Iṣẹ akọwe ni Precious n ṣe ni ṣọọṣi kan, wọn si n fun un lẹgbẹrun lọna ogun Naira (20,000) loṣu, nigba ti Favour jẹ aṣerun-lọṣọọ. Obinrin agbalagba kan ti wọn jọ n lọ sile ijọsin kan naa, Abilekọ Adeleke, ni wọn lo sọ pe owo ti wọn n san fun awọn ọmọ naa nibi iṣẹ wọn kere, oun yoo mu wọn lọ sibi ti wọn ti le ri owo to pọ gba. Adeleke yii lo mu wọn lọ sileewosan kan ti wọn n pe ni Redwood Specialist Hospital, Abẹokuta. Nibẹ ni wọn ti fun ọkọọkan awọn ọmọbirin mejeeji ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira (100, 000), lẹyin ti wọn yọ ohun ti wọn fẹ ninu ara wọn tan. Lọjọ kejila, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, ni aṣiri ọrọ naa tu gẹgẹ bi akọroyin iweeroyin Vanguard to ṣiṣẹ iwadii naa ṣe sọ. Ọkan ninu awọn ọmọbinrin yii lo bẹrẹ si i bi, eyi lo jẹ ki baba rẹ ro pe aisan iba jẹfun-jẹdọ, taifọọdu (typhoid), lo n ṣe e, lo ba gbe e lọ si ọsibitu fun itọju.


Lẹyin ti Favour ati Precious ta ile-ọmọ wọn lowo ti ko to nnkan lọsibitu laisan nla kọ lu wọn

Nibẹ ni wọn ti fun ọkọọkan awọn ọmọbirin mejeeji ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira (100, 000), lẹyin ti wọn yọ ohun ti wọn fẹ ninu ara wọn tan. Lọjọ kejila, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, ni aṣiri ọrọ naa tu gẹgẹ bi akọroyin iweeroyin Vanguard to ṣiṣẹ iwadii naa ṣe sọ. Ọkan ninu awọn ọmọbinrin yii lo bẹrẹ si i bi, eyi lo jẹ ki baba rẹ ro pe aisan iba jẹfun-jẹdọ, taifọọdu (typhoid), lo n ṣe e, lo ba gbe e lọ si ọsibitu fun itọju. Nibẹ ni dokita ti ṣalaye fun wọn pe awọn yoo ṣe awọn ayẹwo kan fọmọbinrin ọhun ki awọn too bẹrẹ itọju. Asiko ayẹwo naa ni wọn ri i pe oju ara ati oju ibi to ti n yagbẹ ti bajẹ. A gbọ pe niṣe ni ọmọbinrin yii daku rangbọndan, nigba to pada laju saye pẹlu itọju ti wọn fun un lo jẹwọ fun baba rẹ pe obinrin kan ni ṣọọṣi awọn lo ko awọn lọ sọdọ dokita kan ti wọn ti yọ ẹya ara awọn l’Abẹokuta.


Nibẹ ni dokita ti ṣalaye fun wọn pe awọn yoo ṣe awọn ayẹwo kan fọmọbinrin ọhun ki awọn too bẹrẹ itọju. Asiko ayẹwo naa ni wọn ri i pe oju ara ati oju ibi to ti n yagbẹ ti bajẹ. A gbọ pe niṣe ni ọmọbinrin yii daku rangbọndan, nigba to pada laju saye pẹlu itọju ti wọn fun un lo jẹwọ fun baba rẹ pe obinrin kan ni ṣọọṣi awọn lo ko awọn lọ sọdọ dokita kan ti wọn ti yọ ẹya ara awọn l’Abẹokuta. O tẹsiwaju pe obinrin yii lo sọ fawọn pe owo taṣẹrẹ ni Biṣọọbu to gba ọkan ninu wọn siṣẹ n fun un. O waa ṣeleri lati mu awọn lọ si ibi ti wọn yoo ti sanwo to pọ, bii ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira fawọn. Bẹẹ lo ki wọn nilọ lati ma ṣe sọ fawọn obi wọn tabi ẹnikẹni, o ni bi awọn ba ṣe bẹẹ, iku ni.


O tẹsiwaju pe obinrin yii lo sọ fawọn pe owo taṣẹrẹ ni Biṣọọbu to gba ọkan ninu wọn siṣẹ n fun un. O waa ṣeleri lati mu awọn lọ si ibi ti wọn yoo ti sanwo to pọ, bii ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira fawọn. Bẹẹ lo ki wọn nilọ lati ma ṣe sọ fawọn obi wọn tabi ẹnikẹni, o ni bi awọn ba ṣe bẹẹ, iku ni. Ọmọbinrin yii ni Redwood Hospital, l’Abẹokuta, lo ko awọn lọ lọdọ Dokita Durodọla, to kọkọ gun awọn labẹrẹ. Lẹyin naa lo ni wọn fi tipatipa wọ awọn lọ si PDF Hospital, to wa ni Surulere, l’Ekoo, nibi ti wọn ti fi agbara mu awọn, ti wọn si yọ ẹyin to n dọmọ ninu obinrin ẹgg ninu ile ọmọ wọn (Ovaries), lọna aitọ lara awọn, lai jẹ pe wọn bi awọn boya o tẹ awọn lọrun. Wọn ni gbogbo nnkan ti wọn ṣe fawọn yii lo yọri si inira tawọn n kọju ati ẹjẹ to n ya lara awọn.


Ọmọbinrin yii ni Redwood Hospital, l’Abẹokuta, lo ko awọn lọ lọdọ Dokita Durodọla, to kọkọ gun awọn labẹrẹ. Lẹyin naa lo ni wọn fi tipatipa wọ awọn lọ si PDF Hospital, to wa ni Surulere, l’Ekoo, nibi ti wọn ti fi agbara mu awọn, ti wọn si yọ ẹyin to n dọmọ ninu obinrin ẹgg ninu ile ọmọ wọn (Ovaries), lọna aitọ lara awọn, lai jẹ pe wọn bi awọn boya o tẹ awọn lọrun. Wọn ni gbogbo nnkan ti wọn ṣe fawọn yii lo yọri si inira tawọn n kọju ati ẹjẹ to n ya lara awọn. Alaye tawọn ọmọ wọnyi ṣe lo mu ki awọn obi wọn gbe wọn lọ si ọsibitu mi-in lagbegbe Surulere, nipinlẹ Eko, nibẹ ni wọn ti ṣe ayẹwo mi-in fun wọn, ti abajade rẹ si fi han pe ẹdọ, ile-ọmọ, ile-itọ, kindinrin, oronro atawọn ẹya ara mi-in ninu wọn ti bajẹ latari iṣẹ abẹ ti wọn ṣe fun wọn. Ṣugbọn Arabinrin Adeleke ṣalaye pe “Awọn ọmọ yẹn ni wọn finu-findọ jọwọ ara wọn nile iwosan naa. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira ni wọn fun wọn lati fi ẹmi imoore han, Favour ni tiẹ fun mi ni ẹgbẹrun lọna ogun Naira (20,000), lati dupẹ pe lati ọdọ mi ni wọn ti mọ nipa iṣẹ yẹn, ti mo si tun ṣe atọna wọn de ọsibitu ọhun”.


Alaye tawọn ọmọ wọnyi ṣe lo mu ki awọn obi wọn gbe wọn lọ si ọsibitu mi-in lagbegbe Surulere, nipinlẹ Eko, nibẹ ni wọn ti ṣe ayẹwo mi-in fun wọn, ti abajade rẹ si fi han pe ẹdọ, ile-ọmọ, ile-itọ, kindinrin, oronro atawọn ẹya ara mi-in ninu wọn ti bajẹ latari iṣẹ abẹ ti wọn ṣe fun wọn. Ṣugbọn Arabinrin Adeleke ṣalaye pe “Awọn ọmọ yẹn ni wọn finu-findọ jọwọ ara wọn nile iwosan naa. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira ni wọn fun wọn lati fi ẹmi imoore han, Favour ni tiẹ fun mi ni ẹgbẹrun lọna ogun Naira (20,000), lati dupẹ pe lati ọdọ mi ni wọn ti mọ nipa iṣẹ yẹn, ti mo si tun ṣe atọna wọn de ọsibitu ọhun”. Biṣọọbu lo funra ẹ gba teṣan ọlọpaa Iyana-Ipaja lọ lati lọ fọrọ naa to wọn leti, tawọn yẹn si taari ẹjọ ọhun lọ si ẹka ti wọn ti n ṣewadii iwa ọdaran(SCID), Panti, Yaba, nipinlẹ Eko fun iwadii to lọọrin. A gbọ pe ajọ to n gbogun ti gbigbe eeyan lọna aitọ lọọ ṣiṣẹ ipa tabi aṣẹwo loke okun (NAPTIP), ti bẹrẹ iwadii lakọtun lori ọrọ yii. Agbẹnusọ ọlọpaa Eko, Benjamin Hundenyin, ṣalaye pe, “Ọna to ba ofin mu lawọn dokita akọṣẹmọṣẹ ọhun fi ṣe e, wọn ki i si i ṣe awọn ti wọn n fipa wa ẹya ara eeyan.


Biṣọọbu lo funra ẹ gba teṣan ọlọpaa Iyana-Ipaja lọ lati lọ fọrọ naa to wọn leti, tawọn yẹn si taari ẹjọ ọhun lọ si ẹka ti wọn ti n ṣewadii iwa ọdaran(SCID), Panti, Yaba, nipinlẹ Eko fun iwadii to lọọrin. A gbọ pe ajọ to n gbogun ti gbigbe eeyan lọna aitọ lọọ ṣiṣẹ ipa tabi aṣẹwo loke okun (NAPTIP), ti bẹrẹ iwadii lakọtun lori ọrọ yii. Agbẹnusọ ọlọpaa Eko, Benjamin Hundenyin, ṣalaye pe, “Ọna to ba ofin mu lawọn dokita akọṣẹmọṣẹ ọhun fi ṣe e, wọn ki i si i ṣe awọn ti wọn n fipa wa ẹya ara eeyan. Gbogbo awọn iwe to yẹ lawọn ọmọ yẹn tọwọ bọ, wọn si tun kọ ọ sibẹ pe awọn ti le lọmọ ọdun mejidinlogun. Bakan naa ni dokita sọ fun wọn pe ọjọ meji lẹyin ti wọn ba ṣe e tan, inu ara yoo maa dun wọn, wọn si gba bẹẹ lati fi ẹya ara wọn silẹ. ‘‘Ohun to ba ni lọkan jẹ ni pe wọn ko fọrọ naa to baba wọn leti ki wọn too ṣe e, baba wọn si ti ta ku pe miliọnu lọna igba Naira (200 million) loun maa gba gẹgẹ bii owo gba-ma-binu”.


Gbogbo awọn iwe to yẹ lawọn ọmọ yẹn tọwọ bọ, wọn si tun kọ ọ sibẹ pe awọn ti le lọmọ ọdun mejidinlogun. Bakan naa ni dokita sọ fun wọn pe ọjọ meji lẹyin ti wọn ba ṣe e tan, inu ara yoo maa dun wọn, wọn si gba bẹẹ lati fi ẹya ara wọn silẹ. ‘‘Ohun to ba ni lọkan jẹ ni pe wọn ko fọrọ naa to baba wọn leti ki wọn too ṣe e, baba wọn si ti ta ku pe miliọnu lọna igba Naira (200 million) loun maa gba gẹgẹ bii owo gba-ma-binu”.


Mama mi sọ pe Gomina Sanwoolu ni baba mi, ti ko ba da wọn loju ka ṣe ayẹwo ẹjẹ

Adewumi Adegoke Ti nnkan kan ba wa to le mu inu ọmọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọ to ti bimọ mẹta, Emmanuel Sanwoolu dun, kinni naa ni ki Gomina ipinlẹ Eko lọwọlọwọ bayii, Babajide Sanwoolu tẹwọ gba a gẹgẹ bii ọmọ rẹ to ni oun jẹ. O ni iya oun sọ foun pe gomina Eko yii lo bi oun. Nibi tọrọ yii da a loju, to si ka a lara de, ọmọkunrin naa ti gbe gomina yii lọ sile-ẹjọ pe afi dandan, o gbọdọ gba oun gẹgẹ bii ọmọ rẹ ni, ki oun naa si ni gbogbo ẹtọ to tọ si oun labẹ ofin gẹge bii ọmọ. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ ni gbagede ile-ẹjo giga Delta State High Court, to wa ni Effurun, nijọba ibilẹ Uvwie, nipinlẹ Delta, lo sọrọ naa. O ni adugbo Oleri, nijọba ibilẹ Udu, nipinlẹ naa, ni iya oun ti wa, oun nikan lo si bi fun Sanwoolu ko too di pe o lọọ fẹ ọkunrin miiran, to si n ṣabiyamọ nibẹ. Omọkunrin to ni oun ko niṣẹ gidi lọwọ, abọọṣẹ loun n ṣe lati fi bọ iyawo ati awọn ọmọ mẹta toun bi yii sọ pe o da oun loju tadaa pe Sanwoolu ni baba o, ati pe lati bii ọdun mẹtadinlọgbọn sẹyin loun ko ti ri gomina naa.


Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ ni gbagede ile-ẹjo giga Delta State High Court, to wa ni Effurun, nijọba ibilẹ Uvwie, nipinlẹ Delta, lo sọrọ naa. O ni adugbo Oleri, nijọba ibilẹ Udu, nipinlẹ naa, ni iya oun ti wa, oun nikan lo si bi fun Sanwoolu ko too di pe o lọọ fẹ ọkunrin miiran, to si n ṣabiyamọ nibẹ. Omọkunrin to ni oun ko niṣẹ gidi lọwọ, abọọṣẹ loun n ṣe lati fi bọ iyawo ati awọn ọmọ mẹta toun bi yii sọ pe o da oun loju tadaa pe Sanwoolu ni baba o, ati pe lati bii ọdun mẹtadinlọgbọn sẹyin loun ko ti ri gomina naa. O ni iya oun ṣalaye foun pe ileeṣẹ aladaani kan ni Sanwoolu ti n ṣiṣẹ niluu Warri, laarin ọdun 1994 si 1995. O ni lasiko naa lo ṣalaabapade ọmọbinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Grace Moses, lati Abule kan ti wọn n pe ni Oleri, ni Delta, laarin ọdun 1994 si 1995 yii, ti wọn si jọ yan ara wọn lọrẹẹ. Ajọṣepọ ọdun naa lo fi loyun fun Sanwoolu lọdun 1994, ti ọkunrin naa ko si jiyan pe oun kọ ni oun fun obinrin yii loyun.


O ni iya oun ṣalaye foun pe ileeṣẹ aladaani kan ni Sanwoolu ti n ṣiṣẹ niluu Warri, laarin ọdun 1994 si 1995. O ni lasiko naa lo ṣalaabapade ọmọbinrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Grace Moses, lati Abule kan ti wọn n pe ni Oleri, ni Delta, laarin ọdun 1994 si 1995 yii, ti wọn si jọ yan ara wọn lọrẹẹ. Ajọṣepọ ọdun naa lo fi loyun fun Sanwoolu lọdun 1994, ti ọkunrin naa ko si jiyan pe oun kọ ni oun fun obinrin yii loyun. O ni ko pẹ sigba naa ni Sanwoolu kuro ni Warri, ti Grace ko si ri i mọ titi di asiko yii. Nitori bi Sanwoolu ṣe kọ lati gba ọmọ yii gẹgẹ bii baba rẹ lo mu ki ọmọkunrin naa gba ile-ẹjọ lọ nipasẹ agbẹjọro rẹ, John Aikpokpo-Martins. Ninu iwe ipẹjọ ti nọmba rẹ jẹ ECC/148/2022, lo ti beere pe: Ki ile-ẹjọ kede pe Sanwoolu ni baba to bi oun fun Grace Moses, to wa lati Oleri, nipinlẹ Delta.


O ni ko pẹ sigba naa ni Sanwoolu kuro ni Warri, ti Grace ko si ri i mọ titi di asiko yii. Nitori bi Sanwoolu ṣe kọ lati gba ọmọ yii gẹgẹ bii baba rẹ lo mu ki ọmọkunrin naa gba ile-ẹjọ lọ nipasẹ agbẹjọro rẹ, John Aikpokpo-Martins. Ninu iwe ipẹjọ ti nọmba rẹ jẹ ECC/148/2022, lo ti beere pe: Ki ile-ẹjọ kede pe Sanwoolu ni baba to bi oun fun Grace Moses, to wa lati Oleri, nipinlẹ Delta. Ki ile-ẹjọ paṣẹ, ko si kan an nipa, fun Gomina Sanwoolu pe ko gba oun gẹgẹ bii ọmọ, ko si fun oun ni gbogbo ẹtọ ati anfani to tọ si ọmọ to bi ninu ni ibamu pẹlu ofin to ba ba aa mu. Ibaa jẹ ti ibilẹ, ti eyi to n sakoso igbeyawo tabi ti eyi to jẹ ofin ilẹ wa. Bakan naa lo ni ki ile-ẹjọ fofin de ọkunrin naa lati sọ pe oun ki i ṣe baba olupẹjọ tabi ko kọ ojuṣe rẹ lori rẹ silẹ.


Ki ile-ẹjọ paṣẹ, ko si kan an nipa, fun Gomina Sanwoolu pe ko gba oun gẹgẹ bii ọmọ, ko si fun oun ni gbogbo ẹtọ ati anfani to tọ si ọmọ to bi ninu ni ibamu pẹlu ofin to ba ba aa mu. Ibaa jẹ ti ibilẹ, ti eyi to n sakoso igbeyawo tabi ti eyi to jẹ ofin ilẹ wa. Bakan naa lo ni ki ile-ẹjọ fofin de ọkunrin naa lati sọ pe oun ki i ṣe baba olupẹjọ tabi ko kọ ojuṣe rẹ lori rẹ silẹ. Agbẹjọro Emmanuel ni oun tiẹ ti kọkọ fẹẹ sọ pe ki ile-ẹjọ fagi le ẹjọ naa pẹlu bo ṣẹ jẹ pe gomina ni oun ni aṣe imuniti, leyii to fun un laṣẹ lati ma yọju sile-ẹjọ, eyi ti gomina ko si ṣetan lati gbe sẹgbẹẹ kan ko le waa jẹjọọ yii. O ni ṣugbọn oun ti tun gbe iwe mi-in lọ siwaju kootu pe ki wọn paṣẹ fun gomina pe ko gbe ofin imuniti rẹ to ni sẹgbẹẹ kan lati waa ṣe ayẹwo ẹjẹ. Agbẹjọro naa ni, ‘Eleyii la n reti pe ki gomina waa ṣe ayewo ẹjẹ to ba mọ pe looootọ, oun kọ loun bi ọmọkunrin naa.


Agbẹjọro Emmanuel ni oun tiẹ ti kọkọ fẹẹ sọ pe ki ile-ẹjọ fagi le ẹjọ naa pẹlu bo ṣẹ jẹ pe gomina ni oun ni aṣe imuniti, leyii to fun un laṣẹ lati ma yọju sile-ẹjọ, eyi ti gomina ko si ṣetan lati gbe sẹgbẹẹ kan ko le waa jẹjọọ yii. O ni ṣugbọn oun ti tun gbe iwe mi-in lọ siwaju kootu pe ki wọn paṣẹ fun gomina pe ko gbe ofin imuniti rẹ to ni sẹgbẹẹ kan lati waa ṣe ayẹwo ẹjẹ. Agbẹjọro naa ni, ‘Eleyii la n reti pe ki gomina waa ṣe ayewo ẹjẹ to ba mọ pe looootọ, oun kọ loun bi ọmọkunrin naa. Ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe ofin imuniti rẹ naa lo lo, to ni ofin ko gba oun laaye lati foju bale-ẹjọ gẹgẹ bii gomina, oun ko si ṣetan lati yi eleyii pada. ‘‘Dipo ti iba fi wa fun ayẹwo ẹjẹ yii, niṣe lo sọ fun ile-ẹjọ pe ki wọn ma gbọ ẹjọ naa mọ rara, ki wọn fawe ẹjọ ọhun ya. ‘‘Lati akoko yii di igba ti ẹjọ naa yoo tun waye ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kin-in-ni, ọdun yii, ẹ jẹ ka maa wo o boya ẹri ọkan rẹ yoo fọwọ tọ ọ lọkan, ti yoo si jade wa lati waa ṣe ayẹwo ẹjẹ pẹlu ọmọkunrin naa.


Ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe ofin imuniti rẹ naa lo lo, to ni ofin ko gba oun laaye lati foju bale-ẹjọ gẹgẹ bii gomina, oun ko si ṣetan lati yi eleyii pada. ‘‘Dipo ti iba fi wa fun ayẹwo ẹjẹ yii, niṣe lo sọ fun ile-ẹjọ pe ki wọn ma gbọ ẹjọ naa mọ rara, ki wọn fawe ẹjọ ọhun ya. ‘‘Lati akoko yii di igba ti ẹjọ naa yoo tun waye ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kin-in-ni, ọdun yii, ẹ jẹ ka maa wo o boya ẹri ọkan rẹ yoo fọwọ tọ ọ lọkan, ti yoo si jade wa lati waa ṣe ayẹwo ẹjẹ pẹlu ọmọkunrin naa. Ko pọn dandan ki awọn oniroyin mọ nipa eleyii, a le ṣe e ni idakọnkọ. Ko sẹni to fẹẹ sẹ e lalariwo pẹlu rẹ tẹlẹ, ṣugbọn oun lo n sa fun ọna kan ṣoṣo ti imọ sayẹnsi la kalẹ lati mọ otitọ to wa nidii ọrọ naa. ‘‘Ko si ohun to le nibẹ rara, ti abajade ayẹwo ẹjẹ ba sọ pe ki i ṣe baba Emmanuel, onikaluku yoo maa lọ sile rẹ.


Ko pọn dandan ki awọn oniroyin mọ nipa eleyii, a le ṣe e ni idakọnkọ. Ko sẹni to fẹẹ sẹ e lalariwo pẹlu rẹ tẹlẹ, ṣugbọn oun lo n sa fun ọna kan ṣoṣo ti imọ sayẹnsi la kalẹ lati mọ otitọ to wa nidii ọrọ naa. ‘‘Ko si ohun to le nibẹ rara, ti abajade ayẹwo ẹjẹ ba sọ pe ki i ṣe baba Emmanuel, onikaluku yoo maa lọ sile rẹ. Ṣugbọn ti ayẹwo ba fi han pe loootọ oun lo bi Emmanuel, inu ọmọkunrin naa yoo le dun pe oun mọ orisun ibi ti oun ti ṣan wa. Nipa bayii ni yoo fi le ni anfaani lati le lọ sọdọ awọn mọlẹbi Sanwoolu, ko si sọ pẹlu igboya pe ara wọn ni oun. Bẹẹ lawọn ẹbi naa yoo ri i gẹgẹ bii ọkan ninu wọn.’’ Ọkunrin agbẹjọro yii fi kun un pe ipenija to wa ninu ọrọ yii ni pe bi ko ba gba lati ṣe ayẹwo ẹjẹ naa, a jẹpe awọn yoo tun duro fun bii ọdun mẹrin si marun-un ti yoo fi pari ijọba rẹ gẹgẹ bii gomina, ti ko si ni i ni ofin imuniti kankan mọ, ṣugbọn ko sẹni to mọ ohun to le ṣẹlẹ ki ọdun marun-un yii too pe gẹgẹ bi agbẹjọro naa ṣe sọ.


Ṣugbọn ti ayẹwo ba fi han pe loootọ oun lo bi Emmanuel, inu ọmọkunrin naa yoo le dun pe oun mọ orisun ibi ti oun ti ṣan wa. Nipa bayii ni yoo fi le ni anfaani lati le lọ sọdọ awọn mọlẹbi Sanwoolu, ko si sọ pẹlu igboya pe ara wọn ni oun. Bẹẹ lawọn ẹbi naa yoo ri i gẹgẹ bii ọkan ninu wọn.’’ Ọkunrin agbẹjọro yii fi kun un pe ipenija to wa ninu ọrọ yii ni pe bi ko ba gba lati ṣe ayẹwo ẹjẹ naa, a jẹpe awọn yoo tun duro fun bii ọdun mẹrin si marun-un ti yoo fi pari ijọba rẹ gẹgẹ bii gomina, ti ko si ni i ni ofin imuniti kankan mọ, ṣugbọn ko sẹni to mọ ohun to le ṣẹlẹ ki ọdun marun-un yii too pe gẹgẹ bi agbẹjọro naa ṣe sọ.


Lawrence gun iyawo ẹ pa, o ni ko pọnmi sile

Faith Adebola Baale ile kan, Lawrence Itakpe, ẹni ọdun mọkandinlaaadọta yoo rojọ, ẹnu rẹ yoo fẹrẹ bo pẹlu bo ṣe gun oyawo rẹ, Rebecca, ẹni ọdun mẹtadinlaaadọta pa lori omi lasan lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹfa, oṣu Kejila, ọdun yii, ni ile wọn to wa ni Seaside Estate, Badore, Ajah, niluu Eko. Ṣe ibinu ko mọ pe olowo oun ko lẹsẹ nilẹ, ẹyi lo ṣẹlẹ si baale ile yii nigba to tibi iṣẹ de ti ko si omi kankan ninu ile wọn to le lo. Ibinu pe ko ri omi lo nigba to tibi iṣẹ de naa lo gbe ko iyawo rẹ loju ti awọn mejeeji fi bẹrẹ ariyanjiyan. A gbọ pe ariyanjiyan naa le debii pe niṣe ni baale ile yii lọ si ile idana, to si mu ọbẹ, lo ba da a de iyawo rẹ nibi orun, o si gun un. Oju-ẹsẹ ni obinrin yii ṣubu lulẹ, to si gbabẹ ku. Ariwo ti iyaale ile na pa ko too ku la gbọ pe o ta si awọn araadugbo leti ti wọn fi lọ sinu ile naa.


A gbọ pe ariyanjiyan naa le debii pe niṣe ni baale ile yii lọ si ile idana, to si mu ọbẹ, lo ba da a de iyawo rẹ nibi orun, o si gun un. Oju-ẹsẹ ni obinrin yii ṣubu lulẹ, to si gbabẹ ku. Ariwo ti iyaale ile na pa ko too ku la gbọ pe o ta si awọn araadugbo leti ti wọn fi lọ sinu ile naa. Awọn ni wọn si apda lọọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa Langbasa leti. Oju-ẹsẹ ni DPO Langbasa, Stephen Abọlarin, ko awọn ọmọọṣẹ rẹ sodi, ti wọn si lọ sibi iṣẹlẹ naa, nibi ti wọn ti mu ọkọ obinrin yii ati ọbẹ to fi ṣeku pa iyawo rẹ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlopaa, Benjamin Hundeyin, ni loootọ ni Lawrence gun iyawo rẹ pa. O ni wọn ti gbe oku obinrin naa lọ si mọṣuari ijọba ni Yaba.


Awọn ni wọn si apda lọọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa Langbasa leti. Oju-ẹsẹ ni DPO Langbasa, Stephen Abọlarin, ko awọn ọmọọṣẹ rẹ sodi, ti wọn si lọ sibi iṣẹlẹ naa, nibi ti wọn ti mu ọkọ obinrin yii ati ọbẹ to fi ṣeku pa iyawo rẹ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlopaa, Benjamin Hundeyin, ni loootọ ni Lawrence gun iyawo rẹ pa. O ni wọn ti gbe oku obinrin naa lọ si mọṣuari ijọba ni Yaba. Bẹẹ ni wọn ti mu ọkọ rẹ lọ si ileeṣẹ ọtelẹmuyẹ to n wadii ẹsun ọdaran to wa ni panti. A gbọ pe lẹyin ti wọn ba pari iwadii ni wọn yoo gbe ọkunrin naa lọ sile-ẹjọ


Bẹẹ ni wọn ti mu ọkọ rẹ lọ si ileeṣẹ ọtelẹmuyẹ to n wadii ẹsun ọdaran to wa ni panti. A gbọ pe lẹyin ti wọn ba pari iwadii ni wọn yoo gbe ọkunrin naa lọ sile-ẹjọ


Awọn janduku ṣe oṣiṣẹ panapana ati ṣọja leṣe nibi ijamba ina kan n’Ilọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin L’Ọjọ Isẹgun, Tusidee, ọṣẹ yii, ni awọn janduku kan kọ lu ajọ panapana ati awọn ọmọ ogun ilẹ wa kan nibi ti wọn ti fẹẹ pana to n jo ni ileepo K&R, leyii to fi ọpọlọpọ dukia ṣofo. Awọn oṣiṣẹ panapana meji lo fara pa yanna-yanna lagbegbe Oke-Agodi, Alfa Yahaya, Ilọrin, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago mẹfa aṣaalẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni ina kan sọ nileepo K&R. Lasiko ti wọn n da epo bẹntiroolu ti wọn lọọ ra lati inu durọọmu sinu tanka ọkọ ayọkẹlẹ kan ati ọkọ bọọsi ti wọn n ko epo naa ni ina sọ, ti awọn mọto yii si jona raurau ko too di pe awọn panapana dẹbẹ. Awọn aladuugbo tọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ohun to da wahala silẹ ni awọn eeyan ti wọn n fi omi inu ọra pana ki awọn panapana too de, ti wọn si lo anfaani naa lati ji owo atawọn nnkan miiran ko nileepo naa, eyi ti wọn pe ni owo wahala ti wọn ṣe lati ri i pe wọn pana naa. Bayii ni wọn bẹrẹ si i sọko mọ awọn oṣiṣẹ panapana yii, eyi lo mu ki ẹni to ni ileepo naa pe awọn ọmọ ologun fun aabo.


Lasiko ti wọn n da epo bẹntiroolu ti wọn lọọ ra lati inu durọọmu sinu tanka ọkọ ayọkẹlẹ kan ati ọkọ bọọsi ti wọn n ko epo naa ni ina sọ, ti awọn mọto yii si jona raurau ko too di pe awọn panapana dẹbẹ. Awọn aladuugbo tọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ohun to da wahala silẹ ni awọn eeyan ti wọn n fi omi inu ọra pana ki awọn panapana too de, ti wọn si lo anfaani naa lati ji owo atawọn nnkan miiran ko nileepo naa, eyi ti wọn pe ni owo wahala ti wọn ṣe lati ri i pe wọn pana naa. Bayii ni wọn bẹrẹ si i sọko mọ awọn oṣiṣẹ panapana yii, eyi lo mu ki ẹni to ni ileepo naa pe awọn ọmọ ologun fun aabo. Ṣugbọn awọn ọmọta naa ko tori ẹyi sinmi, lasiko wahala naa ni wọn fi oko fọ sọja kan lori ti ẹjẹ si n da ṣoroṣoro lara rẹ. Ibọn lawọn ṣọja naa yin soke ti wọn fi tu awọn janduku naa ka. Alukoro ajọ panapana ni Kwara, Hassan Hakeem Adekunle, sọ pe awọn oṣiṣẹ ajọ naa meji lo fara pa nigba tawọn janduku naa kọ lu wọn, ṣugbọn wọn pada pa ina naa patapata, wọn si daabo bo dukia to n lọ bii miliọnu mẹrin lọwọ ina.


Ṣugbọn awọn ọmọta naa ko tori ẹyi sinmi, lasiko wahala naa ni wọn fi oko fọ sọja kan lori ti ẹjẹ si n da ṣoroṣoro lara rẹ. Ibọn lawọn ṣọja naa yin soke ti wọn fi tu awọn janduku naa ka. Alukoro ajọ panapana ni Kwara, Hassan Hakeem Adekunle, sọ pe awọn oṣiṣẹ ajọ naa meji lo fara pa nigba tawọn janduku naa kọ lu wọn, ṣugbọn wọn pada pa ina naa patapata, wọn si daabo bo dukia to n lọ bii miliọnu mẹrin lọwọ ina.


Ọrẹ meji yan’ra wọn lale, lo ba doyun, ni wọn ba sin ọmọ to fi bi laaye

Monisọla Saka Pako bii maaluu to rọbẹ ni awọn ọrẹ meji kan ti wọn yan’ra wọn lale titi ti wọn fi funra wọn loyun, ti wọn si lọọ sin ọmọ ti wọn bi latari òwò-ale naa laaye, n wo bayii lakolo ọlọpaa Dutse, nipinlẹ Jigawa. Ọwọ awọn agbofinro tẹ awọn ọdaju ẹda meji yii, Balaraba Shehu ati ọrẹkunrin ẹ, Amadu Sale, lori ẹsun pe wọn yan ara wọn lalẹ, tibitibi ti wọn ṣe si doyun, niyaale ile naa ba foyun ọhun bimọ. Nitori itiju to le tidi ọrọ naa yọ lawọn mejeeji fi gbimọ pọ, wọn si bo ọmọ tuntun naa mọlẹ laaye. Ṣugbọn aṣiri wọn pada tu, awọn agbofinro si mu wọn. DSP Lawan Shiisu, ti i ṣe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ naa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe lẹyin ti Balaraba ri i pe ọmọ ale loun bi, nitori òwò-àlè lo ṣokunfa ọmọ to waye naa, nitori ki i ṣe pe igbeyawo kan so oun ati ọkunrin naa pọ, lo lọọ lẹdi apo pọ mọ Amadu to fun un loyun lati ṣiṣẹ ibi ọhun. Ilẹ sukẹsukẹ kan ni obinrin naa gbẹ nitosi ile igbọnsẹ inu ile ti wọn n gbe, ibẹ lo si sin ọmọ naa si lai jẹpe o ti ku.


Ṣugbọn aṣiri wọn pada tu, awọn agbofinro si mu wọn. DSP Lawan Shiisu, ti i ṣe Alukoro ọlọpaa ipinlẹ naa to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe lẹyin ti Balaraba ri i pe ọmọ ale loun bi, nitori òwò-àlè lo ṣokunfa ọmọ to waye naa, nitori ki i ṣe pe igbeyawo kan so oun ati ọkunrin naa pọ, lo lọọ lẹdi apo pọ mọ Amadu to fun un loyun lati ṣiṣẹ ibi ọhun. Ilẹ sukẹsukẹ kan ni obinrin naa gbẹ nitosi ile igbọnsẹ inu ile ti wọn n gbe, ibẹ lo si sin ọmọ naa si lai jẹpe o ti ku. O ni, “Ni nnkan bii aago mejila oru ku iṣẹju mẹwaa, lọjọ keji, oṣu Kejila, ọdun yii, lawọn eeyan kan pe teṣan awọn pe awọn fura si obinrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Balaraba Shehu, to n gbe l’Abule Tsurma, nijọba ibilẹ Kiyawa, nipinlẹ Jigawa, pe o ti bi oyun inu ẹ, o si ti lọọ sin ọmọ naa lai ti i ku rẹ. ‘‘Ni kete ti a gbọ iroyin ọhun lawọn ikọ agbofinro kan kọja sibi ti iṣẹlẹ naa ti waye. Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti bẹrẹ iṣẹ, ẹgbẹ ileewẹ inu ile ọhun to sin in si naa ni wọn ti hu ọmọ yẹn jade.


O ni, “Ni nnkan bii aago mejila oru ku iṣẹju mẹwaa, lọjọ keji, oṣu Kejila, ọdun yii, lawọn eeyan kan pe teṣan awọn pe awọn fura si obinrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Balaraba Shehu, to n gbe l’Abule Tsurma, nijọba ibilẹ Kiyawa, nipinlẹ Jigawa, pe o ti bi oyun inu ẹ, o si ti lọọ sin ọmọ naa lai ti i ku rẹ. ‘‘Ni kete ti a gbọ iroyin ọhun lawọn ikọ agbofinro kan kọja sibi ti iṣẹlẹ naa ti waye. Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti bẹrẹ iṣẹ, ẹgbẹ ileewẹ inu ile ọhun to sin in si naa ni wọn ti hu ọmọ yẹn jade. Bo tilẹ jẹ pe wọn du ẹmi ọmọ naa pe boya Ọlọrun le jẹ ki o ye, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe bi wọn ṣe n gbe e de ọsibitu nla ijọba to wa ni Dutse, ni dokita sọ fun wọn pe ọmọ naa ti dakẹ. ‘‘Iwadii ta a ṣe lo ṣe atọna bi ọwọ ṣe ba ọkunrin kan to n jẹ Amadu Sale, tawọn eeyan ẹ tun mọ si Dan Kwairo, ẹni ọdun marundinlọgbọn, lati Abule Akar, nijọba ibilẹ Kiyawa, yii kan naa. Amadu yii ni wọn lo fun Balaraba loyun, ti wọn si jọ gbimọ-pọ lati bo ọmọ naa mọlẹ to ba ti bi i. Awọn afurasi mejeeji ni wọn ti wa lakolo ọlọpaa bayii”.


Bo tilẹ jẹ pe wọn du ẹmi ọmọ naa pe boya Ọlọrun le jẹ ki o ye, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe bi wọn ṣe n gbe e de ọsibitu nla ijọba to wa ni Dutse, ni dokita sọ fun wọn pe ọmọ naa ti dakẹ. ‘‘Iwadii ta a ṣe lo ṣe atọna bi ọwọ ṣe ba ọkunrin kan to n jẹ Amadu Sale, tawọn eeyan ẹ tun mọ si Dan Kwairo, ẹni ọdun marundinlọgbọn, lati Abule Akar, nijọba ibilẹ Kiyawa, yii kan naa. Amadu yii ni wọn lo fun Balaraba loyun, ti wọn si jọ gbimọ-pọ lati bo ọmọ naa mọlẹ to ba ti bi i. Awọn afurasi mejeeji ni wọn ti wa lakolo ọlọpaa bayii”. Shiisu ṣalaye siwaju pe, Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ naa, CP Emmanuel Ekot Effiom, ti paṣẹ pe ki wọn taari ẹjọ naa lọ si ẹka to n ri si iwadii iwa ọdaran ni Dutse, ti i ṣe olu ilu ipinlẹ naa fun iwadii to peye. O ni ti wọn ba ti pari iwadii naa lawọn yoo foju awọn afurasi mejeeji bale-ẹjọ.


Shiisu ṣalaye siwaju pe, Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ naa, CP Emmanuel Ekot Effiom, ti paṣẹ pe ki wọn taari ẹjọ naa lọ si ẹka to n ri si iwadii iwa ọdaran ni Dutse, ti i ṣe olu ilu ipinlẹ naa fun iwadii to peye. O ni ti wọn ba ti pari iwadii naa lawọn yoo foju awọn afurasi mejeeji bale-ẹjọ.


Mr Latin, Ọdunlade Adekọla, Rose Odika di apaṣẹ ẹgbẹ awọn oṣere (TAMPAN)

Ọlawale Ajao, Ibadan Gbajugbaja oṣere nni, Bọlaji Amuṣan, ẹni ti gbogbo aye mọ si Mr Latin, ti di aarẹ ẹgbẹ awọn oṣere tiata lorileede yii, iyẹn Theatre Arts and Motion Pictures Practitioners Association of Nigeria (TAMPAN) fun saa keji. Eyi ko ṣẹyin bo ṣe jawe olubori ninu idibo ẹgbẹ awọn oṣere to waye n’Ibadan lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja. Yeye Rose Odika to ṣẹṣẹ fipo gomina ẹgbẹ TAMPAN ipinlẹ Ọyọ silẹ lo jawe olubori gẹgẹ bii igbakeji aarẹ ẹgbẹ naa, nigba ti Ayọ Ọlabiyi (Bọbọ B) fagba han akẹgbẹ ẹ ti wọn jọ dije gẹgẹ bii akọwe apapọ ẹgbẹ. Awọn to tun jawe olubori fun ipo mi-in lọlọkan-o-jọkan, ti wọn yoo si maa ṣejọba ẹgbẹ awọn oṣere nilẹ yii pẹlu Mr Latin ni Ọdunlade Adekọla gẹgẹ bii oludari iṣẹ gbogbo to jẹ mọ Fidio; Banji Adelusi (Alukoro); Ayọ Ọladapọ (Alamoojuto eto iṣuna); Toyọsi Adesanya (Olootu eto ariya) Suleiman Ayọdeji (Akapo) ati Niyi Adebayọ to jẹ oludari iṣẹ sinima agbelewo. Awọn yooku ni Ṣọla Kosọkọ, ọmọ bibi inu Jide Kosọkọ, to ti figba kan jẹ aarẹ ẹgbẹ awọn oṣere nilẹ yii, ANTP nigba kan ri, gẹgẹ bii atọpinpin eto iṣuna; Sunday Oshibata (Igbakeji Akọwe ẹgbẹ); Damọla Ọlatunji (Alakooso eto iwadii) ati Akeem Alimi (Alakooso eto ọrọ-aje ẹgbẹ). Anthony Ogundimu loludari eto aabo nigba ti Temitọpẹ Faturoti jẹ igbakeji rẹ.


