Ọrọ yii o ruju rara, ki Azikiwe ko risiiti to fi sanwo-ori ẹ wa, risiiti yii naa ṣaa la fi n ṣe akọsilẹ ohun ti a n ṣe. Emi kọ ni mo ni risiiti, emi kọ ni mo n wa a, n ko si mọgba ti Azikiwe gba risiiti ẹ, risiiti to ti ko fun lemi fi n ṣe ohun tijọba ni ka ṣẹ. Ninu risiiti yii naa lo ti han pe Oloye Azikiwe ko sanwo ori ẹ nigba to yẹ ko san an. Ko san owo-ori ọdun 1976 si 1977 lọdun yẹn rara. O san diẹ ninu owo-ori ti 1976 si1977 yii lasiko to n san ninu owo-ori ti 1977 si 1978. Ẹẹmẹta lo sanwo ori 1977 si 1978, bẹẹ ni ki i ṣe ọdun yẹn tabi igba to yẹ ko san an lo san an, o san gbogbo ẹ pọ lasiko to n sanwo-ori 1978 si 1979 ni, iyẹn lẹyin ti awa ti kọwe si wọn lati FEDECO nibi pe ki wọn ko iwe ori wọn jade.


Ija Nnamdi Azikiwe pẹlu ajọ FEDECO to n ṣeto ibo lọdun 1979

Ko san owo-ori ọdun 1976 si 1977 lọdun yẹn rara. O san diẹ ninu owo-ori ti 1976 si1977 yii lasiko to n san ninu owo-ori ti 1977 si 1978. Ẹẹmẹta lo sanwo ori 1977 si 1978, bẹẹ ni ki i ṣe ọdun yẹn tabi igba to yẹ ko san an lo san an, o san gbogbo ẹ pọ lasiko to n sanwo-ori 1978 si 1979 ni, iyẹn lẹyin ti awa ti kọwe si wọn lati FEDECO nibi pe ki wọn ko iwe ori wọn jade. Ninu oṣu keji la kọwe si wọn, oṣu kẹta ni Azikiwe sanwo-ori ẹ. Ki waa lo n sọ pe Michael Ani ko mọ ohun to n sọ si!” Aṣiri buruku ti Ani tu yii ka awọn ẹgbẹ NPP lara gan-an ni, iyẹn awọn ẹgbẹ Azikiwe, ẹgbẹ to ti fa a kalẹ lati dupo aarẹ lorukọ wọn. Ohun to si n dun wọn ni pe ọrọ naa ti n di yẹyẹ laarin awọn ẹgbẹ oṣelu to ku, pe ẹni ti ẹgbẹ NPP fa kalẹ, Azikiwe bo ṣe lagbara to, ko ni iwe ori, bẹẹ lo n kọwe si awọn ti wọn n ṣeto idibo pe ki wọn fọwọ sowọ pọ pẹlu oun. N lawọn naa ba binu, Paul Nnongo ti i ṣe akọwe ẹgbẹ naa si ni ọrọ ti doju ẹ, awọn yoo kuku gbe iwe ti Azikiwe kọ si Michael Ani jade, ko fi le mọ pe ko si awo kan ninu awo ẹwa, ko si igba kan ti Azikiwe beere awọn ohun ti ko ṣee ṣe tabi ti ko dara lọwọ ‘Ani.


Ninu oṣu keji la kọwe si wọn, oṣu kẹta ni Azikiwe sanwo-ori ẹ. Ki waa lo n sọ pe Michael Ani ko mọ ohun to n sọ si!” Aṣiri buruku ti Ani tu yii ka awọn ẹgbẹ NPP lara gan-an ni, iyẹn awọn ẹgbẹ Azikiwe, ẹgbẹ to ti fa a kalẹ lati dupo aarẹ lorukọ wọn. Ohun to si n dun wọn ni pe ọrọ naa ti n di yẹyẹ laarin awọn ẹgbẹ oṣelu to ku, pe ẹni ti ẹgbẹ NPP fa kalẹ, Azikiwe bo ṣe lagbara to, ko ni iwe ori, bẹẹ lo n kọwe si awọn ti wọn n ṣeto idibo pe ki wọn fọwọ sowọ pọ pẹlu oun. N lawọn naa ba binu, Paul Nnongo ti i ṣe akọwe ẹgbẹ naa si ni ọrọ ti doju ẹ, awọn yoo kuku gbe iwe ti Azikiwe kọ si Michael Ani jade, ko fi le mọ pe ko si awo kan ninu awo ẹwa, ko si igba kan ti Azikiwe beere awọn ohun ti ko ṣee ṣe tabi ti ko dara lọwọ ‘Ani. Ni Nnongo ba gbe iwe naa jade, ohun ti Azikiwe si kọ sibẹ ni pe awọn akauntanti oun, iyẹn awon aṣiro-owo to wa nidii eto owo-ori oun ṣe awọn aṣiṣe kan, ati pe ko si alaga ẹgbẹ awọn nile, nitori ẹ lo ṣe jẹ oun funra oun loun kọwe si Ani. O si ki i pe o ṣeun bo ṣe n fọwọsowọpọ pẹlu oun. Ṣugbọn pẹlu gbogbo eleyii naa, ohun ti Ani ṣaa n wi ni pe Azikiwe ko san owo-ori, bẹẹ ni Azikiwe n pariwo kiri pe oun san owo-ori.


Ni Nnongo ba gbe iwe naa jade, ohun ti Azikiwe si kọ sibẹ ni pe awọn akauntanti oun, iyẹn awon aṣiro-owo to wa nidii eto owo-ori oun ṣe awọn aṣiṣe kan, ati pe ko si alaga ẹgbẹ awọn nile, nitori ẹ lo ṣe jẹ oun funra oun loun kọwe si Ani. O si ki i pe o ṣeun bo ṣe n fọwọsowọpọ pẹlu oun. Ṣugbọn pẹlu gbogbo eleyii naa, ohun ti Ani ṣaa n wi ni pe Azikiwe ko san owo-ori, bẹẹ ni Azikiwe n pariwo kiri pe oun san owo-ori. Nigba tọrọ naa fẹẹ burẹkẹ, ẹni kan to jẹ agbalagba ninu ẹgbẹ NPP, ẹni to mọ bi Azikiwe ṣe denu ẹgbẹ naa, to si di oludije ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ wọn, iyẹn Oloye Adeniran Ogunsanya, ko agbada rẹ kọrun nijọ kan, iyẹn lọjọ kẹta, oṣu karun-un, ọdun 1979, o gba ileeṣẹ awọn FEDECO lọ, ni Sẹkiteeria ijọba l’Ekoo. Ogunsanya ko wa ẹni meji lọ, Michael Ani lo tori ẹ lọ, ohun to si ba lọ naa ni bi ọrọ to wa nilẹ naa ko ṣe ni i dele-ẹjọ, o ni ki ọkunrin olori awọn FEDECO naa wo nnkan ṣe fun Azikiwe, ko si ma ṣẹ jẹ ki ọrọ ti awọn mejeeji ba n fa di ohun tawọn oniroyin yoo maa gbe kiri, nitori bi ọwọ awọn oniroyin ba ti tẹ ọrọ kan, wọn yoo fọ ọ bii aṣọ titi ti yoo fi gbo ni. Ṣugbọn pẹlu abẹwo yii naa, Ani ni oun ko ti i mọ bi oun ṣe le ran Azikiwe ati ẹgbẹ oṣelu rẹ lọwọ, nitori ofin ti sọ pe ẹni ti ko ba sanwo-ori ko le du ipo aarẹ, bẹẹ lofin sọ pe ẹni ti ko ba san owo naa ni asiko to yẹ ko san an, ki wọn ka a si ẹni ti ko sanwo-ori ni.


Nigba tọrọ naa fẹẹ burẹkẹ, ẹni kan to jẹ agbalagba ninu ẹgbẹ NPP, ẹni to mọ bi Azikiwe ṣe denu ẹgbẹ naa, to si di oludije ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ wọn, iyẹn Oloye Adeniran Ogunsanya, ko agbada rẹ kọrun nijọ kan, iyẹn lọjọ kẹta, oṣu karun-un, ọdun 1979, o gba ileeṣẹ awọn FEDECO lọ, ni Sẹkiteeria ijọba l’Ekoo. Ogunsanya ko wa ẹni meji lọ, Michael Ani lo tori ẹ lọ, ohun to si ba lọ naa ni bi ọrọ to wa nilẹ naa ko ṣe ni i dele-ẹjọ, o ni ki ọkunrin olori awọn FEDECO naa wo nnkan ṣe fun Azikiwe, ko si ma ṣẹ jẹ ki ọrọ ti awọn mejeeji ba n fa di ohun tawọn oniroyin yoo maa gbe kiri, nitori bi ọwọ awọn oniroyin ba ti tẹ ọrọ kan, wọn yoo fọ ọ bii aṣọ titi ti yoo fi gbo ni. Ṣugbọn pẹlu abẹwo yii naa, Ani ni oun ko ti i mọ bi oun ṣe le ran Azikiwe ati ẹgbẹ oṣelu rẹ lọwọ, nitori ofin ti sọ pe ẹni ti ko ba sanwo-ori ko le du ipo aarẹ, bẹẹ lofin sọ pe ẹni ti ko ba san owo naa ni asiko to yẹ ko san an, ki wọn ka a si ẹni ti ko sanwo-ori ni. Ki waa ni toun ninu ọrọ yii. Oun ko ṣaa ni i yi ofin pada nitori oludije kan ṣoṣo, pe ohun kan naa to le mu nnkan rọgbọ fun Azikiwe ni ko wa iwe to fi sanwo ori ni 1976 si 1977 jade. Azikiwe mọ pe nnkan fẹẹ daru ree, nitori awọn kan ti n kun hunrunhunrun ninu ẹgbẹ NPP pe ti awọn FEDECO ba lọọ ja a bọ silẹ, yoo pẹ fun ẹgbẹ awọn ki awọn too le ri ẹlomi-in gbe dide o. Wọn ni ki wọn tete yọ Azikiwe ki wọn fi ẹlomi-in rọpo ẹ, ko too di pe yoo ba ọrukọ ẹgbẹ awọn jẹ.


Ki waa ni toun ninu ọrọ yii. Oun ko ṣaa ni i yi ofin pada nitori oludije kan ṣoṣo, pe ohun kan naa to le mu nnkan rọgbọ fun Azikiwe ni ko wa iwe to fi sanwo ori ni 1976 si 1977 jade. Azikiwe mọ pe nnkan fẹẹ daru ree, nitori awọn kan ti n kun hunrunhunrun ninu ẹgbẹ NPP pe ti awọn FEDECO ba lọọ ja a bọ silẹ, yoo pẹ fun ẹgbẹ awọn ki awọn too le ri ẹlomi-in gbe dide o. Wọn ni ki wọn tete yọ Azikiwe ki wọn fi ẹlomi-in rọpo ẹ, ko too di pe yoo ba ọrukọ ẹgbẹ awọn jẹ. Azikiwe mọ pe ipo aarẹ fẹẹ bọ ree, ati pe bi oun ko ba tete, orukọ oun yoo tun bajẹ pẹlu ẹ ni. Nidii eyi, bi iṣẹ ko pẹ ni, ẹni kan ki i pẹṣe. Azikiwe bẹ lọọya rẹ lọwẹ, o ni ko niṣo nile-ẹjọ.


Azikiwe mọ pe ipo aarẹ fẹẹ bọ ree, ati pe bi oun ko ba tete, orukọ oun yoo tun bajẹ pẹlu ẹ ni. Nidii eyi, bi iṣẹ ko pẹ ni, ẹni kan ki i pẹṣe. Azikiwe bẹ lọọya rẹ lọwẹ, o ni ko niṣo nile-ẹjọ. Ni wọn ba sare pe ẹjọ o, wọn ni FEDECO fẹẹ fiya jẹ Azikiwe, wọn ko fẹ ko du ipo aarẹ lorilẹ-ede baba rẹ, wọn fẹẹ fọwọ ọla gba a loju.


Ni wọn ba sare pe ẹjọ o, wọn ni FEDECO fẹẹ fiya jẹ Azikiwe, wọn ko fẹ ko du ipo aarẹ lorilẹ-ede baba rẹ, wọn fẹẹ fọwọ ọla gba a loju.


Aunti Sikira jẹwọ fun mi, o ni loootọ lọkunrin yẹn boun ṣe aṣemaṣe

Eke niyaale mi, Iya Dele. Eke gidi ni. Abi bawo lo ṣe mọ pe panti ti wọn mu wa sile wa, panti Aunti Sikira ni. Inu ile ni kaluku n sa panti ẹ si nigba taye ti daye ka maa ji ara ẹni ni pata kiri yii, ko sẹni to n sa pata ẹ sita ninu wa, emi o tiẹ ṣe e ri. Bi Iya Dele ṣe waa mọ pe panti toun ri lọwọ ẹni to waa fi ẹjọ sun Alaaji, panti Aunti Sikiria ni, iyẹn lemi tubọ fẹ ko ṣalaye. Ṣugbọn Safu to wa nibi to ti n sọ ohun to ṣẹlẹ fun wa ko le jẹ ki n maa lọ ọ nifun.


Inu ile ni kaluku n sa panti ẹ si nigba taye ti daye ka maa ji ara ẹni ni pata kiri yii, ko sẹni to n sa pata ẹ sita ninu wa, emi o tiẹ ṣe e ri. Bi Iya Dele ṣe waa mọ pe panti toun ri lọwọ ẹni to waa fi ẹjọ sun Alaaji, panti Aunti Sikiria ni, iyẹn lemi tubọ fẹ ko ṣalaye. Ṣugbọn Safu to wa nibi to ti n sọ ohun to ṣẹlẹ fun wa ko le jẹ ki n maa lọ ọ nifun. Bo ba jẹ emi ati ẹ ni, mo mọ bi mo ṣe n mu un. Ṣebi Iyaale mi ni, Aunti Alakẹ Lakonko, mo mọ bi mo ṣe n mu un. Ṣugbọn iyẹn gan-an tiẹ kọ lọrọ to wa nilẹ yii.


Bo ba jẹ emi ati ẹ ni, mo mọ bi mo ṣe n mu un. Ṣebi Iyaale mi ni, Aunti Alakẹ Lakonko, mo mọ bi mo ṣe n mu un. Ṣugbọn iyẹn gan-an tiẹ kọ lọrọ to wa nilẹ yii. Ohun to wa nilẹ ti le ju bẹẹ lọ. Ọrọ to ba ti di ti famili Alaaji, o ni bi mo ṣe maa n da si i, nitori mi o ki i fẹ wahala gbogbo wọn. Mo mọ wọn daadaa.


Ohun to wa nilẹ ti le ju bẹẹ lọ. Ọrọ to ba ti di ti famili Alaaji, o ni bi mo ṣe maa n da si i, nitori mi o ki i fẹ wahala gbogbo wọn. Mo mọ wọn daadaa. Aunti Sikira lo si ti duro to n bẹ mi yii, latigba to ti gbọ pe awọn eeyan yii n bọ lo ti n waa bẹ mi, to n pe ki n gba oun, yeye ọmọ ni i gb’ọmọ, irukẹrẹ ni i gb’ọmọ Ọrunmila. Emi o kuku mọ ibi to ti n gbọ awọn ohun Ifa to maa n ju lulẹ nigba mi-in, boya owe lasan si ni, abi ki lo kan ọmọ Ọrunmila ninu gbogbo ohun to wa nilẹ yii. Kinni kan ti mo laiki lọrọ ẹ, iyẹn Aunti Sikira naa ni pe bi ọrọ ba ti da bayii, yoo jẹwọ ni gbangba ni, ko si bi kinni naa ti le le to, yoo sọ pe loootọ ni, bi wọn yoo ba pa oun ki wọn kuku pa oun.


Aunti Sikira lo si ti duro to n bẹ mi yii, latigba to ti gbọ pe awọn eeyan yii n bọ lo ti n waa bẹ mi, to n pe ki n gba oun, yeye ọmọ ni i gb’ọmọ, irukẹrẹ ni i gb’ọmọ Ọrunmila. Emi o kuku mọ ibi to ti n gbọ awọn ohun Ifa to maa n ju lulẹ nigba mi-in, boya owe lasan si ni, abi ki lo kan ọmọ Ọrunmila ninu gbogbo ohun to wa nilẹ yii. Kinni kan ti mo laiki lọrọ ẹ, iyẹn Aunti Sikira naa ni pe bi ọrọ ba ti da bayii, yoo jẹwọ ni gbangba ni, ko si bi kinni naa ti le le to, yoo sọ pe loootọ ni, bi wọn yoo ba pa oun ki wọn kuku pa oun. Ko ju bẹẹ lọ. Ko si lojuti kan bayii, eyi ti n ko fẹ ninu ọrọ ẹ niyẹn. Bi eeyan ko ba ti lojuti, ko si ohun ti ko le ṣe.


Ko ju bẹẹ lọ. Ko si lojuti kan bayii, eyi ti n ko fẹ ninu ọrọ ẹ niyẹn. Bi eeyan ko ba ti lojuti, ko si ohun ti ko le ṣe. Aunti Sikira ko lojuti, ohun to si ṣe n ṣe bo ti n ṣe n kiri naa ree. Ṣugbọn emi ni kinni kan, iyẹn naa si ni pe aanu eeyan ki i pẹẹ ṣe emi, emi ki i fẹ ki aye da yẹyẹ eeyan silẹ, paapaa ẹni to ba ti mọ pe ohun toun ṣe ko dara, to si mura lati ṣe atunṣe. Bi ọrọ yẹn ṣe ri niyẹn.


Aunti Sikira ko lojuti, ohun to si ṣe n ṣe bo ti n ṣe n kiri naa ree. Ṣugbọn emi ni kinni kan, iyẹn naa si ni pe aanu eeyan ki i pẹẹ ṣe emi, emi ki i fẹ ki aye da yẹyẹ eeyan silẹ, paapaa ẹni to ba ti mọ pe ohun toun ṣe ko dara, to si mura lati ṣe atunṣe. Bi ọrọ yẹn ṣe ri niyẹn. Ko pẹ ti Iya Dele kuro ni ṣọọbu ti Aunti Sikira funra ẹ fi de, bo ti ri mi lo sare wọle, nigba ti mo si ni ko jokoo, bo ṣe n jokoo bayii, o bu sigbe ni. ‘Iyaa wa, temi ti bajẹ o! O ti bajẹ gan-an!


Ko pẹ ti Iya Dele kuro ni ṣọọbu ti Aunti Sikira funra ẹ fi de, bo ti ri mi lo sare wọle, nigba ti mo si ni ko jokoo, bo ṣe n jokoo bayii, o bu sigbe ni. ‘Iyaa wa, temi ti bajẹ o! O ti bajẹ gan-an! Ti ẹ o ba ran mi lọwọ lasiko yii, aye mi maa bajẹ patapata ni! Bobinrin yẹn ma ṣe n wi niyẹn. Emi o si fẹẹ bẹ ṣaaju, n ko fẹẹ sọ fun un pe Iya Dele ṣẹṣẹ lọ ni, mo fẹ ko fi ẹnu ẹ sọ ohun to ṣẹlẹ, nitori bo ba mọ pe Iya Dele ti waa ṣalaye ohun to ṣẹlẹ ni ṣọọbu, ko ni i fẹ bẹẹ rara, iyẹn si tun le dija tuntun.


Ti ẹ o ba ran mi lọwọ lasiko yii, aye mi maa bajẹ patapata ni! Bobinrin yẹn ma ṣe n wi niyẹn. Emi o si fẹẹ bẹ ṣaaju, n ko fẹẹ sọ fun un pe Iya Dele ṣẹṣẹ lọ ni, mo fẹ ko fi ẹnu ẹ sọ ohun to ṣẹlẹ, nitori bo ba mọ pe Iya Dele ti waa ṣalaye ohun to ṣẹlẹ ni ṣọọbu, ko ni i fẹ bẹẹ rara, iyẹn si tun le dija tuntun. Nitori ẹ ni n ko ṣe sọ fun un, oju lagba i ya, agba ki i yanu. Funra ẹ lo si tẹnu bọrọ, o ni obinrin oloriburuku kan lo waa ba oun nile to n pariwo pe ọkọ oun n ba oun sun, to si mu panti kan dani to waa fi han Alaaji pe panti toun ni. Ohun ti mo kọkọ beere ni pe ta lo ni panti, lo ba n wolẹ.


Nitori ẹ ni n ko ṣe sọ fun un, oju lagba i ya, agba ki i yanu. Funra ẹ lo si tẹnu bọrọ, o ni obinrin oloriburuku kan lo waa ba oun nile to n pariwo pe ọkọ oun n ba oun sun, to si mu panti kan dani to waa fi han Alaaji pe panti toun ni. Ohun ti mo kọkọ beere ni pe ta lo ni panti, lo ba n wolẹ. Mo waa ni, Aunti Sikira, lo ba gboju soke lo wo mi, mo ni ṣe loootọ lọkọ obinrin naa ba ẹyin naa sun. Lo ba ni loootọ ni, ṣugbọn ẹẹkan naa ni, pe ọjọ to ba oun sun yẹn naa ni iyawo ẹ ka awọn mọ, nitori ọkunrin naa loun o le gba otẹẹli, ati pe iyawo oun ti lọ si Ibadan, o maa pẹẹ de, afi bawọn ṣe wa lori moṣan ti iyawo ẹ de. Ninu gbogbo ọrọ yii, eyi to pa mi lẹrin-in ju niyẹn: Aunti Sikira funra ẹ lo fẹnu ara ẹ sọ pe nigba ti awọn wa lori moṣan lobinrin yẹn de, ori moṣan yẹn lo si n pa mi lẹrin-in nibẹ.


