Aṣejere: Ẹ ṣiṣẹ fun gomina ana, Akinwunmi Ambọde, ṣugbọn ẹ o ti i ṣe fun Sanwo-Olu, ki lo ṣẹlẹ? Awẹni Oniwaka: A ṣe fun wọn lasiko ti wọn n polongo, ṣugbọn mo fi da a yin loju pe a n po iṣẹ nla kan pọ fun Gomina Babajide Sanwo-Olu lọwọ, awa naa ti n ri iṣẹ wọn, iṣẹ n lọ lori ẹ lọwọ. Aṣejere: Ki lerongba yin lọjọ iwaju fun iṣẹ orin waka? Awẹni Oniwaka: Erongba mi fun iṣẹ waka ni pe, iṣẹ naa ko gbọdọ ku, o ṣi wa bii tatijọ, lawa naa ṣe n gbiynaju. Ṣugbọn a fẹ ki gbogbo awọn mama wa ti wọn wa ni Ijẹbu ki wọn dide, ki wọn gbadura ki orin naa ma ku. Adura ti mo n gba ni, ka ma ṣọtẹ ara wa.


Oju ti ri nidii iṣẹ orin waka, ṣugbọn Ọlọrun Ọba ti gbe wa leke – Awẹni Oniwaka

Awẹni Oniwaka: Erongba mi fun iṣẹ waka ni pe, iṣẹ naa ko gbọdọ ku, o ṣi wa bii tatijọ, lawa naa ṣe n gbiynaju. Ṣugbọn a fẹ ki gbogbo awọn mama wa ti wọn wa ni Ijẹbu ki wọn dide, ki wọn gbadura ki orin naa ma ku. Adura ti mo n gba ni, ka ma ṣọtẹ ara wa. A o fẹ korin yẹn ku, awa eeyan dudu fẹran ka maa binu ara wa, ṣugbọn awọn oyinbo kii ṣe bẹẹ, nigba ti mo lọ siluu oyinbo mo ri i pe wọn kii binu ara wọn. Iru alubariku ti Ọlọrun fi si Ayinde Barrister, ki Ọlọrun fi sọrọ mi, ẹni to ti ku tipẹ, wọn tun n ranti ẹ, wọn tun ni wọn maa forukọ ẹ sọ nnkan ni Ibadan, iyi wo lo tun ju bẹẹ lọ, ohun temi naa n lepa niyẹn o. Nitori naa lawa naa ṣe n tẹpa mọṣẹ ti a n ronu ohun ti a le ṣe ti orin naa le tẹ siwaju. Ojoojumọ la n ronu bi a ṣe maa mu nnkan igbalode wọ ọ, tori ko si nnkan ta a fẹẹ kọ to jẹ tuntun, awọn mama yẹn lo ni orin waka, lawa ṣe n gba ọna tun ṣe e. Aṣejere: Njẹ ẹ ni awọn ọmọ ti ẹyin naa kọ niṣẹ?


A o fẹ korin yẹn ku, awa eeyan dudu fẹran ka maa binu ara wa, ṣugbọn awọn oyinbo kii ṣe bẹẹ, nigba ti mo lọ siluu oyinbo mo ri i pe wọn kii binu ara wọn. Iru alubariku ti Ọlọrun fi si Ayinde Barrister, ki Ọlọrun fi sọrọ mi, ẹni to ti ku tipẹ, wọn tun n ranti ẹ, wọn tun ni wọn maa forukọ ẹ sọ nnkan ni Ibadan, iyi wo lo tun ju bẹẹ lọ, ohun temi naa n lepa niyẹn o. Nitori naa lawa naa ṣe n tẹpa mọṣẹ ti a n ronu ohun ti a le ṣe ti orin naa le tẹ siwaju. Ojoojumọ la n ronu bi a ṣe maa mu nnkan igbalode wọ ọ, tori ko si nnkan ta a fẹẹ kọ to jẹ tuntun, awọn mama yẹn lo ni orin waka, lawa ṣe n gba ọna tun ṣe e. Aṣejere: Njẹ ẹ ni awọn ọmọ ti ẹyin naa kọ niṣẹ? Awẹni Oniwaka: Mo lawọn to n ba mi ṣiṣẹ, mi o le sọ pe mo n ko wọn niṣẹ, wọn wa lẹyin mi, wọn n ba mi ṣiṣẹ, wọn n ba mi gberin, ọkan n jẹ Latifat Kamal Adeṣina, oun naa ti da duro, orin ẹsin islam lo n ṣe, oun naa wa korin waka fun mi, o gbe mi larugẹ, mo ni awọn ọmọkunrin naa ti wọn n kọrin waka daadaa. Aṣejere: Bawo wa lẹ ṣe n ko iṣẹ ile pọ mọ iṣẹ waka, ti ọkan ko pa ekeji lara? Awẹni Oniwaka: Ko le pa ara wọn lara.


Awẹni Oniwaka: Mo lawọn to n ba mi ṣiṣẹ, mi o le sọ pe mo n ko wọn niṣẹ, wọn wa lẹyin mi, wọn n ba mi ṣiṣẹ, wọn n ba mi gberin, ọkan n jẹ Latifat Kamal Adeṣina, oun naa ti da duro, orin ẹsin islam lo n ṣe, oun naa wa korin waka fun mi, o gbe mi larugẹ, mo ni awọn ọmọkunrin naa ti wọn n kọrin waka daadaa. Aṣejere: Bawo wa lẹ ṣe n ko iṣẹ ile pọ mọ iṣẹ waka, ti ọkan ko pa ekeji lara? Awẹni Oniwaka: Ko le pa ara wọn lara. Eeyan gbọdọ jẹ ki ori oun pe, oye la fi n lo ile aye, ẹẹkọọkan ija le waye, ṣugbọn a gbọdọ ṣe ẹtọ wa ki a too jade nile. Awọn aburo mi wa nile, awọn ọmọ mi ti wọn ti di sisi naa wa nile. Mi o si i kọja aye mi, mi o kii yan ale, ọmọ ilu oke ni mi, mi o kii kẹgbẹkẹgbẹ, awọn ololufẹ orin mi lọrẹ mi, bi awọn naa ba ni nnkan i ṣe, ti mi o si lode ere, mo maa n tẹle wọn lọ si ode tiwọn, tori bi ko ba si tiwọn, wọn ko le mọ wa.


Eeyan gbọdọ jẹ ki ori oun pe, oye la fi n lo ile aye, ẹẹkọọkan ija le waye, ṣugbọn a gbọdọ ṣe ẹtọ wa ki a too jade nile. Awọn aburo mi wa nile, awọn ọmọ mi ti wọn ti di sisi naa wa nile. Mi o si i kọja aye mi, mi o kii yan ale, ọmọ ilu oke ni mi, mi o kii kẹgbẹkẹgbẹ, awọn ololufẹ orin mi lọrẹ mi, bi awọn naa ba ni nnkan i ṣe, ti mi o si lode ere, mo maa n tẹle wọn lọ si ode tiwọn, tori bi ko ba si tiwọn, wọn ko le mọ wa. Ẹ jẹ ka dupẹ f’Ọlọrun ọba.


Ẹ fura o! Awọn oṣiṣẹ banki lọmọ yahoo n lo bayii

* Ojoojumo ni won fa owo yo ninu akanti awon eeyan * EFCC ti tu asiri awon banki ti won n lo Awon oyinbo lawon omo yii n se gbaju-e fun tele, sugbon latigba ti owo ti te omokunrin ti won n pe ni Ramon Abbass, ti inagije re n je Hushpuppi, ni won ti towo omo won baso. Igbagbo won ni pe, ewon dun un se ni Naijiria fun iru nnkan bee ju ati sewon niluu oyinbo lo. Awon ileese nla nla ni won maa towo bo iwe asiri won, lati mo iru owo to n wole, ati eyi to n jade, ibi ti won ti n ri owo buruku wo jade niyen. Sugbon, oju oyinbo naa ti la bayii, ohun to le won kuro lodo awon oyinbo niyen, ti won fi sijule awon to ni akanti lawon ileefowopamo kaakiri ile wa. Bo tie je pe ajo EFCC naa ti bere si i gbogun tiwon, won ti n tu asiri. Asiri to han si gbangba ni pe awon osise banki lawon omo yahoo yii n lo lati se ise ibi naa.


Sugbon, oju oyinbo naa ti la bayii, ohun to le won kuro lodo awon oyinbo niyen, ti won fi sijule awon to ni akanti lawon ileefowopamo kaakiri ile wa. Bo tie je pe ajo EFCC naa ti bere si i gbogun tiwon, won ti n tu asiri. Asiri to han si gbangba ni pe awon osise banki lawon omo yahoo yii n lo lati se ise ibi naa. Ojoojumo ni won n yo owo ni apo ikowosi, iyen akanti awon eeyan ti won n fowopamo si banki, bi won ti n yo naira, bee naa ni won n yo dola, atawon owo ile okeere mi in. Ninu osu kerin odun 2012 ni EFCC gbe awon meje kan lo si kootu, nitori esun jibiti yii kan naa. Awon naa ni; Umeh Ndidiamaka, Emeka Onoh, Augustine Afagimoh, Samuel Mebele ati Obialla Donatus.


Ojoojumo ni won n yo owo ni apo ikowosi, iyen akanti awon eeyan ti won n fowopamo si banki, bi won ti n yo naira, bee naa ni won n yo dola, atawon owo ile okeere mi in. Ninu osu kerin odun 2012 ni EFCC gbe awon meje kan lo si kootu, nitori esun jibiti yii kan naa. Awon naa ni; Umeh Ndidiamaka, Emeka Onoh, Augustine Afagimoh, Samuel Mebele ati Obialla Donatus. Lodun to koja bakan naa, ni ajo yii naa tun gbe awon kan lati UBA kan naa lo sileejo lori esun bilionu meji ataabo pon-un, awon eeyan naa ni Abayomi Kukoyi, Kingsley Okpala, Chidi Okpalaeze ati Emmanuel Okpalaeze. Ojoojumo ni ajo EFCC n fowo ofin mu awon eeyan wonyi. Pupo ninu won lo je osise banki ni won.


Lodun to koja bakan naa, ni ajo yii naa tun gbe awon kan lati UBA kan naa lo sileejo lori esun bilionu meji ataabo pon-un, awon eeyan naa ni Abayomi Kukoyi, Kingsley Okpala, Chidi Okpalaeze ati Emmanuel Okpalaeze. Ojoojumo ni ajo EFCC n fowo ofin mu awon eeyan wonyi. Pupo ninu won lo je osise banki ni won. Opo awon araalu ni won n pariwo pe won n yo owo awon latinu akanti, pupo ninu awon isele yii lawon osise banki naa ko ri nnkan se si, asiri ohun ti a n gbo ni pe awon osise banki naa lo n ledi apo po mo awon. Ohun to ku ni pe kawon araalu tubo maa fura, ki won toju kaadi ATM, ki won si toju ohun to ni i se pelu akanti won, tori awon osise banki lawon omo yahoo n lo bayii o.


Opo awon araalu ni won n pariwo pe won n yo owo awon latinu akanti, pupo ninu awon isele yii lawon osise banki naa ko ri nnkan se si, asiri ohun ti a n gbo ni pe awon osise banki naa lo n ledi apo po mo awon. Ohun to ku ni pe kawon araalu tubo maa fura, ki won toju kaadi ATM, ki won si toju ohun to ni i se pelu akanti won, tori awon osise banki lawon omo yahoo n lo bayii o.


O tan! Awọn Hausa naa ti n lọ sọdọ Tinubu ni London

Pẹlu bi eto oṣelu 2023 ti n kanlẹkun, awọn oloṣelu ilẹ Hausa naa ti n ṣabẹwo si Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, tii ṣe olori ẹgbẹ naa nilẹ wa. Bẹẹ o ba gbagbe, Tinubu ṣi n sinmi niluu London, lẹyin to pari iṣẹ abẹ ẹsẹ ti wọn lo ṣe laipẹ yii. Ọpọ awọn laamilaaka ni wọn si ti n ṣe abẹwo si agba oloṣelu naa. Lara wọn ni Gomina Babajide Sanwo-Olu, Aarẹ Muhammadu Buhari, Ibikunle Amosun, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣugbọn, laaarọ oni la gbọ pe awọn oloṣelu ilẹ Hausa kan naa ti lọọ ṣe abẹwo si baba naa, ninu wọn ni gomina ipinlẹ Zamfara ati Sokoto tẹlẹ, AbdulAzeez Yari, ati Aliyu Magatakarda Wamakko. Awọn kan ni, pẹlu bi awọn oloṣelu ilẹ hausa ti bẹrẹ si i ṣabẹwo si Tinubu, o ṣee ṣe ki awọn eeyan naa fọwọ si ifẹ rẹ lati dije fun ipo aarẹ lọdun 2023.


Awọn gomina fẹẹ gba akoso owo-ori ọja lọwọ Buhari

*** Nitori Ọti bia ti wọn fofin de nilẹ Hausa nitori ofin Ṣaria Sam Akinrole Loṣu kọkanla, ọdun to kọja, awọn ọlọpaa Hisbah, ọlọpaa ti wọn n lo nilẹ Hausa niyẹn, lọọ ko awọn igo ọti bia to n lọ si bii miliọnu meji, wọn si dana sun gbogbo rẹ pata. Ohun taa gbọ ni pe, owo tiye rẹ to miliọnu lọna igba naira, N200m lawọn ọti bia ti wọn dana sun yii. Wọn laṣẹ ileẹjọ nijọba ipinlẹ tẹle lati fofin de awọn to n ta ọti bia nipinlẹ naa. Ko tiẹ too digba yẹn, lawọn ọlọpaa Hisbah yii ti fọwọ ofin mu ọkọ akẹru kan to ko ọti bia, bii ogun ni gbogbo awọn ọkọ naa, bẹẹ ni wọn si paṣẹ pe ki wọn ba gbogbo ọti to wa ninu ọkọ akẹru naa jẹ. Kii ṣe ipinlẹ Kano nikan ni wọn ti n ṣe iru nnkan bẹẹ. Wọn n ṣe e ni Zamfara, wọn n ṣe e ni Katsina, kaakiri ilẹ Hausa ni wọn ti n fọwọ ofin de iru awọn oja bẹẹ.


Ko tiẹ too digba yẹn, lawọn ọlọpaa Hisbah yii ti fọwọ ofin mu ọkọ akẹru kan to ko ọti bia, bii ogun ni gbogbo awọn ọkọ naa, bẹẹ ni wọn si paṣẹ pe ki wọn ba gbogbo ọti to wa ninu ọkọ akẹru naa jẹ. Kii ṣe ipinlẹ Kano nikan ni wọn ti n ṣe iru nnkan bẹẹ. Wọn n ṣe e ni Zamfara, wọn n ṣe e ni Katsina, kaakiri ilẹ Hausa ni wọn ti n fọwọ ofin de iru awọn oja bẹẹ. Baa ba ni ka maa ka a ni meni meji, iye ọti bia ti wọn ti dana sun laarin ọdun meji si mẹta ni Kano nikan ti le ni miliọnu marun-un, ẹgbẹlẹgbẹ owo si niye ti wọn n ta awọn ọti yii. Bi wọn ṣe n dana sun awọn igo ọti naa ni wọn tun fọwọ ofin mu awọn ti wọn n ta a satimọle. Kii ṣe ọti nikan ni wọn ko faaye lati ta nilẹ Hausa, awọn nnkan ti wọn lo ba ti lodi sofin Islam, paapaa ofin Ṣẹria pata ni wọn fofin de.


Baa ba ni ka maa ka a ni meni meji, iye ọti bia ti wọn ti dana sun laarin ọdun meji si mẹta ni Kano nikan ti le ni miliọnu marun-un, ẹgbẹlẹgbẹ owo si niye ti wọn n ta awọn ọti yii. Bi wọn ṣe n dana sun awọn igo ọti naa ni wọn tun fọwọ ofin mu awọn ti wọn n ta a satimọle. Kii ṣe ọti nikan ni wọn ko faaye lati ta nilẹ Hausa, awọn nnkan ti wọn lo ba ti lodi sofin Islam, paapaa ofin Ṣẹria pata ni wọn fofin de. Ṣe ẹ o gbagbe, ti irinṣẹ tawọn telọ maa n lo, iyẹn bebi onike tawọn telọ n lo lati polowo ọja wọn, ṣe ni wọn paṣẹ pe ko wọn gbọdọ lo iru nnkan bẹẹ naa mọ lawọn ipinlẹ yii. Ki lo fa alaye wọnyi? Owo-ori kan wa taa n pe ni owo-ori ọja, awọn oloyinbo n pe e ni VAT, Value Added Tax.


Ṣe ẹ o gbagbe, ti irinṣẹ tawọn telọ maa n lo, iyẹn bebi onike tawọn telọ n lo lati polowo ọja wọn, ṣe ni wọn paṣẹ pe ko wọn gbọdọ lo iru nnkan bẹẹ naa mọ lawọn ipinlẹ yii. Ki lo fa alaye wọnyi? Owo-ori kan wa taa n pe ni owo-ori ọja, awọn oloyinbo n pe e ni VAT, Value Added Tax. Lori gbogbo ọja taa ba ra tabi ta nijọba ti n gba owo-ori yii, ni wọn ṣe n pe e ni owo-ori ọja. Lori gbogbo awọn ọti bia ti wọn dana sun nilẹ Hausa yii lo yẹ kijọba ti maa gba awọn owo-ori naa, ṣugbọn ko le ri bẹẹ, tori wọn ko ri ọti ọhun ta nibẹ. Bẹẹ ba wa de isalẹ nibi, nilẹ Yoruba, Ibo ati apa ẹsẹ odo, ijọba n ri owo-ori ọja gba lori awọn bia atawọn nnkan ti wọn ko faaye gba nilẹ Hausa lọhun un, amọ ta ba to asiko ati pin owo naa, gbogbo awọn ipinlẹ Hausa yii naa maa pin ninu owo ti wọn gba lori ọja ti wọn ko faaye gba lọdọ tiwọn.


Lori gbogbo ọja taa ba ra tabi ta nijọba ti n gba owo-ori yii, ni wọn ṣe n pe e ni owo-ori ọja. Lori gbogbo awọn ọti bia ti wọn dana sun nilẹ Hausa yii lo yẹ kijọba ti maa gba awọn owo-ori naa, ṣugbọn ko le ri bẹẹ, tori wọn ko ri ọti ọhun ta nibẹ. Bẹẹ ba wa de isalẹ nibi, nilẹ Yoruba, Ibo ati apa ẹsẹ odo, ijọba n ri owo-ori ọja gba lori awọn bia atawọn nnkan ti wọn ko faaye gba nilẹ Hausa lọhun un, amọ ta ba to asiko ati pin owo naa, gbogbo awọn ipinlẹ Hausa yii naa maa pin ninu owo ti wọn gba lori ọja ti wọn ko faaye gba lọdọ tiwọn. Owo ori tijọba ba gba kaakiri awọn ipinlẹ yii, ni wọn maa n pin loṣooṣu fun awọn ipinlẹ kọọkan. Ipinlẹ Eko lo n gbe eyi to ju nibẹ. Iwadii awọn onimọ sọ pe ida aadọrin, iyẹn 70%, ni owo-ori ọja ti wọn n gba lọwọ ipinlẹ Eko nikan, bẹẹ naa ni wọn n gba lọwọ ipinlẹ Rivers naa.


Owo ori tijọba ba gba kaakiri awọn ipinlẹ yii, ni wọn maa n pin loṣooṣu fun awọn ipinlẹ kọọkan. Ipinlẹ Eko lo n gbe eyi to ju nibẹ. Iwadii awọn onimọ sọ pe ida aadọrin, iyẹn 70%, ni owo-ori ọja ti wọn n gba lọwọ ipinlẹ Eko nikan, bẹẹ naa ni wọn n gba lọwọ ipinlẹ Rivers naa. Ibi tija ti bẹrẹ gan an niyẹn. Ipinlẹ Rivers lo kọkọ gba ileẹjọ lọ, pe owo-ori ọja ti Abuja n gba lọwọ oun, wọn ko lẹtọọ ati maa gba a, awọn lo yẹ kawọn maa gba a, kawọn wa maa fun Abuja niye to kan an, ti wọn maa pin fun awọn yooku loṣu. Ṣẹria lo si fa a tawọn eeyan ilẹ Hausa ko fi gba awọn ọlọja laaye ati ta iru ọja bẹẹ.


Ibi tija ti bẹrẹ gan an niyẹn. Ipinlẹ Rivers lo kọkọ gba ileẹjọ lọ, pe owo-ori ọja ti Abuja n gba lọwọ oun, wọn ko lẹtọọ ati maa gba a, awọn lo yẹ kawọn maa gba a, kawọn wa maa fun Abuja niye to kan an, ti wọn maa pin fun awọn yooku loṣu. Ṣẹria lo si fa a tawọn eeyan ilẹ Hausa ko fi gba awọn ọlọja laaye ati ta iru ọja bẹẹ. Ṣugbọn Rivers lawọn ko le maa pawo fun Hausa lati pin, nigba to jẹ pe awọn eeyan ilẹ Hausa naa lẹtọọ ati gba iru owo bẹẹ lọdọ tiwọn. N l’Ekoo ati awọn ipinlẹ yooku ba yari. Ṣugbọn Eko nikan lo ti bẹrẹ si i gbe igbesẹ lori rẹ.