Awọn to tun jawe olubori fun ipo mi-in lọlọkan-o-jọkan, ti wọn yoo si maa ṣejọba ẹgbẹ awọn oṣere nilẹ yii pẹlu Mr Latin ni Ọdunlade Adekọla gẹgẹ bii oludari iṣẹ gbogbo to jẹ mọ Fidio; Banji Adelusi (Alukoro); Ayọ Ọladapọ (Alamoojuto eto iṣuna); Toyọsi Adesanya (Olootu eto ariya) Suleiman Ayọdeji (Akapo) ati Niyi Adebayọ to jẹ oludari iṣẹ sinima agbelewo. Awọn yooku ni Ṣọla Kosọkọ, ọmọ bibi inu Jide Kosọkọ, to ti figba kan jẹ aarẹ ẹgbẹ awọn oṣere nilẹ yii, ANTP nigba kan ri, gẹgẹ bii atọpinpin eto iṣuna; Sunday Oshibata (Igbakeji Akọwe ẹgbẹ); Damọla Ọlatunji (Alakooso eto iwadii) ati Akeem Alimi (Alakooso eto ọrọ-aje ẹgbẹ). Anthony Ogundimu loludari eto aabo nigba ti Temitọpẹ Faturoti jẹ igbakeji rẹ. Pẹlu abajade eto idibo to lọ wọọrọwọ yii, awọn irawọ oṣere tiata bii Mr Latin, Ọdunlade Adekọla, Rose Odika, Ṣọla Kosọkọ ti i ṣe ọmọ Jide Kosọkọ, Bọbọ B ati bẹẹ bẹẹ lọ ni wọn yoo maa tukọ iṣakoso ẹgbẹ TAMPAN lati asiko yii di ọdun 2026.


Pẹlu abajade eto idibo to lọ wọọrọwọ yii, awọn irawọ oṣere tiata bii Mr Latin, Ọdunlade Adekọla, Rose Odika, Ṣọla Kosọkọ ti i ṣe ọmọ Jide Kosọkọ, Bọbọ B ati bẹẹ bẹẹ lọ ni wọn yoo maa tukọ iṣakoso ẹgbẹ TAMPAN lati asiko yii di ọdun 2026.


Lẹyin ti Pasitọ Joshua fipa ba obinrin kan sun tan lo fun un lọrun pa

Ọlawale Ajao, Ibadan Ọkunrin kan to pera ẹ lojiṣẹ Ọlọrun kan, Pasitọ Joshua Oyebọde, ti dero atimọle awọn ọlọpaa n’Ibadan bayii. Ẹsun ọdaran nla nla meji ni wọn fi kan an, wọn lo paayan, o tun fipa ba ọmọọlọmọ laṣepọ karakara. Pasitọ Joshua, ẹni aadọta ọdun, ni wọn lo fi ọmọbinrin ẹni ọdun mejilelogun kan to n jẹ Bukọla Ajala pamọ sinu ile ẹ fun ọpọlọpọ ọjọ, to si n ko ibasun fun un nibẹ lojoojumọ. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, ibẹru pe Bukọla le tu aṣiri iṣẹlẹ yii lo mu pasitọ tan ọmọbinrin naa lọ sinu igbo, to si fun un lọrun pa sibẹ. Ṣugbọn ọrọ ẹruuku to pera ẹ ni ojiṣẹ Ọlọrun yii ko yatọ si ọrọ awodi oke to ro pe awọn to wa nisalẹ ko ri oun. Idi ni pe ohun ti pasitọ ṣe ninu igbo, to ro pe ẹnikankan ko mọ, aṣiri ọhun han sawọn eeyan kan, wọn si fi iṣẹlẹ naa to awọn agbofinro leti lagọọ ọlọpaa to wa niluu Owode, nitosi Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ.


Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, ibẹru pe Bukọla le tu aṣiri iṣẹlẹ yii lo mu pasitọ tan ọmọbinrin naa lọ sinu igbo, to si fun un lọrun pa sibẹ. Ṣugbọn ọrọ ẹruuku to pera ẹ ni ojiṣẹ Ọlọrun yii ko yatọ si ọrọ awodi oke to ro pe awọn to wa nisalẹ ko ri oun. Idi ni pe ohun ti pasitọ ṣe ninu igbo, to ro pe ẹnikankan ko mọ, aṣiri ọhun han sawọn eeyan kan, wọn si fi iṣẹlẹ naa to awọn agbofinro leti lagọọ ọlọpaa to wa niluu Owode, nitosi Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ. Nigba to n ṣafihan afurasi ọdaran naa fawọn oniroyin n’Ibadan lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Adebọwale Williams, sọ pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ni jagunlabi tan ẹni-ẹlẹni lọ sinu igbo, to si fun un lọrun pa. CP Williams, ẹni to sọrọ lorukọ SP Ọṣinfẹṣọ, ti i ṣe Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, sọ pe, “Ọkunrin to pera ẹ ni pasitọ yii ba obinrin yẹn mulẹ pe ẹnikẹni ko gbọdọ tu aṣiri ohunkohun to ba ṣẹlẹ laarin awọn sita fun ẹda Ọlọrun kan. Bo ṣe di ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, pasitọ ri i pe Bukọla n palẹ ẹru rẹ mọ, ẹru ba a pe niṣe lọmọbinrin naa n sa lọ, o si ṣee ṣe ko lọọ tu aṣiri oun fun gbogbo aye. Idi niyẹn to ṣe tan an lọ si ọna jinjin, to si fun un lọrun pa lati bo ara rẹ laṣiiri”. Ni kete ti iwadii awọn ọlọpaa ba ti pari lori iṣẹlẹ yii ni wọn yoo foju afurasi ọdaran to pera ẹ ni pasitọ yii ba ile-ẹjọ gẹgẹ bi awọn agbofinro se sọ.


Nigba to n ṣafihan afurasi ọdaran naa fawọn oniroyin n’Ibadan lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Adebọwale Williams, sọ pe lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ni jagunlabi tan ẹni-ẹlẹni lọ sinu igbo, to si fun un lọrun pa. CP Williams, ẹni to sọrọ lorukọ SP Ọṣinfẹṣọ, ti i ṣe Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, sọ pe, “Ọkunrin to pera ẹ ni pasitọ yii ba obinrin yẹn mulẹ pe ẹnikẹni ko gbọdọ tu aṣiri ohunkohun to ba ṣẹlẹ laarin awọn sita fun ẹda Ọlọrun kan. Bo ṣe di ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, pasitọ ri i pe Bukọla n palẹ ẹru rẹ mọ, ẹru ba a pe niṣe lọmọbinrin naa n sa lọ, o si ṣee ṣe ko lọọ tu aṣiri oun fun gbogbo aye. Idi niyẹn to ṣe tan an lọ si ọna jinjin, to si fun un lọrun pa lati bo ara rẹ laṣiiri”. Ni kete ti iwadii awọn ọlọpaa ba ti pari lori iṣẹlẹ yii ni wọn yoo foju afurasi ọdaran to pera ẹ ni pasitọ yii ba ile-ẹjọ gẹgẹ bi awọn agbofinro se sọ.


Ileeṣẹ Quickteller Paypoint fun awọn alagbata wọn lẹbun rẹpẹtẹ

Jọkẹ Amọri Bii ẹgbẹrun kan awọn alagbata ileeṣẹ Quickteller Paypoint ni wọn ṣe koriya fun lati fi imọriri wọn han fun aduroti ati aapọn wọn lọjọ keji, oṣu Kejila, ọdun 2022 yii. Ileeṣẹ Quickteller Paypoint fun awọn eeyan naa lẹbun ọlọkan-o-jọkan lati mọ riri iṣẹ takun-takun ti wọn ti ṣe pẹlu iṣotitọ fun wọn. Ninu eto pataki kan ti wọn gbe kalẹ, eyi ti wọn pe ni ‘Double Up Promo’ ni wọn ti pese awọn ẹbun naa. Latinu oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, lawọn eeyan ti n kopa lati jẹ ẹbun, bẹẹ ni ileeṣẹ naa n ṣe aṣayan awọn ti wọn kunju oṣuwọn ti wọn maa fi oniruuru ẹbun da lọla. Marun-un lara awọn ti wọn jẹ ẹbun naa, Bamidele Aminat, Ishaya Galion, Ayinla Habeeb, Edozie Joy, ati Ilonwa Peter ṣabẹwo si ọgba ileeṣẹ Quickteller Paypoint lati gba ẹbun wọn tayọ-tayọ. Lasiko to n sọrọ nibi eto naa, Maneja to n mojuto ọja tita nileeṣẹ ọhun, Bunmilọfẹ Akingbọla, sọ pe ẹbun ti wọn fun awọn onibaara awọn yii jẹ ọna lati fi imọriri han fun bi wọn ṣe sapa, ti wọn si tẹpẹlẹ mọ jijẹ kawọn araalu mọ iwulo ati anfaani lilo ikanni wọn fun ka-ra-ka-ta wọn.


Latinu oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, lawọn eeyan ti n kopa lati jẹ ẹbun, bẹẹ ni ileeṣẹ naa n ṣe aṣayan awọn ti wọn kunju oṣuwọn ti wọn maa fi oniruuru ẹbun da lọla. Marun-un lara awọn ti wọn jẹ ẹbun naa, Bamidele Aminat, Ishaya Galion, Ayinla Habeeb, Edozie Joy, ati Ilonwa Peter ṣabẹwo si ọgba ileeṣẹ Quickteller Paypoint lati gba ẹbun wọn tayọ-tayọ. Lasiko to n sọrọ nibi eto naa, Maneja to n mojuto ọja tita nileeṣẹ ọhun, Bunmilọfẹ Akingbọla, sọ pe ẹbun ti wọn fun awọn onibaara awọn yii jẹ ọna lati fi imọriri han fun bi wọn ṣe sapa, ti wọn si tẹpẹlẹ mọ jijẹ kawọn araalu mọ iwulo ati anfaani lilo ikanni wọn fun ka-ra-ka-ta wọn. O ni: “Olori erongba wa ni lati jẹ kawọn eeyan, paapaa ju lọ, awọn ti wọn wa lawọn ibi ti ko fi bẹẹ si ileeṣẹ okoowo, tubọ lominira, ki wọn si lanfaani lati ṣe ọrọ-aje wọn pẹlu irọrun, inu wa si dun gidi pe ọpọ lo n dara pọ mọ wa, ti wọn n ba awọn ejẹnti wa ṣiṣẹ kaakiri orileede yii. Loni-in, a n fun awọn ejẹnti ti wọn poju owo yii lẹbun lati tubọ mu ki igbe aye wọn larinrin si i.” Ṣe inu ẹni ki i dun ka pa a mọra, ọpọ lara awọn ti wọn jẹ ẹbun naa ni idunnu han loju wọn, wọn si dupẹ lọwọ ileeṣẹ Quickteller Paypoint fun bi wọn ṣe ranti wọn, ti wọn si mọyi ipa ti wọn ko ninu idagbasoke eto okoowo ati inawo yika orileede yii. Ninu wọn tun sọrọ lori anfaani ati ominira ti ṣiṣe ejẹnti fun ileeṣẹ naa ti mu ba awọn, wọn ni ajọṣe to n mu ere gidi wa lawọn ni latigba ti awọn ti dara pọ mọ wọn.


O ni: “Olori erongba wa ni lati jẹ kawọn eeyan, paapaa ju lọ, awọn ti wọn wa lawọn ibi ti ko fi bẹẹ si ileeṣẹ okoowo, tubọ lominira, ki wọn si lanfaani lati ṣe ọrọ-aje wọn pẹlu irọrun, inu wa si dun gidi pe ọpọ lo n dara pọ mọ wa, ti wọn n ba awọn ejẹnti wa ṣiṣẹ kaakiri orileede yii. Loni-in, a n fun awọn ejẹnti ti wọn poju owo yii lẹbun lati tubọ mu ki igbe aye wọn larinrin si i.” Ṣe inu ẹni ki i dun ka pa a mọra, ọpọ lara awọn ti wọn jẹ ẹbun naa ni idunnu han loju wọn, wọn si dupẹ lọwọ ileeṣẹ Quickteller Paypoint fun bi wọn ṣe ranti wọn, ti wọn si mọyi ipa ti wọn ko ninu idagbasoke eto okoowo ati inawo yika orileede yii. Ninu wọn tun sọrọ lori anfaani ati ominira ti ṣiṣe ejẹnti fun ileeṣẹ naa ti mu ba awọn, wọn ni ajọṣe to n mu ere gidi wa lawọn ni latigba ti awọn ti dara pọ mọ wọn.


ICPC mu olorin taka-sufee nni, D’banj, fẹsun jibiti

Faith Adebọla Inu wahala nla ni ọkunrin olorin taka-sufee ilẹ wa to gbajumọ daadaa nni, Ọladapọ Oyebanji ti gbogbo eeyan mọ si D’banji, wa bayii o. Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku pẹlu awọn ẹsun mi-in to ba jẹ mọ iwa ọdaran, Independent Corrupt Practices and other Related Offences Commission (ICPC), lo mu ọkunrin naa, o si wa lakata wọn titi asiko ti a n kọ iroyin yii to n ran wọn lọwọ lori ẹsun lilu ijọba ni jibiti ti wọn fi kan an. ALAROYE gbọ pe wọn ti n dọdẹ ọkunrin naa tipẹ, wọn ti fiwe pe e pe ko waa ṣalaye awon iwa jibiti kan ti ileeṣẹ naa tuwee kan, ti wọn si ba ọwọ ọkunrin yii nibẹ, ṣugbọn ti ko da wọn lohun. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni wọn ka a mọ kọna, ti wọn si fipa gbe e lọ si ileeṣẹ ajọ naa to wa niluu Abuja. Wọn ni ọkunrin naa ko owo ti ijọba apapọ ya sọtọ lati maa fun awọn ọdọ ti ko niṣe lọwọ lati fi ro wọn lagbara ki wọn le maa wa nnkan ṣe ti wọn n pe ni N-Power, eyi tijọba apapọ da silẹ lọdun 2016 jẹ. A gbọ pe awọn oṣiṣẹ ijọba kan ni wọn jọ lẹdi apo pọ pẹlu ọkunrin olorin to gbajumọ bii iṣana ẹlẹẹta yii, ti wọn si lọọ ko awọn orukọ adamọdi awọn eeyan ti ko si ẹni to n jẹ bẹẹ sinu iwe ti wọn fi n sanwo fun awọn to n janfaani eto yii si. Bayii ni awọn eeyan naa pẹlu awọn ti wọn jọọ lẹdii apo pọ lati ṣiṣẹ buruku yii gba obitibiti miliọnu to jẹ owo ti awọn ọdọ kan iba fi maa ṣanfaani, ti wọn si fi n ṣe ararindin.


Wọn ni ọkunrin naa ko owo ti ijọba apapọ ya sọtọ lati maa fun awọn ọdọ ti ko niṣe lọwọ lati fi ro wọn lagbara ki wọn le maa wa nnkan ṣe ti wọn n pe ni N-Power, eyi tijọba apapọ da silẹ lọdun 2016 jẹ. A gbọ pe awọn oṣiṣẹ ijọba kan ni wọn jọ lẹdi apo pọ pẹlu ọkunrin olorin to gbajumọ bii iṣana ẹlẹẹta yii, ti wọn si lọọ ko awọn orukọ adamọdi awọn eeyan ti ko si ẹni to n jẹ bẹẹ sinu iwe ti wọn fi n sanwo fun awọn to n janfaani eto yii si. Bayii ni awọn eeyan naa pẹlu awọn ti wọn jọọ lẹdii apo pọ lati ṣiṣẹ buruku yii gba obitibiti miliọnu to jẹ owo ti awọn ọdọ kan iba fi maa ṣanfaani, ti wọn si fi n ṣe ararindin. ALAROYE gbọ pe nigba ti wọn yoo wadii owo naa lọ wadii rẹ bọ, akaunti D’banj ni wọn n san owo naa si. Eyi lawọn ICPC ṣe pe e pe ko waa ṣalaye ohun to mọ nipa rẹ, ṣugbọn ọkunrin naa ko jẹ ipe ileeṣẹ yii. Lẹyin ọpọlọpọ lẹta ti wọn ko si i ti ko si dahun ni wọn ba lọọ duro de e lẹsẹ-o-gbeji, wọn si gbe e janto lọ sileeṣẹ wọn niluu Abuja.


ALAROYE gbọ pe nigba ti wọn yoo wadii owo naa lọ wadii rẹ bọ, akaunti D’banj ni wọn n san owo naa si. Eyi lawọn ICPC ṣe pe e pe ko waa ṣalaye ohun to mọ nipa rẹ, ṣugbọn ọkunrin naa ko jẹ ipe ileeṣẹ yii. Lẹyin ọpọlọpọ lẹta ti wọn ko si i ti ko si dahun ni wọn ba lọọ duro de e lẹsẹ-o-gbeji, wọn si gbe e janto lọ sileeṣẹ wọn niluu Abuja. Nibẹ ni wọn ti n fọrọ po o nifun pọ lati mọ bi iṣẹlẹ naa ṣe waye ati ipa to ko nibẹ. Lẹyin eyi ni wọn ni ọdọ awọn ni yoo wa fungba diẹ, ko ni i le lọ sile. D’banji ni ki wọn fun oun ni beeli lori pe gbajumọ ni oun, oun ko le sa lọ.


Nibẹ ni wọn ti n fọrọ po o nifun pọ lati mọ bi iṣẹlẹ naa ṣe waye ati ipa to ko nibẹ. Lẹyin eyi ni wọn ni ọdọ awọn ni yoo wa fungba diẹ, ko ni i le lọ sile. D’banji ni ki wọn fun oun ni beeli lori pe gbajumọ ni oun, oun ko le sa lọ. Ṣugbọn awọn oṣiṣẹ ọba naa ni awọn ko le fun un ni beeli, nitori ko si ẹri pe ti awọn ba fun un, yoo pada yọju pẹlu bi awọn ti ṣe fiwe pe e lọpọ igba, ṣugbọn ti ko da awọn loun yii. Wọn ni o ṣee ṣe ki ICPC lọ si kootu lati gba iwe aṣẹ to yẹ labẹ ofin ki wọn le ni anfaani lati fi ọkunrin naa sọdọ wọn kọja akoko ti ofin la kalẹ titi ti iwadii ti wọn n ṣe yoo fi pari.


Ṣugbọn awọn oṣiṣẹ ọba naa ni awọn ko le fun un ni beeli, nitori ko si ẹri pe ti awọn ba fun un, yoo pada yọju pẹlu bi awọn ti ṣe fiwe pe e lọpọ igba, ṣugbọn ti ko da awọn loun yii. Wọn ni o ṣee ṣe ki ICPC lọ si kootu lati gba iwe aṣẹ to yẹ labẹ ofin ki wọn le ni anfaani lati fi ọkunrin naa sọdọ wọn kọja akoko ti ofin la kalẹ titi ti iwadii ti wọn n ṣe yoo fi pari.


Ife-ẹyẹ agbaye:Morocco gbo ewuro soju Spain, wọn wọ kọta faina

James Ojo Bo tilẹ jẹ pe orileede Naijiria ko ba wọn kopa nibi idije ife-ẹyẹ agbaye to n lọ lọwọ lorileede Quatar, sibẹ ninu idunnu ni awọn ọmọ orileede Afrika, paapaa ju lọ, awọn ololufẹ ere bọọlu kaakiri ilẹ wa wa bayii pẹlu bi ilẹ Alawọ dudu kan, Morocco, ṣe gbo ewuro soju ilẹ Spain, ti wọn si pegede nibi idije ko mẹsẹ o yọ ti wọn fi bọ fi ipele to kan. Iyẹn kọta faina, nibi idije to n lọ lọwọ ni papa iṣere Education City Stadium, to wa ni Qatar. Orileede Spain ni wọn ba figa gbaga, awọn mejeeji ni wọn si gbiyanju lati ju ayo sile ara wọn, ṣugbọn ti ko ṣee ṣe nitori iṣapa awọn agbabọọlu ati goli orileede mejeeji. Eyi lo fa a to fi jẹ pe ọmi ni awọn mejeeji gba titi ti aadọrun-un iṣẹju ti wọn lo lori papa fi pari. Lẹyin ti ko si ẹni to jawe olubori, to si pọn dandan fun ẹni kan lati lọ ni wọn ba tun bẹrẹ ọgbọn iṣẹju mi-in. Wọn tun gba eleyii naa titi, ko tun si ẹni to gba bọọlu wọnu ile ara wọn. N lo ba di goli si goli, eyi ti wọn n pe ni pẹnariti.


Lẹyin ti ko si ẹni to jawe olubori, to si pọn dandan fun ẹni kan lati lọ ni wọn ba tun bẹrẹ ọgbọn iṣẹju mi-in. Wọn tun gba eleyii naa titi, ko tun si ẹni to gba bọọlu wọnu ile ara wọn. N lo ba di goli si goli, eyi ti wọn n pe ni pẹnariti. Awọn agbabọọlu kọọkan ni yoo maa gba bọọlu si awọn goli, goli orileede to ba si mu bọọlu yii ni yoo gbẹyẹ lọwo alatako wọn. Niṣe ni idunnu si ṣubu lu ayọ nigba ti goli Morocco, Yassine Bounou, mu ayo mẹtẹẹta ti awọn ọmọ orileede Spain gba si awọn rẹ. N lariwo ba sọ.


