Awọn Yoruba lo maa pa a lowe pe, bi ko ba nidi, obinrin kii jẹ Kumolu. Emir ilu Birnin Gwari nipinlẹ Kaduna, Mallam Zubairu Jibrin Maigwari II ti wa woye pe, iwa iṣekuṣe akọ sakọ ati abo sabo to gbilẹ kan, lo ṣokunfa eto aabo to mẹhẹ lapa ariwa orilẹede Naijiria. ''Lonii lapa ariwa Naijiria, aimọye ọkunrin lo n fẹ ọkunrin ẹgbẹ rẹ, tawọn obinrin si obinrin naa ṣi n bara wọn ṣe ṣina ni gbangba lai fibo rara,'' Emir Birnin Gwari lo sọ bẹẹ. Mallam Maigwari II ni awọn iwa idọti yii gan an ti to, ki Ọlọrun binu si apa Ariwa orilẹede Naijiria. Emir naa sọ pe, ohun kan to le mu ki Ọlọrun yọnu si apa Ariwa Naijiria ni pe, ki wọn wolẹ adura, ki wọn si tọrọ idarijin ẹsẹ lọwọ Eleduwa. Emir ilu Birnin Gwari ni ''a nilo igbala ọkan, Ọlọrun nikan lo le ra wa pada pẹlu awọn iwa buruku ta n hu yii.


Cholera in Oyo: Èèyàn Mọ́kànlá dèrò ọ̀run n‘Ibadan torí àrùn àìmọ̀dí

Mallam Maigwari II ni awọn iwa idọti yii gan an ti to, ki Ọlọrun binu si apa Ariwa orilẹede Naijiria. Emir naa sọ pe, ohun kan to le mu ki Ọlọrun yọnu si apa Ariwa Naijiria ni pe, ki wọn wolẹ adura, ki wọn si tọrọ idarijin ẹsẹ lọwọ Eleduwa. Emir ilu Birnin Gwari ni ''a nilo igbala ọkan, Ọlọrun nikan lo le ra wa pada pẹlu awọn iwa buruku ta n hu yii. Ko sẹni to le ṣe e.'' O ni aṣa ki akọ maa fẹ akọ ati abo si abo ti di meji tọrọ bayii, eyi ti ọpọ fi n yangan lawujọ. Mallam Maigwari II sọ pe, ko si ibẹru Ọlọrun mọ, o ni ohun to ba wu ibinu Ọlọrun ko ṣe, ni iwa bawọn eeyan se kọ lati bẹru rẹ. Emir Birnin Gwari ni idi gan naa niyii ti arelu ati ajaalu fi n ṣẹlẹ lagbegbe Ariwa orilẹede Naijiria.


Ko sẹni to le ṣe e.'' O ni aṣa ki akọ maa fẹ akọ ati abo si abo ti di meji tọrọ bayii, eyi ti ọpọ fi n yangan lawujọ. Mallam Maigwari II sọ pe, ko si ibẹru Ọlọrun mọ, o ni ohun to ba wu ibinu Ọlọrun ko ṣe, ni iwa bawọn eeyan se kọ lati bẹru rẹ. Emir Birnin Gwari ni idi gan naa niyii ti arelu ati ajaalu fi n ṣẹlẹ lagbegbe Ariwa orilẹede Naijiria.


Muhammadu Buhari: PDP ṣàlàyé àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ààrẹ bó ṣe ń ṣàjọyọ̀ ọ̀jọ́ ìbí

Ẹgbẹ oselu PDP ti fi ọrọ iyanju ransẹ si aarẹ Muhammadu Buhari ni ayajọ ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin to ko l'Ọjọbọ. Atẹjade kan ti ẹgbẹ oselu PDP fisita lọjọ ayajọ aarẹ naa wa kesi Buhari lati tete wa aforijin lọwọ awọn ọmọ orilẹede yii dipo ko maa se ajọyọ ọjọ ibi. PDP ni aarẹ sẹ awọn eeyan ẹkun iwọ oorun Naijiria pupọ, boya Ọlọrun si da si lati se ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin ni, ko ba le ni anfaani lati ronu nipa awọn asise rẹ, ko si ronu piwada. Atẹjade ẹgbẹ oselu PDP naa, ti akọwe ipolongo ẹgbẹ fun ẹkun iwọ oorun guusu, Lere Olayinka fọwọsi, wa mu wa siranti nipa ohun ti Buhari se awọn eeyan ẹkun iwọ oorun Naijiria. "Aarẹ Buhari, nigba to jẹ olori Naijiria labẹ ijọba ologun, da ọkan awọn eeyan ẹkun naa laamu, to si tun kẹyin si ẹkun yii lasiko to jẹ alaga igbimọ apo asunwọn ẹdawo epo rọbi, PTF lasiko ijọba Sani Abacha." O fikun pe ẹsẹ ti Buhari sẹ awọn eeyan ẹkun iwọ guusu Naijiria julọ ni bo se wọgile oju ọna ọkọ ayarabiasa ti wọn pe ni Metroline, tijọba Lateef Jakande gbe kalẹ.


Atẹjade ẹgbẹ oselu PDP naa, ti akọwe ipolongo ẹgbẹ fun ẹkun iwọ oorun guusu, Lere Olayinka fọwọsi, wa mu wa siranti nipa ohun ti Buhari se awọn eeyan ẹkun iwọ oorun Naijiria. "Aarẹ Buhari, nigba to jẹ olori Naijiria labẹ ijọba ologun, da ọkan awọn eeyan ẹkun naa laamu, to si tun kẹyin si ẹkun yii lasiko to jẹ alaga igbimọ apo asunwọn ẹdawo epo rọbi, PTF lasiko ijọba Sani Abacha." O fikun pe ẹsẹ ti Buhari sẹ awọn eeyan ẹkun iwọ guusu Naijiria julọ ni bo se wọgile oju ọna ọkọ ayarabiasa ti wọn pe ni Metroline, tijọba Lateef Jakande gbe kalẹ. "Isẹ lila oju ọna Metroline ti Buhari wọgile naa lo jẹ adanu fawọn eeyan ipinlẹ Eko, eyi towo rẹ to miliọnu lọna mejidinlọgọrin Dọla. To ba jẹ pe Buhari ko wọgile akanse isẹ oju ọna naa ni, sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ to n lu igboro ilu Eko pa bayii ko ba ti waye, ti irọrun ko ba si bawọn olugbe Eko nidi igbokegbodo ọkọ." Ẹgbẹ oselu PDP wa ki aarẹ Buhari ku oriire ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin to ko, ti wsn si dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o mu aarẹ se ọjọ ibi ọdun yii.


"Isẹ lila oju ọna Metroline ti Buhari wọgile naa lo jẹ adanu fawọn eeyan ipinlẹ Eko, eyi towo rẹ to miliọnu lọna mejidinlọgọrin Dọla. To ba jẹ pe Buhari ko wọgile akanse isẹ oju ọna naa ni, sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ to n lu igboro ilu Eko pa bayii ko ba ti waye, ti irọrun ko ba si bawọn olugbe Eko nidi igbokegbodo ọkọ." Ẹgbẹ oselu PDP wa ki aarẹ Buhari ku oriire ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin to ko, ti wsn si dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o mu aarẹ se ọjọ ibi ọdun yii. Ọwọ awọn agbofinro EFCC ti tẹ alfa kan torukọ rẹ n jẹ Jamiu Isiaka, to sọ ara rẹ di ọga ti n gba aṣọ alaṣọ bora nipa pipe ara rẹ ni alukoro fun aarẹ Buhari, Fẹmi Adeṣina. Lati ipasẹ fifi ara ẹni pe ẹlomiran yii, lo ti lu oyinbo Koraa kan ni jibiti owo to to Ọgbọn miliọnu naira niye. Bakan naa ni Alfa Jamiu tun dibọn pe oun ni oludari agba tẹlẹ fun ileeṣẹ ipọnpo rọbi orilẹede Naijiria, NNPC, lati ṣe gbajuẹ fun oyinbo Koraa naa.


Ọwọ awọn agbofinro EFCC ti tẹ alfa kan torukọ rẹ n jẹ Jamiu Isiaka, to sọ ara rẹ di ọga ti n gba aṣọ alaṣọ bora nipa pipe ara rẹ ni alukoro fun aarẹ Buhari, Fẹmi Adeṣina. Lati ipasẹ fifi ara ẹni pe ẹlomiran yii, lo ti lu oyinbo Koraa kan ni jibiti owo to to Ọgbọn miliọnu naira niye. Bakan naa ni Alfa Jamiu tun dibọn pe oun ni oludari agba tẹlẹ fun ileeṣẹ ipọnpo rọbi orilẹede Naijiria, NNPC, lati ṣe gbajuẹ fun oyinbo Koraa naa. Nigba ti wọn n foju rẹ han faye ri,  EFCC ni oniruuru ọgbọn arumọjẹ ni Jamiu ti fi gba oyinbo Koraa naa, ti orukọ rẹ n jẹ, Keun Sig Kim lati orilẹede South Korea. Jamiu ni oun fẹ ba eebo Kọraa naa gba aṣẹ lọwọ ajọ elepo rọbi NNPC, lati maa ra epo rọbi ni Naijiria. Nigba ti wọn bii, Afaa Jamiu ni gbogbo owo ti oun gba lọwọ arakunrin naa, ẹbọ ati etutu ni oun fi ṣe fun un.


Nigba ti wọn n foju rẹ han faye ri,  EFCC ni oniruuru ọgbọn arumọjẹ ni Jamiu ti fi gba oyinbo Koraa naa, ti orukọ rẹ n jẹ, Keun Sig Kim lati orilẹede South Korea. Jamiu ni oun fẹ ba eebo Kọraa naa gba aṣẹ lọwọ ajọ elepo rọbi NNPC, lati maa ra epo rọbi ni Naijiria. Nigba ti wọn bii, Afaa Jamiu ni gbogbo owo ti oun gba lọwọ arakunrin naa, ẹbọ ati etutu ni oun fi ṣe fun un. O ni ẹyẹ igun, awọ erin, ifun erin, ori ẹkun ati ẹdọ inaki loun fi owo gbajuẹ ọhun ra. Amọṣa EFCC ni iwadii awọn fihan pe, ile nla ni Afaa Jamiu kọ silu Ilọrin lara owo to gba lọwọ oyinbo Koraa, Keun Sig Kim. Ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹfa ọdun 2019, ni ajọ EFCC kọkọ fi oju Afaa Jamiu ba ile ẹjọ lori ẹsun mẹrin ọtọọtọ to nii se pẹlu iwa gbajuẹ ati jibiti lilu.


O ni ẹyẹ igun, awọ erin, ifun erin, ori ẹkun ati ẹdọ inaki loun fi owo gbajuẹ ọhun ra. Amọṣa EFCC ni iwadii awọn fihan pe, ile nla ni Afaa Jamiu kọ silu Ilọrin lara owo to gba lọwọ oyinbo Koraa, Keun Sig Kim. Ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹfa ọdun 2019, ni ajọ EFCC kọkọ fi oju Afaa Jamiu ba ile ẹjọ lori ẹsun mẹrin ọtọọtọ to nii se pẹlu iwa gbajuẹ ati jibiti lilu.


Nazir Sarkin Waka: 'Mo ṣetán láti lo gbogbo ayé mi tókù lẹ́wọ̀n'

'Mo ṣetán láti lo gbogbo ayé mi tókù lẹ́wọ̀n' Arakunrin olorin ọmọ Naijiria kan, Nazir Sarkin ti ni oun ṣetan lati lo gbogbo igbesi aye oun lẹwọn nitori ohun to gbagbọ. O jẹ ohun ti ọpọ awọn ololufẹ rẹ ko ni fẹ gbọ seti ṣugbọn gbajugbaja olorin ọmọ iha Ariwa Naijiria naa, Nazir Ahmed ti ọpọlọpọ mọ si Sarkin Waka ti lo wakati mẹrinlelogun bayii ni ọgba ẹwọn Kurmawa ni ipinlẹ Kano. Ni ọjọbọ ni ile ẹjọ kan ni Kano dajọ pe ki wọn gbe olorin naa lọ si ẹwọn titi yoo fi le ṣe ohun ti wọn bere fun gẹgẹ bii beeli rẹ. Iṣoro ti Sarki Waka ni jẹ pẹlu ajọ to n bojuto aṣẹ gbigba lorii awọn orin ati ere sinma to n jade latari awo orin meji to gbe jade lai gba lansẹẹsi lọwọ wọn iyẹn "Gidan Saratu ati "Sai Hakuri". Ṣugbọn awọn eeyan ni toriipe o bu ẹnu atẹ lu iṣesi gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi  Ganduje ninu ọkan ninu awọn orin naa ti awọn olorin mii naa si bẹrẹ si ni ṣe ohun to ṣe. Bi wọn ṣe n gbe e lọ sẹwọn lo sọ ọrọ sorii Whatsapp to si ka ohun ara rẹ silẹ pe oun ṣetan lati lo gbogbo aye oun lẹwọn fun ohun ti oun gbagbọ ninu rẹ.


Iṣoro ti Sarki Waka ni jẹ pẹlu ajọ to n bojuto aṣẹ gbigba lorii awọn orin ati ere sinma to n jade latari awo orin meji to gbe jade lai gba lansẹẹsi lọwọ wọn iyẹn "Gidan Saratu ati "Sai Hakuri". Ṣugbọn awọn eeyan ni toriipe o bu ẹnu atẹ lu iṣesi gomina ipinlẹ Kano, Abdullahi  Ganduje ninu ọkan ninu awọn orin naa ti awọn olorin mii naa si bẹrẹ si ni ṣe ohun to ṣe. Bi wọn ṣe n gbe e lọ sẹwọn lo sọ ọrọ sorii Whatsapp to si ka ohun ara rẹ silẹ pe oun ṣetan lati lo gbogbo aye oun lẹwọn fun ohun ti oun gbagbọ ninu rẹ. Aburo rẹ toun funrarẹ jẹ olootu to n gbe ere sinima sita ba BBC sọrọ pe ohun to wa nidi ọrọ yii gangan ni pe ijọba kanlẹ ni nkan lodi si Sarkin Waka ni biko ṣe bẹẹ, ko yẹ ki eyi ṣẹlẹ. Ibi ti gbajugbaja olorin yii ti gba orukọ rẹ, Sarkin Waka eyi to tumọ si "Ọba Orin" wa latọdọ Emir ana ipinlẹ Kano, Sanusi Lamido Sanusi. Wọn ni orin naa ti jade to si ti n tan ka ki Ganduje to di gomina.


