Akeredolu fofin de awọn ọlọkada l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Latari ọkan-o-jọkan iwa ọdaran to n waye lemọ lemọ lati bii ọsẹ meji sẹyin nipinlẹ Ondo, Gomina Rotimi Akeredolu ti kede fífi ofin de awọn ọlọkada kaakiri ipinlẹ naa. Kọmisanna feto iroyin ati ilanilọyẹ, Donald Ọjọgo, lo sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade kan to fi sita laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, lorukọ gomina. O ni ẹdun ọkan nla lo jẹ fun ijọba fun bi awọn ọdaran kan ṣe n digunjale, ti wọn si tun n ji awọn eeyan gbe latari awọn ẹsọ alaabo ti ko ti i pada ṣenu isẹ wọn. Ọjọgo ni ijọba ti fofin de iṣẹ awọn ọlọkada lẹyin aago mẹfa irọlẹ si mẹfa aarọ lojoojumọ. Kọmisanna ọhun tun kilọ fun gbogbo awọn to n lo ọkọ onigilaasi dudu la ti ri i pe wọn gba awọn iwe aṣẹ to rọ mọ ọn ki wọn too maa wa a laarin igboro. Awọn ofin mejeeji yii lo ni o gbọdọ fẹsẹ mulẹ bẹrẹ lati ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ ta a wa yii, o ni ijiya to lagbara ti wa nilẹ fun ọlọkada tabi awakọ tọwọ ba tẹ pe o ru eyikeyii ninu wọn.


Akeredolu fofin de awọn ọlọkada l’Ondo

Ọjọgo ni ijọba ti fofin de iṣẹ awọn ọlọkada lẹyin aago mẹfa irọlẹ si mẹfa aarọ lojoojumọ. Kọmisanna ọhun tun kilọ fun gbogbo awọn to n lo ọkọ onigilaasi dudu la ti ri i pe wọn gba awọn iwe aṣẹ to rọ mọ ọn ki wọn too maa wa a laarin igboro. Awọn ofin mejeeji yii lo ni o gbọdọ fẹsẹ mulẹ bẹrẹ lati ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ ta a wa yii, o ni ijiya to lagbara ti wa nilẹ fun ọlọkada tabi awakọ tọwọ ba tẹ pe o ru eyikeyii ninu wọn. O bẹ awọn ẹsọ alaabo ki wọn pada ṣenu iṣẹ aabo ti wọn n peṣe fawọn eeyan ni ẹkunrẹrẹ, bẹẹ lo tun rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba atawọn agbofinro nitori pe ọrọ aabo ki i ṣe iṣẹ ẹni kan ṣoṣo.


Akeredolu fofin de awọn ọlọkada l’Ondo

O bẹ awọn ẹsọ alaabo ki wọn pada ṣenu iṣẹ aabo ti wọn n peṣe fawọn eeyan ni ẹkunrẹrẹ, bẹẹ lo tun rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba atawọn agbofinro nitori pe ọrọ aabo ki i ṣe iṣẹ ẹni kan ṣoṣo.


Mọto to n lo ina ẹlẹntiriiki ti de Naijiria, Sanwo-Olu lo ṣi i l’Ekoo

Atẹwọ ayọ nla lo waye lowurọ ọjọ Ẹti, Furaidee yii, nigba ti Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu, ṣi mọto ayọkẹlẹ ti yoo maa lo ina ẹlẹntiriiki dipo epo bẹntiroolu, fun igba akọkọ lorileede yii, niluu Eko. Gbọngan nla ileeṣẹ Stallion Group Automobile to wa lagbegbe Ọjọọ, nipinlẹ naa, layẹyẹ ọhun ti waye. Ileeṣẹ yii ni wọn ni yoo maa to ẹya ara ọkọ ọhun papọ l’Ekoo, ti yoo si maa ta a jade. Hyundai Kona ni oriṣii ọkọ ayọkẹlẹ akọkọ ti wọn ti ṣe bayii, to jẹ pe ina ẹlẹntiriiki lo fi n ṣiṣẹ, dipo epo bẹntiroolu tabi diisu. Gẹgẹ bi alaye ti Akọwe iroyin fun gomina, Ọgbẹni Gbenga Akọsilẹ, ṣe lori iṣẹlẹ amoriya yii, o ni bi wọn ṣe ṣe ọkọ naa ni pe aaye kan wa niwaju mọto yii teeyan yoo ti ṣaja bọ, bii igba teeyan n ṣaaji foonu ninu ina. Ti mọto naa ba ti gba agbara ina ẹlẹntiriiki de iwọn to yẹ, eeyan le maa wa mọto naa kiri lai ra epo si i rara.


Hyundai Kona ni oriṣii ọkọ ayọkẹlẹ akọkọ ti wọn ti ṣe bayii, to jẹ pe ina ẹlẹntiriiki lo fi n ṣiṣẹ, dipo epo bẹntiroolu tabi diisu. Gẹgẹ bi alaye ti Akọwe iroyin fun gomina, Ọgbẹni Gbenga Akọsilẹ, ṣe lori iṣẹlẹ amoriya yii, o ni bi wọn ṣe ṣe ọkọ naa ni pe aaye kan wa niwaju mọto yii teeyan yoo ti ṣaja bọ, bii igba teeyan n ṣaaji foonu ninu ina. Ti mọto naa ba ti gba agbara ina ẹlẹntiriiki de iwọn to yẹ, eeyan le maa wa mọto naa kiri lai ra epo si i rara. Wọn ṣalaye pe ti wọn ba ṣaaji mọto naa de iwọn ọgọrun-un agbara ina ẹlẹntiriiki, mọto naa le maa lọ kaakiri fun wakati mẹwaa o din iṣẹju mẹẹẹdogun, o si le rin kilomita okoolenirinwo ati meji (422 km) ko too rẹ ẹ. To ba si ti rẹ ẹ, tabi ti agbara rẹ ti dinku, ti wọn ba tun ti ṣaaji rẹ pẹlu ina mọnamọna, yoo tun maa ṣiṣẹ lọ ni. Akọkọ mọto ti wọn ko jade yii yoo bẹrẹ si i ṣiṣẹ lawọn oju ọna wa l’Ekoo, lati fi mọ bi iwulo ati iṣẹ rẹ yoo ṣe peye to, lẹyin eyi ni wọn yoo bẹrẹ si i ṣe ọpọ yanturu rẹ sode fun tita faraalu to ba fẹ.


Wọn ṣalaye pe ti wọn ba ṣaaji mọto naa de iwọn ọgọrun-un agbara ina ẹlẹntiriiki, mọto naa le maa lọ kaakiri fun wakati mẹwaa o din iṣẹju mẹẹẹdogun, o si le rin kilomita okoolenirinwo ati meji (422 km) ko too rẹ ẹ. To ba si ti rẹ ẹ, tabi ti agbara rẹ ti dinku, ti wọn ba tun ti ṣaaji rẹ pẹlu ina mọnamọna, yoo tun maa ṣiṣẹ lọ ni. Akọkọ mọto ti wọn ko jade yii yoo bẹrẹ si i ṣiṣẹ lawọn oju ọna wa l’Ekoo, lati fi mọ bi iwulo ati iṣẹ rẹ yoo ṣe peye to, lẹyin eyi ni wọn yoo bẹrẹ si i ṣe ọpọ yanturu rẹ sode fun tita faraalu to ba fẹ. Gomina ni ireti wa pe ti mọto ọhun ba ti bẹrẹ iṣẹ, yoo mu irọrun pupọ wa, yoo si mu adinku ba wahala to wa nidii awọn mọto to n lo epo bẹntiroolu. Yatọ siyẹn, iṣoro eefin ati biba atẹgun jẹ to n waye latari epo bẹntiroolu yoo dohun igbagbe. Sanwo-Olu tun ṣeleri pe oun yoo satunṣe si ọna Ọjọọ si Badagry, lati le mu ki lilọ bibọ ọkọ ja geere si i lagbegbe naa, ko si le tubọ rọrun fawọn to maa ṣiṣẹ lawọn ẹka ileeṣẹ ọkọ naa.


Gomina ni ireti wa pe ti mọto ọhun ba ti bẹrẹ iṣẹ, yoo mu irọrun pupọ wa, yoo si mu adinku ba wahala to wa nidii awọn mọto to n lo epo bẹntiroolu. Yatọ siyẹn, iṣoro eefin ati biba atẹgun jẹ to n waye latari epo bẹntiroolu yoo dohun igbagbe. Sanwo-Olu tun ṣeleri pe oun yoo satunṣe si ọna Ọjọọ si Badagry, lati le mu ki lilọ bibọ ọkọ ja geere si i lagbegbe naa, ko si le tubọ rọrun fawọn to maa ṣiṣẹ lawọn ẹka ileeṣẹ ọkọ naa. Ni ipari, gomina ni pẹlu iṣẹlẹ yii, ireti wa pe awọn ileeṣẹ oriṣii ọkọ mi-in bii Toyota, Mazda, Nissan ati bẹẹ bẹẹ lọ naa yoo waa da ileeṣẹ to n to ẹya ara ọkọ ti yoo maa lo ina ẹlẹntiriiki pọ lorileede wa silẹ.


Ni ipari, gomina ni pẹlu iṣẹlẹ yii, ireti wa pe awọn ileeṣẹ oriṣii ọkọ mi-in bii Toyota, Mazda, Nissan ati bẹẹ bẹẹ lọ naa yoo waa da ileeṣẹ to n to ẹya ara ọkọ ti yoo maa lo ina ẹlẹntiriiki pọ lorileede wa silẹ.


Eemọ ree o, baba agbalagba fun ọmọọmọ ẹ loyun l’Ado-Odo

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọwọ ọlọpaa teṣan Ado-Odo ti tẹ baba agba ẹni aadọrin ọdun (70) kan, Hunsu Sunday, ẹni to ba ọmọọọmọ rẹ obinrin ti ko ju ọmọ ọdun mẹẹẹdogun lọ lo pọ, to si fun un loyun. Ẹẹkan kọ ni baba agba ṣe ‘kinni’ naa gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ ṣe sọ. O ni latigba ti iya ọmọbinrin naa ti ku lo ti n gbe lọdọ baba-baba rẹ yii l’Ado-Odo, afi bi baba ṣe bẹrẹ si i ba a sun, to si ṣe bẹẹ fun un loyun. Ọmọ to loyun paapaa ko mọ pe oyun ni, nigba to bẹrẹ si i ri awọn apẹẹrẹ oyun lara rẹ ti ko si ye e lo sọ bo ṣe n ṣe e fun aunti rẹ kan. Nigba naa lo jẹwọ fun aunti yii pe baba to bi baba oun ti n ba oun sun, o ti ṣe diẹ, ati pe lẹnu ọjọ mẹta yii loun ti n ri awọn apẹẹrẹ kan ti ko ye oun ninu ara oun. Aunti to mọ itumọ ohun to ṣẹlẹ naa lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ado-Odo, ti DPO Micheal Arowojẹun fi ran awọn ikọ rẹ lati lọọ mu baba to jẹ eewọ naa wa. Bi wọn ti mu Alagba Hunsu de teṣan ti wọn fọrọ wa a lẹnu wo lo jẹwọ pe loootọ ni, o loun ti n ba ọmọọmọ oun naa sun fungba diẹ, ṣugbọn oun ko mọ pe o loyun rara.


Ọmọ to loyun paapaa ko mọ pe oyun ni, nigba to bẹrẹ si i ri awọn apẹẹrẹ oyun lara rẹ ti ko si ye e lo sọ bo ṣe n ṣe e fun aunti rẹ kan. Nigba naa lo jẹwọ fun aunti yii pe baba to bi baba oun ti n ba oun sun, o ti ṣe diẹ, ati pe lẹnu ọjọ mẹta yii loun ti n ri awọn apẹẹrẹ kan ti ko ye oun ninu ara oun. Aunti to mọ itumọ ohun to ṣẹlẹ naa lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ado-Odo, ti DPO Micheal Arowojẹun fi ran awọn ikọ rẹ lati lọọ mu baba to jẹ eewọ naa wa. Bi wọn ti mu Alagba Hunsu de teṣan ti wọn fọrọ wa a lẹnu wo lo jẹwọ pe loootọ ni, o loun ti n ba ọmọọmọ oun naa sun fungba diẹ, ṣugbọn oun ko mọ pe o loyun rara. Ṣa, wọn ti mu ọmọdebinrin naa lọ sọsibitu fun itọju, wọn si ti gbe baba agba naa lọ sẹka to n gbọ ẹjọ awọn to ba ṣe ọmọde niṣekuṣe gẹgẹ bi CP Edward Ajogun ṣe paṣẹ.


Ṣa, wọn ti mu ọmọdebinrin naa lọ sọsibitu fun itọju, wọn si ti gbe baba agba naa lọ sẹka to n gbọ ẹjọ awọn to ba ṣe ọmọde niṣekuṣe gẹgẹ bi CP Edward Ajogun ṣe paṣẹ.


Ija Yoruba ati Hausa bẹ silẹ n’Iyana Ejigbo tori alaga kẹkẹ Maruwa ti wọn gun lọbẹ pa

Faith Adebọla, Eko Ija to gbona lo n lọwọ bayii laarin awọn ọdọ Yoruba ati Hausa to wa lagbegbe Iyana Ejigbo, nipinlẹ Eko, latari bawọn ọdọ Yoruba naa ṣe pinnu lati gbẹsan iku Ọgbẹni Oke to jẹ alaga ẹgbẹ awọn onikẹkẹ Maruwa (TOOAN) agbegbe naa, ti wọn ni Hausa ọlọkada kan gun lọbẹ pa. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago mọkanla alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ni ọlọkada ọmọ Hausa kan ti wọn porukọ ẹ ni Audu gba ọna kan ti ko yẹ ko gba lalẹ ọjọ naa, eyi ti wọn lo fa a ti oloogbe yii fi jade si i, to pinnu lati fẹjọ rẹ sun ẹgbẹ ọlọkada. Ajọ akoroyinjọ ilẹ wa, NAN, ni awọn gbọ ọ latẹnu ẹnikan tiṣẹlẹ naa ṣoju rẹ pe ọrọ yii ni wọn n fa mọ ara wọn lọwọ ti ija fi bẹrẹ laarin ọlọkada naa ati Ọgbẹni Oke, wọn ni ki wọn too ṣẹju pẹu, ọlọkada naa ti fa ọbẹ aṣooro kan yọ labẹ ijokoo maṣinni rẹ, lo ba gun alaga awọn onikẹkẹ naa lọbẹ, o si sa lọ. Awọn eeyan diẹ to wa nitosi jade nigba ti wọn gbọ igbe oro oloogbe naa, wọn sare gbe e lọ sileewosan aladaani kan nitosi, ṣugbọn ọkunrin naa dagbere faye lafẹmọjumọ aarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, yii. Iṣẹlẹ yii ni wọn lo mu kawọn ọmọ ẹgbẹ onikẹkẹ Maruwa pinnu lati foro yaro pẹlu awọn ọlọkada to jẹ Hausa, wọn si bẹrẹ si i ṣe akọlu si eyikeyii ti wọn ba ri ninu wọn, to fi jẹ pe yanpọnyanrin naa mu kawọn eeyan bẹrẹ si i sa kijokijo, ti onikaluku si n sa asala fun ẹmi wọn. A gbọ pe niṣe lawọn olugbe agbegbe ọhun atawọn to ni ṣọọbu nibẹ tilẹkun mọri pinpin, iṣẹlẹ naa si ti ṣe idiwọ fun kara-kata ọrọ aje, lilọ bibọ ọkọ ati awọn eeyan to n fẹsẹ rin pẹlu. DPO ọlọpaa tẹsan Ejigbo, CSP Akinṣọla Ogunwale, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ.


Iṣẹlẹ yii ni wọn lo mu kawọn ọmọ ẹgbẹ onikẹkẹ Maruwa pinnu lati foro yaro pẹlu awọn ọlọkada to jẹ Hausa, wọn si bẹrẹ si i ṣe akọlu si eyikeyii ti wọn ba ri ninu wọn, to fi jẹ pe yanpọnyanrin naa mu kawọn eeyan bẹrẹ si i sa kijokijo, ti onikaluku si n sa asala fun ẹmi wọn. A gbọ pe niṣe lawọn olugbe agbegbe ọhun atawọn to ni ṣọọbu nibẹ tilẹkun mọri pinpin, iṣẹlẹ naa si ti ṣe idiwọ fun kara-kata ọrọ aje, lilọ bibọ ọkọ ati awọn eeyan to n fẹsẹ rin pẹlu. DPO ọlọpaa tẹsan Ejigbo, CSP Akinṣọla Ogunwale, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni loootọ lọkunrin to jẹ alaga awọn onikẹkẹ naa ti ku, tori ẹjẹ to jade lara rẹ ti pọ ju. O ni oun ti da awọn ọlọpaa jade sagbegbe naa lati dẹkun iforoyaro ati ija ẹlẹyamẹya tawọn ọdọ kan gun le. Nigba ti ALAROYE pe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Eko, SP Olumuyiwa Adejọbi, lori aago lati beere ọrọ naa lọwọ rẹ, o ni oun ṣi n reti ẹkunrẹrẹ alaye ni, oun ko ti i le sọ ohunkohun nipa rẹ bayii.


O ni loootọ lọkunrin to jẹ alaga awọn onikẹkẹ naa ti ku, tori ẹjẹ to jade lara rẹ ti pọ ju. O ni oun ti da awọn ọlọpaa jade sagbegbe naa lati dẹkun iforoyaro ati ija ẹlẹyamẹya tawọn ọdọ kan gun le. Nigba ti ALAROYE pe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Eko, SP Olumuyiwa Adejọbi, lori aago lati beere ọrọ naa lọwọ rẹ, o ni oun ṣi n reti ẹkunrẹrẹ alaye ni, oun ko ti i le sọ ohunkohun nipa rẹ bayii.


Mọto fori sọ igi n’Ibodi, leeyan kan ba ku lẹsẹkẹsẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Mọto Toyota Camry dudu kan to ni nọmba EKY 730 AT, la gbọ pe o fori sọ igi ni nnkan bii aago mọkanla aarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, loju ọna Ibodi, niluu Ileṣa si Ifẹ. Gẹgẹ bi Alukoro ajọ ẹṣọ-oju popo nipinlẹ Ọṣun, Agnes Ogungbemi, ṣalaye pe o ṣee ṣe ko jẹ pe ilẹ lo yọ mọto naa, to si ṣokunfa iṣẹlẹ ọhun. Eeyan mẹrin; ọkunrin mẹta ati obinrin kan, lo wa ninu mọto naa, loju-ẹsẹ si ni ọkunrin kan gbẹmi-in mi nibẹ, nigba ti awọn mẹta fara pa yanna-yanna. Ogungbemi sọ pe awọn ọlọpaa agbegbe Oṣu ti gbe ẹni to ku atawọn mẹta to fara pa lọ sileewosan Wesley Guild Hospital, niluu Ileṣa. O ni apo kan to kun fun ounjẹ ti awọn ba ninu ọkọ naa ti wa lọfiisi awọn niluu Ileṣa.


Gomina Kwara fẹẹ gbe abadofin ti yoo fopin si owo ifẹyinti awọn gomina tẹlẹ dide

Stephen Ajagbe, Ilọrin Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrahaman Abdulrazaq, ti kede pe oun yoo gbe obadofin kan lọ sile-igbimọ aṣofin ti yoo fopin si owo ifẹyinti ti awọn gomina ipinlẹ naa tẹlẹ atawọn igbakeji wọn n gba. Gomina fi ọrọ yii sita ninu atẹjade kan ti Akọwe iroyin rẹ, Rafiu Ajakaiye fi sita ni ọjọ Eti, Furaidee, ọsẹ yii. O ni gomina ti tẹti si ọrọ awọn araalu lori eleyii pẹlu bi wọn ṣe lodi si i. O ni gẹgẹ bii aṣoju ilu, awọn aṣofin yoo gbe igbimọ dide ti wọn yoo ṣe eto ti gbogbo araalu yoo fi sọ ero wọn lori rẹ. Lara awọn gomina tẹlẹ tọrọ kan ni Gomina Muhammed Lawal, Sẹnetọ Bukọla Saaraki ati Abdulfatai Ahmed atawọn igbakeji wọn.