Ṣugbọn Rivers lawọn ko le maa pawo fun Hausa lati pin, nigba to jẹ pe awọn eeyan ilẹ Hausa naa lẹtọọ ati gba iru owo bẹẹ lọdọ tiwọn. N l’Ekoo ati awọn ipinlẹ yooku ba yari. Ṣugbọn Eko nikan lo ti bẹrẹ si i gbe igbesẹ lori rẹ. Ọgbẹni Moyọsọrẹ Onigbanjo, to jẹ kọmiṣanna fun eto idajọ nipinlẹ Eko sọ fun Aṣejere lọsẹ to kọja yii pe ofin to maa fun ijọba Eko laṣẹ lati gba owo-ori ọja yii lọwọ awọn to n ṣe kara-kata maa bẹrẹ laipẹ. Bii ti ijoba Rivers, ijọba Eko naa tẹnumọ ọn pe awọn lẹtọọ ati maa gba owo-ori ọja niluu awọn. Eyi ko si ṣẹyin aṣẹ tileẹjọ apapọ ilẹ wa to wa nipinlẹ Rivers pa laipẹ yii pe ijọba ipinlẹ Rivers lo laṣẹ ati maa gba owo-ori ọja ti wọn ba ta nipinlẹ wọn, kii ṣe ileeṣẹ owo-ori apapọ ilẹ wa, iyẹn Federal Inland Revenue Service (FIRS).


Ọgbẹni Moyọsọrẹ Onigbanjo, to jẹ kọmiṣanna fun eto idajọ nipinlẹ Eko sọ fun Aṣejere lọsẹ to kọja yii pe ofin to maa fun ijọba Eko laṣẹ lati gba owo-ori ọja yii lọwọ awọn to n ṣe kara-kata maa bẹrẹ laipẹ. Bii ti ijoba Rivers, ijọba Eko naa tẹnumọ ọn pe awọn lẹtọọ ati maa gba owo-ori ọja niluu awọn. Eyi ko si ṣẹyin aṣẹ tileẹjọ apapọ ilẹ wa to wa nipinlẹ Rivers pa laipẹ yii pe ijọba ipinlẹ Rivers lo laṣẹ ati maa gba owo-ori ọja ti wọn ba ta nipinlẹ wọn, kii ṣe ileeṣẹ owo-ori apapọ ilẹ wa, iyẹn Federal Inland Revenue Service (FIRS). Onigbanjo ni, o di dandan fun ajọ FIRS lati tẹle aṣẹ ti ileẹjọ pa, wọn si gbọdọ bọwọ fun ofin naa lori ọrọ owo-ori ọja, iyẹn VAT. Bi wọn ba ri kinni ọhun ṣe, a jẹ pe owo tun de fun ipinlẹ Eko niyẹn, a jẹ pe awọn ipinlẹ yii ni yoo maa san owo-ori ọja fun Abuja, kii ṣe Abuja ni yoo maa gba owo ọhun funra rẹ, o ti daju pe owo ti wọn n gba lawọn ipinlẹ naa ko ni to nnkan mọ niyẹn!


Onigbanjo ni, o di dandan fun ajọ FIRS lati tẹle aṣẹ ti ileẹjọ pa, wọn si gbọdọ bọwọ fun ofin naa lori ọrọ owo-ori ọja, iyẹn VAT. Bi wọn ba ri kinni ọhun ṣe, a jẹ pe owo tun de fun ipinlẹ Eko niyẹn, a jẹ pe awọn ipinlẹ yii ni yoo maa san owo-ori ọja fun Abuja, kii ṣe Abuja ni yoo maa gba owo ọhun funra rẹ, o ti daju pe owo ti wọn n gba lawọn ipinlẹ naa ko ni to nnkan mọ niyẹn!


Nitori ọwọn-gogo ọja, Akeredolu fofin de awọn to n ja tikẹẹti l’Ondo

Ijọba ipinlẹ Ondo ti fofin de awọn ẹgbẹẹgbẹ gbogbo to wa nipinlẹ naa, paapaa awọn ẹgbẹ oniṣẹ ọwọ ati oniṣowo, lati maa ja tikẹẹti fun awọn ọmọ ẹgbẹ. Kọmiṣanna fun eto iroyin, Ọgbẹni Donald Ojogo lo sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade kan ti wọn fi ṣọwọ sawọn oniroyin lonii. Wọn ni, ijọba ti ṣakiyesi pe ojoojumọ ni owo ounjẹ, ati nnkan n gbowo lori ọja, nitori naa ijọba ti fofin de gbogbo awọn ẹgbẹ to ni i ṣe mọ ọja, ti wọn wa labẹ asia ẹgbẹ oniṣẹ-ọwọ taa mọ si Ondo State United Artisan Group, lati maa sọ iye to yẹ ki awọn ọlọja tabi oniṣowo maa gba lọwọ awọn araalu.


Ọọni, Dosunmu n bọ nibi ifilọlẹ iwe Yoruba ti wọn kọ nipa Awolọwọ l’Ekoo

Ifilọlẹ iwe ayọka litireṣọ Yoruba kan maa waye nipinlẹ Eko laipẹ. Ọgbẹni Ọlanrewaju Lagada-Abayọmi ni onkọwe ọhun ti akọle rẹ jẹ ‘Awólọ́wọ̀ Akíkanjú Aṣíwájú (AAA)’. Ifilọlẹ iwe yii ti a gbọ pe Oloye Ọlatokunbọ Awolọwọ Dosumu, to jẹ ọmọ Awolọwọ fọwọ si, la gbọ pe wọn maa ṣefilọlẹ rẹ lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii ni gbọngan ajọ olokoowo ti a mọ si Lagos Chamber of Commerce and Industry (LCCI) to wa ni Alausa, Ikẹja, l’Ekoo. Alayeluwa Ọba Ọladipọ Ọlaitan ni yoo ṣe alaga eto ifilọlẹ naa, nigba ti igbakeji ẹgbẹ Afẹnifẹre naa yoo wa nibẹ lati ṣoju ẹgbẹ naa, pẹlu Alaago ti Kajọla Alaago, nipinlẹ Ọṣun. Lara awọn ti wọn tun n reti nibi ayẹyẹ naa ni Ọba Adéyẹyè Ẹnitàn Ògúnwùsì, Ọ̀jájá II, Ọọ̀ni ti Ile Ifẹ̀, awọn gan an ni alejo pataki ọjọ naa, nitori eto naa jẹ eyi ti wọn fẹẹ fi sami ayẹyẹ ọdun kẹfa ti Mama, Oloye Hannah Idowu Dideolu Awolọwọ CON, jade laye. Onkọwe naa, Lagada lo ọgbọn inu, ati ẹbun iwe kikọ rẹ lati ṣe atupalẹ aṣa, iṣe, ati igbagbọ ede Yoruba.


Alayeluwa Ọba Ọladipọ Ọlaitan ni yoo ṣe alaga eto ifilọlẹ naa, nigba ti igbakeji ẹgbẹ Afẹnifẹre naa yoo wa nibẹ lati ṣoju ẹgbẹ naa, pẹlu Alaago ti Kajọla Alaago, nipinlẹ Ọṣun. Lara awọn ti wọn tun n reti nibi ayẹyẹ naa ni Ọba Adéyẹyè Ẹnitàn Ògúnwùsì, Ọ̀jájá II, Ọọ̀ni ti Ile Ifẹ̀, awọn gan an ni alejo pataki ọjọ naa, nitori eto naa jẹ eyi ti wọn fẹẹ fi sami ayẹyẹ ọdun kẹfa ti Mama, Oloye Hannah Idowu Dideolu Awolọwọ CON, jade laye. Onkọwe naa, Lagada lo ọgbọn inu, ati ẹbun iwe kikọ rẹ lati ṣe atupalẹ aṣa, iṣe, ati igbagbọ ede Yoruba. O ṣalaye fun Aṣejere pe; o ti pẹ toun ti n ṣewadii ọpọ awọn iwe ti wọn ti kọ lede Yoruba. Ni bayii, iwe ayọka naa ti di eyi ti ijọba tẹwọ gba, bẹẹ ni wọn ti fun onkọwe naa lanfaani ati ta iwe naa fun awọn ọmọleewe, nitori o wa ninu awọn iwe ti wọn maa lo fun idanwo wọn. Kii ṣe bẹẹ nikan, iwe naa tun wa fun awọn sọrọ-sọrọ, pede-pede, ati bẹẹ bẹẹ lọ lanfaani, ki iṣẹ iroyin wọn ba a le jẹ kikun.


O ṣalaye fun Aṣejere pe; o ti pẹ toun ti n ṣewadii ọpọ awọn iwe ti wọn ti kọ lede Yoruba. Ni bayii, iwe ayọka naa ti di eyi ti ijọba tẹwọ gba, bẹẹ ni wọn ti fun onkọwe naa lanfaani ati ta iwe naa fun awọn ọmọleewe, nitori o wa ninu awọn iwe ti wọn maa lo fun idanwo wọn. Kii ṣe bẹẹ nikan, iwe naa tun wa fun awọn sọrọ-sọrọ, pede-pede, ati bẹẹ bẹẹ lọ lanfaani, ki iṣẹ iroyin wọn ba a le jẹ kikun.


Wọn fẹsun agbere kan Ọdunlade onitiata, lo ba n gbe wọn ṣepe

Ṣe ẹ ti gbọ pe awọn oṣerebinrin kan ti wọn ṣẹṣẹ n dide ti wọn fẹsun kan gbajumọ oṣere tiata Yoruba nni, Ọdunlade Adekọla pe o fẹran ko maa ba awọn ọmọbinrin to waa ba a ṣere ni lokeṣan sun. Ṣe ẹ ti gbọ pe ọkunrin oṣere tiata naa ti sẹ pe ko sootọ ninu ohun tawọn ọmọbinrin naa n sọ kiri ori ẹrọ ayelujara. Diẹ lara awọn oṣere ti wọn sọ pe Ọdunlade ti ba sun ni Ẹniọla Ajao, Bukọla Adeẹyọ, Kẹmi Afọlabi ati bẹẹ bẹẹ lọ. Koda, wọn ni ọkan ninu awọn oṣere to sunmọ Ọdunlade daadaa, iyẹn Taiwo Aromọkun sọ eyi fun awọn oniroyin ko too lọ siluu oyinbo. Ko buru, ọrọ naa ti gba ibomi in yọ bayii. Awọn oṣere tiata ti wọn kọṣẹ lọdọ Ọdunlade ti n fẹyin pọn ọn lori ẹrọ abanidọrẹẹ Instagram, wọn si ti sọrọ soke pe irọ funfun balau ni ohun tawọn ọmọbinrin ọhun n sọ kiri, Ọdunlade kii bẹnikan se totomẹlẹto loko ere rara, wọn ni iṣẹ rẹ lo gbajumọ.


Koda, wọn ni ọkan ninu awọn oṣere to sunmọ Ọdunlade daadaa, iyẹn Taiwo Aromọkun sọ eyi fun awọn oniroyin ko too lọ siluu oyinbo. Ko buru, ọrọ naa ti gba ibomi in yọ bayii. Awọn oṣere tiata ti wọn kọṣẹ lọdọ Ọdunlade ti n fẹyin pọn ọn lori ẹrọ abanidọrẹẹ Instagram, wọn si ti sọrọ soke pe irọ funfun balau ni ohun tawọn ọmọbinrin ọhun n sọ kiri, Ọdunlade kii bẹnikan se totomẹlẹto loko ere rara, wọn ni iṣẹ rẹ lo gbajumọ. Lara awọn to ti wọn duro sẹyin Ọdunlade ni, Oyin Ẹlẹbuibọn, Folukẹ Daramọla, Funṣọ Adeolu, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Lara awọn to ti wọn duro sẹyin Ọdunlade ni, Oyin Ẹlẹbuibọn, Folukẹ Daramọla, Funṣọ Adeolu, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


O ma ṣe o! Ọkọ Bimbọ Ọshin ku lojiji

Alagba Ọla Ibironkẹ, ti gbogbo eeyan mọ si Dudu Heritage, to tun jẹ ọkọ Bimbọ Ọshin ti jade laye. Oru mọju la gbọ pe ọkunrin naa ṣadeede ṣubu to si ku lojiji. Gbajumọ puromota ni Ọla ti gbogbo eeyan n pe ni Dudu, ilẹ Amẹrika lo wa tẹlẹ ko too di pe o pada wale si Naijiria. Ọdun 2004 loun ati gbajumọ oṣere tiata, Bimbọ Ọshin fẹra sile, igbeyawo naa si ti ni ọmọ meji ninu; ọkunrin kan ati obinrin kan. Titi di bi a ṣe n kọ iroyin yii jọ lawọn oṣere atawọn alẹnulọrọ nidii ere ariya fi n fi ibanikẹdun wọn ranṣẹ si gbajumọ oṣere naa.


“A o fẹsun kan awọn ṣọja nibi igbẹjọ iwọde Lẹkki o”

Ileeṣẹ Sentinel Forensic Limited, ileeṣẹ tijọba ipinlẹ Eko gba lati ṣe ayẹwo ohun gbogbo to ṣẹlẹ nibi ti wọn sọ pe wọn ti yinbọn ni toolu geeti Lẹkki lasiko iwọde ‘sọrọ soke’ lọdun to kọja sọ pe awọn ko sọ fẹnikan pe awọn ṣọja jẹbi ninu aroye tawọn ṣe niwaju awọn igbimọ to n gbẹjọ naa. Bẹẹ o ba gbagbe, ijọba gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii ohun to ṣẹlẹ logunjọ oṣu kẹwaa, ọdun to kọja naa, nibi igbẹjọ naa ni ileeṣẹ yii ti waa jabọ iwadii wọn. Ọgbẹni Joseph Funṣọ Kayọde lo dari iwadii ti ileeṣẹ ọhun ṣe ati mọ boya awọn ṣoja yinbọn, abi paayan nibi iṣẹlẹ ọhun to waye logunjọ oṣu kẹwaa, ọdun to kọja. Gẹgẹ bi atẹjade tileeṣẹ naa fi ranṣẹ si Aṣejere, wọn sọ pe awọn ti n gbọ tawọn kan n sọ ọ kiri, ohun ti ko ṣẹlẹ nibi igbẹjọ ọhun to n lọ lọwọ. Wọn ni, ohun tawọn ọbayejẹ kan n sọ kiri ni pe awọn sọ pe ileeṣẹ ṣọja jẹbi ohun to ṣẹlẹ, ileeṣẹ yii ni rara o, awọn ko sọ bẹẹ niwaju igbimọ rara, wọn lawọn ko sọ pe awọn ṣọja lo yinbọn, wọn ni iroyin ẹlẹjẹ lasan ni.


Lẹyin tiyawo TB Joshua gbapo adari, EFCC ranṣẹ pe awon ọmọọṣẹ ọkọ ẹ

Awọn olori Ijọ Synagogue Church of All Nations (SCOAN) eyi taa mọ si Sinagọọgu, ijọ ti Oloogbe TB Joshua da silẹ la gbọ pe wọn ti kede aya oloogbe naa, Evelyn gẹgẹ bii arọpo oludari ijọ ọhun. Ninu atẹjade kan to tẹ Aṣejere lọwọ la gbọ pe gbogbo eto ati ojuṣẹ ijọ naa ti wa labẹ idari iyawo Oloogbe Temitọpẹ Joshua. Bakan naa la tun gbọ pe ajọ to n gbogun ti awọn to kowo jẹ nilẹ wa, iyẹn Economic and Financial Crimes Commission ti ranṣẹ si awọn ọmọọṣẹ Oloogbe naa lati wa ṣalaye ohun ti wọn mọ nipa ẹsun ti wọn fi kan wọn lori iṣowo ijọ naa baṣubaṣu. Ohun taa gbọ ni pe awọn ọmọ ẹyin TB Joshua bii ogún ni ajọ EFCC fiwe ranṣẹ si lati waa sọ tẹnu wọn. Ninu awọn eeyan naa la ti ri awọn ti wọn jẹ ọmọ ilẹ wa nibi, ati awọn ti wọn wa lati ilẹ okeere, ti wọn jẹ Wolii ọkunrin ati Wolii obinrin. Bakan naa lawọn adari ijọ naa rọ gbogbo awọn ọmọ ijọ lati maa fi adura ran obinrin naa lọwọ lati ṣe aṣeyọri ninu iṣẹ iranṣẹ tuntun ti wọn gbe le e lọwọ.


Ohun taa gbọ ni pe awọn ọmọ ẹyin TB Joshua bii ogún ni ajọ EFCC fiwe ranṣẹ si lati waa sọ tẹnu wọn. Ninu awọn eeyan naa la ti ri awọn ti wọn jẹ ọmọ ilẹ wa nibi, ati awọn ti wọn wa lati ilẹ okeere, ti wọn jẹ Wolii ọkunrin ati Wolii obinrin. Bakan naa lawọn adari ijọ naa rọ gbogbo awọn ọmọ ijọ lati maa fi adura ran obinrin naa lọwọ lati ṣe aṣeyọri ninu iṣẹ iranṣẹ tuntun ti wọn gbe le e lọwọ. Bẹẹ ni wọn si tun fi to wa leti pe Abilekọ Evelyn, aya Oloogbe maa ba awọn ọmọ ijọ sọrọ lori tọlifiṣan ijo naa (Emmanuel) laipẹ. Oriṣii awuyewuye lo ti n lọ lori ẹni to maa rọpo adari ijọ naa. Aṣejere gbọ pe Oloogbe ti sọ tẹlẹ ko too ku pe ko si ninu mọlẹbi oun to maa rọpo oun gẹgẹ bii adari ijọ naa, ṣugbọn awọn agbaagba kan ko tẹle ọrọ ti Joshua sọ naa ko too ku.


Bẹẹ ni wọn si tun fi to wa leti pe Abilekọ Evelyn, aya Oloogbe maa ba awọn ọmọ ijọ sọrọ lori tọlifiṣan ijo naa (Emmanuel) laipẹ. Oriṣii awuyewuye lo ti n lọ lori ẹni to maa rọpo adari ijọ naa. Aṣejere gbọ pe Oloogbe ti sọ tẹlẹ ko too ku pe ko si ninu mọlẹbi oun to maa rọpo oun gẹgẹ bii adari ijọ naa, ṣugbọn awọn agbaagba kan ko tẹle ọrọ ti Joshua sọ naa ko too ku. Ni wọn ṣe kede iyawo rẹ. Lẹyin ti wọn ṣe eyi tan ni wọn tun paṣẹ fun gbogbo awọn ọmọọṣẹ TB Joshua kan ti ko gbọrọ si iyawo rẹ lẹnu, tabi ti wọn ko gba a gẹgẹ bii adari tuntun pe ki wọn ko ẹru wọn kuro ninu ṣọọṣi naa lopin ọsẹ to kọja yii. Awọn mẹta ni ofin gba gẹgẹ bii adari ileejọsin Sinagọọgu tẹlẹ.


Ni wọn ṣe kede iyawo rẹ. Lẹyin ti wọn ṣe eyi tan ni wọn tun paṣẹ fun gbogbo awọn ọmọọṣẹ TB Joshua kan ti ko gbọrọ si iyawo rẹ lẹnu, tabi ti wọn ko gba a gẹgẹ bii adari tuntun pe ki wọn ko ẹru wọn kuro ninu ṣọọṣi naa lopin ọsẹ to kọja yii. Awọn mẹta ni ofin gba gẹgẹ bii adari ileejọsin Sinagọọgu tẹlẹ. Awọn mẹtẹẹta naa ni Oloogbe T.B Joshua, ọmọ rẹ obinrin, Promise, pẹlu ọmọọṣẹ rẹ kan ti wọn n pe ni Joseph David. Ṣugbọn wọn ti gbe iwe ofin ijọ naa lọ sileẹjọ fun atunṣe, eyi lo mu ki wọn gbe iyawo rẹ wọnu igbimọ alakoso naa taa mọ si Board of Trustee. Ẹyin tileeṣẹ giga gbe obinrin naa wọnu igbimọ yii ni wọn too kede rẹ gẹgẹ bii alaga igbimọ alakoso ijọ.