Aburo rẹ toun funrarẹ jẹ olootu to n gbe ere sinima sita ba BBC sọrọ pe ohun to wa nidi ọrọ yii gangan ni pe ijọba kanlẹ ni nkan lodi si Sarkin Waka ni biko ṣe bẹẹ, ko yẹ ki eyi ṣẹlẹ. Ibi ti gbajugbaja olorin yii ti gba orukọ rẹ, Sarkin Waka eyi to tumọ si "Ọba Orin" wa latọdọ Emir ana ipinlẹ Kano, Sanusi Lamido Sanusi. Wọn ni orin naa ti jade to si ti n tan ka ki Ganduje to di gomina. Aminu ni awọn yoo tẹsiwaju lati maa ja fun Nazir ki wọn le tu u silẹ. Koda o ni awọn fẹ ṣe lara ohun ti ileẹjọ beere fun ni Ọjọbọ ṣugbọn adajọ ti kuro nile ẹjọ nigba naa. Ọkan lara ohun ti wọn beere fun ni ki wọn wa ọgagun Hisbah kan lati ijọba ibilẹ Kano to ba wu wọn eyi ti wọn si ti ṣe.


Aminu ni awọn yoo tẹsiwaju lati maa ja fun Nazir ki wọn le tu u silẹ. Koda o ni awọn fẹ ṣe lara ohun ti ileẹjọ beere fun ni Ọjọbọ ṣugbọn adajọ ti kuro nile ẹjọ nigba naa. Ọkan lara ohun ti wọn beere fun ni ki wọn wa ọgagun Hisbah kan lati ijọba ibilẹ Kano to ba wu wọn eyi ti wọn si ti ṣe. O sọ fun BBC ninu ifọrọwanilẹnuwo pe nigba ti wọn kọkọ mu Sarkin Waka nibẹrẹ ọdun yii, alaga ajọ to n fun awọn olorin ati elere ni lansẹẹsi ni ko si ọwọ oṣelu kankan ninu ohun to ṣe bikoṣe riru ofin. Ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣe koriya fun awọn ọlọpaa lorilẹede Naijiria, eyi wa lara ohun ṣuyọ lẹyin rogbodiyan to tẹle ifẹhonuhan #EndSARS. Ọga agba ọlọpaa ni Naijiria Mohammed Adamu lo ṣalaye pe gbogbo ẹbi ọlọpaa to ba rogbodiyan iwọde EndSARS lọ nijọba yoo ṣeranwọ fun.


O sọ fun BBC ninu ifọrọwanilẹnuwo pe nigba ti wọn kọkọ mu Sarkin Waka nibẹrẹ ọdun yii, alaga ajọ to n fun awọn olorin ati elere ni lansẹẹsi ni ko si ọwọ oṣelu kankan ninu ohun to ṣe bikoṣe riru ofin. Ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣe koriya fun awọn ọlọpaa lorilẹede Naijiria, eyi wa lara ohun ṣuyọ lẹyin rogbodiyan to tẹle ifẹhonuhan #EndSARS. Ọga agba ọlọpaa ni Naijiria Mohammed Adamu lo ṣalaye pe gbogbo ẹbi ọlọpaa to ba rogbodiyan iwọde EndSARS lọ nijọba yoo ṣeranwọ fun. Ọgbẹni Adamu tun ni awọn agbofinro to farapa ninu iṣẹlẹ naa yoo gba igbega lẹnu iṣẹ. Niluu Benin nipinlẹ Edo ni Adamu ti sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si olu ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Benin. Ọga agba ọlọpaa tun ṣabẹwo si awọn agọ ọlọpaa ti awọn janduku kan dana sun niluu Benin.


Ọgbẹni Adamu tun ni awọn agbofinro to farapa ninu iṣẹlẹ naa yoo gba igbega lẹnu iṣẹ. Niluu Benin nipinlẹ Edo ni Adamu ti sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si olu ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Benin. Ọga agba ọlọpaa tun ṣabẹwo si awọn agọ ọlọpaa ti awọn janduku kan dana sun niluu Benin. Agọ ọlọpaa meje ati ọpọ ọkọ tawọn ọlọpaa fi n ṣiṣẹ ni wọn dana sun lasiko rogbodiyan to bẹ silẹ lẹyin ifẹhonuhan EndSARS. ''Ijọba ko gbagbe awọn ọlọpaa ni Naijiria. Ọpọ atunṣe lo n lọ lọwọ lati rii pe awọn agbofinro gbaye gbadun,'' ọga ọlọpaa lo sọ bẹẹ.


Agọ ọlọpaa meje ati ọpọ ọkọ tawọn ọlọpaa fi n ṣiṣẹ ni wọn dana sun lasiko rogbodiyan to bẹ silẹ lẹyin ifẹhonuhan EndSARS. ''Ijọba ko gbagbe awọn ọlọpaa ni Naijiria. Ọpọ atunṣe lo n lọ lọwọ lati rii pe awọn agbofinro gbaye gbadun,'' ọga ọlọpaa lo sọ bẹẹ. Adamu ni awọn ọlọpaa to ti fẹhinti lẹnu iṣẹ gan an yoo ri owo ifẹyinti wọn gba. O ni oun n ṣiṣẹ pọ pẹlu ajọ to n ri si ọrọ ọlọpaa lati rii pe gbogbo eto yii di ṣiṣe.


Adamu ni awọn ọlọpaa to ti fẹhinti lẹnu iṣẹ gan an yoo ri owo ifẹyinti wọn gba. O ni oun n ṣiṣẹ pọ pẹlu ajọ to n ri si ọrọ ọlọpaa lati rii pe gbogbo eto yii di ṣiṣe.


Kabex End SARS: Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó làmìlaaka tó wáyé nínú oṣù Kẹ́wàá ọdún 2020

Oṣu kẹwaa ọdun 2020 jẹ oṣu kan ti ọpọlọpọ awọn ọmọ Naijiria ko lee gbagbe ninu itan nitori awọn iṣẹlẹ to waye ninu oṣu ọhun. Lara awọn iṣẹlẹ manigbagbe naa ree: Iwọde #EndSARS Iwọde EndSARS bẹrẹ lẹyin ti fidio kan fa ori ayelujara ya lọjọ kẹta, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, eyii to ṣafihan bi awọn ọlọpaa SARS ṣe yinbọn fun ọkunri na niwaju ile itura Wetland, to wa ni Ugheli, ni ipinlẹ Delta. Iṣelẹ naa lo ta epo si ifẹhonuhan EndSARS lori ikanni Twitter. Ṣugbọn nigba ti iyẹn ṣi n lọwọ, ni iroyin kan tun jade pe awọn oṣiṣẹ SARS tun ti pa olorin takasufe kan to jẹ ọmọ ogun ọdun, ti orukẹ rẹ n jẹ Daniel Chibuike. Lẹyin naa ni awọn eeyan bẹrẹ iwọde kaakiri awọn ilu nla ni Naijiria ati loke okun, ti wọn si n ke gbajare si ijọba apapọ pe ko fi opin ẹka ileeṣẹ ọlọpaa SARS naa. Igba to di ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 ni iwọde ita gbangba bẹrẹ ni pẹrẹwu, ti ọpọ awọn gbajumọ ni Naijiria ati kaakiri agbaye si n sọ pe wọn fi ọwọ si iwọde ọhun.


Ṣugbọn nigba ti iyẹn ṣi n lọwọ, ni iroyin kan tun jade pe awọn oṣiṣẹ SARS tun ti pa olorin takasufe kan to jẹ ọmọ ogun ọdun, ti orukẹ rẹ n jẹ Daniel Chibuike. Lẹyin naa ni awọn eeyan bẹrẹ iwọde kaakiri awọn ilu nla ni Naijiria ati loke okun, ti wọn si n ke gbajare si ijọba apapọ pe ko fi opin ẹka ileeṣẹ ọlọpaa SARS naa. Igba to di ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020 ni iwọde ita gbangba bẹrẹ ni pẹrẹwu, ti ọpọ awọn gbajumọ ni Naijiria ati kaakiri agbaye si n sọ pe wọn fi ọwọ si iwọde ọhun. Ifẹmiṣofo ni Lekki Toll Gate Ni nnkan bi aago mẹfa abọ ogunjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ni awọn ẹṣọ alabo ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde to kọ lati fi iloro naa silẹ lẹyin ti ijọba ipinlẹ Eko ti kede ofin konile-o-gble oni wakati mẹrinlelogun. Olorin takasufe kan, Dj Switch ka iṣẹlẹ naa silẹ loju opo Instagram rẹ, to si sọ pe awọn ọlọpaa atawọn ọmọ ogun lo ṣiṣẹ ibi naa, ṣugbọn ileeṣẹ ologun ti ni oun ko mọwọ mẹsẹ ninu iṣẹlẹ ọhun. Jiji ounjẹ iranwọ Covid-19 ko Lẹyin ti iwọde EndSARS gbọna mii yọ ni awọn janduku ja iwọde naa gba, ti wọn si bẹrẹ sii kọlu awọn ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 pamọ si.


Ifẹmiṣofo ni Lekki Toll Gate Ni nnkan bi aago mẹfa abọ ogunjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ni awọn ẹṣọ alabo ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde to kọ lati fi iloro naa silẹ lẹyin ti ijọba ipinlẹ Eko ti kede ofin konile-o-gble oni wakati mẹrinlelogun. Olorin takasufe kan, Dj Switch ka iṣẹlẹ naa silẹ loju opo Instagram rẹ, to si sọ pe awọn ọlọpaa atawọn ọmọ ogun lo ṣiṣẹ ibi naa, ṣugbọn ileeṣẹ ologun ti ni oun ko mọwọ mẹsẹ ninu iṣẹlẹ ọhun. Jiji ounjẹ iranwọ Covid-19 ko Lẹyin ti iwọde EndSARS gbọna mii yọ ni awọn janduku ja iwọde naa gba, ti wọn si bẹrẹ sii kọlu awọn ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 pamọ si. Wọn ni o yẹ ki ijọba ti pin awọn ounjẹ naa, ṣugbọn wọn ko pa lati lu ni gbanjo. Awọn miran tun ṣakọlu si ọpọ agọ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko tilẹ sọ fun BBC pe ko din ni agọ ọlọpaa marundinlogun ti awọn janduku naa dana sun. Ikọlu gomina ipinlẹ Osun Ọjọ kọkandinlogun oṣu Kẹwaa yii kan naa ni awọn janduku kan ṣakọlu si gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola, nibi iwọde EndSARS ni ilu Osogbo.


Wọn ni o yẹ ki ijọba ti pin awọn ounjẹ naa, ṣugbọn wọn ko pa lati lu ni gbanjo. Awọn miran tun ṣakọlu si ọpọ agọ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko tilẹ sọ fun BBC pe ko din ni agọ ọlọpaa marundinlogun ti awọn janduku naa dana sun. Ikọlu gomina ipinlẹ Osun Ọjọ kọkandinlogun oṣu Kẹwaa yii kan naa ni awọn janduku kan ṣakọlu si gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola, nibi iwọde EndSARS ni ilu Osogbo. Awọn janduku ọhun sọ oko, kondo atawọn ohun ija miran si gomina ọhun, ti awọn eeyan si farapa. Awọn ẹlẹwọn salọ ni Edo Igba ti iwọde EndSARS n lọwọ ni awọn janduku kọlu ọgba ẹwọn to wa ni opopona Sapele, ti wọn si tu awọn ẹlẹwọn silẹ. Nnkan bi ẹgbẹrun meji ẹlẹwọn ni awọn janduku naa fun ni ominira, eyii to mu ki gomina Godwin Obaaseki kede igbele oni wakati mẹrinlelogun.


Awọn janduku ọhun sọ oko, kondo atawọn ohun ija miran si gomina ọhun, ti awọn eeyan si farapa. Awọn ẹlẹwọn salọ ni Edo Igba ti iwọde EndSARS n lọwọ ni awọn janduku kọlu ọgba ẹwọn to wa ni opopona Sapele, ti wọn si tu awọn ẹlẹwọn silẹ. Nnkan bi ẹgbẹrun meji ẹlẹwọn ni awọn janduku naa fun ni ominira, eyii to mu ki gomina Godwin Obaaseki kede igbele oni wakati mẹrinlelogun. Igbohunsafẹfẹ Aarẹ Muhammadu Buhari Lẹyin ti iwọde EndSARS ti bẹrẹ lọpọ eeyan kaakiri Naijiria ti n reti ki Aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ soke ṣugbọn ko wi nnkan. Ẹwẹ, lẹyin ti awọn ṣọja yinbọ fun awọn oluwọde ni iloro Lekki, ti gbogbo ọrọ si dojuru ni Aarẹ to sọrọ soke. Ṣugbọn o ṣeni laanu pe igbohunsafẹfẹ naa ko tẹ awọn ọmọ Naijiria lọrun nitori wọn ni ọkọ Aisha ko mẹnuba ohun ti wọn reti ko sọ.


Igbohunsafẹfẹ Aarẹ Muhammadu Buhari Lẹyin ti iwọde EndSARS ti bẹrẹ lọpọ eeyan kaakiri Naijiria ti n reti ki Aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ soke ṣugbọn ko wi nnkan. Ẹwẹ, lẹyin ti awọn ṣọja yinbọ fun awọn oluwọde ni iloro Lekki, ti gbogbo ọrọ si dojuru ni Aarẹ to sọrọ soke. Ṣugbọn o ṣeni laanu pe igbohunsafẹfẹ naa ko tẹ awọn ọmọ Naijiria lọrun nitori wọn ni ọkọ Aisha ko mẹnuba ohun ti wọn reti ko sọ. Bi awọn kan ṣe n sọ pe ifakoko ṣofo lasan ni igbohunsafẹfẹ naa lawọn miran n sọ pe ki ṣe Aarẹ lo ṣe igbohunsafẹfẹ ọhun.


Bi awọn kan ṣe n sọ pe ifakoko ṣofo lasan ni igbohunsafẹfẹ naa lawọn miran n sọ pe ki ṣe Aarẹ lo ṣe igbohunsafẹfẹ ọhun.