Lati taamu to n bọ lọ, àdìrẹ lawọn akẹkọọ yoo fi maa ran aṣọ ileewe l’Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lati ọdun to n bọ ti awọn akẹkọọ yoo bẹrẹ taamu tuntun, ijọba ipinlẹ Ogun ti kede pe aṣọ kampala to gbajumọ daadaa, ti wọn mọ ipinlẹ naa mọ laọn akẹkọọ kaakiri ipinlẹ ọhun yoo maa lo gẹgẹ bii asọ ileewe bayii. Ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii ni Gomina Dapọ Abiọdun sọrọ ọhun di mimọ lasiko to n si ile aṣọ n ṣ kọ ti wọn pe ni ‘‘Ogun Adirẹ Digital Market Place’’ to wa ni ‘June 12’ Cultural Centre, Kutọ, l’Abẹokuta. Abiọdun ni, ‘‘Eto ti n lọ ṣẹpẹṣẹpẹ lati ri i pe lati ibẹrẹ taamu to n bọ lọ, aṣọ adirẹ yoo wa ninu ohun ti awọn akẹkọọ yoo maa lo gẹgẹ bii aṣọ ileewe lati ileewe alakọọbẹrẹ ati girama. Mo maa ro ọpọ awọn eeayan lagbara si i, bẹẹ nijọba mi yoo ṣe igbelarugẹ ọrọ aje adirẹ si i. Bakan naa lo rọ ijọba lati ṣe igbelarugẹ aṣọ ile wa yii pẹlu lilo o gẹgẹ bii aṣọ ilẹ wa fun eto ati ayẹyẹ yoowu ti wọn ba fẹẹ ṣe.


Wọn ti sọ Ogunniran to lu Ọba Alọwa ni jibiti owo nla sẹwọn l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ẹnjinnia Gabriel Taiwo Ogunniran ni adajọ ile-ẹjọ giga ijọba apapọ tilu Oṣogbo ti sọ pe ki awọn ọlọpaa lọọ fi sọgba ẹwọn ilu Ileefẹ lori ẹsun pe o lu Alọwa Ọwariṣa tilu Ilọwa-Ijẹṣa, Ọba Adebukọla Alli ni jibiti owo. Agbẹjọro to n ṣoju ijọba ninu ẹjọ naa, Muyiwa Ogunlẹyẹ, ṣalaye pe lọdun 2016 ni Ogunniran gba miliọnu lọna ogun naira (#2m) lọwọ ọba naa pẹlu ileri pe oun yoo ta ile kan to wa ni Block 19, Plot 3, GRA, loju ọna Ilobu, niluu Oṣogbo fun un. Ogunlẹyẹ ṣalaye pe miliọnu lọna marundinlogoji naira (#35m) ni Ogunniran sọ pe oun fẹẹ ta ile naa fun Alọwa, o si gba miliọnu lọna ogun naira gẹgẹ bii owo asansilẹ. Nigba to tun di ọdun 2019, o tun gba miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna aadọrun-un naira (#1.3m), ṣugbọn to tun lọọ ta ile naa fun ẹlomi-in. Ẹsun meji ni wọn ka si Ogunniran lọrun, wọn si sọ pe o nijiya labẹ ipin kin-in-ni, abala kin-in-ni, ofin to lodi si jibiti lilu ti wọn ṣagbekalẹ lọdun 2006. Lẹyin ti Ogunniran sọ pe oun ko jẹbi ẹsun mejeeji ni agbẹjọro rẹ, D. E. Ẹniọlapọ, rọ ile-ẹjọ lati fun oun laaye lọọ yẹ iwe ipẹjọ wo, nitori ninu kootu ni wọn ti fun oun ati onibaara rẹ.


Nigba to tun di ọdun 2019, o tun gba miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna aadọrun-un naira (#1.3m), ṣugbọn to tun lọọ ta ile naa fun ẹlomi-in. Ẹsun meji ni wọn ka si Ogunniran lọrun, wọn si sọ pe o nijiya labẹ ipin kin-in-ni, abala kin-in-ni, ofin to lodi si jibiti lilu ti wọn ṣagbekalẹ lọdun 2006. Lẹyin ti Ogunniran sọ pe oun ko jẹbi ẹsun mejeeji ni agbẹjọro rẹ, D. E. Ẹniọlapọ, rọ ile-ẹjọ lati fun oun laaye lọọ yẹ iwe ipẹjọ wo, nitori ninu kootu ni wọn ti fun oun ati onibaara rẹ. Onidaajọ Peter Lifu paṣẹ pe ki wọn lọọ fi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn ilu Ileefẹ titi ọjọ kin-in-ni, oṣu kejila, ọdun yii, ṣugbọn anfaani wa fun agbẹjọro rẹ lati mu iwe wa fun beeli rẹ.


Onidaajọ Peter Lifu paṣẹ pe ki wọn lọọ fi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn ilu Ileefẹ titi ọjọ kin-in-ni, oṣu kejila, ọdun yii, ṣugbọn anfaani wa fun agbẹjọro rẹ lati mu iwe wa fun beeli rẹ.


Ijọba ti tun fi kun owo epo bẹntiroolu o!

Faith Adebọla Ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii ni ileeṣẹ to n mojuto tita epo bẹntiroolu nilẹ wa, iyẹn Petroleum Product Marketing Company to wa labẹ akoso ileeṣẹ elepo ilẹ wa, NNPC kede pe afikun yoo ba owo ti wọn n gbe epo jade lati dẹpo. Dipo aadọjọ din mẹta naira (147.67) ti wọn n ta a tẹlẹ, marunlelaaadọjọ ati kọbọ mẹtadinlogun (155.17) ni wọn yoo maa ta a bayii. Bi o ba si le ba iye yii wa lati ibi ti wọn ti n gbe e, a jẹ pe mejidinlaaadọsan-an naira si aadọsan-an naira (168) si (170) ni wọn yoo maa ta jala epo kan bayii gẹgẹ bi ileeṣẹ to n ri si tita epo bẹntiroolu ṣe sọ. Nileepo Amuf Oil ati Total to lagbegbe Ikosi t’ALAROYE ṣabẹwo si laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee yii, niṣe ni wọn ti yi ẹrọ wọn kuro niye ti wọn ti n ta a tẹlẹ, wọn sun onka ẹrọ wọn soke si aadoje naira ọhun. Awọn ileepo mi-in ko si ta epo rara, wọn lawọn n duro de ẹnjinnia to maa ba awọn yi ẹrọ wọn soke. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, Ọga agba lẹka itaja nileeṣẹ ijọba to n ri si ọrọ epo tita nilẹ wa, PPMC ni wọn lo fi lẹta kan sọwọ si ajọ to n ṣakoso ọrọ epo rọbi nilẹ wa, NNPC, lọjọ kọkanla, oṣu yii.


Nileepo Amuf Oil ati Total to lagbegbe Ikosi t’ALAROYE ṣabẹwo si laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee yii, niṣe ni wọn ti yi ẹrọ wọn kuro niye ti wọn ti n ta a tẹlẹ, wọn sun onka ẹrọ wọn soke si aadoje naira ọhun. Awọn ileepo mi-in ko si ta epo rara, wọn lawọn n duro de ẹnjinnia to maa ba awọn yi ẹrọ wọn soke. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, Ọga agba lẹka itaja nileeṣẹ ijọba to n ri si ọrọ epo tita nilẹ wa, PPMC ni wọn lo fi lẹta kan sọwọ si ajọ to n ṣakoso ọrọ epo rọbi nilẹ wa, NNPC, lọjọ kọkanla, oṣu yii. Ninu lẹta naa lo ti dabaa pe ki wọn fi kun owo tawọn olokoowo epo yoo maa gbe kinni ọhun jade lati awọn Dẹpo epo kaakiri orileede yii. O ni dipo aadọjọ din mẹta naira ati kọbọ mẹtadinlaaadọrin (#147.67) ti wọn n gbe lita epo jade tẹlẹ, ki wọn bẹrẹ si i ta a fun wọn ni naira marunlelaaadọjọ ati kọbọ mẹtadinlogun (#155.17) Lẹta naa tẹsiwaju pe, bẹrẹ lati ọjọ kẹtala, oṣu kọkanla yii, iye ti awọn olokoowo yoo maa ta epo bẹntiroolu fawọn onimọto ati araalu le wa laarin naira mejidinlaaadọsan-an (#168) si naira mẹtalelaaadọsan-an (#173). Tẹ o ba gbagbe, inu oṣu kẹsan-an, ọdun yii, nijọba apapọ lawọn ti yọpa yọsẹ kuro ninu iranwọ owo-ori epo tawọn n ṣe tẹlẹ, ti wọn n pe ni sọbusidi (subsidy), pe iye ti epo ba ba de lati ibi ti wọn ti lọọ fọ ọ nibaamu pẹlu iye towo epo ba jẹ lọja epo agbaye laraalu yoo maa ra a. Minisita fọrọ epo rọbi, Timipre Sylva, sọ nigba naa pe irọrun ati anfaani lo maa ja si faraalu ti wọn ba le gba a wọle, latigba naa si ni ẹkunwo ti n ba iye ti wọn n ta epo, paapaa epo bẹntiroolu.


Ninu lẹta naa lo ti dabaa pe ki wọn fi kun owo tawọn olokoowo epo yoo maa gbe kinni ọhun jade lati awọn Dẹpo epo kaakiri orileede yii. O ni dipo aadọjọ din mẹta naira ati kọbọ mẹtadinlaaadọrin (#147.67) ti wọn n gbe lita epo jade tẹlẹ, ki wọn bẹrẹ si i ta a fun wọn ni naira marunlelaaadọjọ ati kọbọ mẹtadinlogun (#155.17) Lẹta naa tẹsiwaju pe, bẹrẹ lati ọjọ kẹtala, oṣu kọkanla yii, iye ti awọn olokoowo yoo maa ta epo bẹntiroolu fawọn onimọto ati araalu le wa laarin naira mejidinlaaadọsan-an (#168) si naira mẹtalelaaadọsan-an (#173). Tẹ o ba gbagbe, inu oṣu kẹsan-an, ọdun yii, nijọba apapọ lawọn ti yọpa yọsẹ kuro ninu iranwọ owo-ori epo tawọn n ṣe tẹlẹ, ti wọn n pe ni sọbusidi (subsidy), pe iye ti epo ba ba de lati ibi ti wọn ti lọọ fọ ọ nibaamu pẹlu iye towo epo ba jẹ lọja epo agbaye laraalu yoo maa ra a. Minisita fọrọ epo rọbi, Timipre Sylva, sọ nigba naa pe irọrun ati anfaani lo maa ja si faraalu ti wọn ba le gba a wọle, latigba naa si ni ẹkunwo ti n ba iye ti wọn n ta epo, paapaa epo bẹntiroolu.


Awọn eeyan Ikẹrẹ-Ekiti fẹẹ kọ teṣan ọlọpaa tawọn janduku dana sun

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Awọn eeyan Ikẹrẹ-Ekiti ti pinnu lati kọ awọn teṣan ọlọpaa tawọn janduku dana sun lasiko rogbodiyan to waye laipẹ yii pada. Lẹyin ipade nla kan tawọn eeyan naa ṣe pẹlu awọn adari agbegbe, awọn ọdọ atawọn mi-in ni wọn sọ pe o di dandan lati gbe igbesẹ ọhun nitori eto aabo. Tẹ o ba gbagbe, lasiko rogbodiyan to ṣẹlẹ lẹyin iwọde EndSARS lawọn janduku lọọ jo ọlu-ileeṣẹ ọlọpaa agbegbe Ikẹrẹ-Ekiti ati teṣan meji mi-in, eyi to jẹ ki ileeṣẹ ọlọpaa ko awọn eeyan wọn kuro nibẹ. Lẹyin ipade naa ni Ọba Adejimi Adu fọwọ si akọsilẹ kan lorukọ awọn eeyan ilu naa, ninu eyi ti wọn ti ro ọga ọlọpaa kan to ti fẹyinti lagbara lati ṣeto bi agọ ọlọpaa kan ti wọn n kọ lọwọ yoo ṣe tete pari. Awọn ara ilu naa waa bẹnu atẹ lu iwa awọn to da rogbodiyan naa silẹ, bẹẹ ni wọn ṣeleri pe awọn yoo ran awọn ọlọpaa lọwọ lati mu awọn to lọwọ si idaluru naa, wọn si bẹ wọn lati da awọn agbofinro pada siluu naa.


Awọn aṣofin Ọyọ da awọn alaga kansu ti wọn da duro pada

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin ọsẹ kan ti wọn ti da awọn alaga kansu mẹtala kan duro, ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ ti da wọn pada sipo wọn. Ninu ipade ti wọn ṣe nileegbimọ ipinlẹ ọhun l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii ni wọn ti kede igbesẹ naa. Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹta, oṣu kọkanla, ọdun 2020 yii, ni wọn fun awọn alaga ijọba ibilẹ naa niwee idaduro alainigbedeke. Ẹṣẹ ti wọn tori ẹ jiya ọhun ni pe wọn kọ lati ṣalaye bi wọn ṣe lo awọn ohun eelo ti wọn fi n ṣiṣẹ oko ati iṣẹ idagbasoke ilu, eyi ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ko fun wọn. Alaye yii lawọn aṣofin fẹ ki wọn waa ṣe fawọn laipẹ yii ti wọn fi kọwe ranṣẹ si wọn lẹẹmeji ọtọọtọ, ṣugbọn ti awọn eeyan naa ko fesi kankan. Awọn alaga kansu afun-n-ṣọ tọrọ naa kan ni Ido, Oluyọle, Ila-Oorun Ariwa Ibadan, Iwọ-Oorun Ariwa Ibadan ati Ila-Oorun Ọyọ pẹlu awọn alaga ijọba ibilẹ Onidagbasoke bii Iwọ-Oorun Lagelu, Ṣoro, Ila-Oorun-Akinyẹle ati Aarin-Gbungbun Ogbọmọṣọ.


Ẹṣẹ ti wọn tori ẹ jiya ọhun ni pe wọn kọ lati ṣalaye bi wọn ṣe lo awọn ohun eelo ti wọn fi n ṣiṣẹ oko ati iṣẹ idagbasoke ilu, eyi ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ko fun wọn. Alaye yii lawọn aṣofin fẹ ki wọn waa ṣe fawọn laipẹ yii ti wọn fi kọwe ranṣẹ si wọn lẹẹmeji ọtọọtọ, ṣugbọn ti awọn eeyan naa ko fesi kankan. Awọn alaga kansu afun-n-ṣọ tọrọ naa kan ni Ido, Oluyọle, Ila-Oorun Ariwa Ibadan, Iwọ-Oorun Ariwa Ibadan ati Ila-Oorun Ọyọ pẹlu awọn alaga ijọba ibilẹ Onidagbasoke bii Iwọ-Oorun Lagelu, Ṣoro, Ila-Oorun-Akinyẹle ati Aarin-Gbungbun Ogbọmọṣọ. Lẹyin ikede idaduro awọn alaga wọnyi ni wọn ṣẹṣẹ fi akọsilẹ alaye ti wọn ti n beere lọwọ wọn lati ọjọ yii ranṣẹ sileegbimọ aṣofin. Nigba ti Ọnarebu Oluṣẹgun Popoọla ti i ṣe alaga igbimọ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ nileegbimọ aṣofin ipinlẹ yii ka akọsilẹ awọn alaga naa si gbogbo ile leti ni wọn too dariji wọn, ti wọn si da wọn pada sipo wọn. Nigba to n sọrọ lasiko ipade ọhun, Olori ile naa, Ọnarebu Debọ Ogundoyin, sọ pe ki awọn ko da awọn alaga kansu naa duro lati deede fiya jẹ wọn, bi ko ṣe lati ri i pe wọn lo awọn ohun eelo ijọba to wa lọwọ wọn daadaa, paapaa lati ri i pe wọn fi awọn katakata to wa lakata wọn ṣatunṣe awọn titi to nilo amojuto ijọba ni kiakia.


Lẹyin ikede idaduro awọn alaga wọnyi ni wọn ṣẹṣẹ fi akọsilẹ alaye ti wọn ti n beere lọwọ wọn lati ọjọ yii ranṣẹ sileegbimọ aṣofin. Nigba ti Ọnarebu Oluṣẹgun Popoọla ti i ṣe alaga igbimọ to n ri si ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ nileegbimọ aṣofin ipinlẹ yii ka akọsilẹ awọn alaga naa si gbogbo ile leti ni wọn too dariji wọn, ti wọn si da wọn pada sipo wọn. Nigba to n sọrọ lasiko ipade ọhun, Olori ile naa, Ọnarebu Debọ Ogundoyin, sọ pe ki awọn ko da awọn alaga kansu naa duro lati deede fiya jẹ wọn, bi ko ṣe lati ri i pe wọn lo awọn ohun eelo ijọba to wa lọwọ wọn daadaa, paapaa lati ri i pe wọn fi awọn katakata to wa lakata wọn ṣatunṣe awọn titi to nilo amojuto ijọba ni kiakia.


Ile-ẹjọ ni ki Tokẹ Makinwa san miliọnu kan naira fun ọkọ ẹ tẹlẹ

Dada Ajikanje Miliọnu kan naira nile-ẹjọ giga kan niluu Eko ni ki gbajumọ sọrọsọrọ nni, Tokẹ Makinwa, san fun ọkọ ẹ tẹlẹ, Maje Ayida, lori pe o ba ọkunrin naa lorukọ jẹ. Ninu idajọ Adajọ Olukayọde Ogunjọbi, lo ti sọ pe Makinwa gbọdọ yọ ohun to kọ nipa ọkọ ẹ tẹlẹ yii kuro ninu iwe to kọ, to pe akọle ẹ ni “On Becoming”. O lo gbọdọ ṣatunṣe ọhun lori eyi to ku ti ko ti i ta ninu awọn iwe naa laarin ọgbọnjọ.


Awọn aṣofin Ondo ba mọlẹbi awọn to ku sinu ijamba ọkọ l’Akungba Akoko kẹdun

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo ti ranṣẹ ibanikẹdun si mọlẹbi gbogbo awọn to ku sinu ijamba ọkọ to ṣẹlẹ niluu Akungba Akoko loṣu to kọja. Awọn aṣofin ọhun to n jokoo fun igba akọkọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lati igba ti wọn ti pari idibo gomina to waye lọjọ kẹwaa, oṣu to kọja, fi aidunnu wọn lori iwakuwa ọkọ awọn awakọ ajagbe ni Akoko, eyi to n ṣokunfa ọpọ ijamba ọkọ to n fẹmi awọn eeyan ṣofo lagbegbe ọhun. Aṣofin to n ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Guusu Iwọ-Oorun Akoko, Ọnarebu Fẹlẹmugudu Bankọle, ninu aba to fi siwaju ile ni asiko ti to fun ile-igbimọ ọhun lati gbe igbesẹ ti yoo fopin siru iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju. Ọnarebu ọhun ni Gomina Rotimi Akeredolu gbọdọ ko gbogbo ọja ti wọn n na lawọn oju ọna marosẹ kuro ni kiakia lọ sibomi-in, nitori aabo ẹmi awọn to n taja. O tun rọ ijọba ipinlẹ Ondo lati ṣatunṣe gbogbo ọna to wọ ilu Akungba Akoko, ki iṣẹlẹ ijamba ọkọ to n waye lagbegbe naa le dinku jọjọ. Abẹnugan ile, Ọnarebu Bamidele Ọlẹyẹlogun, ni oun naa fara mọ gbogbo abajade ijokoo ọjọ naa.


Ọnarebu ọhun ni Gomina Rotimi Akeredolu gbọdọ ko gbogbo ọja ti wọn n na lawọn oju ọna marosẹ kuro ni kiakia lọ sibomi-in, nitori aabo ẹmi awọn to n taja. O tun rọ ijọba ipinlẹ Ondo lati ṣatunṣe gbogbo ọna to wọ ilu Akungba Akoko, ki iṣẹlẹ ijamba ọkọ to n waye lagbegbe naa le dinku jọjọ. Abẹnugan ile, Ọnarebu Bamidele Ọlẹyẹlogun, ni oun naa fara mọ gbogbo abajade ijokoo ọjọ naa. O ni ile-igbimọ naa ko ni i pẹ gbe igbimọ kan kalẹ ti yoo siṣẹ lori atunṣe awọn ọna Akoko ati ibi to yẹ ki wọn ko awọn ọja to wa loju ọna marosẹ lọ.


O ni ile-igbimọ naa ko ni i pẹ gbe igbimọ kan kalẹ ti yoo siṣẹ lori atunṣe awọn ọna Akoko ati ibi to yẹ ki wọn ko awọn ọja to wa loju ọna marosẹ lọ.


Ijọba ti gbẹsẹ kuro lori ofin konilegbele ni Kwara

Dada Ajikanje Ijọba ipinlẹ Kwara ti kede pe ko si ofin konilegbele mọ nipinlẹ ọhun, bẹrẹ lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kejila, oṣu yii. Ọgbeni Rafiu Ajakaye, ẹni ti i ṣe akọwe gomina nipa eto iroyin lo fọwọ si ikede yii lori ikanni abẹyẹfo ijọba ipinlẹ ọhun. Bakan naa ni ikede ọhun sọ pe awọn eeyan ipinlẹ naa yoo maa ri ọpọ mọto awọn agbofinro laarin ilu, ti wọn yoo maa lọ, ti wọn yoo maa bọ. O ni eredii eyi ni lati pese aabo to peye laarin ilu, ki irufẹ ohun to ṣẹlẹ lasiko rogbodiyan SARS, tawọn eeyan kan lọọ n fọ sọọbu, ti wọn si n ja gbogbo ibi ti ijọba ko awọn ohun to le ṣe ilu lanfaani pamọ si. Ijọba dupẹ lọwọ awọn raaalu fun ifarada wọn, bakan naa lo ki awọn ẹṣọ agbofinro fun iṣẹ takuntakun ti awọn naa n ṣe pẹlu.