Awọn mẹtẹẹta naa ni Oloogbe T.B Joshua, ọmọ rẹ obinrin, Promise, pẹlu ọmọọṣẹ rẹ kan ti wọn n pe ni Joseph David. Ṣugbọn wọn ti gbe iwe ofin ijọ naa lọ sileẹjọ fun atunṣe, eyi lo mu ki wọn gbe iyawo rẹ wọnu igbimọ alakoso naa taa mọ si Board of Trustee. Ẹyin tileeṣẹ giga gbe obinrin naa wọnu igbimọ yii ni wọn too kede rẹ gẹgẹ bii alaga igbimọ alakoso ijọ. Adajọ Tijjani Ringim lo paṣẹ naa ninu iwe ipẹjọ ti nọmba rẹ jẹ: FHC/L/CP/1109/2021. Ninu iwe kan to han si awọn oniroyin lopin ọsẹ to kọja yii la ti gbọ pe awọn agbofinro ajọ EFCC ti gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii awọn ojiṣẹ Ọlọrun to ba oloogbe naa ṣiṣẹ nigba to wa laye. Ọgbẹni Ahmed Ghali, to n dari ẹka ileeṣẹ naa l’Ekoo lo fọwọ si lẹta ti wọn kọ si ijọ naa.


Adajọ Tijjani Ringim lo paṣẹ naa ninu iwe ipẹjọ ti nọmba rẹ jẹ: FHC/L/CP/1109/2021. Ninu iwe kan to han si awọn oniroyin lopin ọsẹ to kọja yii la ti gbọ pe awọn agbofinro ajọ EFCC ti gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii awọn ojiṣẹ Ọlọrun to ba oloogbe naa ṣiṣẹ nigba to wa laye. Ọgbẹni Ahmed Ghali, to n dari ẹka ileeṣẹ naa l’Ekoo lo fọwọ si lẹta ti wọn kọ si ijọ naa. Awọn ti wọn fiwe pe lati yọju si EFCC naa niyi: Obasa Damilola Tinuola, Obasa Folake, Mosun Adeloju, Yakubu Abeni, Omoitoh Omoye, Adebola Olamide Morenike, Bousso Racine, Eugune Rademeyer, Cindy Elizabeth Widjaja, Fanny Elma Alfred, Angela Marie Brandt, Graham Nadine, Tonge Christopher, Catherine Ann Farr, Enrique Miguel, Olayinka Deborah Egbejobi, Mari-Anne Uchechi Ibe, David Omojevbe Joseph, Tonge Ruth, ati Polo Sandoval Allison. Orilẹ-ede Nigeria, Mexico, South Africa ati Senegal lawọn ojiṣẹ Ọlọrun ti wọn ranṣẹ pe yii ti wa. Wọn lawọn lo sunmọ Oloogbe Joshua julọ nigba to wa laye, awọn naa ni eto owo ijọ naa wa nikawọ rẹ, awọn lo mọ ibi ti oloogbe naa ko gbogbo owo rẹ si, ati pe wọn ti ko gbogbo owo ti wọn fi pamọ sinu apo ikowosi ijọ naa, bẹẹ ni wọn si tun ti ta baalu agbera-pa ti oloogbe naa n lo nigba to wa laye.


Awọn ti wọn fiwe pe lati yọju si EFCC naa niyi: Obasa Damilola Tinuola, Obasa Folake, Mosun Adeloju, Yakubu Abeni, Omoitoh Omoye, Adebola Olamide Morenike, Bousso Racine, Eugune Rademeyer, Cindy Elizabeth Widjaja, Fanny Elma Alfred, Angela Marie Brandt, Graham Nadine, Tonge Christopher, Catherine Ann Farr, Enrique Miguel, Olayinka Deborah Egbejobi, Mari-Anne Uchechi Ibe, David Omojevbe Joseph, Tonge Ruth, ati Polo Sandoval Allison. Orilẹ-ede Nigeria, Mexico, South Africa ati Senegal lawọn ojiṣẹ Ọlọrun ti wọn ranṣẹ pe yii ti wa. Wọn lawọn lo sunmọ Oloogbe Joshua julọ nigba to wa laye, awọn naa ni eto owo ijọ naa wa nikawọ rẹ, awọn lo mọ ibi ti oloogbe naa ko gbogbo owo rẹ si, ati pe wọn ti ko gbogbo owo ti wọn fi pamọ sinu apo ikowosi ijọ naa, bẹẹ ni wọn si tun ti ta baalu agbera-pa ti oloogbe naa n lo nigba to wa laye. “Ọpọ ibajẹ ni wọn ti ṣe, eyi si ti sọ wọn di milọnia apapandodo lẹyin ti Baba ti doloogbe. Ọpọ wọn ni ajọ EFCC ti n wa bayii, wọn to ogun. Kete ti baba naa papoda ni wọn ti ko gbogbo dukia rẹ sọdọ, ti wọn si bẹrẹ si i lu u ta ni gbanjo.


“Ọpọ ibajẹ ni wọn ti ṣe, eyi si ti sọ wọn di milọnia apapandodo lẹyin ti Baba ti doloogbe. Ọpọ wọn ni ajọ EFCC ti n wa bayii, wọn to ogun. Kete ti baba naa papoda ni wọn ti ko gbogbo dukia rẹ sọdọ, ti wọn si bẹrẹ si i lu u ta ni gbanjo. Wọn ti sọ ara wọn di alakoso ijọ naa. Wọn gbe baagi lọ sibi ti baba n ko owo si, wọn si ko gbogbo owo to wa nibẹ, lai sọ fun iyawo rẹ rara.” Wọn tun ni gbogbo ohun to wa lori foonu TB Joshua ni wọn ti ka kuro lẹyin ti Joshua ku, eyi ko daa rara. Bi ọrọ naa ba ṣe lọ, a o maa fi to o yin leti.


Wọn ti sọ ara wọn di alakoso ijọ naa. Wọn gbe baagi lọ sibi ti baba n ko owo si, wọn si ko gbogbo owo to wa nibẹ, lai sọ fun iyawo rẹ rara.” Wọn tun ni gbogbo ohun to wa lori foonu TB Joshua ni wọn ti ka kuro lẹyin ti Joshua ku, eyi ko daa rara. Bi ọrọ naa ba ṣe lọ, a o maa fi to o yin leti. Ṣugbọn ninu atẹjade ti Ọgbẹni James Akhigbe to jẹ ọkan ninu awọn agbẹjọro ijọ naa fi to Aṣejere leti, wọn ni ko si ootọ nibẹ pe ijọ naa n fiya jẹ awọn kan, o ni ko sohun to jọ bẹẹ rara Ọkunrin naa ni loootọ ni awọn adari ijọ naa ti n gbe awọn igbesẹ kan, nitori ni kete ti Baba ti doloogbe ni awọn eeyan kan ti wọn sunmọ TB Joshua ti n lo ipo wọn lati tọwọ bọ awọn iṣura ijọ naa, bẹẹ ni wọn si tun sọ awọn nnkan to jẹ ti ijọ naa di tiwọn, o ni, eyi lawọn alakoso ijọ n ṣiṣẹ le lori ti wọn si fẹẹ ṣe ayẹwo ni finnifinni lati mọ ohun ti ẹnikọọkan wọn ṣe.


Ṣugbọn ninu atẹjade ti Ọgbẹni James Akhigbe to jẹ ọkan ninu awọn agbẹjọro ijọ naa fi to Aṣejere leti, wọn ni ko si ootọ nibẹ pe ijọ naa n fiya jẹ awọn kan, o ni ko sohun to jọ bẹẹ rara Ọkunrin naa ni loootọ ni awọn adari ijọ naa ti n gbe awọn igbesẹ kan, nitori ni kete ti Baba ti doloogbe ni awọn eeyan kan ti wọn sunmọ TB Joshua ti n lo ipo wọn lati tọwọ bọ awọn iṣura ijọ naa, bẹẹ ni wọn si tun sọ awọn nnkan to jẹ ti ijọ naa di tiwọn, o ni, eyi lawọn alakoso ijọ n ṣiṣẹ le lori ti wọn si fẹẹ ṣe ayẹwo ni finnifinni lati mọ ohun ti ẹnikọọkan wọn ṣe.


Esther Ajayi sọ idi ti Baba Adeboye ṣe wọ bata wọnu ṣọọṣi Kerubu

Oludasilẹ ijọ Love of Christ Generation C&S Church, Abilekọ Esther Ajayi ti da awọn alayọnusọ lohun, paapaa awọn ti wọn n fẹsun kan an pe o gba olori ijọ Redeem, Pasitọ Enoch Adeboye atiyawo rẹ, pẹlu awọn alejo nla nla ti wọn wa sibi ifilọlẹ ṣọọṣi reẹlaye ati wọ bata wọnu ṣọọṣi rẹ. Ṣe ẹ mọ pe ijọ Kerubu ni ijọ Esther Ajayi, awọn Kerubu kii si i faaye gba ẹnikẹni lati wọ bata wọnu ṣọọṣi wọn ṣugbọn laipẹ yii ti wọn ṣe ifilọlẹ ṣọọṣi naa ni Victori Island, l’Ekoo, gbogbo awọn alejo to wa sibẹ ni wọn wọ bata wọnu ṣọọṣi tuntun naa. Eyi lo mu kawọn eeyan maa sọrọ pe mama naa ti mu ẹkọ ajeji wọnu ijọ Kerubu ati Sẹrafu. Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ ọdun kẹrindinlọgọrun ti ijọ Kerubi ati Serafu to waye nIlẹ Serafu to wa ni Maba nipinlẹ Ogun, Mama Ajayi sọ pe ohun to ṣẹlẹ lọjọ naa kọja agbara oun, o si ju ohun ti oun le da duro lọ. Wolii naa ni, dipo kawọn eeyan maa wa awawi nipa ohun to ṣẹlẹ nibi eto ifilọlẹ naa, ohun to ṣe pataki ni ki inu awọn eeyan dun si itẹsiwaju to n de ba ijọ Kerubu nilẹ wa. O ni, ohun to jẹ oun logun ni lati ri i pe ijọ Kerubu di apewaawo, eyi ti gbogbo eeyan n wari fun kaakiri agbaye, nitori naa loun ṣe ranṣẹ pe awọn laamilaaka to wa niluu sibi eto naa.


Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ ọdun kẹrindinlọgọrun ti ijọ Kerubi ati Serafu to waye nIlẹ Serafu to wa ni Maba nipinlẹ Ogun, Mama Ajayi sọ pe ohun to ṣẹlẹ lọjọ naa kọja agbara oun, o si ju ohun ti oun le da duro lọ. Wolii naa ni, dipo kawọn eeyan maa wa awawi nipa ohun to ṣẹlẹ nibi eto ifilọlẹ naa, ohun to ṣe pataki ni ki inu awọn eeyan dun si itẹsiwaju to n de ba ijọ Kerubu nilẹ wa. O ni, ohun to jẹ oun logun ni lati ri i pe ijọ Kerubu di apewaawo, eyi ti gbogbo eeyan n wari fun kaakiri agbaye, nitori naa loun ṣe ranṣẹ pe awọn laamilaaka to wa niluu sibi eto naa. O ni, dipo ki awọn eeyan maa wadii ohun ti ko dara nipa eto naa, bi ijọ naa yoo ṣe dagba lo yẹ ko jẹ gbogbo awọn ọmọ ijọ ati awọn olori ati elese logun. “O pẹ ti wọn ti n rọ wa sẹyin, awọn eeyan a wa sibi iṣọ oru wa, a a gbadura fun wọn, adura wọn a gba, ṣugbọn bilẹ ba mọ, wọn a gba ṣọọṣi mi in lọ lati lọọ ṣe ẹri ati idupẹ, eyi ko daa, awa naa si ni lati ṣiṣẹ le e lori. “Mi o fẹẹ sọrọ pupọ nipa bata ti wọn wọ wọnu ṣọọṣi.


O ni, dipo ki awọn eeyan maa wadii ohun ti ko dara nipa eto naa, bi ijọ naa yoo ṣe dagba lo yẹ ko jẹ gbogbo awọn ọmọ ijọ ati awọn olori ati elese logun. “O pẹ ti wọn ti n rọ wa sẹyin, awọn eeyan a wa sibi iṣọ oru wa, a a gbadura fun wọn, adura wọn a gba, ṣugbọn bilẹ ba mọ, wọn a gba ṣọọṣi mi in lọ lati lọọ ṣe ẹri ati idupẹ, eyi ko daa, awa naa si ni lati ṣiṣẹ le e lori. “Mi o fẹẹ sọrọ pupọ nipa bata ti wọn wọ wọnu ṣọọṣi. Bawo ni mo ṣe fẹẹ kọntiroolu awọn eeyan bii ẹgbẹrun mẹwaa, bawo ni mo ṣe fẹẹ mọ ẹni to wọ bata ati ẹni ti ko wọ bata lẹyọ kọọkan, bẹẹ wọn wa bu ọla fun Ọlọrun ni, gbogbo wọn lo si fẹẹ wọnu ṣọọṣi lẹẹkan naa. Awọn ọba alaye to wa nibẹ nkọ, awọn bii ogun lo wa nikalẹ lọjọ naa. Emi ti mo fiwe pe awọn eeyan gan an ti wọnu ṣọọṣi tan ki n too ranti pe mi o ti i bọ bata mi, lojuẹsẹ ni mo si bọ ọ ti mo ko o fun ẹnikẹni lẹgbẹ mi “Ṣọọṣi Ayọ Ni o kan wa ni Sabo; bi wọn ba n ṣe ẹyẹ pataki ni ṣọọṣi, wọn maa n gba awọn eeyan laaye ati wọ bata wọle, wọn a si ya ṣọọṣi si mimọ lẹyin ti wọn ba ṣetan.


Bawo ni mo ṣe fẹẹ kọntiroolu awọn eeyan bii ẹgbẹrun mẹwaa, bawo ni mo ṣe fẹẹ mọ ẹni to wọ bata ati ẹni ti ko wọ bata lẹyọ kọọkan, bẹẹ wọn wa bu ọla fun Ọlọrun ni, gbogbo wọn lo si fẹẹ wọnu ṣọọṣi lẹẹkan naa. Awọn ọba alaye to wa nibẹ nkọ, awọn bii ogun lo wa nikalẹ lọjọ naa. Emi ti mo fiwe pe awọn eeyan gan an ti wọnu ṣọọṣi tan ki n too ranti pe mi o ti i bọ bata mi, lojuẹsẹ ni mo si bọ ọ ti mo ko o fun ẹnikẹni lẹgbẹ mi “Ṣọọṣi Ayọ Ni o kan wa ni Sabo; bi wọn ba n ṣe ẹyẹ pataki ni ṣọọṣi, wọn maa n gba awọn eeyan laaye ati wọ bata wọle, wọn a si ya ṣọọṣi si mimọ lẹyin ti wọn ba ṣetan. Eyi ko le Ọlọrun kuro laarin wa rara. Ọlọrun alaanu ni. “Bi woọn ba wa wa sọdọ wa, ẹ jẹ ka fi irẹlẹ ba wọn lo, ka gba wọn mọra, lẹyin naa a le waa ya ṣọọṣi si mimọ ti wọn ba lọ tan,” ni mama naa fi pari ọrọ rẹ.


Eyi ko le Ọlọrun kuro laarin wa rara. Ọlọrun alaanu ni. “Bi woọn ba wa wa sọdọ wa, ẹ jẹ ka fi irẹlẹ ba wọn lo, ka gba wọn mọra, lẹyin naa a le waa ya ṣọọṣi si mimọ ti wọn ba lọ tan,” ni mama naa fi pari ọrọ rẹ.


Fiimu Funkẹ Akindele ati Toyin Abraham dija silẹ lagboole tiata

Ko sigba ti wahala ati rogbodiyan kii ṣẹlẹ lagboole awọn onitiata, paapaa awọn oṣere fiimu Yoruba. Bi wọn ti n fẹsun agbere kan ara wọn, ni wọn a maa fẹsun ibalopọ kan ara wọn, Bi awọn kan ti n ja ija agba emi ju o, iwọ o ju mi laarin ara wọn, lawọn mi in n jija emi ni mo lowo ju ẹ lọ. Ko si nnkan tawọn agbaagba ẹgbẹ naa ko ṣetan, lati pari ija laarin wọn, ṣugbọn kaka kewe agbọn dẹ, lile lo tun n le si i, bọrọ agboole tiata ṣe ri gan an niyẹn. Bi a ba ni ka maa darukọ awọn ti wọn ni biifu, bi aṣa awoọn oloyinbo, iyẹn awọn ti wọn ni ikunsinu laaarin ara wọn, a o ni ka a tan. Ṣugbọn, ikan n gbona fẹlifẹli lọwọ yii. Funkẹ Akindele tawọn eeyan n pe ni Jẹnifa ati Toyin Abraham ti awọn eeyan tun mọ si Toyin Aimakhu ni.


Bi a ba ni ka maa darukọ awọn ti wọn ni biifu, bi aṣa awoọn oloyinbo, iyẹn awọn ti wọn ni ikunsinu laaarin ara wọn, a o ni ka a tan. Ṣugbọn, ikan n gbona fẹlifẹli lọwọ yii. Funkẹ Akindele tawọn eeyan n pe ni Jẹnifa ati Toyin Abraham ti awọn eeyan tun mọ si Toyin Aimakhu ni. Funkẹ ṣẹṣẹ gbe fiimu kan jade ti wọn n pe ni Ọmọ Ghetto The Saga, bẹẹ naa ni Toyin ṣẹṣẹ ṣe fiimu toun naa pe ni The Ghost And The Tout Too. Ohun to yanilẹnu ni pe ọjọ kan naa lawọn mejeeji gbe fiimu ọhun sori atẹ ọja fawọn ololufẹ wọn. Ki lo wa fa ija?


Funkẹ ṣẹṣẹ gbe fiimu kan jade ti wọn n pe ni Ọmọ Ghetto The Saga, bẹẹ naa ni Toyin ṣẹṣẹ ṣe fiimu toun naa pe ni The Ghost And The Tout Too. Ohun to yanilẹnu ni pe ọjọ kan naa lawọn mejeeji gbe fiimu ọhun sori atẹ ọja fawọn ololufẹ wọn. Ki lo wa fa ija? Ẹnikan lori ẹrọ ayelujara Instagram lo kọ akọle kan nipa fiimu Toyin, o ni fiimu ọhun ko dun rara, o ni bi ẹni sun owo nina ni, o ni, kawọn eeyan ma tiẹ ṣopo yọ ara wọn lẹnu pe awọn fẹẹ lọọ wo fiimu Toyin, o ni kaka ki wọn jade lọọ wo fiimu Toyin, ṣe ni ki wọn jokoo sile ki wọn farabalẹ wo fiimu Funkẹ lori Netflix, tori fiimu Funkẹ dun ju ti Toyin lọ. Cinemapointer lẹni ọhun pe ara rẹ, wọn loun lo maa n sṣe atupalẹ fiimu ti wọn ba gbe jade. Awọn ololufẹ Toyin ko jẹ kọrọ yii balẹ rara, tawọn naa ti han an, wọn ni kẹnimani ni Funkẹ, wọn loun lo ran Cinemapointer niṣẹ, wọn loun lo gbeṣẹ to n ṣe fun un lati fẹnu ba iṣẹ Toyin jẹ, ṣugbọn aṣiri rẹ ti tu.


Ẹnikan lori ẹrọ ayelujara Instagram lo kọ akọle kan nipa fiimu Toyin, o ni fiimu ọhun ko dun rara, o ni bi ẹni sun owo nina ni, o ni, kawọn eeyan ma tiẹ ṣopo yọ ara wọn lẹnu pe awọn fẹẹ lọọ wo fiimu Toyin, o ni kaka ki wọn jade lọọ wo fiimu Toyin, ṣe ni ki wọn jokoo sile ki wọn farabalẹ wo fiimu Funkẹ lori Netflix, tori fiimu Funkẹ dun ju ti Toyin lọ. Cinemapointer lẹni ọhun pe ara rẹ, wọn loun lo maa n sṣe atupalẹ fiimu ti wọn ba gbe jade. Awọn ololufẹ Toyin ko jẹ kọrọ yii balẹ rara, tawọn naa ti han an, wọn ni kẹnimani ni Funkẹ, wọn loun lo ran Cinemapointer niṣẹ, wọn loun lo gbeṣẹ to n ṣe fun un lati fẹnu ba iṣẹ Toyin jẹ, ṣugbọn aṣiri rẹ ti tu. Iyabọ Ojo wa ninu awọn ti wọn sọrọ buruu si Funkẹ lori ẹrọ ayelujara, o ni eeyan buruku ni Funkẹ, ti i pe ara rẹ lohun ti ko jẹ rara, o ni igberaga rẹ ti pọ ju, ko lọọ sẹnpẹ bi aṣa awọn ọrẹ wa. Lọrọ kan ṣa, awọn alatilẹyin awọn mejeeji ti juko ọrọ sira wọn lori ẹrọ ayelujara, wọn si ti n gba ọrọ naa bi ẹni gba igba ọti. Iwadii wa fihan pe ko si irẹpọ laaarin Funkẹ ati Toyin, wọn kii ki ara wọn nigbakugba ti eyikeyi ba fẹẹ ṣe ayẹyẹ ninu wọn, bẹẹ ni wọn kii da si ara wọn bi awọn yooku ṣe maa n ṣe lori ẹrọ ayeluajara.