Muhammadu Buhari: Amòfin Adebayo wá kábàámọ̀ pé ọ̀pọ̀ nǹkan ni wọ́n ń tọwọ́ òṣèlú bọ

Oni Ọjọbọ lo yẹ ki Aarẹ Muhammadu Buhari farahan niwaju ijoko ile asofin apapọ fun ilẹ Naijiria. Ọsẹ to kọja ni awọn ọmọ ile igbimọ aṣoju-ṣofin ranṣẹ si, nitori ọrọ eto aabo aabo to mẹhẹ yika Naijiria. Igbesẹ awọn asofin lati ransẹ pe Buhari waye lẹyin ti ikọ Boko Haram pa awọn agbẹ kan nipinlẹ Borno. Ariyanjiyan si ti n waye lori boya Buhari yoo lọ ọ tabi ko ni i lọ, paapa lẹyin ti Agbẹjọro Agba Naijiria, to tun jẹ Minisita fun eto idajọ, Abubakar Malami sọ l'Ọjọru pe, awọn aṣofin ko ni ẹtọ labẹ ofin lati ranṣẹ pe Buhari. Awijare Malami ni pe aarẹ ti ṣe aṣeyọri to pọ, "fun bo ṣe da yinyin ado oloro, ipaniyan, ati biba dukia jẹ duro", ko to o di aarẹ lọdun 2015. O ni awọn ilana ti Buhari n gba yanju ọrọ eto aabo gẹgẹ bi Oludari gbogbo ileeṣẹ aabo, kii ṣe nkan ti gbogbo aye gbọdọ mọ.


Ariyanjiyan si ti n waye lori boya Buhari yoo lọ ọ tabi ko ni i lọ, paapa lẹyin ti Agbẹjọro Agba Naijiria, to tun jẹ Minisita fun eto idajọ, Abubakar Malami sọ l'Ọjọru pe, awọn aṣofin ko ni ẹtọ labẹ ofin lati ranṣẹ pe Buhari. Awijare Malami ni pe aarẹ ti ṣe aṣeyọri to pọ, "fun bo ṣe da yinyin ado oloro, ipaniyan, ati biba dukia jẹ duro", ko to o di aarẹ lọdun 2015. O ni awọn ilana ti Buhari n gba yanju ọrọ eto aabo gẹgẹ bi Oludari gbogbo ileeṣẹ aabo, kii ṣe nkan ti gbogbo aye gbọdọ mọ. Ṣugbọn ṣa, agbẹjọro kan, Amofin Sali Adebayo sọ fun BBC Yoruba pe "awọn ofin fi aaye gba awọn aṣofin, lati ranṣẹ pe aarẹ lori ohunkohun ti wọn ba n fẹ alaye lori rẹ". Amofin Adebayọsọ pe wọn  ni agbara lati yọ ọ ni ipo aarẹ, to ba kuna lati farahan niwaju wọn, pẹlu ibo ìdá meji ninu mẹta apapọ wọn. "Iyẹn ti wọn ko ba ṣe ojusaaju oṣelu nitori o ṣe ni laanu pe ọpọ nkan ni a n fi ọrọ oṣelu yanju ni Naijiria.


Ṣugbọn ṣa, agbẹjọro kan, Amofin Sali Adebayo sọ fun BBC Yoruba pe "awọn ofin fi aaye gba awọn aṣofin, lati ranṣẹ pe aarẹ lori ohunkohun ti wọn ba n fẹ alaye lori rẹ". Amofin Adebayọsọ pe wọn  ni agbara lati yọ ọ ni ipo aarẹ, to ba kuna lati farahan niwaju wọn, pẹlu ibo ìdá meji ninu mẹta apapọ wọn. "Iyẹn ti wọn ko ba ṣe ojusaaju oṣelu nitori o ṣe ni laanu pe ọpọ nkan ni a n fi ọrọ oṣelu yanju ni Naijiria. "O si ṣe e ṣe ki awọn aṣofin ma ṣe nkankan fun Buhari ti ko ba yọju si wọn, nitori pe ọmọ ẹgbẹ oṣelu rẹ, APC, lo pọju nibẹ. "Wọn ko si ni i ṣe ohunkohun lati tako ẹgbẹ wọn." Saaju la ti sọ fun yin pe, Agbẹjọro agba orilẹede Naijiria, Abubakar Malami ti ni ile igbimọ aṣofin ko lẹtọ labẹ ofin lati pe aarẹ Muhammadu Buhari wa siwaju wọn lati wa ṣalaye ohunkohun.Malami ṣipaya eyi l'Ọjọru ọsẹ ninu ọrọ to pe akọle rẹ ni "Pipe Buhari lẹjọ: Ile aṣofin n ṣe lodi alakalẹ ofin".Agbẹjọro agba ni "ile igbimọ aṣofin ko lagbara kankan labẹ ofin lati gbero rẹ tabi ṣe agbekalẹ eto ti o le pe aarẹ ko wa ṣalaye ọrọ lorii iṣẹ awọn ologun ati bi wọn ṣe n lo wọn.


"O si ṣe e ṣe ki awọn aṣofin ma ṣe nkankan fun Buhari ti ko ba yọju si wọn, nitori pe ọmọ ẹgbẹ oṣelu rẹ, APC, lo pọju nibẹ. "Wọn ko si ni i ṣe ohunkohun lati tako ẹgbẹ wọn." Saaju la ti sọ fun yin pe, Agbẹjọro agba orilẹede Naijiria, Abubakar Malami ti ni ile igbimọ aṣofin ko lẹtọ labẹ ofin lati pe aarẹ Muhammadu Buhari wa siwaju wọn lati wa ṣalaye ohunkohun.Malami ṣipaya eyi l'Ọjọru ọsẹ ninu ọrọ to pe akọle rẹ ni "Pipe Buhari lẹjọ: Ile aṣofin n ṣe lodi alakalẹ ofin".Agbẹjọro agba ni "ile igbimọ aṣofin ko lagbara kankan labẹ ofin lati gbero rẹ tabi ṣe agbekalẹ eto ti o le pe aarẹ ko wa ṣalaye ọrọ lorii iṣẹ awọn ologun ati bi wọn ṣe n lo wọn. Bakan naa, o mẹnu ba pe ẹtọ ti aarẹ ni lati yan pe oun fẹ farahan niwaju ile aṣofin lati ba wọn sọrọ torinaa ki ile aṣofin maa pe aarẹ lẹjọ tabuku ba ipo aarẹ.Ni ọjọ kinni oṣu kejila ọdun ni ile igbimọ aṣoju-ṣofin da abaa ki wọn pe aarẹ Buhari lati wa jabọ fun wọn lorii otitọ to wa nidii ọrọ abo lorilẹede Naijiria.Wọn ṣe ipinu yii lasiko ijoko ile kan nibi ti ọmọ ile to n ṣoju ipinlẹ Borno sọ aba kan lorii iṣẹlẹ bi Boko Haram ṣe ṣekupa awọn agbẹ onirẹsi mẹtalelogoji nipinlẹ rẹ.Ẹwẹ, ni idahun si eyi, oluranlọwọ pataki si aarẹ lori ọrọ ori ayelujara, Lauretta Onochie kede lọjọ Aje wipe Aarẹ yoo ba apapọ ile igbimọ aṣofin sọrọ.


Bakan naa, o mẹnu ba pe ẹtọ ti aarẹ ni lati yan pe oun fẹ farahan niwaju ile aṣofin lati ba wọn sọrọ torinaa ki ile aṣofin maa pe aarẹ lẹjọ tabuku ba ipo aarẹ.Ni ọjọ kinni oṣu kejila ọdun ni ile igbimọ aṣoju-ṣofin da abaa ki wọn pe aarẹ Buhari lati wa jabọ fun wọn lorii otitọ to wa nidii ọrọ abo lorilẹede Naijiria.Wọn ṣe ipinu yii lasiko ijoko ile kan nibi ti ọmọ ile to n ṣoju ipinlẹ Borno sọ aba kan lorii iṣẹlẹ bi Boko Haram ṣe ṣekupa awọn agbẹ onirẹsi mẹtalelogoji nipinlẹ rẹ.Ẹwẹ, ni idahun si eyi, oluranlọwọ pataki si aarẹ lori ọrọ ori ayelujara, Lauretta Onochie kede lọjọ Aje wipe Aarẹ yoo ba apapọ ile igbimọ aṣofin sọrọ.


Past week events: Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ńlà lọ́sẹ̀ tó kọjá tó fi mọ́ bí Covid-19 ṣe gbẹ̀mí èèyàn 23 lọ́jọ́ kan ṣoṣo

A o ni rin arin fẹsẹ ṣi lagbara Edumare. Idi abajọi adura yii ni pe awọn iṣẹlẹ to lami laaka kan ṣẹlẹ lọsẹ to kọja yii ni Naijiria. Wọnyii ni diẹ lara awọn iṣẹlẹ ọhun to waye kaakiri orilẹede Naijiria. Lara awọn iṣẹlẹ ọhun ni ijinigbe awọn oniṣowo ohun ti ẹnu n jẹ loju ọna wọn si ilu Aba nipinlẹ Abia. Awọn ajinigbe agbebọn ji awọn oniṣowo 27 lọna ajo wọn lati Kano si Aba Lati ilu Kano lawọn oniṣowo naa ti n bọ ki awọn agbebọn ajinigbe naa to dawọn lọna. Lorun ọjọ Aiku ọsẹ to lọ lawọn oniṣowo naa fi ilu Kano silẹ lọ Aba ni ireti lati pada si kano lẹyin ti wọn ba ra ọja tan.


Lara awọn iṣẹlẹ ọhun ni ijinigbe awọn oniṣowo ohun ti ẹnu n jẹ loju ọna wọn si ilu Aba nipinlẹ Abia. Awọn ajinigbe agbebọn ji awọn oniṣowo 27 lọna ajo wọn lati Kano si Aba Lati ilu Kano lawọn oniṣowo naa ti n bọ ki awọn agbebọn ajinigbe naa to dawọn lọna. Lorun ọjọ Aiku ọsẹ to lọ lawọn oniṣowo naa fi ilu Kano silẹ lọ Aba ni ireti lati pada si kano lẹyin ti wọn ba ra ọja tan. Ẹgbẹ awọn ọdọ oniṣowo ninu ọja aringbungbun Kano ṣalaye pe taya ọkọ tawọn eeyan naa wa ninu rẹ lawọn ajinigbe ọhun dabọn bo. Lẹyin naa lawọn agbebọn ọhun ji gbogbo wọn gbe lọ. Coronavirus ṣekupa eeyan mẹtalelogun(23) lọjọ kan ṣoṣo ni Naijiria Ajọ NCDC to n gbogun ti ajakalẹ arun ni naijiria kede l'Ọjọbọ ọjọ kẹrinla oṣu kinni ọdun yii pe eeyan mẹtalelogun ni arun covid-19 gbẹmi wọn lọjọ naa.


Ẹgbẹ awọn ọdọ oniṣowo ninu ọja aringbungbun Kano ṣalaye pe taya ọkọ tawọn eeyan naa wa ninu rẹ lawọn ajinigbe ọhun dabọn bo. Lẹyin naa lawọn agbebọn ọhun ji gbogbo wọn gbe lọ. Coronavirus ṣekupa eeyan mẹtalelogun(23) lọjọ kan ṣoṣo ni Naijiria Ajọ NCDC to n gbogun ti ajakalẹ arun ni naijiria kede l'Ọjọbọ ọjọ kẹrinla oṣu kinni ọdun yii pe eeyan mẹtalelogun ni arun covid-19 gbẹmi wọn lọjọ naa. Ajọ NCDC fi lede loju opo Twitter rẹ pe eeyan 1,479 lo ko arun ọhun l'Ọjọbọ kan naa. Eeyan 1,275 lo jajabọ lọwọ coronavirus lọjọ naa ti wọn si gba ile wọn lọ. Eeyan 697 ninu awọn to ko arun covid-19 lọjọ naa lo wa lati ipinlẹ Eko nikan.


Ajọ NCDC fi lede loju opo Twitter rẹ pe eeyan 1,479 lo ko arun ọhun l'Ọjọbọ kan naa. Eeyan 1,275 lo jajabọ lọwọ coronavirus lọjọ naa ti wọn si gba ile wọn lọ. Eeyan 697 ninu awọn to ko arun covid-19 lọjọ naa lo wa lati ipinlẹ Eko nikan. Iranti ọjọ tawọn ologun pa Olootu ijọba Naijiria akọkọ Tafawa Balewa ati Sardauna ilu Sokoto Ọjọ Ẹti ọjọ kẹẹdogun oṣu kinni ọdun 2021 yii lo pe ọdun marunlelaadọta ti awọn ologun ṣekupa Olootu ijọba Naijiria akọkọ, Alhaji Tafawa Balewa ati Sardauna ilu Sokoto, Ahmadu Bello. Awọn mejeeji wa lara awọn ajijagbara fun ominira orilẹede Naijiria. Balewa ni o jẹ olootu ijọba Naijiria lẹyin ti Naijiria gba ominiran tan lọdun 1960 nigba ti Bello si jẹ olori ijọba apa Ariwa Naijiria ki wọn to pa wọn lọjọ kẹẹdogun, oṣu kinni, ọdun 1966.


Iranti ọjọ tawọn ologun pa Olootu ijọba Naijiria akọkọ Tafawa Balewa ati Sardauna ilu Sokoto Ọjọ Ẹti ọjọ kẹẹdogun oṣu kinni ọdun 2021 yii lo pe ọdun marunlelaadọta ti awọn ologun ṣekupa Olootu ijọba Naijiria akọkọ, Alhaji Tafawa Balewa ati Sardauna ilu Sokoto, Ahmadu Bello. Awọn mejeeji wa lara awọn ajijagbara fun ominira orilẹede Naijiria. Balewa ni o jẹ olootu ijọba Naijiria lẹyin ti Naijiria gba ominiran tan lọdun 1960 nigba ti Bello si jẹ olori ijọba apa Ariwa Naijiria ki wọn to pa wọn lọjọ kẹẹdogun, oṣu kinni, ọdun 1966. Awọn Naijiria si n ṣe iranti iṣẹ ribi ribi ti wọn ṣe fun ilọsiwaju orilẹede yii. Buhari kede ṣiṣi ibode ori ilẹ Naijiria pada Lọsẹ to lọ yii naa ni Aarẹ Muhammadu Buhari kede ṣiṣi ibode oriilẹ Naijiria pada lẹyin to ti wa ni titi pa fun ọdun kan. Laarin oṣu to lọ ni Aarẹ Buhari paṣẹ ṣiṣi ibode mẹrin ki gbogbo ibode to di ṣiṣi pada bayii. Ninu oṣu kẹjọ ọdun 2019 ni ijọba gbe awọn ibode Naijiria ti pa lati dẹkun ṣisẹ fayawọ ireṣi ati ohun elo ijagun wọ Naijiria.