Aṣiri Ṣẹgun ti wọn lo pa ọrẹbinrin ẹ, to tun sin in sinu igbo ti tu o

Jide Alabi L’Ekoo, ọwọ ọlọpaa ti tẹ ọkunrin ọmọ ọdun méjìdínlógún kan, Ṣẹgun Titilayọ, lori ẹsun pe o pa ololufẹ ẹ, o si sin in lai sọ fẹnikẹni. Ọmọ ilu kan ti wọn n pe ni Otolu, nijọba ibilẹ Lẹkki, ni wọn pe ọkunrin yii, bẹẹ ni, ololufẹ ẹ ti wọn lọ pa yii n jẹ Oritokẹ Mannix. Ileetura K.C Hotel, niluu Apakin, ni Lẹkki, l’Ekoo, ni wọn sọ pe Oritokẹ, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn yii, ti n ṣiṣẹ ko too pade iku ojiji. Lọjọ kẹtala, oṣu kẹwaa, ọdun yii, ni wọn sọ pe wọn ti ri ọmọbinrin naa gbẹyin. Awọn to sun mọ ọn sọ pe Ṣẹgun gan-an lo pe e lọjọ naa ni nnkan bii aago mọkanla aarọ. Wọn ni latigba naa ni wọn ti ri alọ ẹ, ti wọn ko gburoo ibi to ra si, ki wọn too fọrọ ọhun to awọn ọlọpaa leti.


Lọjọ kẹtala, oṣu kẹwaa, ọdun yii, ni wọn sọ pe wọn ti ri ọmọbinrin naa gbẹyin. Awọn to sun mọ ọn sọ pe Ṣẹgun gan-an lo pe e lọjọ naa ni nnkan bii aago mọkanla aarọ. Wọn ni latigba naa ni wọn ti ri alọ ẹ, ti wọn ko gburoo ibi to ra si, ki wọn too fọrọ ọhun to awọn ọlọpaa leti. Bọ ṣe ku dẹdẹ ki oṣu kan pe ti wọn ti n wa a ni aṣiri ohun to ṣẹlẹ si i tu. Ileeṣẹ Adroan Homes, to n ṣiṣẹ lori ilẹ to ṣẹṣẹ ra si agbegbe Lẹkki, lo hu oku kan jade nibi ti katapila wọn ti n hulẹ kiri. Wọn ni loju ẹsẹ lawọn alaṣẹ ileeṣẹ naa fọrọ ọhun to ileeṣẹ ọlọpaa leti, ninu iwadii wọn ni wọn si ti ri i pe oku Oritokẹ ti wọn n wa kiri ni.


Bọ ṣe ku dẹdẹ ki oṣu kan pe ti wọn ti n wa a ni aṣiri ohun to ṣẹlẹ si i tu. Ileeṣẹ Adroan Homes, to n ṣiṣẹ lori ilẹ to ṣẹṣẹ ra si agbegbe Lẹkki, lo hu oku kan jade nibi ti katapila wọn ti n hulẹ kiri. Wọn ni loju ẹsẹ lawọn alaṣẹ ileeṣẹ naa fọrọ ọhun to ileeṣẹ ọlọpaa leti, ninu iwadii wọn ni wọn si ti ri i pe oku Oritokẹ ti wọn n wa kiri ni. Loju ẹsẹ ni wọn sọ pe awọn ọlọpaa bẹrẹ iṣẹ wọn, ti wọn si ti mu Ṣẹgun sọdọ bayii, nibi to ti n sọ tẹnu ẹ lori bi Oritokẹ ṣe dẹni agbegbin bẹẹ yẹn. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, Muyiwa Adéjọbí, ti sọ pe wọn ti gbe oku arabinrin naa lọ fun ayẹwo, ati pe Kọmiṣanna ọlọpaa l’Ekoo, Hakeem Odumosu, paapaa ti kilọ fawọn obi lati mọ iru ẹni ti ọmọ wọn yoo maa tẹle kiri. Bakan naa ni wọn lo ti sọ pe, ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ tu iṣu desalẹ ikoko lati mọ bọrọ ọmọ naa ṣe jẹ gan-an.


Loju ẹsẹ ni wọn sọ pe awọn ọlọpaa bẹrẹ iṣẹ wọn, ti wọn si ti mu Ṣẹgun sọdọ bayii, nibi to ti n sọ tẹnu ẹ lori bi Oritokẹ ṣe dẹni agbegbin bẹẹ yẹn. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, Muyiwa Adéjọbí, ti sọ pe wọn ti gbe oku arabinrin naa lọ fun ayẹwo, ati pe Kọmiṣanna ọlọpaa l’Ekoo, Hakeem Odumosu, paapaa ti kilọ fawọn obi lati mọ iru ẹni ti ọmọ wọn yoo maa tẹle kiri. Bakan naa ni wọn lo ti sọ pe, ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ tu iṣu desalẹ ikoko lati mọ bọrọ ọmọ naa ṣe jẹ gan-an.


Inu otẹẹli lawọn SARS pa ọmọ mi si n’Iwoo, wọn tun ji miliọnu mẹrin naira rẹ lọ-Ayinla

Florence Babasola, Oṣogbo Barisita Fatai Ajani to jẹ agbẹjọro fun baba agba kan, Ayinla Rasheed, to tun n ṣoju fun ẹni to ni otẹẹli Ile Labọ Sinmi Oko, niluu Iwo, lo kọkọ fara han niwaju igbimọ tijọba ipinlẹ Ọṣun gbe kalẹ lori wahala awọn ọlọpaa loni-in. Ninu iwe ẹsun ti ọkunrin agbẹjọro yii mu wa ni Alagba Rasheed ti ṣalaye bi awọn ọlọpaa SARS ṣe yinbọn pa ọmọ rẹ, Ismail, sinu otẹẹli naa, ti wọn si gbe miliọnu mẹrin naira to fẹẹ fi ra agbo lọ. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Ilu Ọrẹ, nipinlẹ Ondo, ni Ismail n gbe pẹlu iyawo meji atawọn ọmọ marun-un to bi. Lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje, ọdun yii, lo gbera lati lọọ ra ẹran agbo nilẹ Hausa fun ọdun Ileya. “Nigba to fi maa de ilu Iwo, nipinlẹ Ọṣun, o ti di aago mẹsan-an aabọ alẹ, o si pinnu lati sun sinu otẹẹli naa. Inu otẹẹli yii kan naa ni awọn SARS meji ti inagijẹ wọn n jẹ Arẹ ati Oodua n gbe lọfẹẹ, nitori pe awọn ni wọn n ṣeto aabo fawọn to n kọja loju ọna Iwo si Ibadan nigba yẹn.


Lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keje, ọdun yii, lo gbera lati lọọ ra ẹran agbo nilẹ Hausa fun ọdun Ileya. “Nigba to fi maa de ilu Iwo, nipinlẹ Ọṣun, o ti di aago mẹsan-an aabọ alẹ, o si pinnu lati sun sinu otẹẹli naa. Inu otẹẹli yii kan naa ni awọn SARS meji ti inagijẹ wọn n jẹ Arẹ ati Oodua n gbe lọfẹẹ, nitori pe awọn ni wọn n ṣeto aabo fawọn to n kọja loju ọna Iwo si Ibadan nigba yẹn. “Nigba to di aago mẹta aabọ oru ni ọkan lara awọn ọlọpaa SARS yii lọọ sọ fun manija otẹẹli naa, Afeez Tella Adio, pe awọn ti pa ọkan lara awọn ole ti wọn fẹẹ ṣọṣẹ ninu otẹẹli naa. Manija sare wọnu yara Ismail, o si ba a ninu agbara ẹjẹ, o ni ọrọ kan ṣoṣo toun ba lẹnu Ismail ni pe ‘ọmọ ole, o ti pa mi’. Nigba ti Alhaji Ayọ Dauda Adigun to ni otẹẹli naa yoo fi debẹ, DPO agbegbe naa ati awọn ọlọpaa mi-in ti debẹ.


“Nigba to di aago mẹta aabọ oru ni ọkan lara awọn ọlọpaa SARS yii lọọ sọ fun manija otẹẹli naa, Afeez Tella Adio, pe awọn ti pa ọkan lara awọn ole ti wọn fẹẹ ṣọṣẹ ninu otẹẹli naa. Manija sare wọnu yara Ismail, o si ba a ninu agbara ẹjẹ, o ni ọrọ kan ṣoṣo toun ba lẹnu Ismail ni pe ‘ọmọ ole, o ti pa mi’. Nigba ti Alhaji Ayọ Dauda Adigun to ni otẹẹli naa yoo fi debẹ, DPO agbegbe naa ati awọn ọlọpaa mi-in ti debẹ. “Ọkan lara awọn ọrẹ Ismail to mọ nipa irinajo rẹ lọjọ naa lo sọ fun awọn mọlẹbi rẹ pe owo to wa lọwọ rẹ lọjọ naa le ni miliọnu mẹrin naira”. Latari idi eyi, olupẹjọ beere fun miliọnu mẹfa naira fun ẹni to ni otẹẹli, nitori iṣẹlẹ naa ti le ọpọ onibaara sẹyin nibẹ. O ni kileeṣẹ ọlọpaa da miliọnu mẹrin naira ti wọn gba lọwọ oloogbe pada, ki wọn si san miliọnu lọna ọgọrun-un fun itọju awọn iyawo ati ọmọ ti oloogbe fi saye lọ.


“Ọkan lara awọn ọrẹ Ismail to mọ nipa irinajo rẹ lọjọ naa lo sọ fun awọn mọlẹbi rẹ pe owo to wa lọwọ rẹ lọjọ naa le ni miliọnu mẹrin naira”. Latari idi eyi, olupẹjọ beere fun miliọnu mẹfa naira fun ẹni to ni otẹẹli, nitori iṣẹlẹ naa ti le ọpọ onibaara sẹyin nibẹ. O ni kileeṣẹ ọlọpaa da miliọnu mẹrin naira ti wọn gba lọwọ oloogbe pada, ki wọn si san miliọnu lọna ọgọrun-un fun itọju awọn iyawo ati ọmọ ti oloogbe fi saye lọ. Alaga igbimọ naa, Onidaajọ Akin Ọladimeji sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ kẹrinla, oṣu kọkanla, ọdun yii. Ṣaaju ni Ọladimeji ti ṣeleri pe igbimọ ẹlẹni-mẹtala naa ko ni i ṣegbe lẹyin ẹnikẹni.


Alaga igbimọ naa, Onidaajọ Akin Ọladimeji sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ kẹrinla, oṣu kọkanla, ọdun yii. Ṣaaju ni Ọladimeji ti ṣeleri pe igbimọ ẹlẹni-mẹtala naa ko ni i ṣegbe lẹyin ẹnikẹni.


Ọwọ ọlọpaa tẹ Lawrence to fipa ba abirun sun lẹyin mọṣalaaṣi l’Oṣogbo

Florence Babasola, Oṣogbo Ọmọkunrin kan, Akinọla Lawrence Adetayọ, ẹni ogoji ọdun, lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti tẹ bayii lori ẹsun pe o fipa ba ọmọbinrin abirun kan lo pọ lọna to mu ifura dani. Gẹgẹ bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, ṣe ṣalaye fun ALAROYE, aago meje aabọ alẹ ọjọ karun-un, oṣu kọkanla, ọdun yii, niṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ọpalọla ni ṣe ni iya ọmọbinrin naa, Abọlarinwa Rẹmilẹkun, ran ọmọ rẹ torukọ rẹ n jẹ Kafayat lati ra nnkan wa nitosi ile wọn to wa laduugbo Ataọja, niluu Oṣogbo. Bo ṣe n lọ ni Lawrence dena de e, o si fi agidi wọ ọ lọ sẹyin mọṣalaṣi kan laduugbo naa, nibẹ lo ti tẹ aṣọ pupa silẹ, to si ba a lo pọ. O ni nigba ti ọmọ yii, ẹni ọdun mẹrindinlogun, dele ni iya rẹ ṣakiyesi bo ṣe n ṣe, nigba ti wọn si tẹ ẹ ninu daadaa, o ṣalaye nnkan to ṣẹlẹ, iya rẹ si lọọ fi to awọn ọlọpaa ibẹ leti. Kia lọwọ tẹ Lawrence, o si ti wa ni ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran niluu Oṣogbo.


Bo ṣe n lọ ni Lawrence dena de e, o si fi agidi wọ ọ lọ sẹyin mọṣalaṣi kan laduugbo naa, nibẹ lo ti tẹ aṣọ pupa silẹ, to si ba a lo pọ. O ni nigba ti ọmọ yii, ẹni ọdun mẹrindinlogun, dele ni iya rẹ ṣakiyesi bo ṣe n ṣe, nigba ti wọn si tẹ ẹ ninu daadaa, o ṣalaye nnkan to ṣẹlẹ, iya rẹ si lọọ fi to awọn ọlọpaa ibẹ leti. Kia lọwọ tẹ Lawrence, o si ti wa ni ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran niluu Oṣogbo. Ọpalọla si sọ pẹlu idaniloju pe laipẹ ni yoo foji bale-ẹjọ.


Ọpalọla si sọ pẹlu idaniloju pe laipẹ ni yoo foji bale-ẹjọ.


Ijamba ọkọ gbẹmi eeyan kan ninu ijamba ọkọ nitosi Arakeji, l’Ọṣun

Ọkunrin kan niwadii ti fidi rẹ mulẹ bayii pe o gbẹmi mi ninu ijamba ọkọ kan to ṣẹlẹ niluu Olootu-Agbe, nitosi Ikeji Arakeji, nipinlẹ Ọṣun. Ni nnkan bii aago kan kọja iṣẹju mẹwaa ọsan Ọjọbọ, Tọsidee, la gbọ pe iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ọkọ Toyota Sienna kan to ni nọmba EKY 482 GG ati ọkọ akoyọyọ (Truck) kan to ni nọmba BDG 123 XA ni wọn jọ sẹri mọ ara wọn. Alukoro ileeṣẹ ajọ ẹsọ ojuupopo l’Ọṣun, Agnes Ogungbemi to fidi iṣẹlẹ naa mulẹ sọ pe eeyan mẹfa; ọkunrin marun-un ati obinrin kan, ni wọn wa ninu awọn mọto mejeeji. O ni loju ẹsẹ ni ọkunrin kan ku nibẹ, awọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ O’Ambulance si ti gbe ẹni to ku atawọn ti wọn fara pa lọ sileewosan Wesley Guild Hospital, niluu Ileṣa.


O ma ṣe o, tankan epo re sinu odo Soka, n’Ibadan, dẹrẹba to wa a ti jade laye

Ọlawale Ajao, Ibadan Awakọ tanka epo bẹtiroolu kan ti j’Ọlọrun nipe ninu ijanba ọkọ to waye lori biriiji Soka, n’Ibadan, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Niṣe ni ọkọ nla ọhun gbokiti sinu omi Soka lati ori biriiji odo naa. Gẹgẹ b’awọn tiṣẹlẹ ọhun ṣoju wọn ṣe sọ, ṣadeede lọkọ ọhun to n ti ọna Iwo Road, n’Ibadan, lọ sọna Eko, ya bara kuro loju titi, to si re sinu odo jínjìn naa. Awọn eeyan sare sọ kalẹ sinu odo ọhun lati ran awọn to wa ninu mọto naa lọwọ, nigba naa ni wọn ri i pe awakọ yii nikan ṣoṣo lo wa ninu mọto, loju ẹsẹ lo si ti ku. Awọn to sọrọ lori iṣẹlẹ yii sọ pe bireeki ọkọ ọhun to daṣẹ silẹ lojiji lo ṣee ṣe ko ṣokunfa ijanba naa. Ṣugbọn Ọgbẹni Shehu Umar, alamoojuto ẹka to n ri si ajalu buburu fun ajọ alaabo ilu ta a mọ si Sifu Difẹnsi nipinlẹ Ọyọ sọ pe o le jẹ oorun to n kun awakọ naa nitori àárẹ̀ to ti mu un latari ọna jinjin to ti n bọ lo mu ki ọwọ ọkọ naa ya bara sinu odo, ti ko si ri ara dù pada mọ titi to fi bọ sinu omi.


Awọn eeyan sare sọ kalẹ sinu odo ọhun lati ran awọn to wa ninu mọto naa lọwọ, nigba naa ni wọn ri i pe awakọ yii nikan ṣoṣo lo wa ninu mọto, loju ẹsẹ lo si ti ku. Awọn to sọrọ lori iṣẹlẹ yii sọ pe bireeki ọkọ ọhun to daṣẹ silẹ lojiji lo ṣee ṣe ko ṣokunfa ijanba naa. Ṣugbọn Ọgbẹni Shehu Umar, alamoojuto ẹka to n ri si ajalu buburu fun ajọ alaabo ilu ta a mọ si Sifu Difẹnsi nipinlẹ Ọyọ sọ pe o le jẹ oorun to n kun awakọ naa nitori àárẹ̀ to ti mu un latari ọna jinjin to ti n bọ lo mu ki ọwọ ọkọ naa ya bara sinu odo, ti ko si ri ara dù pada mọ titi to fi bọ sinu omi. O ni ni kete ti ijanba ọhun ti waye ni wọn ti tẹ ileeṣẹ oun laago, tawọn oṣiṣẹ Sifu Difẹnsi si sare lọ sibẹ lati doola ẹmi awọn eeyan. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awa atawọn panapana la jọ wa nibẹ lati doola ẹmi awọn eeyan, paapaa lati dena ki awọn eeyan ma baa maa ji bẹtiroolu to n ṣẹ jade latinu tanka epo yẹn bu, ki iyẹn naa ma tun lọọ fa ijanba to ṣee ṣe ko tun la ẹmi lọ”. Ileewosan ijọba ipinlẹ Ọyọ ta a mọ si Adeọyọ ni wọn gbe oku awakọ epo naa pamọ si gẹgẹ bi ọga awọn Sifu Difẹnsi yii ṣe fidi ẹ mulẹ.


O ni ni kete ti ijanba ọhun ti waye ni wọn ti tẹ ileeṣẹ oun laago, tawọn oṣiṣẹ Sifu Difẹnsi si sare lọ sibẹ lati doola ẹmi awọn eeyan. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awa atawọn panapana la jọ wa nibẹ lati doola ẹmi awọn eeyan, paapaa lati dena ki awọn eeyan ma baa maa ji bẹtiroolu to n ṣẹ jade latinu tanka epo yẹn bu, ki iyẹn naa ma tun lọọ fa ijanba to ṣee ṣe ko tun la ẹmi lọ”. Ileewosan ijọba ipinlẹ Ọyọ ta a mọ si Adeọyọ ni wọn gbe oku awakọ epo naa pamọ si gẹgẹ bi ọga awọn Sifu Difẹnsi yii ṣe fidi ẹ mulẹ.


Idunnu ṣubu layọ ni Yunifasiti Eko, nigba ti Ọjọgbọn Ogundipẹ bẹrẹ iṣẹ pada

JIde Alabi Pẹlu idunnu lawọn oṣiṣẹ Yunifasiti Eko, UNILAG, fi ki Olori ileewe giga naa, Ọjọgbọn Ọlọruntoyin Ogundipẹ, kaabọ pada, lẹyin ti Aarẹ Buhari ti paṣe wi pe ko maa ba iṣẹ ẹ lọ. Bawọn oṣiṣẹ ileewe giga ọhun ti foju kan an lonijo ti n jo, ti awọn to le kọrin naa n forin dupẹ fun Ọlọrun lori bi ọkunrin naa ṣe jajabọ lẹyin ti igbimọ kan ti sọ pe ko kuro lori aga ọga agba Yunifasiti yii. Ninu ọrọ Ogundipẹ, o dupẹ lọwọ gbogbo wọn, paapaa Aarẹ Muhammed Buhari to ṣeto bo ṣe pada sipo ẹ. Bakan naa lo sọ pe asiko niyi fun awọn oṣiṣẹ ileewe naa lati fọwọsowopọ pẹlu oun lati mu ileewe naa tẹ siwaju. O ni, ”Ẹ je ki a jumọ fọwọsowọpọ, ki gbogbo wa si wa ni iṣọkan, ati awa ti a n kọ ni lẹkọọ atawọn oṣiṣẹ yooku pata, ọkan ni wa, a si gbọdọ jọ wa bi UNILAG yoo ṣe tẹ siwaju ni. Ki a si gba alaafia laaye ninu ọgba Yunifasiti wa.”