Awọn agbabọọlu kọọkan ni yoo maa gba bọọlu si awọn goli, goli orileede to ba si mu bọọlu yii ni yoo gbẹyẹ lọwo alatako wọn. Niṣe ni idunnu si ṣubu lu ayọ nigba ti goli Morocco, Yassine Bounou, mu ayo mẹtẹẹta ti awọn ọmọ orileede Spain gba si awọn rẹ. N lariwo ba sọ. Pẹlu ami-ayo mẹta si odo ni Morocco fi gbẹyẹ lọwọ Spain. Igba akọkọ si niyi ti Morocco yoo wọ ipele to kan, iyẹn kọta faina, latigba ti wọn ti n kopa ninu ifẹ-ẹyẹ agbaye. Awọn ọmọ orileede naa ko le pa idunnu wọn mọra fun aṣeyọri nla yii, niṣe ni ẹrin si gba ẹẹkẹ wọn, bakan naa ni awọn ọmo ilẹ Afrika yooku naa n ba wọn yọ.


Pẹlu ami-ayo mẹta si odo ni Morocco fi gbẹyẹ lọwọ Spain. Igba akọkọ si niyi ti Morocco yoo wọ ipele to kan, iyẹn kọta faina, latigba ti wọn ti n kopa ninu ifẹ-ẹyẹ agbaye. Awọn ọmọ orileede naa ko le pa idunnu wọn mọra fun aṣeyọri nla yii, niṣe ni ẹrin si gba ẹẹkẹ wọn, bakan naa ni awọn ọmo ilẹ Afrika yooku naa n ba wọn yọ. Tẹ o ba gbagbe, orileede Cameroon, Ghana ati Senegal wa ninu awọn to ti kopa ninu idije ere bọọlu to n lọ lọwọ ọhun, ṣugbọn ti wọn fidi-rẹmi.


Tẹ o ba gbagbe, orileede Cameroon, Ghana ati Senegal wa ninu awọn to ti kopa ninu idije ere bọọlu to n lọ lọwọ ọhun, ṣugbọn ti wọn fidi-rẹmi.


Wọn tu TOP ka l’Ọṣun, ni gbogbo wọn ba pada sinu ẹgbẹ APC

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Awọn igun ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọṣun ti wọn n pe ni The Ọṣun Progressives (TOP) ti kede titu ẹgbẹ naa ka bayii. TOP ni wọn da silẹ lasiko ti wahala aarin gomina ana, Alhaji Adegboyega Oyetọla ati ẹni to gbesẹ fun un, Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹsọla, le koko, ti awọn mejeeji si pinya. Nigba naa lọhun-un, awọn ti wọn wa pẹlu Arẹgbẹṣọla bẹrẹ The Ọṣun Progressives, nigba ti awọn ti Oyetọla n pe ara wọn ni IleriOluwa. Wahala wọn yii lawọn araalu gbagbọ pe o wa lara awọn nnkan to ṣakoba fun ẹgbẹ oṣelu APC ninu idibo gomina oṣu Keje ti wọn fi lulẹ nitori pe ile wọn ko si loju kan naa. Ṣugbọn ninu ipade oniroyin ti awọn TOP pe lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, abẹnugan ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọṣun tẹlẹ, Ọnarebu Najeem Salam, sọ pe oju gbogbo awọn ti walẹ bayii, onikaluku si ti kọ ẹkọ kan tabi omiiran lori nnkan to ṣẹlẹ. O ni awọn tu TOP ka lati le ṣe atunto to tọ ninu ẹgbẹ APC l’Ọṣun, o ni awọn n nawọ ifẹ si gbogbo awọn ti wọn ba gbagbọ pe ẹgbẹ Onitẹsiwaju ni ẹgbẹ APC.


Wahala wọn yii lawọn araalu gbagbọ pe o wa lara awọn nnkan to ṣakoba fun ẹgbẹ oṣelu APC ninu idibo gomina oṣu Keje ti wọn fi lulẹ nitori pe ile wọn ko si loju kan naa. Ṣugbọn ninu ipade oniroyin ti awọn TOP pe lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, abẹnugan ileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọṣun tẹlẹ, Ọnarebu Najeem Salam, sọ pe oju gbogbo awọn ti walẹ bayii, onikaluku si ti kọ ẹkọ kan tabi omiiran lori nnkan to ṣẹlẹ. O ni awọn tu TOP ka lati le ṣe atunto to tọ ninu ẹgbẹ APC l’Ọṣun, o ni awọn n nawọ ifẹ si gbogbo awọn ti wọn ba gbagbọ pe ẹgbẹ Onitẹsiwaju ni ẹgbẹ APC. Salam fi kun ọrọ rẹ pe onilu ko ni i fẹ ko tu, idi niyi ti awọn fi gbe igbesẹ ifẹ lati da ẹgbẹ APC pada si ipo Ọmọluabi ti ki i ṣe ojukokoro, to si ni akoyawọ to wa tẹlẹ nipinlẹ Ọṣun. O ni gbogbo wahala to ti wa latẹyinwa ninu ẹgbẹ naa l’Ọṣun ti di afisẹyin bayii, asiko si ti to bayii lati ṣe atunto ati atunṣe to yẹ.


Salam fi kun ọrọ rẹ pe onilu ko ni i fẹ ko tu, idi niyi ti awọn fi gbe igbesẹ ifẹ lati da ẹgbẹ APC pada si ipo Ọmọluabi ti ki i ṣe ojukokoro, to si ni akoyawọ to wa tẹlẹ nipinlẹ Ọṣun. O ni gbogbo wahala to ti wa latẹyinwa ninu ẹgbẹ naa l’Ọṣun ti di afisẹyin bayii, asiko si ti to bayii lati ṣe atunto ati atunṣe to yẹ.


Bi Makinde ṣe sọ Kọlẹẹji Alayande di yunifasiti yoo gbe eto ọrọ aje ipinlẹ Ọyọ larugẹ- Ogundoyin

Ọlawale Ajao, Ibadan Ile-ẹkọ giga fasiti ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ṣẹṣẹ da silẹ yoo mu igbelarugẹ ba eto ọrọ aje ipinlẹ naa. Abẹnugan ileegbimọ awọn aṣofin ipinlẹ Ọyọ, Ọnarebu Debọ Ogundoyin, lo fi igbagbọ rẹ yii han ni kete ti Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, fọwọ si ofin to yiyi ile-ẹkọ olukọni ijọba ipinlẹ Ọyọ pada si yunifasiti lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ni bayii, Emmanuel Alayande College of Education, to wa niluu Ọyọ, ti di Emmanuel Alayande University of Education. Ọnarebu Ogundoyin woye pe bi yunifasiti yii ba ṣe n gba ẹgbaagbeje awọn ọdọ to n lakaka lati wọ ileewe giga wọle leto ọrọ aje ipinlẹ Ọyọ yoo maa gbooro si i. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “A tun ti fi itan mi-in balẹ nipinlẹ Ọyọ lonii. Aṣeyọri ti ko lẹgbẹ gbaa leyi jẹ ninu itan ipinlẹ yii. Ofin tí Gomina Makinde fọwọ si yii ti ṣafihan wọn gẹgẹ bii olufẹ eto ẹkọ ati idagbasoke ilu.


Ọnarebu Ogundoyin woye pe bi yunifasiti yii ba ṣe n gba ẹgbaagbeje awọn ọdọ to n lakaka lati wọ ileewe giga wọle leto ọrọ aje ipinlẹ Ọyọ yoo maa gbooro si i. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “A tun ti fi itan mi-in balẹ nipinlẹ Ọyọ lonii. Aṣeyọri ti ko lẹgbẹ gbaa leyi jẹ ninu itan ipinlẹ yii. Ofin tí Gomina Makinde fọwọ si yii ti ṣafihan wọn gẹgẹ bii olufẹ eto ẹkọ ati idagbasoke ilu. “Awa gẹgẹ bii aṣofin, a ti ṣe ojuṣe tiwa pẹlu sisọ aba ayipada ileewe yii dofin lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii”. Pẹlu ayipada Emmanuel Alayande College of Education si Emmanuel Alayande University of Education yii, ile-ẹkọ fasiti to jẹ ti jọba ipinlẹ Ọyọ ti di mẹta ọtọọtọ bayii. Ta o ba gbagbe, ninu oṣu Kọkanla, ọdun 2021, ni Ladoke Akintola University of Technology (LAUTECH), eyi ti ipinlẹ Ọyọ ati Ọṣun jumọ ni tẹlẹ, di tipinlẹ Ọyọ nikan, lẹyin asọyepọ ọrọ ati adehun to waye laarin awọn ipinlẹ mejeeji.


“Awa gẹgẹ bii aṣofin, a ti ṣe ojuṣe tiwa pẹlu sisọ aba ayipada ileewe yii dofin lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii”. Pẹlu ayipada Emmanuel Alayande College of Education si Emmanuel Alayande University of Education yii, ile-ẹkọ fasiti to jẹ ti jọba ipinlẹ Ọyọ ti di mẹta ọtọọtọ bayii. Ta o ba gbagbe, ninu oṣu Kọkanla, ọdun 2021, ni Ladoke Akintola University of Technology (LAUTECH), eyi ti ipinlẹ Ọyọ ati Ọṣun jumọ ni tẹlẹ, di tipinlẹ Ọyọ nikan, lẹyin asọyepọ ọrọ ati adehun to waye laarin awọn ipinlẹ mejeeji. Ṣaaju, iyẹn lọdun 2017, nijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ iṣakoso Oloogbe Abiọla Ajimọbi, da yunifasiti imọ ẹrọ ta a mọ si Technical University silẹ, tileewe ọhun, eyi to jẹ ile-ẹkọ fasiti imọ ẹrọ akọkọ to jẹ ti jọba ipinlẹ lorileede yii, si bẹrẹ eto ẹkọ lọdun 2018.


Ṣaaju, iyẹn lọdun 2017, nijọba ipinlẹ Ọyọ, labẹ iṣakoso Oloogbe Abiọla Ajimọbi, da yunifasiti imọ ẹrọ ta a mọ si Technical University silẹ, tileewe ọhun, eyi to jẹ ile-ẹkọ fasiti imọ ẹrọ akọkọ to jẹ ti jọba ipinlẹ lorileede yii, si bẹrẹ eto ẹkọ lọdun 2018.


Ọlọrun lo paṣẹ fun mi pe ki n lọ seti okun nihooho lati gbadura fun Aṣiwaju-Ọlaiya Igwe

Jọkẹ Amori Ọrọ bi ọkan ninu awọn oṣere ilẹ wa, Ẹbun Oloyede ti gbogbo eeyan mọ si Igwe ṣe lọ si eti okun, to si lọọ gbadura fun oludije funpo aarẹ lorukọ ẹgbẹ APC, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, nihooho ọmọluabi ko ti i rodo lọọ mumi o, niṣe lo n ran bii ina ọyẹ. Ọkunrin ọmọ bibi ilu Abẹokuta ti wọn tun maa n pe ni Ọlọlade Mr Money naa ti tun jade sita o, o si ti sọ idi to fi ṣe ohun to ṣe naa. O ni ariran ni oun, Ọlọrun maa n fi iran han oun gidigidi, ati pe Ọlọrun lo paṣẹ fun oun pe ki oun rin nihooho ni eti okun ki oun fi gbadura fun Aṣiwaju Bọla Tinubu. Oṣere naa salaye yii lasiko ti ileeṣẹ tẹlifiṣan TVC to jẹ ti Aṣiwaju Bọla Tinubu gba a lalejo lori eto kan ti won maa n pe ni ’Ero tirẹ’ iyẹn ‘Your View’ pe, ‘Mo wa lati ṣalaye nipa ohun ti mo ṣe ni bii ọjọ mẹrin sẹyin ni, mi o wa lati tọrọ aforiji lọwọ ẹnikẹni, ṣugbọn mo kan fẹ ki awọn eeyan mọ idi ti mo ṣe ṣe ohun ti mo ṣe ni. Bọla Tinubu ti ṣe ohun ribiribi laye mi, mo ti sọ ọ ni aimọye igba ninu awọn ifọrọwerọ ti mo ti ṣe sẹyin. Niṣe ni wọn sọ fun mi pe ki n dide, ki n lọọ ṣe ohun ti mo ṣe yii ninu ẹmi’.


Oṣere naa salaye yii lasiko ti ileeṣẹ tẹlifiṣan TVC to jẹ ti Aṣiwaju Bọla Tinubu gba a lalejo lori eto kan ti won maa n pe ni ’Ero tirẹ’ iyẹn ‘Your View’ pe, ‘Mo wa lati ṣalaye nipa ohun ti mo ṣe ni bii ọjọ mẹrin sẹyin ni, mi o wa lati tọrọ aforiji lọwọ ẹnikẹni, ṣugbọn mo kan fẹ ki awọn eeyan mọ idi ti mo ṣe ṣe ohun ti mo ṣe ni. Bọla Tinubu ti ṣe ohun ribiribi laye mi, mo ti sọ ọ ni aimọye igba ninu awọn ifọrọwerọ ti mo ti ṣe sẹyin. Niṣe ni wọn sọ fun mi pe ki n dide, ki n lọọ ṣe ohun ti mo ṣe yii ninu ẹmi’. Ọlaiya ni, ‘‘Arina ni mi, Ọlọrun fun mi lẹbun irina gan-an. Ọpọ igba ni Ọlọrun ti maa n fi ohun to ni fun mi ti yoo ṣẹlẹ han mi siwaju asiko ti yoo ṣẹlẹ. Oju oorun ni mo wa lọjọ yii ti mo fi gbọ ohun Ọlọrun pe, ‘Jọwọ, dide, o sọ pe o nifẹẹ Aṣiwaju, o si ti n ran ọ lọwọ’, mo ni bẹẹ ni.


Ọlaiya ni, ‘‘Arina ni mi, Ọlọrun fun mi lẹbun irina gan-an. Ọpọ igba ni Ọlọrun ti maa n fi ohun to ni fun mi ti yoo ṣẹlẹ han mi siwaju asiko ti yoo ṣẹlẹ. Oju oorun ni mo wa lọjọ yii ti mo fi gbọ ohun Ọlọrun pe, ‘Jọwọ, dide, o sọ pe o nifẹẹ Aṣiwaju, o si ti n ran ọ lọwọ’, mo ni bẹẹ ni. ‘O ya, dide, lọọ ṣe awọn nnkan bayii bayii bayii fun un. Lọ si eti okun, ki o si lọọ gbadura fun Aṣiwaju’ Mo mọ-ọn-mọ ya aworan fidio naa fun gbogbo aye lati ri ni. ‘‘Oṣere ni mi, mo si tun jẹ oloṣelu lẹgbẹẹ kan, mo waa so pe gẹgẹ bii oṣere, mo le ṣe e, ṣugbọn mo tun gbọdọ ronu nipa awọn ẹbi mi.


‘O ya, dide, lọọ ṣe awọn nnkan bayii bayii bayii fun un. Lọ si eti okun, ki o si lọọ gbadura fun Aṣiwaju’ Mo mọ-ọn-mọ ya aworan fidio naa fun gbogbo aye lati ri ni. ‘‘Oṣere ni mi, mo si tun jẹ oloṣelu lẹgbẹẹ kan, mo waa so pe gẹgẹ bii oṣere, mo le ṣe e, ṣugbọn mo tun gbọdọ ronu nipa awọn ẹbi mi. Ṣugbọn mo fẹẹ sọ ohun kan fun yin o, ko si ohun ti mi o le ṣe lati fi atilẹyin mi han si Aṣiwaju, niwọn igba ti mo mọ pe ohun ti mo fẹẹ ṣe yii ko ni nnkan kan an ṣẹ pẹlu ẹnikẹni, mo le ṣe e de ayekaaye’’. Nigba ti awọn to n ṣeto yii beere bi fidio naa ṣe dori ẹrọ ayelujara, Ọlaiya ṣalaye pe, ‘‘Bi ẹ ba jẹYoruba, babalawo le sọ pe ti o ba fẹẹ ṣe iru adura bayii, ri i pe o lọ si oriṣiiriṣii ọja, lọjọ ọja ni ko o gbe ẹbọ, ọpọlọpọ eeyan yoo si wa nibẹ. Ko siyatọ ninu ohun ti babalawo maa n ni ki eeyan ṣe lọja yii ati ohun ti mo ṣe.


Ṣugbọn mo fẹẹ sọ ohun kan fun yin o, ko si ohun ti mi o le ṣe lati fi atilẹyin mi han si Aṣiwaju, niwọn igba ti mo mọ pe ohun ti mo fẹẹ ṣe yii ko ni nnkan kan an ṣẹ pẹlu ẹnikẹni, mo le ṣe e de ayekaaye’’. Nigba ti awọn to n ṣeto yii beere bi fidio naa ṣe dori ẹrọ ayelujara, Ọlaiya ṣalaye pe, ‘‘Bi ẹ ba jẹYoruba, babalawo le sọ pe ti o ba fẹẹ ṣe iru adura bayii, ri i pe o lọ si oriṣiiriṣii ọja, lọjọ ọja ni ko o gbe ẹbọ, ọpọlọpọ eeyan yoo si wa nibẹ. Ko siyatọ ninu ohun ti babalawo maa n ni ki eeyan ṣe lọja yii ati ohun ti mo ṣe. Mo mọ-ọn-mọ ka fidio naa silẹ fun awọn eeyan lati ri ni. Ki i ṣe nitori owo rara. Mo mọ ọn mọ gbe e sori afẹfẹ ni nitori mo tẹti si ohun to ran mi, mi o si kabaamọ rara pe mo ṣe e’’.


Mo mọ-ọn-mọ ka fidio naa silẹ fun awọn eeyan lati ri ni. Ki i ṣe nitori owo rara. Mo mọ ọn mọ gbe e sori afẹfẹ ni nitori mo tẹti si ohun to ran mi, mi o si kabaamọ rara pe mo ṣe e’’. Nigba ti atọkun bi Ọlaiya pe ṣe o ro pe ohun ti oun ṣe yii mu eeso rere to fẹ ko mu wa, abi bawo lo ṣe ri loju rẹ, Ọlaiya ni, ‘‘Nigba ti mo wa nileewe giga fasiti lẹnu ọjọ mẹta yii, abala ẹkọ kan wa ti wọn kọ wa ti wọn pe ni ‘eyi wu mi o wu ọ’ (individual diferences) niwọn igba ti mo n ṣe ohun ti mo ṣe, ti ko si ṣakoba fun ẹnikẹni, ko si ẹṣẹ nibẹ. ‘‘Ẹja nla nla ni Aṣiwaju Ahmed Tinubu jẹ ninu aye mi, mo si mọ pe laipẹ laijinna, yoo di aarẹ orileede yii’’. Ngba ti wọn n pe akiyesi Ọlaiya si i pe awokọṣe lo jẹ fun awọn eeyan, paapaa ju lọ awọn ololufẹ rẹ, ati pe oju ọtọọto ni awọn eeyan fi wo ohun to ṣe yii.


Nigba ti atọkun bi Ọlaiya pe ṣe o ro pe ohun ti oun ṣe yii mu eeso rere to fẹ ko mu wa, abi bawo lo ṣe ri loju rẹ, Ọlaiya ni, ‘‘Nigba ti mo wa nileewe giga fasiti lẹnu ọjọ mẹta yii, abala ẹkọ kan wa ti wọn kọ wa ti wọn pe ni ‘eyi wu mi o wu ọ’ (individual diferences) niwọn igba ti mo n ṣe ohun ti mo ṣe, ti ko si ṣakoba fun ẹnikẹni, ko si ẹṣẹ nibẹ. ‘‘Ẹja nla nla ni Aṣiwaju Ahmed Tinubu jẹ ninu aye mi, mo si mọ pe laipẹ laijinna, yoo di aarẹ orileede yii’’. Ngba ti wọn n pe akiyesi Ọlaiya si i pe awokọṣe lo jẹ fun awọn eeyan, paapaa ju lọ awọn ololufẹ rẹ, ati pe oju ọtọọto ni awọn eeyan fi wo ohun to ṣe yii. Wọn ni awọn kan n sọ pe ṣe ka ri mi lo fi fidio naa ṣe, tabi nitori asiko oṣelu to jẹ, ki wọn le ranti rẹ to ba ya. Ṣugbọn Ọlaiya ni ki ṣe nitori eleyii, o ni ki i ṣe igba akọkọ ree, o ni aimọye igba lohun ti sọ ohun ti ọkunrin naa ṣe ninu aye oun fun awọn eeyan, ki i ṣe nitori oṣelu tabi pe eto ibo n bọ. ‘‘Ohunkohun ti ẹnikẹni le sọ, ipinnu mi ni, mo ṣe e fun Aṣiwaju.