Mo waa ni, Aunti Sikira, lo ba gboju soke lo wo mi, mo ni ṣe loootọ lọkọ obinrin naa ba ẹyin naa sun. Lo ba ni loootọ ni, ṣugbọn ẹẹkan naa ni, pe ọjọ to ba oun sun yẹn naa ni iyawo ẹ ka awọn mọ, nitori ọkunrin naa loun o le gba otẹẹli, ati pe iyawo oun ti lọ si Ibadan, o maa pẹẹ de, afi bawọn ṣe wa lori moṣan ti iyawo ẹ de. Ninu gbogbo ọrọ yii, eyi to pa mi lẹrin-in ju niyẹn: Aunti Sikira funra ẹ lo fẹnu ara ẹ sọ pe nigba ti awọn wa lori moṣan lobinrin yẹn de, ori moṣan yẹn lo si n pa mi lẹrin-in nibẹ. Inu bi mi nigbẹyin ṣa, nitori mo beere ohun to fa a, mo ni ki lo n wa kiri, ki lo kuku de ti oun obinrin agbalagba bẹẹ maa maa ṣe iṣekuṣe. O ni oun ti mọ ọkunrin yẹn tipẹ, pe ki i ṣe pe awọn ṣẹṣẹ mọra, maanu-furẹndi toun n tẹle koun too pada si ọdọ Alaaji ni. Mo ni bo ba jẹ bẹẹ, ko yẹ ko tun sun mọ ọn mọ, gbogbo ohun to ṣe nigba ti ko ti i lọkọ, iyẹn ti lọ niyẹn, asiko to ti lọkọ, ko tun gbọdọ ya sibẹ yẹn mọ.


Inu bi mi nigbẹyin ṣa, nitori mo beere ohun to fa a, mo ni ki lo n wa kiri, ki lo kuku de ti oun obinrin agbalagba bẹẹ maa maa ṣe iṣekuṣe. O ni oun ti mọ ọkunrin yẹn tipẹ, pe ki i ṣe pe awọn ṣẹṣẹ mọra, maanu-furẹndi toun n tẹle koun too pada si ọdọ Alaaji ni. Mo ni bo ba jẹ bẹẹ, ko yẹ ko tun sun mọ ọn mọ, gbogbo ohun to ṣe nigba ti ko ti i lọkọ, iyẹn ti lọ niyẹn, asiko to ti lọkọ, ko tun gbọdọ ya sibẹ yẹn mọ. Lo ba ni misiteeki ni, oun ko ni i ṣe bẹẹ mọ, ki n ṣaa jẹ ki wọn dariji oun, ki wọn fi eleyii fa oun leti, oun o tun jẹ ṣe bẹẹ mọ. Lo ba bu sigbe, o n ke. Ẹkun to n sun yẹn lo jẹ ki aanu ẹ ṣe mi, nitori bi mo ṣe n wo o to n sunkun yii, niṣe lo darugbo wa loju mi, gbogbo faari ati akọ to maa n ṣe ko si nibẹ mọ, emi to si jẹ emi ni igba ikolẹ ẹ, to jẹ emi lo maa n ditẹ mọ, emi naa lo waa sa ba yii, emi lo n bẹ pe ki n ma jẹ ki wọn le oun nile ọkọ yii.


Lo ba ni misiteeki ni, oun ko ni i ṣe bẹẹ mọ, ki n ṣaa jẹ ki wọn dariji oun, ki wọn fi eleyii fa oun leti, oun o tun jẹ ṣe bẹẹ mọ. Lo ba bu sigbe, o n ke. Ẹkun to n sun yẹn lo jẹ ki aanu ẹ ṣe mi, nitori bi mo ṣe n wo o to n sunkun yii, niṣe lo darugbo wa loju mi, gbogbo faari ati akọ to maa n ṣe ko si nibẹ mọ, emi to si jẹ emi ni igba ikolẹ ẹ, to jẹ emi lo maa n ditẹ mọ, emi naa lo waa sa ba yii, emi lo n bẹ pe ki n ma jẹ ki wọn le oun nile ọkọ yii. Mo waa ri i pe yatọ si pe o fẹran iṣekuṣe, o laiki Alaaji gan-an ni, ko fẹẹ fi i silẹ rara, ko si fẹ ko foun silẹ, aye ẹ niyẹn. Ẹni to ba ti fẹran ọkọ mi denudenu, ọrẹ mi ni o. O pẹlu ohun to jẹ ki n ran an lọwọ. Mo mọ pe Iya Dele fẹ ko ṣẹsin ni gbangba ni, bẹẹ tiẹ naa wa lara ẹ, abi oju wa nibi kọ loun ati wolii Sẹlẹ n fa a, ati ọkunrin to fẹẹ maa ra ọja lọwọ ẹ, ti iyẹn n jin in mọ ṣọọbu kan to wa nisalẹ Brown nigba yẹn.


Mo waa ri i pe yatọ si pe o fẹran iṣekuṣe, o laiki Alaaji gan-an ni, ko fẹẹ fi i silẹ rara, ko si fẹ ko foun silẹ, aye ẹ niyẹn. Ẹni to ba ti fẹran ọkọ mi denudenu, ọrẹ mi ni o. O pẹlu ohun to jẹ ki n ran an lọwọ. Mo mọ pe Iya Dele fẹ ko ṣẹsin ni gbangba ni, bẹẹ tiẹ naa wa lara ẹ, abi oju wa nibi kọ loun ati wolii Sẹlẹ n fa a, ati ọkunrin to fẹẹ maa ra ọja lọwọ ẹ, ti iyẹn n jin in mọ ṣọọbu kan to wa nisalẹ Brown nigba yẹn. Tiẹ wa lara ẹ jare. Ohun ti mo ṣe kọkọ bu Aunti Sikira naa niyi, mo ni ko yee sunkun eke ati ẹkun iranu niwaju mi, pe ṣe bo ṣe dagba to yii, o fẹẹ sọ fun mi pe oun ko mọ pe agbere ko daa ni. Mo ni ti mo ba ti ran an lọwọ eleyii, lọjọ to ba tun ṣe bẹẹ, funra mi ni mo maa le e nile Alaaji.


Tiẹ wa lara ẹ jare. Ohun ti mo ṣe kọkọ bu Aunti Sikira naa niyi, mo ni ko yee sunkun eke ati ẹkun iranu niwaju mi, pe ṣe bo ṣe dagba to yii, o fẹẹ sọ fun mi pe oun ko mọ pe agbere ko daa ni. Mo ni ti mo ba ti ran an lọwọ eleyii, lọjọ to ba tun ṣe bẹẹ, funra mi ni mo maa le e nile Alaaji. O loun fara mọ ọn, bi oun ba tun ṣe bẹẹ ki n le oun. Mo fẹẹ fi oko kan pa ẹyẹ meji ni, nitori ẹ ni mo ṣe sọ fun un pe Safu lo maa ṣiṣẹ ọrọ to wa nilẹ yii o, mo ni mo maa ran an lọ sọdọ awọn famili Alaaji, pe oun lo maa lọọ da wọn duro ti wọn ko fi ni i wa mọ, nitori ti wọn ba pe famili le e lori ko ni i daa. Loun naa ba ni ki n ṣe bẹẹ, pe aburo oun kuku ni Safu, owu loun fi n ba a ja lẹẹkọọkan.


O loun fara mọ ọn, bi oun ba tun ṣe bẹẹ ki n le oun. Mo fẹẹ fi oko kan pa ẹyẹ meji ni, nitori ẹ ni mo ṣe sọ fun un pe Safu lo maa ṣiṣẹ ọrọ to wa nilẹ yii o, mo ni mo maa ran an lọ sọdọ awọn famili Alaaji, pe oun lo maa lọọ da wọn duro ti wọn ko fi ni i wa mọ, nitori ti wọn ba pe famili le e lori ko ni i daa. Loun naa ba ni ki n ṣe bẹẹ, pe aburo oun kuku ni Safu, owu loun fi n ba a ja lẹẹkọọkan. Ni mo ba pe Safu, mo ni iyaale ẹ ni iṣẹ kan to jẹ oun lo maa ba a ṣe e. Ọmọ yẹn loun ti ṣetan to ba ti jẹ iṣẹ iyaale oun ni. Ni mo ba ran Safu lọ si Agege ni ọjọ Jimọ, mo ni ko fun baba lowo, ko fun awọn Bọọda Lasisi ati awọn to ku ẹ lowo, pe ko waa ni ki Iya Walia waa ri mi. Ohun ti mo ni ko sọ fun wọn ni pe ipade ile Alaaji ko bọ si i mọ, mo ni ko ṣalaye fun baba pe ọrọ kekere gbaa ni, mo ni ma a yanju ẹ funra mi.


Ni mo ba pe Safu, mo ni iyaale ẹ ni iṣẹ kan to jẹ oun lo maa ba a ṣe e. Ọmọ yẹn loun ti ṣetan to ba ti jẹ iṣẹ iyaale oun ni. Ni mo ba ran Safu lọ si Agege ni ọjọ Jimọ, mo ni ko fun baba lowo, ko fun awọn Bọọda Lasisi ati awọn to ku ẹ lowo, pe ko waa ni ki Iya Walia waa ri mi. Ohun ti mo ni ko sọ fun wọn ni pe ipade ile Alaaji ko bọ si i mọ, mo ni ko ṣalaye fun baba pe ọrọ kekere gbaa ni, mo ni ma a yanju ẹ funra mi. Ọjọ yẹn naa ni mo pe Iya Walia pe ko waa ri mi. Asiko ti Safu wa l’Agege, Iya Walia wa lọdọ mi, mo dẹ ṣalaye fun un pe ko ma lọ sile ẹgbọn ẹ, ko dẹ ri i pe ko ṣeni to wa sipade kankan nile wa. Ni mo ba fun un lowo ọkọ, lo ba lọ.


Ọjọ yẹn naa ni mo pe Iya Walia pe ko waa ri mi. Asiko ti Safu wa l’Agege, Iya Walia wa lọdọ mi, mo dẹ ṣalaye fun un pe ko ma lọ sile ẹgbọn ẹ, ko dẹ ri i pe ko ṣeni to wa sipade kankan nile wa. Ni mo ba fun un lowo ọkọ, lo ba lọ. Bo ṣe jẹ pe lọjọ Satide, ko si famili kan to wa sile niyẹn o.


Bo ṣe jẹ pe lọjọ Satide, ko si famili kan to wa sile niyẹn o.


‘Ẹ ma ko awọn ọdaran ọrọ SARS wa sọgba ẹwọn wa o

Aderounmu Kazeem Eeyan bii igba lawọn ọgba ẹwọn kaakiri ipinlẹ Eko ti kọ bayii lati gba sọdọ ni kete ti ile-ẹjọ ti paṣẹ ki wọn lọọ fi wọn pamọ sawọn ọgba ẹwọn naa. ALAROYE gbọ pe awọn eeyan bii igba ni ileeṣẹ ọlọpaa ko lọ sile ẹjọ bayii lori ẹsun idaluru, latari rogbodiyan lori ọrọ awọn ọlọpaa SARS to waye lọsẹ to kọja Bi wọn ti ko wọn debẹ ni ile-ẹjọ ti ni ki wọn lọọ fi wọn pamọ naa si ọgba ẹwọn, ti wọn yoo si maa ti ibẹ waa jẹjọ. Ṣugbọn niṣe lawọn ọgba ẹwọn kọ lati gba wọn sọdọ, ni wọn ti da wọn pada si teṣan awọn ọlọpaa ti wọn mu wọn si tẹlẹ. Ninu alaye ti Muyiwa Adejọbi, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, ṣe lo ti sọ pe loootọ lawọn ti ko igba ninu awọn ẹni afurasi bii okoolelẹẹdẹgbẹta (520) tọwọ te lasiko wahala SARS yii lọ sile ẹjọ. Ọkunrin ọlọpaa yii fi kun un pe bo tilẹ jẹ pe ọgba ẹwọn lo yẹ ki igba eeyan tawọn ti foju wọn ba ile-ẹjo yii wa, ṣugbọn wọn ko gba wọn wọle nibẹ, nitori wọn ni lati ṣayẹwọ arun koronafairọọsi fun wọn. O fi kun un pe eyi ti ko ba ni in lara nikan ni wọn le gba lọgba ẹwọn.


Ninu alaye ti Muyiwa Adejọbi, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, ṣe lo ti sọ pe loootọ lawọn ti ko igba ninu awọn ẹni afurasi bii okoolelẹẹdẹgbẹta (520) tọwọ te lasiko wahala SARS yii lọ sile ẹjọ. Ọkunrin ọlọpaa yii fi kun un pe bo tilẹ jẹ pe ọgba ẹwọn lo yẹ ki igba eeyan tawọn ti foju wọn ba ile-ẹjo yii wa, ṣugbọn wọn ko gba wọn wọle nibẹ, nitori wọn ni lati ṣayẹwọ arun koronafairọọsi fun wọn. O fi kun un pe eyi ti ko ba ni in lara nikan ni wọn le gba lọgba ẹwọn. O ni kaakiri agọ ọlọpaa lawọn le pin awọn eeyan ọhun si bayii, niwọn igba ti awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn ko ti i gba wọn wọle. Ọgbẹni Rotimi Ọladokun, agbẹnusọ fun awọn ọgba ẹwọn l’Ekoo, sọ pe loootọ lawọn ko gba awọn eeyan bii igba ọhun sawọn ọgba ẹwọn nitori wọn ni lati ṣe ayẹwọ fun wọn, ki wọn si fidi ẹ mulẹ wi pe arun koronafairọọsi ko ṣe wọn. O ni nigba yẹn gan-an lawọn too le da wọn pọ mọ awọn to wa lọdọ awọn tẹlẹ.


O ni kaakiri agọ ọlọpaa lawọn le pin awọn eeyan ọhun si bayii, niwọn igba ti awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn ko ti i gba wọn wọle. Ọgbẹni Rotimi Ọladokun, agbẹnusọ fun awọn ọgba ẹwọn l’Ekoo, sọ pe loootọ lawọn ko gba awọn eeyan bii igba ọhun sawọn ọgba ẹwọn nitori wọn ni lati ṣe ayẹwọ fun wọn, ki wọn si fidi ẹ mulẹ wi pe arun koronafairọọsi ko ṣe wọn. O ni nigba yẹn gan-an lawọn too le da wọn pọ mọ awọn to wa lọdọ awọn tẹlẹ. O ni eyikeyii ti esi ayẹwo ba fidi ẹ mulẹ wi pe o ni in lara, lojuẹṣẹ nijọba yoo mu un sọdọ, ti ara ẹ ba si ti ya ni wọn yoo da a pada sọdọ awọn, nibi ti yoo ti maa lọọ jẹjọ ẹ, titi ti ile-ẹjọ yoo fi ṣẹdajọ to yẹ lori ọrọ rẹ.


O ni eyikeyii ti esi ayẹwo ba fidi ẹ mulẹ wi pe o ni in lara, lojuẹṣẹ nijọba yoo mu un sọdọ, ti ara ẹ ba si ti ya ni wọn yoo da a pada sọdọ awọn, nibi ti yoo ti maa lọọ jẹjọ ẹ, titi ti ile-ẹjọ yoo fi ṣẹdajọ to yẹ lori ọrọ rẹ.


Ta lo fẹẹ ran iran Yoruba wa yii lọwọ o (2)

Ohun ti mo n wi lo n ṣẹlẹ lọwọlọwọ bayii o. Wọn ti ko ṣọja si Abuja lati fi wọn koju awọn ọmọ wa to n ṣe iwọde nitori SARS ati awọn iwa ibajẹ mi-in, wọn aa si ti fun awọn ṣọja naa laṣe pe ki wọn pa awọn alaigbọran ọmọ. Mo ti sọ fun yin, bi ẹ ba si n fiye ba ọrọ mi bọ tẹlẹ, ẹ oo ri awọn agbọye ọrọ ninu ohun ti mo sọ. Mo sọ fun yin pe a ti ha si ọwọ awọn Hausa-Fulani, ọna ti a oo si fi ribi yọ jade ninu akolo wọn lo ku ka maa wa. Ni mo ṣe sọ fun yin pe awọn ti wọn n ro pe bi Bọla ba gbajọba Naijiria (emi mọ pe ko le gba a o), pe nigba naa ni yoo ja fun Yoruba, ti yoo si ba wa gba awọn ohun ti Hausa-Fulani ti gba lọwọ wa. Emi mọ pe awawi ti ko muna doko rara ni, nitori mo mọ, Bọla naa si mọ lọkan ara ẹ, pe oun o le ja fun Yoruba, oun ko si fẹẹ ja fun Yoruba, oṣelu toun loun n ṣe, oṣelu to le sọ oun di olori ijọba. Mo sọ fun yin pe gbogbo ofin buruku tawọn Buhari n ṣe lati gba ilẹ wa, ati lati ta wa soko ẹru wọnyi, bi wọn ba fi ri awọn ofin naa ṣe, ti a ko ba tete ja ara wa gba, ka di wọn lọwọ lori ẹ, ko si ẹni ti yoo le yi ofin naa pada ni ilẹ Hausa tabi ilẹ Ibo, koda ki tọhun jẹ olori ijọba Naijiria.


Ni mo ṣe sọ fun yin pe awọn ti wọn n ro pe bi Bọla ba gbajọba Naijiria (emi mọ pe ko le gba a o), pe nigba naa ni yoo ja fun Yoruba, ti yoo si ba wa gba awọn ohun ti Hausa-Fulani ti gba lọwọ wa. Emi mọ pe awawi ti ko muna doko rara ni, nitori mo mọ, Bọla naa si mọ lọkan ara ẹ, pe oun o le ja fun Yoruba, oun ko si fẹẹ ja fun Yoruba, oṣelu toun loun n ṣe, oṣelu to le sọ oun di olori ijọba. Mo sọ fun yin pe gbogbo ofin buruku tawọn Buhari n ṣe lati gba ilẹ wa, ati lati ta wa soko ẹru wọnyi, bi wọn ba fi ri awọn ofin naa ṣe, ti a ko ba tete ja ara wa gba, ka di wọn lọwọ lori ẹ, ko si ẹni ti yoo le yi ofin naa pada ni ilẹ Hausa tabi ilẹ Ibo, koda ki tọhun jẹ olori ijọba Naijiria. Ẹgbọn Ṣẹgun (Ọbasanjọ) wa nibi kan to kari bọnu bayii, o si daju pe bi omi ba wa loju ẹ, aa ti sunkun daadaa, nitori eyi ti Ẹgbọn da silẹ ninu ọrọ to ba Yoruba bayii ni i jẹ oun. Ẹgbọn yii fara mọ ọrọ ti awọn Hausa n sọ laarin ara wọn pe Yoruba ati Ibo ti ju wọn lọ nidii ẹkọ, wọn mọwe ju wọn lọ, ko si si ohun ti awọn le ṣe ti awọn le ba wọn, afi bi awọn ba nijọba to le fa Yoruba ati Ibo sẹyin, ti awọn yoo fi le rin ba wọn. Ironu awọn ero ẹyin awọn ako-tiwọn-ba-tẹni, ni iru ironu bayii, ẹni to mọ pe oun ko le lọ siwaju, to si fẹẹ fa awọn ti wọn n lọ siwaju sẹyin ni.


Ẹgbọn Ṣẹgun (Ọbasanjọ) wa nibi kan to kari bọnu bayii, o si daju pe bi omi ba wa loju ẹ, aa ti sunkun daadaa, nitori eyi ti Ẹgbọn da silẹ ninu ọrọ to ba Yoruba bayii ni i jẹ oun. Ẹgbọn yii fara mọ ọrọ ti awọn Hausa n sọ laarin ara wọn pe Yoruba ati Ibo ti ju wọn lọ nidii ẹkọ, wọn mọwe ju wọn lọ, ko si si ohun ti awọn le ṣe ti awọn le ba wọn, afi bi awọn ba nijọba to le fa Yoruba ati Ibo sẹyin, ti awọn yoo fi le rin ba wọn. Ironu awọn ero ẹyin awọn ako-tiwọn-ba-tẹni, ni iru ironu bayii, ẹni to mọ pe oun ko le lọ siwaju, to si fẹẹ fa awọn ti wọn n lọ siwaju sẹyin ni. Asiko awọn ẹgbọn yii ni wọn ṣe awọn ofin buruku kan nidii eto ẹkọ, awọn ofin to faaye gba awọn ọmọ ilẹ Hausa lati maa lọ sileewe, wọn mọwe wọn ko mọwe, ti wọn yoo ni ki awọn ọmọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ni maaki bii irinwo (400) ninu iṣẹ ẹgbẹta (600) ki wọn too le mu wọn si ileewe giga, ṣugbọn ti wọn yoo ni bi awọn ọmọ Hausa ba le jaja ni maaki bii igba (200), iyẹn naa ti to wọn, nitori wọn ko mọwe lọdọ wọn. Awọn Ẹgbọn Ṣegun fara mọ ofin yii, oun atawọn ẹlẹgbẹ ẹ si ṣejọba wọn, wọn lọ. Ṣugbọn loni-in yii, awọn ijọba Hausa ti wọn pada de lẹyin ti awọn Ẹgbọn Ṣẹgun ṣe e debii pe bi ọmọ Hausa gba maaki mejila, tabi ogun pere, wọn yoo fi i si ileewe giga to ba ti jẹ tijọba apapọ, tabi ti ipinlẹ wọn.