Korona ti pa Jerry Rawlings, olori ilẹ Ghana tẹlẹ

Olori ijọba ile Ghana tẹlẹ, Ọgagun Jerry Rawlings, ti ku o. Arun korona lo pa a loni-in yii gan-an, ọmọ ọdun mẹtalelaadọrin (73) si ni. Ohun to ya awọn eeyan lẹnu ni pe ko ti i ju oṣu kan lọ to ṣẹṣẹ sin oku iya rẹ, n loun naa ba tun tẹri gbaṣọ. Ko sẹni ti yoo pe oun ko gburoo Rawlings ni bii ogoji ọdun sẹyin nigba to gbajọba ilẹ Ghana, gẹgẹ bii ologun, to si foju awọn oṣelu jẹgudujẹra orilẹ-ede naa ri mabo. Ọsan gangan ọjọ kan lo ni ki wọn pa awọn olori ijọba tẹlẹ nibẹ, nitori pe wọn ko owo ilẹ Ghana jẹ, ti wọn si sọ awon ọmọ Ghana di alarinkiri ati atọrọjẹ kari aye. Ki Rawlings to pada gbejọba naa silẹ, nnkan ti yipada ni Ghana, awọn ọmọ orilẹ-ede naa ti wọn sa lọ sẹyin odi si ti pada wale. Lẹyin to gbe ijọba orile-ede naa silẹ paapaa, ọkan ninu awọn tawọn eeyan fẹran ju, ti wọn si bọwọ fun julọ ni Afrika ni Rawlings i ṣe, bo ba si sọrọ gbogbo aye ni fara balẹ gbọ ọ. Afi bii korona ṣe ki i mọlẹ lojiji, arun naa ko si fi i silẹ titi to fi pa a.


Iyatọ diẹ lo wa ninu Trump Amẹrika ati Buhari Naijiria

O da mi loju pe ọpọ awọn ọmọ wa, ati awọn ti wọn jẹ agba paapaa ni wọn ti maa ri ibo ti wọn di kọja ni orilẹ-ede Amẹrika yii bii ohun ti ko kan wọn, ti wọn aa si ti sọ pe ki lo kan awọn nibẹ, ewo ni awọn ru ni tawọn. Ootọ ṣaa ni: wọn dibo ni Amẹrika, ki lo yẹ ko jẹ wahala tiwa. Ṣugbọn ọrọ aye yii ti ju bẹẹ lọ, aye ti lu jara gan-an, ohun to ba ba oju a maa ba imu, bẹẹ ni ko si ọlọgbọn kan nibi kan mọ, afi ẹni to ba fi ọgbọn ọlọgbọn ṣe ọgbọn nikan. Bi iru nnkan bayii ba ṣẹlẹ, ohun tawọn ọjọgbọn maa n ṣe ni lati ṣe ayẹwo ẹ finnifinni, ki wọn le wo ibi ti iru ọrọ bẹẹ ti gbe kan wọn, ki wọn si le mọ ọna ti wọn aa gbe iru ẹjọ bẹẹ gba to ba dọla, ati bi wọn ṣe le d a bi wọn ba ko o dewaju wọn. Ẹ fi ara balẹ, mo fẹẹ ṣe alaye awọn ohun kan ti ibo Amẹrika yii fi jọ ibo ti awa naa di kọja ni Naijiria lọdun to kọja, ati aṣiṣe ti awa ṣe ni tiwa. Ko too di po a dibo yii ni 2019, iyẹn ibo ti a fi gbe Buhari wọle lẹẹkeji yii, emi pariwo titi, mo pariwo gan-an paapaa, mo si ṣe alaye idi ti a ko ṣe gbọdọ dibo fun Buhari mọ.


Bi iru nnkan bayii ba ṣẹlẹ, ohun tawọn ọjọgbọn maa n ṣe ni lati ṣe ayẹwo ẹ finnifinni, ki wọn le wo ibi ti iru ọrọ bẹẹ ti gbe kan wọn, ki wọn si le mọ ọna ti wọn aa gbe iru ẹjọ bẹẹ gba to ba dọla, ati bi wọn ṣe le d a bi wọn ba ko o dewaju wọn. Ẹ fi ara balẹ, mo fẹẹ ṣe alaye awọn ohun kan ti ibo Amẹrika yii fi jọ ibo ti awa naa di kọja ni Naijiria lọdun to kọja, ati aṣiṣe ti awa ṣe ni tiwa. Ko too di po a dibo yii ni 2019, iyẹn ibo ti a fi gbe Buhari wọle lẹẹkeji yii, emi pariwo titi, mo pariwo gan-an paapaa, mo si ṣe alaye idi ti a ko ṣe gbọdọ dibo fun Buhari mọ. Mo sọ ọ debii pe ti a ba dibo fun Buhari lẹẹkeji yii, aburu ti yoo ṣe fun wa, aa ju eyi to ṣe nigba taa dibo fun un lakọọkọ lọ. Awọn ti wọn gba mi gbọ ko to nnkan rara. Bi awọn kan ti n bu mi pe mo ti gbowo lọwọ PDP ni, bẹẹ lawọn kan n sọ pe ẹlẹyamẹya ti fọ mi lori.


Mo sọ ọ debii pe ti a ba dibo fun Buhari lẹẹkeji yii, aburu ti yoo ṣe fun wa, aa ju eyi to ṣe nigba taa dibo fun un lakọọkọ lọ. Awọn ti wọn gba mi gbọ ko to nnkan rara. Bi awọn kan ti n bu mi pe mo ti gbowo lọwọ PDP ni, bẹẹ lawọn kan n sọ pe ẹlẹyamẹya ti fọ mi lori. Awọn kan n sọ pe Bọla ni mo koriira, iyẹn ni mo ṣe ni ki awọn ma tẹle e lọ sibi to n lọ. Awọn kan ni bi awọn ko ba dibo fun APC, ṣe PDP ni ki awọn dibo fun ni, pe ole buruku ni PDP, awọn ko le dibo fun wọn. Awọn mi-in dide nigba naa, wọn ni Yoruba ni igbakeji Buhari, ọmọ wa ni, iyẹn Yẹmi, pe ko tilẹ yẹ ki n lẹnu lati sọ pe ki Yoruba ma dibo fun Buhari, afi ti mo ba jẹ alabosi nikan.


Awọn kan n sọ pe Bọla ni mo koriira, iyẹn ni mo ṣe ni ki awọn ma tẹle e lọ sibi to n lọ. Awọn kan ni bi awọn ko ba dibo fun APC, ṣe PDP ni ki awọn dibo fun ni, pe ole buruku ni PDP, awọn ko le dibo fun wọn. Awọn mi-in dide nigba naa, wọn ni Yoruba ni igbakeji Buhari, ọmọ wa ni, iyẹn Yẹmi, pe ko tilẹ yẹ ki n lẹnu lati sọ pe ki Yoruba ma dibo fun Buhari, afi ti mo ba jẹ alabosi nikan. Ija ti awọn eeyan ba mi ja lasiko ibo naa le gan-an, koda, awọn ti wọn jẹ araale fun mi, ati awọn ọrẹ mi-in paapaa, yẹra fun mi, ti wọn n sọ pe o da bii pe mo ti gba nkan mi-in mọ ohun ti mo n ṣe yii, nitori ọrọ temi nikan lo ku to n ye mi. Ṣugbọn ibanujẹ lo n jẹ fun mi loni-in lati maa ri i pe gbogbo ohun ti mo sọ pe aa ṣẹlẹ lo n ṣẹlẹ, ti ọpọ awọn ọrẹ mi si n pada waa sọ fun mi pe ọrọ ti mo wi ṣẹ o, ti awọn ọmọlẹyin mi mi-in si n waa pada bẹ mi pe baba ẹ ma binu. Ṣugbọn kin ni mo ri gba ninu iyẹn: ọbẹ ge ọmọde lọwọ, ọmọde sare sọ ọbẹ nu, ṣe ọbẹ ko ti ṣe iṣẹ to fẹẹ ṣe ni.


Ija ti awọn eeyan ba mi ja lasiko ibo naa le gan-an, koda, awọn ti wọn jẹ araale fun mi, ati awọn ọrẹ mi-in paapaa, yẹra fun mi, ti wọn n sọ pe o da bii pe mo ti gba nkan mi-in mọ ohun ti mo n ṣe yii, nitori ọrọ temi nikan lo ku to n ye mi. Ṣugbọn ibanujẹ lo n jẹ fun mi loni-in lati maa ri i pe gbogbo ohun ti mo sọ pe aa ṣẹlẹ lo n ṣẹlẹ, ti ọpọ awọn ọrẹ mi si n pada waa sọ fun mi pe ọrọ ti mo wi ṣẹ o, ti awọn ọmọlẹyin mi mi-in si n waa pada bẹ mi pe baba ẹ ma binu. Ṣugbọn kin ni mo ri gba ninu iyẹn: ọbẹ ge ọmọde lọwọ, ọmọde sare sọ ọbẹ nu, ṣe ọbẹ ko ti ṣe iṣẹ to fẹẹ ṣe ni. Apọnle wo lo wa fun mi ninu ki n sọ pe aburu fẹẹ ba Naijiria, ki aburu naa si maa ba a! Ṣe iyẹn waa jẹ nnkan daadaa lo n ṣẹlẹ si wa ni. Tabi bi aburu ba n ṣẹlẹ ni Naijiria, ṣe ko ni i kan emi naa ni!


Apọnle wo lo wa fun mi ninu ki n sọ pe aburu fẹẹ ba Naijiria, ki aburu naa si maa ba a! Ṣe iyẹn waa jẹ nnkan daadaa lo n ṣẹlẹ si wa ni. Tabi bi aburu ba n ṣẹlẹ ni Naijiria, ṣe ko ni i kan emi naa ni! Ṣugbọn o, ki gbogbo ọlogbọn mọ pe bi nnkan aa ṣe maa ri fun wa ree ti a ko ba ti n gbọrọ si ara wa lẹnu, tabi ki a maa di koko inu ọrọ mu, ki a maa wo igbẹyin ọrọ, ka too ba wọn ṣe e. Awọn ọlọgbọn kan sọrọ kan nigba ti a n ja ija ibo ẹlẹẹkeji Buhari yii: wọn ni ṣe emi ko mọ pe ole ni PDP ni, ati pe ti awọn ba dibo fun wọn lẹẹkan yii, wọn aa pada waa jale to buru ju eyi ti wọn ti ja tẹlẹ lọ ni. Mo ranti idahun ti mo fun wọn nigba naa daadaa. Mo pa aṣamọ ọrọ kan fun wọn ni.


Ṣugbọn o, ki gbogbo ọlogbọn mọ pe bi nnkan aa ṣe maa ri fun wa ree ti a ko ba ti n gbọrọ si ara wa lẹnu, tabi ki a maa di koko inu ọrọ mu, ki a maa wo igbẹyin ọrọ, ka too ba wọn ṣe e. Awọn ọlọgbọn kan sọrọ kan nigba ti a n ja ija ibo ẹlẹẹkeji Buhari yii: wọn ni ṣe emi ko mọ pe ole ni PDP ni, ati pe ti awọn ba dibo fun wọn lẹẹkan yii, wọn aa pada waa jale to buru ju eyi ti wọn ti ja tẹlẹ lọ ni. Mo ranti idahun ti mo fun wọn nigba naa daadaa. Mo pa aṣamọ ọrọ kan fun wọn ni. Mo ni ti eeyan ba kọle nla kan, to tun ni owo pupọ nile, tawọn adigunjale ba wa sile ẹ, o san fun un ko jẹ ki wọn ko ohun ti wọn ba fẹẹ ko ninu ile ẹ, ki wọn si ba tiwọn lọ, nitori bi tọhun ba wa laye, o le ko ọrọ to ju eyi tawọn adigunjale naa ko lọ jọ pada lọjọ iwaju, ṣugbọn to ba ti jẹ ki wọn pa oun, eleyii ko ni i ṣee ṣe mọ. Lọna keji, mo sọ fun wọn pe ninu adigunjale ati ẹni to mura lati wo ile teeyan kọ to n gbe, ta lo yẹ ki eeyan gba laaye, mo ni o san ki wọn gba adigunjale laaye ko ṣe tiẹ, nitori bi adigunjale ba jale, yoo lọ, eeyan yoo si maa ri ile gbe ti yoo fi tun naro dide pada. Ṣugbọn awọn ti wọn fẹẹ wo ile ko ba rere wa, nitori bi wọn ba wole tan, wọn aa sọ tọhun di alarinkiri titi aye ni.


Mo ni ti eeyan ba kọle nla kan, to tun ni owo pupọ nile, tawọn adigunjale ba wa sile ẹ, o san fun un ko jẹ ki wọn ko ohun ti wọn ba fẹẹ ko ninu ile ẹ, ki wọn si ba tiwọn lọ, nitori bi tọhun ba wa laye, o le ko ọrọ to ju eyi tawọn adigunjale naa ko lọ jọ pada lọjọ iwaju, ṣugbọn to ba ti jẹ ki wọn pa oun, eleyii ko ni i ṣee ṣe mọ. Lọna keji, mo sọ fun wọn pe ninu adigunjale ati ẹni to mura lati wo ile teeyan kọ to n gbe, ta lo yẹ ki eeyan gba laaye, mo ni o san ki wọn gba adigunjale laaye ko ṣe tiẹ, nitori bi adigunjale ba jale, yoo lọ, eeyan yoo si maa ri ile gbe ti yoo fi tun naro dide pada. Ṣugbọn awọn ti wọn fẹẹ wo ile ko ba rere wa, nitori bi wọn ba wole tan, wọn aa sọ tọhun di alarinkiri titi aye ni. Mo ni bo ba jẹ PDP nikan lo ku ni ẹgbẹ ti a le dibo fun, ka dibo fun un, ti wọn ba fẹẹ jale, ki wọn jẹ ki wọn jale, to ba si di ọdun mẹrin to n bọ, a oo fi ibo mi-in le awon naa lọ, a o si gbe ẹgbẹ mi-in wọle, bo jẹ ẹẹmẹwaa tabi ju bẹẹ lọ la n fi ibo yi awon oloṣelu yii pada, nigba to ba ya, Ọlọrun aa gbe ẹni kan dide ti yoo ba wa tun Naijiria ṣe. Ṣugbọn ti Naijiria ba ti wogba, ko si kinni kan ti ẹni kan yoo tunṣe mọ, kaluku aa di alarinkiri lasan ni. Ohun ti mo n sọ gan-an ni wọn ṣe ni Amẹrika yii, iyẹn ni mo ṣe fẹ ka fi kinni naa ṣe arikọgbọn ati awokọṣe, nitori ọjọ iwaju.


Mo ni bo ba jẹ PDP nikan lo ku ni ẹgbẹ ti a le dibo fun, ka dibo fun un, ti wọn ba fẹẹ jale, ki wọn jẹ ki wọn jale, to ba si di ọdun mẹrin to n bọ, a oo fi ibo mi-in le awon naa lọ, a o si gbe ẹgbẹ mi-in wọle, bo jẹ ẹẹmẹwaa tabi ju bẹẹ lọ la n fi ibo yi awon oloṣelu yii pada, nigba to ba ya, Ọlọrun aa gbe ẹni kan dide ti yoo ba wa tun Naijiria ṣe. Ṣugbọn ti Naijiria ba ti wogba, ko si kinni kan ti ẹni kan yoo tunṣe mọ, kaluku aa di alarinkiri lasan ni. Ohun ti mo n sọ gan-an ni wọn ṣe ni Amẹrika yii, iyẹn ni mo ṣe fẹ ka fi kinni naa ṣe arikọgbọn ati awokọṣe, nitori ọjọ iwaju. Wọn fi ibo yọ Donald Trump to jẹ Aarẹ wọn danu. Ki lo de ti wọn ṣe bẹẹ? Ṣe awọn ti wọn dibo fun Trump ni 2016 ko si laye mọ ni?


Wọn fi ibo yọ Donald Trump to jẹ Aarẹ wọn danu. Ki lo de ti wọn ṣe bẹẹ? Ṣe awọn ti wọn dibo fun Trump ni 2016 ko si laye mọ ni? Awọn ti wọn dibo fun un ni 2016 wa laye, bẹẹ lawọn mi-in tiẹ ti kun wọn ti wọn fẹran Trump. Ṣugbọn ninu gbogbo iwa ti Trumpp hu to bi awọn ara Amẹrika ninu, ko si eyi to buru ju iwa ẹlẹyamẹya ati ọta to da si aarin wọn lọ. Ki Trump too de sibẹ yẹn lawọn eeyan dudu ati eeyan funfun ti n gbe, orilẹ-ede to si gba awọn alejo laaye lati gbe igbe-aye wọn ni.


Awọn ti wọn dibo fun un ni 2016 wa laye, bẹẹ lawọn mi-in tiẹ ti kun wọn ti wọn fẹran Trump. Ṣugbọn ninu gbogbo iwa ti Trumpp hu to bi awọn ara Amẹrika ninu, ko si eyi to buru ju iwa ẹlẹyamẹya ati ọta to da si aarin wọn lọ. Ki Trump too de sibẹ yẹn lawọn eeyan dudu ati eeyan funfun ti n gbe, orilẹ-ede to si gba awọn alejo laaye lati gbe igbe-aye wọn ni. Ṣugbọn ni gbara ti Trump de, ohun to bẹrẹ ni iwa elẹyamẹya, iwa lati gbe awọn alawọ-funfun gori awọn alawọ-dudu, to si n fẹnu ara ẹ sọ pe awọn alawọ-funfun ki i ṣe ẹgbẹ awọn alawọ-dudu. Lojiji lawọn ara Amẹrika ri i pe awọn di ọta ara awọn, ti awọn alawọ-dudu ati funfun n ba ara wọn ja, ti wọn si n koriira ara wọn, ti wọn ko si ri ara wọn bii ọmọ Amẹrika kan naa mọ, ti iṣọkan to wa laarin wọn ti wọn ti n gbe bọ lati bii ọọdunrun ọdun sẹyin si n bajẹ loju wọn. Ohun to pa ijọba Trump niyẹn.


Ṣugbọn ni gbara ti Trump de, ohun to bẹrẹ ni iwa elẹyamẹya, iwa lati gbe awọn alawọ-funfun gori awọn alawọ-dudu, to si n fẹnu ara ẹ sọ pe awọn alawọ-funfun ki i ṣe ẹgbẹ awọn alawọ-dudu. Lojiji lawọn ara Amẹrika ri i pe awọn di ọta ara awọn, ti awọn alawọ-dudu ati funfun n ba ara wọn ja, ti wọn si n koriira ara wọn, ti wọn ko si ri ara wọn bii ọmọ Amẹrika kan naa mọ, ti iṣọkan to wa laarin wọn ti wọn ti n gbe bọ lati bii ọọdunrun ọdun sẹyin si n bajẹ loju wọn. Ohun to pa ijọba Trump niyẹn. Awọn ti wọn lọgbọn ninu awọn ara Amẹrika yii mọ pe ko le pẹ ko le jinna, iwa ẹlẹyamẹya ti Trump gbe de yii ni yoo yanju Amẹrika, oun lo maa pa orilẹ-ede naa, to maa sọ wọn di yẹpẹrẹ, ti o si ni i si apọnle kan fun wọn lawujọ agbaye. Idi ni pe ohun kan naa ti i maa ba gbogbo orilẹ-ede aye jẹ ni ainisọkan. Nigba ti orilẹ-ede tabi ilu nla kan ba wa ti wọn ko le fi ohun kan sọrọ nibẹ, ogun araata ni yoo pada ko wọn lọ, awọn ti ko si to wọn ni yoo pada ko wọn lẹru: nitori iṣọkan nikan lo le sọ orile-de kekere di nla!


Awọn ti wọn lọgbọn ninu awọn ara Amẹrika yii mọ pe ko le pẹ ko le jinna, iwa ẹlẹyamẹya ti Trump gbe de yii ni yoo yanju Amẹrika, oun lo maa pa orilẹ-ede naa, to maa sọ wọn di yẹpẹrẹ, ti o si ni i si apọnle kan fun wọn lawujọ agbaye. Idi ni pe ohun kan naa ti i maa ba gbogbo orilẹ-ede aye jẹ ni ainisọkan. Nigba ti orilẹ-ede tabi ilu nla kan ba wa ti wọn ko le fi ohun kan sọrọ nibẹ, ogun araata ni yoo pada ko wọn lọ, awọn ti ko si to wọn ni yoo pada ko wọn lẹru: nitori iṣọkan nikan lo le sọ orile-de kekere di nla! Nibi yii ni gbogbo awọn ti ọrọ ye ni Amerika ti pa ọro ẹsin tabi ẹya ti, ti wọn gbe ọrọ oṣẹlu ti si ẹgbẹ kan, ti wọn pinnu lati fi ibo leTrump lọ. Ti ẹ ba ri i daadaa, ti ẹ ba si mọ itan Amẹrika, ko si ibo kankan lọdọ wọn to da iru wahala to to tasiko yii silẹ ri, ohun ti ko ṣẹlẹ ri l’Amẹrika ṣẹlẹ lasiko Trump, ọta to si ti wa laarin wọn bayii, iṣẹ nla ni ẹni to ṣẹṣẹ fẹẹ gbajọba yii yoo ṣe lati ri i yanju. Idi ni pe awọm alawọ-funfun ti ri ara wọn bii ọga awọn alawọ-dudu nibẹ, gẹgẹ bi awọn Fulani ati Hausa ti ri ara wọn ni Naijiria bayii bii pe awọn ni Ọlọrun fun gbogbo wa.


