikayasoke fawọn olugbe ijọba ibilẹ Ikẹnnẹ to ti n ṣọṣẹ naa bayii, to jẹ oju kan ni wọn fi n sun, wọn ko le fẹdọ lori oronro. Ipẹru-Rẹmọ yii ni ilu Gomina Dapọ Abiọdun, ibẹ naa lo n gbe pẹlu idile rẹ, ṣugbọn ifọkanbalẹ ko si nibẹ bayii, latari Spartan to n ṣa wọn pa. Nitori iṣẹlẹ yii naa ni CP Edward Awolọwọ Ajogun ṣe lọ si Ipẹru ati Ogere laarin ọsẹ naa, to si di pe wọn da awọn ọlọpaa sita pẹlu awọn fijilante ati awọn ẹṣọ kan ti wọn n pe ni ‘Neighbourhood watch’, ṣugbọn bakan naa lọmọ ṣori, wọn ko ti i ri i titi ta a fi pari iroyin yii.


To ba ti n wi bẹẹ naa ni yoo wọle tọ awọn ẹni ẹlẹni lọ, ti yoo ṣa wọn pa. Ko too lọọ pa awọn meji yii, ile adiẹ to ti paayan yii ni wọn lo kọkọ lọ pẹlu ada lọwọ lọsẹ meji sẹyin, o si bẹrẹ si i ṣa awọn adiẹ ladaa, o pa to ọgọrun-un kan (100) adiẹ ki wọn too kapa ẹ, ti wọn si le e jade nibẹ. Afi bo ṣe tun gbabẹ lọ ni Tusidee to kọja yii, to si ṣa ọdẹ to n ṣọ ibẹ pa. ALAROYE gbọ pe Feyiṣọla n leri kiri pe oun yoo ṣi paayan si i lawọn ilu yii, eyi lo si fa ikayasoke fawọn olugbe ijọba ibilẹ Ikẹnnẹ to ti n ṣọṣẹ naa bayii, to jẹ oju kan ni wọn fi n sun, wọn ko le fẹdọ lori oronro. Ipẹru-Rẹmọ yii ni ilu Gomina Dapọ Abiọdun, ibẹ naa lo n gbe pẹlu idile rẹ, ṣugbọn ifọkanbalẹ ko si nibẹ bayii, latari Spartan to n ṣa wọn pa. Nitori iṣẹlẹ yii naa ni CP Edward Awolọwọ Ajogun ṣe lọ si Ipẹru ati Ogere laarin ọsẹ naa, to si di pe wọn da awọn ọlọpaa sita pẹlu awọn fijilante ati awọn ẹṣọ kan ti wọn n pe ni ‘Neighbourhood watch’, ṣugbọn bakan naa lọmọ ṣori, wọn ko ti i ri i titi ta a fi pari iroyin yii. Ṣugbọn Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, ti sọ pe bi aja ba lo ogun ọdun laye, ẹran Ogun ni. O ni bi Feyiṣọla sa pamọ ju bẹẹ lọ, ọwọ awọn yoo ba a laipẹ, nitori awọn n wa a gidi, awọn si ti kede ẹ pe ẹni tijọba n wa ni. Oyeyẹmi ni ko sọgbọn ki Spartan ma jiya bọwọ ba tẹ ẹ, niori awọn ti n wa a lati jiya ipaniyan to n tọwọ rẹ waye kiri.


Ṣugbọn Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, ti sọ pe bi aja ba lo ogun ọdun laye, ẹran Ogun ni. O ni bi Feyiṣọla sa pamọ ju bẹẹ lọ, ọwọ awọn yoo ba a laipẹ, nitori awọn n wa a gidi, awọn si ti kede ẹ pe ẹni tijọba n wa ni. Oyeyẹmi ni ko sọgbọn ki Spartan ma jiya bọwọ ba tẹ ẹ, niori awọn ti n wa a lati jiya ipaniyan to n tọwọ rẹ waye kiri. O kere tan, eeyan mẹfa lo ti doku latọwọ Feyiṣọla, apaayan to n ṣa wọn pa l’Ogere ati Ipẹru-Rẹmọ.


O kere tan, eeyan mẹfa lo ti doku latọwọ Feyiṣọla, apaayan to n ṣa wọn pa l’Ogere ati Ipẹru-Rẹmọ.


Eyi lorukọ awọn ti yoo dije dupo gomina Ondo ti ajọ INEC fi sita

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ. Iyalẹnu nla lo jẹ fawọn eeyan ipinlẹ Ondo nigba ti wọn ri orukọ Olumide Ogunjẹ ti oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ondo, Eyitayọ Jẹgẹdẹ, fi silẹ gẹgẹ bii igbakeji rẹ ninu eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun ta a wa yii. Orukọ aṣofin to n ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Irele ati Okitipupa l’Abuja, Ọnarebu Gboluga Ikengboju, ati Abilekọ Bankẹ Sutton to ti figba jẹ amugbalẹgbẹẹ gomina ana nipinlẹ Ondo, Dokita Olusẹgun Mimiko, la gbọ pe oludije ọhun kọkọ fi silẹ ni olu ile ẹgbẹ wọn lọsẹ to kọja. Orukọ Ọnarebu Gboluga gan-an lawọn eeyan n reti pe ki wọn kede gẹgẹ bii igbakeji rẹ, koda awọn eeyan kan ti n ki ọmọ ile-igbimọ aṣofin ọhun ku oriire lori itakun ayelujara ki ajọ eleto idibo lorilẹ-ede yii too ṣẹṣẹ forukọ mi-in to yatọ sita laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii. Ilu Irele, ni ẹkun idibo Guusu ipinlẹ Ondo ni Ogunjẹ ti wa, yatọ si iṣẹ agbẹjọro to yan laayọ, o tun jẹ ọkan pataki ninu awọn amugbalẹgbẹẹ Ọnarebu Gboluga. Eyi lorukọ awọn oludije ti ajọ eleto idibo fi sita Ẹgbẹ osẹlu Oludije Igbakeji 3.