Wọn ni awọn kan n sọ pe ṣe ka ri mi lo fi fidio naa ṣe, tabi nitori asiko oṣelu to jẹ, ki wọn le ranti rẹ to ba ya. Ṣugbọn Ọlaiya ni ki ṣe nitori eleyii, o ni ki i ṣe igba akọkọ ree, o ni aimọye igba lohun ti sọ ohun ti ọkunrin naa ṣe ninu aye oun fun awọn eeyan, ki i ṣe nitori oṣelu tabi pe eto ibo n bọ. ‘‘Ohunkohun ti ẹnikẹni le sọ, ipinnu mi ni, mo ṣe e fun Aṣiwaju. Mi o fi nnkan ọmọkunrin mi han, idi mi lẹyin nikan ni wọn ri. Mi o fi ohun ti awọn eeyan n reti pe wọn maa ri han, kamẹra ko ṣe afihan rẹ. ‘Ọpọ awọn to n sọrọ si mi jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu alatako atawọn ti wọn n ṣe Yoruba Na… (ko daruko rẹ tan) ohun ti wọn ri ki wọn pe e ni wọn n sọrọ nipa fidio naa’.


Mi o fi nnkan ọmọkunrin mi han, idi mi lẹyin nikan ni wọn ri. Mi o fi ohun ti awọn eeyan n reti pe wọn maa ri han, kamẹra ko ṣe afihan rẹ. ‘Ọpọ awọn to n sọrọ si mi jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu alatako atawọn ti wọn n ṣe Yoruba Na… (ko daruko rẹ tan) ohun ti wọn ri ki wọn pe e ni wọn n sọrọ nipa fidio naa’. Nigba ti awọn atọkun beere lọwọ rẹ pe o da bii pe ẹru n ba a bo ṣe ṣe fidio naa pe o ṣee ṣe ki Aṣiwaju ma wọle lo fi n bẹ Ọlọrun bẹẹ. Ọlaiya ni Ọlọrun ko ni i ran oun ni iṣẹ ti i ko ni i wa si imuṣẹ. O ni ki awọn eeyan gba ohun gbọ, Tinubu yoo di aarẹ Naijiria laipẹ.


Nigba ti awọn atọkun beere lọwọ rẹ pe o da bii pe ẹru n ba a bo ṣe ṣe fidio naa pe o ṣee ṣe ki Aṣiwaju ma wọle lo fi n bẹ Ọlọrun bẹẹ. Ọlaiya ni Ọlọrun ko ni i ran oun ni iṣẹ ti i ko ni i wa si imuṣẹ. O ni ki awọn eeyan gba ohun gbọ, Tinubu yoo di aarẹ Naijiria laipẹ. Nigba ti wọn beere pe ṣe awọn eeyan Aṣiwaju ti ri i, ṣe wọn ti pe e, wọn ti ba a sọrọ, o ni ki wọn ma bi oun ni ibeere yii, o ni ọrọ to kan oun nikan ni eyi. Nigba ti awọn atọkun tun bi i pe njẹ igbesẹ to gbe naa ni ọna kan ṣoṣo to fi le fi ẹmi imoore rẹ han si Tinubu. Ọlaiya ni, eyi wu mi o wu ọ ni.


Nigba ti wọn beere pe ṣe awọn eeyan Aṣiwaju ti ri i, ṣe wọn ti pe e, wọn ti ba a sọrọ, o ni ki wọn ma bi oun ni ibeere yii, o ni ọrọ to kan oun nikan ni eyi. Nigba ti awọn atọkun tun bi i pe njẹ igbesẹ to gbe naa ni ọna kan ṣoṣo to fi le fi ẹmi imoore rẹ han si Tinubu. Ọlaiya ni, eyi wu mi o wu ọ ni. O ni eyi wu mi o wu ọ ni ọrọ naa. Ohun ti oun le ṣe, ẹlomi-in le ma le ṣe e, ohun ti ẹlomi-in naa le ṣe, oun le ma le ṣe e. O fi kun un pe oja kan ni Aṣiwaju, oun gẹgẹ bii ẹni to fẹẹ polowo oja naa le ta a ni ọna ti oun ba fẹ, boya nipa ti ara ni tabi nipa ti ẹmi. Ọlaiya ni ko si ọna ti oun ko le gba lati ṣatilẹyin fun Aṣiwaju.


O ni eyi wu mi o wu ọ ni ọrọ naa. Ohun ti oun le ṣe, ẹlomi-in le ma le ṣe e, ohun ti ẹlomi-in naa le ṣe, oun le ma le ṣe e. O fi kun un pe oja kan ni Aṣiwaju, oun gẹgẹ bii ẹni to fẹẹ polowo oja naa le ta a ni ọna ti oun ba fẹ, boya nipa ti ara ni tabi nipa ti ẹmi. Ọlaiya ni ko si ọna ti oun ko le gba lati ṣatilẹyin fun Aṣiwaju. Nigba ti wọn beere boya Islaamu fọwọ si ohun to ṣe naa, o ni ọrọ ẹmi ni, nitori oun gbọ ohun kan ni oun fi ṣe ohun ti oun ṣe. Nigba ti wọn bi i boya igbesẹ to fẹẹ gbe naa ko ni i ṣakoba fun un, o ni ko le ṣe akoba fun oun, nitori lẹyin rẹ ni ileesẹ kan fi oun ṣe aṣoju.


Nigba ti wọn beere boya Islaamu fọwọ si ohun to ṣe naa, o ni ọrọ ẹmi ni, nitori oun gbọ ohun kan ni oun fi ṣe ohun ti oun ṣe. Nigba ti wọn bi i boya igbesẹ to fẹẹ gbe naa ko ni i ṣakoba fun un, o ni ko le ṣe akoba fun oun, nitori lẹyin rẹ ni ileesẹ kan fi oun ṣe aṣoju.


Gomina Adeleke ṣabẹwo sawọn aṣofin Ọṣun, o beere fun atilẹyin wọn

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Gomina ipinlẹ Ọṣun, Sẹnetọ Ademọla Adeleke, ti ṣabẹwo sawọn aṣofin ipinlẹ naa lati beere fun ifọwọsowọpọ ati atilẹyin wọn lati mu ipinlẹ naa tẹsiwaju. Nibẹ ni Adeleke ti ṣalaye pe niwọn igba to jẹ pe ijọba maa n tẹ siwaju ni, iṣẹjọba oun ko ni i pa awọn akanṣe iṣẹ tijọba ana n ṣe lọwọ ti rara. O tun ṣẹleri lati ri i pe ibaṣepọ to dan mọran to ti wa laarin awọn igbimọ alaṣẹ ipinlẹ Ọṣun atawọn aṣofin tẹ siwaju, pẹlu ileri lati pese gbogbo nnkan ti wọn ba nilo fun ofin to ja gaara loorekoore. Adeleke ke si gbogbo awọn araalu lati ṣatilẹyin fun iṣejọba rẹ ni bayii ti idibo ti bọ sẹyin, nitori ijọba nikan ko le da a ṣe, oun si ti ṣetan lati gbe iṣejọba to duroore kalẹ. O ṣeleri ijọba alakooyawọ ti ko ni i yan ẹnikẹni jẹ, ti yoo si mu ki alaafia jọba kaakiri ipinlẹ Ọṣun. Ninu ọrọ rẹ, Olori ile naa, Ọnarebu Timothy Owoẹyẹ, ṣeleri pe awọn aṣofin yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu gomina, o ni ti awọn ba ni ariyanjiyan lori ohunkohun, o gbọdọ jẹ lori ilana ofin, ki i ṣe ti itara asan.


Adeleke ke si gbogbo awọn araalu lati ṣatilẹyin fun iṣejọba rẹ ni bayii ti idibo ti bọ sẹyin, nitori ijọba nikan ko le da a ṣe, oun si ti ṣetan lati gbe iṣejọba to duroore kalẹ. O ṣeleri ijọba alakooyawọ ti ko ni i yan ẹnikẹni jẹ, ti yoo si mu ki alaafia jọba kaakiri ipinlẹ Ọṣun. Ninu ọrọ rẹ, Olori ile naa, Ọnarebu Timothy Owoẹyẹ, ṣeleri pe awọn aṣofin yoo ṣiṣẹ papọ pẹlu gomina, o ni ti awọn ba ni ariyanjiyan lori ohunkohun, o gbọdọ jẹ lori ilana ofin, ki i ṣe ti itara asan. O ni ibasọrọ loorekoore gbọdọ wa laarin awọn igbimọ alaṣẹ atawọn aṣofin, lati le dena iroyin eke ati ahesọ ti ko lẹsẹ nilẹ. Adeleke ni awọn aṣofin ni ojuṣe fun awọn araalu, eyi si yatọ si ọrọ oṣelu patapata. Owoẹyẹ ke si gomina lati ri i pe awọn eeyan olorukọ rere, ti wọn ni arojinlẹ, ni wọn yi i ka, lati le ya agbara sọtọ kuro ninu igbero ẹtọ ọmọniyan.


O ni ibasọrọ loorekoore gbọdọ wa laarin awọn igbimọ alaṣẹ atawọn aṣofin, lati le dena iroyin eke ati ahesọ ti ko lẹsẹ nilẹ. Adeleke ni awọn aṣofin ni ojuṣe fun awọn araalu, eyi si yatọ si ọrọ oṣelu patapata. Owoẹyẹ ke si gomina lati ri i pe awọn eeyan olorukọ rere, ti wọn ni arojinlẹ, ni wọn yi i ka, lati le ya agbara sọtọ kuro ninu igbero ẹtọ ọmọniyan.


Awọn kan n lepa ẹmi mi nitori aṣiri iwe-ẹri Ademọla Adeleke ti mo tu-Adeyi

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Oṣiṣẹ ajọ ọtẹlẹmuyẹ ilẹ wa tẹlẹ, to tun jẹ ọkan pataki ninu ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ọṣun, Akin Adeyi, ti kegbajare si ọga ọlọpaa ẹkun kọkanla (Zone X1) lati gba a lọwọ awọn ọmọlẹyin Gomina Ademọla Adeleke ti wọn n lepa ẹmi rẹ. Laarin oru ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, si ọjọ Abamẹta, Satide, lawọn janduku ati ọkunrin oloṣelu ẹgbẹ PDP kan gbe katakata, ti wọn si lọọ wo ileetura ti Adeyi ni sagbegbe Ting road, niluu Oṣogbo, tịpilẹtipilẹ pẹlu iranlọwọ awọn ti wọn wọ aṣọ ọlọpaa. Ninu lẹta ‘ẹ gba mi’ ti Adeyi kọ si ọga ọlọpaa naa, to si fi ẹda rẹ ranṣẹ si ajọ DSS, lo ti ṣalaye pe igba keji niyi ti oun yoo kegbajare lori idunkooko mọ ẹmi rẹ. Gẹgẹ bo ṣe wi, “O pọn dandan fun mi lati kọ lẹta yii fungba keji ninu ọdun keji, latari oniruuru ikọlu ati idunkooko mọ ni ti awọn kan n ṣe si mi nipinlẹ yii. “Otitọ to wa nibẹ ni pe mo gbe igbesẹ ti ko kọja ẹtọ ti mo ni gẹgẹ bii ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP lọdun 2021, nigba ti mo lọ sọdọ igbimọ to n ṣayẹwo awọn oludije funpo gomina nigba naa nipa awọn iwe-ẹri ti Sẹnetọ Ademọla Adeleke ko kalẹ. “Awọn igbimọ naa gba pe loootọ ni oniruuru aṣiṣe ati jibiti wa ninu awọn iwe-ẹri naa.


Gẹgẹ bo ṣe wi, “O pọn dandan fun mi lati kọ lẹta yii fungba keji ninu ọdun keji, latari oniruuru ikọlu ati idunkooko mọ ni ti awọn kan n ṣe si mi nipinlẹ yii. “Otitọ to wa nibẹ ni pe mo gbe igbesẹ ti ko kọja ẹtọ ti mo ni gẹgẹ bii ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP lọdun 2021, nigba ti mo lọ sọdọ igbimọ to n ṣayẹwo awọn oludije funpo gomina nigba naa nipa awọn iwe-ẹri ti Sẹnetọ Ademọla Adeleke ko kalẹ. “Awọn igbimọ naa gba pe loootọ ni oniruuru aṣiṣe ati jibiti wa ninu awọn iwe-ẹri naa. Awọn igbimọ naa dupẹ lọwọ mi, wọn si paṣẹ pe ki ẹgbẹ oṣelu PDP l’Ọṣun ati awọn alatilẹyin oludije naa ṣiṣẹ lori awọn dọkumẹnti ọhun ko too di pe wọn yoo ko o kalẹ fun ajọ INEC. “Latigba yẹn ni n ko ti le fi ẹdọ leri oronro mọ, ti mo si tete fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa, DSS, awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun atawọn ọmọ orileede yii leti. “Sibẹ, awọn ẹniibi yii ko dẹyin lẹyin mi, ṣugbọn mo pinnu lati dakẹ lori ẹ titi di asiko yii ti awuyewuye tun ṣu yọ lori ọrọ iwe-ẹri gomina.


Awọn igbimọ naa dupẹ lọwọ mi, wọn si paṣẹ pe ki ẹgbẹ oṣelu PDP l’Ọṣun ati awọn alatilẹyin oludije naa ṣiṣẹ lori awọn dọkumẹnti ọhun ko too di pe wọn yoo ko o kalẹ fun ajọ INEC. “Latigba yẹn ni n ko ti le fi ẹdọ leri oronro mọ, ti mo si tete fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa, DSS, awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun atawọn ọmọ orileede yii leti. “Sibẹ, awọn ẹniibi yii ko dẹyin lẹyin mi, ṣugbọn mo pinnu lati dakẹ lori ẹ titi di asiko yii ti awuyewuye tun ṣu yọ lori ọrọ iwe-ẹri gomina. “Oru ọjọ Satide ni wọn lọọ fi katakata wo ileeṣẹ mi. Ori pilọọti ilẹ mẹrin ni ileegbafẹ mi wa, ọkẹ aimọye miliọnu Naira lo si gbe ibẹ duro. “Ẹmi mi wa ninu ewu gidigidi, idi niyi tu mo fi n parọwa si ileeṣẹ ọlọpaa ati ajọ DSS lati gba ẹjọ mi ro, ki wọn ṣaanu ẹmi emi atawọn mọlẹbi mi”.


“Oru ọjọ Satide ni wọn lọọ fi katakata wo ileeṣẹ mi. Ori pilọọti ilẹ mẹrin ni ileegbafẹ mi wa, ọkẹ aimọye miliọnu Naira lo si gbe ibẹ duro. “Ẹmi mi wa ninu ewu gidigidi, idi niyi tu mo fi n parọwa si ileeṣẹ ọlọpaa ati ajọ DSS lati gba ẹjọ mi ro, ki wọn ṣaanu ẹmi emi atawọn mọlẹbi mi”.


Ẹ fi ibo gba ara yin silẹ lọwọ idile kan ṣoṣo to n sakoso yin l’Ekoo-Atiku

Monisọla Saka Oludije funpo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP, Alaaji Atiku Abubakar, ti sin awọn olugbe Eko ni gbẹrẹ ipakọ lori ewu to wa ninu ki wọn tun gbe APC depo pada nipele ipinlẹ ati ti aarẹ. Nibi ipolongo ibo aarẹ wọn to waye ni Tafawa Balewa Square, TBS, niluu Eko, ni igbakeji aarẹ tẹlẹ yii ti sọ pe irọ nla to jinna si ootọ lawọn APC n pa pẹlu awọn oriṣiiriṣii nnkan amayedẹrun ti wọn lawọn ṣe sinu ilu, o ni lati bii ọdun mẹtalelogun sẹyin ni wọn ti sọ eto ijọba ipinlẹ Eko di oye idile ti wọn n dari ẹ. O ni, “To ba jẹ ti afara ori omi, Third Mainland bridge ni, ijọba apapọ lo ṣe e, Opopona Agege Motor Road, atawọn iṣẹ pataki mi-in nipinlẹ yii, iṣẹ ọwọ ijọba apapọ ni. Ijọba APC kan n purọ fun yin pe awọn lawọn ṣe e ni. Akoko ti to fun yin bayii lati gbara yin kuro ninu ide, kẹ ẹ fi ibo le awọn oniyẹyẹ ti wọn ti jokoo ti eto ijọba yii bii oye agboole wọn lati ogun ọdun o le sẹyin kuro, kẹ ẹ si gbe Jandor wọle gẹgẹ bii gomina l’Ekoo”. Bakan naa ni Atiku tun ṣeleri lati sọ awọn ibudo ti wọn ti n fọ epo rọbi nilẹ yii di ti aladaani lati le ko owo to to biliọnu mẹwaa dọla ($10 billion) jọ fun eto ironilagbara awọn obinrin ati ọdọ lorilẹ-ede yii. “Awọn eeyan ti n beere ọna ti mo fẹẹ gba ri owo ti mo fẹẹ fi ṣe eto ironilagbara fawọn obinrin atawọn ọdọ, ṣugbọn nigba ti mo ba sọ ibudo ti wọn ti n ṣe epo rọbi ni Warri atawọn ti ibomi-in di aladaani, ma a ri owo yẹn ṣa jọ”.


Akoko ti to fun yin bayii lati gbara yin kuro ninu ide, kẹ ẹ fi ibo le awọn oniyẹyẹ ti wọn ti jokoo ti eto ijọba yii bii oye agboole wọn lati ogun ọdun o le sẹyin kuro, kẹ ẹ si gbe Jandor wọle gẹgẹ bii gomina l’Ekoo”. Bakan naa ni Atiku tun ṣeleri lati sọ awọn ibudo ti wọn ti n fọ epo rọbi nilẹ yii di ti aladaani lati le ko owo to to biliọnu mẹwaa dọla ($10 billion) jọ fun eto ironilagbara awọn obinrin ati ọdọ lorilẹ-ede yii. “Awọn eeyan ti n beere ọna ti mo fẹẹ gba ri owo ti mo fẹẹ fi ṣe eto ironilagbara fawọn obinrin atawọn ọdọ, ṣugbọn nigba ti mo ba sọ ibudo ti wọn ti n ṣe epo rọbi ni Warri atawọn ti ibomi-in di aladaani, ma a ri owo yẹn ṣa jọ”. O waa ṣeleri fawọn eeyan pe oun maa ṣe atunṣe ilu tawọn APC ti bajẹ toun ba depo. Tẹ o ba gbagbe, ọrọ atunto ilu to ti bajẹ lọwọ awọn ijọba APC yii naa ni oludije dupo gomina lẹgbẹ naa nipinlẹ Eko, Abdulazeez Ọlajide Adediran tawọn eeyan mọ si Jandor, maa n tẹnu mọ nigbakugba to ba n polongo ibo. Nigba toun naa n sọrọ nibi ipolongo ibo yii gẹgẹ bo ṣe ti maa n sọ tẹlẹ, o ni, “Lati bii ọdun mẹtalelogun sẹyin, a o ti i ri nnkan gidi kan tọka si l’Ekoo, akoko si ti to bayii lati sọ Eko di ilu pataki tẹ ẹ ba le gbe mi depo pẹlu ibo yin.


O waa ṣeleri fawọn eeyan pe oun maa ṣe atunṣe ilu tawọn APC ti bajẹ toun ba depo. Tẹ o ba gbagbe, ọrọ atunto ilu to ti bajẹ lọwọ awọn ijọba APC yii naa ni oludije dupo gomina lẹgbẹ naa nipinlẹ Eko, Abdulazeez Ọlajide Adediran tawọn eeyan mọ si Jandor, maa n tẹnu mọ nigbakugba to ba n polongo ibo. Nigba toun naa n sọrọ nibi ipolongo ibo yii gẹgẹ bo ṣe ti maa n sọ tẹlẹ, o ni, “Lati bii ọdun mẹtalelogun sẹyin, a o ti i ri nnkan gidi kan tọka si l’Ekoo, akoko si ti to bayii lati sọ Eko di ilu pataki tẹ ẹ ba le gbe mi depo pẹlu ibo yin. Iṣẹ ati oṣi ti waa gbilẹ gidi gan-an lati igba ti Sanwo-Olu ti gbajọba, pẹlu bo ṣe n fọnnu kiri pe biliọnu mẹwaa Naira loun run le ọrọ igbanisiṣẹ nipinlẹ Eko. Emi ati Funkẹ Akindele ti yoo ṣe igbakeji mi ti n ṣapa wa, a n gbaayan si iṣẹ, bẹẹ la n sanwo ori wa, ṣugbọn Sanwo-Olu ati igbakeji wọn ko mọ nnkan ti sisan owo-ori n jẹ. “Ẹ jẹ ki n waa lo anfaani yii lati sọ fawọn olugbe Eko pe awọn ọmọọta ati agbero tẹ ẹ ni wọn n yọ yin lẹnu, tijọba si kọ lati fopin si i, emi gẹgẹ bii ẹni kan yoo fi igbagbe si gbogbo wahala awọn agbero onimọto, atawọn ti wọn n yọ awọn oniṣowo lẹnu ninu ọja ti n ba di gomina.