Iyabọ Ojo wa ninu awọn ti wọn sọrọ buruu si Funkẹ lori ẹrọ ayelujara, o ni eeyan buruku ni Funkẹ, ti i pe ara rẹ lohun ti ko jẹ rara, o ni igberaga rẹ ti pọ ju, ko lọọ sẹnpẹ bi aṣa awọn ọrẹ wa. Lọrọ kan ṣa, awọn alatilẹyin awọn mejeeji ti juko ọrọ sira wọn lori ẹrọ ayelujara, wọn si ti n gba ọrọ naa bi ẹni gba igba ọti. Iwadii wa fihan pe ko si irẹpọ laaarin Funkẹ ati Toyin, wọn kii ki ara wọn nigbakugba ti eyikeyi ba fẹẹ ṣe ayẹyẹ ninu wọn, bẹẹ ni wọn kii da si ara wọn bi awọn yooku ṣe maa n ṣe lori ẹrọ ayeluajara. Ohun taa gbọ ni pe latigba ti Toyin ti gba iṣẹ Funkẹ lasiko isede arun Korona lọdun to koja ni ija naa ti bẹrẹ si i foju han. Funkẹ ni ajọ to n gbogun ti atankalẹ arun nilẹ wa fi ṣe aṣoju wọn, iyẹn ambasadọ fun ajọ NCDC. Lẹyin ti Funkẹ ṣe aṣemaṣe ni ajọ ọhun gba iṣẹ naa lọwọ rẹ, ti wọn si gbe e fun Toyin lati maa ṣe e lọ.


Ohun taa gbọ ni pe latigba ti Toyin ti gba iṣẹ Funkẹ lasiko isede arun Korona lọdun to koja ni ija naa ti bẹrẹ si i foju han. Funkẹ ni ajọ to n gbogun ti atankalẹ arun nilẹ wa fi ṣe aṣoju wọn, iyẹn ambasadọ fun ajọ NCDC. Lẹyin ti Funkẹ ṣe aṣemaṣe ni ajọ ọhun gba iṣẹ naa lọwọ rẹ, ti wọn si gbe e fun Toyin lati maa ṣe e lọ. Ṣugbọn Toyin sọ lasiko naa pe kii ṣe pe oun gba iṣẹ lọwọ ẹnikan o, gẹgẹ bawọn eeyan ṣe n sọ lori ẹrọ ayelujara. O ni, iṣẹ ti wọn gbe fun oun yatọ si eyi ti wọn gba lọwọ ẹni ti wọn loun gba iṣẹ lọwọ rẹ. O loun ko gbaṣẹ rẹ, oun kii ṣe ambasadọ fun ajọ NCDC, ṣugbọn awọn eeyan mọ pe ọrọ naa ko ri bo ṣe sọ ọ. Ohun kan to daju ni pe awọn mejeeji kii ṣe ọmọde ninu iṣẹ fiimu ṣiṣe, koda ati Ọmọ Ghetto ti Funkẹ ṣe, ati Alakada ti Toyin ṣe, awọn onimọ nidii iṣẹ fiimu sọ pe iye tawọn fiimu mejeeji yii pa wọle le ni ọgọrun-un miliọnu naira.


Ṣugbọn Toyin sọ lasiko naa pe kii ṣe pe oun gba iṣẹ lọwọ ẹnikan o, gẹgẹ bawọn eeyan ṣe n sọ lori ẹrọ ayelujara. O ni, iṣẹ ti wọn gbe fun oun yatọ si eyi ti wọn gba lọwọ ẹni ti wọn loun gba iṣẹ lọwọ rẹ. O loun ko gbaṣẹ rẹ, oun kii ṣe ambasadọ fun ajọ NCDC, ṣugbọn awọn eeyan mọ pe ọrọ naa ko ri bo ṣe sọ ọ. Ohun kan to daju ni pe awọn mejeeji kii ṣe ọmọde ninu iṣẹ fiimu ṣiṣe, koda ati Ọmọ Ghetto ti Funkẹ ṣe, ati Alakada ti Toyin ṣe, awọn onimọ nidii iṣẹ fiimu sọ pe iye tawọn fiimu mejeeji yii pa wọle le ni ọgọrun-un miliọnu naira. Iye ti tuntun ti wọn ṣẹṣẹ gbe jade yii maa pa wọle la n reti bayii.


Iye ti tuntun ti wọn ṣẹṣẹ gbe jade yii maa pa wọle la n reti bayii.


Ẹ wo ọga LASTMA tuntun ti Sanwo-Olu yan

Gomina Babajide Sanwo-Olu ti yan Ọgbẹni Bọlaji Ọrẹagba gẹgẹ bii ọga agba fun ajọ LASTMA. Alagba Hakeem Muri-Okunola, lo fọwọ si iwe yiyan sipo naa. Ọdun 1993 ni Ọrẹagba darapọ mọ iṣẹ ijọba, bẹẹ lo si goke agba titi to fi de ipo ọhun. Oun naa kawe gboye daadaa ninu imọ iṣẹ igbokegbodo ọkọ. Gomina Sanwo-Olu dupẹ lọwọ ọga agba tẹlẹ, Ọlajide Oduyọye, fun iṣẹ takun takun to ṣe nigba to wa lori ipo naa.


“Ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ko mọ nnkan nipa owo tileẹjọ ni ka san fun Sunday Igboho”

Ileese otelemuye ile wa taa mo si DSS ti lawon ko mo nnkan, bee lawon ko ti i gbo nnkan nipa ase tileejo pa pe kawon fun Sunday Igboho ni ni ogun bilionu naira nitori bi won se yawo ile re ni Ibadan lojo kinni, osu keje, odun yii. Adajo Ladiran Akintola ti ileejo giga ipinle Oyo pase pe ki awon otelemuye ile wa sanwo naa fun Sunday Adeyemo. Alagba Yomi Aliu, SAN to je agbejoro Igboho ni won fise naa ran. Agbenuso awon otelemuye, Omowe Peter Afunanya nigba to n ba awon oniroyin soro so pe oun ko ti i gbo nnkan nipa ase ileejo naa rara.


Lẹyin ogun ọdun n’Iga, Oloye Adesọji Ajayi-Bẹmbẹ sọ iriri wọn gẹgẹ bii Ọbanikoro ilu Eko

* Ọlọrun lo ni maa joye Ọbanikoro, mi o ni i lọkan rara * Musiliu Ọbanikoro lo kọkọ fọrọ oye lọ mi, lẹyin naa lawọn obinrin mẹta ọtọọtọ sọ fun mi pe maa joye Ọbanikoro * O ṣoro lati jẹun papọ laaarin awọn oloye laye atijọ, ṣugbọn ifẹ ati irẹpọ ti wa bayii * Emi naa wa ninu awọn afọbajẹ to mu Ọba Akiolu * Oore nla ni Tinubu ṣe fun mi nigba ti wọn fẹẹ de fila fun mi Lonii gan-an lo pe ogun ọdun ti Oloye Adesọji Adeniji Ajayi-Bẹmbẹ, Ọbanikoro tiluu Eko pe ogun ọdun n’Iga. Ọkan ninu awọn oloye onifila funfun ni baba, ibẹrẹ ọsẹ yii naa ni wọn si bẹrẹ eto ayẹyẹ ogun ọdun ti wọn ti wa n’Iga awọn baba nla wọn naa. Ọjọ Aje, Mọnde ti Eko o gba gbẹrẹ ni wọn fi bẹrẹ eto naa, ipade awọn oniroyin ni wọn fi bẹrẹ eto naa, nibi ti Oloye Ọbanikoro ti ba awọn oniroyin sọrọ. Lẹyin ti Baba Oloye pari ipade awọn oniroyin yii ni wọn bẹrẹ ọsẹ iga, nibi ti wọn ti ṣe oniruuru eto iṣẹmbaye to ni i ṣe pẹlu aṣa ati iṣe Isalẹ Eko, inu Iga naa ni eto ọhun ti waye, bẹẹ ni wọn si tun bọ oriṣii awọn oriṣa to yẹ ki wọn bọ. Lẹyin eto naa ni wọn si ṣe wẹjẹ-wẹmu fun awọn to wa nikalẹ, akara dindin ati oniruuru nnkan alejo ni wọn fi ṣe awọn ẹbi, ara, ati ojulumọ ti wọn wa nibi eto naa lalejo. Bo ti di ọjọ keji tii ṣe ọjọ Iṣẹgun, Tusde, ni Baba Oloye gba ile awọn ọmọ alailobi-i to wa ni Makoko ni Yaba, l’Ekoo lọ.


Lẹyin ti Baba Oloye pari ipade awọn oniroyin yii ni wọn bẹrẹ ọsẹ iga, nibi ti wọn ti ṣe oniruuru eto iṣẹmbaye to ni i ṣe pẹlu aṣa ati iṣe Isalẹ Eko, inu Iga naa ni eto ọhun ti waye, bẹẹ ni wọn si tun bọ oriṣii awọn oriṣa to yẹ ki wọn bọ. Lẹyin eto naa ni wọn si ṣe wẹjẹ-wẹmu fun awọn to wa nikalẹ, akara dindin ati oniruuru nnkan alejo ni wọn fi ṣe awọn ẹbi, ara, ati ojulumọ ti wọn wa nibi eto naa lalejo. Bo ti di ọjọ keji tii ṣe ọjọ Iṣẹgun, Tusde, ni Baba Oloye gba ile awọn ọmọ alailobi-i to wa ni Makoko ni Yaba, l’Ekoo lọ. Ibẹ ni wọn ti fun awọn ọmọ naa ni oniruuru ẹbun eyi ti wọn fi ta wọn lọrẹẹ. Lọsan-an ọjọ Tusde yii kan naa ni Baba Oloye Ọbanikoro tun fi ẹbun ta awọn ileejọsin mọṣalaaṣi, ati ṣọọṣi to wa ni Ẹnu Ọwa, Idoluwo, ati Isalẹ Eko, lọrẹẹ. Awọn ṣọọṣi ọhun ni; Union Baptist Church, Iduganran; Kings Anglican Church, Ẹnu Ọwa; Methodist Church, Ẹnu Ọwa; United African Methodist Church, Isalẹ Eko.


Ibẹ ni wọn ti fun awọn ọmọ naa ni oniruuru ẹbun eyi ti wọn fi ta wọn lọrẹẹ. Lọsan-an ọjọ Tusde yii kan naa ni Baba Oloye Ọbanikoro tun fi ẹbun ta awọn ileejọsin mọṣalaaṣi, ati ṣọọṣi to wa ni Ẹnu Ọwa, Idoluwo, ati Isalẹ Eko, lọrẹẹ. Awọn ṣọọṣi ọhun ni; Union Baptist Church, Iduganran; Kings Anglican Church, Ẹnu Ọwa; Methodist Church, Ẹnu Ọwa; United African Methodist Church, Isalẹ Eko. Awọn mọṣalaaṣi ti wọn ṣe itọrẹ fun lọjọ naa ni; Idoluwo Central Mosque; Ẹnu Ọwa Mosque; ati Zumurat Hujjaj Mosque Idoluwo. Wọn o duro nibẹ o, gbogbo awọn ti wọn wa sibi eto naa ni wọn tu lara pata. Bi Baba Oloye ti maa n ṣe niyẹn, kii ṣe nitori ti wọn n ṣe ayẹyẹ lọwọ rara.


Awọn mọṣalaaṣi ti wọn ṣe itọrẹ fun lọjọ naa ni; Idoluwo Central Mosque; Ẹnu Ọwa Mosque; ati Zumurat Hujjaj Mosque Idoluwo. Wọn o duro nibẹ o, gbogbo awọn ti wọn wa sibi eto naa ni wọn tu lara pata. Bi Baba Oloye ti maa n ṣe niyẹn, kii ṣe nitori ti wọn n ṣe ayẹyẹ lọwọ rara. Nigba to di ọjọ kẹta, tii ṣe Ọjọru, Wẹsde ni gbogbo ẹgbẹ ọlọja, oniṣowo atawọn oni karakata ṣe baba kẹẹpẹ si Baba Oloye onifila funfun yii, bẹẹ ni awọn oṣere ibilẹ, bii; onigẹlẹdẹ, awọn ti ọpa, awọn oloṣugbo, awọn akala, awọn eleegun, atawọn onigunnuko naa wa lati waa da awọn eeyan laraya. Ṣulẹ ọjọ naa ni wọn fi ṣere. Lọjọ yẹn kan naa ni gbogbo awọn aṣoju Idoluwo-Ile de si Iga ti wọn waa ṣe afihan aṣa ati iṣe ẹya naa fun awọn alejo.


Nigba to di ọjọ kẹta, tii ṣe Ọjọru, Wẹsde ni gbogbo ẹgbẹ ọlọja, oniṣowo atawọn oni karakata ṣe baba kẹẹpẹ si Baba Oloye onifila funfun yii, bẹẹ ni awọn oṣere ibilẹ, bii; onigẹlẹdẹ, awọn ti ọpa, awọn oloṣugbo, awọn akala, awọn eleegun, atawọn onigunnuko naa wa lati waa da awọn eeyan laraya. Ṣulẹ ọjọ naa ni wọn fi ṣere. Lọjọ yẹn kan naa ni gbogbo awọn aṣoju Idoluwo-Ile de si Iga ti wọn waa ṣe afihan aṣa ati iṣe ẹya naa fun awọn alejo. Ọjọ kẹrin tii ṣe ọjọ Tọsde, Ọjọbọ, ni wọn ṣe isin ita gbangba niwaju Iga, gbogbo awọn ileejọsin mẹrẹẹrin ti wọn ti kan si ni wọn peju sibi eto isin naa. Lẹyin eyi ni Ọjọgbọn Rasheed Ajetunmọbi sọrọ lorukọ Oluwo Nla, lẹyin isin ni wọn ṣe eyi. Ka ma purọ, ayẹyẹ naa dun o larinrin.


Ọjọ kẹrin tii ṣe ọjọ Tọsde, Ọjọbọ, ni wọn ṣe isin ita gbangba niwaju Iga, gbogbo awọn ileejọsin mẹrẹẹrin ti wọn ti kan si ni wọn peju sibi eto isin naa. Lẹyin eyi ni Ọjọgbọn Rasheed Ajetunmọbi sọrọ lorukọ Oluwo Nla, lẹyin isin ni wọn ṣe eyi. Ka ma purọ, ayẹyẹ naa dun o larinrin. Ṣugbọn ko too di asiko yii ni Baba Oloye ti ba Aṣejere sọrọ nipa iriri wọn, ohun to ṣẹlẹ ki wọn to de Iga baba nla wọn, ati iriri wọn ni Iga. Ohun ti wọn ba awọn aṣojukọroyin Aṣejere; SINMISỌLA AJADI pẹlu RABIU SAHEED sọ lọjọ naa ree. Ẹ farabale ka a. Aṣejere: Baba Oloye, ẹ jẹ ka mọ orukọ yin ni kikun?


Ṣugbọn ko too di asiko yii ni Baba Oloye ti ba Aṣejere sọrọ nipa iriri wọn, ohun to ṣẹlẹ ki wọn to de Iga baba nla wọn, ati iriri wọn ni Iga. Ohun ti wọn ba awọn aṣojukọroyin Aṣejere; SINMISỌLA AJADI pẹlu RABIU SAHEED sọ lọjọ naa ree. Ẹ farabale ka a. Aṣejere: Baba Oloye, ẹ jẹ ka mọ orukọ yin ni kikun? Oloye Ọbanikoro: Emi ni Oloye Adesọji Adeniji Ajayi-Bẹmbẹ II, tii ṣe Oloye Ọbanikoro niluu Eko, emi ni Olori Ọgalade I, emi naa tun ni akọwe gbogbo oloye onifila funfun niluu Eko. Aṣejere: Ẹ sọ fun wa nipa ibẹrẹ yin, baba oloye? Oloye Ọbanikoro: Wọn bi mi ni ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹrin, ọdun 1950 niluu Eko.


Oloye Ọbanikoro: Emi ni Oloye Adesọji Adeniji Ajayi-Bẹmbẹ II, tii ṣe Oloye Ọbanikoro niluu Eko, emi ni Olori Ọgalade I, emi naa tun ni akọwe gbogbo oloye onifila funfun niluu Eko. Aṣejere: Ẹ sọ fun wa nipa ibẹrẹ yin, baba oloye? Oloye Ọbanikoro: Wọn bi mi ni ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹrin, ọdun 1950 niluu Eko. Mo lọ sileewe akọbẹrẹ Holy Trinity School, mo tun lọ si St. Finbarrs’ College ni Akoko niluu Eko, mo waa lọọ bẹrẹ iṣẹ ni Nigeria Railways Corporation, iyẹn ileeṣẹ reluwee. Nigba ti mo lo ọdun marun, wọn tun gbe mi lọ si Nigerian Ports Authority. Ọkan ninu awọn ọga mi to fẹran mi nibẹ, wọn mu mi lọ si ileeṣẹ NICON Insurance, ibẹ ni wọn ti kọ mi lẹkọọ, wọn si fi mi ṣe oluṣiro owo, igbega lo jẹ fun mi.


Mo lọ sileewe akọbẹrẹ Holy Trinity School, mo tun lọ si St. Finbarrs’ College ni Akoko niluu Eko, mo waa lọọ bẹrẹ iṣẹ ni Nigeria Railways Corporation, iyẹn ileeṣẹ reluwee. Nigba ti mo lo ọdun marun, wọn tun gbe mi lọ si Nigerian Ports Authority. Ọkan ninu awọn ọga mi to fẹran mi nibẹ, wọn mu mi lọ si ileeṣẹ NICON Insurance, ibẹ ni wọn ti kọ mi lẹkọọ, wọn si fi mi ṣe oluṣiro owo, igbega lo jẹ fun mi. Igba ti ọga mi maa kuro nibẹ, wọn mu mi lọ si ileeṣẹ awọn Faranse, oju ọna lawọn n ṣe ni tiwọn, nipinlẹ Kwara, ni Ilọrin, awọn lo ṣe Bode Sadu, wọn tun ṣe Yidi Road. Mo pada wale nigba ti ileeṣẹ yẹn kogba wọle, mo wa rin rin ajo lọ siluu oyinbo. Ki n too lọ, mo wa lẹgbẹ oṣelu UPN, mo jẹ Organising Secretary, Idumagbo.


Igba ti ọga mi maa kuro nibẹ, wọn mu mi lọ si ileeṣẹ awọn Faranse, oju ọna lawọn n ṣe ni tiwọn, nipinlẹ Kwara, ni Ilọrin, awọn lo ṣe Bode Sadu, wọn tun ṣe Yidi Road. Mo pada wale nigba ti ileeṣẹ yẹn kogba wọle, mo wa rin rin ajo lọ siluu oyinbo. Ki n too lọ, mo wa lẹgbẹ oṣelu UPN, mo jẹ Organising Secretary, Idumagbo. Mo n ba oṣelu lọ. Nigba ti mo tun pada de, latiluu oyinbo mo pada sidii oṣelu, mo jẹ akọwe ẹgbẹ oṣelu AD, nigba ti ijọba ibilẹ wa lẹyọ kan ṣoṣo, ni Isalẹ Eko, mo jẹ akọwe, lọdun 2001. Aṣejere: Njẹ ẹ le ṣalaye fun wa bi ẹ ṣe di Oloye Ọbanikoro, ati oloye onifila funfun?


Mo n ba oṣelu lọ. Nigba ti mo tun pada de, latiluu oyinbo mo pada sidii oṣelu, mo jẹ akọwe ẹgbẹ oṣelu AD, nigba ti ijọba ibilẹ wa lẹyọ kan ṣoṣo, ni Isalẹ Eko, mo jẹ akọwe, lọdun 2001. Aṣejere: Njẹ ẹ le ṣalaye fun wa bi ẹ ṣe di Oloye Ọbanikoro, ati oloye onifila funfun? Oloye Ọbanikoro: Ninu Iga ti mo wa yii lati maa n ṣepade ni Iga Ọbanikoro, Oloye ana, iyẹn baba ti mo gba ipo lọwọ wọn ni mo maa n ba ni Iga nigba naa, wọn ti ṣalaisi o, gẹgẹ bi mo ṣe jẹ ọmọ Ọbanikoro. Lẹyin ọdun mẹta ti mo ti n waa ba wọn ṣepade molẹbi ni Iga Ọbanikoro, ni mo gbọ tawọn eeyan n ba mi sọ ọ pe ka maa wa si Iga o, tori Iga ko gbọdọ ṣofo. Mo ranti pe Ọbanikoro ana fẹran mi pupọ, bo tiẹ jẹ pe awọn idigi temi n ba wọn ja.