Orukọ Ọnarebu Gboluga gan-an lawọn eeyan n reti pe ki wọn kede gẹgẹ bii igbakeji rẹ, koda awọn eeyan kan ti n ki ọmọ ile-igbimọ aṣofin ọhun ku oriire lori itakun ayelujara ki ajọ eleto idibo lorilẹ-ede yii too ṣẹṣẹ forukọ mi-in to yatọ sita laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii. Ilu Irele, ni ẹkun idibo Guusu ipinlẹ Ondo ni Ogunjẹ ti wa, yatọ si iṣẹ agbẹjọro to yan laayọ, o tun jẹ ọkan pataki ninu awọn amugbalẹgbẹẹ Ọnarebu Gboluga. Eyi lorukọ awọn oludije ti ajọ eleto idibo fi sita Ẹgbẹ osẹlu Oludije Igbakeji 3. AAC Adelẹyẹ Adekunle Peter Samuel Tọpẹ Ọmọtọsọ 11.NNPP Ọjajuni Joseph Ẹniọla Aroge Bayọde Sunday 12. NRM Funmilayọ Jẹnyọ Ataunoko Mafimiṣẹbi Adetutu 13. PDP Eyitayọ Ọlayinka Jẹgẹdẹ Olumide Ogunjẹ 14.


AAC Adelẹyẹ Adekunle Peter Samuel Tọpẹ Ọmọtọsọ 11.NNPP Ọjajuni Joseph Ẹniọla Aroge Bayọde Sunday 12. NRM Funmilayọ Jẹnyọ Ataunoko Mafimiṣẹbi Adetutu 13. PDP Eyitayọ Ọlayinka Jẹgẹdẹ Olumide Ogunjẹ 14. PRP Babatunde Francis Alli Ọladele Paul Oluwaṣẹsan 15. SDP Fasua Peter Oyelẹyẹ Ajayi Rachael Olufunmilayọ 16. YPP Ọjọn Dọtun Hajarat Dupẹ Usman 17.


PRP Babatunde Francis Alli Ọladele Paul Oluwaṣẹsan 15. SDP Fasua Peter Oyelẹyẹ Ajayi Rachael Olufunmilayọ 16. YPP Ọjọn Dọtun Hajarat Dupẹ Usman 17. ZLP Benjamin Jairus Ọlarotimi Ẹshọ Emmanuel Olusẹgun. Ọjọ kejidinlogun, osu kẹjọ, ọdun yii, ni ajọ eleto idibo fun gbogbo awọn ẹgbẹ osẹlu wọnyi da lati fi ṣe pasipaarọ eyikeyii ninu awọn oludije wọn.


ZLP Benjamin Jairus Ọlarotimi Ẹshọ Emmanuel Olusẹgun. Ọjọ kejidinlogun, osu kẹjọ, ọdun yii, ni ajọ eleto idibo fun gbogbo awọn ẹgbẹ osẹlu wọnyi da lati fi ṣe pasipaarọ eyikeyii ninu awọn oludije wọn.


Onibaara lu alagbe ẹgbẹ ẹ pa l’Ekoo, o lo n yọju wo abẹ oun nigba toun n tọ

Faith Adebọla, Eko Iyalẹnu gbaa niṣẹlẹ aburu kan to waye lagbegbe Victoria Island, l’Ekoo, yii jẹ fawọn eeyan ti wọn gbọ pe onibaara kan lu alagbe ẹgbẹ ẹ pa. Ẹsun to ni oloogbe naa fi kan an ni pe o n yọju wo abẹ ẹ nigba to n tọ. Miriam ni wọn pe orukọ onibaara ti wọn lu pa ọhun, nigba ti afurasi ọdaran to lu u pa n jẹ Abubakar. Akanda ẹda lawọn mejeeji, ori kẹkẹ arọ ni Abubakar maa n wa ni tiẹ, ibẹ lo ti n tọrọ baara jẹun, nigba ti oloogbe naa kan maa n jokoo sẹgbẹẹ titi, nibi tawọn eeyan ti n fowo ta a lọrẹ. Ohun ta a ri gbọ ni pe lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ ọdun ileya gan-an niṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ. Onibaara mi-in ti wọn jọ maa n jokoo wa nibi tọrọ ọhun ti ṣẹlẹ, oun lo ṣalaye iṣẹlẹ ọhun. O lo ṣoju oun nigba ti oloogbe ọhun fidi wọ lọọ tọ lọsan-an ọjọ naa lẹbaa igbo eti titi to wa nitosi.