Asiko awọn ẹgbọn yii ni wọn ṣe awọn ofin buruku kan nidii eto ẹkọ, awọn ofin to faaye gba awọn ọmọ ilẹ Hausa lati maa lọ sileewe, wọn mọwe wọn ko mọwe, ti wọn yoo ni ki awọn ọmọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ni maaki bii irinwo (400) ninu iṣẹ ẹgbẹta (600) ki wọn too le mu wọn si ileewe giga, ṣugbọn ti wọn yoo ni bi awọn ọmọ Hausa ba le jaja ni maaki bii igba (200), iyẹn naa ti to wọn, nitori wọn ko mọwe lọdọ wọn. Awọn Ẹgbọn Ṣegun fara mọ ofin yii, oun atawọn ẹlẹgbẹ ẹ si ṣejọba wọn, wọn lọ. Ṣugbọn loni-in yii, awọn ijọba Hausa ti wọn pada de lẹyin ti awọn Ẹgbọn Ṣẹgun ṣe e debii pe bi ọmọ Hausa gba maaki mejila, tabi ogun pere, wọn yoo fi i si ileewe giga to ba ti jẹ tijọba apapọ, tabi ti ipinlẹ wọn. Bẹẹ ki i ṣe iye ti awọn ẹgbọn yii wi ree, wọn kan ni ki wọn din maaki naa ku diẹ ni. Bẹẹ aṣiṣe loun naa ṣe. Aṣiṣe gidi ni, nitori eeyan ki i fa ẹni to n sare lọ niwaju sẹyin, ki ero ẹyin le ba a; ẹni to n sare bọ lẹyin lo yẹ ka ṣeranlọwọ fun, ka fun un lagbara ti yoo fi ba awọn ara iwaju.


Bẹẹ ki i ṣe iye ti awọn ẹgbọn yii wi ree, wọn kan ni ki wọn din maaki naa ku diẹ ni. Bẹẹ aṣiṣe loun naa ṣe. Aṣiṣe gidi ni, nitori eeyan ki i fa ẹni to n sare lọ niwaju sẹyin, ki ero ẹyin le ba a; ẹni to n sare bọ lẹyin lo yẹ ka ṣeranlọwọ fun, ka fun un lagbara ti yoo fi ba awọn ara iwaju. Ẹgbọn Ṣẹgun ko gbajọba ko ko awọn Yoruba sinu ijọba rẹ ju ẹya to ku lọ, ṣugbọn wọn jọ ṣofin pe gbogbo ẹya lo gbọdọ ni aṣoju nile ijọba, boya awọn Hausa si kun oju oṣuwọn tabi wọn ko kun oju oṣuwọn, wọn gbọdọ wa nile ijọba. Oun naa lo delẹ yii, lẹyin ti oun ti lọ, wọn dori ofin naa kodo, awọn Buhari yii si ba a jẹ debii pe awọn Hausa ti wọn ti ko sinu iṣẹ ijọba apapọ bayii, ko si baba ẹni to le da wọn pada mọ, afi ẹni to ba fẹẹ da ogun silẹ. Bẹẹ lo jẹ oriṣiiriṣii ofin lo wa to jẹ awọn eeyan tiwa funra wọn ni wọn ṣe e, awọn ni wọn wadii ẹ, awọn lọọya wa lo kọwe ẹ jade, ṣugbọn to jẹ nigba ti awọn Hausa de, wọn dori ofin naa kodo, wọn si n lọ lati fi rẹ wa jẹ.


Ẹgbọn Ṣẹgun ko gbajọba ko ko awọn Yoruba sinu ijọba rẹ ju ẹya to ku lọ, ṣugbọn wọn jọ ṣofin pe gbogbo ẹya lo gbọdọ ni aṣoju nile ijọba, boya awọn Hausa si kun oju oṣuwọn tabi wọn ko kun oju oṣuwọn, wọn gbọdọ wa nile ijọba. Oun naa lo delẹ yii, lẹyin ti oun ti lọ, wọn dori ofin naa kodo, awọn Buhari yii si ba a jẹ debii pe awọn Hausa ti wọn ti ko sinu iṣẹ ijọba apapọ bayii, ko si baba ẹni to le da wọn pada mọ, afi ẹni to ba fẹẹ da ogun silẹ. Bẹẹ lo jẹ oriṣiiriṣii ofin lo wa to jẹ awọn eeyan tiwa funra wọn ni wọn ṣe e, awọn ni wọn wadii ẹ, awọn lọọya wa lo kọwe ẹ jade, ṣugbọn to jẹ nigba ti awọn Hausa de, wọn dori ofin naa kodo, wọn si n lọ lati fi rẹ wa jẹ. Ohun ti yoo ṣẹlẹ bi Bọla ba gbajọba naa niyi, yoo gba ijọba naa lasan ni, ko ni i lagbara ijọba, nitori awọn ofin buruku to wa nibẹ. Awọn Hausa-Fulani ti ṣe e debii pe to ba jẹ ofin lẹ fẹẹ lo, awọn eeyan wọn lo pọ ju nibi ti wọn ti n ṣofin, nitori ninu awọn aṣofin to wa nile-igbimọ, awọn Hausa-Fulani ju idaji lọ, bi ọrọ ba si ti di ọrọ pe ka dibo lori ofin kan, ti ko ba ti jẹ eyi ti yoo faaye gba awọn Hausa yii lati maa rẹ ẹya to ku jẹ, wọn yoo jokoo lori ofin naa ni, nitori wọn o ni i dibo fun un, bi wọn si dibo, won aa dibo ta ko o ni. Ojoojumọ ni kinni naa n bajẹ, debii pe awọn aṣofin lati ilẹ Ibo tabi ilẹ Yoruba o lẹnu nile-igbimọ naa mọ.


Ohun ti yoo ṣẹlẹ bi Bọla ba gbajọba naa niyi, yoo gba ijọba naa lasan ni, ko ni i lagbara ijọba, nitori awọn ofin buruku to wa nibẹ. Awọn Hausa-Fulani ti ṣe e debii pe to ba jẹ ofin lẹ fẹẹ lo, awọn eeyan wọn lo pọ ju nibi ti wọn ti n ṣofin, nitori ninu awọn aṣofin to wa nile-igbimọ, awọn Hausa-Fulani ju idaji lọ, bi ọrọ ba si ti di ọrọ pe ka dibo lori ofin kan, ti ko ba ti jẹ eyi ti yoo faaye gba awọn Hausa yii lati maa rẹ ẹya to ku jẹ, wọn yoo jokoo lori ofin naa ni, nitori wọn o ni i dibo fun un, bi wọn si dibo, won aa dibo ta ko o ni. Ojoojumọ ni kinni naa n bajẹ, debii pe awọn aṣofin lati ilẹ Ibo tabi ilẹ Yoruba o lẹnu nile-igbimọ naa mọ. Wọn le maa sọ oyinbo bii ti ọpẹẹrẹ, ti wọn aa maa fori binu fi ẹsẹ lulẹ, ti wọn aa maa laagun rẹpẹtẹ nidii awọn ọrọ to ba ka wọn lara, ṣugbọn bi ọrọ ba ti di ka dibo, wọn aa ja wọn kulẹ ni. Idi ni pe awọn ti wọn ko gboyinbo, ti wọn ko si mọ itumọ gbogbo turenṣi ti awọn eeyan tiwa n sọ ni wọn maa dibo, ibi ti awọn olori wọn ba si ti ni ki wọn dibo si ni wọn aa dibo lọ. Bi ko ba waa jẹ ti ofin, to ba jẹ ti eyi ti wọn fẹẹ da si agidi, wọn yoo ko awọn ṣọja jade.


Wọn le maa sọ oyinbo bii ti ọpẹẹrẹ, ti wọn aa maa fori binu fi ẹsẹ lulẹ, ti wọn aa maa laagun rẹpẹtẹ nidii awọn ọrọ to ba ka wọn lara, ṣugbọn bi ọrọ ba ti di ka dibo, wọn aa ja wọn kulẹ ni. Idi ni pe awọn ti wọn ko gboyinbo, ti wọn ko si mọ itumọ gbogbo turenṣi ti awọn eeyan tiwa n sọ ni wọn maa dibo, ibi ti awọn olori wọn ba si ti ni ki wọn dibo si ni wọn aa dibo lọ. Bi ko ba waa jẹ ti ofin, to ba jẹ ti eyi ti wọn fẹẹ da si agidi, wọn yoo ko awọn ṣọja jade. Ninu awọn ṣọja mẹwaa ti wọn ba ko jade, Hausa tabi Fulani meje ni yoo wa nibẹ, nitori ofin ti wọn ti ṣe silẹ lọjọ to ti pẹ ni. Ofin yii ti faaye gba ki awọn ko idaji, tabi mẹfa ninu mẹwaa, ṣugbọn funra wọn ti yi kinni naa si bii meje debii pe ṣọja meje ni yoo wa lati ọdọ wọn, ọkan lati ilẹ Hausa, ọkan lati ilẹ Ibo, ọkan lati Naija Delta. Nigba ti Ọlọrun yoo si ba wọn ṣe e, ẹnu awọn ṣọja to ba wa lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo pẹlu ti Naija Delta ko ni i ko, wọn ko le panu pọ ṣe ohunkohun, awọn Hausa-Fulani yii yoo si maa tu wọn jẹ, nitori ohun gbogbo ti wọn ba ṣe, aṣegbe ni.


Ninu awọn ṣọja mẹwaa ti wọn ba ko jade, Hausa tabi Fulani meje ni yoo wa nibẹ, nitori ofin ti wọn ti ṣe silẹ lọjọ to ti pẹ ni. Ofin yii ti faaye gba ki awọn ko idaji, tabi mẹfa ninu mẹwaa, ṣugbọn funra wọn ti yi kinni naa si bii meje debii pe ṣọja meje ni yoo wa lati ọdọ wọn, ọkan lati ilẹ Hausa, ọkan lati ilẹ Ibo, ọkan lati Naija Delta. Nigba ti Ọlọrun yoo si ba wọn ṣe e, ẹnu awọn ṣọja to ba wa lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo pẹlu ti Naija Delta ko ni i ko, wọn ko le panu pọ ṣe ohunkohun, awọn Hausa-Fulani yii yoo si maa tu wọn jẹ, nitori ohun gbogbo ti wọn ba ṣe, aṣegbe ni. Iru iwọde ti wọn n ṣe yii, bi wọn ba ti da awọn ṣọja sita bawọn Buhari ti n leri yii, afaimọ ki wọn ma pa awọn ọmọ wa nipakupa. Ẹru to n ba mi gan-an niyi, nitori ko daa ko di ogun, awa ko ni awọn eeyan ninu ṣọja to le gbeja wa. Pupọ ninu awọn ti a ni ninu ṣọja yii, awọn Yoruba tabi Ibo to kawe ni, wọn ki i ṣe jagunjagun, iṣẹ alakọwe tabi iṣẹ ọọfiisi lo pọ ninu iṣẹ ti awọn n ṣe.


Iru iwọde ti wọn n ṣe yii, bi wọn ba ti da awọn ṣọja sita bawọn Buhari ti n leri yii, afaimọ ki wọn ma pa awọn ọmọ wa nipakupa. Ẹru to n ba mi gan-an niyi, nitori ko daa ko di ogun, awa ko ni awọn eeyan ninu ṣọja to le gbeja wa. Pupọ ninu awọn ti a ni ninu ṣọja yii, awọn Yoruba tabi Ibo to kawe ni, wọn ki i ṣe jagunjagun, iṣẹ alakọwe tabi iṣẹ ọọfiisi lo pọ ninu iṣẹ ti awọn n ṣe. Ka tilẹ ni jagunjagun naa ni wọn, bawo ni ṣọja mẹta yoo ṣe koju awọn meje, iyẹn ka tilẹ ni ẹnu Ibo ati Yoruba pẹlu Naija Delta ko. Bẹẹ gbogbo wa la mọ pe ẹnu wọn ko ni i ko laelae. Lati igba ti mo ti gbọ pe wọn n ko awọn ṣọja bọ lati waa fi koju awọn ọmọ wa ni ọkan mi ko ti balẹ, nitori ki wọn ma waa run awọn ọmọ tiwa ni ilẹ wa.


Ka tilẹ ni jagunjagun naa ni wọn, bawo ni ṣọja mẹta yoo ṣe koju awọn meje, iyẹn ka tilẹ ni ẹnu Ibo ati Yoruba pẹlu Naija Delta ko. Bẹẹ gbogbo wa la mọ pe ẹnu wọn ko ni i ko laelae. Lati igba ti mo ti gbọ pe wọn n ko awọn ṣọja bọ lati waa fi koju awọn ọmọ wa ni ọkan mi ko ti balẹ, nitori ki wọn ma waa run awọn ọmọ tiwa ni ilẹ wa. Loootọ ọrọ naa le di ohun ti gbogbo agbaye n ba wa da si, ṣugbọn ṣe kinni naa yoo ji awọn ti wọn ba ti pa pada ni. Ohun ti mo ṣe n sọ pe ko sọrọ ninu ọrọ awọn ti wọn n sọ pe bi Bọla ba wọle, yoo yi nnkan pada ree, nitori ko sohun to le yi pada, emi o tilẹ ri ibi to le ba wọle. Ohun ti ka beere fun lawọn ọmọ wa n ṣe yii.


Loootọ ọrọ naa le di ohun ti gbogbo agbaye n ba wa da si, ṣugbọn ṣe kinni naa yoo ji awọn ti wọn ba ti pa pada ni. Ohun ti mo ṣe n sọ pe ko sọrọ ninu ọrọ awọn ti wọn n sọ pe bi Bọla ba wọle, yoo yi nnkan pada ree, nitori ko sohun to le yi pada, emi o tilẹ ri ibi to le ba wọle. Ohun ti ka beere fun lawọn ọmọ wa n ṣe yii. Ka beere atunto si ofin ilẹ yii, ofin ti yoo gba agbara buruku to wa lọwọ awọn Hausa-Fulani yii kuro, ti yoo si fi kaluku saaye ominira ni ilẹ baba rẹ, ti Yoruba tabi Ibo ko ni i maa pawo ki awọn Hausa maa na an. Bi ofin ko ba si ṣee tun to, ka ṣeto ki onikaluku ṣe tirẹ lọtọ, ki awọn ma lọ, ki awa naa maa lọ. Eleyii ko ṣee da ṣe, afi ti awọn oloṣelu ọdọ wa naa ba ran wa lọwọ, ti wọn da si ọrọ naa, ati wọn si sọ ohun ti Yoruba n fẹ fun awọn ọmọ ẹgbẹ wọn ti wọn jọ n ṣejọba.


Ka beere atunto si ofin ilẹ yii, ofin ti yoo gba agbara buruku to wa lọwọ awọn Hausa-Fulani yii kuro, ti yoo si fi kaluku saaye ominira ni ilẹ baba rẹ, ti Yoruba tabi Ibo ko ni i maa pawo ki awọn Hausa maa na an. Bi ofin ko ba si ṣee tun to, ka ṣeto ki onikaluku ṣe tirẹ lọtọ, ki awọn ma lọ, ki awa naa maa lọ. Eleyii ko ṣee da ṣe, afi ti awọn oloṣelu ọdọ wa naa ba ran wa lọwọ, ti wọn da si ọrọ naa, ati wọn si sọ ohun ti Yoruba n fẹ fun awọn ọmọ ẹgbẹ wọn ti wọn jọ n ṣejọba. Ṣugbọn ṣe Bisi (Akande) ni yoo ṣe eleyii fun wa ni abi Bọla, ṣe awọn yii o ti gbabọde fun Yoruba! Ohun ti mo ṣe n beere pe ta ni yoo ran Yoruba lọwọ niyi o.


Ṣugbọn ṣe Bisi (Akande) ni yoo ṣe eleyii fun wa ni abi Bọla, ṣe awọn yii o ti gbabọde fun Yoruba! Ohun ti mo ṣe n beere pe ta ni yoo ran Yoruba lọwọ niyi o.


Azikiwe binu lasiko ibo 1979, o loun yoo gba ile-ẹjọ lọ

Ninu ofin eto idibo ọdun 1979, kinni kan wa nibẹ ti wọn fi ha a. Wọn ṣalaye ninu ofin naa pe ẹnikẹni ti ko ba sanwo ori ẹ ko lẹtọọ lati du ipo aarẹ, tabi ti gomina. Iyẹn ni pe ẹni yoowu ti yoo ba du ipo aarẹ, tabi ti yoo ba du ipo gomina, afi ko ni iwe owo-ori rẹ ko pe perepere, o kere tan, ko ti san owo-ori ọdun mẹta sẹyin lai yingin. Nitori bẹẹ, nigba ti ẹgbẹ GNPP ti fa Ibrahim Waziri kalẹ, ti NPN fa Shehu Shagari kalẹ, ti NPP fa Nnamdi Azikiwe kalẹ, ti PRP fa Aminu Kano kalẹ, ti UPN si fa Ọbafẹmi Awolọwọ kalẹ, gbogbo iwe wọn ni wọn ti ko ranṣẹ si ajọ to n ṣeto idibo naa, ohun ti wọn si n reti ni ki FEDECO to n ṣeto ibo kilia orukọ wọn lo ku, ki wọn si fọwọ si i pe awọn eeyan naa ti yege, ki wọn maa du ipo naa lọ. Bi wọn ba ti ṣe bẹẹ ni ijọba yoo ko ọlọpaa ti yoo maa ṣọ awọn ti wọn fẹẹ dupo aarẹ naa fun wọn. FEDECO ti gba iwe wọn sọwọ ninu oṣu kẹta, ọdun 1979 yii, ipolongo ibo si ti n bọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ṣi n reti aṣẹ igbẹyin lati ọdọ FEDECO. Afi lojiji ni kinni kan ṣẹlẹ, iroyin kan lo jẹ jade pe afaimọ ko ma jẹ FEDECO ti yọ orukọ Azikiwe ti ẹgbẹ NPP, ati Aminu Kano ti ẹgbẹ PRP, nitori ti wọn ko san owo-ori wọn.


Bi wọn ba ti ṣe bẹẹ ni ijọba yoo ko ọlọpaa ti yoo maa ṣọ awọn ti wọn fẹẹ dupo aarẹ naa fun wọn. FEDECO ti gba iwe wọn sọwọ ninu oṣu kẹta, ọdun 1979 yii, ipolongo ibo si ti n bọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ṣi n reti aṣẹ igbẹyin lati ọdọ FEDECO. Afi lojiji ni kinni kan ṣẹlẹ, iroyin kan lo jẹ jade pe afaimọ ko ma jẹ FEDECO ti yọ orukọ Azikiwe ti ẹgbẹ NPP, ati Aminu Kano ti ẹgbẹ PRP, nitori ti wọn ko san owo-ori wọn. Alaga ajọ FEDECO to n ṣeto ibo naa, Ọgbẹni Michael Ani, lo kede bẹẹ funra rẹ. O ni loootọ ni iwe awọn to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ oṣelu gbogbo ti wa lọwọ awọn. Ṣugbọn ọrọ awọn meji kan ninu wọn ni wahala ninu.


Alaga ajọ FEDECO to n ṣeto ibo naa, Ọgbẹni Michael Ani, lo kede bẹẹ funra rẹ. O ni loootọ ni iwe awọn to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ oṣelu gbogbo ti wa lọwọ awọn. Ṣugbọn ọrọ awọn meji kan ninu wọn ni wahala ninu. Wahala naa si ni ọrọ owo-ori wọn. Wọn ni ni ti Aminu Kano, ko si iwe ẹyọ kan bayii to fi han pe ọkunrin naa sanwo-ori lati igba to ti pẹ wa. Wọn ni ko fi iwe owo-ori ẹyọ kan bayii sinu iwe to ko ranṣẹ si awọn.


Wahala naa si ni ọrọ owo-ori wọn. Wọn ni ni ti Aminu Kano, ko si iwe ẹyọ kan bayii to fi han pe ọkunrin naa sanwo-ori lati igba to ti pẹ wa. Wọn ni ko fi iwe owo-ori ẹyọ kan bayii sinu iwe to ko ranṣẹ si awọn. Wọn ni bakan naa ni Azikiwe, bo tilẹ jẹ pe oun fi iwe owo-ori ranṣẹ, iwe naa ni bo ṣe jẹ. Ninu iwe ti Azikiwe, o han pe oun naa ko sanwo-ori, afi ni asiko ti eto oṣelu fẹẹ bẹrẹ, nitori o jọ pe baba naa ti mọ pe awọn ẹgbẹ oloṣelu kan le fẹẹ fa oun kalẹ. Wọn ni ni ọdun 1978, lo sare sanwo-ori ti ọdun 1977 ati 1978, bẹẹ ohun ti ofin wi ni pe oloṣelu yoowu ti yoo ba du ipo aarẹ, ko gbọdọ jẹ ni asiko ti wọn ti bẹrẹ eto idibo ti yoo ṣẹṣẹ lọọ sare san owo-ori ọdun tabi iye igba to ba ti jẹ, wọn ni oloṣelu to ba lọọ sare san iru owo bẹẹ, saraa lo ṣe, nitori wọn yoo pada ja a bọ.