Awọn Naijiria si n ṣe iranti iṣẹ ribi ribi ti wọn ṣe fun ilọsiwaju orilẹede yii. Buhari kede ṣiṣi ibode ori ilẹ Naijiria pada Lọsẹ to lọ yii naa ni Aarẹ Muhammadu Buhari kede ṣiṣi ibode oriilẹ Naijiria pada lẹyin to ti wa ni titi pa fun ọdun kan. Laarin oṣu to lọ ni Aarẹ Buhari paṣẹ ṣiṣi ibode mẹrin ki gbogbo ibode to di ṣiṣi pada bayii. Ninu oṣu kẹjọ ọdun 2019 ni ijọba gbe awọn ibode Naijiria ti pa lati dẹkun ṣisẹ fayawọ ireṣi ati ohun elo ijagun wọ Naijiria. Ọga agba ajọ aṣọbode, Muhammad Babandede lo fidi ọrọ naa mulẹ fun BBC pe Buhari ti paṣẹ ṣiṣi ibode oriilẹ pada.


Ọga agba ajọ aṣọbode, Muhammad Babandede lo fidi ọrọ naa mulẹ fun BBC pe Buhari ti paṣẹ ṣiṣi ibode oriilẹ pada.


Oby Ezekwesili: Mínísítà tẹ́lẹ̀ ní ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lórílẹ̀èdè Nàìjíríà báyìí fihàn pé Ààrẹ Buhari nílò àyẹ̀wò ọpọlọ

Ẹ ba wa ṣayẹwo ọpọlọ ati ilera ara aarẹ wa o? Eyi ni igbe ti Oby Ezekwesili, minisita tẹlẹ lorilẹede Naijiria kesita loju opo twitter rẹ  latari bi nnkan ṣe nlọ si lorilẹede Naijiria bayii. Oby Ezekwesili ni ẹtọ ọmọ Naijiria ni bayii lati mọ bi ilera ẹni to n tukọ iṣẹjọba orilẹede wọn ṣe jafafa si atipe dokita agba ileewosan ile ijọba Aso rock ko ni lee ṣe irufẹ ayẹwo bẹẹ. Minisista tẹlẹ naa ni ayafi ki wọn ṣe agbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa. "Ero mi ni pe ni ipele ti a de bayi lorilẹede Naijiria pẹlu bi ọkọ orilẹede yii ṣe n fi logbologbo, o yẹ ka fi ọrọ ẹtọ si ẹgbẹ kan lori ilera aarẹ Buhari. A nilo lati ṣe ayẹwo ijipepe ilera ara ati ọpọlọ aarẹ orilẹede Naijiria lati mojuto ojuṣe ipo to di mu".


Minisista tẹlẹ naa ni ayafi ki wọn ṣe agbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa. "Ero mi ni pe ni ipele ti a de bayi lorilẹede Naijiria pẹlu bi ọkọ orilẹede yii ṣe n fi logbologbo, o yẹ ka fi ọrọ ẹtọ si ẹgbẹ kan lori ilera aarẹ Buhari. A nilo lati ṣe ayẹwo ijipepe ilera ara ati ọpọlọ aarẹ orilẹede Naijiria lati mojuto ojuṣe ipo to di mu". O ni bi nnkan ṣe ri lorilẹede Naijiria bayii fihan pe asiko yii kii ṣe asiko fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati joko kawọgbera tabi fi ọwọ leran. O fi kun pe, "Gẹgẹ bi ọmọ orilẹede Naijiria tọrọ n dun, mo pe fun igbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa nitori a ko le gbara le dokita ileewosan ile ijọba mọ lati fun wa ni iroyin to ṣee fọkan tan". Ipe ajafẹtọ ọmọniyan to tun figbakanri jẹ minisita feto ẹkọ lorilẹede Naijiria naa ko lee ṣai da lori bi ọrọ eto abo lorilẹede Naijiria ti ṣe n di awo-dọwọboju bayii, paapaajulọ pẹlu ti awọn agbẹ onirẹsi to le ni ọgọrun tawọn agbebọn Boko Haram pa lopin ọsẹ to kọja.


O ni bi nnkan ṣe ri lorilẹede Naijiria bayii fihan pe asiko yii kii ṣe asiko fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati joko kawọgbera tabi fi ọwọ leran. O fi kun pe, "Gẹgẹ bi ọmọ orilẹede Naijiria tọrọ n dun, mo pe fun igbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa nitori a ko le gbara le dokita ileewosan ile ijọba mọ lati fun wa ni iroyin to ṣee fọkan tan". Ipe ajafẹtọ ọmọniyan to tun figbakanri jẹ minisita feto ẹkọ lorilẹede Naijiria naa ko lee ṣai da lori bi ọrọ eto abo lorilẹede Naijiria ti ṣe n di awo-dọwọboju bayii, paapaajulọ pẹlu ti awọn agbẹ onirẹsi to le ni ọgọrun tawọn agbebọn Boko Haram pa lopin ọsẹ to kọja.


Salami report on EFCC: Ààrẹ Buhari tẹ́wọ́ gba àbájáde ìwádìí lórí àjọ EFCC, ìròyìn kan ní wọ́n fẹ́ yọ Magu nípò

Igbimọ oluwadii ti Onidajọ Ayo Salami gbe kalẹ lati wadii awọn ẹsun ti wọn fi kan Adele Alaga ajọ EFCC tẹlẹ, Ibrahim Magu, ti sọ pe ki wọn o da Magu duro. Ọjọ Ẹti ni igbimọ naa gbe àbọ̀ iwadii rẹ fun Aarẹ Muhammadu Buhari, to si gba aarẹ nimọran lati yan adele alaga ajọ EFCC tuntun, ti yoo wa nipo fun ọdun meji. Bakan naa ni igbimọ naa gba  Aarẹ nimọran lati yan adele alaga ajọ naa, lati ibomiran yatọ si ileesẹ ọlọpaa. Saaju asiko yii, ileesẹ ọlọpaa ni wọn ti ma n yan gbogbo àwọn to ti ṣe alaga ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ naa,lati igba ti wọn ti da a silẹ. Àwọn ẹsun bi kiko owo jẹ, ati aṣilo ipo ni wọn fi kan Magu, eyi to mu ki ijọba ni ko lọ rọọkun nile naa, titi iwadii yoo fi pari lori awọn ẹsun naa. Wàhálà mìíràn déba Trump bí Biden ṣe tún gbégbá orókè nínú atunka ibo Georgia Ìtàn ayé Abiola Peller, ọlọ́wọ́ idán tó fi ọ̀bẹ gé ìyàwó rẹ̀ sí méjì


Buhari Fake Wedding: Ilé ẹjọ́ ní fọ́nrán àwòrán náà dá ìjà sílẹ̀ nínú ẹbí ààrẹ

Wọ́n ti pe ọkunrin ti wọ́n fẹ̀sùn kan pé, ó ń gbé  iròyìn ofégé pẹ̀lú fọ́nran àwòrán tó ń pín kiri pé, ààrẹ Buhari fẹ́ ṣe ìgbéyàwó. Wọ́n pe ọkunrin náà sí Ilé ẹjọ́ kan ní ìpínlẹ̀ Kano lórí ìtànkálẹ̀ ìròyìn òfégè pé, ààrẹ̀ Muhammadu Buhari yóò ṣe ayẹyẹ ìgbéyàwó pẹ̀lú mínísítà obìnrin nínú ìjọba rẹ̀. Fọ́nran náà ṣe àfihàn ààrẹ àti mínísítà tó n rí sí ètò ìrànwọ́ ará ìlú, Sadiya Umar Farouq àti ààrẹ Buhari, tí wọn ń ṣe ìgbéyàwó. Láti oṣù kínní ọdún ni ilé iṣẹ́ ọ̀tẹ́lẹ̀múyẹ́ tí mu Kabiru Mohammed sùgbọ́n wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ gbe lọ sí ilé ẹjọ́ ní ọjọ́ Iṣegun ni. Ilé iṣẹ́ ọ̀tẹ̀lẹ̀múyẹ́ ni lóòtọ́ ni Kabiru gba pe òun lòun ṣe fọ́nran náà jáde, ní bi tó ti sàfihan ìgbéyàwò láàrìn àarẹ àti obinrin náà. Ilé ẹjọ́ ní, fọ́nran òfégè náà ba àwọn ènìyàn tọ́rọ̀ náà kàn lórúkọ jẹ́ , tí ó sì ti fa èdè àìyedè láàrìn ẹbi wọn àti ọ̀rẹ́.


Láti oṣù kínní ọdún ni ilé iṣẹ́ ọ̀tẹ́lẹ̀múyẹ́ tí mu Kabiru Mohammed sùgbọ́n wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ gbe lọ sí ilé ẹjọ́ ní ọjọ́ Iṣegun ni. Ilé iṣẹ́ ọ̀tẹ̀lẹ̀múyẹ́ ni lóòtọ́ ni Kabiru gba pe òun lòun ṣe fọ́nran náà jáde, ní bi tó ti sàfihan ìgbéyàwò láàrìn àarẹ àti obinrin náà. Ilé ẹjọ́ ní, fọ́nran òfégè náà ba àwọn ènìyàn tọ́rọ̀ náà kàn lórúkọ jẹ́ , tí ó sì ti fa èdè àìyedè láàrìn ẹbi wọn àti ọ̀rẹ́. Àwọn ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ náà ní kí ilé ẹjọ́ maa gba onídùróó fún Mohammed títí tí ìwádìí àwọn yóò fi pari àti tí àwọn yóò fi rí ìmọ̀ràn gbà láti ilé iṣẹ́ tó n rí sí ọ̀rọ̀ ìdájọ́ tí ìpińlẹ̀ Kano. Sùgbọ́n ilé ẹjọ́ tí gba onídùró olùjẹ́jọ́ lẹ́yìn ti agbẹjọ́rò sàlàyé pé, ó ní ẹtọ́ láti gba oníduro nítori irú ẹ̀sùn tíwọ́n fi kàn. Wọ́n ti wá sún ìgbẹ́jọ́ rẹ̀ sí ọjọ́ kaarùn, oṣù kejì, ọdún 2021.


Àwọn ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ náà ní kí ilé ẹjọ́ maa gba onídùróó fún Mohammed títí tí ìwádìí àwọn yóò fi pari àti tí àwọn yóò fi rí ìmọ̀ràn gbà láti ilé iṣẹ́ tó n rí sí ọ̀rọ̀ ìdájọ́ tí ìpińlẹ̀ Kano. Sùgbọ́n ilé ẹjọ́ tí gba onídùró olùjẹ́jọ́ lẹ́yìn ti agbẹjọ́rò sàlàyé pé, ó ní ẹtọ́ láti gba oníduro nítori irú ẹ̀sùn tíwọ́n fi kàn. Wọ́n ti wá sún ìgbẹ́jọ́ rẹ̀ sí ọjọ́ kaarùn, oṣù kejì, ọdún 2021.


Insecurity in Nigeria: Soyinka ní Buhari kò le jókòó síle ìjọba láti dojú Boko Haram bolẹ̀

Gbajumọ onkọwe nni, Ọjọgbọn Wole Soyinka ti pe aarẹ Muhammadu Buhari nija lori eto aabo to mẹhẹ to n ba ilẹ Naijiria finra. Ọjọgbọn Soyinka ni ala ti ko le sẹ ni fun ijọba Buhari, ti aarẹ ba joko fẹytinti nile ijọba Aso Rock, to si lero pe yoo ri ẹyin awọn agbesunmọmi ati atajẹsilẹ ni gbẹfẹ. Soyinka woye ọrọ yii lasiko to n kopa lori eto ori mohunmaworan kan nilu Eko. Gbajugbaja onkọwe naa wa kede pe, agbajọ ọwọ lo yẹ ka fi ọrọ eto abbo to mẹhẹ naa se nitori ikọ fẹjẹwẹ Boko Haram, agbegbọn atawọn ọdaran miran ti gbakoso Naijiria. Soyinka ni ipo ti Naijiria wa bayii ti de ipo koyemimọ, ti ijsba si gbọdọ setan lati sanwo fun awọn eeyan ti yoo ran wa lọwọ lati doju ija kọ awọn ọdaran ati ikọ afẹjẹwẹ naa. "Awọn eeyan kan wa to yẹ ka di ẹbi ọrọ eto aabo to mẹhẹ le lori, lara wọn si ni asn asaaju orilẹede yii to ti tukọ Naijiria sẹyin, ti wọn ko tete riran pe ohun gbogbo le buru to bayii.


Gbajugbaja onkọwe naa wa kede pe, agbajọ ọwọ lo yẹ ka fi ọrọ eto abbo to mẹhẹ naa se nitori ikọ fẹjẹwẹ Boko Haram, agbegbọn atawọn ọdaran miran ti gbakoso Naijiria. Soyinka ni ipo ti Naijiria wa bayii ti de ipo koyemimọ, ti ijsba si gbọdọ setan lati sanwo fun awọn eeyan ti yoo ran wa lọwọ lati doju ija kọ awọn ọdaran ati ikọ afẹjẹwẹ naa. "Awọn eeyan kan wa to yẹ ka di ẹbi ọrọ eto aabo to mẹhẹ le lori, lara wọn si ni asn asaaju orilẹede yii to ti tukọ Naijiria sẹyin, ti wọn ko tete riran pe ohun gbogbo le buru to bayii. Inu mi si dun pe awọn ọlaju lapa oke ọya naa ti n sọrọ soke lori awọn isẹlẹ yii, ti wọn si ti n gbe awọn igbesẹ to yẹ ki wọn ti gbe ni aimọye ọdun sẹyin. Koda, lara wọn gan jẹwọ fun mi pe awọn ti n sanwo aabo ẹmi fawọn apaayan lati jẹ ki wọn rile aye gbe. Amọ Soyinka wa daba pe oun ko ba fara mọ ilana sise koriya fun araalu ninu eyi ti wọn yoo ti se idanilẹkọ fun wọn,.