Iṣẹ ati oṣi ti waa gbilẹ gidi gan-an lati igba ti Sanwo-Olu ti gbajọba, pẹlu bo ṣe n fọnnu kiri pe biliọnu mẹwaa Naira loun run le ọrọ igbanisiṣẹ nipinlẹ Eko. Emi ati Funkẹ Akindele ti yoo ṣe igbakeji mi ti n ṣapa wa, a n gbaayan si iṣẹ, bẹẹ la n sanwo ori wa, ṣugbọn Sanwo-Olu ati igbakeji wọn ko mọ nnkan ti sisan owo-ori n jẹ. “Ẹ jẹ ki n waa lo anfaani yii lati sọ fawọn olugbe Eko pe awọn ọmọọta ati agbero tẹ ẹ ni wọn n yọ yin lẹnu, tijọba si kọ lati fopin si i, emi gẹgẹ bii ẹni kan yoo fi igbagbe si gbogbo wahala awọn agbero onimọto, atawọn ti wọn n yọ awọn oniṣowo lẹnu ninu ọja ti n ba di gomina. Mo fẹ kẹ ẹ mọ pe ileri wa fun yin niyi, a o si ni i ja yin kulẹ. Lasiko to n sọrọ nibi ipolongo ibo naa, igbakeji oludije dupo aarẹ lẹgbẹ PDP, to tun jẹ gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa, sọ fawọn ero to wa nibẹ pe oun ti mọ ni toun pe awọn olugbe Eko ti ṣetan lati rọ ibo lọpọ yanturu fawọn lọdun 2023. Ninu ọrọ tiẹ, alaga apapọ ẹgbẹ PDP, Iyorchia Ayu, sọ pe Atiku yoo sọ ilẹ Naijiria di ilu to dara ju lọ nilẹ Afrika.


Mo fẹ kẹ ẹ mọ pe ileri wa fun yin niyi, a o si ni i ja yin kulẹ. Lasiko to n sọrọ nibi ipolongo ibo naa, igbakeji oludije dupo aarẹ lẹgbẹ PDP, to tun jẹ gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa, sọ fawọn ero to wa nibẹ pe oun ti mọ ni toun pe awọn olugbe Eko ti ṣetan lati rọ ibo lọpọ yanturu fawọn lọdun 2023. Ninu ọrọ tiẹ, alaga apapọ ẹgbẹ PDP, Iyorchia Ayu, sọ pe Atiku yoo sọ ilẹ Naijiria di ilu to dara ju lọ nilẹ Afrika. Bakan naa lo tun fi wọn lọkan balẹ pe ti wọn ba le fibo wọn ṣatilẹyin fun un to fi depo aarẹ, Atiku yoo fagi le ọrọ owo-ori tawọn eeyan n san ni ilọpo ilọpo.


Bakan naa lo tun fi wọn lọkan balẹ pe ti wọn ba le fibo wọn ṣatilẹyin fun un to fi depo aarẹ, Atiku yoo fagi le ọrọ owo-ori tawọn eeyan n san ni ilọpo ilọpo.


Akeredolu gbe aba eto isuna ọdun to n bọ lọ siwaju awọn aṣofin

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina Rotimi Akeredolu ti gbe owo to to ọrinlelugba din diẹ biliọnu Naira (#272.736b) siwaju awọn aṣofin ipinlẹ Ondo gẹ́gẹ́ bii owo aba eto isuna ọdun 2023 fun ibuwọlu wọn. Ninu ọrọ ti gomina ọhun bawọn eeyan sọ lasiko to n tẹ pẹpẹ aba eto isuna naa lasiko ijokoo ile lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ karun-un, oṣu Kejila yii, lo ti fi ye wọn pe owo tijọba oun n gbero ati na lọdun to n bọ fi diẹ gbe pẹẹli ju ti ti akoko yii lọ. O ni biliọnu mẹtalelogoje aabọ Naira (#143. 511b) loun ya sọtọ ninu owo naa lati na lori awọn akanṣe iṣẹ tuntun, nigba ti biliọnu mọkandinlaaadoje ati diẹ to ku yoo wa fun pipari awọn akanṣe iṣẹ idagbasoke ilu to n lọ lọwọ. Aketi ni owo ti oun gbe wa siwaju awọn aṣofin gẹgẹ bii owo aba eto isuna jẹ abajade ipade gbọngan ilu ti oun ti kọkọ ṣe kaakiri ipinlẹ Ondo pẹlu awọn ti ọrọ kan. O ni bo tilẹ jẹ pe iwọnba owo perete lo n wọ asunwọn ijọba ipinlẹ Ondo, sibẹ ijọba oun ṣiṣẹ takuntakun lati ri i pe awọn iṣẹ idagbasoke ko dawọ duro rara labẹ bo ti wu ko mọ. Ninu ọrọ Olori ile, Ọnarebu Bamidele Ọlẹyẹlogun, nigba to n tẹwọ gba aba eto isuna ọhun, o ni igbesẹ titẹ pẹpẹ aba eto isuna lọdọọdun jẹ imuṣẹ ilana ofin Naijiria, nitori pe anfaani awọn araalu ni igbekalẹ rẹ wa fun.


511b) loun ya sọtọ ninu owo naa lati na lori awọn akanṣe iṣẹ tuntun, nigba ti biliọnu mọkandinlaaadoje ati diẹ to ku yoo wa fun pipari awọn akanṣe iṣẹ idagbasoke ilu to n lọ lọwọ. Aketi ni owo ti oun gbe wa siwaju awọn aṣofin gẹgẹ bii owo aba eto isuna jẹ abajade ipade gbọngan ilu ti oun ti kọkọ ṣe kaakiri ipinlẹ Ondo pẹlu awọn ti ọrọ kan. O ni bo tilẹ jẹ pe iwọnba owo perete lo n wọ asunwọn ijọba ipinlẹ Ondo, sibẹ ijọba oun ṣiṣẹ takuntakun lati ri i pe awọn iṣẹ idagbasoke ko dawọ duro rara labẹ bo ti wu ko mọ. Ninu ọrọ Olori ile, Ọnarebu Bamidele Ọlẹyẹlogun, nigba to n tẹwọ gba aba eto isuna ọhun, o ni igbesẹ titẹ pẹpẹ aba eto isuna lọdọọdun jẹ imuṣẹ ilana ofin Naijiria, nitori pe anfaani awọn araalu ni igbekalẹ rẹ wa fun. O dupẹ lọwọ gomina fun gbogbo iṣẹ idagbasoke to n ṣe, paapaa fun bo ṣe ba wọn tun ile-igbimọ aṣofin ti wọn wa ṣe daadaa.


O dupẹ lọwọ gomina fun gbogbo iṣẹ idagbasoke to n ṣe, paapaa fun bo ṣe ba wọn tun ile-igbimọ aṣofin ti wọn wa ṣe daadaa.


Ẹni to ba ni mi o ki i ṣe ọmọ Tinubu ko waa ṣayẹwo ẹjẹ fun mi-Tinubu

Jọkẹ Amọri Oludije funpo aarẹ lorukọ ẹgbẹ APC, Bọla Ahmed Tinubu, ti sọ pe awọn ileeṣẹ iroyin to fẹ ki oun wa sori telifiṣan waa sọrọ fẹẹ fi oun pawo ni, oun si ni bẹẹ kọ, oun ko ṣe. Eyi wa lara ibeere to dahun nigba ti awọn ọmọ Naijiria to wa ni London, ni United Kindom, n beere ọrọ lọwọ rẹ ni Chatam House, to ti ba wọn sọrọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Tinubu ni irọ ni awọn ti wọn n sọ pe oun ko ni iwe ẹri n pa, nitori oun ti gba ojulowo iwe ẹri oun ni Yunifasiti Chcago ti oun ti jade. Nigba to n sọrọ nipa ọjọ ori rẹ, ọkunrin to ti ṣe gomina Eko ri yii ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 1952, ni wọn kọ sinu iwe ẹri ọjọọbi oun, iyẹn nigba ti oun ko tiẹ ti i mọ boya oun yoo ṣoṣelu, ka ma ti i waa sọ pe oun yoo dupo aarẹ ilẹ Naijiria. O fi kun un pe oun ko ni baba mi-in, Tinubu loun n jẹ, ojulowo ọmọ Tinubu ni oun, ẹnikẹni ti eyi ba si ru loju le waa ṣayẹwo ẹjẹ fun oun. Tinubu ni, ‘‘Ko si ariyanjiyan tabi ohunkohun to ruju.


Nigba to n sọrọ nipa ọjọ ori rẹ, ọkunrin to ti ṣe gomina Eko ri yii ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 1952, ni wọn kọ sinu iwe ẹri ọjọọbi oun, iyẹn nigba ti oun ko tiẹ ti i mọ boya oun yoo ṣoṣelu, ka ma ti i waa sọ pe oun yoo dupo aarẹ ilẹ Naijiria. O fi kun un pe oun ko ni baba mi-in, Tinubu loun n jẹ, ojulowo ọmọ Tinubu ni oun, ẹnikẹni ti eyi ba si ru loju le waa ṣayẹwo ẹjẹ fun oun. Tinubu ni, ‘‘Ko si ariyanjiyan tabi ohunkohun to ruju. Akọsilẹ mi ṣi wa digbi ni yunifasiti ti mo lọ ti wọn n sọrọ le lori. Gbogbo awọn akọsilẹ mi lo dara, ko si ohun to ruju nibẹ, ileewe Chicago University ti mo lọ le jẹrii si i paapaa. Ni bayii, mo ti gba ẹda ojulowo iwe-ẹri ti mo fi kawe jade ni yunifasiti yii.


Akọsilẹ mi ṣi wa digbi ni yunifasiti ti mo lọ ti wọn n sọrọ le lori. Gbogbo awọn akọsilẹ mi lo dara, ko si ohun to ruju nibẹ, ileewe Chicago University ti mo lọ le jẹrii si i paapaa. Ni bayii, mo ti gba ẹda ojulowo iwe-ẹri ti mo fi kawe jade ni yunifasiti yii. Koda, ọkan ninu wọn gan-an ti fẹnu ara rẹ sọ pe niṣe loun fi owo oun ṣofo pẹlu bi oun ṣe n wadii ọrọ kiri nipa iwe-ẹri mi. ‘‘Bakan naa ni ileeṣẹ Deloitte, lo kọ mi lẹkọọ gẹgẹ bii oluṣiro owo, ileeṣẹ Mobil si jẹrii si ijafafa mi nigba ti mo wa nibẹ. Ileeṣẹ aladaani ni mo ti goke agba nidii iṣẹ ti mo yan laayo, ta ni ninu awọn alatako mi to le sọ iru eyi nipa ara wọn.


Koda, ọkan ninu wọn gan-an ti fẹnu ara rẹ sọ pe niṣe loun fi owo oun ṣofo pẹlu bi oun ṣe n wadii ọrọ kiri nipa iwe-ẹri mi. ‘‘Bakan naa ni ileeṣẹ Deloitte, lo kọ mi lẹkọọ gẹgẹ bii oluṣiro owo, ileeṣẹ Mobil si jẹrii si ijafafa mi nigba ti mo wa nibẹ. Ileeṣẹ aladaani ni mo ti goke agba nidii iṣẹ ti mo yan laayo, ta ni ninu awọn alatako mi to le sọ iru eyi nipa ara wọn. ‘‘Ṣebi ọkan ninu awọn alatako mi wa ti wọn ni ki i ṣe ọmọ Naijiria, mi o sọrọ lori iyẹn. ‘‘Mo mọ pe nnkan ẹgbin ati idọti ni ọrọ oṣelu, mo si mọ pe ẹni ti yoo ba wọnu odo oṣelu gbọdọ mura silẹ fun idọti ti yoo yi i lara.’’ Bẹẹ ni Tinubu wi.


‘‘Ṣebi ọkan ninu awọn alatako mi wa ti wọn ni ki i ṣe ọmọ Naijiria, mi o sọrọ lori iyẹn. ‘‘Mo mọ pe nnkan ẹgbin ati idọti ni ọrọ oṣelu, mo si mọ pe ẹni ti yoo ba wọnu odo oṣelu gbọdọ mura silẹ fun idọti ti yoo yi i lara.’’ Bẹẹ ni Tinubu wi.


Ọkọ ajagbe tẹ eeyan mẹta pa l’Ọwẹna

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ko din leeyan mẹta ti ọkọ ajagbe tẹ pa niluu Ọwẹna, eyi to wa loju ọna marosẹ Akurẹ si Ileṣa lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ to kọja. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, awọn obinrin mẹta kan ni ọkọ ajagbe kọkọ gba nibi ti wọn ti n ra ọja laaarọ ọjọ naa, lọgan lẹnikan ti ku ninu wọn, ti ẹni keji si pada ku loju ọna nigba ti wọn n gbe e lọ si ọsibitu. Ẹni kẹta wọn nikan lori ko yọ to si wa ni ileewosan, níbi to ti n gba itọju lọwọ. Ko ju wakati diẹ lọ lẹyin eyi ni ijamba mi-in tun ṣẹlẹ ni Ọwẹna-Owode, nitosi ibi iṣẹlẹ akọkọ. Ọmọkunrin kan ti wọn porukọ rẹ ni Toheeb la gbọ pe ọkọ ajagbe mi-in tun tẹ pa lasiko to wa lori ọkada ti oun funra rẹ n gun. Ẹnikan to mọ nipa iṣẹlẹ ọhun jẹ ka ri i gbọ pe epo ni Toheeb lọọ ta lọja Ọwẹna lọjọ naa, bo ṣe taja rẹ tan lo di ofifo kẹẹgi epo rẹ sẹyin ọkada, to si n pada sile.


Ọkọ ajagbe tẹ eeyan mẹta pa l’Ọwẹna

Ko ju wakati diẹ lọ lẹyin eyi ni ijamba mi-in tun ṣẹlẹ ni Ọwẹna-Owode, nitosi ibi iṣẹlẹ akọkọ. Ọmọkunrin kan ti wọn porukọ rẹ ni Toheeb la gbọ pe ọkọ ajagbe mi-in tun tẹ pa lasiko to wa lori ọkada ti oun funra rẹ n gun. Ẹnikan to mọ nipa iṣẹlẹ ọhun jẹ ka ri i gbọ pe epo ni Toheeb lọọ ta lọja Ọwẹna lọjọ naa, bo ṣe taja rẹ tan lo di ofifo kẹẹgi epo rẹ sẹyin ọkada, to si n pada sile. Ọrun kẹẹgi epo to di sẹyin lo ṣeesi ha sara ọkọ ajagbe kan lasiko to fẹẹ sare ya ọkọ naa silẹ, leyii to mu ko ṣubu sabẹ tirela ọhun, tiyẹn si tẹ ẹ pa loju-ẹsẹ. Ọrọ iku awọn mẹtẹẹta to waye laarin wakati díẹ̀ sira wọn lo bi awọn ọdọ kan lagbegbe ọhun ninu ti wọn fi bẹrẹ si i fẹhonu han, wọn dana si aarin oju ọna marosẹ naa, wọn si di i pa patapata fun ọpọlọpọ wakati ki awọn agbofinro too pada waa tu wọn ka.


Ọkọ ajagbe tẹ eeyan mẹta pa l’Ọwẹna

Ọrun kẹẹgi epo to di sẹyin lo ṣeesi ha sara ọkọ ajagbe kan lasiko to fẹẹ sare ya ọkọ naa silẹ, leyii to mu ko ṣubu sabẹ tirela ọhun, tiyẹn si tẹ ẹ pa loju-ẹsẹ. Ọrọ iku awọn mẹtẹẹta to waye laarin wakati díẹ̀ sira wọn lo bi awọn ọdọ kan lagbegbe ọhun ninu ti wọn fi bẹrẹ si i fẹhonu han, wọn dana si aarin oju ọna marosẹ naa, wọn si di i pa patapata fun ọpọlọpọ wakati ki awọn agbofinro too pada waa tu wọn ka.


Dogara fi APC silẹ, o ba Atiku lọ

Faith Adebọla Pẹlu atẹwọ, ijo ati idunnu ni oludije funpo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar, fi tẹwọ gba olori ileegbimọ aṣoju-ṣofin tẹlẹ, Ọnarebu Yakubu Dogara, ti wọn si ki i kaabọ sinu ẹgbẹ oṣelu naa, bo ṣe n dagbere fun APC. Nibi ayẹyẹ eto ipolongo ibo funpo aarẹ Atiku, eyi to waye niluu Eko ni iṣẹlẹ yii ti waye. Dogara, to ti figba kan jẹ ọmọ ẹgbẹ APC nigba to fi wa nipo olori aṣofin, to tun pada sinu ẹgbẹ PDP lẹyin naa, ko too pada sinu APC nigba to ya, fẹnu ara ẹ kede pe oun ti digba-dagbọn oun wayi, oun ko ṣe APC mọ, PDP loun n ba lọ. Afi bii ẹni pe wọn ti n reti ọkunrin naa tẹlẹ, Dogara fẹrẹ ma ti i kuro ninu APC tan ti wọn fi yan an gẹgẹ bii ọmọ igbimọ ipolongo ibo aarẹ fun Atiku Abubakar. Ninu atẹjade kan ti Alakooso agba fun igbimọ ipolongo naa, to tun jẹ Gomina ipinlẹ Sokoto, Aminu Tambuwal fi lede lalẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla yii, o ni iyansipo Dogara bẹrẹ iṣẹ loju-ẹsẹ ni, ko si lọ-ka-bọ ninu ẹ. Tambuwal ni, “Eyi jẹ ọkan lara isapa wa lati ri i pe a fọwọ sowọ pọ, a si fi igbanu kan ṣoṣo ṣọja, lati duro bii igi lẹyin ọgba fun oludije funpo aarẹ wa, Atiku Abubakar, ka le gba orileede wa pada, ka si fẹsẹ ẹ rinlẹ lọna ti yoo fi goke agba si i. Tẹ o ba gbagbe, Dogara, jẹ ọkan ninu awọn to lewaju ninu atako lodi si bi ẹgbẹ oṣelu APC ṣe fa oludije funpo aarẹ ẹlẹsin Musulumi ati igbakeji ẹlẹsin Musulumi kan naa kalẹ. Oun atawọn ẹlẹgbẹ rẹ ti lawọn o ni i kuro lẹgbẹ APC, ṣugbọn awọn o ni i ṣiṣẹ fun ẹgbẹ naa lati jawe olubori, ṣugbọn ọrọ ti bẹyin yọ bayii pẹlu bo ṣe darapọ mọ ipolongo Atiku niluu Eko.


Dogara fi APC silẹ, o ba Atiku lọ

Afi bii ẹni pe wọn ti n reti ọkunrin naa tẹlẹ, Dogara fẹrẹ ma ti i kuro ninu APC tan ti wọn fi yan an gẹgẹ bii ọmọ igbimọ ipolongo ibo aarẹ fun Atiku Abubakar. Ninu atẹjade kan ti Alakooso agba fun igbimọ ipolongo naa, to tun jẹ Gomina ipinlẹ Sokoto, Aminu Tambuwal fi lede lalẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla yii, o ni iyansipo Dogara bẹrẹ iṣẹ loju-ẹsẹ ni, ko si lọ-ka-bọ ninu ẹ. Tambuwal ni, “Eyi jẹ ọkan lara isapa wa lati ri i pe a fọwọ sowọ pọ, a si fi igbanu kan ṣoṣo ṣọja, lati duro bii igi lẹyin ọgba fun oludije funpo aarẹ wa, Atiku Abubakar, ka le gba orileede wa pada, ka si fẹsẹ ẹ rinlẹ lọna ti yoo fi goke agba si i. Tẹ o ba gbagbe, Dogara, jẹ ọkan ninu awọn to lewaju ninu atako lodi si bi ẹgbẹ oṣelu APC ṣe fa oludije funpo aarẹ ẹlẹsin Musulumi ati igbakeji ẹlẹsin Musulumi kan naa kalẹ. Oun atawọn ẹlẹgbẹ rẹ ti lawọn o ni i kuro lẹgbẹ APC, ṣugbọn awọn o ni i ṣiṣẹ fun ẹgbẹ naa lati jawe olubori, ṣugbọn ọrọ ti bẹyin yọ bayii pẹlu bo ṣe darapọ mọ ipolongo Atiku niluu Eko. Ọsẹ to kọja yii ni awọn agbaagba kan lapa Oke-Ọya, atawọn agbarijọpọ awọn ẹlẹsin Kirisitẹni, atawọn adari ẹsin Musulumi, to fi mọ awọn eekan eekan oloṣelu kan nilẹ Hausa fi ipinnu wọn lede pe, lẹyin tawọn yiiri ọrọ to n ja ran-in yii sọtun-un sosi, ipinnu awọn ni pe Atiku Abubakar ti ẹgbẹ oṣelu PDP lawọn maa ṣiṣẹ fun, oun si lawọn maa dibo fun funpo aarẹ lọdun 2023.