Ohun ta a ri gbọ ni pe lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ ọdun ileya gan-an niṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ. Onibaara mi-in ti wọn jọ maa n jokoo wa nibi tọrọ ọhun ti ṣẹlẹ, oun lo ṣalaye iṣẹlẹ ọhun. O lo ṣoju oun nigba ti oloogbe ọhun fidi wọ lọọ tọ lọsan-an ọjọ naa lẹbaa igbo eti titi to wa nitosi. Ṣugbọn bo ṣe pada de lo fẹsun kan Abubakar pe oun ri i pe o n wo abẹ oun nigba toun n tọ, o ni oju oun pẹlu rẹ ṣe mẹrin bi oun ṣe tọ tan. Ẹsun yii ni wọn lo bi Abubakar ninu to fi bẹrẹ si i sọrọ fata fata lede Hausa si oloogbe onibaara ọhun, bo ṣe n bu u ni tọhun naa n fesi, to si n sọ pe ootọ loun sọ, oun ko purọ mọ ọn. Wọn ni bọrọ ṣe dija ree, ti ọkunrin naa si fibinu fa pako kan tọwọ ẹ tẹ nitosi yọ, afi gbaa latari Mariam, ori ẹ lo la a mọ, niyẹn ba ṣubu yakata sori kankere oju ọna ti wọn ti n tọrọ baara nibẹ.


Ṣugbọn bo ṣe pada de lo fẹsun kan Abubakar pe oun ri i pe o n wo abẹ oun nigba toun n tọ, o ni oju oun pẹlu rẹ ṣe mẹrin bi oun ṣe tọ tan. Ẹsun yii ni wọn lo bi Abubakar ninu to fi bẹrẹ si i sọrọ fata fata lede Hausa si oloogbe onibaara ọhun, bo ṣe n bu u ni tọhun naa n fesi, to si n sọ pe ootọ loun sọ, oun ko purọ mọ ọn. Wọn ni bọrọ ṣe dija ree, ti ọkunrin naa si fibinu fa pako kan tọwọ ẹ tẹ nitosi yọ, afi gbaa latari Mariam, ori ẹ lo la a mọ, niyẹn ba ṣubu yakata sori kankere oju ọna ti wọn ti n tọrọ baara nibẹ. Ere ni, awada ni, nigba tawọn eeyan to kiyesi ohun to ṣẹlẹ fi maa de ibẹ, ọmọbinrin naa ti sọda, apa ati ẹsẹ ti rọ jọwọrọ, ni wọn bi fi tipa wọ Mọla ọhun dide lori kẹkẹ arọ to wa, wọn ni ko yaa gbe ẹran to pa niṣo lagọọ ọlọpaa. Ninu fọran fidio kan tawọn to wa nibi iṣẹlẹ naa fi sori ikanni ayelujara, ọkunrin naa n sọ pe ko ti i ku, pe boya o kan daku ni, ṣugbọn awọn bọis to wa nibi iṣẹlẹ naa ti bu u laṣọ so, wọn si wọ ọ lọ si teṣan ọlọpaa Victoria Island, ko lọọ maa ji oku to fibinu lu pa ọhun nibẹ.


Ere ni, awada ni, nigba tawọn eeyan to kiyesi ohun to ṣẹlẹ fi maa de ibẹ, ọmọbinrin naa ti sọda, apa ati ẹsẹ ti rọ jọwọrọ, ni wọn bi fi tipa wọ Mọla ọhun dide lori kẹkẹ arọ to wa, wọn ni ko yaa gbe ẹran to pa niṣo lagọọ ọlọpaa. Ninu fọran fidio kan tawọn to wa nibi iṣẹlẹ naa fi sori ikanni ayelujara, ọkunrin naa n sọ pe ko ti i ku, pe boya o kan daku ni, ṣugbọn awọn bọis to wa nibi iṣẹlẹ naa ti bu u laṣọ so, wọn si wọ ọ lọ si teṣan ọlọpaa Victoria Island, ko lọọ maa ji oku to fibinu lu pa ọhun nibẹ.


Lẹyin ọjọ mọkanla, Fayẹmi bọ lọwọ Korona

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Lẹyin ọjọ mọkanla ti Gomina Kayọde Fayẹmi tipinlẹ Ekiti ti ni arun Koronafairọọsi, o ti kede pe oun ti ri iwosan bayii. Fayẹmi lo kede esi ayẹwo to fi han pe o ni arun naa l’Ọjọruu, Wẹsidee, to lọ lọhun-un, to si gbe awọn aṣẹ iṣejọba le igbakeji rẹ, Ọtunba Bisi Ẹgbẹyẹmi, lọwọ. Laaarọ yii lo kọ ọrọ sori ikanni ayelujara Twitter rẹ pe, ”Lẹyin ọjọ mọkanla ti mo ti wa ni igbele, mo gba iroyin pe ayewo ti mo ṣe nigba keji fi han pe mi o ni arun naa mọ. “Mo dupẹ pupọ lọwọ Ọlọrun, mọlẹbi mi, awọn onimọ iṣegun to tọju mi atawọn ololufẹ mi fun adura ati aduroti. “Gbogbo nnkan ta a ba le ṣe lati dena arun yii la oo ṣe.”


Nitori  ibo Ondo to n bọ, Akeredolu ṣabẹwo si Tinubu

Ibo ti won yoo di ni ipinlẹ Ondo lati yan gomina tuntun ko ju oṣu meji lọ bayii mọ, nigba naa ni Arakunrin Rotimi Akeredolu yoo gbejọba funra ẹ to ba jẹ oun lo wọle, tabi ko gbejọba fẹlomi-in to ba wọle. Laarin ẹgbe APC ati PDP ni kinni ọhun yoo ti le ju lọ. Ko ma di pe wọn ko kinni kan ku ninu ipalẹmọ ibo yii, Akeredolu ti ṣe abẹwo si Aṣiwaju ẹgbẹ APC, Bọla Ahmed Tinubu. Ki i ṣe Tinubu nikan ni Gomina naa lọọ ri, o tun de ọdọ Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwoolu, naa. Akeredolu ṣalaye pe oun lọ si ọdọ Aṣiwaju APC yii ki oun le fi ẹni ti oun mu ni igbakeji oun han an ni, iyẹn Lucky Aiyedatiwa. Oun pẹlu ọkan ninu awọn eeyan Tinubu ni ipinlẹ Ondo, Ṣẹgun Abraham, ni wọn jọ lọ, Akeredolu si sọ ninu ọrọ to kọ jade sita pe oun nigbagbọ pe ti ko ba ti si iyapa kankan laaarin awọn, ẹgbẹ APC ni yoo bori ninu ibo naa.