Inu mi si dun pe awọn ọlaju lapa oke ọya naa ti n sọrọ soke lori awọn isẹlẹ yii, ti wọn si ti n gbe awọn igbesẹ to yẹ ki wọn ti gbe ni aimọye ọdun sẹyin. Koda, lara wọn gan jẹwọ fun mi pe awọn ti n sanwo aabo ẹmi fawọn apaayan lati jẹ ki wọn rile aye gbe. Amọ Soyinka wa daba pe oun ko ba fara mọ ilana sise koriya fun araalu ninu eyi ti wọn yoo ti se idanilẹkọ fun wọn,. O ni idanilẹkọ nipa ibọn lilo se koko, paapa fawọn agbẹ, ki wọn le fi ọwọ kan mu ọkọ to fi n ro oko ati ọwọ keji mu ibọn, ti yoo fi daabo bo ẹmi ati eto ikore rẹ. Saaju la ti sọ fun yin pe, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo ti mu ọmọ ẹkọṣẹ ti wọn pe orukọ rẹ ni Temitope Adeniyi, to gbe ọmọ ọga rẹ ati kaadi igbowo ATM ọga rẹ sa lọ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Tee-Leo Ikoro lo fidi ọrọ naa mulẹ fawọn akọroyin.


O ni idanilẹkọ nipa ibọn lilo se koko, paapa fawọn agbẹ, ki wọn le fi ọwọ kan mu ọkọ to fi n ro oko ati ọwọ keji mu ibọn, ti yoo fi daabo bo ẹmi ati eto ikore rẹ. Saaju la ti sọ fun yin pe, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo ti mu ọmọ ẹkọṣẹ ti wọn pe orukọ rẹ ni Temitope Adeniyi, to gbe ọmọ ọga rẹ ati kaadi igbowo ATM ọga rẹ sa lọ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Tee-Leo Ikoro lo fidi ọrọ naa mulẹ fawọn akọroyin. Iṣẹlẹ ọhun waye ni ṣọọbu telọ kan lagbegbe Oke-Bola niluu Ondo. Ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye pe awọn ti gba ọmọ ti ọdọbinrin naa gbe sa lọ lọwọ rẹ. Ọgbẹni Ikoro fiku ọrọ rẹ pe ko si ohun kan to ṣe ọmọ naa nigba tawọn gba a lọwọ rẹ.


Iṣẹlẹ ọhun waye ni ṣọọbu telọ kan lagbegbe Oke-Bola niluu Ondo. Ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye pe awọn ti gba ọmọ ti ọdọbinrin naa gbe sa lọ lọwọ rẹ. Ọgbẹni Ikoro fiku ọrọ rẹ pe ko si ohun kan to ṣe ọmọ naa nigba tawọn gba a lọwọ rẹ. Èèmọ̀ wọ̀lú, Ọmọ ẹ̀kọ́ṣẹ́ gbé ọmọ ọ̀gá rẹ̀ àti káàdì ìgbowó ATM sálọ l'Ondo! Ọmọ ẹkọṣẹ telọ kan ti gbe ọmọ tuntun jojolo ọga rẹ salọ ni ilu Ondo pẹlu kaadi igbowo ATM rẹ. Gẹgẹ bi iroyin ti ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo fi idi rẹ mulẹ fun BBC News Yoruba, ọkọ iya ọmọ naa ti orukọ rẹ n jẹ Stella Babatunde lo mu arabinrin naa ti orukọ tirẹ n jẹ Temitọpẹ Adeniyi wa kọ iṣẹ lọdọ rẹ.


Èèmọ̀ wọ̀lú, Ọmọ ẹ̀kọ́ṣẹ́ gbé ọmọ ọ̀gá rẹ̀ àti káàdì ìgbowó ATM sálọ l'Ondo! Ọmọ ẹkọṣẹ telọ kan ti gbe ọmọ tuntun jojolo ọga rẹ salọ ni ilu Ondo pẹlu kaadi igbowo ATM rẹ. Gẹgẹ bi iroyin ti ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo fi idi rẹ mulẹ fun BBC News Yoruba, ọkọ iya ọmọ naa ti orukọ rẹ n jẹ Stella Babatunde lo mu arabinrin naa ti orukọ tirẹ n jẹ Temitọpẹ Adeniyi wa kọ iṣẹ lọdọ rẹ. Gẹgẹ bi ohun ti a gbọ, iyawo ọrẹ rẹ ni ọkọ arabinrin yii pe Temitọpẹ ki o to di pe akara tu sepo. Nigba ti ọrọ di ifanfa lẹyin to ji ọmọ ati kaadi igbowo ATM ọga rẹ gbe salọ tan ni ọrọ to han sita pe wọle-wọde ikọkọ n lọ laarin ọkọ Stella ati ọmọ ẹkọṣẹ rẹ naa, Temitọpe, ati pe ololufẹ rẹ ni. Gẹgẹ bi ohun ti arabinrin Stella Babatunde sọ, ọkọ rẹ mu arabinrin naa wa kọṣẹ ni ọdọ rẹ ni ọjọ kẹta oṣu kejila ọdun 2020, ṣugbọn o ni oun maa n ṣakiyesi pe ibasọrọ ori foonu maa n waye laarin ọkọ oun ati arabinrin naa lasiko to ba wa ni ṣọbu ti oun ti n ṣe iṣẹ telọ oun.


Gẹgẹ bi ohun ti a gbọ, iyawo ọrẹ rẹ ni ọkọ arabinrin yii pe Temitọpẹ ki o to di pe akara tu sepo. Nigba ti ọrọ di ifanfa lẹyin to ji ọmọ ati kaadi igbowo ATM ọga rẹ gbe salọ tan ni ọrọ to han sita pe wọle-wọde ikọkọ n lọ laarin ọkọ Stella ati ọmọ ẹkọṣẹ rẹ naa, Temitọpe, ati pe ololufẹ rẹ ni. Gẹgẹ bi ohun ti arabinrin Stella Babatunde sọ, ọkọ rẹ mu arabinrin naa wa kọṣẹ ni ọdọ rẹ ni ọjọ kẹta oṣu kejila ọdun 2020, ṣugbọn o ni oun maa n ṣakiyesi pe ibasọrọ ori foonu maa n waye laarin ọkọ oun ati arabinrin naa lasiko to ba wa ni ṣọbu ti oun ti n ṣe iṣẹ telọ oun. Ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2021 yii ni arabinrin naa gbe ọmọ ọga rẹ pọn ti ọga rẹ si fun un ni kaadi igbowo ATM rẹ  pe ki o ba oun gba ẹgbẹrun mẹta Naira ti ọkan lara awọn onibara rẹ fi ranṣẹ sii lori ẹrọ igbowo POS. Amọṣa Stella Babatunde ni lilọ rẹ ni oun ri lati igba naa ati pe "Ko pada wale mọ lati igba naa o.'' Araabinrin naa ṣalaye siwaju sii pe ni kete ti oun ko ti kẹfin ọmọ ẹkọṣẹ rẹ naa mọ loun ti pe ọkọ oun to mu wa lati ṣalaye fun un ṣugbọn iha ko kan mi ni ọkọ naa n kọ si ọrọ naa, to bẹẹ gẹ to fi jẹ wi pe awọn ara adugbo gan fẹ pawọ pọ luu ni alubami nigba to de.


Ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2021 yii ni arabinrin naa gbe ọmọ ọga rẹ pọn ti ọga rẹ si fun un ni kaadi igbowo ATM rẹ  pe ki o ba oun gba ẹgbẹrun mẹta Naira ti ọkan lara awọn onibara rẹ fi ranṣẹ sii lori ẹrọ igbowo POS. Amọṣa Stella Babatunde ni lilọ rẹ ni oun ri lati igba naa ati pe "Ko pada wale mọ lati igba naa o.'' Araabinrin naa ṣalaye siwaju sii pe ni kete ti oun ko ti kẹfin ọmọ ẹkọṣẹ rẹ naa mọ loun ti pe ọkọ oun to mu wa lati ṣalaye fun un ṣugbọn iha ko kan mi ni ọkọ naa n kọ si ọrọ naa, to bẹẹ gẹ to fi jẹ wi pe awọn ara adugbo gan fẹ pawọ pọ luu ni alubami nigba to de. Amọṣa ni agọ ọlọpaa ni ọkọ arabinrin naa ti wa jẹwọ pe lootọ ere ifẹ n bẹ laarin oun ati ọmọ ẹkọṣẹ iyawo oun naa ṣugbọn oun ko mọ nipa ọmọ to gbe salọ. Alukoro ileeṣẹ Ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, Leo Ikoro fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ, O si ṣalaye fun BBC News Yoruba pe iwadi ti nlọ lori rẹ ati pe ileeṣẹ ọlọpaa ti mu awọn afurasi kan lori rẹ.


Amọṣa ni agọ ọlọpaa ni ọkọ arabinrin naa ti wa jẹwọ pe lootọ ere ifẹ n bẹ laarin oun ati ọmọ ẹkọṣẹ iyawo oun naa ṣugbọn oun ko mọ nipa ọmọ to gbe salọ. Alukoro ileeṣẹ Ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, Leo Ikoro fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ, O si ṣalaye fun BBC News Yoruba pe iwadi ti nlọ lori rẹ ati pe ileeṣẹ ọlọpaa ti mu awọn afurasi kan lori rẹ.


2023 Presidency: Adelé alága APC l'Eko ní àdéhùn wà láàrín Buhari àti Tinubu lórí ìdíje ipò ààrẹ lọ́dún 2023

Adele alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Eko, ọgbẹni Tunde Balogun ti ṣalaye pe aarẹ Muhammadu Buhari, Asiwaju Bola Tinubu atawọn eekan mii ninu ẹgbẹ jọ ṣe adehun lọdun 2014 pe apa iwọ oorun Gusu ni oludije fun ipo aarẹ lọdun 2023 yoo ti wa. Ọgbẹni Balogun sọ pe ko ni boju mu ti ẹgbẹ APC ba kọ eti ikun si adehun yii. Awọn kan ti n sọ pe awọn ogunna gbongbo ọmọ ẹgbẹ APC kan ti n gbimọ lati gba ipo adari ẹgbẹ naa ati lati bẹrẹ iṣẹ lori idibo gbogbogbo ọdun 2023. Ẹwẹ, igbimọ alaṣẹ ẹgbẹ oṣelu APC, NEC labẹ adari aarẹ Buhari ṣe afiku akoko ti igbimọ amuṣẹya ti Mai Mala Buni ṣagbatẹru pẹlu oṣu mẹfa sii. Bakan naa ni igbimọ NEC buwọlu agbekalẹ igbimọ alaṣẹ to ti di tutuka tẹlẹ. Amọ, ohun ti alaga APC ipinlẹ Eko n sọ ni pe ki awọn agbaagba to da ẹgbẹ oṣelu APC silẹ ma gbagbe adehun ọdun 2014.


Ẹwẹ, igbimọ alaṣẹ ẹgbẹ oṣelu APC, NEC labẹ adari aarẹ Buhari ṣe afiku akoko ti igbimọ amuṣẹya ti Mai Mala Buni ṣagbatẹru pẹlu oṣu mẹfa sii. Bakan naa ni igbimọ NEC buwọlu agbekalẹ igbimọ alaṣẹ to ti di tutuka tẹlẹ. Amọ, ohun ti alaga APC ipinlẹ Eko n sọ ni pe ki awọn agbaagba to da ẹgbẹ oṣelu APC silẹ ma gbagbe adehun ọdun 2014. ''Mo mọ pe eniyan iyi lawọn aṣiwaju ẹgbẹ oṣelu APC, adehun kan ti wọn ni lo mu ki Buhari ṣoju ẹgbẹ naa ninu ibo aarẹ ọdun 2015 ati ọdun 2019,'' Ọgbẹni Balogun lo sọ bẹẹ. O ni ṣiṣe nkan mii yatọ si adehun ọdun 2014 ko ni ṣenu 're fun ẹgbẹ APC. ''Igbimọ fidihẹ to ajọ NEC ṣe agbekalẹ rẹ ko si ninu ofin ẹgbẹ oṣelu APC, ṣugbọn ọmọ ojulowo ọmọ ẹgbẹ ni mi, n ko ni fẹ tako ẹgbẹ,'' Balogun lo sọ bẹẹ.


''Mo mọ pe eniyan iyi lawọn aṣiwaju ẹgbẹ oṣelu APC, adehun kan ti wọn ni lo mu ki Buhari ṣoju ẹgbẹ naa ninu ibo aarẹ ọdun 2015 ati ọdun 2019,'' Ọgbẹni Balogun lo sọ bẹẹ. O ni ṣiṣe nkan mii yatọ si adehun ọdun 2014 ko ni ṣenu 're fun ẹgbẹ APC. ''Igbimọ fidihẹ to ajọ NEC ṣe agbekalẹ rẹ ko si ninu ofin ẹgbẹ oṣelu APC, ṣugbọn ọmọ ojulowo ọmọ ẹgbẹ ni mi, n ko ni fẹ tako ẹgbẹ,'' Balogun lo sọ bẹẹ. O ni awọn kan n ja fita fita nitori ti ara wọn lati rii wi pe wọn ba ẹgbẹ oṣelu APC jẹ. Balogun sọ pe ko si ohun to buru nibẹ ti ẹgbẹ ba gbaruku ti Tinubu nitori o jẹ ọkan lara agba oṣelu nilẹ Afirika. Ẹwẹ, Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ to jẹ minisita akanṣe iṣẹ ati ilegbe bayii, Babatunde Fashola naa sọ laipẹ yii pe o ṣe pataki ki APC ranti adehun ọdun 2014.


O ni awọn kan n ja fita fita nitori ti ara wọn lati rii wi pe wọn ba ẹgbẹ oṣelu APC jẹ. Balogun sọ pe ko si ohun to buru nibẹ ti ẹgbẹ ba gbaruku ti Tinubu nitori o jẹ ọkan lara agba oṣelu nilẹ Afirika. Ẹwẹ, Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ to jẹ minisita akanṣe iṣẹ ati ilegbe bayii, Babatunde Fashola naa sọ laipẹ yii pe o ṣe pataki ki APC ranti adehun ọdun 2014.