Wọn ni bakan naa ni Azikiwe, bo tilẹ jẹ pe oun fi iwe owo-ori ranṣẹ, iwe naa ni bo ṣe jẹ. Ninu iwe ti Azikiwe, o han pe oun naa ko sanwo-ori, afi ni asiko ti eto oṣelu fẹẹ bẹrẹ, nitori o jọ pe baba naa ti mọ pe awọn ẹgbẹ oloṣelu kan le fẹẹ fa oun kalẹ. Wọn ni ni ọdun 1978, lo sare sanwo-ori ti ọdun 1977 ati 1978, bẹẹ ohun ti ofin wi ni pe oloṣelu yoowu ti yoo ba du ipo aarẹ, ko gbọdọ jẹ ni asiko ti wọn ti bẹrẹ eto idibo ti yoo ṣẹṣẹ lọọ sare san owo-ori ọdun tabi iye igba to ba ti jẹ, wọn ni oloṣelu to ba lọọ sare san iru owo bẹẹ, saraa lo ṣe, nitori wọn yoo pada ja a bọ. Ohun ti Azikiwe si ṣe niyi, idi si ree ti ajọ FEDECO ko ṣe kọ orukọ awọn mejeeji wọle, tabi ki wọn ti i fọwọ si wọn, wọ ni ninu awọn mẹta ti awọn ti yẹ iwe wọn wo, Ọbafẹmi Awolọwọ nikan ni iwe rẹ pe pere, to san owo-ori rẹ ni asiko to yẹ, ati iye to yẹ ko san, ti ko si fi igba kan bọkan ninu, tabi ko purọ funjọba lori iye owo to n wọle fun un, tabi iye owo-ori to gbọdọ san. Nigba ti Awolọwọ ko ti ni wahala, ko yẹ ki awọn oloṣelu to ku ti yoo du ipo aarẹ paapaa ni. Ṣugbọn ọrọ naa ko ri bẹẹ, ohun ti Azikiwe si ṣe ko ba ofin mu, ni FEDECO ba pariwo sita.


Ohun ti Azikiwe si ṣe niyi, idi si ree ti ajọ FEDECO ko ṣe kọ orukọ awọn mejeeji wọle, tabi ki wọn ti i fọwọ si wọn, wọ ni ninu awọn mẹta ti awọn ti yẹ iwe wọn wo, Ọbafẹmi Awolọwọ nikan ni iwe rẹ pe pere, to san owo-ori rẹ ni asiko to yẹ, ati iye to yẹ ko san, ti ko si fi igba kan bọkan ninu, tabi ko purọ funjọba lori iye owo to n wọle fun un, tabi iye owo-ori to gbọdọ san. Nigba ti Awolọwọ ko ti ni wahala, ko yẹ ki awọn oloṣelu to ku ti yoo du ipo aarẹ paapaa ni. Ṣugbọn ọrọ naa ko ri bẹẹ, ohun ti Azikiwe si ṣe ko ba ofin mu, ni FEDECO ba pariwo sita. Awolọwọ paapaa tilẹ sọrọ, o ni bi a ba fẹẹ sọ tootọ ati ododo, ẹni yoowu ti ko ba ti san owo-ori fun orilẹ-ede rẹ, ko lẹtọọ lẹni ti ẹnikẹni gbọdọ dibo fun, bẹẹ ni ko gbọdọ fa ara rẹ kalẹ pe ki ẹnikẹni dibo foun, ẹgbẹ oṣelu kan ko si gbọdọ fa tọhun kalẹ, nitori ohun ti eeyan fi n jẹ ọmọ orile-ede rẹ naa ni ko san owo-ori rẹ nigba to ba yẹ, bi tọhun ba ti n ṣiṣẹ, to si n pawo wọle. Awolọwọ ni ki i ṣe nitori pe oun fẹẹ du ipo aarẹ loun ti ṣe n san owo-ori oun lati ọjọ yii wa, ṣugbọn nitori pe oun mọ pe ojuṣe oun gẹgẹ bii ọmọ orilẹ-ede rere ni. Iyẹn naa loun si n ṣe, ti oun fi n sanwo-ori oun lai da a duro digba ti ibo ba n bọ, tabi ti oun ba mọ pe oun ni kinni kan ti oun fẹẹ gba lọwọ ijọba.


Awolọwọ paapaa tilẹ sọrọ, o ni bi a ba fẹẹ sọ tootọ ati ododo, ẹni yoowu ti ko ba ti san owo-ori fun orilẹ-ede rẹ, ko lẹtọọ lẹni ti ẹnikẹni gbọdọ dibo fun, bẹẹ ni ko gbọdọ fa ara rẹ kalẹ pe ki ẹnikẹni dibo foun, ẹgbẹ oṣelu kan ko si gbọdọ fa tọhun kalẹ, nitori ohun ti eeyan fi n jẹ ọmọ orile-ede rẹ naa ni ko san owo-ori rẹ nigba to ba yẹ, bi tọhun ba ti n ṣiṣẹ, to si n pawo wọle. Awolọwọ ni ki i ṣe nitori pe oun fẹẹ du ipo aarẹ loun ti ṣe n san owo-ori oun lati ọjọ yii wa, ṣugbọn nitori pe oun mọ pe ojuṣe oun gẹgẹ bii ọmọ orilẹ-ede rere ni. Iyẹn naa loun si n ṣe, ti oun fi n sanwo-ori oun lai da a duro digba ti ibo ba n bọ, tabi ti oun ba mọ pe oun ni kinni kan ti oun fẹẹ gba lọwọ ijọba. Ni ọjọ keji ni Aminu Kano ti jade ni tiẹ, niṣe lo fi ọfọ bọnu. O ni a ki i fi ọrọ papa lọ eku, bẹẹ ni ẹnikan ki i fi ọrọ odo lọ ẹkulu o, pe ko sẹni kan ti i beere owo posi lọwọ oku, ki FEDECO ma beere owo-ori kan lọwo toun o. Njẹ ki lo de ti ẹni to dagba to bẹẹ yẹn ko fi ni i sanwo-ori. Aminu Kano ni bi wọn ṣe n wo oun yii, iṣẹ ti oun n ṣe ko to iṣẹ ti eeyan le tori ẹ san owo-ori, pe owo oṣu oun tabi owo ti oun n pa lọdun ko pọ rara debii pe ẹnikan yoo beere owo-ori lọwọ oun.


Ni ọjọ keji ni Aminu Kano ti jade ni tiẹ, niṣe lo fi ọfọ bọnu. O ni a ki i fi ọrọ papa lọ eku, bẹẹ ni ẹnikan ki i fi ọrọ odo lọ ẹkulu o, pe ko sẹni kan ti i beere owo posi lọwọ oku, ki FEDECO ma beere owo-ori kan lọwo toun o. Njẹ ki lo de ti ẹni to dagba to bẹẹ yẹn ko fi ni i sanwo-ori. Aminu Kano ni bi wọn ṣe n wo oun yii, iṣẹ ti oun n ṣe ko to iṣẹ ti eeyan le tori ẹ san owo-ori, pe owo oṣu oun tabi owo ti oun n pa lọdun ko pọ rara debii pe ẹnikan yoo beere owo-ori lọwọ oun. O ni lati ọdun 1976, oun ko gba owo kan teeyan le gba owo-ori lori ẹ, nitori owo ounjẹ nikan loun n ri ni toun. Aminu Kano ni ohun ti ofin sọ ni pe ki oun mu ninu owo ti oun ba pa, ki oun fi sanwo-ori, nigba ti oun ko si pa owo yii nkọ, ki waa ni ki oun ṣe. Akọwe ipolongo ẹgbẹ PRP, Uche Chukwumerije, lo gbe ọrọ naa jade lorukọ Aminu Kano ati ẹgbẹ wọn.


O ni lati ọdun 1976, oun ko gba owo kan teeyan le gba owo-ori lori ẹ, nitori owo ounjẹ nikan loun n ri ni toun. Aminu Kano ni ohun ti ofin sọ ni pe ki oun mu ninu owo ti oun ba pa, ki oun fi sanwo-ori, nigba ti oun ko si pa owo yii nkọ, ki waa ni ki oun ṣe. Akọwe ipolongo ẹgbẹ PRP, Uche Chukwumerije, lo gbe ọrọ naa jade lorukọ Aminu Kano ati ẹgbẹ wọn. Inu awọn eeyan ko dun nigba ti wọn gbọ iru ọrọ yii lẹnu Aminu Kano ati awọn eeyan rẹ. Wọn ni ẹni ti yoo da aṣọ fun ni, ti ọrun rẹ ni eeyan yoo kọkọ wo, ẹni ti yoo tọju owo Naijiria, ti yoo si fi ẹsẹ orilẹ-ede naa le ọna okoowo ti yoo fi lowo lọwọ, ṣebi o yẹ ki tọhun ti maa ṣe iṣẹ gidi ni, ko si ti ni owo tirẹ, ko ma jẹ pe owo ti Naijiria ba pa yoo wọ tọhun loju, ṣugbọn ki eeyan kan wa ko ma ṣiṣẹ to to lati sanwo ori ninu ẹ, ko si ni oun fẹẹ ṣe olori ijọba Naijiria, njẹ owo ti Naijiria n pa ko ni i fẹju mọ tọhun bayii bi. Awọn ti wọn mọ Aminu Kano, tati awọn oloṣelu rẹ ninu PRP, ni ki i ṣe ọkunrin naa ni yoo ko owo jẹ.


Inu awọn eeyan ko dun nigba ti wọn gbọ iru ọrọ yii lẹnu Aminu Kano ati awọn eeyan rẹ. Wọn ni ẹni ti yoo da aṣọ fun ni, ti ọrun rẹ ni eeyan yoo kọkọ wo, ẹni ti yoo tọju owo Naijiria, ti yoo si fi ẹsẹ orilẹ-ede naa le ọna okoowo ti yoo fi lowo lọwọ, ṣebi o yẹ ki tọhun ti maa ṣe iṣẹ gidi ni, ko si ti ni owo tirẹ, ko ma jẹ pe owo ti Naijiria ba pa yoo wọ tọhun loju, ṣugbọn ki eeyan kan wa ko ma ṣiṣẹ to to lati sanwo ori ninu ẹ, ko si ni oun fẹẹ ṣe olori ijọba Naijiria, njẹ owo ti Naijiria n pa ko ni i fẹju mọ tọhun bayii bi. Awọn ti wọn mọ Aminu Kano, tati awọn oloṣelu rẹ ninu PRP, ni ki i ṣe ọkunrin naa ni yoo ko owo jẹ. Wọn ni ṣebi o ti ṣe minisita titi, o si ti ṣe ọmọ ile-igbimọ aṣofin, fun bii ogun ọdun lo si fi wa to n ṣe minisita tabi ọmọ ile-igbimọ, to ba jẹ o fẹẹ ko owo ilu jẹ ni, igba naa ni yoo ti ko owo jẹ, gẹgẹ bi awọn ẹlẹgbẹ ẹ mi-in to jẹ iṣẹ ijọba nikan ni wọn ṣe, ti wọn si ti di olowo rẹpẹtẹ. Ni wọn ba ṣaa fi Aminu Kano silẹ, wọn ni wọn yoo mọ ohun ti ijọba apapọ yoo ṣe fun un, ati pe idajọ ati aṣẹ ti ijọba ologun yii ba fun awọn lawọn yoo tẹ le ni tawọn. Ọrọ ko ri bẹẹ fun Azikiwe ni tirẹ, baba naa fa ibinu yọ gidi ni, o ni ki lo ṣe FEDECO ti wọn fẹẹ ba oun lorukọ daadaa ti oun ti n gbe bọ lati ọjọ yii jẹ, o ni o da bii pe awọn kan lo ṣan ọna lati kan oun labuku, ati lati gbe igi dina foun ki oun ma le du ipo aarẹ, nitori wọn ti mọ pe oun yoo wọle.


Wọn ni ṣebi o ti ṣe minisita titi, o si ti ṣe ọmọ ile-igbimọ aṣofin, fun bii ogun ọdun lo si fi wa to n ṣe minisita tabi ọmọ ile-igbimọ, to ba jẹ o fẹẹ ko owo ilu jẹ ni, igba naa ni yoo ti ko owo jẹ, gẹgẹ bi awọn ẹlẹgbẹ ẹ mi-in to jẹ iṣẹ ijọba nikan ni wọn ṣe, ti wọn si ti di olowo rẹpẹtẹ. Ni wọn ba ṣaa fi Aminu Kano silẹ, wọn ni wọn yoo mọ ohun ti ijọba apapọ yoo ṣe fun un, ati pe idajọ ati aṣẹ ti ijọba ologun yii ba fun awọn lawọn yoo tẹ le ni tawọn. Ọrọ ko ri bẹẹ fun Azikiwe ni tirẹ, baba naa fa ibinu yọ gidi ni, o ni ki lo ṣe FEDECO ti wọn fẹẹ ba oun lorukọ daadaa ti oun ti n gbe bọ lati ọjọ yii jẹ, o ni o da bii pe awọn kan lo ṣan ọna lati kan oun labuku, ati lati gbe igi dina foun ki oun ma le du ipo aarẹ, nitori wọn ti mọ pe oun yoo wọle. O ni o dun oun pe iru Ani lawọn eeyan kan yoo maa lo lati fi ṣakoba fun oun, nitori eeyan daadaa loun ka Ani yii si. Kia lọkunrin naa ti pe awọn oniroyin jọ, nigba to si n bọ lati Onitsha wa si Eko, niṣe ni awọn ọmọlẹyin rẹ, ati awọn ti wọn jẹ aṣaaju ẹgbẹ oṣelu NPP n sare tẹle e kiri. Wọn ni awọn jẹrii ọga awọn, ki i ṣe owo-ori ni ko ni i san, abi eelo lowo-ori ọhun gan-an.


O ni o dun oun pe iru Ani lawọn eeyan kan yoo maa lo lati fi ṣakoba fun oun, nitori eeyan daadaa loun ka Ani yii si. Kia lọkunrin naa ti pe awọn oniroyin jọ, nigba to si n bọ lati Onitsha wa si Eko, niṣe ni awọn ọmọlẹyin rẹ, ati awọn ti wọn jẹ aṣaaju ẹgbẹ oṣelu NPP n sare tẹle e kiri. Wọn ni awọn jẹrii ọga awọn, ki i ṣe owo-ori ni ko ni i san, abi eelo lowo-ori ọhun gan-an. Ọrọ ti Azikiwe sọ naa bi Ani ninu. O ni bi nnkan ṣe wa yii, afaimọ ko ma jẹ ile-ẹjọ ti Azikiwe n leri yẹn gan-an ni ko gba lọ, bo ba si de ile-ẹjọ, awọn naa yoo pade rẹ nibẹ, ki awọn jọ lọọ koju adajọ, ki wọn si tumọ ofin yii fawọn. O ni ofin to wa lọwọ awọn sọ pe eeyan kan to fẹẹ du ipo oṣelu ko gbọdọ lọọ sanwo-ori rẹ ti ọdun to ti kọja ni ọdun to jẹ ọdun ti yoo du ipo, o ti gbọdọ sanwo ni asiko ti ko si ibo, nigba ti akoko owo-ori rẹ ba pe lati san an.


Ọrọ ti Azikiwe sọ naa bi Ani ninu. O ni bi nnkan ṣe wa yii, afaimọ ko ma jẹ ile-ẹjọ ti Azikiwe n leri yẹn gan-an ni ko gba lọ, bo ba si de ile-ẹjọ, awọn naa yoo pade rẹ nibẹ, ki awọn jọ lọọ koju adajọ, ki wọn si tumọ ofin yii fawọn. O ni ofin to wa lọwọ awọn sọ pe eeyan kan to fẹẹ du ipo oṣelu ko gbọdọ lọọ sanwo-ori rẹ ti ọdun to ti kọja ni ọdun to jẹ ọdun ti yoo du ipo, o ti gbọdọ sanwo ni asiko ti ko si ibo, nigba ti akoko owo-ori rẹ ba pe lati san an. Eyi yoo fi tọhun han pe aṣaaju rere ni, ko ni i jẹ nitori ti ibo n bọ ni iru ẹni bẹẹ ṣe ṣẹṣẹ n lọọ sare sanwo. Ani ni ohun ti ofin sọ niyi. Ṣugbọn Azikiwe ko tẹle eyi, owo-ori ọdun 1977, ati ti 1978 to fẹẹ san, ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kin-in-ni, ọdun 1979, lo ṣẹṣẹ lọọ san an, ohun ti risiiti to mu wa sọ niyi.


Eyi yoo fi tọhun han pe aṣaaju rere ni, ko ni i jẹ nitori ti ibo n bọ ni iru ẹni bẹẹ ṣe ṣẹṣẹ n lọọ sare sanwo. Ani ni ohun ti ofin sọ niyi. Ṣugbọn Azikiwe ko tẹle eyi, owo-ori ọdun 1977, ati ti 1978 to fẹẹ san, ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kin-in-ni, ọdun 1979, lo ṣẹṣẹ lọọ san an, ohun ti risiiti to mu wa sọ niyi. Bawo ni yoo waa ṣe fi ikanra mọ oun ti yoo ni ẹni kan lo n lo oun bi oun ṣe to yi lati ba orukọ oun jẹ, nigba to ṣe pe oun Azikiwe funra ẹ ni ko ṣe ojuṣe to yẹ ko ṣe. N ni Azikiwe ba binu o, o ni oun n lọ sile-ẹjọ dandan ni.


Bawo ni yoo waa ṣe fi ikanra mọ oun ti yoo ni ẹni kan lo n lo oun bi oun ṣe to yi lati ba orukọ oun jẹ, nigba to ṣe pe oun Azikiwe funra ẹ ni ko ṣe ojuṣe to yẹ ko ṣe. N ni Azikiwe ba binu o, o ni oun n lọ sile-ẹjọ dandan ni.


Opurọ buruku lawọn ṣọja Naijiria, Fẹmi Falana lo sọ bẹẹ

Aderounmu Kazeem Gbajumọ ajafẹtọọ nni, Fẹmi Falana, ti sọ pe, ibẹrubojo ni ko ni i jẹ ki pupọ ninu awọn eeyan ti wọn padanu ọmo wọn ninu ikọlu to waye ni Lẹkki le yọju sita. Ati pe awọn ṣọja ilẹ yii ko sọ ootọ ẹyọ kan bayii lori iṣẹlẹ naa, irọ nla ni wọn n pa fọmọ Naijiria gbogbo. Ninu ifọrọwerọ kan ti Amofin agba yii ṣe pẹlu oludasilẹ ileeṣẹ iwe iroyin Sahara, Ọmoyẹle Ṣoworẹ, lori ẹrọ alatagba Zoom ni Falana, ti sọrọ yii. O ni ọrọ orilẹ-ede yii ye awọn eeyan ẹ yekeyeke, nitori ẹ gan-an lọpọ ninu awọn ti wọn gbe digbadigba lọ si ọsibitu lasiko ti ibọn ba wọn ni Lẹkki fi yara gba ile wọn lọ ni kete ti wọn ti gbadun diẹ. Falana fi kun un pe ohun ti wọn sọ fawọn eeyan ọhun ni pe awọn gan-an ni ijọba yoo da ọrọ ọhun le lori nigba to ba ya, ti wọn yoo si ba wọn ṣẹjọ gidi. O lohun tawọn mi-in gbọ ninu wọn niyẹn, ti wọn fi yara ba ẹsẹ wọn sọrọ ni kete ti alaafia ti to wọn lara.


O ni ọrọ orilẹ-ede yii ye awọn eeyan ẹ yekeyeke, nitori ẹ gan-an lọpọ ninu awọn ti wọn gbe digbadigba lọ si ọsibitu lasiko ti ibọn ba wọn ni Lẹkki fi yara gba ile wọn lọ ni kete ti wọn ti gbadun diẹ. Falana fi kun un pe ohun ti wọn sọ fawọn eeyan ọhun ni pe awọn gan-an ni ijọba yoo da ọrọ ọhun le lori nigba to ba ya, ti wọn yoo si ba wọn ṣẹjọ gidi. O lohun tawọn mi-in gbọ ninu wọn niyẹn, ti wọn fi yara ba ẹsẹ wọn sọrọ ni kete ti alaafia ti to wọn lara. Ninu ọrọ ẹ naa lo ti rọ ajọ orilẹ-ede agbaye ki wọn ma ṣe da ileeṣẹ oloogun lohun lori awijare wọn nipa ikọlu to waye ni too-geeti Lẹkki, l’Ekoo. Falana, sọ pe opurọ aye lawọn ṣọja Naijiria, ati pe wọn ko ṣẹṣẹ maa parọ. O ni ti eeyan ba ti n wa gbogbo ibajẹ aye pata, lọdọ awọn ologun Naijiria gan-an ni ki wọn wa a si.