Awọn Boko Haram kọ lu gomina, diẹ lo ku ki wọn mu un

Ọlọrun lo yọ Gomina Ipinlẹ Borno o. Gomina Babagana Zulum n pin ounjẹ kaakiri awọn adugbo ti awọn afẹmiṣofo yii ti bajẹ ni ipinlẹ naa, ti wọn si ti sọ awọn eeyan ibẹ di alaini ati alarinkiri ni. Ohun to fa eyi ni pe awọn ṣọja ti fi i lọkan balẹ, wọn ni ni gbogbo ipinlẹ Borno bayii, lati Maiduguri titi de awọn ilu to ku nibẹ, ko si ibi kan bayii ti awọn Boko Haram ku si mọ, gbogbo wọn lawọn ti le lọ. Ohu to mu ki Gomina Zulum maa kiri ree, to si n ha ounje fawọn isansa naa ti won ko lẹni kan. Ṣugbọn ni Ọjọruu, oun atawọn eeyan rẹ kọri si ọna ilu Baga, nibi ti awọn Boko Haram yii ti gba lọwọ ijọba Naijiria lọjọ to ti pẹ, to jẹ awọn gan-an ni wọn n ṣe ijọba apa ibẹ. Ohun to jẹ ko fẹẹ lọ naa ni pe awọn ọga ṣọja ti sọ fun un pe ko si Boko Haram eyọ kan ni Baga mọ, ko lọ sibi to ba wu u ni. Ṣugbọn bi wọn ti de itosi ilu naa ni iro ibọn bẹre si i dun, awọn Boko Haram si ya bo wọn bii eṣu. Bi ko jẹ ere buruku ti awọn to n gbe Gomina naa tete sa pada pẹlu ibọn tawọn ẹṣọ rẹ n yin soke, wọn ba mu Gomina yii ṣinkun ni.


Ohun to jẹ ko fẹẹ lọ naa ni pe awọn ọga ṣọja ti sọ fun un pe ko si Boko Haram eyọ kan ni Baga mọ, ko lọ sibi to ba wu u ni. Ṣugbọn bi wọn ti de itosi ilu naa ni iro ibọn bẹre si i dun, awọn Boko Haram si ya bo wọn bii eṣu. Bi ko jẹ ere buruku ti awọn to n gbe Gomina naa tete sa pada pẹlu ibọn tawọn ẹṣọ rẹ n yin soke, wọn ba mu Gomina yii ṣinkun ni. Ọlọrun lo yọ ọ. Ọrọ naa ka Gomina Zulum lara debii pe nigba to jaja yọ, baraaki awọn ṣọja ti ko ju maili mẹrin si Baga yii lọ lo gba lọ, o lọọ ba wọn ja nibẹ ni. O fibinu sọrọ bayii pe, ‘Ẹyin lẹ sọ fun mi pe ko si Boko Haram nibi yii mọ. Bo ba je ko si Boko Haram, awọn wo lo kọ lu wa yii o!’ Ko ti i sẹni to le fun un lesi ninu awọn ọga ologun.


Ọlọrun lo yọ ọ. Ọrọ naa ka Gomina Zulum lara debii pe nigba to jaja yọ, baraaki awọn ṣọja ti ko ju maili mẹrin si Baga yii lọ lo gba lọ, o lọọ ba wọn ja nibẹ ni. O fibinu sọrọ bayii pe, ‘Ẹyin lẹ sọ fun mi pe ko si Boko Haram nibi yii mọ. Bo ba je ko si Boko Haram, awọn wo lo kọ lu wa yii o!’ Ko ti i sẹni to le fun un lesi ninu awọn ọga ologun.


Wọn ni ọdẹ ori lo n yọ ṣọja to yinbọn pa ọga ẹ ni Borno lẹnu

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ṣọja kan ti ileeṣẹ ologun ilẹ wa ko darukọ rẹ ti yinbọn pa ọga ẹ ni Bama, nipinlẹ Borno. Gẹgẹ bi Ọgagun Sagir Musa to jẹ alukoro ileeṣẹ ologun ṣe sọ, ni nnkan bii aago mẹwaa aabọ alẹ Ọjọruu, Weṣidee, ana, niṣẹlẹ naa waye. Musa ṣalaye pe lasiko ti oloogbe naa n gbe ipe lori foonu rẹ ni ṣọja to wa ni ọ̀wọ́ 202 Battalion ọhun lọọ ba a, to si deede yinbọn pa a. O ni ọwọ ti tẹ afurasi naa, oloogbe si ti wa ni mọṣuari, bẹẹ ni wọn ti tufọ fun awọn mọlẹbi ẹ. Alukoro naa ni iwadii n lọ lọwọ lati mọ idi tiṣẹlẹ naa fi waye, bo tilẹ jẹ pe awọn kan gbagbọ pe ailera ọpọlọ ṣọja naa lo fa igbesẹ to gbe.