Nibi yii ni gbogbo awọn ti ọrọ ye ni Amerika ti pa ọro ẹsin tabi ẹya ti, ti wọn gbe ọrọ oṣẹlu ti si ẹgbẹ kan, ti wọn pinnu lati fi ibo leTrump lọ. Ti ẹ ba ri i daadaa, ti ẹ ba si mọ itan Amẹrika, ko si ibo kankan lọdọ wọn to da iru wahala to to tasiko yii silẹ ri, ohun ti ko ṣẹlẹ ri l’Amẹrika ṣẹlẹ lasiko Trump, ọta to si ti wa laarin wọn bayii, iṣẹ nla ni ẹni to ṣẹṣẹ fẹẹ gbajọba yii yoo ṣe lati ri i yanju. Idi ni pe awọm alawọ-funfun ti ri ara wọn bii ọga awọn alawọ-dudu nibẹ, gẹgẹ bi awọn Fulani ati Hausa ti ri ara wọn ni Naijiria bayii bii pe awọn ni Ọlọrun fun gbogbo wa. Buhari lo da eyi silẹ, o n gbe Fulani gori awa to ku, o si ti ibi eyi sọ wa di ọta ara wa. Ọta naa ti gbilẹ, lojoojumo lo si n ran si i. Ko si bi kinni naa o ṣe ni i di ogun lọjo iwaju, bo ba si dogun, afaimọ ko ma jẹ orukọ mi-in ni Naijiria yoo pada jẹ, nigba ti ogun ba tu gbogbo wa ka. Bẹẹ bo ba ṣe pe a panu-pọ lati fi ibo yọ Buhari ni, aburu to fi ọdun mẹrin ṣe iba mọ niba, a ba si tete ri ibi yanju iṣoro wa.


Buhari lo da eyi silẹ, o n gbe Fulani gori awa to ku, o si ti ibi eyi sọ wa di ọta ara wa. Ọta naa ti gbilẹ, lojoojumo lo si n ran si i. Ko si bi kinni naa o ṣe ni i di ogun lọjo iwaju, bo ba si dogun, afaimọ ko ma jẹ orukọ mi-in ni Naijiria yoo pada jẹ, nigba ti ogun ba tu gbogbo wa ka. Bẹẹ bo ba ṣe pe a panu-pọ lati fi ibo yọ Buhari ni, aburu to fi ọdun mẹrin ṣe iba mọ niba, a ba si tete ri ibi yanju iṣoro wa. Ati pe ọrọ naa yoo ba ẹni yoowu to ba gbajọba lẹru, aa maa bẹru pe awọn araalu le fi ibo yọ oun naa, aa si tori eyi ṣe daadaa. Ṣugbọn a ti sọ anfaani yii nu, ki Ọlọrun ma jẹ ko pada buru fun wa ju bayii lọ ni. Nitori ẹ la ṣe gbọdọ fi ọrọ ibo Amẹrika yii ṣe ọgbọn, nitori iru rẹ yoo tun pada ṣẹlẹ lọdọ wa.


Ati pe ọrọ naa yoo ba ẹni yoowu to ba gbajọba lẹru, aa maa bẹru pe awọn araalu le fi ibo yọ oun naa, aa si tori eyi ṣe daadaa. Ṣugbọn a ti sọ anfaani yii nu, ki Ọlọrun ma jẹ ko pada buru fun wa ju bayii lọ ni. Nitori ẹ la ṣe gbọdọ fi ọrọ ibo Amẹrika yii ṣe ọgbọn, nitori iru rẹ yoo tun pada ṣẹlẹ lọdọ wa.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Eyi ti mo fẹẹ sọ yii ki i ṣe wọn ni wọn pe o, ohun to ṣoju iru awa yii daadaa ni. Iyẹn nipa wahala ti mo n ṣalaye ẹ lọsẹ to kọja, ọro ogun wẹẹti-ẹ ti mo mẹnu ba wẹrẹ, oju temi yii lo ṣe o. Ijọba awọn Hausa yii naa ni, bi gbogbo nnkan si ṣe n lọ lasiko yii naa lo ri nigba ti mo n sọ yii. Tafawa Balewa lolori ijọba, Nnamdi Azikiwe ni olori Naijiria, oun lo yẹ ko je ọga fun Balewa, bi nnkan ba lọ bo ti yẹ ko lọ. Ṣugbọn Sardauna Sokoto, iyẹn Ahmadu Bello, ni olori ẹgbẹ awọn Balewa, eyi ja si pe oun ni ọga fun Balewa to n ṣejọba, ohun ti oun ba fẹ ni Balewa n ṣe, ki i ṣe eyi ti Azikiwe ba fẹ. Gbogbo ohun to wa lọkan Sardauna yii ko ju bi Hausa-Fulani yoo ṣe di olori fun Naijiria pata lọ. Iyẹn ni mo ṣe sọ pe bi ọrọ wa ṣe ri nigba naa lo tun n ri lọ yii o. Nnkan le mọ Yoruba lara.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Ṣugbọn Sardauna Sokoto, iyẹn Ahmadu Bello, ni olori ẹgbẹ awọn Balewa, eyi ja si pe oun ni ọga fun Balewa to n ṣejọba, ohun ti oun ba fẹ ni Balewa n ṣe, ki i ṣe eyi ti Azikiwe ba fẹ. Gbogbo ohun to wa lọkan Sardauna yii ko ju bi Hausa-Fulani yoo ṣe di olori fun Naijiria pata lọ. Iyẹn ni mo ṣe sọ pe bi ọrọ wa ṣe ri nigba naa lo tun n ri lọ yii o. Nnkan le mọ Yoruba lara. Emi yii si wa lara awọn ti wọn n tẹle Awolọwọ ati Akintọla, lati ileewe la ti n ba wọn ṣe. Ṣugbọn nigbai ti ọrọ Yoruba fẹẹ dojuru pata, Sardauna ati Ladoke Akintọla to jẹ olori ijọba wa di ọrẹ nla. Kia ni ija ti de, nitori awọn Sardauna fi ọgbọn fa Akintọla mọra ni.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Emi yii si wa lara awọn ti wọn n tẹle Awolọwọ ati Akintọla, lati ileewe la ti n ba wọn ṣe. Ṣugbọn nigbai ti ọrọ Yoruba fẹẹ dojuru pata, Sardauna ati Ladoke Akintọla to jẹ olori ijọba wa di ọrẹ nla. Kia ni ija ti de, nitori awọn Sardauna fi ọgbọn fa Akintọla mọra ni. Akintọla bẹre si i gun baba wa garagara, o gba agbara kun agbara lọwọ awọn Sardauan, o fi ara ẹ joye olori Yoruba ni apapandodo. Nibi ti inu bi wa de, bii ka da ina nla ka sọ Akintọla yii si ni. Ṣugbọn pẹlu iranlọwọ oun Akintọla yii, awọn Sardauna sọ Awolọwọ sẹwọn, gbogbo agbara oṣẹlu ilẹ Yoruba si wa lọwọ Akintọla.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Akintọla bẹre si i gun baba wa garagara, o gba agbara kun agbara lọwọ awọn Sardauan, o fi ara ẹ joye olori Yoruba ni apapandodo. Nibi ti inu bi wa de, bii ka da ina nla ka sọ Akintọla yii si ni. Ṣugbọn pẹlu iranlọwọ oun Akintọla yii, awọn Sardauna sọ Awolọwọ sẹwọn, gbogbo agbara oṣẹlu ilẹ Yoruba si wa lọwọ Akintọla. Kinni naa o tẹ wa lọrun rara, ṣugbọn ki la fẹẹ ṣe. A kan n woran ni. Ṣugbọn ipakọ ko gbọ ṣuti, ori ẹlẹgan lo bajẹ ni Akintọla n fi ọrọ naa ṣe, lojopjumọ lawọn ọmọ wọn n bu wa, gẹgẹ bi awọn oloṣelu wa asiko yii naa ni o. Akintọla gbagbọ pe ko sohun ti ẹnikẹni fẹẹ fi oun ṣe, ati pe ohun yoowu ti oun ba ṣe nigba naa, aṣegbe ni.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Kinni naa o tẹ wa lọrun rara, ṣugbọn ki la fẹẹ ṣe. A kan n woran ni. Ṣugbọn ipakọ ko gbọ ṣuti, ori ẹlẹgan lo bajẹ ni Akintọla n fi ọrọ naa ṣe, lojopjumọ lawọn ọmọ wọn n bu wa, gẹgẹ bi awọn oloṣelu wa asiko yii naa ni o. Akintọla gbagbọ pe ko sohun ti ẹnikẹni fẹẹ fi oun ṣe, ati pe ohun yoowu ti oun ba ṣe nigba naa, aṣegbe ni. Ko si ohun ti a le fi i ṣe loootọ, o ti gba gbogbo agbara lọwọ wa. Inu to n bi wa yii, a ti ro pe bi asiko ibo ba de, a maa fi ibo le e lọ ni, a ti leri pe ẹni yoowu ti Akintọla ba wa lẹyin ẹ, awa o ni i dibo fun un. A o mọ pe agbara Akintọla pọ to bẹẹ yẹn, gbogbo eto idibo naa ko ri bi a ṣe ro o si, awọn eeyan Akintọla lo wọle, ohun ti a si foju ri ko ṣee maa fẹnu sọ.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Ko si ohun ti a le fi i ṣe loootọ, o ti gba gbogbo agbara lọwọ wa. Inu to n bi wa yii, a ti ro pe bi asiko ibo ba de, a maa fi ibo le e lọ ni, a ti leri pe ẹni yoowu ti Akintọla ba wa lẹyin ẹ, awa o ni i dibo fun un. A o mọ pe agbara Akintọla pọ to bẹẹ yẹn, gbogbo eto idibo naa ko ri bi a ṣe ro o si, awọn eeyan Akintọla lo wọle, ohun ti a si foju ri ko ṣee maa fẹnu sọ. Ni 1964 yii, ẹ wo o, inu bi wa, ṣugbọn ko sohun ta a le ṣe. Awọn Sardauna ati Akintọla da ọlọpaa sigboro, ẹni it wọn ba si ri mu ninu wa, ẹwọn ni, nitori adaluru ni wọn n pe wa. 1965 lo ku ti a n reti, ibo awọn Akintọla gan-an niyẹn, ibo to fẹẹ fi wọle ẹẹkeji ni.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Ni 1964 yii, ẹ wo o, inu bi wa, ṣugbọn ko sohun ta a le ṣe. Awọn Sardauna ati Akintọla da ọlọpaa sigboro, ẹni it wọn ba si ri mu ninu wa, ẹwọn ni, nitori adaluru ni wọn n pe wa. 1965 lo ku ti a n reti, ibo awọn Akintọla gan-an niyẹn, ibo to fẹẹ fi wọle ẹẹkeji ni. Bi ibo ta a di lakọọkọ ṣe ri, bẹẹ ni ti 1965 yii naa ri, koda, ti 1965 ti mo n sọ yii tiẹ buru debii pe awọn ti o dije rara, orukọ ẹlomi-in n jade pe oun lo wọle. Awọn eeyan tiwa to dije ti wọn si wọle, orukọ wọn o jade ninu iwe awọn ti wọn ṣeto idibo. Nigba ta a dibo tan, ibinu wa waa le si, n la ba bẹrẹ iwọde pe eru ni eto idibo ti wọn ṣe, aa si fẹ Akintọla ni olori ijọba wa.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Bi ibo ta a di lakọọkọ ṣe ri, bẹẹ ni ti 1965 yii naa ri, koda, ti 1965 ti mo n sọ yii tiẹ buru debii pe awọn ti o dije rara, orukọ ẹlomi-in n jade pe oun lo wọle. Awọn eeyan tiwa to dije ti wọn si wọle, orukọ wọn o jade ninu iwe awọn ti wọn ṣeto idibo. Nigba ta a dibo tan, ibinu wa waa le si, n la ba bẹrẹ iwọde pe eru ni eto idibo ti wọn ṣe, aa si fẹ Akintọla ni olori ijọba wa. Iwọde la ṣe titi to fi di nnkan mi-in, iwọde yii la ṣe to fi di wahala nla gan-an. Nibi ti aya mi ti n ja fun ti eyi ti a n ṣe lọwọ yii niyi, nitori eyi ti mo n sọ yii ṣoju emi o. Ṣe ẹ ri i, nigba ti iwọde ba bẹrẹ, awọn eeyan ti ọrọ dun, awọn eeyan ti wọn mọ ohun to ṣẹlẹ gan-an, ti wọn si n fẹ ayipada ẹ, awọn ni wọn maa n ṣaaju, wọn si le fi ọjọ meji mẹta ṣe e ko too di pe kakuku gba ile ẹ jokoo, niwọnba igba ti wọn ba ti ri i tawọn ijọba ti n lakaka lati ṣe ohun ti wọn n beere fun. Iru ẹ lawa ṣe ni tiwa.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Iwọde la ṣe titi to fi di nnkan mi-in, iwọde yii la ṣe to fi di wahala nla gan-an. Nibi ti aya mi ti n ja fun ti eyi ti a n ṣe lọwọ yii niyi, nitori eyi ti mo n sọ yii ṣoju emi o. Ṣe ẹ ri i, nigba ti iwọde ba bẹrẹ, awọn eeyan ti ọrọ dun, awọn eeyan ti wọn mọ ohun to ṣẹlẹ gan-an, ti wọn si n fẹ ayipada ẹ, awọn ni wọn maa n ṣaaju, wọn si le fi ọjọ meji mẹta ṣe e ko too di pe kakuku gba ile ẹ jokoo, niwọnba igba ti wọn ba ti ri i tawọn ijọba ti n lakaka lati ṣe ohun ti wọn n beere fun. Iru ẹ lawa ṣe ni tiwa. Ṣugbọn ọrọ iwọde ki i bẹrẹ bẹẹ ko pari bẹẹ, paapaa to ba jẹ iwọde ti awọn oloṣẹlu. Ohun to kọkọ maa n ṣẹlẹ ni pe awọn onijangbọn naa aa jade, bo tilẹ jẹ ko si eyi to kan wọn pẹlu iwọde naa. Ṣugbọn tiwọn dara.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Ṣugbọn ọrọ iwọde ki i bẹrẹ bẹẹ ko pari bẹẹ, paapaa to ba jẹ iwọde ti awọn oloṣẹlu. Ohun to kọkọ maa n ṣẹlẹ ni pe awọn onijangbọn naa aa jade, bo tilẹ jẹ ko si eyi to kan wọn pẹlu iwọde naa. Ṣugbọn tiwọn dara. Awọn ti tiwọn buru lawọn ọdaran, awọn ọmọọta, ati awọn ti wọn wa niluu ti wọn o niṣẹ, ti wọn o si ri nnkan ṣe. Awọn yii lo buru ju, nitori bi iwọde gidi ba tan, iwọde tiwọn o ni i tan, awọn aa lo anfani naa lati jale, lati kole, ati lati fiya jẹ awọn oloṣẹlu ati ọlọla ti wọn ti mọ tẹlẹ, agaga awọn ti wọn ba sọ pe wọn o ba mẹkunnu ṣe, ti wọn o si n fun mekunnu ni nnkan. Bi wọn ti n kuro nile oloṣelu kan ni wọn aa maa lọ sile oloṣelu mi-in, tabi to jẹ bi wọn ti n kuro nile olowo kan ni wọn aa maa lọ sile olowo mi-in, ti wọn aa si maa ko wọn ni nnkan.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Awọn ti tiwọn buru lawọn ọdaran, awọn ọmọọta, ati awọn ti wọn wa niluu ti wọn o niṣẹ, ti wọn o si ri nnkan ṣe. Awọn yii lo buru ju, nitori bi iwọde gidi ba tan, iwọde tiwọn o ni i tan, awọn aa lo anfani naa lati jale, lati kole, ati lati fiya jẹ awọn oloṣẹlu ati ọlọla ti wọn ti mọ tẹlẹ, agaga awọn ti wọn ba sọ pe wọn o ba mẹkunnu ṣe, ti wọn o si n fun mekunnu ni nnkan. Bi wọn ti n kuro nile oloṣelu kan ni wọn aa maa lọ sile oloṣelu mi-in, tabi to jẹ bi wọn ti n kuro nile olowo kan ni wọn aa maa lọ sile olowo mi-in, ti wọn aa si maa ko wọn ni nnkan. Awọn naa ni wọn maa n pa awọn oloṣelu tabi olowo mi-in ti wọn ba ri. Bi awọn ti wọn ko niṣẹ lọwọ ba ṣe pọ ni adugbo kan to, bẹẹ lawọn janduku ọjọ naa yoo ṣe to. Bi awọn ọmọọta adugbo kan ba ti pọ to, bẹe lawọn ti wọn aa maa dana sunle ati dukia aa ṣe pọ to.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Awọn naa ni wọn maa n pa awọn oloṣelu tabi olowo mi-in ti wọn ba ri. Bi awọn ti wọn ko niṣẹ lọwọ ba ṣe pọ ni adugbo kan to, bẹẹ lawọn janduku ọjọ naa yoo ṣe to. Bi awọn ọmọọta adugbo kan ba ti pọ to, bẹe lawọn ti wọn aa maa dana sunle ati dukia aa ṣe pọ to. Bi idaamu, ikowojẹ ati iwa ibajẹ awọn oloṣelu ati olori ijọba ba ṣe pọ to, bẹẹ ni ibinu awọn ti wọn n yide yii yoo ṣe maa pọ si i, wọn aa si ṣe bẹẹ titi ti wọn aa fi ba nnkan jẹ kọja atunṣe. Ibo ti mo n sọ pe a di ni 1965 yii, lẹyin ti ibo ti di wahala tan, awọn ọmọọta gba gbogbo oju popo, wọn n da gbogbo mọto lọna, wọn n gbowo, wọn si n fiya jẹ ọlọpaa tabi oloṣẹlu ti wọn ba ri. Awa ti a bẹrẹ ija yii gan-an ti wa nile wa o, a ko si ninu awọn onijaadi yii rara.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Bi idaamu, ikowojẹ ati iwa ibajẹ awọn oloṣelu ati olori ijọba ba ṣe pọ to, bẹẹ ni ibinu awọn ti wọn n yide yii yoo ṣe maa pọ si i, wọn aa si ṣe bẹẹ titi ti wọn aa fi ba nnkan jẹ kọja atunṣe. Ibo ti mo n sọ pe a di ni 1965 yii, lẹyin ti ibo ti di wahala tan, awọn ọmọọta gba gbogbo oju popo, wọn n da gbogbo mọto lọna, wọn n gbowo, wọn si n fiya jẹ ọlọpaa tabi oloṣẹlu ti wọn ba ri. Awa ti a bẹrẹ ija yii gan-an ti wa nile wa o, a ko si ninu awọn onijaadi yii rara. Awọn mi-in ko lọ soju ọna, tabi titi kan, ojule si ojule lawọn n tọ kiri. Ile awọn oloṣelu ta a ti sọ fun wọn pe iwa wọn ko daa, tabi ta a ti pariwo pe wọn kowo jẹ, ni wọn n lọ. Oloṣelu ti eṣu ba ṣe, ti wọn jaja ri mu, wọn maa n da bẹntiroolu si wọn latori delẹ ni, wọn aa fi bẹntiroolu wẹ ẹ, nnkan ti wọn n pe ni wẹẹti-ẹ niyẹn.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Awọn mi-in ko lọ soju ọna, tabi titi kan, ojule si ojule lawọn n tọ kiri. Ile awọn oloṣelu ta a ti sọ fun wọn pe iwa wọn ko daa, tabi ta a ti pariwo pe wọn kowo jẹ, ni wọn n lọ. Oloṣelu ti eṣu ba ṣe, ti wọn jaja ri mu, wọn maa n da bẹntiroolu si wọn latori delẹ ni, wọn aa fi bẹntiroolu wẹ ẹ, nnkan ti wọn n pe ni wẹẹti-ẹ niyẹn. Bi wọn ba ti fi wẹ ẹ bayii, wọn aa ṣana si i ni. Tọhun yoo jona ku ni. Bi ogun wẹẹti-ẹ ṣe fẹju niyẹn.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Bi wọn ba ti fi wẹ ẹ bayii, wọn aa ṣana si i ni. Tọhun yoo jona ku ni. Bi ogun wẹẹti-ẹ ṣe fẹju niyẹn. Awa oloṣelu tinu bi ti wọle o, ṣugbọn awọn janduku, ọmọọta ati araalu ko wọle mọ, wọn ti sọ kinni naa di ounjẹ, wọn ti sọ ọ di iṣẹ oojọ: wọn ko roko, wọn ko yẹna mọ, ohun to ku ti wọn ṣe niyẹn. Paripari rẹ waa ni pe ko si ilu kan tabi ileto kan, bo ti wu ki ibẹ kere to ti ogun yii ko de ni ilẹ Yoruba, bẹẹ o ti kuro ni ogun awọn oloṣẹlu, nitori apa awọn oloṣelu paapaa ko ka a mọ, awọn ọdaran yii kan fi ọrọ Awolọwọ ati ti ọta ẹgbẹ Dẹmọ kẹwọ ni, awọn to ku to n ja ija yi, awọn ọmọọta atawọn ti wọn ko niṣẹ ati araalu ti inu to n bi wọn ju tiwa lọ lo ku nidii ẹ. Igba ti wọn o kuku ni iṣẹ gidi kan lọwọ tẹlẹ, ko jẹ ki ogun naa tan. Wọn ko ni ibi ti wọn n lọ, nibi ti wọn ba ti de ti wọn ri ounjẹ ni wọn ti n jẹun, ti wọn ba si ti jẹun tan, wọn aa tun ko si wahala wọn ni.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Awa oloṣelu tinu bi ti wọle o, ṣugbọn awọn janduku, ọmọọta ati araalu ko wọle mọ, wọn ti sọ kinni naa di ounjẹ, wọn ti sọ ọ di iṣẹ oojọ: wọn ko roko, wọn ko yẹna mọ, ohun to ku ti wọn ṣe niyẹn. Paripari rẹ waa ni pe ko si ilu kan tabi ileto kan, bo ti wu ki ibẹ kere to ti ogun yii ko de ni ilẹ Yoruba, bẹẹ o ti kuro ni ogun awọn oloṣẹlu, nitori apa awọn oloṣelu paapaa ko ka a mọ, awọn ọdaran yii kan fi ọrọ Awolọwọ ati ti ọta ẹgbẹ Dẹmọ kẹwọ ni, awọn to ku to n ja ija yi, awọn ọmọọta atawọn ti wọn ko niṣẹ ati araalu ti inu to n bi wọn ju tiwa lọ lo ku nidii ẹ. Igba ti wọn o kuku ni iṣẹ gidi kan lọwọ tẹlẹ, ko jẹ ki ogun naa tan. Wọn ko ni ibi ti wọn n lọ, nibi ti wọn ba ti de ti wọn ri ounjẹ ni wọn ti n jẹun, ti wọn ba si ti jẹun tan, wọn aa tun ko si wahala wọn ni. Bi wọn ṣe ṣe ti oṣu kin-in-ni pari, ti oṣu keji tẹle e niyẹn. Ki i ṣe pe awọn ọlọpaa o gbiyanju, wọn ṣe titi apa wọn ko ka a ni. Bi araalu tabi awọn janduku ba gba igboro, ki i ṣe awọn ọlọpaa lo le le wọn wọle.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Bi wọn ṣe ṣe ti oṣu kin-in-ni pari, ti oṣu keji tẹle e niyẹn. Ki i ṣe pe awọn ọlọpaa o gbiyanju, wọn ṣe titi apa wọn ko ka a ni. Bi araalu tabi awọn janduku ba gba igboro, ki i ṣe awọn ọlọpaa lo le le wọn wọle. Bo ṣe ri ni 1965 yii ree, wahala naa si ni wọn fa titi ti awọn ṣọja fi fibinu gbajọba lẹyin oṣu kẹta ti wọn ti n dana sunle, ti wọn n dana sun awọn eeyan, ti ohun ti ọpọlọpọ awọn oloṣelu wa fi eru ko jọ ti jona loju wọn. Bi awọn ṣọja ti gbajọba ni ọrọ tun dija laarin awọn naa, nitori ogun ẹleyamẹya ti awọn onibajẹ oloṣelu ti da silẹ, ija to si ṣẹlẹ laarin awọn ṣọja yii ko pari, ogun abẹle lo da nitori wọn fẹẹ fi agbara han ara wọn. Bii miliọnu meji ọmọ Naijiria lo ku si ogun ti wọn fi ọdun mẹta ja yii, bi iru ẹ ba si ṣẹlẹ lasiko yii, iye miliọnu eeyan to maa ba kinni naa lọ, afi ki Ọlọrun ma jẹ ka ri i. Bẹẹ ilu ko fara rọ, gbogbo ohun to ṣẹlẹ ni 1964 si 1965, to ṣoju awa yii, naa lo tun n ṣẹlẹ yii o. Awọn oloṣelu ni wọn maa n da a silẹ, paapaa awọn oloṣelu ti wọn ba gbabọde fun Yoruba, lọdọ wọn ni kinni naa ti n bẹrẹ ko too di ohun to kari ilu yikayika.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