Ninu ọrọ ẹ naa lo ti rọ ajọ orilẹ-ede agbaye ki wọn ma ṣe da ileeṣẹ oloogun lohun lori awijare wọn nipa ikọlu to waye ni too-geeti Lẹkki, l’Ekoo. Falana, sọ pe opurọ aye lawọn ṣọja Naijiria, ati pe wọn ko ṣẹṣẹ maa parọ. O ni ti eeyan ba ti n wa gbogbo ibajẹ aye pata, lọdọ awọn ologun Naijiria gan-an ni ki wọn wa a si. O lawọn oloogun lo ti kọkọ sọ pe awọn kọ lawọn kọlu awọn ọdọ to n ṣewọde, nigba to tun ya ni wọn sọ pe awọn lawọn wa nibẹ, ati pe ijọba Eko lo ni ki awọn lọ sibẹ. Falana, ti waa rọ awọn orilẹ-ede agbaye ki wọn ma ṣe gba ọrọ awọn ileeṣẹ ologun Naijiria gbọ rara, nitori bi wọn ti ṣe mọ irọ pa daadaa, bẹẹ ni iwa eru mi-in bii ikowojẹ ati ẹtan kun ọwọ wọn. Amofin agba yii waa fi kun un pe niwọn igba ti Gomina Babajide Sanwo-Olu ti gba wi pe loootọ leeyan meji ku lasiko ikọlu ọhun, dajudaju awọn meji to ku yii, awọn ṣọja ti wọn ran niṣe naa lo pa wọn atawọn mi-in ti oku wọn ti dawati bayii, ti ibẹrubojo ko jẹ ki awọn eeyan wọn jade lati sọrọ.


O lawọn oloogun lo ti kọkọ sọ pe awọn kọ lawọn kọlu awọn ọdọ to n ṣewọde, nigba to tun ya ni wọn sọ pe awọn lawọn wa nibẹ, ati pe ijọba Eko lo ni ki awọn lọ sibẹ. Falana, ti waa rọ awọn orilẹ-ede agbaye ki wọn ma ṣe gba ọrọ awọn ileeṣẹ ologun Naijiria gbọ rara, nitori bi wọn ti ṣe mọ irọ pa daadaa, bẹẹ ni iwa eru mi-in bii ikowojẹ ati ẹtan kun ọwọ wọn. Amofin agba yii waa fi kun un pe niwọn igba ti Gomina Babajide Sanwo-Olu ti gba wi pe loootọ leeyan meji ku lasiko ikọlu ọhun, dajudaju awọn meji to ku yii, awọn ṣọja ti wọn ran niṣe naa lo pa wọn atawọn mi-in ti oku wọn ti dawati bayii, ti ibẹrubojo ko jẹ ki awọn eeyan wọn jade lati sọrọ. O ni ọrọ ṣi n bọ lori ẹ lai pẹ rara, aṣiri gbogbo yoo si tu sita.


O ni ọrọ ṣi n bọ lori ẹ lai pẹ rara, aṣiri gbogbo yoo si tu sita.


Makinde gba egbẹrun kan aabọ awọn ọga sinu iṣẹ Amọtẹkun

Jide Alabi Ṣeyi Makinde ṣepade pẹlu awọn onisẹ ọwọ, ọlọkada, atawon onimoto n’Ibadan Ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii ni Gomina Ṣeyi Makinde tipinlẹ Ọyọ ti ṣepade pẹlu awọn onisowo, onisẹ ọwọ, awọn ọlọkada atawọn ọdọ lori ọrọ awọn SARS, nibi ti onikaluku aṣoju awọn eeyan naa ti sọ ẹdun ọkan wọn. Makinde ṣeleri pe gbogbo ohun ti awọn eeyan naa beere fun lawọn yoo ṣe lọkọọkan. Bakan naa lo sọ nibi ipade naa pe oun ti paṣẹ pe ki wọn gba eeyan ẹgbẹrun kan sinu iṣẹ ikọ Amọtẹkun nipinlẹ naa. Ọjọ kin-in-ni, oṣu kọkanla, lo ni awọn ikọ Amọtẹkun yii yoo bẹrẹ idanilẹkọọ, eyi ti wọn yoo pari lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu naa. O ni awọn yoo ṣiṣẹ lori owo-ori awọn ọlọkada ati Micra ti wọn sọrọ le lori ni kete ti awọn ba ti pari iforukọsilẹ gbogbo. Gomina waa ṣiju aanu wo awọn ọlọkada atawọn to n wa mọto keekeeke ti wọn n pe ni MICRA ti ajọ to n ri si ofin irinna mu nipinlẹ naa, ti wọn si ti ni ki wọn san owo itanran kan tabi omi-in pe ki wọn da wọn silẹ lai gba owo lọwọ wọn pẹlu ikilọ pe ki wọn maa lọ, ki wọn ma ṣe dẹṣẹ mọ.


Sanwo-Olu ṣeleri ẹkọ-ọfẹ fawọn ọmọ ọlọpaa ti wọn pa lasiko iwọde SARS

Aderohunmu Kazeem Lasiko ti Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, ṣabẹwo sileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko lo kede ẹkọ-ọfẹ fawọn ọmọ ọlọpaa ti wọn padanu ẹmi wọn lasiko rogbodiyan SARS to waye niluu Eko. Bẹẹ lo tun ni o ṣee ṣe ki ijọba ṣeto madamidofo (Insurance) fawọn to ṣi wa lẹnu iṣẹ. O tun fi kun un pe oun yoo tun gbogbo awọn agọ ọlọpaa to jona kọ si ti igbalode. Olu ileesẹ ọlọpaa to wa ni Ikẹja, ni gomina ti ṣeleri yii lasiko to ṣe abẹwo si wọn pẹlu Igbakeji rẹ, Babafẹmi Hamzat, atawọn ọmọ igbimọ ijọba rẹ kan, ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, nibi to ti ṣeleri fun awọn agbofinro naa pe gbogbo ibeere awọn ọdọ lasiko iwọde SARS nijọba oun yoo dahun si. Lara awọn ileri ti gomina ṣe ni pe ijọba oun yoo mojuto eto isinku gbogbo awọn ọlọpaa to ku lasiko SARS. O lawọn yoo ṣeto owo ‘gba ma binu’ fun gbogbo mọlẹbi awọn agbofinro to ku lasiko rogbodiyan ọhun.


Olu ileesẹ ọlọpaa to wa ni Ikẹja, ni gomina ti ṣeleri yii lasiko to ṣe abẹwo si wọn pẹlu Igbakeji rẹ, Babafẹmi Hamzat, atawọn ọmọ igbimọ ijọba rẹ kan, ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, nibi to ti ṣeleri fun awọn agbofinro naa pe gbogbo ibeere awọn ọdọ lasiko iwọde SARS nijọba oun yoo dahun si. Lara awọn ileri ti gomina ṣe ni pe ijọba oun yoo mojuto eto isinku gbogbo awọn ọlọpaa to ku lasiko SARS. O lawọn yoo ṣeto owo ‘gba ma binu’ fun gbogbo mọlẹbi awọn agbofinro to ku lasiko rogbodiyan ọhun. Siwaju si i, Sanwo-Olu ni oun yoo ṣeto ẹkọ-ọfẹ fawọn ọmọ ọlọpaa to ku lasiko wahala SARS yii. O ṣeleri jẹneretọ meji fun olu ileeṣẹ ọlọpaa naa n’Ikẹja. Gomina ni asiko ti to lati ṣatunṣe si ajọsẹpọ to wa laarin ọlọpaa atawọn araalu.


Siwaju si i, Sanwo-Olu ni oun yoo ṣeto ẹkọ-ọfẹ fawọn ọmọ ọlọpaa to ku lasiko wahala SARS yii. O ṣeleri jẹneretọ meji fun olu ileeṣẹ ọlọpaa naa n’Ikẹja. Gomina ni asiko ti to lati ṣatunṣe si ajọsẹpọ to wa laarin ọlọpaa atawọn araalu. Kọmiṣanna ọlọpaa, Hakeem Odumosu atawọn agbagba lẹnu iṣẹ naa lo wa nibẹ.


Kọmiṣanna ọlọpaa, Hakeem Odumosu atawọn agbagba lẹnu iṣẹ naa lo wa nibẹ.


Oyetọla sọ konilegbele Ọṣun di aago mẹjọ alẹ si mẹfa aarọ

Jide Alabi Lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii ni ayipada ti de ba ofin konilegbele to wa nipinlẹ Ọṣun. Lati aago mẹjọ alẹ si aago mẹfa aarọ ni isede yoo fi maa wa bayii, dipo wakati mẹrinlelogun tijọba pasẹ tẹlẹ. Gomina ipinle Ọṣun, Adegboyega Oyetọla, lo sọrọ naa ni Ọjọbọ, Wesidee, ọsẹ yii, ninu atejade kan to fi sita nipasẹ Akọwe ijọba, Ọmọọba Wọle Oyebamji. O ni pẹlu bi awọn araalu ṣe tẹle ofin konilegbele tijọba kede lati mu ki gbogbo nnkan rọlẹ, ki alaafia si wa niluu, oun ti ṣe atunṣe si ofin ọhun bayii. Gomina fi kun un pe awọn agbofinro yoo ṣi wa kaakiri igboro lati mu ki nnkan lọ bo ṣe yẹ laarin ilu. O fi kun un pe lati aago mẹfa aarọ si aago mẹjọ alẹ ni awọn ọlọkada yoo fi maa ṣiṣẹ wọn.


O ni pẹlu bi awọn araalu ṣe tẹle ofin konilegbele tijọba kede lati mu ki gbogbo nnkan rọlẹ, ki alaafia si wa niluu, oun ti ṣe atunṣe si ofin ọhun bayii. Gomina fi kun un pe awọn agbofinro yoo ṣi wa kaakiri igboro lati mu ki nnkan lọ bo ṣe yẹ laarin ilu. O fi kun un pe lati aago mẹfa aarọ si aago mẹjọ alẹ ni awọn ọlọkada yoo fi maa ṣiṣẹ wọn. Bi yoo si ṣe wa niyi bi ijọba ba fopin si konilegbele patapata paapaa. Oyetọla dupe lọwọ awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun fun ifọwọsowọpọ wọn laarin ọjo marun-un ti konilegbele naa fi wa. Bẹẹ lo gboṣuba fun awọn ọdọ fun bi wọn ṣe fi iwa ọmọluabi han, ti wọn si fopin si iwọde ti wọn n ṣe.


Bi yoo si ṣe wa niyi bi ijọba ba fopin si konilegbele patapata paapaa. Oyetọla dupe lọwọ awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun fun ifọwọsowọpọ wọn laarin ọjo marun-un ti konilegbele naa fi wa. Bẹẹ lo gboṣuba fun awọn ọdọ fun bi wọn ṣe fi iwa ọmọluabi han, ti wọn si fopin si iwọde ti wọn n ṣe. O si ṣeleri atilẹyin fun wọn.


Ẹ ma jẹ ka ba isọkan Naijiria jẹ-Buhari

Aderohunmu Kazeem Aarẹ ilẹ wa, Muhammadu Buhari, ti bẹ gbogbo awọn ọmọ Naijiria lati yẹra fun awọn ọrọ tabi iwa to le ṣakoba fun iṣọkan ati itẹsiwaju orileeede wa. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni Aarẹ sọrọ naa lasiko to n gbe ododo eyẹ lati ranti awọn ọmọ ogun ilẹ wa to ti ku ati eto ikowojọ ti wọn ṣe fun wọn niluu Abuja. Akọwe iroyin Aarẹ, Femi Adeṣina, to gbẹnu rẹ sọrọ sọ pe ayẹyẹ ti ọdun yii yẹ ko jẹ eyi ti yoo ran awọn ọmọ Naijiria leti lati daabo bo iṣọkan orileede yii, iṣọkan to jẹ pẹlu agbara kaka la fi ri i gba. O fi kun un pe bi a ṣe jẹ pupọ, nibẹ ni agbara wa wa. O waa bu ọla fun awọn akọni ilẹ wa to ti lọwọ ninu ogun jija fun iṣọkan ati alaafia orileede yii.


Ọlọpaa ṣafihan awọn janduku tọwọ tẹ lasiko iwọde SARS l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Awọn afurasi janduku bii mejidinlogun nileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo ṣafihan ni olu ileesẹ wọn to wa loju ọna Igbatoro l’Akurẹ, lọjọ Isẹgun, Tusidee, ọsẹ ta a wa yii. Kọmisanna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Bọlaji Salami, ṣalaye fawọn oniroyin pe gbogbo awọn afurasi ọhun atawọn mi-in ti awọn ṣi n wa ni wọn lọwọ ninu ọkan-o-jọkan iwa ọdaran to waye lasiko ti iwọde naa fi n lọ lọwọ. Mẹta ninu wọn lo ni awọn ri mu si i niluu Ọwọ, ọwọ tẹ mẹrin ninu awọn to dana sun olu ile ẹgbẹ APC l’Akurẹ, awọn meji l’Ọrẹ, nijọba ibilẹ Odigbo, wọn mu awọn afurasi mẹfa to lọwọ ninu didana sun tesan awọn SARS to wa wa loju ọna Ọda, pẹlu awọn mẹta tawọn sọja mu. Salami ni loootọ ni inu awọn dun pupọ fun bi ọwọ ṣe tẹ awọn adaluru naa lasiko, o ni ọkan awọn ko ti i balẹ rara lori ọrọ ìbọn awọn meji to ṣi wa ni ikawọ awọn ọdaran ọhun. O fi kun un pe iwadii ti pari patapata lori ẹsun ti wọn fi kan gbogbo awọn tọwọ tẹ ọhun, ati pe ko ni i pẹ rara ti wọn yoo fi foju bale-ẹjọ lati lọọ sọ tẹnu wọn.


Ijọba ti ni kawọn ileejọsin, otẹẹli,  ileewe atawọn mi-in maa ṣilẹkun l’Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹ́òkúta Pẹlu bi ajakalẹ arun Korona ṣe ti dinku daadaa nipinlẹ Ogun, Gomina Dapọ Abiọdun ti paṣẹ pe kawọn ileejọsin (ṣọọṣi ati mọṣalaaṣi) pẹlu ileewe atawọn otẹẹli nipinlẹ yii bẹrẹ si i ṣilẹkun wọn pada bíi tatijọ. Yatọ sawọn yii, awọn ile sinima, gbọngan ayẹyẹ, ile ounjẹ igbalode, ibi igbafẹ ati ibudo abẹwo awọn alejo pelu awọn ọja naa ti lanfaani lati bẹrẹ iṣẹ wọn ni kikun pada, bi wọn ṣe n ṣe e ki Korona too de. Ọjọruu ọsẹ yii ti i ṣe ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹwaa, ni gomina sọ eyi di mimọ ninu atẹjade ti Akọwe iroyin ẹ, Ọgbẹni Kunle Ṣomọrin, fi sita lalẹ Wẹsidee. Atẹjade yii waa la awọn ofin to rọ mọ ṣiṣi naa kalẹ, paapaa fawọn onile ounjẹ igbalode atawọn onigbọngan ayẹyẹ. Awọn ti yoo ba wọle sọdọ wọn gbọdọ lo ibomu, wọn gbọdọ takete sira wọn niwọn ẹsẹ bata meji. Wọn gbọdọ fi ẹrọ ayẹwo to n yẹ ara ẹni wo yẹ wọn wo ki wọn too wọle, awọn onile faaji naa si gbọdọ fa ila tawọn onibaara wọn yoo fi mọ bo ṣe yẹ ki wọn ta kete sira wọn to.


Atẹjade yii waa la awọn ofin to rọ mọ ṣiṣi naa kalẹ, paapaa fawọn onile ounjẹ igbalode atawọn onigbọngan ayẹyẹ. Awọn ti yoo ba wọle sọdọ wọn gbọdọ lo ibomu, wọn gbọdọ takete sira wọn niwọn ẹsẹ bata meji. Wọn gbọdọ fi ẹrọ ayẹwo to n yẹ ara ẹni wo yẹ wọn wo ki wọn too wọle, awọn onile faaji naa si gbọdọ fa ila tawọn onibaara wọn yoo fi mọ bo ṣe yẹ ki wọn ta kete sira wọn to. To ba jẹ ile ounjẹ igbalode ni, eeyan ko gbọdọ ju mẹrin lọ lori tabili kan, ko si saaye a n bu ounjẹ funra ẹni (Buffet) Ki ayẹyẹ eyikeyii too waye rara ni gbọngan ayẹyẹ, awọn to fẹẹ ṣe e gbọdọ gbawe aṣẹ latọdọ ìjọba. Ida aadọta (50) ni ààye tijọba ipinlẹ Ogun gba pe kawọn onibudo itaja fun onibaara, ko gbọdọ si a n pariwo di ará yooku lọwọ lawọn ile igbafẹ ati ibi fàájì, awọn ile sinima ko si gbọdọ kọja aago mẹwaa lalẹ ti wọn yoo fi tilẹkun wọn. Bi ẹnikẹni tabi ileeṣẹ ba waa tapa sawọn ofin yii, ijọba ni ijiya to nipọn wa.


To ba jẹ ile ounjẹ igbalode ni, eeyan ko gbọdọ ju mẹrin lọ lori tabili kan, ko si saaye a n bu ounjẹ funra ẹni (Buffet) Ki ayẹyẹ eyikeyii too waye rara ni gbọngan ayẹyẹ, awọn to fẹẹ ṣe e gbọdọ gbawe aṣẹ latọdọ ìjọba. Ida aadọta (50) ni ààye tijọba ipinlẹ Ogun gba pe kawọn onibudo itaja fun onibaara, ko gbọdọ si a n pariwo di ará yooku lọwọ lawọn ile igbafẹ ati ibi fàájì, awọn ile sinima ko si gbọdọ kọja aago mẹwaa lalẹ ti wọn yoo fi tilẹkun wọn. Bi ẹnikẹni tabi ileeṣẹ ba waa tapa sawọn ofin yii, ijọba ni ijiya to nipọn wa. Yatọ si pe tọhun yoo sanwo itanran, wọn yoo tun ti ileeṣẹ rẹ naa pa. Wọn fi kun un pe awọn oṣiṣẹ amunifọba ti wa kaakiri láti mu awọn to ba tapa sofin wọnyi, ijọba loun ko fẹ ki Korona tun gbalẹ lẹyin anfaani yii, ìyẹn lo jẹ ki wọn fi awọn ofin to le mu ero rere ijọba yii ṣẹ kun un.


Yatọ si pe tọhun yoo sanwo itanran, wọn yoo tun ti ileeṣẹ rẹ naa pa. Wọn fi kun un pe awọn oṣiṣẹ amunifọba ti wa kaakiri láti mu awọn to ba tapa sofin wọnyi, ijọba loun ko fẹ ki Korona tun gbalẹ lẹyin anfaani yii, ìyẹn lo jẹ ki wọn fi awọn ofin to le mu ero rere ijọba yii ṣẹ kun un.


Ọwọ ti tẹ awọn to dana sun agọ ọlọpaa ni Isẹyin

Ọlawale Ajao, Ibadan Ọwọ ọlọpaa ti tẹ mẹsan-an ninu awọn afurasi ọdaran to dana sun agọ ọlọpaa to wa niluu Isẹyin. Lọjọ kejilelogun, oṣu kẹwaa, ọdun 2020 yii, ti i ṣe Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ to kọja, lawọn ọmọ iṣọta lo oore-ọfẹ iwọde ti awọn ọdọ n ṣe lati ri i pe ijọba apapọ fopin si SARS, ti wọn si ji dukia awọn agbofinro ko ninu agọ ọlọpaa to wa niluu Isẹyin, ko too di pe wọn dana sun teṣan naa. Gbogbo ibọn AK 47 ti awọn janduku wọnyi foju kan ninu teṣan naa ni wọn ji lẹyin ti awọn ọlọpaa to wa lẹnu iṣẹ lasiko naa ti sa asala fẹmi-in wọn. Bakan naa ni wọn ji awọn ẹru bii ọkada, kẹkẹ Nàpẹ́ẹ̀pù ati bẹẹ bẹẹ lọ ko ninu teṣan naa. Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ọdahan ọhun fawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, lolu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa to wa laduugbo Ẹlẹyẹle, n’Ibadan, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, sọ pe agọ ọlọpaa marun-un lawọn janduku ọhun dana sun lasiko iwọde wọn lọsẹ to kọja, teṣan ọlọpaa ilu Isẹyin naa si jẹ ọkan ninu wọn. CP Enwonwu sọ pe ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ ọjọ Aje, Mọnde, to kọja, lawọn agbofinro lọọ ka awọn bàséjẹ̀ eeyan yii mọ ibuba wọn lẹyin ti awọn ọmọluabi eeyan kan lawujọ ti ta awọn ọlọpaa lolobo nipa wọn.