Maṣinni ti wọn fi n ṣe ọṣẹ lo ge akẹkọọ Fasiti Ibadan yii si wẹwẹ nibi to ti n ṣiṣẹ

Titi di ba a ṣe n sọ yii lawọn eeayn ṣi n tara ikunlẹ abiyamọ lori iku buruku to pa ọdọmọkunrin ẹni ọdun mọkanlelogun kan, Gbadebọ Richard, to jẹ akẹkọọ ọlọdun kẹta nileewe giga Fasiti Ibadan. Maṣinni to fi n ṣiṣẹ lo ge e si meji, o si ku nibi to ti n ṣiṣẹ aje lati ri owo lasiko ti ileewe wa lọlude Korona niluu Ibadan. ALAROYE gbọ pe ileeṣẹ awọn Ṣaina kan ti wọn n pe ni Hankel Nigeria Limited, ti wọn n ṣe ọṣẹ ifọṣọ WAW atawọn oriṣiiriṣii nnkan mi-in to wa ni Oluyọle, niluu Ibadan, ni ọmọkunrin yii lọ nitori ileewe to wa nisinmi Korona lati ṣiṣẹ. Ọkan ninu awọn ọrẹ rẹ ṣalaye pe ẹka ibi ti wọn ti n ṣe ọsẹ abufọ ti wọn n pe ni (detergent) ni Gbadebọ ti n ṣiṣẹ. Iṣẹ alẹ ni wọn lo ṣe lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Wọn niṣe ni ọmọkunrin naa lọọ bu ohun eelo ti wọn fi n ṣe ọṣẹ naa sinu maṣinni, lasiko to n bu u sinu rẹ ni apo ti ohun eelo ọṣẹ naa wa ninu rẹ kọ maṣinni naa, nibi to ti n gbiyanju lati yọ ọ lo ti wọ inu maṣinni naa, ti iyẹn si ge e si meji lọgbọọgba, to si kun un si wẹwẹ bii ẹran.


Ọkan ninu awọn ọrẹ rẹ ṣalaye pe ẹka ibi ti wọn ti n ṣe ọsẹ abufọ ti wọn n pe ni (detergent) ni Gbadebọ ti n ṣiṣẹ. Iṣẹ alẹ ni wọn lo ṣe lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Wọn niṣe ni ọmọkunrin naa lọọ bu ohun eelo ti wọn fi n ṣe ọṣẹ naa sinu maṣinni, lasiko to n bu u sinu rẹ ni apo ti ohun eelo ọṣẹ naa wa ninu rẹ kọ maṣinni naa, nibi to ti n gbiyanju lati yọ ọ lo ti wọ inu maṣinni naa, ti iyẹn si ge e si meji lọgbọọgba, to si kun un si wẹwẹ bii ẹran. Awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe awọn yooku ko tete mọ pe nnkan ti ṣẹlẹ si Gbadebọ, afigba ti ọsẹ to n jade lodikeji lọhun-un ti wọn fẹẹ rọ sinu ọra jẹ kiki ẹjẹ, eyi lo mu ki wọn lọọ wo maṣinni to n po ọsẹ pọ naa, to si jẹ pe ẹsẹ ọmọkunrin yii ni wọn ri nilẹẹlẹ nibẹ. Ilaji ara Gbadebọ ni wọn ni maṣinni naa ti lọ lubulubu. Ilaji ara to ku to ti run jegejege la gbọ pe wọn gbe fun awọn obi rẹ ti wọn lọọ gbe si ile igbokuu-si.


Awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe awọn yooku ko tete mọ pe nnkan ti ṣẹlẹ si Gbadebọ, afigba ti ọsẹ to n jade lodikeji lọhun-un ti wọn fẹẹ rọ sinu ọra jẹ kiki ẹjẹ, eyi lo mu ki wọn lọọ wo maṣinni to n po ọsẹ pọ naa, to si jẹ pe ẹsẹ ọmọkunrin yii ni wọn ri nilẹẹlẹ nibẹ. Ilaji ara Gbadebọ ni wọn ni maṣinni naa ti lọ lubulubu. Ilaji ara to ku to ti run jegejege la gbọ pe wọn gbe fun awọn obi rẹ ti wọn lọọ gbe si ile igbokuu-si. Ohun to dun awọn eeyan, paapaa awọn akẹkọọ ẹgbẹ Gbadebọ, lori ọrọ yii ni iha ‘ko kan mi’ ti awọn to ni ileeṣẹ naa kọ si iṣẹlẹ ọhun. Wọn ni awọn eeyan naa ko tilẹ bikita lati ranṣẹ ibanikẹdun, tabi ki wọn ṣe abẹwo si ẹbi ọmọkunrin naa. Eyi lo mu ki awọn ẹgbẹ akẹkọọ fi ẹhonu wọn han lori iṣẹlẹ yii, ti wọn si bu ẹnu atẹ lu awọn ileeṣẹ naa.


Ohun to dun awọn eeyan, paapaa awọn akẹkọọ ẹgbẹ Gbadebọ, lori ọrọ yii ni iha ‘ko kan mi’ ti awọn to ni ileeṣẹ naa kọ si iṣẹlẹ ọhun. Wọn ni awọn eeyan naa ko tilẹ bikita lati ranṣẹ ibanikẹdun, tabi ki wọn ṣe abẹwo si ẹbi ọmọkunrin naa. Eyi lo mu ki awọn ẹgbẹ akẹkọọ fi ẹhonu wọn han lori iṣẹlẹ yii, ti wọn si bu ẹnu atẹ lu awọn ileeṣẹ naa. Lẹyin eyi ni awọn ileesẹ Hankel fi atẹjade kan sita, nibi ti wọn ti tọrọ aforiji pe o pẹ ki awọn too gbe igbesẹ lori iṣẹlẹ naa. Wọn ṣeleri lati ṣe iwadii to yẹ lori rẹ.