Students kidnap: Garba Shehu ní iléeṣẹ́ ológun ti yabo ibùdó àwọn jàndùkú tó jí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ nílé ìwé katsina

Oluranlọwọ aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ iroyin, Garba Shehu ti sọ pe ileeṣẹ ologun ti ṣe awari awọn janduku agbebọn to ji awọn akẹkọọ ileewe girama to wa ni Kankara, nipinlẹ Katsina. Shehu to fọrọ yii lede loju opo Twitter rẹ ṣalaye pe awọn ologun ti ṣe akitiyan lati doola awọn akẹkọọ to wa lakata awọn janduku ọhun. O ṣalaye pe ninu igbo Zango/Paula ni Kankara lawọn sọja pẹlu itanlọwọ awọn ọmogun ofurufu ti ri awọn janduku ajinigbe naa. Ninu atẹjade ti Shehu fi lede ọhun ni o ti sọ pe ko si ikankan to fara gbọgbẹ ninu awọn akẹkọọ ti wọn gbe lọ bo tilẹ jẹ pe awọn sọja atawọn agbebọn naa kọju ija si ara wọn. Bakan naa ni Shehu sọ pe Aarẹ Muhammadu Buhari ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, o si paṣẹ pe ki eto abo to nipan wa ni gbogbo ileewe. Akẹkọọ mẹrinlelaadọta ni a gbọ pe awọn janduku agbebọn ọhun ji lọ lọjọ Ẹti nileewe to wa ni kankara ni Katsina.


Ninu atẹjade ti Shehu fi lede ọhun ni o ti sọ pe ko si ikankan to fara gbọgbẹ ninu awọn akẹkọọ ti wọn gbe lọ bo tilẹ jẹ pe awọn sọja atawọn agbebọn naa kọju ija si ara wọn. Bakan naa ni Shehu sọ pe Aarẹ Muhammadu Buhari ti bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, o si paṣẹ pe ki eto abo to nipan wa ni gbogbo ileewe. Akẹkọọ mẹrinlelaadọta ni a gbọ pe awọn janduku agbebọn ọhun ji lọ lọjọ Ẹti nileewe to wa ni kankara ni Katsina. Iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ kete ti Buhari bẹrẹ abẹwo ọlọsẹ kan si ipinlẹ Katsina tii ṣe ipinlẹ rẹ. Buhari kẹdun pẹlu awọn obi awọn akẹkọọ ti wọn jigbe lọ atawọn alaṣẹ ileewe naa. Ìjọba Katsina ti gbogbo ilé ìwé tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń gbé pa lẹ́yìn àkọlù tó wáyé níbẹ̀ Gomina ipinlẹ Katsina, Aminu Masari ti paṣẹ pe ki wọn ti gbogbo ile iwe ti awọn akẹkọọ n gbe ni ipinlẹ naa pa. Masari lo kede bẹẹ lẹyin ti awọn agbebọn kan ṣakọlu sile iwe awọn akẹkọọ to jẹ ọkunrin nikan loru ọjọ Ẹti, ti wọn si ji lara wọn gbe lọ.


Iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ kete ti Buhari bẹrẹ abẹwo ọlọsẹ kan si ipinlẹ Katsina tii ṣe ipinlẹ rẹ. Buhari kẹdun pẹlu awọn obi awọn akẹkọọ ti wọn jigbe lọ atawọn alaṣẹ ileewe naa. Ìjọba Katsina ti gbogbo ilé ìwé tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń gbé pa lẹ́yìn àkọlù tó wáyé níbẹ̀ Gomina ipinlẹ Katsina, Aminu Masari ti paṣẹ pe ki wọn ti gbogbo ile iwe ti awọn akẹkọọ n gbe ni ipinlẹ naa pa. Masari lo kede bẹẹ lẹyin ti awọn agbebọn kan ṣakọlu sile iwe awọn akẹkọọ to jẹ ọkunrin nikan loru ọjọ Ẹti, ti wọn si ji lara wọn gbe lọ. Gomina ọhun ṣabẹwo sile iwe naa toun pẹlu igbakeji rẹ, Mannir Yakubu, ti wọn si ṣeleri fun awọn eeyan Kankara nibi ti iṣẹlẹ naa ti waye pe ijọba apapọ yoo sa gbogbo ipa rẹ lati ṣawari awọn akẹkọọ to poora. Titi di akoko ti a n ko iroyin yii jọ, ko ṣeni to tii le sọ iye awọn akẹkọọ to di awati ni pato. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa ni awọn n ṣe iwadii lọwọ, ṣugbọn iroyin ni ko din  ni irinwo akẹkọọ to poora.


Gomina ọhun ṣabẹwo sile iwe naa toun pẹlu igbakeji rẹ, Mannir Yakubu, ti wọn si ṣeleri fun awọn eeyan Kankara nibi ti iṣẹlẹ naa ti waye pe ijọba apapọ yoo sa gbogbo ipa rẹ lati ṣawari awọn akẹkọọ to poora. Titi di akoko ti a n ko iroyin yii jọ, ko ṣeni to tii le sọ iye awọn akẹkọọ to di awati ni pato. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa ni awọn n ṣe iwadii lọwọ, ṣugbọn iroyin ni ko din  ni irinwo akẹkọọ to poora. Ile iwe ọhuun, Government Science Secondary School, to jẹ ti awọn akẹkọọ ọkunrin nikan ní akẹkọọ to le ni ẹgbẹrin. Awọn eeyan to n gbe lagbegbe ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye sọ pe irinwo le mẹfa ni wọn ti ri lara awọn ọmọ ile iwe naa, ṣugbọn wọn ko le sọ ibi ti awọn to ku wa. Yoruba bọ wọn ni ọmọ ẹni ku san ju ọmọ ẹni nu lọ,  eyi lo difa fun Gomina ipinlẹ Katsina to bẹ sẹkun gbaragada lẹyin tawọn janduku agbebọn yabo ileewe girama kan to wa ni Kankara, nipinlẹ Katsina nibi ti wọn ti ji ọpọ akẹkọọ lọ.


Ile iwe ọhuun, Government Science Secondary School, to jẹ ti awọn akẹkọọ ọkunrin nikan ní akẹkọọ to le ni ẹgbẹrin. Awọn eeyan to n gbe lagbegbe ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye sọ pe irinwo le mẹfa ni wọn ti ri lara awọn ọmọ ile iwe naa, ṣugbọn wọn ko le sọ ibi ti awọn to ku wa. Yoruba bọ wọn ni ọmọ ẹni ku san ju ọmọ ẹni nu lọ,  eyi lo difa fun Gomina ipinlẹ Katsina to bẹ sẹkun gbaragada lẹyin tawọn janduku agbebọn yabo ileewe girama kan to wa ni Kankara, nipinlẹ Katsina nibi ti wọn ti ji ọpọ akẹkọọ lọ. Iṣẹlẹ yii ṣẹ lẹyin wakati diẹ ti Aarẹ Muhammadu Buhari gunlẹ si ipinlẹ naa fun abẹwo ọlọsẹ kan. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Katsina ṣalaye pe ni aago mọkanla aabọ alẹ ọjọ Ẹti lawọn gbọ pe awọn janduku pẹlu ibọn AK47 lọwọ wọn yabo ileewe girama to wa ni Kankara. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ọpọ awọn akẹkọọ lo sa asala fun ẹmi wọn nigba tawọn kọlọnbiti ẹda ọhun de ọgba ileewe wọn. Koda ọga ọlọpaa DPO ṣalaye fawọn akọroyin pe akẹkọọ igba lo ti pada si ileewe naa lẹyin ti wọn ti sa sinu igbo lati alẹ ọjọ Ẹti.


Iṣẹlẹ yii ṣẹ lẹyin wakati diẹ ti Aarẹ Muhammadu Buhari gunlẹ si ipinlẹ naa fun abẹwo ọlọsẹ kan. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Katsina ṣalaye pe ni aago mọkanla aabọ alẹ ọjọ Ẹti lawọn gbọ pe awọn janduku pẹlu ibọn AK47 lọwọ wọn yabo ileewe girama to wa ni Kankara. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ọpọ awọn akẹkọọ lo sa asala fun ẹmi wọn nigba tawọn kọlọnbiti ẹda ọhun de ọgba ileewe wọn. Koda ọga ọlọpaa DPO ṣalaye fawọn akọroyin pe akẹkọọ igba lo ti pada si ileewe naa lẹyin ti wọn ti sa sinu igbo lati alẹ ọjọ Ẹti. Ileeṣẹ ọlọpaa lawọn si n ka awọn akẹkọọ lati mọ bo ya awọn janduku agbebọn naa ri awọn akẹkọ ji gbe lọ. Ṣugbọn ẹnikan ti ọrọ naa ṣoju rẹ sọ fun BBC pe lootọọ lawọn agbebọn ji awọn akẹkọọ lọ ni ileewe naa. Ọga ọlọpaa naa fikun ọrọ rẹ pe awọn ọlọpaa to ṣọ ileewe ọhun kọju ija sawọn janduku naa nibi ti ọlọpaa kan ti farapa.


Ileeṣẹ ọlọpaa lawọn si n ka awọn akẹkọọ lati mọ bo ya awọn janduku agbebọn naa ri awọn akẹkọ ji gbe lọ. Ṣugbọn ẹnikan ti ọrọ naa ṣoju rẹ sọ fun BBC pe lootọọ lawọn agbebọn ji awọn akẹkọọ lọ ni ileewe naa. Ọga ọlọpaa naa fikun ọrọ rẹ pe awọn ọlọpaa to ṣọ ileewe ọhun kọju ija sawọn janduku naa nibi ti ọlọpaa kan ti farapa. O ni ọlọpaa to ṣeṣe naa n gba itọju lọwọ bayii nile iwosan. Iroyin kan sọ pe ilegbe awọn oṣiṣẹ to wa nile iwe naa lawọn ọdaran naa kọkọ lọ ni nibi ti wọn ti ji iyawo ọkan lara awọn gbe. Lẹyin naa ni wọn lọ si ilegbe awọn akẹkọọ nibi ti wọn gbe awọn akẹkọọ ti ẹnikan ko tii mọ iye rẹ lọ.


O ni ọlọpaa to ṣeṣe naa n gba itọju lọwọ bayii nile iwosan. Iroyin kan sọ pe ilegbe awọn oṣiṣẹ to wa nile iwe naa lawọn ọdaran naa kọkọ lọ ni nibi ti wọn ti ji iyawo ọkan lara awọn gbe. Lẹyin naa ni wọn lọ si ilegbe awọn akẹkọọ nibi ti wọn gbe awọn akẹkọọ ti ẹnikan ko tii mọ iye rẹ lọ. Awọn kan tun sọ pe awọn ologun lọ si ileewe naa lati doola awọn akẹkọọ ṣugbọn wọn pada ji awọn akẹkọọ kan lọ.


Awọn kan tun sọ pe awọn ologun lọ si ileewe naa lati doola awọn akẹkọọ ṣugbọn wọn pada ji awọn akẹkọọ kan lọ.


Corruption in Nigeria: Ojíṣẹ Ọlọ́run kan ní báwọn òbí ṣe ń jí owó ìlú kò, ní wọ́n ń fi lé ọmọ lọ́wọ́

Ojisẹ Ọlọrun kan ti woye pe ogun ti aarẹ Muhammad Buhari n gbe ti iwa ajẹbanu ko tii kun to rara. Oludasilẹ ile ijọsin kan nilu Eko, Wolii Adegboyega Ajani lo woye ọrọ yii lasiko ipade akọroyin kan to ṣe lati sami ayajọ gbigbe ogun tiwa ajẹbanu lagbayee. Ojisẹ Ọlọrun naa fikun pe, awọn elesinjesin gan ti kuna ninu gbigbe ogun tiwa ajẹbanu. "Ni gbogbo agbaye, tàwọn eeyan ba gbọ nipa iwa ajẹbanu, owo jiji nikan ni wọn maa n ro si eyi to jẹ asise. O dabi igba ti eeyan n wa ojutu si isoro mẹta amọ ti onitọun gbajumọ ẹyọ kanṣoṣo, to si fi awọn isoro yoku silẹ. Idi ree to fi yẹ ka tete san sokoto wa ko le lati gbogun tiwa ajẹbanu naa.


"Ni gbogbo agbaye, tàwọn eeyan ba gbọ nipa iwa ajẹbanu, owo jiji nikan ni wọn maa n ro si eyi to jẹ asise. O dabi igba ti eeyan n wa ojutu si isoro mẹta amọ ti onitọun gbajumọ ẹyọ kanṣoṣo, to si fi awọn isoro yoku silẹ. Idi ree to fi yẹ ka tete san sokoto wa ko le lati gbogun tiwa ajẹbanu naa. Nigba to n sọrọ lori bi ajẹbanu naa ṣe n fẹju si, Wolii Ajani ni yoo nira diẹ kiwa ajẹbanu to kasẹ nilẹ ni Naijiria. "Bi awọn obi ṣe n ko owo ilu, naa ni wọn n fi iwa àjẹbánu ọhun le awọn ọmọ wọn lọwọ, eyi ti ko ni jẹ ka tete ri ọna abayọ siwa ajẹbanu naa." Ojisẹ Ọlọrun naa ni gbogbo ẹka awujọ ni iwa ajẹbanu ti gogo pupọ, tàwọn oloselu atawọn gbajumọ si n ko owo ilu, ti wọn si tun n fi le awọn ọmọ wọn lọwọ.


Nigba to n sọrọ lori bi ajẹbanu naa ṣe n fẹju si, Wolii Ajani ni yoo nira diẹ kiwa ajẹbanu to kasẹ nilẹ ni Naijiria. "Bi awọn obi ṣe n ko owo ilu, naa ni wọn n fi iwa àjẹbánu ọhun le awọn ọmọ wọn lọwọ, eyi ti ko ni jẹ ka tete ri ọna abayọ siwa ajẹbanu naa." Ojisẹ Ọlọrun naa ni gbogbo ẹka awujọ ni iwa ajẹbanu ti gogo pupọ, tàwọn oloselu atawọn gbajumọ si n ko owo ilu, ti wọn si tun n fi le awọn ọmọ wọn lọwọ. Wolii Ajani wa rọ awọn ojisẹ Ọlọrun lati maa waasu tako iwa ibajẹ naa, ko le di ohun itan ni Naijiria Agba onkọwe, Ọjọgbọn Wole Soyinka ti sọ pe, oun ko gbagbọ pe Naijiria wa ni abẹ idari ẹnikẹni. O sọ eyi nibi ayẹyẹ ikojade iwe rẹ tuntun, 'Chronicles of the happiest people on earth', nilu Eko. Ọjọgbọn Wole Soyinka ṣapejuwe ọdun 2020 gẹgẹ bi eyi to ti buru julọ ti oun mọ lorilẹ-ede Naijiria.