Bakan naa ni wọn ji awọn ẹru bii ọkada, kẹkẹ Nàpẹ́ẹ̀pù ati bẹẹ bẹẹ lọ ko ninu teṣan naa. Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ọdahan ọhun fawọn oniroyin l’Ọjọruu, Wẹsidee, lolu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa to wa laduugbo Ẹlẹyẹle, n’Ibadan, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, sọ pe agọ ọlọpaa marun-un lawọn janduku ọhun dana sun lasiko iwọde wọn lọsẹ to kọja, teṣan ọlọpaa ilu Isẹyin naa si jẹ ọkan ninu wọn. CP Enwonwu sọ pe ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ ọjọ Aje, Mọnde, to kọja, lawọn agbofinro lọọ ka awọn bàséjẹ̀ eeyan yii mọ ibuba wọn lẹyin ti awọn ọmọluabi eeyan kan lawujọ ti ta awọn ọlọpaa lolobo nipa wọn. Orukọ awọn afurasi ọhun ni Taoreed Hamsat, tawọn eeyan tun mọ si Shorẹnrlex, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn (26) ; Moshood Fatai (Elewurẹ), ẹni ọdun mọkandinlogoji (39); Isiaka Ọlaniyi, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32); Tajudeen Ibrahim (Aji), ẹni ogoji (40) ọdun ati Musbau Abubakar, ẹni ọdun mọkanlelogun (21) tawọn ẹgbẹ ẹ tun mọ si Stainless. Awọn yooku ni Sikiru Aliu, tawọn eeyan ẹ tun mọ si fọtíín-fọtín-ìn (1414), ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25); Fasasi Fatai, ti wọn tun n pe ni Lemọn, ẹni ọdun ẹni ọdun mẹrinlelogun (24); Raheem Toheeb, ẹni ọdun mejidinlọgbọn (28) ati baba ẹni ọdun mejilelogoji (42) kan to n jẹ Adeleke Akeem. Lara dukia ijọba ti wọn ji ko lagọọ ọlọpaa ilu Isẹyin, eyi ti awọn agbofinro bá lákàtà wọn lẹyin tọwọ tẹ wọn ni ọkada Bajaaji kan, kẹkẹ NAPEP kan ti nọmba ẹ jẹ DGB 215 QK, ẹrọ amunawa kekere kan ati aago ara ogiri kan. CP Enwonwu sọ pe laipẹ lawọn afurasi ọdaran wọnyi yoo foju ba ile-ẹjọ lẹyin ti awọn agbofinro ba pari iwadii wọn.


Orukọ awọn afurasi ọhun ni Taoreed Hamsat, tawọn eeyan tun mọ si Shorẹnrlex, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn (26) ; Moshood Fatai (Elewurẹ), ẹni ọdun mọkandinlogoji (39); Isiaka Ọlaniyi, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32); Tajudeen Ibrahim (Aji), ẹni ogoji (40) ọdun ati Musbau Abubakar, ẹni ọdun mọkanlelogun (21) tawọn ẹgbẹ ẹ tun mọ si Stainless. Awọn yooku ni Sikiru Aliu, tawọn eeyan ẹ tun mọ si fọtíín-fọtín-ìn (1414), ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25); Fasasi Fatai, ti wọn tun n pe ni Lemọn, ẹni ọdun ẹni ọdun mẹrinlelogun (24); Raheem Toheeb, ẹni ọdun mejidinlọgbọn (28) ati baba ẹni ọdun mejilelogoji (42) kan to n jẹ Adeleke Akeem. Lara dukia ijọba ti wọn ji ko lagọọ ọlọpaa ilu Isẹyin, eyi ti awọn agbofinro bá lákàtà wọn lẹyin tọwọ tẹ wọn ni ọkada Bajaaji kan, kẹkẹ NAPEP kan ti nọmba ẹ jẹ DGB 215 QK, ẹrọ amunawa kekere kan ati aago ara ogiri kan. CP Enwonwu sọ pe laipẹ lawọn afurasi ọdaran wọnyi yoo foju ba ile-ẹjọ lẹyin ti awọn agbofinro ba pari iwadii wọn.


Sifu Difẹnsi da bii dokita ni, ko si ẹka iṣẹ aabo ti wọn ko gbọdọ ma mọ – Kọmandanti Abọdunrin

Ohun ti ẹda ba n ṣe ti ko ṣiwọ, bo pẹ titi, a mọ ni lọwọ jọjọ. Lọdun 1994 ni ọkunrin to waa di olori awọn Sifu Difẹnsi nipinlẹ Ogun bayii, Kọmandanti Ahmed Abọdunrin, darapọ mọ ikọ naa gẹgẹ bii ọmọọṣẹ lasan, gẹgẹ bii ẹni to fẹẹ fara sin lai gbowo, nitori wọn ki i sanwo fawọn Sifu Difẹsi nigba kan, iṣẹ ilu ati iṣẹ ọfẹ ni wọn n ṣe. Ọdun kẹrindinlọgbọn (26 years) rẹ ree lẹnu iṣẹ naa bayii, ọkunrin naa sọ iriri rẹ lẹnu iṣẹ yii fun akọroyin ALAROYE nipinlẹ Ogun, ADEFUNKẸ ADEBIYI. Kọmandanti Abọdunrin : Emi ni Kọmandanti Ahmed Abọdunrin, apaṣẹ ikọ Nigeria Security and Civil Defence Corps(NSCDC) nipinlẹ Ogun ALAROYE: O ti pe ọdun kan bayii ti wọn ti gbe yin wa sipinlẹ Ogun gẹgẹ bii ọga patapata, ṣe iwa ọdaran pọ ju ni tabi o mọ niwọnba nipinlẹ yii? Kọmandanti Abọdunrin: Ki i ṣe pe iwa ọdaran pọ nipinlẹ Ogun ju ti awọn ẹgbẹ rẹ lọ, nnkan to wa nibẹ ni pe ipinlẹ ẹnu iloro (Gateway State) fawọn ilu mi-in ni, ibẹ lawọn ajoji n gba wọle, ti wọn n gba jade. Eyi jẹ ki oriṣiiriṣii eeyan maa gba ipinlẹ Ogun kọja, ẹlomi-in ko tiẹ ni i lọ mọ, yoo taku sibi ni, ole si ni ẹlomi-in ninu wọn.


Kọmandanti Abọdunrin : Emi ni Kọmandanti Ahmed Abọdunrin, apaṣẹ ikọ Nigeria Security and Civil Defence Corps(NSCDC) nipinlẹ Ogun ALAROYE: O ti pe ọdun kan bayii ti wọn ti gbe yin wa sipinlẹ Ogun gẹgẹ bii ọga patapata, ṣe iwa ọdaran pọ ju ni tabi o mọ niwọnba nipinlẹ yii? Kọmandanti Abọdunrin: Ki i ṣe pe iwa ọdaran pọ nipinlẹ Ogun ju ti awọn ẹgbẹ rẹ lọ, nnkan to wa nibẹ ni pe ipinlẹ ẹnu iloro (Gateway State) fawọn ilu mi-in ni, ibẹ lawọn ajoji n gba wọle, ti wọn n gba jade. Eyi jẹ ki oriṣiiriṣii eeyan maa gba ipinlẹ Ogun kọja, ẹlomi-in ko tiẹ ni i lọ mọ, yoo taku sibi ni, ole si ni ẹlomi-in ninu wọn. O tun waa jẹ pe ọpa epo to to kilomita ibusọ mọkandinlọgọrin (79KM) lo gba ipinle Ogun kọja, ọpa afẹfẹ gaasi naa gba ibẹ kọja, awọn onifayawọ naa n gba ibi kọja, gbogbo nnkan wọnyi le mu ki iwa ọdaran pọ niluu, o si wa lara awọn nnkan ti a n koju. Ṣugbọn ki i ṣe pe iwa ọdaran pọ nipinlẹ yii ju ti ipinlẹ mi-in lọ. ALAROYE: Awọn agbegbe bii Arepo ti wọn ti maa n bẹ ọpa epo bẹntiroolu sinmi diẹ lẹnu ọjọ mẹta yii, ọgbọn wo le da si i?


O tun waa jẹ pe ọpa epo to to kilomita ibusọ mọkandinlọgọrin (79KM) lo gba ipinle Ogun kọja, ọpa afẹfẹ gaasi naa gba ibẹ kọja, awọn onifayawọ naa n gba ibi kọja, gbogbo nnkan wọnyi le mu ki iwa ọdaran pọ niluu, o si wa lara awọn nnkan ti a n koju. Ṣugbọn ki i ṣe pe iwa ọdaran pọ nipinlẹ yii ju ti ipinlẹ mi-in lọ. ALAROYE: Awọn agbegbe bii Arepo ti wọn ti maa n bẹ ọpa epo bẹntiroolu sinmi diẹ lẹnu ọjọ mẹta yii, ọgbọn wo le da si i? Kọmandanti Abọdunrin: Ko si ọgbọn ta a da si i ju iranlọwọ Ọlọrun ati ifọwọsowọpọ awọn araalu pẹlu ifọkansin awọn oṣiṣẹ mi. Bi mo ṣe sọ lẹẹkan, ibusọ ọpa epo nipinlẹ yii pọ, ṣugbọn ti Ọlọrun ba ran eeyan lọwọ, ti awọn araalu naa n fọwọ sowọ pọ, bo ṣe maa ri naa ree. A ti jade lọ sọdọ awọn araalu, a ṣalaye fun wọn pe ọpa epo ti awọn ole n bẹ ko le ṣe ilu loore, nitori bi epo ba dapọ mọ omi, to ṣan lọ sibi tawọn eeyan wa, ina lo maa fa, ijamba ni yoo ṣẹlẹ.


Kọmandanti Abọdunrin: Ko si ọgbọn ta a da si i ju iranlọwọ Ọlọrun ati ifọwọsowọpọ awọn araalu pẹlu ifọkansin awọn oṣiṣẹ mi. Bi mo ṣe sọ lẹẹkan, ibusọ ọpa epo nipinlẹ yii pọ, ṣugbọn ti Ọlọrun ba ran eeyan lọwọ, ti awọn araalu naa n fọwọ sowọ pọ, bo ṣe maa ri naa ree. A ti jade lọ sọdọ awọn araalu, a ṣalaye fun wọn pe ọpa epo ti awọn ole n bẹ ko le ṣe ilu loore, nitori bi epo ba dapọ mọ omi, to ṣan lọ sibi tawọn eeyan wa, ina lo maa fa, ijamba ni yoo ṣẹlẹ. Nigba tawọn naa ko si fẹ wahala, bi wọn ba ti kẹẹfin awọn to n huwakiwa naa, wọn aa ta wa lolobo ni. ALAROYE: Mo ṣakiyesi pe gbogbo ọran ni Sifu Difẹnsi n da si bayii, koda, ẹ n ri si ifipabanilopọ. Ṣe ijọba naa lo gbe iwọnyi le yin lọwọ ni abi ẹ kan n ran awọn ọlọpaa lọwọ ni?


Nigba tawọn naa ko si fẹ wahala, bi wọn ba ti kẹẹfin awọn to n huwakiwa naa, wọn aa ta wa lolobo ni. ALAROYE: Mo ṣakiyesi pe gbogbo ọran ni Sifu Difẹnsi n da si bayii, koda, ẹ n ri si ifipabanilopọ. Ṣe ijọba naa lo gbe iwọnyi le yin lọwọ ni abi ẹ kan n ran awọn ọlọpaa lọwọ ni? Kọmandanti Abọdunrin?Ki i ṣe pe a n da si gbogbo iwa ọdanran bẹẹ yẹn naa, ohun ti ileeṣẹ wa wa fun ni lati daabo bo araalu ati dukia. Ṣe ẹ si mọ pe ẹni to ba ti n da aabo bo araalu ati dukia, ọta gbogbo ọdaran naa ni yoo jẹ. Bi ẹ ba wo orukọ ileeṣe wa, NSCDC.


Kọmandanti Abọdunrin?Ki i ṣe pe a n da si gbogbo iwa ọdanran bẹẹ yẹn naa, ohun ti ileeṣẹ wa wa fun ni lati daabo bo araalu ati dukia. Ṣe ẹ si mọ pe ẹni to ba ti n da aabo bo araalu ati dukia, ọta gbogbo ọdaran naa ni yoo jẹ. Bi ẹ ba wo orukọ ileeṣe wa, NSCDC. Sikiọriti to wa ninu orukọ wa yẹn, aabo lo tumọ si, Difẹnsi ni lati gbogun ti iwa ọdaran, ẹni to ba si fẹẹ ṣe nnkan meji yii, ko si bi ko ṣe ni i koju bọ gbogbo iwa ọdaran to ba n waye. Iṣẹ eto aabo, bii iṣẹ oniṣegun ni. Ko si dokita ti ko ni i le fun eeyan loogun iba tabi inu rirun.


Sikiọriti to wa ninu orukọ wa yẹn, aabo lo tumọ si, Difẹnsi ni lati gbogun ti iwa ọdaran, ẹni to ba si fẹẹ ṣe nnkan meji yii, ko si bi ko ṣe ni i koju bọ gbogbo iwa ọdaran to ba n waye. Iṣẹ eto aabo, bii iṣẹ oniṣegun ni. Ko si dokita ti ko ni i le fun eeyan loogun iba tabi inu rirun. Ṣugbọn to ba waa di pe aisan yẹn n le si i, nigba yẹn ni wọn a maa wa awọn akọṣẹmọṣe eka to jẹ mọ ohun to n ṣe ẹni yẹn. Awọn iṣẹ kan wa ta a n pe ni Core Mandate, to jẹ iṣẹ tiwa gangan, iru ẹ ni ti ọpa epo tẹ ẹ sọ yẹn. To jẹ pe bawọn ologun ba mu wọn gan-an, wọn aa mu wọn wa fun wa ni, nitori wọn mọ pe awa la n ri si pe nnkan kan ko gbọdọ ṣe dukia ijọba.


Ṣugbọn to ba waa di pe aisan yẹn n le si i, nigba yẹn ni wọn a maa wa awọn akọṣẹmọṣe eka to jẹ mọ ohun to n ṣe ẹni yẹn. Awọn iṣẹ kan wa ta a n pe ni Core Mandate, to jẹ iṣẹ tiwa gangan, iru ẹ ni ti ọpa epo tẹ ẹ sọ yẹn. To jẹ pe bawọn ologun ba mu wọn gan-an, wọn aa mu wọn wa fun wa ni, nitori wọn mọ pe awa la n ri si pe nnkan kan ko gbọdọ ṣe dukia ijọba. Mi o ni i sọ pe nitori mi o ki i ṣe kọsitọọmu, ki n ri ẹni to n ṣe fayawọ ki n waa dakẹ, ma a mu un, ma a si fa a le awọn kọsitọọmu lọwọ ni, bi ọrọ eto aabo ṣe ri niyẹn. ALAROYE: Nnkan ko fara rọ niluu lasiko yii, iwọde wọọrọwọ ti di wahala siluu lọrun. Ki lẹ ri si eyi?


Mi o ni i sọ pe nitori mi o ki i ṣe kọsitọọmu, ki n ri ẹni to n ṣe fayawọ ki n waa dakẹ, ma a mu un, ma a si fa a le awọn kọsitọọmu lọwọ ni, bi ọrọ eto aabo ṣe ri niyẹn. ALAROYE: Nnkan ko fara rọ niluu lasiko yii, iwọde wọọrọwọ ti di wahala siluu lọrun. Ki lẹ ri si eyi? Kọmandanti Abọdunrin: O ṣe ni laaanu pe iwọde lati fẹhonu han di ohun ti a n pa ara ẹni, ti wọn n pa ọlọpaa, ti wọn n dana sun ileeṣẹ ijọba ati adani, ko daa. Ko sohun to buru lati fi ẹhonu han, keeyan maa ba nnkan jẹ ni ko daa. A gbagbọ pe awọn janduku lo gba kinni naa mọ awọn ọdọ lọwọ, ki i ṣe awọn ọmọ to fẹ daadaa fun ilu ni wọn n ṣe jagidijagan.


Kọmandanti Abọdunrin: O ṣe ni laaanu pe iwọde lati fẹhonu han di ohun ti a n pa ara ẹni, ti wọn n pa ọlọpaa, ti wọn n dana sun ileeṣẹ ijọba ati adani, ko daa. Ko sohun to buru lati fi ẹhonu han, keeyan maa ba nnkan jẹ ni ko daa. A gbagbọ pe awọn janduku lo gba kinni naa mọ awọn ọdọ lọwọ, ki i ṣe awọn ọmọ to fẹ daadaa fun ilu ni wọn n ṣe jagidijagan. A rọ wọn ki wọn jawọ nibẹ, niwọn igba tijọba ti ni awọn yoo ṣe ohun ti wọn n fẹ. ALAROYE: Kin waa ni ajọ yin n ṣe si i bayii? Kọmandanti Abọdunrin: Ipa ti Sifu Difẹnsi n ko lori ọrọ END SARS ko yatọ si eyi tawọn agbofinro yooku n ko.


A rọ wọn ki wọn jawọ nibẹ, niwọn igba tijọba ti ni awọn yoo ṣe ohun ti wọn n fẹ. ALAROYE: Kin waa ni ajọ yin n ṣe si i bayii? Kọmandanti Abọdunrin: Ipa ti Sifu Difẹnsi n ko lori ọrọ END SARS ko yatọ si eyi tawọn agbofinro yooku n ko. A n ri i pe awọn to n binu pada sile, kawọn eeyan yooku naa le maa ri ọna iṣẹ wọn lọ. A ti da awọn eeyan wa sibi tawọn dukia ijọba wa, awọn dukia to jẹ bi ọwọ ibajẹ ba kan wọn, yoo ko wahala ba tẹru tọmọ ni. A si n ba wọn sọrọ pe ki wọn ma dan ibajẹ kankan wo, nitori ijọba ti loun yoo ṣe ohun ti wọn n fẹ.


A n ri i pe awọn to n binu pada sile, kawọn eeyan yooku naa le maa ri ọna iṣẹ wọn lọ. A ti da awọn eeyan wa sibi tawọn dukia ijọba wa, awọn dukia to jẹ bi ọwọ ibajẹ ba kan wọn, yoo ko wahala ba tẹru tọmọ ni. A si n ba wọn sọrọ pe ki wọn ma dan ibajẹ kankan wo, nitori ijọba ti loun yoo ṣe ohun ti wọn n fẹ. ALAROYE: Sifu Difẹnsi naa n gbe ibọn bii ọlọpaa, bawo lẹ ṣe n lo ibọn tiyin? Kọmandanti Abọdunrin: Bi ko ba di pe awọn ọta doju ibọn kọ wa, a ki i lo ibọn ni tiwa. Awa ki i lo ibọn ti ko ba jẹ pe ohun to n ṣẹlẹ lasiko yẹn gba pe ka lo o. Bi a ba ri i pe ọdaran ṣetan lati yinbọn mọ wa, a le yinbọn mọ ọn lọwọ tabi lẹsẹ, ti ko fi ni i le yinbọn tiẹ.


ALAROYE: Sifu Difẹnsi naa n gbe ibọn bii ọlọpaa, bawo lẹ ṣe n lo ibọn tiyin? Kọmandanti Abọdunrin: Bi ko ba di pe awọn ọta doju ibọn kọ wa, a ki i lo ibọn ni tiwa. Awa ki i lo ibọn ti ko ba jẹ pe ohun to n ṣẹlẹ lasiko yẹn gba pe ka lo o. Bi a ba ri i pe ọdaran ṣetan lati yinbọn mọ wa, a le yinbọn mọ ọn lọwọ tabi lẹsẹ, ti ko fi ni i le yinbọn tiẹ. A si maa gbe e lọ sọsibitu. Ọga wa patapata ta a n pe ni Alaaji Abdullahi Gana Muhammadu tiẹ sọ pe oun ko fẹẹ gbọ pe ibọn ṣeeṣi yin lọwọ wa rara ni. Nitori ki ọta ibọn too jade, o to ipele marun-un o. Bawo leeyan yoo ṣe waa to gbogbo ẹ pọ ti yoo ni o ṣeeṣi ni, ko gbọdọ ṣẹlẹ rara.


A si maa gbe e lọ sọsibitu. Ọga wa patapata ta a n pe ni Alaaji Abdullahi Gana Muhammadu tiẹ sọ pe oun ko fẹẹ gbọ pe ibọn ṣeeṣi yin lọwọ wa rara ni. Nitori ki ọta ibọn too jade, o to ipele marun-un o. Bawo leeyan yoo ṣe waa to gbogbo ẹ pọ ti yoo ni o ṣeeṣi ni, ko gbọdọ ṣẹlẹ rara. A dẹ tun maa n pada lọọ kẹkọọ si i nipa ibọn lilo, awọn ologun lo n kọ wa, awọn naa ni wọn si kọkọ ko ibọn bii ẹgbẹrun marun-un ta a kọkọ n lo fun wa. ALAROYE: Iriri wo lẹ o le gbagbe ninu iṣẹ yin yii? Kọmandanti Abọdunrin: Igba ti mo lọ si orilẹ-ede Philipine ni, ti mo foju rinju pẹlu awọn alakatakiti (Rebel).