Oloye Ọbanikoro: Ninu Iga ti mo wa yii lati maa n ṣepade ni Iga Ọbanikoro, Oloye ana, iyẹn baba ti mo gba ipo lọwọ wọn ni mo maa n ba ni Iga nigba naa, wọn ti ṣalaisi o, gẹgẹ bi mo ṣe jẹ ọmọ Ọbanikoro. Lẹyin ọdun mẹta ti mo ti n waa ba wọn ṣepade molẹbi ni Iga Ọbanikoro, ni mo gbọ tawọn eeyan n ba mi sọ ọ pe ka maa wa si Iga o, tori Iga ko gbọdọ ṣofo. Mo ranti pe Ọbanikoro ana fẹran mi pupọ, bo tiẹ jẹ pe awọn idigi temi n ba wọn ja. Ibi kan wa ti a n pe ni oju eegun, beeyan ba ti ji laarọ, o gbọdọ ṣi i silẹ, awọn alaṣeku ana la maa n ba sọrọ nibẹ, ṣugbọn wọn kan an pa. Wọn wa dabaa nipade pe a o le maa wa sipade ka ma ṣi ile eegun awọn baba wa silẹ, ni wọn ba ni kawọn si too le ṣi i, awọn gbọdọ ra agbo funfun lati fi ṣetutu. Lemi ba ni ki wọn jẹ ki n ra ẹran ti wọn maa fi ṣetutu oju eegun, ṣugbọn mi o ni i lọkan lati joye rara, a si ṣetutu yẹn. Lo ba dọjọ kan o, ni aburo mi, Musiliu Ọbanikoro, o jẹ kọmiṣanna ni Alausa nigba naa, o ni ki n wa sọfiisi oun wa gba nnkan, mo si lọọ ba a. Nigba ti mo debẹ, lo ba ni nnkan ti oun fẹẹ fun mi ko ti i rẹdi, o ka mi lara, bo ṣe ri oju mi bayii, lo ba bẹrẹ si i ki oriki mi.


Ibi kan wa ti a n pe ni oju eegun, beeyan ba ti ji laarọ, o gbọdọ ṣi i silẹ, awọn alaṣeku ana la maa n ba sọrọ nibẹ, ṣugbọn wọn kan an pa. Wọn wa dabaa nipade pe a o le maa wa sipade ka ma ṣi ile eegun awọn baba wa silẹ, ni wọn ba ni kawọn si too le ṣi i, awọn gbọdọ ra agbo funfun lati fi ṣetutu. Lemi ba ni ki wọn jẹ ki n ra ẹran ti wọn maa fi ṣetutu oju eegun, ṣugbọn mi o ni i lọkan lati joye rara, a si ṣetutu yẹn. Lo ba dọjọ kan o, ni aburo mi, Musiliu Ọbanikoro, o jẹ kọmiṣanna ni Alausa nigba naa, o ni ki n wa sọfiisi oun wa gba nnkan, mo si lọọ ba a. Nigba ti mo debẹ, lo ba ni nnkan ti oun fẹẹ fun mi ko ti i rẹdi, o ka mi lara, bo ṣe ri oju mi bayii, lo ba bẹrẹ si i ki oriki mi. Gẹgẹ bi ọmọ Ọbanikoro tootọ, ko sẹni ti wọn maa ki ti ko ni rẹrin in. Musiliu wa ni; ‘Bọọda mi, bi ẹ ba si joye, o si maa dara o,’ bi a ṣe bẹrẹ niyẹn o. Wọn ti n wa ẹni to maa joye nigba yẹn, ọkan ninu awọn iya ti mo ti ṣoore fun waa ba mi, Iya Esu Akẹju, wọn wa sọ fun mi pe; ‘Sọji, ṣe iwo o nifẹẹ si oye ni, lọọ kọ lẹta jare. Ẹ jẹ ki n fi to o yin leti pe gbogbo ohun ti wọn n sọ yii ko ti i si lọkan mi, tori emi n ba afẹ aye kiri nigba yẹn nitemi ni, emi o ni i lọkan ati joye rara, tori mo fẹran afẹ aye gan an ni, mo maa n ro o pe awọn to n jokoo si Iga wọn maa n tọwọ bepo tọwọ bata ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Gẹgẹ bi ọmọ Ọbanikoro tootọ, ko sẹni ti wọn maa ki ti ko ni rẹrin in. Musiliu wa ni; ‘Bọọda mi, bi ẹ ba si joye, o si maa dara o,’ bi a ṣe bẹrẹ niyẹn o. Wọn ti n wa ẹni to maa joye nigba yẹn, ọkan ninu awọn iya ti mo ti ṣoore fun waa ba mi, Iya Esu Akẹju, wọn wa sọ fun mi pe; ‘Sọji, ṣe iwo o nifẹẹ si oye ni, lọọ kọ lẹta jare. Ẹ jẹ ki n fi to o yin leti pe gbogbo ohun ti wọn n sọ yii ko ti i si lọkan mi, tori emi n ba afẹ aye kiri nigba yẹn nitemi ni, emi o ni i lọkan ati joye rara, tori mo fẹran afẹ aye gan an ni, mo maa n ro o pe awọn to n jokoo si Iga wọn maa n tọwọ bepo tọwọ bata ati bẹẹ bẹẹ lọ. Bi ere bi ere, mo kọ lẹta. Awa mẹfa ni a du oye naa, mo fi lẹta ranṣẹ lọdun 2000. Gbogbo eto to yẹ ki eeyan ṣe, ile ti oye kan, gbogbo awa taa dije awa kueji-ilumọ ni, wọn si yan afọbajẹ, idigi ilumọ lo kan, idigi mọkanla si ni, ko sẹni ti ko lẹtọọ ninu awa mọkanla; gbogbo wa lẹtọọ.


Bi ere bi ere, mo kọ lẹta. Awa mẹfa ni a du oye naa, mo fi lẹta ranṣẹ lọdun 2000. Gbogbo eto to yẹ ki eeyan ṣe, ile ti oye kan, gbogbo awa taa dije awa kueji-ilumọ ni, wọn si yan afọbajẹ, idigi ilumọ lo kan, idigi mọkanla si ni, ko sẹni ti ko lẹtọọ ninu awa mọkanla; gbogbo wa lẹtọọ. Lọrọ kan, awa mẹfa yẹn ni wọn n ba sọrọ. Wọn bi wa leere ọrọ, awọn agbalagba wa ninu awa taa n dije, awọn to too bi mi lọmọ. Ọjọ keji, oṣu kẹjọ ni.


Lọrọ kan, awa mẹfa yẹn ni wọn n ba sọrọ. Wọn bi wa leere ọrọ, awọn agbalagba wa ninu awa taa n dije, awọn to too bi mi lọmọ. Ọjọ keji, oṣu kẹjọ ni. Wọn ni ka waa gbọ esi. Nigba to ya, awọn meji yẹra, wọn lawọn timilẹyin, awọn mẹta yooku faake kọri, ninu gbogbo nnkan ti wọn n ṣe ni wọn sọ pe emi loye tọ si. Emi sọ fun wọn pe wọn n ṣere ara wọn ni, tori awọn alagbara lo wa ninu Iga, emi ti mi o ni gbetugbetu, Iga to jẹ ojumọ kan oogun kan ni, ṣugbọn a ba a lọ.


Wọn ni ka waa gbọ esi. Nigba to ya, awọn meji yẹra, wọn lawọn timilẹyin, awọn mẹta yooku faake kọri, ninu gbogbo nnkan ti wọn n ṣe ni wọn sọ pe emi loye tọ si. Emi sọ fun wọn pe wọn n ṣere ara wọn ni, tori awọn alagbara lo wa ninu Iga, emi ti mi o ni gbetugbetu, Iga to jẹ ojumọ kan oogun kan ni, ṣugbọn a ba a lọ. Aṣejere: Ni gbogbo asiko yii, ipa wo ni awọn mọlẹbi yin nigba ti ẹ sọ fun wọn? Oloye Ọbanikoro: Iyawo mi naa, Alaaja Kubura, ọda lo n ta lọja Adeniji, mo maa n lọọ gbe e to ba ṣetan lọja, bi mo ṣe lọọ gbe e lọjọ yẹn, lọjọ Sannde, ni mo ba sọ fun un pe wọn ni ki n waa jẹ Ọbanikoro, mo si ti sọ fun wọn pe emi kọ, mo sọ fun pe kaka bẹẹ, mo maa pada siluu oyinbo ni temi ni. Ohun to yami lẹnu ni pe nigba ti mo maa sun lalẹ, mo ri Alaaja Kubura, iyẹn iyawo mi yii, o na kinni ti wọn fi n kirun lẹgbẹ bẹẹdi silẹ, o n ṣadura.


Aṣejere: Ni gbogbo asiko yii, ipa wo ni awọn mọlẹbi yin nigba ti ẹ sọ fun wọn? Oloye Ọbanikoro: Iyawo mi naa, Alaaja Kubura, ọda lo n ta lọja Adeniji, mo maa n lọọ gbe e to ba ṣetan lọja, bi mo ṣe lọọ gbe e lọjọ yẹn, lọjọ Sannde, ni mo ba sọ fun un pe wọn ni ki n waa jẹ Ọbanikoro, mo si ti sọ fun wọn pe emi kọ, mo sọ fun pe kaka bẹẹ, mo maa pada siluu oyinbo ni temi ni. Ohun to yami lẹnu ni pe nigba ti mo maa sun lalẹ, mo ri Alaaja Kubura, iyẹn iyawo mi yii, o na kinni ti wọn fi n kirun lẹgbẹ bẹẹdi silẹ, o n ṣadura. Nigba ti a ji laarọ, ti mo fẹẹ gbe e lọ si ṣọọbu lo wa ba mi, to sọ fun mi pe Sọji, njẹ o mọ pe waa joye yẹn, mo ni haa! Aṣe awọn mẹta yooku ti lọ si kootu, a o ti bẹrẹ eto lọdọ ijọba, ile ni wọn si ti mu mi, koda a o ti i lọ sọdọ kabiyesi, wọn wa n fi lẹta wa mi kiri, wọn ni mi o gbọdọ joye yẹn, tori awọn lo lẹtọ ati joye, bi a ṣe bẹrẹ ẹjọ niyẹn. Nigba to di oṣu kẹsan-an, ọjọ kẹrinla, ni ileẹjọ sọ pe mo lẹtọọ ati joye.


Nigba ti a ji laarọ, ti mo fẹẹ gbe e lọ si ṣọọbu lo wa ba mi, to sọ fun mi pe Sọji, njẹ o mọ pe waa joye yẹn, mo ni haa! Aṣe awọn mẹta yooku ti lọ si kootu, a o ti bẹrẹ eto lọdọ ijọba, ile ni wọn si ti mu mi, koda a o ti i lọ sọdọ kabiyesi, wọn wa n fi lẹta wa mi kiri, wọn ni mi o gbọdọ joye yẹn, tori awọn lo lẹtọ ati joye, bi a ṣe bẹrẹ ẹjọ niyẹn. Nigba to di oṣu kẹsan-an, ọjọ kẹrinla, ni ileẹjọ sọ pe mo lẹtọọ ati joye. Ko too digba yẹn naa, mo lọ si Jerusalẹẹmu, iyalẹnu ti mo ri nibẹ ni pe, ẹsin dara pupọ, a fẹẹ maa gun ori oke Sinai lọ, iya agba kan ko lagbara ati da gun oke yẹn, ni wọn ba lọ mọ mi, la fọwọ kọra wa, bẹẹ a si tun gbe omi dani, nigba taa maa de ibi taa n lọ l’Oke Sinai, o da bii keeyan fọwọ kan oṣupa bayii ni, niya yẹn ba sọ fun mi pe; Ọba lọla. Bẹẹ mi o ba wọn sọ nnkan to n ṣẹlẹ nile. Igba ti mo de ni wọn gbe ẹjọ yẹn kuro ti adajọ ni mo le joye.


Ko too digba yẹn naa, mo lọ si Jerusalẹẹmu, iyalẹnu ti mo ri nibẹ ni pe, ẹsin dara pupọ, a fẹẹ maa gun ori oke Sinai lọ, iya agba kan ko lagbara ati da gun oke yẹn, ni wọn ba lọ mọ mi, la fọwọ kọra wa, bẹẹ a si tun gbe omi dani, nigba taa maa de ibi taa n lọ l’Oke Sinai, o da bii keeyan fọwọ kan oṣupa bayii ni, niya yẹn ba sọ fun mi pe; Ọba lọla. Bẹẹ mi o ba wọn sọ nnkan to n ṣẹlẹ nile. Igba ti mo de ni wọn gbe ẹjọ yẹn kuro ti adajọ ni mo le joye. Mo n fi asiko yii dupẹ lọwọ Aṣiwaju Bọla Tinubu, oun lo ni ki wọn lọọ de fila fun mi, ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2001. Ṣugbọn ọrọ kootu ko duro, awọn eeyan yẹn tun gba ileẹjọ mi in lọ lati fa wahala pe emi kọ lo kan, a fa a fun ọdun mẹrindinlogun, ṣugbọn Ọlọrun gbe ogo fun mi, gbogbo ile-ẹjọ ti wọn lọ la bori. Aṣejere: Kin ni ohun ti ẹ fi n ṣe ọrọ aje ki ẹ too dori oye?


Mo n fi asiko yii dupẹ lọwọ Aṣiwaju Bọla Tinubu, oun lo ni ki wọn lọọ de fila fun mi, ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2001. Ṣugbọn ọrọ kootu ko duro, awọn eeyan yẹn tun gba ileẹjọ mi in lọ lati fa wahala pe emi kọ lo kan, a fa a fun ọdun mẹrindinlogun, ṣugbọn Ọlọrun gbe ogo fun mi, gbogbo ile-ẹjọ ti wọn lọ la bori. Aṣejere: Kin ni ohun ti ẹ fi n ṣe ọrọ aje ki ẹ too dori oye? Oloye Ọbanikoro: Nigba ti a fiṣẹ silẹ, a n gba iṣẹ ṣe kaakiri ni, bẹẹ ni mo tun jẹ oloṣelu. Nigba ti mo n bọ ninu Iga, gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ AD lo sin mi wa sibi. Ka gbaṣẹ, ka ri ere ati bẹẹ bẹẹ lọ la n ṣe.


Oloye Ọbanikoro: Nigba ti a fiṣẹ silẹ, a n gba iṣẹ ṣe kaakiri ni, bẹẹ ni mo tun jẹ oloṣelu. Nigba ti mo n bọ ninu Iga, gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ AD lo sin mi wa sibi. Ka gbaṣẹ, ka ri ere ati bẹẹ bẹẹ lọ la n ṣe. Aṣejere: Baba Oloye, njẹ ẹ le ṣalaye fun wa, awọn ojuṣe Oloye Ọbanikoro niluu? Oloye Ọbanikoro: Niluu Eko, gẹgẹ bi onifila funfun. Ira mẹrin lo wa nibẹ, A ni awọn Akarigbere ti wọn jẹ alakoso; a ni awọn Idẹjọ ti wọn n pe ni Ọmọ Onilẹ; a ni Ọgalade, iyẹn awa lo ni Ifa, baba ninu wa naa ni Babalawo, Ifa la wa n da.


Aṣejere: Baba Oloye, njẹ ẹ le ṣalaye fun wa, awọn ojuṣe Oloye Ọbanikoro niluu? Oloye Ọbanikoro: Niluu Eko, gẹgẹ bi onifila funfun. Ira mẹrin lo wa nibẹ, A ni awọn Akarigbere ti wọn jẹ alakoso; a ni awọn Idẹjọ ti wọn n pe ni Ọmọ Onilẹ; a ni Ọgalade, iyẹn awa lo ni Ifa, baba ninu wa naa ni Babalawo, Ifa la wa n da. Awọn baba nla wa; Ifa ni wọn n da, iyẹn ni wọn ṣe n pe wa ni Oluwo Nla. Lawọn ọdun to ti pẹ, Ọba Benin, nigba ti iyawo rẹ diwọ disẹ sinu fun ọjọ pipẹ, ti ko ri i bi, wọn ti pe awọn ẹlomii ki wọn waa ṣiṣẹ fun wọn ṣugbọn ko bọ si i, wọn waa ranṣẹ pe Ọbanikoro, a o ti i maa jẹ Ọbanikoro nigba yẹn, Oluwo ni wọn n jẹ. Wọn si lọ si Benin, nigba ti Ọbanikoro debẹ, o ni ki wọn mu obinrin naa wọnu yara kan, lẹyin to ṣiṣẹ tan, o ni koun too pada si Eko, obinrin naa yoo ti bimọ, bẹẹ lo si ri.


Awọn baba nla wa; Ifa ni wọn n da, iyẹn ni wọn ṣe n pe wa ni Oluwo Nla. Lawọn ọdun to ti pẹ, Ọba Benin, nigba ti iyawo rẹ diwọ disẹ sinu fun ọjọ pipẹ, ti ko ri i bi, wọn ti pe awọn ẹlomii ki wọn waa ṣiṣẹ fun wọn ṣugbọn ko bọ si i, wọn waa ranṣẹ pe Ọbanikoro, a o ti i maa jẹ Ọbanikoro nigba yẹn, Oluwo ni wọn n jẹ. Wọn si lọ si Benin, nigba ti Ọbanikoro debẹ, o ni ki wọn mu obinrin naa wọnu yara kan, lẹyin to ṣiṣẹ tan, o ni koun too pada si Eko, obinrin naa yoo ti bimọ, bẹẹ lo si ri. Ebute ti Ọbanikoro de si nigba naa ni wọn n pe ni Ebute-Koro. Wọn da wa lọla, pẹlu akete ade, ohun ni wọn sọ di Ọbanikoro. Ninu gbogbo oloye Eko pata, ko seyi ti orukọ rẹ bẹrẹ lati Ọba.


Ebute ti Ọbanikoro de si nigba naa ni wọn n pe ni Ebute-Koro. Wọn da wa lọla, pẹlu akete ade, ohun ni wọn sọ di Ọbanikoro. Ninu gbogbo oloye Eko pata, ko seyi ti orukọ rẹ bẹrẹ lati Ọba. Eyi jẹ ọla ti wọn n bu fun wa lasiko naa. Iyawo yẹn bimọ, ko si si nnkankan. Aṣejere: Ki tun lawọn ojuṣe yin gẹgẹ bii oloye onifila funfun?


Eyi jẹ ọla ti wọn n bu fun wa lasiko naa. Iyawo yẹn bimọ, ko si si nnkankan. Aṣejere: Ki tun lawọn ojuṣe yin gẹgẹ bii oloye onifila funfun? Oloye Ọbanikoro: Awa naa la n de fila gẹgẹ bii olori ti awọn oloye wa ba fẹẹ jẹ, pẹlu Onido. Babalawo loun naa, a jọ rin Benin ni. Ni wọn ṣe maa n kọ orin fun emi ati Ọpẹluwa, ohun to pa wa pọ ni wọn n pe ni Onilẹ.


Oloye Ọbanikoro: Awa naa la n de fila gẹgẹ bii olori ti awọn oloye wa ba fẹẹ jẹ, pẹlu Onido. Babalawo loun naa, a jọ rin Benin ni. Ni wọn ṣe maa n kọ orin fun emi ati Ọpẹluwa, ohun to pa wa pọ ni wọn n pe ni Onilẹ. A jọ ni i ni, iyẹn la o ṣe ki i yara wa. Wọn a ni; ‘Awo wa ti ṣe lọjọ tipẹ, Ọmọ Ọpẹluwa ọmọ Osun, Oun pẹlu Ọbanikoro…, gẹgẹ bi onifa; a jọ maa n ṣe e papọ ni. Ẹni ba fẹẹ joye, o ni nnkan to maa mu wa fun emi ati fun Ọpẹluwa.


A jọ ni i ni, iyẹn la o ṣe ki i yara wa. Wọn a ni; ‘Awo wa ti ṣe lọjọ tipẹ, Ọmọ Ọpẹluwa ọmọ Osun, Oun pẹlu Ọbanikoro…, gẹgẹ bi onifa; a jọ maa n ṣe e papọ ni. Ẹni ba fẹẹ joye, o ni nnkan to maa mu wa fun emi ati fun Ọpẹluwa. Aṣejere: Gẹgẹ bi ọkan ninu awọn afọbajẹ, ẹ ṣalaye fun wa ojuṣe yin gẹgẹ bi afọbajẹ? Oloye Ọbanikoro: Bi wọn ba fẹẹ jọba niluu Eko lonii. Eeyan mẹfa lo n mu Ọba ilu Eko.


Aṣejere: Gẹgẹ bi ọkan ninu awọn afọbajẹ, ẹ ṣalaye fun wa ojuṣe yin gẹgẹ bi afọbajẹ? Oloye Ọbanikoro: Bi wọn ba fẹẹ jọba niluu Eko lonii. Eeyan mẹfa lo n mu Ọba ilu Eko. Awọn ẹka mẹrin; olori-olori wọn. Gẹgẹ bi Akarigbere; Eletu Odibo ni, gẹgẹ bi Idẹjọ; Olumẹgbọn ni; gẹgẹ bi Ọgalade, Ọbanikoro ni. Ohun to wa ninu iwe ofin tọdun 1933 niyẹn, awọn oloye meji yooku maa jẹ awọn oloye to ba dagba ju ninu awọn oloye ẹka-ẹka taa darukọ yẹn.