Dogara fi APC silẹ, o ba Atiku lọ

Ọsẹ to kọja yii ni awọn agbaagba kan lapa Oke-Ọya, atawọn agbarijọpọ awọn ẹlẹsin Kirisitẹni, atawọn adari ẹsin Musulumi, to fi mọ awọn eekan eekan oloṣelu kan nilẹ Hausa fi ipinnu wọn lede pe, lẹyin tawọn yiiri ọrọ to n ja ran-in yii sọtun-un sosi, ipinnu awọn ni pe Atiku Abubakar ti ẹgbẹ oṣelu PDP lawọn maa ṣiṣẹ fun, oun si lawọn maa dibo fun funpo aarẹ lọdun 2023.


Ọṣun: PDP ati APC sọko ọrọ sira wọn lori bi wọn ṣe ko dukia ile gomina ati igbakeji rẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ọṣun ti sọko ọrọ si gomina ana ati igbakeji rẹ, Alhaji Gboyega Oyetọla ati Benedict Alabi, lori bi gbogbo ile ijọba ṣe wa ni korofo lẹyin ti wọn kuro nibẹ lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kọkanla, ọdun yii. Ninu fidio to n ja ran-in kaakiri ori ayelujara ni wọn ti sọ pe gbogbo nnkan to wulo patapata ninu ile ti Oyetọla gbe ni wọn ko kuro. Wọn ni gbogbo ẹrọ amomitutu, aga, timutimu, ati gbogbo nnkan to wa ninu ile idana gomina, to fi mọ isaasun, ṣibi ọbẹ ati oniruuru nnkan mi-in ni wọn ti ko lọ patapata. Koda, ninu ile ti igbakeji gomina gbe, wọn tu tẹlifiṣan ara ogiri, bẹẹ ni wọn tu awọn nnkan mi-in to n lo ina nibẹ. Nigba to n ṣọrọ lori iṣẹlẹ naa, Agbẹnusọ fun Gomina Ademọla Adeleke, Ọlawale Rasheed, sọ pe ohun idojuti nla gbaa ni ki ojukokoro ba awọn oloṣelu debii pe wọn yoo sọ ile ijọba di korofo ki wọn too kuro nibẹ. Ọlawale ṣalaye pe igbimọ kan ti gomina gbe kalẹ lati ṣewadii dukia ijọba yoo le awọn to ṣiṣẹ laabi naa ba, wọn yoo si gba gbogbo ẹru ijọba to wa ni sakani wọn.


Koda, ninu ile ti igbakeji gomina gbe, wọn tu tẹlifiṣan ara ogiri, bẹẹ ni wọn tu awọn nnkan mi-in to n lo ina nibẹ. Nigba to n ṣọrọ lori iṣẹlẹ naa, Agbẹnusọ fun Gomina Ademọla Adeleke, Ọlawale Rasheed, sọ pe ohun idojuti nla gbaa ni ki ojukokoro ba awọn oloṣelu debii pe wọn yoo sọ ile ijọba di korofo ki wọn too kuro nibẹ. Ọlawale ṣalaye pe igbimọ kan ti gomina gbe kalẹ lati ṣewadii dukia ijọba yoo le awọn to ṣiṣẹ laabi naa ba, wọn yoo si gba gbogbo ẹru ijọba to wa ni sakani wọn. Amọ nigba to n fesi si ẹsun naa, kọmiṣanna fun Gomina Oyetọla lori eto iroyin, Funkẹ Ẹgbẹmọde, sọ pe ọrọ apara ati ọrọ ẹrin ni igbe ti awọn ẹgbẹ oṣelu PDP n ke kaakiri yii jẹ. Ẹgbẹmọde ṣalaye pe gbogbo igbesẹ ti ẹgbẹ PDP n gbe ni lati ba orukọ Gomina Oyetọla jẹ dandan, ṣugbọn ẹni to ba ni laakaye yoo ro o lẹẹmeji ohun to le mu gomina to tun gbogbo ilegbee ijọba ṣe loṣu Kẹfa, ọdun yii, tun maa ko ẹru inu ẹ. O ni lati ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ni alakooso ile ijọba ti kọ lẹta si ajọ Sifu Difẹnsi lori bi awọn ‘ole’ kan ṣe n lọọ ko ẹru ijọba ni kọtaasi naa latigba ti gomina ati igbakeji rẹ ti kuro nibẹ. O ke sijọba tuntun lati gbajumọ awọn nnkan to le mu aye rọrun fawọn araalu, iru eyi tijọba Oyetọla ṣe, nitori pe igba lonigba n ka.


Amọ nigba to n fesi si ẹsun naa, kọmiṣanna fun Gomina Oyetọla lori eto iroyin, Funkẹ Ẹgbẹmọde, sọ pe ọrọ apara ati ọrọ ẹrin ni igbe ti awọn ẹgbẹ oṣelu PDP n ke kaakiri yii jẹ. Ẹgbẹmọde ṣalaye pe gbogbo igbesẹ ti ẹgbẹ PDP n gbe ni lati ba orukọ Gomina Oyetọla jẹ dandan, ṣugbọn ẹni to ba ni laakaye yoo ro o lẹẹmeji ohun to le mu gomina to tun gbogbo ilegbee ijọba ṣe loṣu Kẹfa, ọdun yii, tun maa ko ẹru inu ẹ. O ni lati ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ni alakooso ile ijọba ti kọ lẹta si ajọ Sifu Difẹnsi lori bi awọn ‘ole’ kan ṣe n lọọ ko ẹru ijọba ni kọtaasi naa latigba ti gomina ati igbakeji rẹ ti kuro nibẹ. O ke sijọba tuntun lati gbajumọ awọn nnkan to le mu aye rọrun fawọn araalu, iru eyi tijọba Oyetọla ṣe, nitori pe igba lonigba n ka.


Nitori ọba Oloṣo ti wọn ji gbe, alaga kansu pepade pajawiri l’Oke-Agbe Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Alaga ìjọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Alagba Ayọdele Akande ti pe ipade pajawiri lori ọrọ awọn ajinigbe to wọnu aafin waa ji Oloṣo ti Oṣo-Ajọwa Akoko, Ọba Clement Ọmọọla Jimoh gbe lọ lalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ to kọja. Ipade yii ni wọn bẹrẹ laaarọ kutukutu ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ninu ọgba sẹkiteriati ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, eyi to wa niluu Oke-Agbe Akoko. Ninu ipade ọhun ni Alagba Akande ti fi imọlara rẹ han lori ipenija eto aabo to ṣi n tẹsiwaju lagbegbe naa pẹlu gbogbo ilakaka ati igbiyanju Gomina Rotimi Akeredolu lori ọrọ aabo ẹmi ati dukia awọn eeyan ipinlẹ Ondo. Alaga ajọ lọbalọba ti ẹkun ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Ọba Yisa Ọlanipẹkun, Zaki ti Arigidi Akoko, ninu ọrọ tirẹ ni ohun to ba ni ninu jẹ ni bi awọn janduku kan ṣe le lori laya wọ inu aafin lọọ ko odidi ọba ní papamọra, ti wọn si ji i gbe lọ sibi ti ẹnikan o mọ lati bii ọjọ marun-un sẹyin. Ọba Olanipẹkun rọ awọn ẹsọ alaabo lati ṣawari Ọba Clement lọnakọna, ko le waa darapọ pẹlu awọn ẹbi ati ara ilu to jọba le lori. Lara awọn to wa nibi ipade ọhun ni awọn meji kan, Ọgbẹni Samuel ati Emmanuel ti wọn jẹ ẹgbọn fun Ọba Clement ti wọn ji gbe lọ.


Alaga ajọ lọbalọba ti ẹkun ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Ọba Yisa Ọlanipẹkun, Zaki ti Arigidi Akoko, ninu ọrọ tirẹ ni ohun to ba ni ninu jẹ ni bi awọn janduku kan ṣe le lori laya wọ inu aafin lọọ ko odidi ọba ní papamọra, ti wọn si ji i gbe lọ sibi ti ẹnikan o mọ lati bii ọjọ marun-un sẹyin. Ọba Olanipẹkun rọ awọn ẹsọ alaabo lati ṣawari Ọba Clement lọnakọna, ko le waa darapọ pẹlu awọn ẹbi ati ara ilu to jọba le lori. Lara awọn to wa nibi ipade ọhun ni awọn meji kan, Ọgbẹni Samuel ati Emmanuel ti wọn jẹ ẹgbọn fun Ọba Clement ti wọn ji gbe lọ. Awọn mejeeji yii ni wọn pa ohun pọ lati parọwa si ijọba atawọn ẹṣọ alaabo nipinlẹ Ondo lati tete gbe igbesẹ lori bi aburo wọn yoo ṣe di riri pada laipẹ rara. Wọn ní awọn ajinigbe naa ti pada din ọgọrun-un Miliọnu ti wọn n beere fun tẹlẹ ku si Miliọnu mẹwaa Naira ti wọn si ti n dunkooko mọ awọn pe pipa lawọn yoo pa Ọba Clement ti awọn ba fi kuna ati tete sanwo ọhun. Ninu ipade ọhun ni wọn ti fun awọn ẹṣọ alaabo ni wakati mẹrinlelogun pere ki wọn fi wa ọba naa jade nibi yoowu ki wọn le gbe e pamọ si.


Awọn mejeeji yii ni wọn pa ohun pọ lati parọwa si ijọba atawọn ẹṣọ alaabo nipinlẹ Ondo lati tete gbe igbesẹ lori bi aburo wọn yoo ṣe di riri pada laipẹ rara. Wọn ní awọn ajinigbe naa ti pada din ọgọrun-un Miliọnu ti wọn n beere fun tẹlẹ ku si Miliọnu mẹwaa Naira ti wọn si ti n dunkooko mọ awọn pe pipa lawọn yoo pa Ọba Clement ti awọn ba fi kuna ati tete sanwo ọhun. Ninu ipade ọhun ni wọn ti fun awọn ẹṣọ alaabo ni wakati mẹrinlelogun pere ki wọn fi wa ọba naa jade nibi yoowu ki wọn le gbe e pamọ si.


Nitori tiyawo rẹ ko fun un lowo to beere, Awẹlẹwa binu ko si kanga  l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkunrin ẹni ọdun mejilelogoji kan tawọn eeyan mọ si Awẹlẹwa lo gbiyanju lati pa ara rẹ niluu Akurẹ pẹlu bo ṣe lọọ binu ko si kanga nitori ti iyawo rẹ kọ lati fun un lowo to beere fun. ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ yii waye laduugbo Ijọka, nibi ti ọkunrin naa n gbe, ni nnkan bii aago mẹta ọsan ọjọ Ẹti, Furaide, ọjọ keji, oṣu Kejila yii. Wọn ni Awẹlẹwa ti kọkọ gbiyanju lati pa iyawo rẹ lasiko ti obinrin naa sun sinu yara, ọbẹ ni wọn lo yọ si i, to si fẹẹ du obinrin naa lọrun bii ẹran lati oju oorun, awọn ọmọ rẹ atawọn aladuugbo kan lo gba a silẹ lọwọ rẹ. Ẹsun to fi kan iya ọlọmọ mẹrin ọhun to fi fẹẹ gba ẹmi rẹ ni pe obinrin naa ko jẹ oloootọ si oun mọ latari owo ti ko si lọwọ oun, bakan naa lo tun fẹsun kan an pe o kọ lati fun oun lowo ti oun beere lọwọ rẹ. Bi awọn eeyan ṣe gba obinrin naa silẹ tan ti wọn si sare gbe e lọ si ọsibitu lati doola ẹmi rẹ ni Awẹlẹwa ọkọ rẹ ti sa jade, ti ko si pada wale lati igba naa títì di ọjọ Ẹti, Furaide, to kọja lọ yii, nigba tọrọ ọhun tun ba ọna mi-in yọ. Iyawo Awẹlẹwa la gbọ pe o kọ jalẹ lati fun ọkọ rẹ lowo pẹlu bo ṣe kuna lati da ẹgbẹrun lọna igba Naira to kọ́kọ́ ya a pada.


Ẹsun to fi kan iya ọlọmọ mẹrin ọhun to fi fẹẹ gba ẹmi rẹ ni pe obinrin naa ko jẹ oloootọ si oun mọ latari owo ti ko si lọwọ oun, bakan naa lo tun fẹsun kan an pe o kọ lati fun oun lowo ti oun beere lọwọ rẹ. Bi awọn eeyan ṣe gba obinrin naa silẹ tan ti wọn si sare gbe e lọ si ọsibitu lati doola ẹmi rẹ ni Awẹlẹwa ọkọ rẹ ti sa jade, ti ko si pada wale lati igba naa títì di ọjọ Ẹti, Furaide, to kọja lọ yii, nigba tọrọ ọhun tun ba ọna mi-in yọ. Iyawo Awẹlẹwa la gbọ pe o kọ jalẹ lati fun ọkọ rẹ lowo pẹlu bo ṣe kuna lati da ẹgbẹrun lọna igba Naira to kọ́kọ́ ya a pada. Awọn ọrẹ rẹ kan ti wọn ri i níbi to ti n rin kiri ilu bii ọmọ ewurẹ ti iya rẹ sọnu ni wọn gba a nimọran pe ko ran ẹlẹbẹ si iyawo atawọn ana rẹ ti wọn fẹẹ fi ọlọpaa mu un ki ọkan rẹ le balẹ lati pada sile. Loootọ lo gba si wọn lẹnu pẹlu bo ṣe duro nibi kan ti ko fi bẹẹ jinna si adugbo wọn, oun atawọn ti wọn jọ fẹẹ bẹ awọn ana rẹ si n reti ki wọn de ki awọn le ba wọn yanju ede-aiyede naa. Bi Awẹlẹwa ṣe kofiri iyawo atawọn ẹbi rẹ, jinnijinni mu un nibi to duro si, ohun to wa lọkan rẹ ni pe ṣe ni wọn fẹẹ waa fi ọlọpaa mu oun.


Awọn ọrẹ rẹ kan ti wọn ri i níbi to ti n rin kiri ilu bii ọmọ ewurẹ ti iya rẹ sọnu ni wọn gba a nimọran pe ko ran ẹlẹbẹ si iyawo atawọn ana rẹ ti wọn fẹẹ fi ọlọpaa mu un ki ọkan rẹ le balẹ lati pada sile. Loootọ lo gba si wọn lẹnu pẹlu bo ṣe duro nibi kan ti ko fi bẹẹ jinna si adugbo wọn, oun atawọn ti wọn jọ fẹẹ bẹ awọn ana rẹ si n reti ki wọn de ki awọn le ba wọn yanju ede-aiyede naa. Bi Awẹlẹwa ṣe kofiri iyawo atawọn ẹbi rẹ, jinnijinni mu un nibi to duro si, ohun to wa lọkan rẹ ni pe ṣe ni wọn fẹẹ waa fi ọlọpaa mu oun. Ohun tawọn eeyan ṣakiyesi ni bo se bẹrẹ si i fẹyin rin, aga ti yoo fi jokoo ni wọn kọkọ ṣebi o n wa, kayeefi nla lo jẹ fun wọn nigba ti wọn deedee ri i to gori kanga kan to wa nitosi lọ, to si bẹ sinu rẹ jua. Awọn eeyan to wa layiika ibi iṣẹlẹ ọhun la gbọ pe wọn sare sugbaa rẹ, wọn gbiyanju ati fa a yọ kuro ninu kànga naa ko too mu omi yo, wọn si gbe e lọ si ọsibitu kan, nibi to ti n gba itọju lọwọ. A gbọ pe awọn ana ọkunrin yii si ni i lọkan lati fi ọlọpaa mu un lẹyin ti ara rẹ ba ya tan, nitori wọn ti lọọ fi iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa to wa ni teṣan Ala leti.


Ohun tawọn eeyan ṣakiyesi ni bo se bẹrẹ si i fẹyin rin, aga ti yoo fi jokoo ni wọn kọkọ ṣebi o n wa, kayeefi nla lo jẹ fun wọn nigba ti wọn deedee ri i to gori kanga kan to wa nitosi lọ, to si bẹ sinu rẹ jua. Awọn eeyan to wa layiika ibi iṣẹlẹ ọhun la gbọ pe wọn sare sugbaa rẹ, wọn gbiyanju ati fa a yọ kuro ninu kànga naa ko too mu omi yo, wọn si gbe e lọ si ọsibitu kan, nibi to ti n gba itọju lọwọ. A gbọ pe awọn ana ọkunrin yii si ni i lọkan lati fi ọlọpaa mu un lẹyin ti ara rẹ ba ya tan, nitori wọn ti lọọ fi iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa to wa ni teṣan Ala leti.


Ọkunrin yii gun opo ina lati ji waya ge, lo ba gan mọbẹ

Faith Adebọla Gbajugbaja olori Fuji kan, Kọlinton Ayinla, lo kọ ọ lorin ninu awo rẹ kan bayii pe “Ẹni ti ko kọṣẹ NEPA, to lọọ n gun opo ina, ọjọ iku ẹ lo n fi n ṣere.” Ọrọ yii ti ja si ootọ fun ọkunrin kan ti wọn porukọ ẹ ni Ezekiel yii o, niṣe lọkunrin naa fẹẹ ji waya ina ẹlẹntiriiki ge, lo ba pọn opoona lọ, o gun un doke, o si yọ irinṣẹ ti wọn fi n ge waya rẹ jade, ṣugbọn nibi to ti n ṣiṣẹ laabi ọhun lọwọ, ọkan ninu waya ti ina ẹlẹntiriiki wa lara ẹ ba ole yii, lo ba gan mọbẹ! Oru mọju ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ karun-un, oṣu Kejila yii, niṣẹlẹ naa waye ni agbegbe Utako, niluu Abuja, olu-ilu ilẹ wa. Onimọto kan to porukọ ara ẹ ni Hassan sọ fun ajọ akoroyinjọ ilẹ wa, (NAN), pe: “Laaarọ kutu yii, niṣe la kan n wo oku ọkunrin to n jẹ Ezekiel yii loke nibi to gan mọna si. Waya ina lo fẹẹ ji ge, waya high tension ti Abuja Electricity Distribution Company. “Loru, ni nnkan bii aago mẹta, a gbọ ti waya ina dun, to si ṣana para-para, a ro pe atẹgun lo gbe waya kọ lu ara wọn ni, ṣugbọn a tun gburoo ẹnikan to lọgun oro, ko sẹni to jade o, tori asiko yii lewu lati rin loru. Afi bo ṣe di ilẹ mọ ta a ri i pe ole yii ni ina gbe.


Waya ina lo fẹẹ ji ge, waya high tension ti Abuja Electricity Distribution Company. “Loru, ni nnkan bii aago mẹta, a gbọ ti waya ina dun, to si ṣana para-para, a ro pe atẹgun lo gbe waya kọ lu ara wọn ni, ṣugbọn a tun gburoo ẹnikan to lọgun oro, ko sẹni to jade o, tori asiko yii lewu lati rin loru. Afi bo ṣe di ilẹ mọ ta a ri i pe ole yii ni ina gbe. “Ti ko ba jẹ pe a ri pulaya (plier) ati tọọṣi, atawọn irinṣẹ to ja bọ lọwọ ẹ nigba tina gbe e ni, niṣe la kọkọ ro pe o gun opoona naa lati lọọ pokunso ni, ṣugbọn awọn nnkan ta a ri lo jẹ ka mọ pe ole ni, waya lo fẹẹ ji ge, kọwọ palaba rẹ too segi.” Ṣugbọn Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Abuja, Joseph Adeh, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o si tun sọ pe loootọ ni ina gbe ọkunrin naa, ṣugbọn ko ku, o kan fara gbọgbẹ gidi ni. Wọn lo wa nileewosan kan ti wọn gbe e lọ, tori bo ṣe fara ko ina naa ni ina mọnamọna ku. Wọn lo ṣi wa ni ba-a-ku-ba-a-ye nileewosan ijọba kan.