A dẹ tun maa n pada lọọ kẹkọọ si i nipa ibọn lilo, awọn ologun lo n kọ wa, awọn naa ni wọn si kọkọ ko ibọn bii ẹgbẹrun marun-un ta a kọkọ n lo fun wa. ALAROYE: Iriri wo lẹ o le gbagbe ninu iṣẹ yin yii? Kọmandanti Abọdunrin: Igba ti mo lọ si orilẹ-ede Philipine ni, ti mo foju rinju pẹlu awọn alakatakiti (Rebel). Wọn da bii eeṣin o kọku Boko Haram ta a ni nibi. Emi atawọn ẹgbẹ mi la lọọ kẹkọọ nibẹ, o ba mi lẹru gan-an nitori oriṣiiriṣii ofin ni wọn fun wa. A o gbọdọ tẹju mọ wọn ju, a o gbọdọ ya fọto.


Wọn da bii eeṣin o kọku Boko Haram ta a ni nibi. Emi atawọn ẹgbẹ mi la lọọ kẹkọọ nibẹ, o ba mi lẹru gan-an nitori oriṣiiriṣii ofin ni wọn fun wa. A o gbọdọ tẹju mọ wọn ju, a o gbọdọ ya fọto. Mo ri i pe bo ṣe jẹ pe inu igbo ni wọn n gbe to, wọn ni ọna to daa, wọn si n gbe ni alaafia niwọnba. Wọn ni aṣọ ologun tiwọn, wọn si ni awọn ibọn tiwọn. Wọn ni kawa naa lọọ kọ ẹkọ lọdọ wọn nigba yẹn ni, ka ba wọn sọrọ pe kin ni wọn tun n fẹ lọwọ ijọba ti wọn n ba ja.


Mo ri i pe bo ṣe jẹ pe inu igbo ni wọn n gbe to, wọn ni ọna to daa, wọn si n gbe ni alaafia niwọnba. Wọn ni aṣọ ologun tiwọn, wọn si ni awọn ibọn tiwọn. Wọn ni kawa naa lọọ kọ ẹkọ lọdọ wọn nigba yẹn ni, ka ba wọn sọrọ pe kin ni wọn tun n fẹ lọwọ ijọba ti wọn n ba ja. O wú mi lori, mo si wo o pe iru nnkan bayii naa ṣee ṣe lọdọ wa o, pe ka ba awọn afẹhonu han tabi ajijagbara sọrọ pe kin ni wọn n fẹ. O kan jẹ pe awọn eeyan wa ki i nifẹẹ si ifikunlukun bẹẹ ni. Iriri yẹn jọ mi loju pupọ to bẹẹ to jẹ ko si ọjọ ti mo ji ti mi o ki i ranti ẹ. ALAROYE: Ọmọ ilu wo niyin, awọn ileewo lẹ si lọ?


O wú mi lori, mo si wo o pe iru nnkan bayii naa ṣee ṣe lọdọ wa o, pe ka ba awọn afẹhonu han tabi ajijagbara sọrọ pe kin ni wọn n fẹ. O kan jẹ pe awọn eeyan wa ki i nifẹẹ si ifikunlukun bẹẹ ni. Iriri yẹn jọ mi loju pupọ to bẹẹ to jẹ ko si ọjọ ti mo ji ti mi o ki i ranti ẹ. ALAROYE: Ọmọ ilu wo niyin, awọn ileewo lẹ si lọ? Kọmandanti Abọdunrin: Ọmọ ilu Ìrẹ̀sì ni mi, nijọba ibilẹ Boluwaduro, nipinlẹ Ọṣun. Mo lọ sileewe pamari St. Judes, n’Irẹsi, ileewe Girama Baptist, mo tun lọ si Ẹdẹkun, ilu Irẹsi ni awọn ileewe yii wa, mo tun waa lọọ ṣe idanwo oniwee mẹwaa l’Oṣogbo Grammar School. Mo lọ si Yunifasiti Eko (Unilag).


Kọmandanti Abọdunrin: Ọmọ ilu Ìrẹ̀sì ni mi, nijọba ibilẹ Boluwaduro, nipinlẹ Ọṣun. Mo lọ sileewe pamari St. Judes, n’Irẹsi, ileewe Girama Baptist, mo tun lọ si Ẹdẹkun, ilu Irẹsi ni awọn ileewe yii wa, mo tun waa lọọ ṣe idanwo oniwee mẹwaa l’Oṣogbo Grammar School. Mo lọ si Yunifasiti Eko (Unilag). Mo kẹkọọ nipa irisi ilẹ ati Aato (Geography and Planning). Mo lọ si Yunifasiti Ibadan, mo kẹkọọ nipele Masitaas, mo kọ nipa itọju ọmọniyan ati awọn ogunlende (Humanitarian and Refugee Studies). Mo tun ṣe Masitaas mi-in lori ipẹtu-saawọ (Peace and Conflict Management).


Mo kẹkọọ nipa irisi ilẹ ati Aato (Geography and Planning). Mo lọ si Yunifasiti Ibadan, mo kẹkọọ nipele Masitaas, mo kọ nipa itọju ọmọniyan ati awọn ogunlende (Humanitarian and Refugee Studies). Mo tun ṣe Masitaas mi-in lori ipẹtu-saawọ (Peace and Conflict Management). Mo tun lọ si Ọlabisi Ọnabanjọ Yunifasiti, mo ṣe Diploma ninu Kọmputa. Mo tun lọ si yunifasiti kan ni Thailand, iyẹn Chulalongkorn University, nipa ipẹtu-saawọ naa ni mo kẹkọọ le lori nibẹ, mo kẹkọọ ni Kofi Annan Yunifasiti, ni Ghana naa. ALAROYE: Ki lo wu yin ninu iṣẹ Sifu Difẹnsi yii tẹ ẹ fi darapọ mọ wọn Kọmandanti Abọdunrin: Mo maa n nifẹẹ si awọn ẹgbẹ to n fi ara sìn (Voluntary Clubs).


Mo tun lọ si Ọlabisi Ọnabanjọ Yunifasiti, mo ṣe Diploma ninu Kọmputa. Mo tun lọ si yunifasiti kan ni Thailand, iyẹn Chulalongkorn University, nipa ipẹtu-saawọ naa ni mo kẹkọọ le lori nibẹ, mo kẹkọọ ni Kofi Annan Yunifasiti, ni Ghana naa. ALAROYE: Ki lo wu yin ninu iṣẹ Sifu Difẹnsi yii tẹ ẹ fi darapọ mọ wọn Kọmandanti Abọdunrin: Mo maa n nifẹẹ si awọn ẹgbẹ to n fi ara sìn (Voluntary Clubs). Nigba ti mo wa nileewe girama, mo wa ninu ẹgbe ‘Boys Scout’. Ni Yunifasiti, mo darapọ mọ ‘Man o war’, mo di alakooso ki n too kuro nileewe yẹn. Nigba ti mo ṣetan ni Unilag, mo maa n ri awọn Sifu Difẹnsi, o dẹ maa n wu mi lati darapọ mọ wọn lati sinru ilu, bi mo ṣe darapọ mọ wọn niyẹn ni 1994.


Nigba ti mo wa nileewe girama, mo wa ninu ẹgbe ‘Boys Scout’. Ni Yunifasiti, mo darapọ mọ ‘Man o war’, mo di alakooso ki n too kuro nileewe yẹn. Nigba ti mo ṣetan ni Unilag, mo maa n ri awọn Sifu Difẹnsi, o dẹ maa n wu mi lati darapọ mọ wọn lati sinru ilu, bi mo ṣe darapọ mọ wọn niyẹn ni 1994. ALAROYE: Awọn ilu wo niṣẹ ti gbe yin de kẹ ẹ too de Abẹokuta? Kọmandanti Abọdunrin: Mo ṣiṣe nipinlẹ Ọṣun, mo ṣiṣẹ nipinlẹ Kwara, mo ṣiṣẹ nipinlẹ Ọyọ, ipinlẹ Plateau naa ko gbẹyin. Lẹyin iyẹn ni mo lọ si olu ileeṣẹ wa l’Abuja, lati ibẹ ni wọn ti gbe mi wa si Abẹokuta gẹgẹ bii ọga agba.


ALAROYE: Awọn ilu wo niṣẹ ti gbe yin de kẹ ẹ too de Abẹokuta? Kọmandanti Abọdunrin: Mo ṣiṣe nipinlẹ Ọṣun, mo ṣiṣẹ nipinlẹ Kwara, mo ṣiṣẹ nipinlẹ Ọyọ, ipinlẹ Plateau naa ko gbẹyin. Lẹyin iyẹn ni mo lọ si olu ileeṣẹ wa l’Abuja, lati ibẹ ni wọn ti gbe mi wa si Abẹokuta gẹgẹ bii ọga agba. Iṣẹ yii ti gbe mi lọ si orilẹ-ede Cuba, Thailand, Philipines, mo lọ si Ghana naa, mo lọọ kọ ẹkọ mọ ẹkọ ni lawọn ilu naa. ALAROYE: Imọran yin fawọn oṣiṣẹ Sifu jakejado Kọmandanti Abọdunrin: Gbogbo iṣe ti kaluku ba n ṣe, ko lọọ nimọ nipa ẹ, ko ma jẹ pe o kan n wọṣọ lasan kiri. Ẹni to ba ti mọ iṣẹ tiẹ, ko ni i ba ẹlomi-in ja pe o n gba iṣẹ oun ṣe.


Iṣẹ yii ti gbe mi lọ si orilẹ-ede Cuba, Thailand, Philipines, mo lọ si Ghana naa, mo lọọ kọ ẹkọ mọ ẹkọ ni lawọn ilu naa. ALAROYE: Imọran yin fawọn oṣiṣẹ Sifu jakejado Kọmandanti Abọdunrin: Gbogbo iṣe ti kaluku ba n ṣe, ko lọọ nimọ nipa ẹ, ko ma jẹ pe o kan n wọṣọ lasan kiri. Ẹni to ba ti mọ iṣẹ tiẹ, ko ni i ba ẹlomi-in ja pe o n gba iṣẹ oun ṣe. Tojo ba si n pa ikan ọrẹ, gbogbo wa pata leji n pa. Bi wahala ba ṣẹlẹ, kawọn iyawo tabi ọkọ wa too de, awọn oṣiṣẹ wa la maa kọkọ ri lati daabo bo wa. Fun idi eyi, ka maa ri ara wa, ọmọọṣẹ ati ọga bii pe ọkan naa ni wa. Imọran kẹta ni pe ka ma ba ara wa jiyan, ifikunlukun lo daa.


Tojo ba si n pa ikan ọrẹ, gbogbo wa pata leji n pa. Bi wahala ba ṣẹlẹ, kawọn iyawo tabi ọkọ wa too de, awọn oṣiṣẹ wa la maa kọkọ ri lati daabo bo wa. Fun idi eyi, ka maa ri ara wa, ọmọọṣẹ ati ọga bii pe ọkan naa ni wa. Imọran kẹta ni pe ka ma ba ara wa jiyan, ifikunlukun lo daa. Iṣẹ aabo pọ ni Naijiria, a o ti i ṣe e debi kan, ko nilo ka maa ba ara wa ja, ifọwọsowọpọ lo n mu ile duro, ki kaluku sowo pọ, igba naa ni yoo daa. Ẹ ṣeun.


Iṣẹ aabo pọ ni Naijiria, a o ti i ṣe e debi kan, ko nilo ka maa ba ara wa ja, ifọwọsowọpọ lo n mu ile duro, ki kaluku sowo pọ, igba naa ni yoo daa. Ẹ ṣeun.


A maa fofin de ọlọkada ti ko ba forukọ silẹ laarin ọsẹ meji-Oyetọla

Jide Alabi Gomina ipinlẹ Ọṣun, Gboyega Oyetọla ti kilọ fun gbogbo awọn ọlọkada ipinlẹ Ọṣun pe ki wọn lọọ forukọ ọkada wọn silẹ laarin ọsẹ meji, bi bẹẹ ko, ijọba yoo fofin de wọn. Ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni gomina ṣe ikilọ naa nigba to n ṣepade pẹlu awọn aṣaaju ẹgbẹ ọlọkada ipinlẹ naa. O ni ohun ibanujẹ ati ijọloju lo jẹ foun bi awọn ọlọkada ṣe fi ara wọn silẹ fawọn eeyan lati lo lasiko rogbodiyan to waye naa. Ijọba sọ pe igbesẹ yii waye nitori ipaniyan, idaluru ati buba dukia araalu jẹ nipinlẹ naa. Bakan naa lo kede pe awọn ọlọkada ko gbọdọ kọja aago mẹjọ alẹ nita lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ wọn. O ni awọn yoo fofin de wọn bi wọn ba kọ lati tele aṣẹ ijọba.


Ijọba sọ pe igbesẹ yii waye nitori ipaniyan, idaluru ati buba dukia araalu jẹ nipinlẹ naa. Bakan naa lo kede pe awọn ọlọkada ko gbọdọ kọja aago mẹjọ alẹ nita lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ wọn. O ni awọn yoo fofin de wọn bi wọn ba kọ lati tele aṣẹ ijọba. Oyetọla ni ‘’Ohun ti a gbọ nipa eto aabo fi han pe awọn eeyan yin ni wọn lo lati da wahala silẹ, lati da ilu ru, eyi to fa wahala ati aisinmi kaakiri ipinlẹ yii. ‘‘Mo fẹẹ sọ fun yin pe awọn eeyan yin paapaa ni wọn ṣatilẹyin bi wọn ṣe kọ lu mi lasiko rogbodiyan naa. Leyii to jẹ pe nigba ti awọn mọto to tele mi tun n sa lọ, awọn eeyan yin lo tun gbe ọkada to n le wa, ti wọn si fẹẹ fi ọkada wọn di wa lọna lati kọja.


Oyetọla ni ‘’Ohun ti a gbọ nipa eto aabo fi han pe awọn eeyan yin ni wọn lo lati da wahala silẹ, lati da ilu ru, eyi to fa wahala ati aisinmi kaakiri ipinlẹ yii. ‘‘Mo fẹẹ sọ fun yin pe awọn eeyan yin paapaa ni wọn ṣatilẹyin bi wọn ṣe kọ lu mi lasiko rogbodiyan naa. Leyii to jẹ pe nigba ti awọn mọto to tele mi tun n sa lọ, awọn eeyan yin lo tun gbe ọkada to n le wa, ti wọn si fẹẹ fi ọkada wọn di wa lọna lati kọja. A tun ri i gbọ pe ọpọ awọn eeyan yin lo lọwọ si ole jija, ipaniyan ati fifini ṣowo.’’ ‘’Eyi la fi n sọ fun yin ki ẹ sọ fun awọn eeyan yin pe ki gbogbo ẹka kọọkan ẹgbẹ ọlọkada fi orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ wọn silẹ, ki wọn fi orukọ ọkada wọn silẹ, ki wọn si fun wọn ni aṣọ idanimọ ti wọn yoo kọ orukọ adugbo ti onikaluku wọn ti wa si. Eyi ko gbọdọ ju ọsẹ meji si ọjọ ti a ṣe ipade yii. Eyi yoo fun wa ni anfaani lati da ojulowo mọ yatọ si ayederu.


A tun ri i gbọ pe ọpọ awọn eeyan yin lo lọwọ si ole jija, ipaniyan ati fifini ṣowo.’’ ‘’Eyi la fi n sọ fun yin ki ẹ sọ fun awọn eeyan yin pe ki gbogbo ẹka kọọkan ẹgbẹ ọlọkada fi orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ wọn silẹ, ki wọn fi orukọ ọkada wọn silẹ, ki wọn si fun wọn ni aṣọ idanimọ ti wọn yoo kọ orukọ adugbo ti onikaluku wọn ti wa si. Eyi ko gbọdọ ju ọsẹ meji si ọjọ ti a ṣe ipade yii. Eyi yoo fun wa ni anfaani lati da ojulowo mọ yatọ si ayederu. Mo si feẹ gba ẹyin adari yin nimọran pe ke ẹ kilọ fun awọn eeyan yin ki wọn yee jẹ ki awọn eeyan lo wọn fun iwa janduku tabi ipanle.


Mo si feẹ gba ẹyin adari yin nimọran pe ke ẹ kilọ fun awọn eeyan yin ki wọn yee jẹ ki awọn eeyan lo wọn fun iwa janduku tabi ipanle.


O tan! Iwe ti wọn fi pe Tinubu lẹjọ pe o kowo jẹ ti jona ni kootu

Aderounmu Kazeem Iroyin kan to tun gba ilu kan bayii ni pe iwe ipẹjọ ti wọn fi wọ Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu lọ sile-ẹjọ lori ọrọ owo kan ti wọn l mọ bo ṣe poora ti jona o. Ẹni kan to ti jẹ olori ileeṣẹ Alpha Beta, ileeṣe awọn Tinubu to n ba ijọba Eko gba owo ori lọwọ awọn eeyan, lo fẹsun kan Tinubu pe awọn owo nla nla kan wa to ko jẹ nileeṣẹ naa, bẹẹ lo si n fi ileeṣẹ awọn yii lu ijọba ipinlẹ Eko ni jibiti, ti oun gan-an ko si san owo ori to yẹ ko san. Nitori ẹ lo ṣe lọ sile ẹjọ, paapaa nigba to ni wọn ti le oun kuro nileeṣẹ ọhun ki oun ma baa tu aṣiri ohun to n lọ. Lasiko ti rogbodiyan ṣẹlẹ lọsẹ to kọja ni ALAROYE gbọ pe wọn sọ ina si kootu, ile-ẹjo giga, ni Igboṣere nibi ti wọn ti fẹẹ gbọ ẹjọ ẹsun ikowojẹ ti wọn fi kan okunrin Jagaban. Gbogbo kootu ọhun lo jona pata, iwe ipẹjọ ẹsun ikowojẹ ti wọn fi kan Aṣiwaju Bọla Tinubu si wa lara ohun to ṣofo nibẹ, ṣugbon awọn to pẹjọ ọhun ti sọ pe awọn ko ti i dẹyin lẹyin ẹ. Wọn lo di dandan ki awọn ba a fa nile-ẹjọ mi-in laipẹ yii. Kootu Igboṣere gan an ni wọn gbe ẹjọ ọhun lọ, iroyin to si gbalu ni pe, awọn janduku kan ti sọna si i nigba ti rogbodiyan gbalu kan lọse to kọja. Ọgbẹni Tade Ipadeọla, ẹni ti i ṣe agbẹjọro fun Ọgbẹni Dapọ Apara, ọga agba nileeṣẹ Alpha Beta nigba kan lo sọrọ ọhun.


Gbogbo kootu ọhun lo jona pata, iwe ipẹjọ ẹsun ikowojẹ ti wọn fi kan Aṣiwaju Bọla Tinubu si wa lara ohun to ṣofo nibẹ, ṣugbon awọn to pẹjọ ọhun ti sọ pe awọn ko ti i dẹyin lẹyin ẹ. Wọn lo di dandan ki awọn ba a fa nile-ẹjọ mi-in laipẹ yii. Kootu Igboṣere gan an ni wọn gbe ẹjọ ọhun lọ, iroyin to si gbalu ni pe, awọn janduku kan ti sọna si i nigba ti rogbodiyan gbalu kan lọse to kọja. Ọgbẹni Tade Ipadeọla, ẹni ti i ṣe agbẹjọro fun Ọgbẹni Dapọ Apara, ọga agba nileeṣẹ Alpha Beta nigba kan lo sọrọ ọhun. Ohun to si sọ ni pe, o ti dandan ki Tinubu foju wina ofin nitori loootọ lo ko owo nla jẹ nileeṣẹ ọhun, awọn yoo si ba a fa a daadaa. Lara ẹsun ti Apara fi kan Bọla Tinubu ni pe lati ọdun 2002 ni ọkunrin oloṣelu yii ti n ko owo rẹpẹtẹ kuro lapo ijọba Eko, to si n da a sapo ara ẹ. O ni ile-ẹjọ la n duro de bayii, ti wọn ba ti ke si wa, o ti di dandan lati gbe ẹjọ ọhun dide pada ni kootu giga kan n’Ikẹja, nibi ti ọkunrin oloṣelu naa yoo ti ṣalaye gbogbo ohun to ba mọ nipa gbogbo ẹsun ta a fi kan an.


Ohun to si sọ ni pe, o ti dandan ki Tinubu foju wina ofin nitori loootọ lo ko owo nla jẹ nileeṣẹ ọhun, awọn yoo si ba a fa a daadaa. Lara ẹsun ti Apara fi kan Bọla Tinubu ni pe lati ọdun 2002 ni ọkunrin oloṣelu yii ti n ko owo rẹpẹtẹ kuro lapo ijọba Eko, to si n da a sapo ara ẹ. O ni ile-ẹjọ la n duro de bayii, ti wọn ba ti ke si wa, o ti di dandan lati gbe ẹjọ ọhun dide pada ni kootu giga kan n’Ikẹja, nibi ti ọkunrin oloṣelu naa yoo ti ṣalaye gbogbo ohun to ba mọ nipa gbogbo ẹsun ta a fi kan an.