Wolii Ajani wa rọ awọn ojisẹ Ọlọrun lati maa waasu tako iwa ibajẹ naa, ko le di ohun itan ni Naijiria Agba onkọwe, Ọjọgbọn Wole Soyinka ti sọ pe, oun ko gbagbọ pe Naijiria wa ni abẹ idari ẹnikẹni. O sọ eyi nibi ayẹyẹ ikojade iwe rẹ tuntun, 'Chronicles of the happiest people on earth', nilu Eko. Ọjọgbọn Wole Soyinka ṣapejuwe ọdun 2020 gẹgẹ bi eyi to ti buru julọ ti oun mọ lorilẹ-ede Naijiria. O ni kii ṣe nitori ajakalẹ aarun Covid-19 nikan, ṣugbọn ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ to waye, ati iha ti ijọba kọ si wọn. O to ogoji ọdun ti Soyinka ti n kọ iwe naa, ko to o gbe jade lọdun 2020. Soyinka ni bi nkan ṣe ri bayii ni Naijiria, awọn ọmọ Naijiria ko mọ ibi ti wọn n lọ, tabi ibi ti irinajo wọn yoo pari si.


O ni kii ṣe nitori ajakalẹ aarun Covid-19 nikan, ṣugbọn ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ to waye, ati iha ti ijọba kọ si wọn. O to ogoji ọdun ti Soyinka ti n kọ iwe naa, ko to o gbe jade lọdun 2020. Soyinka ni bi nkan ṣe ri bayii ni Naijiria, awọn ọmọ Naijiria ko mọ ibi ti wọn n lọ, tabi ibi ti irinajo wọn yoo pari si. "Nnkan ti de ikorita ti eeyan ko ni idaniloju ibi to n lọ, ati ibi ti yoo pari rẹ si. "Bi mo ṣe sọ tẹlẹ, ọpọlọpọ nkan to n ṣẹlẹ ko jẹ kii eeyan o gbagbọ pe ẹnikẹni wa ni iṣakoso." Soyinka sọ pe ọdun 2020 kii ṣe ọdun to dara rara fun oun, ni gbogbo ọna.


"Nnkan ti de ikorita ti eeyan ko ni idaniloju ibi to n lọ, ati ibi ti yoo pari rẹ si. "Bi mo ṣe sọ tẹlẹ, ọpọlọpọ nkan to n ṣẹlẹ ko jẹ kii eeyan o gbagbọ pe ẹnikẹni wa ni iṣakoso." Soyinka sọ pe ọdun 2020 kii ṣe ọdun to dara rara fun oun, ni gbogbo ọna.


Muhammadu Buhari: Femi Adesina tọ́ka sáwọn ẹ̀rí pé kìí ṣe ẹ̀dà ààrẹ ló ń darí Nàíjíríà

Kii se ohun tun mọ pe ki asaaju ikọ IPOB, Nnamdi Kanu ati awọn ọmọ Naijiria kan maa pe aarẹ orilẹede yii, Muhammadu Buhari ni ẹda eniyan. Koda wọn ni kii se Buhari ti awọn dibo fun lo wa lori aleefa amọ o ti ku lasiko to se aisan, to si lọ gba iwosan nilu London lọdun 2017. Kanu ni wọn ti fi ọkunrin kan, to pe orukọ rẹ ni Jubril lati orilẹede Sudan, rọpo aarẹ Naijiria to ni o ti di oloogbe ọhun. Koda Kanu fi ọwọ sọya pe, oun ni awọn ẹri aworan to daju lọwọ lati fidi rẹ mulẹ pe, ẹlomiran lo n dari ijọba Naijiria, kii se Buhari. Sugbọn niwọn igba to se pe isọrọ ni igbesi, idi ree ti olugbanimọran fun aarẹ lori eto iroyin, Femi Adesina fi bọ sita lati sọrọ nipa iroyin to n ja rainrain nilẹ naa. Adesina, ninu ọrọ kan to kọ ni ayajọ ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin aarẹ Muhammadu Buhari salaye pe, aarẹ kii se ẹda rara, oun gan si ni, wọn ko fi ẹlomiran se rara.


Koda Kanu fi ọwọ sọya pe, oun ni awọn ẹri aworan to daju lọwọ lati fidi rẹ mulẹ pe, ẹlomiran lo n dari ijọba Naijiria, kii se Buhari. Sugbọn niwọn igba to se pe isọrọ ni igbesi, idi ree ti olugbanimọran fun aarẹ lori eto iroyin, Femi Adesina fi bọ sita lati sọrọ nipa iroyin to n ja rainrain nilẹ naa. Adesina, ninu ọrọ kan to kọ ni ayajọ ọjọ ibi ọdun kejidinlọgọrin aarẹ Muhammadu Buhari salaye pe, aarẹ kii se ẹda rara, oun gan si ni, wọn ko fi ẹlomiran se rara. Amugbalẹgbẹ fun aarẹ, ẹni to foju laifi wo ọrọ ti Kanu n gbe kiri yii, tun se apejuwe ọrọ naa bii ero awọn omugọ, eyi ti ọpọ ọlọgbọn gan tun n gba a gbọ pẹlu. Femi Adesina wa tọkasi awọn ẹri kan to fidi rẹ mulẹ pe wọn ko fi ẹlomiran rọpo aarẹ Buhari rara, oun fura rẹ lo n dari ijba Naijiria. "Ni ọjọ ti aarẹ gunlẹ sorilẹede Naijiria lati London to ti lọ gba iwosan, ọjọ naa ni olori ẹka alaabo ilẹ wa, Ọgagun Abayomi Olonisakin n fi ọmọbinrin rẹ lọkọ.


Amugbalẹgbẹ fun aarẹ, ẹni to foju laifi wo ọrọ ti Kanu n gbe kiri yii, tun se apejuwe ọrọ naa bii ero awọn omugọ, eyi ti ọpọ ọlọgbọn gan tun n gba a gbọ pẹlu. Femi Adesina wa tọkasi awọn ẹri kan to fidi rẹ mulẹ pe wọn ko fi ẹlomiran rọpo aarẹ Buhari rara, oun fura rẹ lo n dari ijba Naijiria. "Ni ọjọ ti aarẹ gunlẹ sorilẹede Naijiria lati London to ti lọ gba iwosan, ọjọ naa ni olori ẹka alaabo ilẹ wa, Ọgagun Abayomi Olonisakin n fi ọmọbinrin rẹ lọkọ. Mo wọ agbada ati fila, tii se asọ ibilẹ wa lọ sibi igbeyawo naa, nibẹ si ni mo ti lọ pade aarẹ Buhari ni papakọ ofurufu. Gbogbo wa to lori ila lati ki aarẹ kaabọ, ti oun naa si n bọ wa lọwọ ni ẹyọ kọọkan, nigba to de iwaju mi lo ni 'Adesina, igba yii ni maa ri ẹ fun igba akọkọ to wọ asọ to dara julọ'." Adesina ni awọn mejeeji ku silẹ fun ẹrin, tawọn ayaworan si ya awọn, eyi ti wọn lo lori mohunmaworan, ti ọpọ eeyan si n bi ohun leere pe ki lo mu ki awọn mejeeji rẹrin arintakiti bẹẹ.


Mo wọ agbada ati fila, tii se asọ ibilẹ wa lọ sibi igbeyawo naa, nibẹ si ni mo ti lọ pade aarẹ Buhari ni papakọ ofurufu. Gbogbo wa to lori ila lati ki aarẹ kaabọ, ti oun naa si n bọ wa lọwọ ni ẹyọ kọọkan, nigba to de iwaju mi lo ni 'Adesina, igba yii ni maa ri ẹ fun igba akọkọ to wọ asọ to dara julọ'." Adesina ni awọn mejeeji ku silẹ fun ẹrin, tawọn ayaworan si ya awọn, eyi ti wọn lo lori mohunmaworan, ti ọpọ eeyan si n bi ohun leere pe ki lo mu ki awọn mejeeji rẹrin arintakiti bẹẹ. Adesina wa n bi awọn eeyan to n siyemeji nipa Buhari pe "Se ti kii ba se aarẹ lo n ba oun sọrọ, bawo ni yoo se mọ orukọ oun, ti yoo si tun mọ pe oun kii saba wọ asọ agbada?" Bakan naa ni Adesina mu wa si iranti pe akọroyin kan wa, Lindasay Barret to jẹ ọrẹ ọlọjọ pipẹ fun Buhari, to si ran oun lati ki aarẹ fun oun. O ni bi oun se n fi isẹ ikinni Barret jẹ fun aarẹ Buhari lo fesi pada pe "Lindasay Barret, mo ranti pe emi ati ẹ pade loju ogun lọdun 1968.


Adesina wa n bi awọn eeyan to n siyemeji nipa Buhari pe "Se ti kii ba se aarẹ lo n ba oun sọrọ, bawo ni yoo se mọ orukọ oun, ti yoo si tun mọ pe oun kii saba wọ asọ agbada?" Bakan naa ni Adesina mu wa si iranti pe akọroyin kan wa, Lindasay Barret to jẹ ọrẹ ọlọjọ pipẹ fun Buhari, to si ran oun lati ki aarẹ fun oun. O ni bi oun se n fi isẹ ikinni Barret jẹ fun aarẹ Buhari lo fesi pada pe "Lindasay Barret, mo ranti pe emi ati ẹ pade loju ogun lọdun 1968. "Se to ba jẹ Jubril ti Sudan ni, se yoo ranti ọrẹ rẹ ati ibi ti wọn ti pade loju ogun lọdun 1968, ẹ gbe irọ da sọhun, ko jẹ wa." Amugbalẹgbẹ fun aarẹ wa kadi ọrọ rẹ nilẹ pe ololufẹ Naijiria ni aarẹ Muhammadu Buhari, ti oun si mọ ọbuda ati isẹ rere rẹ daradara.


"Se to ba jẹ Jubril ti Sudan ni, se yoo ranti ọrẹ rẹ ati ibi ti wọn ti pade loju ogun lọdun 1968, ẹ gbe irọ da sọhun, ko jẹ wa." Amugbalẹgbẹ fun aarẹ wa kadi ọrọ rẹ nilẹ pe ololufẹ Naijiria ni aarẹ Muhammadu Buhari, ti oun si mọ ọbuda ati isẹ rere rẹ daradara.


Nigeria Borders open: Onímọ̀ ọrọ̀ ajé ní ìlànà tẹ́tẹ́ títa ní ìjọba ń lò fétò ọ̀rọ̀ ajé

Ọjọru ni ijọba orilẹ-ede Naijiria kede pe ki awọn ẹnu ibode mẹrin di ṣiṣi pada. Oṣu Kẹjọ, ọdun 2019 ni awọn ibode naa ti wa ni titi pa, nitori pe ijọba 'fẹ ẹ fi opin si kiko nkan ijagun wọle lọna aitọ, ki opin le ba ipenija to n koju eto aabo, ati lati mu idagbasoke ba ọrọ aje Naijiria. Inu ọpọlọpọ araalu lo dun si aṣẹ tuntun yii nigba ti ijọba kede lati si ẹnu bode mẹrin pada ni Naijiria. Ṣugbọn, onimọ kan nipa ọrọ aje, Gbadamosi Olusola, to jẹ Igbakeji Aarẹ Ẹgbẹ awọn onimọ ọrọ aje ati iṣiro ni Naijiria, sọ fun BBC pe, idẹrun ọlọjọ diẹ ni yoo mu wa fun araalu. Eyi ko ṣẹyin bi coronavirus ṣe ti ṣakoba fun ọrọ aje. Ọgbẹni Gbadamosi Olusola ṣalaye pe ko si anfaani kankan ti Naijiria jẹ lara titi awọn ẹnu ibode, nitori pe iṣẹ fayawọ lọ soke si, ti ko si tun si ayipada lori ọrọ eto aabo.


Ṣugbọn, onimọ kan nipa ọrọ aje, Gbadamosi Olusola, to jẹ Igbakeji Aarẹ Ẹgbẹ awọn onimọ ọrọ aje ati iṣiro ni Naijiria, sọ fun BBC pe, idẹrun ọlọjọ diẹ ni yoo mu wa fun araalu. Eyi ko ṣẹyin bi coronavirus ṣe ti ṣakoba fun ọrọ aje. Ọgbẹni Gbadamosi Olusola ṣalaye pe ko si anfaani kankan ti Naijiria jẹ lara titi awọn ẹnu ibode, nitori pe iṣẹ fayawọ lọ soke si, ti ko si tun si ayipada lori ọrọ eto aabo. Bakan naa ni Ọgbẹni Gbadamosi tọka si pe, o tun mu ki owo ọja lọ soke pẹlu ìdá tó le ni ọgọrun. Eyi ti ko ṣẹyin eto aabo to mẹhẹ, to ti mu ki awọn agbẹ fi oko wọn silẹ. Ọgbẹni Oludola Gbadamosi ni itura yoo ba araalu, nitori pe owo yoo pọ si nilu.


Bakan naa ni Ọgbẹni Gbadamosi tọka si pe, o tun mu ki owo ọja lọ soke pẹlu ìdá tó le ni ọgọrun. Eyi ti ko ṣẹyin eto aabo to mẹhẹ, to ti mu ki awọn agbẹ fi oko wọn silẹ. Ọgbẹni Oludola Gbadamosi ni itura yoo ba araalu, nitori pe owo yoo pọ si nilu. Awọn oniṣowo ti bi bọda ṣe wa ni titi pa ṣe akoba fun yoo bẹrẹ iṣẹ pada. Amọ o tun sọ pe ipa ti ko dara ni igbesẹ yii yoo ni lara akitiyan ati owo ti ijọba ti na sori eto ọgbin lasiko ti ẹnu ibode wa ni titi pa. Nitori pe awọn ileeṣẹ abẹle ko ni le fi iga gbaga pẹlu ọja to n wọle lati ilẹ okeere, lori iye ti wọn n ta a. O ṣe apejuwe bi owo irẹsi, ati ẹja, ẹran nkan abiyẹ, ṣe lọ soke si i, lasiko ti ijọba ti ẹnu ibode, nitori pe abẹle nikan lo ti n wa. Ọgbẹni Gbadamosi tun sọ pe, Naijiria ko ni agbara lati pese gbogbo nnkan ti araalu nilo, paapa awọn nkan ti ẹnu n jẹ bi irẹsi ati ẹja.