Bo ṣe ri ni 1965 yii ree, wahala naa si ni wọn fa titi ti awọn ṣọja fi fibinu gbajọba lẹyin oṣu kẹta ti wọn ti n dana sunle, ti wọn n dana sun awọn eeyan, ti ohun ti ọpọlọpọ awọn oloṣelu wa fi eru ko jọ ti jona loju wọn. Bi awọn ṣọja ti gbajọba ni ọrọ tun dija laarin awọn naa, nitori ogun ẹleyamẹya ti awọn onibajẹ oloṣelu ti da silẹ, ija to si ṣẹlẹ laarin awọn ṣọja yii ko pari, ogun abẹle lo da nitori wọn fẹẹ fi agbara han ara wọn. Bii miliọnu meji ọmọ Naijiria lo ku si ogun ti wọn fi ọdun mẹta ja yii, bi iru ẹ ba si ṣẹlẹ lasiko yii, iye miliọnu eeyan to maa ba kinni naa lọ, afi ki Ọlọrun ma jẹ ka ri i. Bẹẹ ilu ko fara rọ, gbogbo ohun to ṣẹlẹ ni 1964 si 1965, to ṣoju awa yii, naa lo tun n ṣẹlẹ yii o. Awọn oloṣelu ni wọn maa n da a silẹ, paapaa awọn oloṣelu ti wọn ba gbabọde fun Yoruba, lọdọ wọn ni kinni naa ti n bẹrẹ ko too di ohun to kari ilu yikayika. O ti tun n bẹrẹ bayii o. Ki Ọlọrun ma jẹ ki awa ọmọ Naijiria tun foju wina ogun. Mo tun n fi asiko ti mo ni yii kilọ fawọn oloṣelu Yoruba ki wọn ṣọra wọn, igbẹyin rogbodiyan tabi ijaagboro ki i daa fun wọn o, gbogbo ohun ti wọn ba ko jọ ni yoo bajẹ pata loju wọn.


Bi irọ ba lọ logun ọdun… (2)

O ti tun n bẹrẹ bayii o. Ki Ọlọrun ma jẹ ki awa ọmọ Naijiria tun foju wina ogun. Mo tun n fi asiko ti mo ni yii kilọ fawọn oloṣelu Yoruba ki wọn ṣọra wọn, igbẹyin rogbodiyan tabi ijaagboro ki i daa fun wọn o, gbogbo ohun ti wọn ba ko jọ ni yoo bajẹ pata loju wọn.


Tinubu loun faramọ bi Sanwo-Olu ṣe fagile owo ifẹyinti awọn gomina Eko

Aderounmu Kazeem Bi gomina ipinlẹ Eko, Ọgbẹni Babajide Sanwo-Olu, ṣe fopin si sisan owo oṣu fawọn gomina to ti kuro nipo l’Ekoo, Aṣiwaju Bọla Tinubu ti sọ pe igbesẹ to dara ni, bẹẹ lo dun mọ oun ninu daadaa. Tinubu, lori ikanni abẹyẹfo ẹ, sọ pe igbesẹ akin ni gomina naa gbe, bẹẹ loun fọwọ si i daadaa, ati pe yoo jẹ ohun idunnu ti gbogbo ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ba le gbaruku ti Babajide Sanwo-Olu, lori igbesẹ tuntun yii. Ti ẹ o ba gbagbe, lọdun 2007 ti Bọla Tinubu pari saa keji ẹ gẹgẹ bii gomina l’Ekoo lo buwọ lu iwe abadofin kan, eyi ti yoo maa fun awọn gomina ti wọn ba ti n kuro nipo apaṣẹ l’Ekoo lanfaani nla lati maa gba owo rẹpẹtẹ lọdun. Lara ohun ti wọn yoo tun lanfaani si ni mọtọ tuntun mẹfa lọdun mẹta-mẹta, bẹẹ ni wọn yoo tun kọ ile awoṣifila fun gomina bẹẹ nibi to ba wu u l’Ekoo ati l’Abuja. Ọlọpaa yoo wa ti a maa ṣọ wọn, awọn oṣiṣẹ naa yoo tun wa ti wọn a maa ṣiṣẹ nile wọn, ijọba Eko ni yoo si maa sanwo naa. Eyi ati ọpọ anfaani ni Tinubu bu ọwọ lu, bẹẹ lo si ti wa latigba yẹn.


Lara ohun ti wọn yoo tun lanfaani si ni mọtọ tuntun mẹfa lọdun mẹta-mẹta, bẹẹ ni wọn yoo tun kọ ile awoṣifila fun gomina bẹẹ nibi to ba wu u l’Ekoo ati l’Abuja. Ọlọpaa yoo wa ti a maa ṣọ wọn, awọn oṣiṣẹ naa yoo tun wa ti wọn a maa ṣiṣẹ nile wọn, ijọba Eko ni yoo si maa sanwo naa. Eyi ati ọpọ anfaani ni Tinubu bu ọwọ lu, bẹẹ lo si ti wa latigba yẹn. Ofin ti Tinubu ṣe yii ni Babajide Sanwo-Olu sọ pe o-to-gẹẹ, ko yẹ ki awọn to ba ti kuro nipo tun maa gba aduru owo bẹẹ lapo ijọba Eko, paapaa niru asiko yii tawọn janduku ti ba nnkan rẹpẹtẹ jẹ l’Ekoo, bẹẹ nipinlẹ ọhun nilo owo rẹpẹte fun atunṣe ọpọ nnkan.


Ofin ti Tinubu ṣe yii ni Babajide Sanwo-Olu sọ pe o-to-gẹẹ, ko yẹ ki awọn to ba ti kuro nipo tun maa gba aduru owo bẹẹ lapo ijọba Eko, paapaa niru asiko yii tawọn janduku ti ba nnkan rẹpẹtẹ jẹ l’Ekoo, bẹẹ nipinlẹ ọhun nilo owo rẹpẹte fun atunṣe ọpọ nnkan.


Nitori SARS, wọn wọ Fẹmi Falana lọ sile-ẹjọ agbaye

Aderounmu Kazeem Ẹgbẹ kan ti wọn lawọn n fẹ daadaa fun Naijiria ti wọ Amofin agba nni, Fẹmi Falana, lọ sile-ẹjọ to n gbẹjọ iwa ọdaran lagbaye (ICC) lori ẹsun wi pe o n ṣatilẹyin fawọn ọdọ to ṣewọde tako SARS. Orukọ ẹgbẹ to kọwe afisun nipa Falana, sile ẹjọ agbaye ọhun ni Make Nigeria Better Initiative (MNBI), ohun ti wọn lawọn duro fun gẹgẹ bi oruko wọn ni bi Naijiria yoo ṣe dara. Ninu iwe ifisun ti agbẹjọro ẹgbẹ naa, Joseph Nwaegbu, kọ lorukọ ẹgbẹ ọhun si ile-ẹjọ giga agbaye lọjọ kẹrin, oṣu kọkanla, ọdun yii ni wọn ti ṣapejuwe ipa ti Falana ko ṣaaju iwọde ọhun, wọn ni o yẹ ki aye ri i gẹgẹ bi iwa ọdaran, to si yẹ ko jiya ẹ labẹ ofin. Wọn ni niṣe ni Falana n pin awọn iroyin irọ kiri nipa ijọba, eyi to tubọ mu wahala ọhun fẹju gan-an. Ọgbẹni Mark Dillion, olori awọn to wa lẹka iroyin kọọtu agbaye ọhun, sọ pe loootọ ni iwe ifisun ọhun ti tẹ awọn lọwọ, bẹẹ lo ti wa ninu akọsilẹ, ti igbesẹ to yẹ yoo si waye lori ifisun wọn.


Ija Nnamdi Azikiwe pẹlu ajọ FEDECO to nṣeto ibo lọdun 1979 (2)

Ohun ti ọrọ owo-ori awọn ti wọn fẹẹ du ipo aarẹ lasiko idibo ọdun 1979 yẹn da silẹ, nnkan rẹpẹtẹ ma ni o. Diẹ lo ku ki ọrọ naa da ọpọlọpọ eto ti wọn ti ṣe silẹ fun idibo ọhun ru pata. Nnamdi Azikiwe, baba to fẹẹ du ipo naa lorukọ ẹgbẹ NPP (Nigerian People’s Party), ni ọrọ naa kan ju, nitori oun lo gbe ọrọ naa lori ju lọ. Oun ni ajọ to n ṣeto idibo sọ pe ko sanwo ori, ṣugbọn ti oun ni oun san owo-ori toun daadaa. O ni irọ ni alaga FEDECO, iyẹn Oloye Micahel Ani, pa mọ oun, pe o jọ pe ọkunrin naa ti ni ẹni kan lọkan to fẹ ko du ipo aarẹ, ko si wọle ni. N lọrọ naa ba dija, Ani ni ki eeyan ma sọ iru ọrọ bẹẹ yẹn soun mọ, paapaa nigba to ba tiẹ jẹ gbangba lo ti n sọ ọ, ti awọn oniroyin lorigun mẹrẹẹrin agbaye si pe jọ. Ṣe ohun ti Azikiwe si ṣe niyẹn loootọ, o ko awọn oniroyin aye jọ nibi to ti n ya Ani ati FEDECO balẹ bii agbado ni.


O ni irọ ni alaga FEDECO, iyẹn Oloye Micahel Ani, pa mọ oun, pe o jọ pe ọkunrin naa ti ni ẹni kan lọkan to fẹ ko du ipo aarẹ, ko si wọle ni. N lọrọ naa ba dija, Ani ni ki eeyan ma sọ iru ọrọ bẹẹ yẹn soun mọ, paapaa nigba to ba tiẹ jẹ gbangba lo ti n sọ ọ, ti awọn oniroyin lorigun mẹrẹẹrin agbaye si pe jọ. Ṣe ohun ti Azikiwe si ṣe niyẹn loootọ, o ko awọn oniroyin aye jọ nibi to ti n ya Ani ati FEDECO balẹ bii agbado ni. Nibi to ti n sọrọ yii paapaa, Azikiwe tahun si Ọbafẹmi Awolọwọ to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ UPN (Unity Party of Nigeria), o ni nigba ti Ani ati FEDECO ẹ n pariwo, ki wọn sọ iye ti Awolọwọ san gẹgẹ bii owo-ori ẹ, ki gbogbo aye ba awọn gbọ ọ. Ọrọ yii ka awọn ẹgbẹ UPN lara, wọn ni ewo ni Azikiwe fi onija silẹ to gba alapẹpẹ mu si, ko ma mẹnu ba oludije ẹgbẹ tawọn o, nitori awọn ko ṣetan lati da si ija laarin Azikiwe ati FEDECO, awọn ni wọn jọ mọ ohun ti wọn gba lọwọ ara wọn, ohun yoowu ti wọn ba si jọ da pọ, awọn naa ni ki wọn jọ yanju ẹ. Ṣugbọn UPN ko duro bẹẹ, nitori olootu eto iwadii ati ipolongo wọn, Ebenezer Babatopẹ jade, o si ko iwe owo-ori gbogbo ti Awolọwọ san laarin ọdun mẹta sita. O ni ki gbogbo aye wo iye ti Awolọwọ san ati risiiti to gba, ki wọn le mọ pe ẹni ti ipo aṣaaju tọ si ni UPN fa kalẹ. Ninu iwe yii lo ti han pe ni ọdun 1976 si 1977, iye ere ti Awolọwọ jẹ lori gbogbo iṣẹ to ṣe jẹ ẹgbẹrun lọna mọkandin ni igba naira (N199,811), owo-ori to si san lọdun naa pẹlu risiiti ẹ jẹ ẹgbẹrun mẹrinlelogoji naira ataabọ (N44,505).


Nibi to ti n sọrọ yii paapaa, Azikiwe tahun si Ọbafẹmi Awolọwọ to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ UPN (Unity Party of Nigeria), o ni nigba ti Ani ati FEDECO ẹ n pariwo, ki wọn sọ iye ti Awolọwọ san gẹgẹ bii owo-ori ẹ, ki gbogbo aye ba awọn gbọ ọ. Ọrọ yii ka awọn ẹgbẹ UPN lara, wọn ni ewo ni Azikiwe fi onija silẹ to gba alapẹpẹ mu si, ko ma mẹnu ba oludije ẹgbẹ tawọn o, nitori awọn ko ṣetan lati da si ija laarin Azikiwe ati FEDECO, awọn ni wọn jọ mọ ohun ti wọn gba lọwọ ara wọn, ohun yoowu ti wọn ba si jọ da pọ, awọn naa ni ki wọn jọ yanju ẹ. Ṣugbọn UPN ko duro bẹẹ, nitori olootu eto iwadii ati ipolongo wọn, Ebenezer Babatopẹ jade, o si ko iwe owo-ori gbogbo ti Awolọwọ san laarin ọdun mẹta sita. O ni ki gbogbo aye wo iye ti Awolọwọ san ati risiiti to gba, ki wọn le mọ pe ẹni ti ipo aṣaaju tọ si ni UPN fa kalẹ. Ninu iwe yii lo ti han pe ni ọdun 1976 si 1977, iye ere ti Awolọwọ jẹ lori gbogbo iṣẹ to ṣe jẹ ẹgbẹrun lọna mọkandin ni igba naira (N199,811), owo-ori to si san lọdun naa pẹlu risiiti ẹ jẹ ẹgbẹrun mẹrinlelogoji naira ataabọ (N44,505). Ni ti ọdun 1977 si 1978, Awolọwọ jere lẹnu awọn iṣẹ to ṣe, ere to si jẹ jẹ ẹgbẹrun lọna mẹtadinlọgọsan-an naira (N177,884). Ninu ere to san yii lo ti san owo-ori ẹgbẹrun mejilelọgọrun-un (N102,327), owo naa si bọ si apo ijọba. Ni 1978 si 1979, Awolọwọ ṣe owo, o si jere, apapọ ere to jẹ si jẹ ẹgbẹrun lọna ọrinlelọọọdunrun din mẹrin (376,326), owo-ori to si san lori eleyii jẹ ẹrindinlọgbọn-le-nigba (N226,730) naira.


Ni ti ọdun 1977 si 1978, Awolọwọ jere lẹnu awọn iṣẹ to ṣe, ere to si jẹ jẹ ẹgbẹrun lọna mẹtadinlọgọsan-an naira (N177,884). Ninu ere to san yii lo ti san owo-ori ẹgbẹrun mejilelọgọrun-un (N102,327), owo naa si bọ si apo ijọba. Ni 1978 si 1979, Awolọwọ ṣe owo, o si jere, apapọ ere to jẹ si jẹ ẹgbẹrun lọna ọrinlelọọọdunrun din mẹrin (376,326), owo-ori to si san lori eleyii jẹ ẹrindinlọgbọn-le-nigba (N226,730) naira. Ni gbogbo igba ti Awolọwọ n san awọn owo-ori yii, eto oṣelu ko ti i bẹrẹ, wọn ko si ti i sọ pe wọn yoo beere owo-ori lọwọ awọn to ba fẹẹ du ipo kankan. Oun kan ṣe tirẹ ni. Ohun ti wọn n beere lọwọ Azikiwe naa ree, nibi si ni ọrọ ti dija.


Ni gbogbo igba ti Awolọwọ n san awọn owo-ori yii, eto oṣelu ko ti i bẹrẹ, wọn ko si ti i sọ pe wọn yoo beere owo-ori lọwọ awọn to ba fẹẹ du ipo kankan. Oun kan ṣe tirẹ ni. Ohun ti wọn n beere lọwọ Azikiwe naa ree, nibi si ni ọrọ ti dija. Azikiwe ni oun san owo-ori ni 1976 si 1977, FEDECO ni ko san owo-ori kankan, pe risiiti to mu wa, lasiko ti eto idibo ti bẹrẹ, lasiko naa lo ṣẹṣẹ lọọ sare san awọn owo-ori to jẹ lati bii ọdun mẹta sẹyin, ohun ti FEDECO si n tori ẹ binu ree, ti wọn ni Azikiwe lu ofin idibo. Ọkunrin oloṣelu NPP naa ko mọ pe awọn ọmọlẹyin Awolọwọ yoo sare ko gbogbo owo ti baba naa ti fi ọdun mẹta san jade bẹẹ lai ṣẹṣẹ maa rojọ, eleyii si mu itiju ba a, nitori ọrọ naa di ariwo pe ti Awolọwọ ba fi le san owo-ori rẹ bayii, ki lo le mu Azikiwe to jẹ aarẹ Naijiria nigba kan ma san owo-ori tirẹ, abi oun naa ko jere nidii iṣẹ to n ṣe ni. Ki i ṣe Azikiwe ni iwe owo ti Awolọwọ sare ko jade yii bi ninu, awọn oloṣelu ẹgbẹ wọn mi-in naa tun fara ya, agaga ẹgbẹ PRP.