Awọn ẹka mẹrin; olori-olori wọn. Gẹgẹ bi Akarigbere; Eletu Odibo ni, gẹgẹ bi Idẹjọ; Olumẹgbọn ni; gẹgẹ bi Ọgalade, Ọbanikoro ni. Ohun to wa ninu iwe ofin tọdun 1933 niyẹn, awọn oloye meji yooku maa jẹ awọn oloye to ba dagba ju ninu awọn oloye ẹka-ẹka taa darukọ yẹn. A dupẹ lọwọ Ọlọrun pe Ọba wa to wa lori itẹ, mo jẹ ẹnikan ninu awọn afọbajẹ to mu wọn. Emi naa ni akọwe afọbajẹ ilu Eko. Aṣejere: Baba Oloye, ọjọ wo la le pe ni manigbagbe?


A dupẹ lọwọ Ọlọrun pe Ọba wa to wa lori itẹ, mo jẹ ẹnikan ninu awọn afọbajẹ to mu wọn. Emi naa ni akọwe afọbajẹ ilu Eko. Aṣejere: Baba Oloye, ọjọ wo la le pe ni manigbagbe? Oloye Ọbanikoro: Ko sẹda ti ko ni, a maa ma dupẹ lọwọ Ọlọrun ni. Ki i ṣe idunnu pe mo fẹẹ joye ile baba mi, bo tiẹ jẹ pe ẹtọ ile baba mi ni, tawọn kan wa gbe wa ileẹjọ lọ fun ọdun mejidinlogun, gẹgẹ bi eeyan ẹlẹran ara, ko dun mọ mi ninu. Ikeji; mama to bi wa lọmọ nigba ti wọn ku.


Oloye Ọbanikoro: Ko sẹda ti ko ni, a maa ma dupẹ lọwọ Ọlọrun ni. Ki i ṣe idunnu pe mo fẹẹ joye ile baba mi, bo tiẹ jẹ pe ẹtọ ile baba mi ni, tawọn kan wa gbe wa ileẹjọ lọ fun ọdun mejidinlogun, gẹgẹ bi eeyan ẹlẹran ara, ko dun mọ mi ninu. Ikeji; mama to bi wa lọmọ nigba ti wọn ku. Awọn eto kan to yẹ ki wọn ṣe fun wa, eto naa ni pe gbogbo awa to bi lọmọ lo mọ ọjọọbi rẹ, oun lo maa kọkọ peeyan ki fun ọjọọbi ni mama wa, ṣugbọn wọn ko si laye mọ. O maa n dun mi, ṣugbọn a tun dupẹ pe gbogbo awọn ọmọ ti wọn bi ni wọn yan ti wọn yanju. Ninu gbogbo ọmọ mọkanla ti mo bi, ni wọn kawe gboye, eyi to ku naa maa too wọ yunifasiti.


Awọn eto kan to yẹ ki wọn ṣe fun wa, eto naa ni pe gbogbo awa to bi lọmọ lo mọ ọjọọbi rẹ, oun lo maa kọkọ peeyan ki fun ọjọọbi ni mama wa, ṣugbọn wọn ko si laye mọ. O maa n dun mi, ṣugbọn a tun dupẹ pe gbogbo awọn ọmọ ti wọn bi ni wọn yan ti wọn yanju. Ninu gbogbo ọmọ mọkanla ti mo bi, ni wọn kawe gboye, eyi to ku naa maa too wọ yunifasiti. Ọlọrun ma jẹ ka rọjọ ibanujẹ. Aṣejere: Njẹ ẹ le sọ diẹ ninu awọn iriri yin fun wa? Oloye Ọbanikoro: Ile ẹru ni wọn n pe ile yii, afi keeyan sootọ, ile agbara ni.


Ọlọrun ma jẹ ka rọjọ ibanujẹ. Aṣejere: Njẹ ẹ le sọ diẹ ninu awọn iriri yin fun wa? Oloye Ọbanikoro: Ile ẹru ni wọn n pe ile yii, afi keeyan sootọ, ile agbara ni. Ko sẹda to maa wa to beere nnkan ti ko ni i ri i gba. Mi o ri aisan ri, gbogbo awọn ọmọ ati aburo lẹyin mi, Ọlọrun n tọju wa. Mo pa ofin mọ, mo pa eewọ naa mọ.


Ko sẹda to maa wa to beere nnkan ti ko ni i ri i gba. Mi o ri aisan ri, gbogbo awọn ọmọ ati aburo lẹyin mi, Ọlọrun n tọju wa. Mo pa ofin mọ, mo pa eewọ naa mọ. Laarin awọn oloye, a si tun nifẹ ara wa. Idi ọpẹ mi ni pe, ogun ọdun, a wa lori oye yii, awọn eeyan si nifẹẹ wa. Ọja Ọbanikoro to wa laduugbo yii, awọn baba nla wa lo da a silẹ, awọn ọlọja lo gba ọdun yii mọ mi lọwọ, emi kan fẹẹ rọra ṣe e ni.


Laarin awọn oloye, a si tun nifẹ ara wa. Idi ọpẹ mi ni pe, ogun ọdun, a wa lori oye yii, awọn eeyan si nifẹẹ wa. Ọja Ọbanikoro to wa laduugbo yii, awọn baba nla wa lo da a silẹ, awọn ọlọja lo gba ọdun yii mọ mi lọwọ, emi kan fẹẹ rọra ṣe e ni. Iwa lo n jẹ bẹẹ. Mo dupẹ lọwọ wọn, wọn o fun mi ni wahala, Ọlọrun si fi aabo si adugbo yii. Wọn maa n pe wa ni ọmọ bọta.


Iwa lo n jẹ bẹẹ. Mo dupẹ lọwọ wọn, wọn o fun mi ni wahala, Ọlọrun si fi aabo si adugbo yii. Wọn maa n pe wa ni ọmọ bọta. Aṣejere: Nigba ti ẹ wa lewe nkọ, ki lawọn iriri yin? Oloye Ọbanikoro: Alafẹ ni mi lati kekere, mo fẹran faaji, wọn mọ mi lati kekere, nnkan to ba jẹ idọti emi kii sunmọ ọn. Mo fẹran keeyan wọṣọ, keeyan yan.


Aṣejere: Nigba ti ẹ wa lewe nkọ, ki lawọn iriri yin? Oloye Ọbanikoro: Alafẹ ni mi lati kekere, mo fẹran faaji, wọn mọ mi lati kekere, nnkan to ba jẹ idọti emi kii sunmọ ọn. Mo fẹran keeyan wọṣọ, keeyan yan. Keeyan lo sile faaji, ṣugbọn mi o kii mu ọti tabi mu siga, ṣugbọn keeyan gbafẹ; mo gbiyanju, mo si n gbe obinrin, ṣugbọn agba ti de bayii, a o si kọja aye wa, a o wuwa ibajẹ, ko si ere ipata ta o ṣe. Ko si eyi ti mo le gbagbe ninu awọn afẹ taa ṣe, a dupẹ alaafia, a si tun n tọrọ ẹmi gigun. Aṣejere: Ki lawọn afojusun yin fun ọjọ iwaju?


Keeyan lo sile faaji, ṣugbọn mi o kii mu ọti tabi mu siga, ṣugbọn keeyan gbafẹ; mo gbiyanju, mo si n gbe obinrin, ṣugbọn agba ti de bayii, a o si kọja aye wa, a o wuwa ibajẹ, ko si ere ipata ta o ṣe. Ko si eyi ti mo le gbagbe ninu awọn afẹ taa ṣe, a dupẹ alaafia, a si tun n tọrọ ẹmi gigun. Aṣejere: Ki lawọn afojusun yin fun ọjọ iwaju? Oloye Ọbanikoro: Mo dupẹ lọwọ ẹbi mi, gbogbo ẹbi Ọbanikoro, wọn duro ti mi, wọn si nifẹ mi, awọn aburo ati ọmọ mi. A o ni dẹyin lati maa ṣe ohun ti a n ṣe ti wọn fi nifẹẹ wa. A n gbiyanju lati ṣe ojuṣe wa.


Oloye Ọbanikoro: Mo dupẹ lọwọ ẹbi mi, gbogbo ẹbi Ọbanikoro, wọn duro ti mi, wọn si nifẹ mi, awọn aburo ati ọmọ mi. A o ni dẹyin lati maa ṣe ohun ti a n ṣe ti wọn fi nifẹẹ wa. A n gbiyanju lati ṣe ojuṣe wa. A nifẹẹ ara wa ninu ẹbi, ṣugbọn mo n lo asiko yii lati tọrọ aforiji lọwọ ẹni ti mo ti ṣe. Ogun ọdun kii ṣe kekere. Aṣejere: Ki lajọṣepọ ẹyin pẹlu awọn oloye onifila funfun yooku?


A nifẹẹ ara wa ninu ẹbi, ṣugbọn mo n lo asiko yii lati tọrọ aforiji lọwọ ẹni ti mo ti ṣe. Ogun ọdun kii ṣe kekere. Aṣejere: Ki lajọṣepọ ẹyin pẹlu awọn oloye onifila funfun yooku? Oloye Ọbanikoro: Atọmọde atagba, a fẹran ara wa. O ṣoro lati jẹun pọ pẹlu awọn baba wa oloye laye igba kan, ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ, a jọ n jẹun pọ, Ọlọrun ko fiwa buruku sẹnikan ninu wa. Mo fọwọ sọya pe gbogbo oloye to wa ni Iga bayii, gbogbo wa la fẹran ara wa.


Oloye Ọbanikoro: Atọmọde atagba, a fẹran ara wa. O ṣoro lati jẹun pọ pẹlu awọn baba wa oloye laye igba kan, ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ, a jọ n jẹun pọ, Ọlọrun ko fiwa buruku sẹnikan ninu wa. Mo fọwọ sọya pe gbogbo oloye to wa ni Iga bayii, gbogbo wa la fẹran ara wa. Mo n dupẹ lọwọ kabiyesi Ọba Akiolu, ẹni ba ro buruku sẹni taa fi sipo, o n ba Ọlọrun ja ni, tori Ọlọrun lo fi sipo. Oun naa laanu eeyan, Ọlọrun a kọ wọn mọ ọn ṣe. Mo tun n dupẹ lọwọ Aṣiwaju Bọla Tinubu, lọjọ iwuye mi; oun atiyawo rẹ wa nibẹ.


Mo n dupẹ lọwọ kabiyesi Ọba Akiolu, ẹni ba ro buruku sẹni taa fi sipo, o n ba Ọlọrun ja ni, tori Ọlọrun lo fi sipo. Oun naa laanu eeyan, Ọlọrun a kọ wọn mọ ọn ṣe. Mo tun n dupẹ lọwọ Aṣiwaju Bọla Tinubu, lọjọ iwuye mi; oun atiyawo rẹ wa nibẹ. Gomina Babajide Sanwo-Olu naa, eeyan daadaa ni, o laanu eeyan, ko sigba taa kanlẹkun ti ko si i fun wa. Ilu Eko ko ni bajẹ, ko ni daru, gbogbo awọn ọmọ buruku to n daluu Eko ru, Ọlọrun a ṣedajọ to yẹ fun wọn. Ẹ ṣeun o!


Gomina Babajide Sanwo-Olu naa, eeyan daadaa ni, o laanu eeyan, ko sigba taa kanlẹkun ti ko si i fun wa. Ilu Eko ko ni bajẹ, ko ni daru, gbogbo awọn ọmọ buruku to n daluu Eko ru, Ọlọrun a ṣedajọ to yẹ fun wọn. Ẹ ṣeun o!


Ọwọ Baba Oloye ni gbogbo eeyan fi n wọ wa lọja Ọbanikoro – Babalọja

Alaaji AbdulLateef Iyaniwura ni Babalọja Ọja Ọbanikoro to wa ni Eko, awọn naa ti ba Aṣejere sọrọ nipa ayẹyẹ ogun ọdun ti baba oloye Ọbanikoro ti wa lori oye. Ohun ti awọn naa ba wa sọ ree. Aṣejere: Ẹ darukọ yin fun wa? Babalọja: Alaaji AbdulLateef Iyaniwura, Babalọja ọja Ọbanikoro tiluu Eko Aṣejere: Ẹ sọ fun wa diẹ nipa Baba Oloye Ọbanikoro? Babalọja: Bi n ba ni ki n maa royin wọn, mi o le sọ ọ tan, tori nigba ti mo maa joye babalọja Ọbanikoro, mi o lero rẹ rara, wọn kan ni ki wọn pe mi wa ninu Iga ni. Tori emi maa n ba wọn kọ kọta tẹlẹ, awọn ọmọ adugbo si maa n ba mi ja, ṣugbọn baba kọja nijọ kan ti wọn wa beere pe ṣe mi o niyawo ni, to jẹ emi ni maa n ko kọta.


Babalọja: Alaaji AbdulLateef Iyaniwura, Babalọja ọja Ọbanikoro tiluu Eko Aṣejere: Ẹ sọ fun wa diẹ nipa Baba Oloye Ọbanikoro? Babalọja: Bi n ba ni ki n maa royin wọn, mi o le sọ ọ tan, tori nigba ti mo maa joye babalọja Ọbanikoro, mi o lero rẹ rara, wọn kan ni ki wọn pe mi wa ninu Iga ni. Tori emi maa n ba wọn kọ kọta tẹlẹ, awọn ọmọ adugbo si maa n ba mi ja, ṣugbọn baba kọja nijọ kan ti wọn wa beere pe ṣe mi o niyawo ni, to jẹ emi ni maa n ko kọta. Lo ṣe ya mi lẹnu nigba ti mo gbọ ti Baba oloye ranṣẹ si mi, ti wọn si sọ fun mi pe emi ni babalọja tọ si. Inu mi dun, ṣugbọn ẹru tun n ba mi, tori mi o loogun, mi o si lowo. Wọn tun ranṣẹ pe mi pe kilo n ba mi lẹru, wọn ni bo ṣe ṣẹlẹ fun awọn naa niyẹn, ki n ma bẹru, awọn maa ran mi lọwọ.


Lo ṣe ya mi lẹnu nigba ti mo gbọ ti Baba oloye ranṣẹ si mi, ti wọn si sọ fun mi pe emi ni babalọja tọ si. Inu mi dun, ṣugbọn ẹru tun n ba mi, tori mi o loogun, mi o si lowo. Wọn tun ranṣẹ pe mi pe kilo n ba mi lẹru, wọn ni bo ṣe ṣẹlẹ fun awọn naa niyẹn, ki n ma bẹru, awọn maa ran mi lọwọ. Mo ba dọbalẹ, bo di ẹsẹ wọn mu. Baba daadaa ni wọn, beeyan ba ni akikanju bii tiwọn laduugbo tabi niluu, ilu ọhun a tete nilọsiwaju. Bi a ba ni mẹrin si marun ninu wọn ilu Eko a ti ju bayii lọ.


Mo ba dọbalẹ, bo di ẹsẹ wọn mu. Baba daadaa ni wọn, beeyan ba ni akikanju bii tiwọn laduugbo tabi niluu, ilu ọhun a tete nilọsiwaju. Bi a ba ni mẹrin si marun ninu wọn ilu Eko a ti ju bayii lọ. Aṣejere: O to igba wo ti ẹ ti mọ wọn? Babalọja: O ti le lọdun mẹẹẹdọgbọn ti a ti mọra Aṣejere: Kin ni pataki ayẹyẹ ti ẹ n ṣe fun wọn yii? Babalọja: Mo ti joye nisinyii ati to ọdun mọkanla, tori naa o yẹ keeyan ṣe ayẹyẹ ọdun ti a fẹẹ ṣe fun wọn yii.


Aṣejere: O to igba wo ti ẹ ti mọ wọn? Babalọja: O ti le lọdun mẹẹẹdọgbọn ti a ti mọra Aṣejere: Kin ni pataki ayẹyẹ ti ẹ n ṣe fun wọn yii? Babalọja: Mo ti joye nisinyii ati to ọdun mọkanla, tori naa o yẹ keeyan ṣe ayẹyẹ ọdun ti a fẹẹ ṣe fun wọn yii. O ṣe daadaa taa ba ba wọn dupẹ lọwọ Ọlọrun fun ogun ọdun, kii ṣe nnkan kekere rara. Aṣejere: Iru eeyan wo ni baba oloye? Babalọja: Onisuuru, onirẹlẹ eeyan ni baba oloye, bi a ba rẹni to ni nnkan gba lọwọ mi, to ba sa lọ sọdọ wọn, ti wọn ba ranṣẹ si mi, onitọhun maa gba a nirọwọ rọsẹ ni.


O ṣe daadaa taa ba ba wọn dupẹ lọwọ Ọlọrun fun ogun ọdun, kii ṣe nnkan kekere rara. Aṣejere: Iru eeyan wo ni baba oloye? Babalọja: Onisuuru, onirẹlẹ eeyan ni baba oloye, bi a ba rẹni to ni nnkan gba lọwọ mi, to ba sa lọ sọdọ wọn, ti wọn ba ranṣẹ si mi, onitọhun maa gba a nirọwọ rọsẹ ni. Aṣejere: Ki lamọran yin fun wọn? Babalọja: Ki wọn tubọ tẹra mọ, ire lẹsan, ika naa lẹsan tiẹ. Mo bẹ Ọlọrun pe ire ti wọn n ṣe fun gbogbo wa ki wọn tubọ maa ṣe e si.


Aṣejere: Ki lamọran yin fun wọn? Babalọja: Ki wọn tubọ tẹra mọ, ire lẹsan, ika naa lẹsan tiẹ. Mo bẹ Ọlọrun pe ire ti wọn n ṣe fun gbogbo wa ki wọn tubọ maa ṣe e si. Aṣejere: Ki lajọṣepọ ọja yin pẹlu baba oloye? Babalọja: Ajọṣepọ wa pọ, baba Oloye ko fẹ ki wahala wa fun awọn ọmọ ọja rara, wọn fi ọwọ baba oloye wọn fi n wọ wa, a ri wọn bii baba, ọkan wa balẹ. Iyalọja mi naa, agbalagba ni wọn, ojo to rọ yii ni ko jẹ ka ri wọn, ifẹ ati irẹpọ wa laarin gbogbo wa.


Aṣejere: Ki lajọṣepọ ọja yin pẹlu baba oloye? Babalọja: Ajọṣepọ wa pọ, baba Oloye ko fẹ ki wahala wa fun awọn ọmọ ọja rara, wọn fi ọwọ baba oloye wọn fi n wọ wa, a ri wọn bii baba, ọkan wa balẹ. Iyalọja mi naa, agbalagba ni wọn, ojo to rọ yii ni ko jẹ ka ri wọn, ifẹ ati irẹpọ wa laarin gbogbo wa.


Sanwo-Olu fẹẹ fi Ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira tọju awọn alaboyun

Ijọba ipinlẹ Eko ti ṣetan ati na iye owo to to Ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira lati tọju awọn alaboyun to diwọ-disẹ sinu kaakiri ipinlẹ Eko. Eto ọhun to wa fun awọn alaboyun, ati oyun inu wọn, eyi ti wọn pe ni Mother Infant and Child (MICH) ni wọn maa ṣefilọlẹ rẹ ni Ọjọru, Wẹsde to n bọ yii. Nigba to n ba Aṣejere sọrọ lonii, olugbaninimọran pataki fun gomina lori eto ilu ati ajọṣepọ ijọba pẹlu awọn araalu, Ọmọọbabinrin Aderẹmi Adebọwale, sọ pe iye awọn alaboyun to le ni ẹgbẹrun kan ni ijọba n gbero ati gbọ bukata wọn ninu eto naa. Adebọwale ni, ijọba ṣakiyesi pe ọpọ awọn ọmọ ganfe to wa nigboro, nitori a i ri itọju to peye lo fa a ti wọn fi n wu iru iwa bẹẹ, nitori naa o di dandan lati maa bojuto ilera ati ounjẹ ti wọn n jẹ lati inu oyun, ki ọjọ ọla wọn ba a le dara. Bakan naa lo rọ awọn ileeṣẹ adani ati ijọba apapọ lati dide fun iranlọwọ ipinlẹ Eko fun eto naa, nitori gbogbo iye owo tawọn fẹẹ na yoo to Aadọrin biliọnu naira lati gbọ bukata gbogbo awọn alaboyun to wa kaakiri Eko. Kaakiri gbogbo awọn ijọba ibilẹ ati agbegbe idagbasoke to wa l’Ekoo ni wọn ti fẹẹ ṣe eto naa.