Lẹyin eyi ni awọn ileesẹ Hankel fi atẹjade kan sita, nibi ti wọn ti tọrọ aforiji pe o pẹ ki awọn too gbe igbesẹ lori iṣẹlẹ naa. Wọn ṣeleri lati ṣe iwadii to yẹ lori rẹ.


O ma ṣe o, Oloye Ayọ Fasanmi ti ku o

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọkan pataki ninu awọn aṣaaju Yoruba, to tunjẹ ọkan ninu awọn olori ẹgbẹ Afẹnifẹre, Oloye Ayọ Fasanmi, ti jade laye o. Ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ ana lo ku sinu ile rẹ to wa lagbegbe Oke-fia, niluu Oṣogbo lẹni ọdun mẹrinlelaaadọrun.


Nitori bi wọn ko ṣe fun un ni tikẹẹti ni PDP, Agboola Ajayi fẹẹ dara pọ mọ ẹgbẹ ZLP

Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, Agbọọla Ajayi, ti ko ọrọ rẹ to sọ lọsẹ to kọja pe oun ko ni i kuro ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, bo tilẹ jẹ pe tikẹẹti ẹgbẹ naa ko ja mọ ọn lọwọ lasiko idibo abẹle ti wọn ṣe laipẹ yii jẹ pẹlu bo ṣe n mura lati darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu Zenith Labour Party ti Oluṣẹgun Mimiko n dari. Iroyin to tẹ wa lọwọ bayii ni pe igbakeji gomina naa ti n ṣepade pọ pẹlu ẹgbẹ ọhun, bi ohun gbogbo ba si lọ bo ṣe yẹ, o ṣee ṣe ki ọkunrin naa kede pe oun ti di ọmọ ẹgbẹ naa laipẹ jọjọ. Orukọ ẹgbẹ yii ni yoo si fi dije dupo gomina ti yoo waye ninu oṣu kẹwaa, ọdun yii, l’Ondo. ALAROYE gbọ pe ọkunrin naa ti n ṣepade pọ pẹlu Oluṣẹgun Mimiko to jẹ gomina Ondo nigba kan, to si tun jẹ oludari ẹgbẹ ZLP lori bi ohun gbogbo yoo ṣe lọ. Bo tilẹ jẹ pe Akowe iroyin igbakeji gomina naa, Tọpe Ọkẹowo, sọ fun akọroyin wa lọsẹ to kọja ta a ba a sọrọ pe ko si ootọ ninu pe Agbọọla fẹẹ lọ sinu ẹgbẹ oṣelu mi-in, o ni awọn ọta rẹ lo wa nidii eleyii. Ṣugbọn pẹlu bi nnkan ṣe ri yii, ọkunrin naa ti nasẹ sita.


ALAROYE gbọ pe ọkunrin naa ti n ṣepade pọ pẹlu Oluṣẹgun Mimiko to jẹ gomina Ondo nigba kan, to si tun jẹ oludari ẹgbẹ ZLP lori bi ohun gbogbo yoo ṣe lọ. Bo tilẹ jẹ pe Akowe iroyin igbakeji gomina naa, Tọpe Ọkẹowo, sọ fun akọroyin wa lọsẹ to kọja ta a ba a sọrọ pe ko si ootọ ninu pe Agbọọla fẹẹ lọ sinu ẹgbẹ oṣelu mi-in, o ni awọn ọta rẹ lo wa nidii eleyii. Ṣugbọn pẹlu bi nnkan ṣe ri yii, ọkunrin naa ti nasẹ sita. Tẹ o ba gbagbe, lẹyin ibo abẹle ẹgbẹ PPDP to waye lọse to lọ lọhun-un ni Agbọọla ki Mimiko ku oriire, to si sọ pe oun ti gba f’Ọlọrun. Ṣugbọn ọkunrin naa yi oun rẹ pada, o si fi ete awọn oloṣelu han pẹlu bo ṣe n mura lati darapọ mọ ẹgbẹ mi-in, ko le koju Akereolu ti APC, ati Eyitayọ Jẹgẹdẹ lati inu ẹgbẹ oṣelu PDP ninu eto idibo to n bọ.


Tẹ o ba gbagbe, lẹyin ibo abẹle ẹgbẹ PPDP to waye lọse to lọ lọhun-un ni Agbọọla ki Mimiko ku oriire, to si sọ pe oun ti gba f’Ọlọrun. Ṣugbọn ọkunrin naa yi oun rẹ pada, o si fi ete awọn oloṣelu han pẹlu bo ṣe n mura lati darapọ mọ ẹgbẹ mi-in, ko le koju Akereolu ti APC, ati Eyitayọ Jẹgẹdẹ lati inu ẹgbẹ oṣelu PDP ninu eto idibo to n bọ.