Azikiwe ni oun san owo-ori ni 1976 si 1977, FEDECO ni ko san owo-ori kankan, pe risiiti to mu wa, lasiko ti eto idibo ti bẹrẹ, lasiko naa lo ṣẹṣẹ lọọ sare san awọn owo-ori to jẹ lati bii ọdun mẹta sẹyin, ohun ti FEDECO si n tori ẹ binu ree, ti wọn ni Azikiwe lu ofin idibo. Ọkunrin oloṣelu NPP naa ko mọ pe awọn ọmọlẹyin Awolọwọ yoo sare ko gbogbo owo ti baba naa ti fi ọdun mẹta san jade bẹẹ lai ṣẹṣẹ maa rojọ, eleyii si mu itiju ba a, nitori ọrọ naa di ariwo pe ti Awolọwọ ba fi le san owo-ori rẹ bayii, ki lo le mu Azikiwe to jẹ aarẹ Naijiria nigba kan ma san owo-ori tirẹ, abi oun naa ko jere nidii iṣẹ to n ṣe ni. Ki i ṣe Azikiwe ni iwe owo ti Awolọwọ sare ko jade yii bi ninu, awọn oloṣelu ẹgbẹ wọn mi-in naa tun fara ya, agaga ẹgbẹ PRP. Bi wọn ti kọwe si Azikiwe ni wọn kọwe si Aminu Kano pe oun naa ko san owo-ori ẹ, ṣugbọn kia ni Aminu Kano ti jade pe oun ko ṣiṣẹ kan ti oun fi le ri owo-ori san. Ṣugbọn nigba ti ọrọ di ariwo, ti awọn eeyan bẹrẹ si i sọ pe kin ni ẹni ti ko ni iṣẹ kan to n ṣe n wa nipo aarẹ, ati pe ẹni ti ko fi ọwọ ara rẹ pawo, ko ṣe iṣẹ aje, bawo ni yoo ṣe mọ ọna lati fi nawo araalu. Nigba ti ọrọ n lọ bayii, ti ẹnu ti bẹrẹ si i kun Aminu Kano ati ẹgbẹ PRP (People’s Redemption Party) rẹ pe alainikan-an-ṣe ni wọn, awọn eeyan naa yi ọrọ pada, wọn ni ki i ṣe bẹẹ, Aminu Kano san awọn owo-ori kan, FEDECO ni ko ṣalaye daadaa iru owo-ori ti wọn n fẹ.


Bi wọn ti kọwe si Azikiwe ni wọn kọwe si Aminu Kano pe oun naa ko san owo-ori ẹ, ṣugbọn kia ni Aminu Kano ti jade pe oun ko ṣiṣẹ kan ti oun fi le ri owo-ori san. Ṣugbọn nigba ti ọrọ di ariwo, ti awọn eeyan bẹrẹ si i sọ pe kin ni ẹni ti ko ni iṣẹ kan to n ṣe n wa nipo aarẹ, ati pe ẹni ti ko fi ọwọ ara rẹ pawo, ko ṣe iṣẹ aje, bawo ni yoo ṣe mọ ọna lati fi nawo araalu. Nigba ti ọrọ n lọ bayii, ti ẹnu ti bẹrẹ si i kun Aminu Kano ati ẹgbẹ PRP (People’s Redemption Party) rẹ pe alainikan-an-ṣe ni wọn, awọn eeyan naa yi ọrọ pada, wọn ni ki i ṣe bẹẹ, Aminu Kano san awọn owo-ori kan, FEDECO ni ko ṣalaye daadaa iru owo-ori ti wọn n fẹ. Sam Ikoku to fẹẹ du ipo igbakeji aarẹ ẹgbẹ yii ni olori FEDECO, Michael Ani, ni ko ṣalaye to, nitori bẹẹ, niṣe lo yẹ ki ọkunrin naa kọwe fi ipo rẹ silẹ, ko risain, ko lọọ wa iṣẹ mi-in ṣe. Ẹnu ọrọ yii ni wọn wa ti Awolọwọ fi kọwe owo-ori ti oun san jade. Ni inu ba bi wọn.


Sam Ikoku to fẹẹ du ipo igbakeji aarẹ ẹgbẹ yii ni olori FEDECO, Michael Ani, ni ko ṣalaye to, nitori bẹẹ, niṣe lo yẹ ki ọkunrin naa kọwe fi ipo rẹ silẹ, ko risain, ko lọọ wa iṣẹ mi-in ṣe. Ẹnu ọrọ yii ni wọn wa ti Awolọwọ fi kọwe owo-ori ti oun san jade. Ni inu ba bi wọn. Inu bi ẹgbẹ PRP. Ni akọwe ipolongo ẹgbẹ wọn ba jade o, iyẹn ọkunrin kan ti wọn n pe ni Uche Chukwumerije, o ni awọn ti ri gbogbo owo-ori ti Awolọwọ san, awọn si ti ri risiiti ẹ, awọn ti wo o pe loootọ lo sanwo, ṣugbọn ko ṣe alaye iṣẹ ti o n ṣe to fi ri iru owo to to bẹẹ, bo ba jẹ iṣẹ lọọya yii naa lo n ṣe, afi ko to orukọ awọn onibaara rẹ ti wọn n gbe ẹjọ fun un jade, igba yẹn leeyan too le mọ ibi ti owo nla bayii ti wa. Chukwumerije ni ohun to han ninu owo rẹpẹtẹ ti Awolọwọ n pa wọle lọdọọdun yii ni pe o ṣee ṣe ko jẹ baba naa n ṣiṣẹ fun awọn eeyan tabi ijọba orilẹ-ede kan ni, awọn ni wọn si n ko owo to to bayii kalẹ, nitori bi ilu ṣe le to yii, o ṣoro ki ẹni kan to maa pa iru owo ti Awolọwọ n pa. Nigba ti awọn PRP naa ti jade lati bẹrẹ si i ta ko FEDECO ati ọga wọn yii, o jọ pe Azikiwe ti gba agbara kun agbara ni, nigba to si di ọjọ keje, oṣu karun-un, ni 1979, baba naa gba ile-ẹjọ lọ ni Anambra.


Inu bi ẹgbẹ PRP. Ni akọwe ipolongo ẹgbẹ wọn ba jade o, iyẹn ọkunrin kan ti wọn n pe ni Uche Chukwumerije, o ni awọn ti ri gbogbo owo-ori ti Awolọwọ san, awọn si ti ri risiiti ẹ, awọn ti wo o pe loootọ lo sanwo, ṣugbọn ko ṣe alaye iṣẹ ti o n ṣe to fi ri iru owo to to bẹẹ, bo ba jẹ iṣẹ lọọya yii naa lo n ṣe, afi ko to orukọ awọn onibaara rẹ ti wọn n gbe ẹjọ fun un jade, igba yẹn leeyan too le mọ ibi ti owo nla bayii ti wa. Chukwumerije ni ohun to han ninu owo rẹpẹtẹ ti Awolọwọ n pa wọle lọdọọdun yii ni pe o ṣee ṣe ko jẹ baba naa n ṣiṣẹ fun awọn eeyan tabi ijọba orilẹ-ede kan ni, awọn ni wọn si n ko owo to to bayii kalẹ, nitori bi ilu ṣe le to yii, o ṣoro ki ẹni kan to maa pa iru owo ti Awolọwọ n pa. Nigba ti awọn PRP naa ti jade lati bẹrẹ si i ta ko FEDECO ati ọga wọn yii, o jọ pe Azikiwe ti gba agbara kun agbara ni, nigba to si di ọjọ keje, oṣu karun-un, ni 1979, baba naa gba ile-ẹjọ lọ ni Anambra. O ni ki ile-ẹjọ ba oun yẹ ọrọ oun wo, ki wọn si fọwọ si i pe oun san owo-ori, ki wọn si paṣẹ fun FEDECO ki wọn ma yọ orukọ oun danu, tabi ki wọn ma ba oun lorukọ jẹ pe oun ko san owo to yẹ ki oun san. Ajọ to n ṣeto idibo, ati olotuu eto idajọ ilẹ wa ni Azikiwe pe lẹjọ yii, ile-ẹjọ giga niluu Enugu to wa ni ipinlẹ Anambra nigba naa lo si wọ wọn lọ. O ni ni ibi tọrọ de duro bayii, oun ko ni agbojule kan bayii ju ile-ẹjọ lọ, pe oun mọ pe ile-ẹjọ nikan lo ku to le gba oun lati ba oun tun orukọ oun ti awọn FEDECO fẹẹ ba jẹ ṣe, awọn naa ni wọn si le paṣẹ fun FEDECO ko ma ja oun kulẹ lori idibo to n bọ, ko ma fiya jẹ awọn ọmọ Naijiria ati awọn to fẹran oun.


O ni ki ile-ẹjọ ba oun yẹ ọrọ oun wo, ki wọn si fọwọ si i pe oun san owo-ori, ki wọn si paṣẹ fun FEDECO ki wọn ma yọ orukọ oun danu, tabi ki wọn ma ba oun lorukọ jẹ pe oun ko san owo to yẹ ki oun san. Ajọ to n ṣeto idibo, ati olotuu eto idajọ ilẹ wa ni Azikiwe pe lẹjọ yii, ile-ẹjọ giga niluu Enugu to wa ni ipinlẹ Anambra nigba naa lo si wọ wọn lọ. O ni ni ibi tọrọ de duro bayii, oun ko ni agbojule kan bayii ju ile-ẹjọ lọ, pe oun mọ pe ile-ẹjọ nikan lo ku to le gba oun lati ba oun tun orukọ oun ti awọn FEDECO fẹẹ ba jẹ ṣe, awọn naa ni wọn si le paṣẹ fun FEDECO ko ma ja oun kulẹ lori idibo to n bọ, ko ma fiya jẹ awọn ọmọ Naijiria ati awọn to fẹran oun. O ni oun sanwo ori, oun si ti ṣetan lati ko risiiti gbogbo siwaju adajọ, nitori oun ko mọ idi ti FEDECO fi da oun ya sọtọ, ti wọn n fẹẹ doju ti oun ni gbangba. Nigba ti wọn pe ẹjọ naa, kia lọkunrin kan ti fo dide, Jaja Wachukwu lorukọ ẹ, oun ni minisita ọrọ ilẹ okeere lasiko ijọba alagbada ti wọn ṣe ni 1959 si 1965. Ọkunrin naa loun ni agbejọro Azikiwe, oun ti ko gbogbo iwe-ẹri tile-ẹjọ nilo wa, nitori bẹẹ, oun ko fẹ ki ẹjọ naa falẹ rara, bi wọn ba fẹẹ bẹrẹ ẹjọ ohun bayii bayii, oun ti ṣetan, nitori awọn ko fẹ ki ẹjọ naa da iṣeto idibo duro rara, oun fẹ ki ile-ẹjọ tete yanju ohun gbogbo.


O ni oun sanwo ori, oun si ti ṣetan lati ko risiiti gbogbo siwaju adajọ, nitori oun ko mọ idi ti FEDECO fi da oun ya sọtọ, ti wọn n fẹẹ doju ti oun ni gbangba. Nigba ti wọn pe ẹjọ naa, kia lọkunrin kan ti fo dide, Jaja Wachukwu lorukọ ẹ, oun ni minisita ọrọ ilẹ okeere lasiko ijọba alagbada ti wọn ṣe ni 1959 si 1965. Ọkunrin naa loun ni agbejọro Azikiwe, oun ti ko gbogbo iwe-ẹri tile-ẹjọ nilo wa, nitori bẹẹ, oun ko fẹ ki ẹjọ naa falẹ rara, bi wọn ba fẹẹ bẹrẹ ẹjọ ohun bayii bayii, oun ti ṣetan, nitori awọn ko fẹ ki ẹjọ naa da iṣeto idibo duro rara, oun fẹ ki ile-ẹjọ tete yanju ohun gbogbo. S. A. Ọjọmọ naa dide, o ni FEDECO loun tori ẹ wa, bẹẹ si ni S. C. Unigwe ni lati ọdọ olootu eto idajọ ilẹ wa loun ti wa, lori ọrọ Azikiwe yii naa si ni. N lariyanjiyan ba bẹrẹ niwaju adajọ, Adajọ Emmanuel Araka, adajọ agba ipinlẹ Anambra. Bi Wachukwu ṣe n fẹ ki wọn tete gbọ ẹjọ naa kiakia nitori o mọ pe bi ẹjọ naa ba wọ inu oṣu kẹfa, wọn le yọ Azikiwe danu ninu awọn ti yoo dije du ipo aarẹ, bẹẹ lawọn agbẹjọrọ FEDECO ati tijọba n sọ pe awọn ko le sare ṣiṣẹ naa bẹẹ, afi ki awọn ni to oṣu kan gbako lati fi ṣe e. Wachukwu pariwo, o ni ki adajọ ma gba iru ẹ laaye, nitori o jọ pe awọn kan ti dide lati gbegi dina fun onibaara toun ni.


S. A. Ọjọmọ naa dide, o ni FEDECO loun tori ẹ wa, bẹẹ si ni S. C. Unigwe ni lati ọdọ olootu eto idajọ ilẹ wa loun ti wa, lori ọrọ Azikiwe yii naa si ni. N lariyanjiyan ba bẹrẹ niwaju adajọ, Adajọ Emmanuel Araka, adajọ agba ipinlẹ Anambra. Bi Wachukwu ṣe n fẹ ki wọn tete gbọ ẹjọ naa kiakia nitori o mọ pe bi ẹjọ naa ba wọ inu oṣu kẹfa, wọn le yọ Azikiwe danu ninu awọn ti yoo dije du ipo aarẹ, bẹẹ lawọn agbẹjọrọ FEDECO ati tijọba n sọ pe awọn ko le sare ṣiṣẹ naa bẹẹ, afi ki awọn ni to oṣu kan gbako lati fi ṣe e. Wachukwu pariwo, o ni ki adajọ ma gba iru ẹ laaye, nitori o jọ pe awọn kan ti dide lati gbegi dina fun onibaara toun ni. Abi ewo ni ka fi ẹjọ si odidi oṣu kan ninu eto ti ko pe oṣu mọ. Ọjọmọ ni ọrẹ oun kan n laagun ni o, nitori bo ti ri oun yii, lati Eko loun ti n wa, ẹronpileeni loun si n wọ, bẹẹ ni ki oun too le ko awọn iwe ẹjọ yii jọ, ọpọ ibi loun gbọdọ de laarin Naijiria, ko si si bi ko ṣe ni i gba oun loṣu kan. Adajọ Araka wa ni ọrọ to wa nilẹ yii ko gba suẹsuẹ, oun ko fẹ ohun ti yoo di ondupo aarẹ kankan lọwọ, lo ba fi ẹjọ si ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu, o loun yoo bẹrẹ ẹjọ oun. Lawọn lọọya mẹtẹẹta ba pariwo ni kootu, ladajọ ba dide, lẹyin naa ni awọn lọọya yii ba ara wọn tẹ, ti wọn si sọrọ lori bi ẹjọ naa ko ṣe ni i ni ẹnikankan wọn lara.


Abi ewo ni ka fi ẹjọ si odidi oṣu kan ninu eto ti ko pe oṣu mọ. Ọjọmọ ni ọrẹ oun kan n laagun ni o, nitori bo ti ri oun yii, lati Eko loun ti n wa, ẹronpileeni loun si n wọ, bẹẹ ni ki oun too le ko awọn iwe ẹjọ yii jọ, ọpọ ibi loun gbọdọ de laarin Naijiria, ko si si bi ko ṣe ni i gba oun loṣu kan. Adajọ Araka wa ni ọrọ to wa nilẹ yii ko gba suẹsuẹ, oun ko fẹ ohun ti yoo di ondupo aarẹ kankan lọwọ, lo ba fi ẹjọ si ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu, o loun yoo bẹrẹ ẹjọ oun. Lawọn lọọya mẹtẹẹta ba pariwo ni kootu, ladajọ ba dide, lẹyin naa ni awọn lọọya yii ba ara wọn tẹ, ti wọn si sọrọ lori bi ẹjọ naa ko ṣe ni i ni ẹnikankan wọn lara. Ṣugbọn ko too di ọjọ kẹẹẹdogun yii, ọtọ ni ẹjọ ti olupẹjọ agba ni Naijiria, O. A. Ṣoẹtan, gbe jade si ati lọọya atawọn adajọ. Ṣoẹtan ti pe ẹjọ mi-in, ẹjọ to si pe ni pe ile-ẹjọ ti wọn gbe ẹjọ yii wa ko lẹtọọ lati gbọ ẹjọ kankan to jẹ ti ọrọ idibo, nitori ofin ologun to gbe FEDECO dide ko faaye ẹjọ pipe kan silẹ, nitori bẹẹ, o ni ki Adajọ Araka da ara rẹ lẹjọ pe ile-ẹjọ oun ko lagbara ataṣẹ lati gbọ ẹjọ ti wọn gbe wa siwaju oun rara.


Ṣugbọn ko too di ọjọ kẹẹẹdogun yii, ọtọ ni ẹjọ ti olupẹjọ agba ni Naijiria, O. A. Ṣoẹtan, gbe jade si ati lọọya atawọn adajọ. Ṣoẹtan ti pe ẹjọ mi-in, ẹjọ to si pe ni pe ile-ẹjọ ti wọn gbe ẹjọ yii wa ko lẹtọọ lati gbọ ẹjọ kankan to jẹ ti ọrọ idibo, nitori ofin ologun to gbe FEDECO dide ko faaye ẹjọ pipe kan silẹ, nitori bẹẹ, o ni ki Adajọ Araka da ara rẹ lẹjọ pe ile-ẹjọ oun ko lagbara ataṣẹ lati gbọ ẹjọ ti wọn gbe wa siwaju oun rara. Bi ẹjọ kan ba wa to lagbara bayii, oun ni wọn yoo kọkọ gbọ ki wọn too le gbọ ojulowo ẹjọ to wa nile-ẹjọ naa gan-an. Nidii eyi, ẹjọ yii ni wọn kọkọ ṣalaye, nibi ti Adajọ Araka ti ni oun fẹẹ gbọ ọrọ lẹnu olupẹjọ agba. Lọọya FEDECO naa ni bi awọn ba fẹẹ sọ ọ ni asọtun sọ, ko si idi ti Azikiwe fi gbọdọ pe iru ẹjọ yii rara, nitori ko si ẹni kan to ti i da a lẹbi lori ọrọ owo-ori, alaye lasan ni wọn beere lọwọ ẹ, ohun ti wọn n beere ni pe ṣe o sanwo ori tabi ko san an.


Bi ẹjọ kan ba wa to lagbara bayii, oun ni wọn yoo kọkọ gbọ ki wọn too le gbọ ojulowo ẹjọ to wa nile-ẹjọ naa gan-an. Nidii eyi, ẹjọ yii ni wọn kọkọ ṣalaye, nibi ti Adajọ Araka ti ni oun fẹẹ gbọ ọrọ lẹnu olupẹjọ agba. Lọọya FEDECO naa ni bi awọn ba fẹẹ sọ ọ ni asọtun sọ, ko si idi ti Azikiwe fi gbọdọ pe iru ẹjọ yii rara, nitori ko si ẹni kan to ti i da a lẹbi lori ọrọ owo-ori, alaye lasan ni wọn beere lọwọ ẹ, ohun ti wọn n beere ni pe ṣe o sanwo ori tabi ko san an. Ṣoẹtan ni iwe ati risiiti ti Azikiwe ko silẹ ko fihan bii ẹni to san owo-ori nigba to yẹ, pe ki lo waa kan kootu ninu iyẹn. O ni ko yẹ ko pe FEDECO lẹjọ, bẹẹ ni ko yẹ ko pe olootu eto idajọ fun ijọba apapọ lẹjọ. Ṣoẹtan ni bi Azikiwe ba ni iṣoro kan nidii ọrọ owo-ori ẹ, ọdọ ileeṣẹ to n ṣeto owo-ori ni yoo lọ lati ṣalaye ara ẹ, ti yoo ni oun ko ni risiiti to dara lọwọ, ki wọn fun oun ni risiiti to dara.