Adebọwale ni, ijọba ṣakiyesi pe ọpọ awọn ọmọ ganfe to wa nigboro, nitori a i ri itọju to peye lo fa a ti wọn fi n wu iru iwa bẹẹ, nitori naa o di dandan lati maa bojuto ilera ati ounjẹ ti wọn n jẹ lati inu oyun, ki ọjọ ọla wọn ba a le dara. Bakan naa lo rọ awọn ileeṣẹ adani ati ijọba apapọ lati dide fun iranlọwọ ipinlẹ Eko fun eto naa, nitori gbogbo iye owo tawọn fẹẹ na yoo to Aadọrin biliọnu naira lati gbọ bukata gbogbo awọn alaboyun to wa kaakiri Eko. Kaakiri gbogbo awọn ijọba ibilẹ ati agbegbe idagbasoke to wa l’Ekoo ni wọn ti fẹẹ ṣe eto naa. Awọn ounjẹ aladun, eyi to n ṣara alaboyun ati oyun inu rẹ loore ni wọn ti ṣeto lati fun ẹnikọọkan awọn alaboyun naa, bẹẹ naa loogun ti wọn maa nilo naa wa ninu baagi ti wọn maa gbe fun wọn.


Awọn ounjẹ aladun, eyi to n ṣara alaboyun ati oyun inu rẹ loore ni wọn ti ṣeto lati fun ẹnikọọkan awọn alaboyun naa, bẹẹ naa loogun ti wọn maa nilo naa wa ninu baagi ti wọn maa gbe fun wọn.


Agbalagba radarada! Jimoh fun ọmọ ẹ loyun, lọwọ ọlọpaa ba tẹ ẹ

Agbalagba ẹni ọdun marundinlaaadọta kan, torukọ rẹ n jẹ Ọlaoluwa Jimoh, ti fun ọmọbinrin rẹ, taa forukọ bo laṣiiri, loyun, bẹẹ lọwọ awọn ọlọpaa si ti tẹ ẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi lo sọ fun awọn oniroyin pe baale ile naa fẹran ko maa ba awọn obinrin ṣe “kinni”, lawọn aladugbo ṣe fọrọ rẹ sun ni teṣan ọlọpaa to wa ni Ode Rẹmọ, ipinlẹ Ogun. Wọn lo to ọdun meji ti ọmọbinrin naa ti n ba baba rẹ gbe pọ, ko too di pe o fun un un loyun yii. Ọmọbinrin naa sọ fun awọn ọlọpaa pe o pẹ ti baba oun ti maa n fipa ba oun lopọ, ko too di pe o fun un loyun ninu oṣu kẹfa ọdun yii. Jimoh ti jẹwọ fun awọn ọtẹlẹmuyẹ ọlọpaa, kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ naa; Edward Awolọwọ Ajogun, si ti paṣẹ pe ki wọn lọọ tubọ wadii ẹ daadaa.


“Irọ ni o, Oyetọla ko gba biliọnu mejidinlaaadọta lọwọ ẹnikan”

Laipe yii ni Komisanna nigbakan fun oro abele ni ipinle osun, Ogbeni Sikuru Ayedun so wipe ipinle osun ti ri owo ti iye re to billionu mejidinlaadota gba pada lowo ijoba apapo. Owo oun ni won so wipe ijoba ipinle osun na lati Fi tun awon opopona se kaakiri ipinle osun. Sugbon Komisanna fun eto isuna ni ipinle osun bayi , Bola Oyebamiji ti soro lori oro naa wipe iro to jina si otito ni oro oun. O so wipe ijoba ipinle osun ko gba billionu mejidinlaadota kankan lati odo ijoba apapo. O fi kun oro re wipe , Lotito ni ijoba ipinle osun se atunse awon opopona kakaki ipinle Osun, eyi ti apapo iye owo naa je billionu mejidinlogoji. O fi kun oro re wipe , bawo ni won o se gba billionu mejidinlaadota nigbati gbogbo iye owo naa je billionu mejidinlogoji?


O so wipe ijoba ipinle osun ko gba billionu mejidinlaadota kankan lati odo ijoba apapo. O fi kun oro re wipe , Lotito ni ijoba ipinle osun se atunse awon opopona kakaki ipinle Osun, eyi ti apapo iye owo naa je billionu mejidinlogoji. O fi kun oro re wipe , bawo ni won o se gba billionu mejidinlaadota nigbati gbogbo iye owo naa je billionu mejidinlogoji? Fun idi eyi, o so wipe “Aheso oro lasan ni awon to n gbe iru oro be kiri igboro n so. Ati wipe iru oro bee lee da wahala sile n’igboro , to si lee fa ede-aiyede laarin egbe oselu APC” Bola Oyebamiji tun so ninu oro re wipe, apapo owo ti ipinle Osun tii ri gba pada ko ju billionu mokanla ati belenja lo. Owo naa ni won si ti na lati fi se opopona merin otooto ti ijoba to kogbawole pati.


Fun idi eyi, o so wipe “Aheso oro lasan ni awon to n gbe iru oro be kiri igboro n so. Ati wipe iru oro bee lee da wahala sile n’igboro , to si lee fa ede-aiyede laarin egbe oselu APC” Bola Oyebamiji tun so ninu oro re wipe, apapo owo ti ipinle Osun tii ri gba pada ko ju billionu mokanla ati belenja lo. Owo naa ni won si ti na lati fi se opopona merin otooto ti ijoba to kogbawole pati. Nitori naa, kii se wipe ijoba na Owo na lati fi san owo osu osise, gege bi aheso oro ti o gba igboro kan. Oyebamiji waa rawo-ebe si gbogbo omo ipinle Osun lati maa se iwadi gbogbo oro kiwon o to maa se itankale iru iroyin bee, nitori wipe mopa sise bee ni yio mu ki irorun ba ilu.


Nitori naa, kii se wipe ijoba na Owo na lati fi san owo osu osise, gege bi aheso oro ti o gba igboro kan. Oyebamiji waa rawo-ebe si gbogbo omo ipinle Osun lati maa se iwadi gbogbo oro kiwon o to maa se itankale iru iroyin bee, nitori wipe mopa sise bee ni yio mu ki irorun ba ilu.


O ma ṣe o! Iyawo Sunny Ade, Ọnarebu Adegẹye ku lojiji

Iyawo gbajumọ olorin Juju nni, King Sunny Ade, iyẹn Ọnarebu Risikat Ajọkẹ Adegẹye ti jade laye. Aarọ oni, Ọjọ Iṣẹgun Tusde la gbọ pe obinrin naa jade laye. A gbọ pe o ṣee ṣe ko jẹ pe aisan kansa lo pa a. Ọnarebu Ajọkẹ Adegẹye jẹ ọkan ninu awọn iyawo KSA, bẹẹ ni wọn si tun figba kan jẹ aṣofin nileegbimọ aṣofin Eko, nibi ti wọn ti ṣoju agbegbe Amuwo Ọdọfin. Wọn gbiyanju ati lọ sileegbimọ aṣofin l’Abuja, ṣugbọn kadara ko ṣe wọn loore. Ẹkunrẹrẹ iroyin yii n bọ lọna.


IPO AARẸ 2023: Ipolongo Tinubu bẹrẹ ni London, Ọṣinbajo atawọn ọmọọṣẹ rẹ naa ṣepade idakọnkọ pẹlu Alaafin

* Ṣugbọn Faṣọla ni awọn agba ẹgbẹ lo maa sọrọ Sam Akinrole Pẹlu bi eto idibo ọdun 2023 ṣe n kanlẹkun, oriṣii igbesẹ lawọn oloṣelu ti n gbe, paapaa awọn to nifẹẹ ati du ipo kan abi omii lọdun naa. Bi awuyewuye tani ipo aarẹ kan ṣe n lọ lọwọ laarin awọn eeyan apa ilẹ ariwa ati awọn eeyan wa nisalẹ nibi, bẹẹ lawọn oloṣelu kọọkan naa n wo ibi ti wọn maa to ọja wọn si. Lara awọn oloṣelu ti wọn jẹ ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn nifẹẹ ati dupo naa, bo tiẹ jẹ pe ko ti i si eyi to naka soke pe oun ṣetan fẹnikẹni ni; Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, to jẹ gomina ipinlẹ Eko lati ọdun 1999 si ọdun 2007, to si tun jẹ ọkan ninu awọn agba ẹgbẹ APC; Ọmọwe Kayọde Fayẹmi, to jẹ gomina ipinlẹ Ekiti lọwọ, to si tun jẹ adari awọn gomina ilẹ wa; Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo to jẹ igbakeji aarẹ lọwọ yii; pẹlu Gbenga Daniel ati Ibikunle Amosun, ti wọn ti figbakan jẹ gomina ipinlẹ Ogun. Ṣugbọn gẹgẹ baa ṣe sọ pe ko ti i sẹni kan to sọ pe ibi bayii lohun n lọ ninu awọn taa darukọ soke wọnyi, aṣiri to han gbangba ni pe ọpọ wọn lo ti n lọbi-lọkoko laaarin awọn oloṣelu kaakiri orilẹ-ede Naijiria. Bẹẹ ni wọn si ti n dọgbọn ṣe ipolongo abẹnu fun awọn ti wọn fẹ ki wọn mọ nipa ifẹ inu wọn, bo tiẹ jẹ pe awọn kan ni wọn n lo fun iru iṣẹ bẹẹ, awọn funra wọn ko ti i sọ pe inu odo bayii lawọn fẹẹ da ọrunla awọn si. Ẹnikan ti ipolongo rẹ n gbona girigiri lọwọ bayii ni Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu.


Ṣugbọn gẹgẹ baa ṣe sọ pe ko ti i sẹni kan to sọ pe ibi bayii lohun n lọ ninu awọn taa darukọ soke wọnyi, aṣiri to han gbangba ni pe ọpọ wọn lo ti n lọbi-lọkoko laaarin awọn oloṣelu kaakiri orilẹ-ede Naijiria. Bẹẹ ni wọn si ti n dọgbọn ṣe ipolongo abẹnu fun awọn ti wọn fẹ ki wọn mọ nipa ifẹ inu wọn, bo tiẹ jẹ pe awọn kan ni wọn n lo fun iru iṣẹ bẹẹ, awọn funra wọn ko ti i sọ pe inu odo bayii lawọn fẹẹ da ọrunla awọn si. Ẹnikan ti ipolongo rẹ n gbona girigiri lọwọ bayii ni Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu. Ohun ti Aṣejere gbọ latẹnu ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa to ṣẹṣẹ de latiluu London, gẹgẹ bo ṣe fi to wa leti ni pe awọn kan ti bẹrẹ ipolongo fun Tinubu niluu London. Bẹẹ ba de awọn ibusẹ tawọn ọmọ Naijiria maa n saaba wa niluu London lẹ ti maa ri awọn iwe alẹsode, iyẹn Poster, olowo iyebiye ti wọn ṣe lati fi kede pe Tinubu fẹẹ dupo aarẹ lọdun 2023. Bakan naa, ninu fọnran ti awọn ileeṣẹ tẹlifiṣan kan fi n han lori ikanni wọn, lati ri oriṣiiriṣii iwe ipolongo, ati iwe alẹsode ti Aṣiwaju ti wọn n fihan fun awọn olugbe London.


Ohun ti Aṣejere gbọ latẹnu ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa to ṣẹṣẹ de latiluu London, gẹgẹ bo ṣe fi to wa leti ni pe awọn kan ti bẹrẹ ipolongo fun Tinubu niluu London. Bẹẹ ba de awọn ibusẹ tawọn ọmọ Naijiria maa n saaba wa niluu London lẹ ti maa ri awọn iwe alẹsode, iyẹn Poster, olowo iyebiye ti wọn ṣe lati fi kede pe Tinubu fẹẹ dupo aarẹ lọdun 2023. Bakan naa, ninu fọnran ti awọn ileeṣẹ tẹlifiṣan kan fi n han lori ikanni wọn, lati ri oriṣiiriṣii iwe ipolongo, ati iwe alẹsode ti Aṣiwaju ti wọn n fihan fun awọn olugbe London. Awọn ibi ti wọn ti n wọ ọkọ reluwee ni wọn lẹ awọn kinni ọhun mọ julọ. Akọle ti wọn kọ sibẹ lede oyinbo ni pe; “Yes We Can”, iyẹn tunmọ si; “Bẹẹ ni, a le ṣe e”. Wọn gbe aworan rẹ si gbogbo awọn iwe alẹsode ọhun.


Awọn ibi ti wọn ti n wọ ọkọ reluwee ni wọn lẹ awọn kinni ọhun mọ julọ. Akọle ti wọn kọ sibẹ lede oyinbo ni pe; “Yes We Can”, iyẹn tunmọ si; “Bẹẹ ni, a le ṣe e”. Wọn gbe aworan rẹ si gbogbo awọn iwe alẹsode ọhun. Bẹẹ o ba gbagbe, Tinubu ṣi wa niluu London, nibi to ti n gbatọju, bo tiẹ jẹ pe awọn aworan ti wọn n fi sita lẹnu ọjọ meloo kan yii fihan pe ara baba naa ti n ya, o ti n gbadun, sibẹ ko ti i si eyikeyi ninu awọn ọmọọṣẹ rẹ to sọ pe loooto ọga lo ran ẹnikan ninu awọn eeyan to n le iwe alẹsode naa niṣẹ, wọn ni Tinubu ko mọ nnkan nipa ipolongo ti wọn n ṣe fun un niluu London naa. Ṣugbọn, ẹ ranti pe ọpọ awọn laamilaaka ni wọn ti tẹkọ leti lọọ ṣe baba kẹẹ pẹ si Aṣiwaju niluu London. Lara wọn naa ni; Aarẹ Muhammadu Buhari, Gomina Babajide Sanwo-Olu, pẹlu ọpọlọpọ oloṣelu, ati awọn afẹnifẹre taa o le maa darukọ tan.


Bẹẹ o ba gbagbe, Tinubu ṣi wa niluu London, nibi to ti n gbatọju, bo tiẹ jẹ pe awọn aworan ti wọn n fi sita lẹnu ọjọ meloo kan yii fihan pe ara baba naa ti n ya, o ti n gbadun, sibẹ ko ti i si eyikeyi ninu awọn ọmọọṣẹ rẹ to sọ pe loooto ọga lo ran ẹnikan ninu awọn eeyan to n le iwe alẹsode naa niṣẹ, wọn ni Tinubu ko mọ nnkan nipa ipolongo ti wọn n ṣe fun un niluu London naa. Ṣugbọn, ẹ ranti pe ọpọ awọn laamilaaka ni wọn ti tẹkọ leti lọọ ṣe baba kẹẹ pẹ si Aṣiwaju niluu London. Lara wọn naa ni; Aarẹ Muhammadu Buhari, Gomina Babajide Sanwo-Olu, pẹlu ọpọlọpọ oloṣelu, ati awọn afẹnifẹre taa o le maa darukọ tan. Ohun kan ti ọpọ wọn n lọọ ki baba naa fun ni pe, wọn fẹẹ tẹ ẹ mọ baba leti pe; awọn ṣi wa lẹyin rẹ bi ike! Bi a ṣe n ko iroyin yii naa jọ lọwọ niroyin tẹ wa leti pe ẹgbẹ kan to wa nilẹ wa nibi naa ti fi eto gbogbo si ọjọ keje, oṣu yii. Iyẹn ni, Ọjọbọ, Tọsde to n bọ yii.


Ohun kan ti ọpọ wọn n lọọ ki baba naa fun ni pe, wọn fẹẹ tẹ ẹ mọ baba leti pe; awọn ṣi wa lẹyin rẹ bi ike! Bi a ṣe n ko iroyin yii naa jọ lọwọ niroyin tẹ wa leti pe ẹgbẹ kan to wa nilẹ wa nibi naa ti fi eto gbogbo si ọjọ keje, oṣu yii. Iyẹn ni, Ọjọbọ, Tọsde to n bọ yii. Ọjọ naa ni wọn fẹẹ ṣefilọlẹ ẹgbẹ kan ti wọn pe ni South-West Agenda for Asiwaju 2023 (SWAGA’23). Ọjọ keji si ọjọ kẹsan-an, oṣu yii ni wọn fẹẹ fi ṣeto ifilọlọ naa, ṣugbọn ẹka tipinlẹ Eko ni wọn maa ṣe lọjọ keje ti i ṣe Tọsde. Gẹgẹ bi akọwe ẹgbẹ naa, Kafila Ọgbara ti fi to awọn oniroyin leti lọsẹ to kọja yii, ọjọ keji si ọjọ kẹsan-an, oṣu yii ni wọn maa ṣefilọlẹ ẹgbẹ ti wọn pe ni SWAGA.


Ọjọ naa ni wọn fẹẹ ṣefilọlẹ ẹgbẹ kan ti wọn pe ni South-West Agenda for Asiwaju 2023 (SWAGA’23). Ọjọ keji si ọjọ kẹsan-an, oṣu yii ni wọn fẹẹ fi ṣeto ifilọlọ naa, ṣugbọn ẹka tipinlẹ Eko ni wọn maa ṣe lọjọ keje ti i ṣe Tọsde. Gẹgẹ bi akọwe ẹgbẹ naa, Kafila Ọgbara ti fi to awọn oniroyin leti lọsẹ to kọja yii, ọjọ keji si ọjọ kẹsan-an, oṣu yii ni wọn maa ṣefilọlẹ ẹgbẹ ti wọn pe ni SWAGA. Wọn ti ṣefilọlẹ ni awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba bii Ọyọ, Ogun, Ọṣun ati Ekiti, gbogbo awọn ololufẹ Aṣiwaju ni wọn rawọ ẹbẹ si i pe ko waa dije fun ipo Aarẹ lọdun 2023. Ohun ti Aṣejere tun gbọ ni pe awọn agbaagba igbimọ to n gba gomina nimọran nipinlẹ Eko taa mọ si GAC la gbọ pe wọn maa ṣe ifilọlẹ ẹgbẹ SWAGA yii. Bẹẹ si lawọn laamilaaka nidii oṣelu nileegbimọ aṣọfin, atawọn kọmiṣanna naa maa wa nibi ifilọlẹ naa, baa ti gbọ!


Wọn ti ṣefilọlẹ ni awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba bii Ọyọ, Ogun, Ọṣun ati Ekiti, gbogbo awọn ololufẹ Aṣiwaju ni wọn rawọ ẹbẹ si i pe ko waa dije fun ipo Aarẹ lọdun 2023. Ohun ti Aṣejere tun gbọ ni pe awọn agbaagba igbimọ to n gba gomina nimọran nipinlẹ Eko taa mọ si GAC la gbọ pe wọn maa ṣe ifilọlẹ ẹgbẹ SWAGA yii. Bẹẹ si lawọn laamilaaka nidii oṣelu nileegbimọ aṣọfin, atawọn kọmiṣanna naa maa wa nibi ifilọlẹ naa, baa ti gbọ! Ọpọ awọn alejo ni wọn n reti nibi ayẹyẹ naa to maa waye, Sẹnetọ Dayọ Adeyẹye to jẹ alaga ẹgbẹ SWAGA lo si maa gbalejo gbogbo wọn. Ọgbara ni; “Asiko ati san oore pada fun aṣaaju wa niyi, ẹni to ti lo ọpọ ọdun lati ṣe oore fun mẹkunnu ati gbogbo araalu, baa ba ni ka wo o daadaa, ọpọ ohun to ti ṣe la le ri tọka si kaakiri ibi taa ba lọ lorilẹ-ede yii. A maa tẹ siwaju lati bẹ Aṣiwaju pe kawọn naa jade waa du ipo aarẹ, nitori ipo naa ki i ṣe eyi teeyan yoo ti maa dan ara wo, bii ọmọleewe.” Ọṣinbajo ati Babafẹmi Ojudu naa ṣepade pẹlu Alaafin Ọyọ Bi awọn eto ti Tinubu ṣe n lọ lọwọ bẹẹ naa la hu u gbọ pe Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo naa ti n ṣe kurukere ati rọpo ọga rẹ; Muhammadu Buhari.


Ọpọ awọn alejo ni wọn n reti nibi ayẹyẹ naa to maa waye, Sẹnetọ Dayọ Adeyẹye to jẹ alaga ẹgbẹ SWAGA lo si maa gbalejo gbogbo wọn. Ọgbara ni; “Asiko ati san oore pada fun aṣaaju wa niyi, ẹni to ti lo ọpọ ọdun lati ṣe oore fun mẹkunnu ati gbogbo araalu, baa ba ni ka wo o daadaa, ọpọ ohun to ti ṣe la le ri tọka si kaakiri ibi taa ba lọ lorilẹ-ede yii. A maa tẹ siwaju lati bẹ Aṣiwaju pe kawọn naa jade waa du ipo aarẹ, nitori ipo naa ki i ṣe eyi teeyan yoo ti maa dan ara wo, bii ọmọleewe.” Ọṣinbajo ati Babafẹmi Ojudu naa ṣepade pẹlu Alaafin Ọyọ Bi awọn eto ti Tinubu ṣe n lọ lọwọ bẹẹ naa la hu u gbọ pe Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo naa ti n ṣe kurukere ati rọpo ọga rẹ; Muhammadu Buhari. Bẹẹ o ba gbagbe, Ọṣinbajo ti gbe kaadi idibo rẹ kuro l’Ekoo lọ siluu Ikẹnnẹ ti i ṣe ilu abinibi rẹ, nipinlẹ Ogun. Awọn onimọ nipa eto oṣelu sọ pe ọkunrin naa ko fẹẹ ṣe nnkan to fi maa tako ọga rẹ, iyẹn Tinubu lo ṣe gba ilu abinibi rẹ ti wọn ti mọ ọn daadaa lọ. Ṣugbọn, laipẹ yii la gbọ pe ipade idakọnkọ kan waye laarin Alaaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi III.