O ma ṣe o, wọn ni Ọlabọde luyawo ẹ pa toyuntoyun l’Akurẹ

Awọn ọlọpaa ti mu ọkunrin kan ti wọn n pe ni Oluwaṣeun Ọlabọde o. Ẹsun pe o lu iyawo rẹ pa toyuntoyun ni wọn fi kan an. Ile-ẹjo majisireeti kan ni wọn gbe e lọ niluu Akurẹ, nibi ti wọn ti sọ fadajọ pe niṣe ni Ọlabọde lu Blessing, iyawo ẹ to wa ninu oyun, pa. Olupẹjọ ijọba, Uloh Goodluck, sọ niwaju ile-ẹjọ pe Ọlabọde fi gbogbo agbara gba nnkan mọyawo ẹ ninu ni, nibẹ ni Blessing si ti digbo lulẹ, lo ba ku. O da a labaa fun ile-ẹjọ pe ki wọn ma gba beeli ọdaran naa, nitori ẹsun apaayan lawọn fi kan an, ẹsun to si lodi si ofin ipinlẹ Ondo patapata gbaa ni. Adajọ Aladejana gba aba naa wọle, o ni ki wọn fi Ọlabọde pamọ sọgba ẹwọn titi di ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an, ọdun yii ti wọn yoo bẹrẹ si i gbọ ẹjọ naa gan-an.


Ẹ woju Pasitọ Adetokunbọ to jiiyan gbe ninu ṣọọṣi ẹ ni Ṣagamu, o ni koun le rowo ẹran Ileya fawọn alaini ni

Kayeefi ni ọrọ naa jẹ o. Ohun to si ṣe jẹ kayeefi ni pe pasitọ ni ọkunrin yii, Pasitọ Adetokunbọ Adenọpọ, ki i ṣe musulumi rara. Ṣugbọn nigba ti awọn ọlọpaa mu un pe ajinigbe ni, o ji Ekpo gbe ni Ṣagamu, ti wọn si fi han ni gbangba niluu Abuja, o ni loootọ lawọn ji ọkunrin naa gbe, ṣugbọn nitori koun le rowo toun yoo fi ra ẹran Ileya, apo irẹsi bii meloo ati awọn nnkan mi-in bẹẹ fawọn alaini lasiko ọdun Ileya yii ni. Ọmọ ọdun mejilelaaadọta (52) ni Pasitọ Adenọpọ, oun lo si da ṣọọṣi kan ti wọn n pe ni New Life Church silẹ ni Ṣagamu, ninu ṣọọṣi ẹ yii naa ni wọn si ti ji Jonathan Ekpo gbe, iranṣẹ kan lati ileeṣẹ ọlọja nla. Adenọpọ ra ọja lọwọ ileeṣẹ yii ni, o si ni ki wọn ba oun mu ọja naa wa sile. Ekpo ni ileeṣẹ rẹ paṣe fun pe ko mu ọja naa lọ sibẹ. Ṣugbọn ki Ekpo too de, Pasitọ yii ti sọ fun awọn ọmọlẹyin ẹ kan pe ti Ekpo ba ti de, awọn yoo ji i gbe ni o, awọn yoo si fi i gba owo nla lọwọ ileeṣẹ rẹ.


Adenọpọ ra ọja lọwọ ileeṣẹ yii ni, o si ni ki wọn ba oun mu ọja naa wa sile. Ekpo ni ileeṣẹ rẹ paṣe fun pe ko mu ọja naa lọ sibẹ. Ṣugbọn ki Ekpo too de, Pasitọ yii ti sọ fun awọn ọmọlẹyin ẹ kan pe ti Ekpo ba ti de, awọn yoo ji i gbe ni o, awọn yoo si fi i gba owo nla lọwọ ileeṣẹ rẹ. Bayii lo jẹ nigba ti Ekpo gbe ọja de fun Pasitọ Adenọpọ, awọn ẹmẹwa ẹ yii, Wiiliam, Linus ati Chris, ra Ekpo mu lati ẹyin nibi to ti fẹẹ gbe ọja to waa gbe fun pasitọ sori tabili, kia ni Pasitọ funra ẹ si ti yọ abẹrẹ kan, lo ba gun Ekpo, niyẹn ba sun lọ. Ni wọn ba wọ ọ lọ si ajaalẹ to wa nisalẹ ṣọọṣi yii, ibẹ lo si wa titi tawọn ọlọpaa fi waa gba a silẹ, nibi tawọn Pasitọ yii ti n beere owo lọwọ ileeṣẹ wọn. Ohun tawọn ti wọn gbọ nigba ti ọkunrin Pasitọ yii n rojọ niwaju awọn oniroyin n beere ni pe, ki lo kan Pasitọ pẹlu ọdun Ileya, abi iru awọn asọnilẹnu wo ree!


Bayii lo jẹ nigba ti Ekpo gbe ọja de fun Pasitọ Adenọpọ, awọn ẹmẹwa ẹ yii, Wiiliam, Linus ati Chris, ra Ekpo mu lati ẹyin nibi to ti fẹẹ gbe ọja to waa gbe fun pasitọ sori tabili, kia ni Pasitọ funra ẹ si ti yọ abẹrẹ kan, lo ba gun Ekpo, niyẹn ba sun lọ. Ni wọn ba wọ ọ lọ si ajaalẹ to wa nisalẹ ṣọọṣi yii, ibẹ lo si wa titi tawọn ọlọpaa fi waa gba a silẹ, nibi tawọn Pasitọ yii ti n beere owo lọwọ ileeṣẹ wọn. Ohun tawọn ti wọn gbọ nigba ti ọkunrin Pasitọ yii n rojọ niwaju awọn oniroyin n beere ni pe, ki lo kan Pasitọ pẹlu ọdun Ileya, abi iru awọn asọnilẹnu wo ree!