Ṣoẹtan ni iwe ati risiiti ti Azikiwe ko silẹ ko fihan bii ẹni to san owo-ori nigba to yẹ, pe ki lo waa kan kootu ninu iyẹn. O ni ko yẹ ko pe FEDECO lẹjọ, bẹẹ ni ko yẹ ko pe olootu eto idajọ fun ijọba apapọ lẹjọ. Ṣoẹtan ni bi Azikiwe ba ni iṣoro kan nidii ọrọ owo-ori ẹ, ọdọ ileeṣẹ to n ṣeto owo-ori ni yoo lọ lati ṣalaye ara ẹ, ti yoo ni oun ko ni risiiti to dara lọwọ, ki wọn fun oun ni risiiti to dara. Ko sohun meji ti FEDECO beere lọwọ Azikiwe ju risiiti igba to sanwo lọ, iyẹn to ba ṣe pe risiiti mi-in wa to yatọ si eyi to ti ko kalẹ fun FEDECO yii. Ṣoẹtan ni yatọ si eyi, ijọba ologun ti paṣẹ ninu ofin idibo ti wọn gbe kalẹ pe ẹnikẹni, tabi ile-ẹjọ yoowu ko gbọdọ da si ẹjọ FEDECO tabi awọn oṣiṣẹ rẹ, bi kinni kan ba wa to ba jẹ ọrọ ariyanjiyan, ijọba apapọ to gbe FEDECO kalẹ ni wọn yoo lọọ ba lati ṣalaye ọrọ naa fun wọn, nitori bẹẹ, ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ohun ti Adajọ Araka tabi ile-ẹjọ rẹ le da si rara, ijọba ologun ko fi aaye ẹ silẹ, oun ko si ni i fẹ ko da si ọrọ to le da nnkan mi-in silẹ fun un. O ni odu ni Azikiwe, ki i ṣe aimọ fun oloko, baba orilẹ-ede yii ni, bi ọrọ ba si ru u loju bayii, eyi to fi sare wa si ile-ẹjọ ti ko le da si ọrọ rẹ yii, ọdọ awọn ti wọn ṣofin lo yẹ ko gba lọ.


Ko sohun meji ti FEDECO beere lọwọ Azikiwe ju risiiti igba to sanwo lọ, iyẹn to ba ṣe pe risiiti mi-in wa to yatọ si eyi to ti ko kalẹ fun FEDECO yii. Ṣoẹtan ni yatọ si eyi, ijọba ologun ti paṣẹ ninu ofin idibo ti wọn gbe kalẹ pe ẹnikẹni, tabi ile-ẹjọ yoowu ko gbọdọ da si ẹjọ FEDECO tabi awọn oṣiṣẹ rẹ, bi kinni kan ba wa to ba jẹ ọrọ ariyanjiyan, ijọba apapọ to gbe FEDECO kalẹ ni wọn yoo lọọ ba lati ṣalaye ọrọ naa fun wọn, nitori bẹẹ, ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ohun ti Adajọ Araka tabi ile-ẹjọ rẹ le da si rara, ijọba ologun ko fi aaye ẹ silẹ, oun ko si ni i fẹ ko da si ọrọ to le da nnkan mi-in silẹ fun un. O ni odu ni Azikiwe, ki i ṣe aimọ fun oloko, baba orilẹ-ede yii ni, bi ọrọ ba si ru u loju bayii, eyi to fi sare wa si ile-ẹjọ ti ko le da si ọrọ rẹ yii, ọdọ awọn ti wọn ṣofin lo yẹ ko gba lọ. Ṣoẹtan ni bi Azikiwe ba de ọdọ awọn olori ijọba ologun, wọn yoo fun un ni ẹkunrẹrẹ alaye lori ọrọ ẹ, wọn si le jọ yanju ọrọ naa laarin ara wọn. O ni ki Araka dajọ ẹ pe ọrọ to wa nilẹ yii ju ti ile-ẹjọ oun lọ. Nibi ti ẹjọ naa le de, fun odidi ọjọ naa ṣulẹ, wọn ko le gbọ ẹjọ mi-in mọ, ẹjọ kan ṣoṣo ti wọn n gbọ niyẹn, nitori ọrọ naa gbe jẹbẹtẹ le Adajọ Araka lọwọ.


Ṣoẹtan ni bi Azikiwe ba de ọdọ awọn olori ijọba ologun, wọn yoo fun un ni ẹkunrẹrẹ alaye lori ọrọ ẹ, wọn si le jọ yanju ọrọ naa laarin ara wọn. O ni ki Araka dajọ ẹ pe ọrọ to wa nilẹ yii ju ti ile-ẹjọ oun lọ. Nibi ti ẹjọ naa le de, fun odidi ọjọ naa ṣulẹ, wọn ko le gbọ ẹjọ mi-in mọ, ẹjọ kan ṣoṣo ti wọn n gbọ niyẹn, nitori ọrọ naa gbe jẹbẹtẹ le Adajọ Araka lọwọ. Nigba ti Ṣoẹtan ti rojọ tan, ti wọn fa ọrọ naa lọ ti wọn fa a bọ, Araka sun igbẹjọ si ọjọ keji ni, iyẹn ọjọ kẹrindinlogun, oṣu karun-un, ọdun 1979. O ni oun ko le da ẹjọ naa lọjọ naa, oun yoo lọọ yẹ iwe ofin wo, oun yoo si tun fikun-lukun pẹlu awọn ẹlẹgbẹ oun ati awọn ti wọn ju oun lọ. Bẹẹ ni awọn ile-ẹjọ tuka lọjọ naa, ko si sẹni to le da ọrọ Azikiwe ati ti FEDECO silẹ, nitori Ṣoẹtan ti gbe ohun ti Adajọ Araka funra ẹ yoo maa sin le e lọwọ, njẹ yoo le gbọ ẹjọ Azikiwe yii tabi ko ni i le gbọ ọ. Azikiwe ati awọn lọọya rẹ ko fi oju rere wo Ojọmọ ati FEDECO, wọn ni awọn ti mọ tẹlẹ pe abatẹnijẹ ni wọn, ṣugbọn wọn o le ri ti Azikiwe bajẹ, ohun to ba gba lawọn yoo jọ fun un.


Nigba ti Ṣoẹtan ti rojọ tan, ti wọn fa ọrọ naa lọ ti wọn fa a bọ, Araka sun igbẹjọ si ọjọ keji ni, iyẹn ọjọ kẹrindinlogun, oṣu karun-un, ọdun 1979. O ni oun ko le da ẹjọ naa lọjọ naa, oun yoo lọọ yẹ iwe ofin wo, oun yoo si tun fikun-lukun pẹlu awọn ẹlẹgbẹ oun ati awọn ti wọn ju oun lọ. Bẹẹ ni awọn ile-ẹjọ tuka lọjọ naa, ko si sẹni to le da ọrọ Azikiwe ati ti FEDECO silẹ, nitori Ṣoẹtan ti gbe ohun ti Adajọ Araka funra ẹ yoo maa sin le e lọwọ, njẹ yoo le gbọ ẹjọ Azikiwe yii tabi ko ni i le gbọ ọ. Azikiwe ati awọn lọọya rẹ ko fi oju rere wo Ojọmọ ati FEDECO, wọn ni awọn ti mọ tẹlẹ pe abatẹnijẹ ni wọn, ṣugbọn wọn o le ri ti Azikiwe bajẹ, ohun to ba gba lawọn yoo jọ fun un. Lọjọ keji ti Araka wi naa lo dajọ. Bi ọmọ ba ja ọgbọn kiku lẹẹrun ni o, baba rẹ naa yoo jagbọn lati sin in si ipado. Nigba ti Adajo Araka de lọjọ keji, o ni ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ọrọ FEDECO tabi ọrọ idibo, ọrọ owo-ori ni.


Lọjọ keji ti Araka wi naa lo dajọ. Bi ọmọ ba ja ọgbọn kiku lẹẹrun ni o, baba rẹ naa yoo jagbọn lati sin in si ipado. Nigba ti Adajo Araka de lọjọ keji, o ni ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ọrọ FEDECO tabi ọrọ idibo, ọrọ owo-ori ni. O ni titi di asiko tawọn yoo fi sọrọ ẹjọ naa tan, wọn ko ti i le dibo tabi ki wọn bẹrẹ eto naa, Nitori bẹẹ, ẹjọ ti oun fẹẹ gbọ yii ki i ṣe ẹjọ ibo didi, ko si ohun to kan oun ninu iyẹn, oun ko si le tapa sofin to jẹ tijọba ologun lati gbọ ẹjọ idibo. Ṣugbọn ẹjọ ti oun fẹẹ gbọ yii, ẹjọ ti ọkunrin kan to n jẹ Azikiwe ni, nitori awọn kan sọ pe wọn ko ni i ṣeto aabo to yẹ fun un ni, ẹjọ to jẹ pe wọn kan fẹẹ rẹ ẹ jẹ ni, ti wọn si purọ mọ ọn pe ko ṣe ohun to ti ṣe. Araka ni nitori awọn FEDECO ni Azikiwe ko san owo-ori ni wọn ko ṣe ṣeto aabo to yẹ ki wọn ṣe fẹni to ba fẹẹ du ipo aarẹ fun un, wọn si n fi ẹmi ẹ wewu niyẹn.


O ni titi di asiko tawọn yoo fi sọrọ ẹjọ naa tan, wọn ko ti i le dibo tabi ki wọn bẹrẹ eto naa, Nitori bẹẹ, ẹjọ ti oun fẹẹ gbọ yii ki i ṣe ẹjọ ibo didi, ko si ohun to kan oun ninu iyẹn, oun ko si le tapa sofin to jẹ tijọba ologun lati gbọ ẹjọ idibo. Ṣugbọn ẹjọ ti oun fẹẹ gbọ yii, ẹjọ ti ọkunrin kan to n jẹ Azikiwe ni, nitori awọn kan sọ pe wọn ko ni i ṣeto aabo to yẹ fun un ni, ẹjọ to jẹ pe wọn kan fẹẹ rẹ ẹ jẹ ni, ti wọn si purọ mọ ọn pe ko ṣe ohun to ti ṣe. Araka ni nitori awọn FEDECO ni Azikiwe ko san owo-ori ni wọn ko ṣe ṣeto aabo to yẹ ki wọn ṣe fẹni to ba fẹẹ du ipo aarẹ fun un, wọn si n fi ẹmi ẹ wewu niyẹn. O ni ohun ti ofin sọ ni pe gbogbo ẹni to ba fẹẹ du ipo aarẹ yii, FEDECO ni yoo pese eto aabo fun un, nitori awọn ni wọn yoo kọwe si ọlọpaa ati ijọba pe ki wọn fun ẹni naa ni ọlọpaa inu ti wọn yoo maa ṣọ ọ. Ṣugbọn FEDECO ko kọwe naa, wọn si n fi ẹmi Azikiwe wewu, o ni ẹjọ to wa niwaju oun niyẹn. Adajọ agba yii ni ipurọmọni ati irẹjẹ yatọ pupọ si eto idibo, ẹjọ ti oun si fẹẹ gbọ naa niyẹn, bi ogo ba si n jẹ ti Ọlọrun, oun funra oun loun yoo gbọ ẹjọ naa. N lariwo ba ta ni kootu, okun buruku ti Ṣoẹtan dẹ silẹ fun aparo, agilinti lo mu ni.


O ni ohun ti ofin sọ ni pe gbogbo ẹni to ba fẹẹ du ipo aarẹ yii, FEDECO ni yoo pese eto aabo fun un, nitori awọn ni wọn yoo kọwe si ọlọpaa ati ijọba pe ki wọn fun ẹni naa ni ọlọpaa inu ti wọn yoo maa ṣọ ọ. Ṣugbọn FEDECO ko kọwe naa, wọn si n fi ẹmi Azikiwe wewu, o ni ẹjọ to wa niwaju oun niyẹn. Adajọ agba yii ni ipurọmọni ati irẹjẹ yatọ pupọ si eto idibo, ẹjọ ti oun si fẹẹ gbọ naa niyẹn, bi ogo ba si n jẹ ti Ọlọrun, oun funra oun loun yoo gbọ ẹjọ naa. N lariwo ba ta ni kootu, okun buruku ti Ṣoẹtan dẹ silẹ fun aparo, agilinti lo mu ni. Koto ti ọkunrin lọọya ijọba naa ti gbẹ silẹ fun ajanaku, erin moju, erin ko ba ibẹ lọ ni o. Gbogbo ẹjọ ati atotonu ti Ṣoẹtan gbe kalẹ, gbogbo ọna to gba lati fi gba ẹjọ naa kuro lọwọ adajọ nla yii, gbogbo ẹ ni adajọ naa fi ọgbọn agba yipada, o si ti Ṣoẹtan ati wahala rẹ ṣubu. Araka ni boun ko ba faaye gba Azikiwe lati sọ tẹnu ẹ, ki ile-ẹjọ si yẹ ọrọ rẹ wo, bo ba si jẹ loootọ ni wọn rẹ ẹ jẹ, a jẹ pe irẹjẹ naa yoo wa titi aye niyẹn, bẹẹ iru nnkan bẹẹ ko dara. O ni oun ko mọ ohun ti ile-ẹjo wa fun ti ko ba le ran mẹkunnu lọwọ, oun ko si ti i ri ofin kan laye yii ti yoo sọ pe ki ile-ẹjọ ma gbeja ẹni ti awọn eeyan tabi ijọba ba fiya jẹ.


Koto ti ọkunrin lọọya ijọba naa ti gbẹ silẹ fun ajanaku, erin moju, erin ko ba ibẹ lọ ni o. Gbogbo ẹjọ ati atotonu ti Ṣoẹtan gbe kalẹ, gbogbo ọna to gba lati fi gba ẹjọ naa kuro lọwọ adajọ nla yii, gbogbo ẹ ni adajọ naa fi ọgbọn agba yipada, o si ti Ṣoẹtan ati wahala rẹ ṣubu. Araka ni boun ko ba faaye gba Azikiwe lati sọ tẹnu ẹ, ki ile-ẹjọ si yẹ ọrọ rẹ wo, bo ba si jẹ loootọ ni wọn rẹ ẹ jẹ, a jẹ pe irẹjẹ naa yoo wa titi aye niyẹn, bẹẹ iru nnkan bẹẹ ko dara. O ni oun ko mọ ohun ti ile-ẹjo wa fun ti ko ba le ran mẹkunnu lọwọ, oun ko si ti i ri ofin kan laye yii ti yoo sọ pe ki ile-ẹjọ ma gbeja ẹni ti awọn eeyan tabi ijọba ba fiya jẹ. O ni idi toun yoo ṣe gbọ ẹjọ Azikiwe ree, agbara ile-ẹjọ oun si gbe e daadaa. Nitori bẹẹ, o ni ki gbogbo wọn tun pade ni ọjọ kejilelogun, oṣu karun-un, ọdun 1979 naa, o ni lọjọ naa ni ẹjọ yoo bẹrẹ pẹrẹwu. N ni ohun gbogbo ba tun pa kanrin kese, inu awọn ọmọ Ibo ko dun, bẹẹ lawọn aṣaaju NPP dorikodo, nigba to jẹ pe ko sẹni kan to mọ ohun ti yoo ṣẹlẹ si Owelle Onitsha, baba ti wọn n pe ni Nnamdi Azikiwe.


O ni idi toun yoo ṣe gbọ ẹjọ Azikiwe ree, agbara ile-ẹjọ oun si gbe e daadaa. Nitori bẹẹ, o ni ki gbogbo wọn tun pade ni ọjọ kejilelogun, oṣu karun-un, ọdun 1979 naa, o ni lọjọ naa ni ẹjọ yoo bẹrẹ pẹrẹwu. N ni ohun gbogbo ba tun pa kanrin kese, inu awọn ọmọ Ibo ko dun, bẹẹ lawọn aṣaaju NPP dorikodo, nigba to jẹ pe ko sẹni kan to mọ ohun ti yoo ṣẹlẹ si Owelle Onitsha, baba ti wọn n pe ni Nnamdi Azikiwe.


Ẹ ba mi dupẹ, Sẹkinatu Abẹjẹ, ọmọ mi ti bimọ o

Ẹ wo o, nnkan ti waa bajẹ patapata. Ọrọ aye yii, ti mo ba ni ki n maa ro o, oluwa ẹ ko ni i ṣe nnkan meji mọ o. Ṣe ẹ mọ pe nigba kan, ilu oyinbo ni opin irin-ajo fun awọn ọmọ wa. Ti wọn ba ti lọ sọhun-un, idunnu to maa n ba wa ki i ṣe kekere, ṣugbọn awọn ohun ti mo n ri lẹnu ọjọ mẹta yii fi han pe ọrọ yii ko ma ri bii ti atijọ mọ o. Ṣe ẹ mọ pe mo sọrọ ti Biọla mi fun yin, bi mo ba bẹere pe bawo ni nnkan ṣe wa n lọ si, aa ni awọn n surọgu ni. Oyinbo kan ṣoṣo to da si i lẹnu ju niyẹn: awọn n surọgu. Sẹki lo ti jẹ ki n mọ tipẹ pe awọn n tiraka ni wọn n pe ni surọgu. Bi ki i baa ṣe pe ọrọ naa de oju ẹ, Biọla o ni i fi owo ẹ ranṣẹ sẹni kan, bẹẹ ki i ṣe ọmọ bẹẹ, ọmọ to lawọ ni.


Oyinbo kan ṣoṣo to da si i lẹnu ju niyẹn: awọn n surọgu. Sẹki lo ti jẹ ki n mọ tipẹ pe awọn n tiraka ni wọn n pe ni surọgu. Bi ki i baa ṣe pe ọrọ naa de oju ẹ, Biọla o ni i fi owo ẹ ranṣẹ sẹni kan, bẹẹ ki i ṣe ọmọ bẹẹ, ọmọ to lawọ ni. Emi naa si foju ara mi ri i nigba ti a de ọdọ wọn lọjọsi naa, ko si nnkan kan, surọgu yii ni ṣaa, keeyan ṣiṣẹ lati aarọ sulẹ ko tun ti bẹ jade laago mẹta oru nijọ mi-in, surọgu wo lo tun gbọdọ ju iru iyẹn lọ. Amọ nigba ti eeyan ba tun ro ohun to n ṣẹlẹ nile nibi naa, ti eeyan foju ri bi nnkan ṣe n lọ si, aanu awọn ọmọ naa yoo ṣe oluwa ẹ, ti wọn tun wa nile, ti wọn o ri nnkan ṣe. Awọn ẹgbẹ Akin ti wọn n rin kiri Oṣodi ko niye, wọn si ti jọ jade ni yunifasiti lati bii ọdun gbọgbọrọ sẹyin.


Emi naa si foju ara mi ri i nigba ti a de ọdọ wọn lọjọsi naa, ko si nnkan kan, surọgu yii ni ṣaa, keeyan ṣiṣẹ lati aarọ sulẹ ko tun ti bẹ jade laago mẹta oru nijọ mi-in, surọgu wo lo tun gbọdọ ju iru iyẹn lọ. Amọ nigba ti eeyan ba tun ro ohun to n ṣẹlẹ nile nibi naa, ti eeyan foju ri bi nnkan ṣe n lọ si, aanu awọn ọmọ naa yoo ṣe oluwa ẹ, ti wọn tun wa nile, ti wọn o ri nnkan ṣe. Awọn ẹgbẹ Akin ti wọn n rin kiri Oṣodi ko niye, wọn si ti jọ jade ni yunifasiti lati bii ọdun gbọgbọrọ sẹyin. N ni gbogbo ọrọ naa tiẹ ṣe su mi. Ọrọ ọkunrin kan to wa lati ilu oyinbo ni mo ranti ti mo fi n sọ gbogbo eleyii o. E wo o, ẹ ṣaa maa ba mi dupẹ, adura yin lori mi n ṣiṣẹ o. Gbogbo bẹ ẹ ti n gbadura fun mi, mo mọ ọn o, mo si n ri i, ẹ ma dakẹ adura fun mi o. Diẹ lo ma ku ki wọn paayan si mi lọrun lọsẹ to kọja yii. Ẹyin naa ṣe ‘haa!’ Wọn fẹẹ paayan si mi lọrun o, Ọlọrun lo yọ mi o. Ọrọ ile ta a ra l’Oṣodi yii ni o. Wọn ni maanu kan wa ninu awọn ti wọn nile, pe iya ẹ ni wọn fun ni yara kan ninu ile wọn yii, ṣugbọn iya ti ku, oun si ni akọbi iya ẹ, oun ni yara kan naa tọ si.


N ni gbogbo ọrọ naa tiẹ ṣe su mi. Ọrọ ọkunrin kan to wa lati ilu oyinbo ni mo ranti ti mo fi n sọ gbogbo eleyii o. E wo o, ẹ ṣaa maa ba mi dupẹ, adura yin lori mi n ṣiṣẹ o. Gbogbo bẹ ẹ ti n gbadura fun mi, mo mọ ọn o, mo si n ri i, ẹ ma dakẹ adura fun mi o. Diẹ lo ma ku ki wọn paayan si mi lọrun lọsẹ to kọja yii. Ẹyin naa ṣe ‘haa!’ Wọn fẹẹ paayan si mi lọrun o, Ọlọrun lo yọ mi o. Ọrọ ile ta a ra l’Oṣodi yii ni o. Wọn ni maanu kan wa ninu awọn ti wọn nile, pe iya ẹ ni wọn fun ni yara kan ninu ile wọn yii, ṣugbọn iya ti ku, oun si ni akọbi iya ẹ, oun ni yara kan naa tọ si. Ṣugbọn ilu oyinbo lo wa. Bẹẹ ni, Tọki abi Yuroopu ni wọn ṣaa sọ pe o n gbe, emi o mọbẹ. Ohun ti Aunti Jẹmila pada waa sọ femi ni pe ọmọ ẹgbọn oun kan naa wa to ni yara kan ninu ile wọn yii naa, oun wa l’Ekoo nibi, olowo to ti ri ṣe tẹlẹ ki nnkan too daru bayii ni.