Bẹẹ o ba gbagbe, Ọṣinbajo ti gbe kaadi idibo rẹ kuro l’Ekoo lọ siluu Ikẹnnẹ ti i ṣe ilu abinibi rẹ, nipinlẹ Ogun. Awọn onimọ nipa eto oṣelu sọ pe ọkunrin naa ko fẹẹ ṣe nnkan to fi maa tako ọga rẹ, iyẹn Tinubu lo ṣe gba ilu abinibi rẹ ti wọn ti mọ ọn daadaa lọ. Ṣugbọn, laipẹ yii la gbọ pe ipade idakọnkọ kan waye laarin Alaaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi III. Ilu Ibadan la gbọ pe ipade ọhun ti waye. Ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtala, oṣu to kọja yii nipade ọhun waye nile kabiyesi to wa ni Jericho ni Ibadan ti i ṣe olu ilu ipinlẹ Ọyọ. Ohun taa gbọ ni pe, Alaafin ati Ọṣinbajo nikan ni wọn wa ni yara nibi ti ipade ọhun ti waye.


Ilu Ibadan la gbọ pe ipade ọhun ti waye. Ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtala, oṣu to kọja yii nipade ọhun waye nile kabiyesi to wa ni Jericho ni Ibadan ti i ṣe olu ilu ipinlẹ Ọyọ. Ohun taa gbọ ni pe, Alaafin ati Ọṣinbajo nikan ni wọn wa ni yara nibi ti ipade ọhun ti waye. Ṣaaju akoko ti Ọṣinbajo ṣepade idakọnko pẹlu Alaafin yii, Sẹnetọ Babafẹmi Ojudu ti kọkọ ṣepade idakọnko pẹlu Alaafin Ọyọ naa. Ojudu ni amugbalẹgbẹ Ọṣinbajo lori ọrọ oṣelu, o ti figba kan jẹ sẹnetọ to ṣoju ipinlẹ Ekiti ri. Ọjọ kẹtala, oṣu, to kọja yii nipade naa waye ni aafin iku baba yeye.


Ṣaaju akoko ti Ọṣinbajo ṣepade idakọnko pẹlu Alaafin yii, Sẹnetọ Babafẹmi Ojudu ti kọkọ ṣepade idakọnko pẹlu Alaafin Ọyọ naa. Ojudu ni amugbalẹgbẹ Ọṣinbajo lori ọrọ oṣelu, o ti figba kan jẹ sẹnetọ to ṣoju ipinlẹ Ekiti ri. Ọjọ kẹtala, oṣu, to kọja yii nipade naa waye ni aafin iku baba yeye. Ninu ohun ti Ojudu sọ lọjọ naa, o ni; “Mo wa sọdọ Alaafin Ọyọ lonii. O mu mi lọ sinu iyẹwu rẹ, ibi ikọkọ laafin iku baba yeye ni wọn mu mi wọ. Ibẹ ni baba ti maa n ba awọn alejo pataki ti wọn fẹẹ ba sọrọ aṣiri, ibẹ ni wọn maa n mu wọn wọ.


Ninu ohun ti Ojudu sọ lọjọ naa, o ni; “Mo wa sọdọ Alaafin Ọyọ lonii. O mu mi lọ sinu iyẹwu rẹ, ibi ikọkọ laafin iku baba yeye ni wọn mu mi wọ. Ibẹ ni baba ti maa n ba awọn alejo pataki ti wọn fẹẹ ba sọrọ aṣiri, ibẹ ni wọn maa n mu wọn wọ. Wakati kan gbako lemi atiwọn fi jọ sọrọ nibẹ, nipa ilọsiwaju ilẹ Yoruba ati iṣọkan Naijiria. Kade pẹ lori, ki ’bata pe lẹsẹ. Irukẹrẹ a dokinni.


Wakati kan gbako lemi atiwọn fi jọ sọrọ nibẹ, nipa ilọsiwaju ilẹ Yoruba ati iṣọkan Naijiria. Kade pẹ lori, ki ’bata pe lẹsẹ. Irukẹrẹ a dokinni. Atanda, wa gbo, waa tọ. Erongba yii yoo di mimuṣẹ lasiko yin, ati lasiko temi naa ṣi wa laye.” Ọsẹ keji lẹyin ti Ojudu lọ saafin Alaafin yii ni Ọṣinbajo naa ṣepade pẹlu ẹ, bo tiẹ jẹ pe ko sẹni to mọ nnkan ti wọn jọ sọ, ṣugbọn Aṣejere hu u gbọ pe iṣẹ Ọṣinbajo ni Ojudu lọọ jẹ ni Ọyọ, pe oun fẹẹ ri baba. N lo ṣe jẹ pe ile Alaafin to wa ni Jericho nipade wọn ti waye.


Atanda, wa gbo, waa tọ. Erongba yii yoo di mimuṣẹ lasiko yin, ati lasiko temi naa ṣi wa laye.” Ọsẹ keji lẹyin ti Ojudu lọ saafin Alaafin yii ni Ọṣinbajo naa ṣepade pẹlu ẹ, bo tiẹ jẹ pe ko sẹni to mọ nnkan ti wọn jọ sọ, ṣugbọn Aṣejere hu u gbọ pe iṣẹ Ọṣinbajo ni Ojudu lọọ jẹ ni Ọyọ, pe oun fẹẹ ri baba. N lo ṣe jẹ pe ile Alaafin to wa ni Jericho nipade wọn ti waye. Kii ṣe Alaafin nikan l’Ọṣinbajo ṣepade pẹlu, bẹẹ lo ṣe pẹlu igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ, Alaaji Rauf Ọlaniyan, ko too di pe o kuro n’Ibadan. Ọlaniyan nikan lo gbalejo rẹ nigba to de siluu Ibadan, ṣugbọn a o le sọ boya iṣẹ Makinde ni Ọlaniyan naa waa jẹ ni papakọ ofurufu Ibadan to wa ni Alakia. Lẹyin ipade ti Alaafin ati Ọṣinbajo ṣe yii, awọn mejeeji ko ba ẹnikan sọrọ rara, koda wọn ko wi nnkan fun awọn oniroyin.


Kii ṣe Alaafin nikan l’Ọṣinbajo ṣepade pẹlu, bẹẹ lo ṣe pẹlu igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ, Alaaji Rauf Ọlaniyan, ko too di pe o kuro n’Ibadan. Ọlaniyan nikan lo gbalejo rẹ nigba to de siluu Ibadan, ṣugbọn a o le sọ boya iṣẹ Makinde ni Ọlaniyan naa waa jẹ ni papakọ ofurufu Ibadan to wa ni Alakia. Lẹyin ipade ti Alaafin ati Ọṣinbajo ṣe yii, awọn mejeeji ko ba ẹnikan sọrọ rara, koda wọn ko wi nnkan fun awọn oniroyin. Dọlapọ, iyawo Ọṣinbajo naa tẹle Ọṣinbajo wa si Ibadan, gbogbo wọn jọ lọ si Jericho lọdọ Alaafin ni. Ṣugbọn nigba ti ipade idakọnkọ bẹrẹ ni onikaluku yẹra funra wọn. Lẹyin ipade ni Ọlaniyan sin Ọṣinbajo pada si papakọ ofurufu ni Alakia, nibẹ lawọn ti ṣepade tiwọn.


Dọlapọ, iyawo Ọṣinbajo naa tẹle Ọṣinbajo wa si Ibadan, gbogbo wọn jọ lọ si Jericho lọdọ Alaafin ni. Ṣugbọn nigba ti ipade idakọnkọ bẹrẹ ni onikaluku yẹra funra wọn. Lẹyin ipade ni Ọlaniyan sin Ọṣinbajo pada si papakọ ofurufu ni Alakia, nibẹ lawọn ti ṣepade tiwọn. Awọn kan naa ti n lẹ iwe alẹsode rẹ kaakiri, paapaa nilẹ Hausa, bẹẹ lawọn ẹgbẹ kan naa ti n polongo rẹ kaakiri nilẹ Hausa. Amọ ṣa o, Ọṣinbajo ti loun ko ran ẹnikan niṣẹ, o loun ko sọ fẹnikan pe oun fẹẹ dupo aarẹ, o ni iṣẹ ti awọn ọmọ Naijiria gbe le oun ati Buhari lọwọ loun gbajumọ lasiko yii, titi digba ti asiko ati sọ ohun to kan fi maa to. Faṣọla ni; awọn agba ẹgbẹ lo maa sọ ibi toun maa tẹ si Ṣugbọn gomina ana nipinlẹ Eko to tun jẹ minista fun iṣẹ ode nilẹ wa, Babatunde Faṣọla naa ba awọn oniroyin sọrọ lọsẹ to kọja lori ọrọ yii naa.


Awọn kan naa ti n lẹ iwe alẹsode rẹ kaakiri, paapaa nilẹ Hausa, bẹẹ lawọn ẹgbẹ kan naa ti n polongo rẹ kaakiri nilẹ Hausa. Amọ ṣa o, Ọṣinbajo ti loun ko ran ẹnikan niṣẹ, o loun ko sọ fẹnikan pe oun fẹẹ dupo aarẹ, o ni iṣẹ ti awọn ọmọ Naijiria gbe le oun ati Buhari lọwọ loun gbajumọ lasiko yii, titi digba ti asiko ati sọ ohun to kan fi maa to. Faṣọla ni; awọn agba ẹgbẹ lo maa sọ ibi toun maa tẹ si Ṣugbọn gomina ana nipinlẹ Eko to tun jẹ minista fun iṣẹ ode nilẹ wa, Babatunde Faṣọla naa ba awọn oniroyin sọrọ lọsẹ to kọja lori ọrọ yii naa. Bo tiẹ jẹ pe ki awọn eeyan too bẹrẹ si i gbe rumọọsi pe oun naa fẹẹ dupo aarẹ kiri loun funra rẹ ti sọrọ soke pe oun ko ran ẹnikan niṣẹ ko lẹ iwe alẹsode oun, ọkunrin amofin naa ni ẹgbẹ oṣelu awọn iyẹn APC nikan lo le sọ bi nnkan ṣe maa ri lọdun 2023. O ni, ọrọ oṣelu si gbona janjan lọwọ yii, nitori naa oun ko ti i le sọ ohunkohun nipa ohun to maa ṣẹlẹ lọdun 2023, o ni ẹgbẹ oṣelu nikan lo le yanju ọrọ naa, ohun ti wọn ba ti sọ naa ni. “Mi o kii ṣe alakoso ẹgbẹ, ohun ti mo ba sọ lọwọ yii tun le da nnkan silẹ, ṣugbọn ẹ jẹ ka ni suuru fẹgbẹ, ṣugbọn emi ro pe ọrọ ẹni to maa di gomina ipinlẹ kọọkan lo yẹ ka gbajumọ, tori ibẹ gan an niṣẹ pọ si julọ.” Ohun ti Faṣọla sọ ni tiẹ niyẹn.


Bo tiẹ jẹ pe ki awọn eeyan too bẹrẹ si i gbe rumọọsi pe oun naa fẹẹ dupo aarẹ kiri loun funra rẹ ti sọrọ soke pe oun ko ran ẹnikan niṣẹ ko lẹ iwe alẹsode oun, ọkunrin amofin naa ni ẹgbẹ oṣelu awọn iyẹn APC nikan lo le sọ bi nnkan ṣe maa ri lọdun 2023. O ni, ọrọ oṣelu si gbona janjan lọwọ yii, nitori naa oun ko ti i le sọ ohunkohun nipa ohun to maa ṣẹlẹ lọdun 2023, o ni ẹgbẹ oṣelu nikan lo le yanju ọrọ naa, ohun ti wọn ba ti sọ naa ni. “Mi o kii ṣe alakoso ẹgbẹ, ohun ti mo ba sọ lọwọ yii tun le da nnkan silẹ, ṣugbọn ẹ jẹ ka ni suuru fẹgbẹ, ṣugbọn emi ro pe ọrọ ẹni to maa di gomina ipinlẹ kọọkan lo yẹ ka gbajumọ, tori ibẹ gan an niṣẹ pọ si julọ.” Ohun ti Faṣọla sọ ni tiẹ niyẹn.


Lọjọ ti Sanwo-Olu ṣefilọlẹ ounjẹ ati oogun ọfẹ fawọn alaboyun kaakiri Eko

* O ni, awọn alaboyun ẹgbẹrun marun-un la maa tọju Sam Akinrole Laipe yii ni Gomina Babajide Sanwo-Olu pelu igbakeji re sefilole eto kan lati bojuto ounje ati oogun ti awon alaboyun n lo, fun ilera oyun won pelu oyun inu won. Eto ohun ni won pe ni Mother, Infant and Child (M.I.C.H.). Kaakiri awon ijoba ibile ati agbegbe idagbasoke metadinlogota to wa nipinle Eko ni won ti yan awon alaboyun to maa je anfaani eto naa. Ohun ti Asejere gbo ni pe eto ohun waye lati bojuto itoju awon to diwo-dise sinu, paapaa awon ti won wa ni igberiko nibi ti ko si anfaani to si ku die kaato fun. Bee leto ohun wa lati mu ki opolo awon oyun inu naa ji pepe, ko too di pe won jade ninu iya won, nitori iwadii ti fihan pe awon ojo egberun meji akoko ti ikoko ba lo laye se pataki, ohun lo si maa se atoka bi igbese aye omo naa se maa ri. Eto ilera yii to wa labe eto kan ti won tun pe ni Womb To School Programme – a basket of social investments, iyen ni pe itoju oyun inu titi to fi maa bere ileewe, ni ijoba Gomina Babajide Sanwo-Olu gbe kale, lati mu idagbasoke ba awon araalu ati lati mu ki awon alaboyun wa maa bi awon omo ti opolo won ji pepe, ti won ko si ni abawon kan lara rara.


Ohun ti Asejere gbo ni pe eto ohun waye lati bojuto itoju awon to diwo-dise sinu, paapaa awon ti won wa ni igberiko nibi ti ko si anfaani to si ku die kaato fun. Bee leto ohun wa lati mu ki opolo awon oyun inu naa ji pepe, ko too di pe won jade ninu iya won, nitori iwadii ti fihan pe awon ojo egberun meji akoko ti ikoko ba lo laye se pataki, ohun lo si maa se atoka bi igbese aye omo naa se maa ri. Eto ilera yii to wa labe eto kan ti won tun pe ni Womb To School Programme – a basket of social investments, iyen ni pe itoju oyun inu titi to fi maa bere ileewe, ni ijoba Gomina Babajide Sanwo-Olu gbe kale, lati mu idagbasoke ba awon araalu ati lati mu ki awon alaboyun wa maa bi awon omo ti opolo won ji pepe, ti won ko si ni abawon kan lara rara. Igbakeji Gomina, Omowe Obafemi Hamzat, Olori awon osise oba, Ogbeni Hakeem Muri-Okunola, Aya gomina, Dokita Ibijoke Sanwo-Olu ati, aya igbakeji gomina, Abileko Oluremi Hamzat, no won jo peju pese sibi eto ohun to waye ninu gbongan Adeyemi Bero to wa ni Alausa, Ikeja, l’Ekoo. Ileese ijoba to n bojuto oro awon araalu, eyi ti won n pe ni Office of the Civic Engagement, lo sagbateru eto yii. Ohun taa gbo ni pe ki won too sefilole eto yii, won ti koko se ayewo re lawon kansu mokanla, nibi ti won ti koko se ayewo eto naa lati mo bo se maa ri gan an.


Igbakeji Gomina, Omowe Obafemi Hamzat, Olori awon osise oba, Ogbeni Hakeem Muri-Okunola, Aya gomina, Dokita Ibijoke Sanwo-Olu ati, aya igbakeji gomina, Abileko Oluremi Hamzat, no won jo peju pese sibi eto ohun to waye ninu gbongan Adeyemi Bero to wa ni Alausa, Ikeja, l’Ekoo. Ileese ijoba to n bojuto oro awon araalu, eyi ti won n pe ni Office of the Civic Engagement, lo sagbateru eto yii. Ohun taa gbo ni pe ki won too sefilole eto yii, won ti koko se ayewo re lawon kansu mokanla, nibi ti won ti koko se ayewo eto naa lati mo bo se maa ri gan an. Ounje to n se ara aboyun loore, pelu awon oogun oyinbo ti won nilo fun ilera won ni ijoba pese fun awon eeyan naa. Egberun meta awon alaboyun ni won je anfaani ninu eto akoko yii. Sugbon, Sanwo-Olu so pe ijoba ti sakiyesi pe ise tawon obinrin n se lawujo wa kii se kekere, paapaa eyi to ni i se pelu eto idagbasoke oro aje ile wa, eyi lo se je dandan lati bojuto ilera won, ati idagbasoke won, paapaa awon ti won diwo dise sinu ninu won.


Ounje to n se ara aboyun loore, pelu awon oogun oyinbo ti won nilo fun ilera won ni ijoba pese fun awon eeyan naa. Egberun meta awon alaboyun ni won je anfaani ninu eto akoko yii. Sugbon, Sanwo-Olu so pe ijoba ti sakiyesi pe ise tawon obinrin n se lawujo wa kii se kekere, paapaa eyi to ni i se pelu eto idagbasoke oro aje ile wa, eyi lo se je dandan lati bojuto ilera won, ati idagbasoke won, paapaa awon ti won diwo dise sinu ninu won. O ni, eto yii lo maa daabobo awon obinrin ati awon alaboyun wa, pelu awon omo won. Sanwo-Olu ni, erongba ijoba oun ni lati toju awon alaboyun bii egberun marun un, awon dokita atawon onimo isegun ni won maa sa awon alaboyun to maa je anfaani eto naa kaakiri ipinle Eko. Awon ileewosan alabode, to wa kaakiri awon kansu naa ni won ti maa mu awon alaboyun ohun, kii se awon ti won ti nifon leekanna ni won maa je anfaani re.


O ni, eto yii lo maa daabobo awon obinrin ati awon alaboyun wa, pelu awon omo won. Sanwo-Olu ni, erongba ijoba oun ni lati toju awon alaboyun bii egberun marun un, awon dokita atawon onimo isegun ni won maa sa awon alaboyun to maa je anfaani eto naa kaakiri ipinle Eko. Awon ileewosan alabode, to wa kaakiri awon kansu naa ni won ti maa mu awon alaboyun ohun, kii se awon ti won ti nifon leekanna ni won maa je anfaani re. Ounje to n se ara loore fun awon alaboyun ni won maa je anfaani eto yii. Eto ti wa lati se akanse kaadi idanimo fun awon ti won ba mu fun eto naa, eyi lo maa fun ijoba lanfaani ati maa bojuto gbogbo awon alaboyun ti won ba mu fun eto naa, loorekoore. Ohun ti Sanwo-Olu so ni pe awon ileewosan alabode ti eto ohun ti maa bere ni awon to wa lagbegbe Ikeja, Badagry, Epe, Ikorodu, Agege, Lagos-Island, Eti-Osa, Alimosho, Somolu, Kosofe ati Ibeju.


Ounje to n se ara loore fun awon alaboyun ni won maa je anfaani eto yii. Eto ti wa lati se akanse kaadi idanimo fun awon ti won ba mu fun eto naa, eyi lo maa fun ijoba lanfaani ati maa bojuto gbogbo awon alaboyun ti won ba mu fun eto naa, loorekoore. Ohun ti Sanwo-Olu so ni pe awon ileewosan alabode ti eto ohun ti maa bere ni awon to wa lagbegbe Ikeja, Badagry, Epe, Ikorodu, Agege, Lagos-Island, Eti-Osa, Alimosho, Somolu, Kosofe ati Ibeju. Komisanna fiun eto ilera ni tie, Ojogbon Akin Abayomi, so pe awon ounje to n se ara loore lanfaani je koko fun awon to diwo dise sinu, nitori pe oyun inu ti ko ba ri ounje gidi nigba to wa ninu oyun, iru won kii ni opolo pipe, bee ni won ki i tete dagba ninu ati leyin ti won ba ti bi won tan, eyi si le dena idagbasoke omo naa laarin awon elegbe re. Sugbon saaju akoko ifilole yii ni olugbaninimoran fun gomina lori oro awon araalu Ọmọọbabinrin Aderẹmi Adebọwale ti so fun Asejere pe ijọba ipinlẹ Eko ti ṣetan ati na iye owo to to Ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira lati tọju awọn alaboyun to diwọ-disẹ sinu kaakiri ipinlẹ Eko. O ni, eto ọhun to wa fun awọn alaboyun, ati oyun inu wọn, eyi ti wọn pe ni Mother Infant and Child (MICH).