‘Ẹ ma waa ki mi nile lọjọ ọdun o!’, Buhari ṣekilọ

Aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣekilọ pe ki awọn eeyan ma waa ki oun nile lọjọ ọdun Ileya yii o. Arun koronafairọọsi to wa nita yii lo fa a, Aarẹ ni oun ko fẹ ki kinni naa maa ran kiri si i lati ọdọ oun. O ni ki kaluklu ṣe ọdun nile rẹ, nitori ohun ti oun paapaa yoo ṣe niyẹn. Ṣe ni gbogbo ọjọ ọdun bayii ni awọn agbaagba ilu, awọn oloṣelu nla-nla, awọn oṣiṣe ijọba pataki ati awọn aṣaaju ẹsin maa n lọ si ọdọ Aarẹ lati ki i ku ọdun, ti wọn yoo si ba a ṣere. Ṣugbọn Buhari ni iyẹn ko ni ṣee ṣe lọdun yii, nitori laarin awon ẹbi oun, ninu ile oun, loun yoo ti ṣe ọdun, oun ati awọn nikan naa si ni. Alaye ti agbẹnusọ fun Aarẹ, Garba Shehu, gbe jade fi kun un pe Buhari kilọ pe ki awọn eeyan ma kojọ pọ lati kirun yidi ọdun, afi ti wọn ba ti ṣeto lati jinna sira wọn nibẹ, ti gbogbo wọn si gbọdọ lo ibomu wọn. O ni ohun ti awọn olori ẹlẹsin Islaamu ni Naijiria fọwọ si niyi, gbogbo eeyan lo si gbọdọ tẹ le e.


Wọn dana sun awọn adigunjale ti wọn fọ banki l’Okeho, ti wọn tun pa ọlọpaa kan

Nnkan ko ṣenuure fun aọn adigunjale kan ti awọn araalu dana sun ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lẹyin ti wọn pa ọlọpaa kan ati ọmọkunrin kan niluu Okeho, nijọba ibilẹ Kajọla, nipinlẹ Ọyọ. ALAROYE gbọ pe ni irọlẹ ọjọ naa lawọn adigunjale naa ti wọn to bii meje ya wọ ilu ọhun, ti wọn si mori le agọ ọlọpaa to wa nibẹ, nibi ti wọn ti kọkọ doju ija kọ awọn agbofinro naa, ti wọn si da wọn riboribo. Bi wọn ṣe kuro ni agọ ọlọpaa yii ni wọn gba First bank to wa niluu naa lọ lati lọọ ja wọn lole nibẹ. Wọn yinbọn pa ọlọpaa to n ṣọ banki naa, ibọn si tun ba ọmọkunrin kan to jade lati woran nigba ti iṣẹlẹ naa n lọ lọwọ. Oju ẹsẹ niyẹn naa si jade laye. Ni kete ti awọn ọdẹ ilu gbọ nipa awọn adigunjale ọhun ni wọn pin ara wọn kaakiri awọn ọna to wọ ilu yii.


Wọn yinbọn pa ọlọpaa to n ṣọ banki naa, ibọn si tun ba ọmọkunrin kan to jade lati woran nigba ti iṣẹlẹ naa n lọ lọwọ. Oju ẹsẹ niyẹn naa si jade laye. Ni kete ti awọn ọdẹ ilu gbọ nipa awọn adigunjale ọhun ni wọn pin ara wọn kaakiri awọn ọna to wọ ilu yii. Lẹyin eyi ni awọn ọdẹ yii atawọn adigunjale naa bẹrẹ si i dana ibọn funra wọn. Oju ẹsẹ lawọn ọdẹ yii ti pa mẹrin ninu wọn. Awọn ọdẹ ilu Ilero lo mu awọn mẹta yooku nigba ti wọn n gbiyanju lati gba ọna ilu naa sa jade.


Lẹyin eyi ni awọn ọdẹ yii atawọn adigunjale naa bẹrẹ si i dana ibọn funra wọn. Oju ẹsẹ lawọn ọdẹ yii ti pa mẹrin ninu wọn. Awọn ọdẹ ilu Ilero lo mu awọn mẹta yooku nigba ti wọn n gbiyanju lati gba ọna ilu naa sa jade. A gbọ pe niṣe ni awọn adigunjale naa fọn owo soke lati fi tan awọn araalu ki wọn le baa raaye sa lọ, ṣugbọn eyi ko jẹ awọn eeyan rara. Niṣe ni wọn dana sun awọn adigunjale tọwọ tẹ naa bii ẹran ogunfe.


A gbọ pe niṣe ni awọn adigunjale naa fọn owo soke lati fi tan awọn araalu ki wọn le baa raaye sa lọ, ṣugbọn eyi ko jẹ awọn eeyan rara. Niṣe ni wọn dana sun awọn adigunjale tọwọ tẹ naa bii ẹran ogunfe.


Ijọba yoo ṣi awọn ileejọsin loṣu to n bọ nipinlẹ Ogun– Dapọ Abiọdun

Adefunkẹ Adebiyi, Ogun Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni Gomina ipinlẹ Ogun, Omọọba Dapọ Abiọdun, kede lọfiisi ẹ I’Okemosan, l’Abẹokuta, pe ẹwọn oṣu mẹfa lẹni tọwọ ba tẹ pe ko lo ibomu lasiko yii yoo ṣe. Bakan naa lo ni ileejọsin yoo di ṣiṣi lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ. Awọn akẹkọọ to wa nipele aṣekagba nileewe girama naa yoo wọle lọjọ kẹrin, oṣu kẹjọ, ṣugbọn awọn ọmọleewe yooku ko ni i ti i wọle ni tiwọn. O fi kun un pe gbogbo ofin to de Korona gbọdọ wa ni pipamọ nibi gbogbo. .