Haa, odo gbe tiṣa lọ l’Ọmi-Adio, wọn ni biriji lo wo lojiji

Aderounmu Kazeem Ibanujẹ nla lo ṣẹlẹ niluu Ọmi-Adio nijọba ibilẹ Ido niluu Ibadan nipinlẹ Ọyọ nigba ti odo gbe tiṣa kan to ti fẹyinti lẹnu iṣẹ lọ. Ọjọ Aje, Mọnde, yii ni wọn sọ pe iṣẹlẹ ọhun waye nigba ti biriiji to wa niluu Igisogba ja lulẹ lasiko ti ojo nla kan rọ. Nureni Adejumọ ni wọn pe orukọ olukọ to ti fẹyinti ọhun. Oko ni wọn sọ pe o ti n bọ lọjọ naa. Ile ana ẹ gan-an lo fẹẹ ya to fi gbe ọkada ẹ sẹgbẹẹ kan, to si gun biriji onipako to fẹẹ fi sọda sibi to n lọ. Aarin biriji ọhun ni wọn lo rin de, ti biriji onipako yii fi ja mọ ọn lẹsẹ, bi Adejumọ ṣe re sinu odo niyẹn, ti omi si gbe e lọ Wọn ni gbogbo igbiyanju awọn omuwẹ lati yọ ọ ni ko so eso rere, ti wọn ko si ti i ri titi di asiko yii.


Oko ni wọn sọ pe o ti n bọ lọjọ naa. Ile ana ẹ gan-an lo fẹẹ ya to fi gbe ọkada ẹ sẹgbẹẹ kan, to si gun biriji onipako to fẹẹ fi sọda sibi to n lọ. Aarin biriji ọhun ni wọn lo rin de, ti biriji onipako yii fi ja mọ ọn lẹsẹ, bi Adejumọ ṣe re sinu odo niyẹn, ti omi si gbe e lọ Wọn ni gbogbo igbiyanju awọn omuwẹ lati yọ ọ ni ko so eso rere, ti wọn ko si ti i ri titi di asiko yii. Alaga awọn ọmọ ẹgbẹ OPC agbegbe naa, Muri Adekọla, sọ pe loootọ niṣẹlẹ ọhun waye ni deede aago mẹjọ aṣalẹ ọjọ Aje, bẹẹ lo rọ ijọba ko ṣeto bi biriiji gidi yoo ṣe wa lagbegbe naa, ki irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ le ma waye mọ.


Alaga awọn ọmọ ẹgbẹ OPC agbegbe naa, Muri Adekọla, sọ pe loootọ niṣẹlẹ ọhun waye ni deede aago mẹjọ aṣalẹ ọjọ Aje, bẹẹ lo rọ ijọba ko ṣeto bi biriiji gidi yoo ṣe wa lagbegbe naa, ki irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ le ma waye mọ.


Gomina Ọṣun loun yoo ba ẹni ti ko ba da ẹru to ji ko fa wahala rẹpẹtẹ

Aderounmu Kazeem Bo tilẹ jẹ pe niṣẹ lawọn eeyan ipinlẹ Ọṣun ti wọn ko ẹru ijọba ati tawọn araalu kan nigba ti rogbodiyan bẹ silẹ lọsẹ to kọja ti n sare ko tọwọ wọn da silẹ, sibẹ, gomina wọn ti sọ pe ẹni ti ko ba da tiẹ pada loni-in, ijiya buruku ni wọn fi n ṣere. Gomina Oyetọla ni oun ko ni i fi kun ọjọ ti wọn gbọdọ da awọn dukia ijọba ati ti araalu ti wọn ji ko pada, eyi to maa dopin loni-in, Wẹsidee, Ọjọru, yii. O ti sọ pe oni yii naa loun fun wọn mọ, ati pe ti ilẹ ọla ba fi mọ, niṣe lawọn agbofinro yoo maa ya ojule kiri, ẹnikẹni ti wọn ba si ba ẹru nile ẹ, ofin ko ni i fojuure wo o, bẹẹ ni ijiya ti yoo tẹle e yoo kọja ohun afẹnu-royin. Niluu Oṣogbo ni gomina ti sọrọ yii nigba to n ṣabẹwo sawọn dukia tawọn eeyan kan ti sare da pada, bẹẹ lo dupẹ lọwọ wọn, to si fi awọn eeyan ti wọn ja ṣọọbu wọn lọkan balẹ wi pe wọn yoo lanfaani lati ri awọn nnkan wọn gba pada.


Awọn Ṣọja ti da sija awọn Hausa ati Yoruba ni Fagba

Aderouonmu Kazeem Ki alaafia le jọba nijọba ibilẹ Ifakọ-Ijaye ati Ojokoro, awọn ẹya Yoruba, ati Hausa, to n gbe nibẹ ti ṣeleri ibagbepọ alaafia. Nibi ipade kan ti ileeṣẹ Oloogun (ṣoja) pe awọn aṣoju ẹya mejeeji yii sí ni wọn ti seleri ọhun lati gbagbe rogbodiyan to bẹ silẹ lọsẹ to kọja laarin awọn Hausa ati Yoruba ti wọn n gbe ladugbo kan to n jẹ Fagba, ni ilu Eko. Ọgagun Mohammed Estu-Ndagi to ṣeto ipade ọhun, ninu eyi ti Kọnẹẹli Ibrahim Umar ti ṣoju fun un, sọ pe ipade alaafia naa ṣe pàtàkì, ati pe lara ojúṣe ijọba ni lati ṣeto alaafia saarin araalu tirufẹ wahala tawọn eeyan ọhun ba ara wọn fa ba waye. Awọn Ṣoja to da sọrọ ọhun ti waa rọ awọn araalu ki wọn fi ifẹ ati irẹpọ gidi ba ara wọn gbe, ati pe ẹnikẹni to ba da wahala silẹ, ijọba ko ni i foju rere wo iru ẹni bẹẹ, bẹẹ ni yoo da ara ẹ lẹbi paapaa. Ohun tawọn agbaagba kan lagbegbe naa sọ ni pe wahala to bẹ silẹ ọhun ko ṣai ni i ṣe pẹlu rogbodiyan to sẹlẹ lasiko iwọde tako awọn ọlọpaa SARS, ati pe aini-sùúrù awọn ọdọ agbegbe naa pẹlu ohun to da ìjà ìgboro náà silẹ. Ibrahim Umar ti waa rọ awọn eeyan lati gba alaafia laaye, bẹẹ lọ ba awọn eeyan ti wọn padanu awọn eeyan ati dukia wọn kẹdun gidigidi.


Awọn ara Eko n binu si Sanwo-Olu, wọn lo purọ nla fawọn nipa ọrọ Lẹki

Ọpọ awọn ara Eko ni wọn n fibinu han bayii lori ẹrọ ayelujara, ati ninu ọrọ ẹnu, ẹni ti won si n binu si naa ni Babajide Sanwo-Olu ti i ṣe Gomina wọn. Idi ibinu won ni pe wọn ni Sanwoolu purọ banta-banta fawọn nipa ọrọ awọn ti wọn yinbọn lu awọn ọdọ ni Lẹki lọjọ iṣẹgun to kọja, Ogunjọ oṣu kẹwaa taa wa yii. Ohun to ṣẹlẹ ni pe nigba ti ọro yii ṣẹlẹ, ti ariwo gba gbogbo ilu lẹyin ti awọn ṣọja kan ti kọlu awọn ti won n ṣewọde ni Lẹki, gbogbo eeyan agbaye fẹẹ mọ awọn ti wọn ṣiṣẹ naa gan-an. Ṣugbọn kia ni Sanwoolu jade, to ni awọn ti wọn lagbara ju oun lọ ni wọn wa nidii ọrọ naa, awọn ni wọn ran awọn ṣọja jade, oun ko mọ kinni kan nipa rẹ. Fun ọpọlopọ ọjọ lawọn eeyan fi n beere, ti wọn n wadii pe awọn wo ni wọn lo si Lẹki yii, koda awọn ṣọja funra wọn ni ki i ṣe awọn. Ṣugbọn o jọ pe nitori ariwo ti awọn eeyan agbaye n pa, ọrọ ti awọn orilẹ-ede aye gbogbo n sọ, lo ba ijọba yii lẹru, ti wọn fi jade lati sọ ododo.


Ṣugbọn kia ni Sanwoolu jade, to ni awọn ti wọn lagbara ju oun lọ ni wọn wa nidii ọrọ naa, awọn ni wọn ran awọn ṣọja jade, oun ko mọ kinni kan nipa rẹ. Fun ọpọlopọ ọjọ lawọn eeyan fi n beere, ti wọn n wadii pe awọn wo ni wọn lo si Lẹki yii, koda awọn ṣọja funra wọn ni ki i ṣe awọn. Ṣugbọn o jọ pe nitori ariwo ti awọn eeyan agbaye n pa, ọrọ ti awọn orilẹ-ede aye gbogbo n sọ, lo ba ijọba yii lẹru, ti wọn fi jade lati sọ ododo. Awọn ṣọja ọwọ kọkanlelọgọrin (81 Division) jade lanaa, wọn ni loootọ ni, awọn lawọn wa si Leki, awọn lawọn si kọ lu awọn ti wọn n ṣewọde, nitori ki won ma dalu ru lawọn ṣe ṣe bẹẹ. Ṣugbọn wọn ni awọn ko deede wa o, lẹyin ti Sanwoolu ṣe ofin konilegbele lo ranṣe sawọn, iṣe ẹ lawọn si gbọ ti awọn fi wa si Lẹki. Alaye ti Gomina Sanwoolu yoo ṣe bayii lo ku ti gbogbo aye n reti, oun nikan lo le sọ, boya ootọ lawọn ṣọja yii n sọ ni o, tabi boya irọ ni wọn n pa.


Awọn ṣọja ọwọ kọkanlelọgọrin (81 Division) jade lanaa, wọn ni loootọ ni, awọn lawọn wa si Leki, awọn lawọn si kọ lu awọn ti wọn n ṣewọde, nitori ki won ma dalu ru lawọn ṣe ṣe bẹẹ. Ṣugbọn wọn ni awọn ko deede wa o, lẹyin ti Sanwoolu ṣe ofin konilegbele lo ranṣe sawọn, iṣe ẹ lawọn si gbọ ti awọn fi wa si Lẹki. Alaye ti Gomina Sanwoolu yoo ṣe bayii lo ku ti gbogbo aye n reti, oun nikan lo le sọ, boya ootọ lawọn ṣọja yii n sọ ni o, tabi boya irọ ni wọn n pa.


Awọn ṣọja ti jẹwọ o, wọn lawọn ni awọn kọlu wọn ni Lẹki

Faith Adebọla, Eko Njẹ ọrọ ta a pe lowe ko ti n ni aro ninu bayii pẹlu ileeṣẹ ologun ilẹ wa ṣe ṣiṣọ loju eegun awuyewuye to n lọ lori bi wọn ṣe fẹsun kan wọn pe awọn ṣọja lo yinbọn pa awọn ọdọ to n ṣe iwọde tako SARS, wọn lawọn kọ lawọn yinbọn o, bo tilẹ jẹ pe ijọba ipinlẹ Eko lo pe awọn jade. Ninu atẹjade kan to tẹ ALAROYE lọwọ, eyi ti ileeṣẹ ologun ilẹ wa, ẹka kọkanlelọgọrin kọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, adele fun Alukoro ileeṣẹ ologun ilẹ wa, Mejọ Ọlaniji Ọṣọba, sọ pe ko si ootọ ninu ahesọ ọrọ ati fọnran fidio to n ja ranyin pe awọn lawọn ṣina bolẹ fawọn ọdọ to n ṣe iwọde ni too-geeti Lẹkki lalẹ ọjọ Tusidee, ogunjọ oṣu kẹwaa yii. O ni gbogbo eeyan gbọdọ ranti pe latigba tawọn ọdọ naa ti n ṣe iwọde, ileeṣẹ ologun ilẹ wa ko da si i, awọn ko si tako wọn tabi faramọ ohun ti wọn n ṣe. O ni bi Gomina Sanwo-Olu kede ofin konilegbele oni-wakati mẹrinlelogun tan lọsan-an ọjọ naa lo ke si awọn ṣọja pe ki wọn ran oun lọwọ lati mu kawọn ọdọ naa so ewe agbejẹẹ mọwọ, ki wọn kuro loju titi. O ni bawọn janduku kan ṣe ti n dana sun teṣan ọlọpaa, ti wọn ṣekupa awọn ọlọpaa kan, to si dabii pe apa ijọba ko fẹẹ ka kinni ọhun mọ, lo mu ki wọn kesi ileeṣẹ ologun lati fi ṣọja ranṣẹ, ki eto aabo ma baa wo lulẹ. Mejọ Ọṣọba ni awọn ṣọja tawọn da sita tẹle ilana ati alakalẹ ti wọn gbọdọ pa mọ fun eto aabo abẹle, paapaa nigba ti ọrọ ba kan awọn araalu, yatọ si tawọn ọta, tori ni ko ṣe si ṣọja kan to yinbọn lu araalu kankan, ẹri to daju si wa lati fi gbe ọrọ yii lẹsẹ.


O ni bi Gomina Sanwo-Olu kede ofin konilegbele oni-wakati mẹrinlelogun tan lọsan-an ọjọ naa lo ke si awọn ṣọja pe ki wọn ran oun lọwọ lati mu kawọn ọdọ naa so ewe agbejẹẹ mọwọ, ki wọn kuro loju titi. O ni bawọn janduku kan ṣe ti n dana sun teṣan ọlọpaa, ti wọn ṣekupa awọn ọlọpaa kan, to si dabii pe apa ijọba ko fẹẹ ka kinni ọhun mọ, lo mu ki wọn kesi ileeṣẹ ologun lati fi ṣọja ranṣẹ, ki eto aabo ma baa wo lulẹ. Mejọ Ọṣọba ni awọn ṣọja tawọn da sita tẹle ilana ati alakalẹ ti wọn gbọdọ pa mọ fun eto aabo abẹle, paapaa nigba ti ọrọ ba kan awọn araalu, yatọ si tawọn ọta, tori ni ko ṣe si ṣọja kan to yinbọn lu araalu kankan, ẹri to daju si wa lati fi gbe ọrọ yii lẹsẹ. O lawọn to fẹẹ ba orukọ ileeṣẹ ologun ilẹ wa lo wa nidii ahesọ pe awọn ṣọja lo pa awọn ti wọn lo ku tabi fara pa lara awọn ọdọ naa, iru ẹsun bẹẹ, agbọgbọntinu ni kawọn eeyan gbọ ọ, tori ko si ootọ kọbọ ninu ẹ. Ibeere tawọn eeyan n beere latigba ti atẹjade naa ti jade ni pe ta ni kawọn gbagbọ ninu gomina to sọ pe oun ko mọ nipa bawọn ṣọja ṣe jade lọọ doju ibọn kọ awọn to n ṣewọde, ati ileeṣẹ ologun to waa sọrọ fun igba akọkọ bayii pe ijọba ipinlẹ Eko lo ni kawọn jade, awọn ko si yinbọn fẹnikẹni. Tẹ o ba gbagbe, abajade iṣẹlẹ naa lo fa idarudapọ to waye lọjọ Wẹsidee to tẹle e nigba tawọn ọdọ atawọn janduku to dara pọ mọ wọn bẹrẹ si i dana sun awọn dukia ijọba ati ti aladaani ti wọn si ṣakọlu rẹpẹtẹ sawọn teṣan ọlọpaa bii mẹtadinlọgbọn nipinlẹ Eko. Ibeere tọpọ eeyan n beere latigba naa ni pe ta lo paṣẹ fawọn ṣọja ti wọn fi lọọ ṣe ohun ti wọn ni wọn ṣe ọhun.


O lawọn to fẹẹ ba orukọ ileeṣẹ ologun ilẹ wa lo wa nidii ahesọ pe awọn ṣọja lo pa awọn ti wọn lo ku tabi fara pa lara awọn ọdọ naa, iru ẹsun bẹẹ, agbọgbọntinu ni kawọn eeyan gbọ ọ, tori ko si ootọ kọbọ ninu ẹ. Ibeere tawọn eeyan n beere latigba ti atẹjade naa ti jade ni pe ta ni kawọn gbagbọ ninu gomina to sọ pe oun ko mọ nipa bawọn ṣọja ṣe jade lọọ doju ibọn kọ awọn to n ṣewọde, ati ileeṣẹ ologun to waa sọrọ fun igba akọkọ bayii pe ijọba ipinlẹ Eko lo ni kawọn jade, awọn ko si yinbọn fẹnikẹni. Tẹ o ba gbagbe, abajade iṣẹlẹ naa lo fa idarudapọ to waye lọjọ Wẹsidee to tẹle e nigba tawọn ọdọ atawọn janduku to dara pọ mọ wọn bẹrẹ si i dana sun awọn dukia ijọba ati ti aladaani ti wọn si ṣakọlu rẹpẹtẹ sawọn teṣan ọlọpaa bii mẹtadinlọgbọn nipinlẹ Eko. Ibeere tọpọ eeyan n beere latigba naa ni pe ta lo paṣẹ fawọn ṣọja ti wọn fi lọọ ṣe ohun ti wọn ni wọn ṣe ọhun.


Ayẹyẹ ọjọọbi Anọbi: Ijọba kede Ọjọbọ, Tọsidee, gẹgẹ bii isinmi lẹnu iṣẹ

Ijọba apapọ ti ya Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, sọtọ gẹgẹ bii ọjọ isinmi lẹnu iṣẹ lati ṣami ọjọọbi Anọbi Muhammed (SAW) Rauf Arẹgbẹṣọla to jẹ minisita fun ileeṣẹ to n ri si eto abẹle, iyẹn Ministry of Interior, lo sọ eyi di mimọ. O waa ki gbogbo Musulumi jake-jado orileede yii atawọn ti wọn wa loke okun ku oriire pe ajọdun Mọludi Nabiyu ti ọdun yii tun ṣoju ẹmi wọn. Beẹ lo rọ wọn lati ṣe amulo ẹmi ifẹ, suuru ati ipamọra to jẹ abuda Anọbi Muhammed (SWA). O ni nipa ṣiṣe beẹ ni yoo mu alaafia ati aabo wa ni ilẹ wa.


Buhari tun yan alaga ajọ eleto idibo, Mahmood, fun ọdun marun-un mi-in

Aarẹ Muhammadu Buhari ti tun yan alaga ajọ eleto idibo ilẹ wa, Mahmood Yakubu, pada si ipo alaga ajọ naa. Pẹlu anfaani tuntun yii, ọkunrin naa ni yoo tun ṣeto idibo ọdun 2023.


Wọn ko ja ile ounjẹ korona nipinlẹ Ogun – Gomina Abiọdun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Pẹlu bawọn eeyan ṣe bẹrẹ si i ko ounjẹ kẹtikẹti ni Ṣagamu, Ijẹbu-Ode ati Ifọ, nipinlẹ Ogun lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ti wọn si ni ounjẹ to yẹ kijọba pin faraalu lasiko Korona ti wọn ko pin ni, Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, ti sọ pe ki i ṣe ile itọju ounjẹ ijọba ipinlẹ Ogun lawọn eeyan naa fọ, nitori ijọba oun ko tọju ounjẹ to yẹ ko pin faraalu. Ọjọ Aje tawọn eeyan n gbe apo irẹsi atawọn ounjẹ onipaali lati inu awọn ile ẹru si kan ni Gomina Dapọ Abiọdun sọ eyi di mimọ. O ni awọn kan ni wọn wa nidii ibajẹ, ti wọn mọ-ọn-mọ fẹẹ ba orukọ awọn gomina jẹ, ti wọn n sọ kiri pe ile ounjẹ Korona lawọn eeyan n fọ, ati pe ijọba tọju ounjẹ to yẹ ki wọn pin fun araalu ni. Gomina ṣalaye pe ajọ kan torukọ wọn n jẹ Coalition Against Covid-19(CACOVID), ko ounjẹ fawọn ipinlẹ kaakiri loootọ. O ni ninu oṣu kẹsan-an yii ni ipinlẹ Ogun ṣẹṣẹ gba tiẹ. O fi kun un pe ajọ naa fi ilana tawọn yoo fi pin ounjẹ ọhun lelẹ, ilana naa lawọn si tẹle.


Gomina ṣalaye pe ajọ kan torukọ wọn n jẹ Coalition Against Covid-19(CACOVID), ko ounjẹ fawọn ipinlẹ kaakiri loootọ. O ni ninu oṣu kẹsan-an yii ni ipinlẹ Ogun ṣẹṣẹ gba tiẹ. O fi kun un pe ajọ naa fi ilana tawọn yoo fi pin ounjẹ ọhun lelẹ, ilana naa lawọn si tẹle. Pẹlu ilana ti CACOVID la kalẹ naa, gomina sọ pe ijọba ipinlẹ mejidinlogun(18) nijọba oun ti pin awọn ounjẹ naa fun ninu ogun ijọba ibilẹ to wa nipinlẹ Ogun. Ọmọọba Abiọdun ṣalaye pe bi ko ba si ti iwọde SARS to tun fa idaduro ni, wọn ko ba ti pin awọn ounjẹ naa ju bẹẹ lọ. ‘‘Pe ẹnikan tọju ounjẹ iranwọ Korona pamọ yẹn ki i ṣe ootọ, ko sohun ti ko ba dun mọ awa gomina ju ka pin in lasiko to yẹ lọ.