“Ti ko ba jẹ pe a ri pulaya (plier) ati tọọṣi, atawọn irinṣẹ to ja bọ lọwọ ẹ nigba tina gbe e ni, niṣe la kọkọ ro pe o gun opoona naa lati lọọ pokunso ni, ṣugbọn awọn nnkan ta a ri lo jẹ ka mọ pe ole ni, waya lo fẹẹ ji ge, kọwọ palaba rẹ too segi.” Ṣugbọn Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Abuja, Joseph Adeh, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o si tun sọ pe loootọ ni ina gbe ọkunrin naa, ṣugbọn ko ku, o kan fara gbọgbẹ gidi ni. Wọn lo wa nileewosan kan ti wọn gbe e lọ, tori bo ṣe fara ko ina naa ni ina mọnamọna ku. Wọn lo ṣi wa ni ba-a-ku-ba-a-ye nileewosan ijọba kan.


Nnkan de! Wọn ti ji kọmiṣanna kan ati ana ẹ gbe lọ

Faith Adebọla Ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹrin, oṣu Kejila ta a wa yii, awọn agbebọn lugọ de kọmiṣanna fun eto sọgbẹ-digboro ati ile gbigbe nipinlẹ Benue, Oloye Ogbu Ekpe, wọn si ji i gbe lọ. Yatọ si kọmiṣanna yii, wọn tun ji awọn mẹta mi-in pẹlu ẹ, eyi ti Ọnarebu Agbo Ode, ti i ṣe ana kọmiṣanna ọhun ati awakọ rẹ, wa ninu wọn. Ba a ṣe gbọ, kọmiṣanna naa, to ti figba jẹ alaga ijọba ibilẹ Ado, nipinlẹ ọhun, atawọn ti wọn jọ wa ninu ọkọ rẹ, n dari re’le rẹ lati ibi eto isin kan ti wọn ṣe ni ṣọọṣi Saint Augustine Catholic Church, to wa ni Otukpo, lẹyin ti wọn ṣe ifilọlẹ eto ipolongo ibo Sẹnetọ Abba Moro, laimọ pe awọn agbebọn ti lugọ pamọ si ikorita Adankari, nitosi oko David Marks, to wa laduugbo Akpa Otobi, lọna marosẹ Otukpo si Ado, nijoba ibilẹ Ado. Bi ọkọ ti ọkunrin naa wa ninu rẹ ṣe tẹ siloo lati yi kọna ikorita naa lawọn ajinigbe naa yọ si i, wọn si fipa dari ọkọ rẹ gba ọna mi-in lẹsẹkẹsẹ. Nigba to ku diẹ ki wọn wọlu Otukpo, wọn paaki, wọn si wọ kọmiṣanna naa bọ silẹ ninu ọkọ Hilux to wa, wọn gbe e wọnu igbo lọ. Oludamọran pataki si Gomina Samuel Ortom lori eto aabo, Ajagun-fẹyinti Paul Hemba, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ.


Bi ọkọ ti ọkunrin naa wa ninu rẹ ṣe tẹ siloo lati yi kọna ikorita naa lawọn ajinigbe naa yọ si i, wọn si fipa dari ọkọ rẹ gba ọna mi-in lẹsẹkẹsẹ. Nigba to ku diẹ ki wọn wọlu Otukpo, wọn paaki, wọn si wọ kọmiṣanna naa bọ silẹ ninu ọkọ Hilux to wa, wọn gbe e wọnu igbo lọ. Oludamọran pataki si Gomina Samuel Ortom lori eto aabo, Ajagun-fẹyinti Paul Hemba, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O lawọn ọlọpaa ti ri ọkọ Hilux ti wọn ji kọmiṣanna naa gbe ninu rẹ, wọn si ti gbe e kuro lẹgbẹẹ titi ti wọn gbe e si. O lawọn agbofinro atawọn ọlọdẹ ti bẹrẹ si i tọpasẹ awọn ajinigbe ọhun lati doola ẹmi kọmiṣanna atawọn mi-in to ṣee ṣe ki wọn wa lakata awọn ajinigbe naa. Titi dasiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, o lawọn ajinigbe naa ko ti i kan sawọn mọlẹbi Oloye Ogbu lati sọ ohun ti wọn fẹ, ṣugbọn o ni ireti wa pe wọn yoo ri i gba pada laipẹ.


O lawọn ọlọpaa ti ri ọkọ Hilux ti wọn ji kọmiṣanna naa gbe ninu rẹ, wọn si ti gbe e kuro lẹgbẹẹ titi ti wọn gbe e si. O lawọn agbofinro atawọn ọlọdẹ ti bẹrẹ si i tọpasẹ awọn ajinigbe ọhun lati doola ẹmi kọmiṣanna atawọn mi-in to ṣee ṣe ki wọn wa lakata awọn ajinigbe naa. Titi dasiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, o lawọn ajinigbe naa ko ti i kan sawọn mọlẹbi Oloye Ogbu lati sọ ohun ti wọn fẹ, ṣugbọn o ni ireti wa pe wọn yoo ri i gba pada laipẹ.


Ọdun mẹsan-an sẹyin ni emi ati Sanyẹri ti kọra wa silẹ-Ọmọlara

Jọkẹ Amọri Ha-in lọpọ awọn to gbọ ohun ti Ọmọlara Jimoh, iyawo ọkan ninu awọn oṣere ilẹ wa, Afọnja Ọlaniyi, ti gbogbo eeyan mọ si Sanyẹri kọ sori ikanni Instagraamu rẹ pe lati ọdun mẹsan-an sẹyin loun ati oṣere ilẹ wa to jẹ ọmọ bibi ilu Ọyọ naa ko ti fẹra awọn mọ. O ni loootọ lawọn ko jọ wa bii lọko-laya mọ, ṣugbọn awọn jọ n tọju ọmọ awọn ni, nitori bo ṣe n ṣe ojuṣe rẹ lori awọn ọmọ loun naa n ṣe toun. Ohun to mu kọrọ ipinya tọkọ-tiyawo naa ya awọn eeyan lẹnu ni pe ko si ẹni to gbọ ija wọn ti tẹlẹ, bẹẹ ni wọn ko si pariwo ipinya naa rara. Bi ko si je ti obinrin naa to gbe ọrọ yii sori Instagraamu rẹ, ko sẹni to maa mọ bo ṣe n lọ, nitori gbogbo igba ti ọkunrin yii ba n ṣe ọjọọbi lawọn ọmọ rẹ maa n ṣe fidio, ti wọn aa fi ki i daaaa, ti wọn yoo si sọ ọrọ iwuri nipa baba wọn yii. Sugbọn lojiji ni iyawo Sanyẹri telẹ yii gbe ọrọ naa jade lorin ayelujara pẹlu fọto oun ati oṣere naa pe ‘‘Si gbogbo eeyan, eyi ni lati ṣalaye nipa aṣigbọ nipa igbeyawo mi ati igbe aye mi ti mi o gbe sita gbangba. Awọn eeyan ni lati ṣọra gidigidi ki wọn too maa dajọ.


Bi ko si je ti obinrin naa to gbe ọrọ yii sori Instagraamu rẹ, ko sẹni to maa mọ bo ṣe n lọ, nitori gbogbo igba ti ọkunrin yii ba n ṣe ọjọọbi lawọn ọmọ rẹ maa n ṣe fidio, ti wọn aa fi ki i daaaa, ti wọn yoo si sọ ọrọ iwuri nipa baba wọn yii. Sugbọn lojiji ni iyawo Sanyẹri telẹ yii gbe ọrọ naa jade lorin ayelujara pẹlu fọto oun ati oṣere naa pe ‘‘Si gbogbo eeyan, eyi ni lati ṣalaye nipa aṣigbọ nipa igbeyawo mi ati igbe aye mi ti mi o gbe sita gbangba. Awọn eeyan ni lati ṣọra gidigidi ki wọn too maa dajọ. Awọn agbalagba meji, paapaa ju lọ, awọn meji ti wọn ti bimọ fun ara wọn ti wọn ba pinnu lati maa gbe igbe aye alaafia pẹlu ara wọn nitori ti awọn ọmọ wọn. Ki i ṣe pe wọn ko mọ ohun ti wọn n ṣe, ki i si i ṣe gbogbo eeyan naa lo maa n fẹẹ pe awọn oniroyin si ohun to n ṣẹlẹ labẹ orule wọn, nitori eyi, ki iru awọn eeyan bẹẹ ṣọgba wọn. ‘‘Ohun ti mo n sọ ni pe ki i ṣe ohun to rọrun pe mo jẹ ẹni ti ko lọkọ lati bii ọdun mẹsan-an ṣeyin, to si jẹ pe emi ati ọkọ mi atijọ naa la jọ n tọju awọn ọmọ wa ko rọrun rara.


Awọn agbalagba meji, paapaa ju lọ, awọn meji ti wọn ti bimọ fun ara wọn ti wọn ba pinnu lati maa gbe igbe aye alaafia pẹlu ara wọn nitori ti awọn ọmọ wọn. Ki i ṣe pe wọn ko mọ ohun ti wọn n ṣe, ki i si i ṣe gbogbo eeyan naa lo maa n fẹẹ pe awọn oniroyin si ohun to n ṣẹlẹ labẹ orule wọn, nitori eyi, ki iru awọn eeyan bẹẹ ṣọgba wọn. ‘‘Ohun ti mo n sọ ni pe ki i ṣe ohun to rọrun pe mo jẹ ẹni ti ko lọkọ lati bii ọdun mẹsan-an ṣeyin, to si jẹ pe emi ati ọkọ mi atijọ naa la jọ n tọju awọn ọmọ wa ko rọrun rara. Fun awa mejeeji, bo tilẹ jẹ pe a ko gbe ni orileede kan naa mọ, pẹlu ẹ naa, mo si n ṣe daadaa ninu ojuṣe mi gegẹ bii obinrin ti ko si nile ọkọ ati obinrin to ni ọmọ, oun naa si n ṣe ojuṣe rẹ gẹgẹ bii baba si awọn ọmọ. To ba jẹ pe ohun gbogbo ti mo ti sọ yii ko kan yin, ẹ ma gbe iyẹn wa sibi o. Mi o ni i fara mọ ki ẹnikẹni maa da si ọrọ nipa igbesi aye mi ti mo rọra n gbe labẹ orule mi. Ki n waa ni inu didun ya mi lara ju ere awada kankan lọ, bi mo si ṣe fẹ ko ri niyẹn.


Fun awa mejeeji, bo tilẹ jẹ pe a ko gbe ni orileede kan naa mọ, pẹlu ẹ naa, mo si n ṣe daadaa ninu ojuṣe mi gegẹ bii obinrin ti ko si nile ọkọ ati obinrin to ni ọmọ, oun naa si n ṣe ojuṣe rẹ gẹgẹ bii baba si awọn ọmọ. To ba jẹ pe ohun gbogbo ti mo ti sọ yii ko kan yin, ẹ ma gbe iyẹn wa sibi o. Mi o ni i fara mọ ki ẹnikẹni maa da si ọrọ nipa igbesi aye mi ti mo rọra n gbe labẹ orule mi. Ki n waa ni inu didun ya mi lara ju ere awada kankan lọ, bi mo si ṣe fẹ ko ri niyẹn. Ẹ ṣeun. Orukọ mi ni ỌMỌLARA ỌLAIYA JIMOH.’’ Bi ọmọbinrin naa ṣe kọ ọ sori ikanni rẹ niyi. Ojiji ni ọrọ naa ba ọpọ eeyan, bẹẹ lawọn ololufẹ ọkunrin yii ko si le gba eti wọn gbọ pe oun ati ọmọbinrin ti wọn jọ ṣegbeyawo alarinrin lọdun diẹ ti pin gaari.


Ẹ ṣeun. Orukọ mi ni ỌMỌLARA ỌLAIYA JIMOH.’’ Bi ọmọbinrin naa ṣe kọ ọ sori ikanni rẹ niyi. Ojiji ni ọrọ naa ba ọpọ eeyan, bẹẹ lawọn ololufẹ ọkunrin yii ko si le gba eti wọn gbọ pe oun ati ọmọbinrin ti wọn jọ ṣegbeyawo alarinrin lọdun diẹ ti pin gaari. Ninu ifọrọwerọ kan ti Ọlaniyi Afọnja ṣe ni ọdun diẹ sẹyin lo ti ṣalaye pe ọdun 2004, nigba ti oun lọọ ṣafihan fiimu oun kan, ‘Ọkan Ẹmi’ loun pade iyawo oun yii, ti oun si dẹnu ifẹ kọ ọ.


Ninu ifọrọwerọ kan ti Ọlaniyi Afọnja ṣe ni ọdun diẹ sẹyin lo ti ṣalaye pe ọdun 2004, nigba ti oun lọọ ṣafihan fiimu oun kan, ‘Ọkan Ẹmi’ loun pade iyawo oun yii, ti oun si dẹnu ifẹ kọ ọ.


Inu ẹjẹ lole ti mo n ja yii wa, ọkada mẹfa ni mo ti ji kawọn Amọtẹkun too mu mi-Shittu

Ọlawale Ajao, Ibadan Ọwọ awọn agbofinro ilẹ Yoruba, Amọtẹkun, ẹka ipinlẹ Ọyọ, ti tẹ mẹkaniiki ọkada to maa n ji ọkada gbe niluu Okeho, nijọba ibilẹ Kajọla, nipinlẹ Ọyọ. Maṣinni ti awọn ọlọkada ba paaki silẹ jẹẹjẹ ni wọn lọkunrin ẹni ogoji (40) ọdun naa maa n ji gbe bo ti wu ki wọn fi kọkọrọ ti i pa to. Ṣe mẹko to n tun okada ṣe ni, gbogbo tifun-tẹdọ ara alupupu lo mọ. ALAROYE gbọ pe o pẹ ti Ibraheem ti maa n ṣiṣẹ ibi naa, to jẹ pe bo ṣe n ba awọn ọlọkada tun alupupu wọn ṣe naa lo tun maa n ji i gbe nibi ti wọn ba paaki rẹ si. Nigba to n jẹwọ ẹṣẹ rẹ fun akọroyin wa n’Ibadan, Ibraheem ṣalaye pe, “Nitori pe mo gbe ọkada lawọn Amọtẹkun ṣe mu mi. Bi mo ṣe maa n ri okada ji ni pe ti wọn ba ti gbe maṣinni naa silẹ, emi aa lọ sibẹ, ma a yọ waya rẹ.


ALAROYE gbọ pe o pẹ ti Ibraheem ti maa n ṣiṣẹ ibi naa, to jẹ pe bo ṣe n ba awọn ọlọkada tun alupupu wọn ṣe naa lo tun maa n ji i gbe nibi ti wọn ba paaki rẹ si. Nigba to n jẹwọ ẹṣẹ rẹ fun akọroyin wa n’Ibadan, Ibraheem ṣalaye pe, “Nitori pe mo gbe ọkada lawọn Amọtẹkun ṣe mu mi. Bi mo ṣe maa n ri okada ji ni pe ti wọn ba ti gbe maṣinni naa silẹ, emi aa lọ sibẹ, ma a yọ waya rẹ. Emi nikan ni mo si maa n da ṣiṣẹ yii. “Ọkada mẹfa ni mo ti gbe, mo si ti ta mẹta ninu ẹ, ki i ṣe pe mo ta wọn lodidi o, mo n yọ paati ara wọn kalẹ lọkọọkan ta ni. Mo rẹdi lati pa iṣẹ yii ti, ti mo ba tun ṣeru ẹ, ki wọn bẹ ori mi fun Ogun tabi ki wọn yin mi nibọn”.


Emi nikan ni mo si maa n da ṣiṣẹ yii. “Ọkada mẹfa ni mo ti gbe, mo si ti ta mẹta ninu ẹ, ki i ṣe pe mo ta wọn lodidi o, mo n yọ paati ara wọn kalẹ lọkọọkan ta ni. Mo rẹdi lati pa iṣẹ yii ti, ti mo ba tun ṣeru ẹ, ki wọn bẹ ori mi fun Ogun tabi ki wọn yin mi nibọn”. Njẹ ki lo sun ọ dedii ole jija nigba too niṣẹ lọwọ, ọkunrin ẹni ogoji (40) ọdun yii fesi, o ni, “Ka ṣaa sọ pe inu ẹjẹ mi lole ti mo n ja yii wa, ṣugbọn nigba ti ọwọ ti tẹ mi yii, ti wọn ba tun gba mi mu nidii ole jija, ki wọn pa mi”. Iyẹn ni pe awọn kan ti n jale nidile yin ṣaaju, ọga mẹko ti ki i ri maṣinni soju yii tun fesi, o ni, “O jọ bẹẹ. O ṣẹlẹ bẹẹ.


Njẹ ki lo sun ọ dedii ole jija nigba too niṣẹ lọwọ, ọkunrin ẹni ogoji (40) ọdun yii fesi, o ni, “Ka ṣaa sọ pe inu ẹjẹ mi lole ti mo n ja yii wa, ṣugbọn nigba ti ọwọ ti tẹ mi yii, ti wọn ba tun gba mi mu nidii ole jija, ki wọn pa mi”. Iyẹn ni pe awọn kan ti n jale nidile yin ṣaaju, ọga mẹko ti ki i ri maṣinni soju yii tun fesi, o ni, “O jọ bẹẹ. O ṣẹlẹ bẹẹ. O pọsibu ko jẹ afiṣe’’. Nigba ti akọroyin wa beere boya o le fi iṣẹ naa le ọmọ lọwọ, Ibraheem ni, ‘‘Mo ti bimọ, ṣugbọn emi o le fi iṣẹ ole le ọmọ temi lọwọ. Mo ti ba ara mi lorukọ jẹ, mo ti ba idile mi paapaa lorukọ jẹ.


O pọsibu ko jẹ afiṣe’’. Nigba ti akọroyin wa beere boya o le fi iṣẹ naa le ọmọ lọwọ, Ibraheem ni, ‘‘Mo ti bimọ, ṣugbọn emi o le fi iṣẹ ole le ọmọ temi lọwọ. Mo ti ba ara mi lorukọ jẹ, mo ti ba idile mi paapaa lorukọ jẹ. ‘‘Ninu ọkada mẹfa ti mo ji, mo ti ta mẹta nibẹ, mo gbe meji pamọ, pe ki n le ri wọn ta lọjọ iwaju, mo n gun ọkan yooku kiri. “Mo ṣẹṣẹ bẹrẹ ole jija naa ni. Bi gbogbo ilu Okeho ṣe tobi to, ko sẹni to le sọ pe mo gbe nnkan oun ri, afi nigba kan bayii ti mo gbe owo ẹgbọn mi, ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (₦500, 000)’’.


‘‘Ninu ọkada mẹfa ti mo ji, mo ti ta mẹta nibẹ, mo gbe meji pamọ, pe ki n le ri wọn ta lọjọ iwaju, mo n gun ọkan yooku kiri. “Mo ṣẹṣẹ bẹrẹ ole jija naa ni. Bi gbogbo ilu Okeho ṣe tobi to, ko sẹni to le sọ pe mo gbe nnkan oun ri, afi nigba kan bayii ti mo gbe owo ẹgbọn mi, ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (₦500, 000)’’. Ọkan ninu awọn ti Ibraheem ji ọkada wọn gbe, Ọgbẹni Adedeji Saheed, sọ pe niwaju ṣọọbu iyawo oun loun paaki alupupu oun si lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ti ọga mẹko fi ji i gbe. Ọkunrin to pera ẹ lawakọ ero yii ṣalaye pe, “Mo fẹẹ lọọ fi ọkada yẹn gbe iyawo mi lọ sile ni. Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ni mo debẹ, mo si paaki ọkada mi siwaju ṣọọbu iyawo mi.


Ọkan ninu awọn ti Ibraheem ji ọkada wọn gbe, Ọgbẹni Adedeji Saheed, sọ pe niwaju ṣọọbu iyawo oun loun paaki alupupu oun si lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, ọdun yii, ti ọga mẹko fi ji i gbe. Ọkunrin to pera ẹ lawakọ ero yii ṣalaye pe, “Mo fẹẹ lọọ fi ọkada yẹn gbe iyawo mi lọ sile ni. Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ni mo debẹ, mo si paaki ọkada mi siwaju ṣọọbu iyawo mi. Mo kan jade lasan, pe ki n de, ka waa maa lọ sile ni o, afi bi mo ṣe de ti mi o ba ọkada nibi ti mo paaki ẹ si mọ. Bi mo ṣe lọọ fi to awọn Amọtẹkun leti niyẹn. “Lọsẹ to kọja lawọn Amọtẹkun pe mi pe ki n waa wo ọkada mi pẹlu ẹri.