Awọn oniṣowo ti bi bọda ṣe wa ni titi pa ṣe akoba fun yoo bẹrẹ iṣẹ pada. Amọ o tun sọ pe ipa ti ko dara ni igbesẹ yii yoo ni lara akitiyan ati owo ti ijọba ti na sori eto ọgbin lasiko ti ẹnu ibode wa ni titi pa. Nitori pe awọn ileeṣẹ abẹle ko ni le fi iga gbaga pẹlu ọja to n wọle lati ilẹ okeere, lori iye ti wọn n ta a. O ṣe apejuwe bi owo irẹsi, ati ẹja, ẹran nkan abiyẹ, ṣe lọ soke si i, lasiko ti ijọba ti ẹnu ibode, nitori pe abẹle nikan lo ti n wa. Ọgbẹni Gbadamosi tun sọ pe, Naijiria ko ni agbara lati pese gbogbo nnkan ti araalu nilo, paapa awọn nkan ti ẹnu n jẹ bi irẹsi ati ẹja. Nitori naa lo ṣe ṣe pataki fun ijọba lati kọkọ mojuto awọn ipenija to wa nilẹ bi eto aabo, to ti mu ki awọn agbẹ fi oko silẹ, ati ina mọnamọna. O ni o ṣeni laanu pe, bi igba ti eeyan n ta tẹtẹ ni ilana ọrọ aje ti Naijiria n lo, kii ṣe eto to ṣe e tọka si. Ti ko ba si ṣe gbogbo nkan to yẹ, yoo tun pada si ẹsẹ aarọ ni.


Nitori naa lo ṣe ṣe pataki fun ijọba lati kọkọ mojuto awọn ipenija to wa nilẹ bi eto aabo, to ti mu ki awọn agbẹ fi oko silẹ, ati ina mọnamọna. O ni o ṣeni laanu pe, bi igba ti eeyan n ta tẹtẹ ni ilana ọrọ aje ti Naijiria n lo, kii ṣe eto to ṣe e tọka si. Ti ko ba si ṣe gbogbo nkan to yẹ, yoo tun pada si ẹsẹ aarọ ni. Ohun ti Aarẹ Muhammadu Buhari sọ lọsẹ to kọja ni pe awọn orilẹ-ede to paala pẹlu Naijiria ti ni òye nkan ti igbesẹ titi ẹnu ibode pa da le lori. Ṣugbọn, a ko le sọ eyi to jẹ ninu ọrọ eto aabo ati ọrọ aje, nitori pe ko si ayipada rere kankan nibẹ. Minisita feto ẹnawo, eto isuna ati aato ilu, Zainab Ahmed ti kede pe ijọba apapọ si gbẹsẹ le awọn eroja kan pe ko ma wọle sorilẹede yii.


Ohun ti Aarẹ Muhammadu Buhari sọ lọsẹ to kọja ni pe awọn orilẹ-ede to paala pẹlu Naijiria ti ni òye nkan ti igbesẹ titi ẹnu ibode pa da le lori. Ṣugbọn, a ko le sọ eyi to jẹ ninu ọrọ eto aabo ati ọrọ aje, nitori pe ko si ayipada rere kankan nibẹ. Minisita feto ẹnawo, eto isuna ati aato ilu, Zainab Ahmed ti kede pe ijọba apapọ si gbẹsẹ le awọn eroja kan pe ko ma wọle sorilẹede yii. Minisita naa sisọ loju ọrọ yii lasiko to n bawọn akọroyin ile ijọba sọrọ lopin ipade igbimọ alasẹ ijọba ilẹ yii. Ahmed, ẹni to kede pe ijọba ti pasẹ pe ki wọn si awọn ẹnu bode mẹrin kan pada nilẹ wa lọgan, tun salaye nipa awọn ọja ti ko ni le wọle sorilẹede yii lati oke okun. Awọn ọja naa ni Irẹsi, awọn ohun abiyẹ ati awọn eroja miran tijọba ti fofin de saaju lasiko to n ti awọn ẹnu bode wa pa. Ahmed fikun pe loore koore ni awọn asọbode yoo maa paraaro awsn ẹnu bode ilẹ wa lati ri daju pe awọn eroja kotọ naa ko ri ọna wọle sorilẹede yii.


Minisita naa sisọ loju ọrọ yii lasiko to n bawọn akọroyin ile ijọba sọrọ lopin ipade igbimọ alasẹ ijọba ilẹ yii. Ahmed, ẹni to kede pe ijọba ti pasẹ pe ki wọn si awọn ẹnu bode mẹrin kan pada nilẹ wa lọgan, tun salaye nipa awọn ọja ti ko ni le wọle sorilẹede yii lati oke okun. Awọn ọja naa ni Irẹsi, awọn ohun abiyẹ ati awọn eroja miran tijọba ti fofin de saaju lasiko to n ti awọn ẹnu bode wa pa. Ahmed fikun pe loore koore ni awọn asọbode yoo maa paraaro awsn ẹnu bode ilẹ wa lati ri daju pe awọn eroja kotọ naa ko ri ọna wọle sorilẹede yii. O tun salaye pe nigba ti yoo ba fi di ọjọ to kẹyin ninu ọdun yii, ijọba apapọ yoo si awọn ẹnu bode yoku to wa ni Naijiria silẹ. Bakan naa ni ẹgbẹ awọn agbẹ ọlọsin adiẹ ti mu igbe bọnu pe nibayii tijọba ti si awọn ẹnu bode ilẹ wa mẹrin pade, o gbọdọ ri daju pe wọn ko ko awọn ohun abiyẹ wọ orilẹede yii. Ọga agba fun ẹgbẹ naa, Onallo Akpa lo kede bẹẹ pẹlu afikun pe ijọba ko gbọdọ yẹsẹ kuro lori ileri to se lati se ọna mọ awọn ohun abiyẹ lati oke okun.


O tun salaye pe nigba ti yoo ba fi di ọjọ to kẹyin ninu ọdun yii, ijọba apapọ yoo si awọn ẹnu bode yoku to wa ni Naijiria silẹ. Bakan naa ni ẹgbẹ awọn agbẹ ọlọsin adiẹ ti mu igbe bọnu pe nibayii tijọba ti si awọn ẹnu bode ilẹ wa mẹrin pade, o gbọdọ ri daju pe wọn ko ko awọn ohun abiyẹ wọ orilẹede yii. Ọga agba fun ẹgbẹ naa, Onallo Akpa lo kede bẹẹ pẹlu afikun pe ijọba ko gbọdọ yẹsẹ kuro lori ileri to se lati se ọna mọ awọn ohun abiyẹ lati oke okun. Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti paṣẹ pe ki wọn ṣi awọn ẹnu ibode mẹrin loni wara n ṣesa. Awon merin naa ni ibode Seme ni ẹkun Guusu Iwọ-Oorun, Illela ni ipinlẹ Sokoto, Maigatgari ni iha Ila Oorun-Ariwa ati Mfun ni ẹkun Guusu-Guusu. Minisita eto isuna lo fi ikede yii sita lẹyin ipade igbimọ alaṣẹ ikejidinlogun ti ori ayelujara to waye l'Ọjọru ọsẹ.


Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti paṣẹ pe ki wọn ṣi awọn ẹnu ibode mẹrin loni wara n ṣesa. Awon merin naa ni ibode Seme ni ẹkun Guusu Iwọ-Oorun, Illela ni ipinlẹ Sokoto, Maigatgari ni iha Ila Oorun-Ariwa ati Mfun ni ẹkun Guusu-Guusu. Minisita eto isuna lo fi ikede yii sita lẹyin ipade igbimọ alaṣẹ ikejidinlogun ti ori ayelujara to waye l'Ọjọru ọsẹ. Atẹjade naa tun wa loju opo Twitter agbẹnusọ aarẹ Buhari, Bashir Ahmad. Bakan naa lo ni ki wọn si awọn to ku ni ọjọ kọkanlelọgbọ̀n osu kejila ọdun yii. Ṣaaju lọjọ kẹjọ oṣu kejila ọdun yii ni aarẹ Buhari ti safihan ipinu rẹ lati ṣi awọn ẹnu ibode naa.


Atẹjade naa tun wa loju opo Twitter agbẹnusọ aarẹ Buhari, Bashir Ahmad. Bakan naa lo ni ki wọn si awọn to ku ni ọjọ kọkanlelọgbọ̀n osu kejila ọdun yii. Ṣaaju lọjọ kẹjọ oṣu kejila ọdun yii ni aarẹ Buhari ti safihan ipinu rẹ lati ṣi awọn ẹnu ibode naa. O ṣalaye pe idi ti wọn fi gbe awọn ibode naa tipa wa lara akitiyan ijọba lati dẹkun kiko awọn nkan ija oloro ati oogun oloro wọ orilẹede Naijiria lọna aitọ. Aarẹ Buhari sọ eyi nigba to n ṣepade kan pẹlu ẹgbẹ awọn gomina Naijiria ni ile aarẹ ni Abuja. Titi ti wọn ti awọn ibode ọhun pa ti da ọpọlọpọ ipalara silẹ to si ti fa wahala laarin Naijria atawọn orilẹede agbegbe rẹ ti wọn si n kigbe pe ofin ijọba yii n pa ọrọ aje awọn lara.


O ṣalaye pe idi ti wọn fi gbe awọn ibode naa tipa wa lara akitiyan ijọba lati dẹkun kiko awọn nkan ija oloro ati oogun oloro wọ orilẹede Naijiria lọna aitọ. Aarẹ Buhari sọ eyi nigba to n ṣepade kan pẹlu ẹgbẹ awọn gomina Naijiria ni ile aarẹ ni Abuja. Titi ti wọn ti awọn ibode ọhun pa ti da ọpọlọpọ ipalara silẹ to si ti fa wahala laarin Naijria atawọn orilẹede agbegbe rẹ ti wọn si n kigbe pe ofin ijọba yii n pa ọrọ aje awọn lara. Aarẹ ni "nibayii ti awọn orilẹede agbegbe wa ti ri ẹkọ kọ, ijọba ti ṣetan lati ṣi awọn ibode pada". Ẹwẹ, ko ye ni pato ewo ninu gbogbo idi ti aarẹ Buhari ka ti wọn fi ti awọn ibode ọhun pa ti o wa gbagbọ pe o ti wa si imuṣẹ tori awọn mii n sọ pe erongba ti aabo ko yọri si rere. O ti le lọdun kan ti awọn ibode orilẹede Naijria ti wa ni titi pa ko to wa di pe ijọba pinu lati ṣi wọn pada loṣu yii.


Aarẹ ni "nibayii ti awọn orilẹede agbegbe wa ti ri ẹkọ kọ, ijọba ti ṣetan lati ṣi awọn ibode pada". Ẹwẹ, ko ye ni pato ewo ninu gbogbo idi ti aarẹ Buhari ka ti wọn fi ti awọn ibode ọhun pa ti o wa gbagbọ pe o ti wa si imuṣẹ tori awọn mii n sọ pe erongba ti aabo ko yọri si rere. O ti le lọdun kan ti awọn ibode orilẹede Naijria ti wa ni titi pa ko to wa di pe ijọba pinu lati ṣi wọn pada loṣu yii.


Nigeria Tax Exemption: Ìjọba àpapọ̀ kéde pé òun ń fẹ́ fi òpin sí bí àwọn tó ń gba owó oṣù tó kéré jùlọ ṣe ń san owó orí

Iroyin ayọ lo jẹ fun awọn oṣiṣẹ to n gba owo oṣu to kere julọ ni Naijiria, pẹlu bi ijọba apapọ ṣe kede pe, wọn ko ni ma a san owo ori lori owo oṣu wọn mọ. Ọjọ Aje ni ileeṣẹ aarẹ kede iroyin yii loju opo ibaraẹnidọrẹ Twitter rẹ. Aarẹ Muhammadu Buhari sọ pe igbesẹ naa jẹ ọkan lara ọna ti ijọba fẹ ẹ fi mu ọrọ aje Naijiria pada bọ sipo. O ni "erongba yii jẹ ọkan lara awọn aba ofin eto ẹnawo to wa niwaju ile igbimọ aṣofin". Buhari sọ pe "ilana tuntun naa jẹ ọna lati pari eto itura to sẹ fun awọn olokoowo kekeeke, to bẹrẹ ni ọdun to kọja. "Eyi jẹ ọna lati fi ẹsẹ eto ọrọ aje mulẹ, nipa mimu adinku ba inira owo ọkọ, ati ọwọn gogo , ni lara awọn ọmọ Naijiria."


O ni "erongba yii jẹ ọkan lara awọn aba ofin eto ẹnawo to wa niwaju ile igbimọ aṣofin". Buhari sọ pe "ilana tuntun naa jẹ ọna lati pari eto itura to sẹ fun awọn olokoowo kekeeke, to bẹrẹ ni ọdun to kọja. "Eyi jẹ ọna lati fi ẹsẹ eto ọrọ aje mulẹ, nipa mimu adinku ba inira owo ọkọ, ati ọwọn gogo , ni lara awọn ọmọ Naijiria." Ati pe eredi ti ijọba fi mu adinku ba owo ori ọkọ, ati awọn ọkọ eero, ni lati mu ki owo ti awọn awakọ n gba lọwọ ero dinku. O ṣalaye pe bi ijọba ṣe fi opin si sisan owo iranwọ ori eporọbi 'subsidy', ati bi iye ti wọn n ta lita epo ṣe lọ soke si, n ni ipa lara iye ti araalu n ra ounjẹ. Yatọ si eyi, ileeṣẹ aarẹ sọ pe ijọba n ṣiṣẹ pọ pẹlu banki apapọ, ati ileeṣẹ to n mojuto awọn idokowo ijọba, NSIA, to fi mọ awọn ijọba ipinlẹ, lati ṣeto bilisnu mẹẹdogun Naira.


Ati pe eredi ti ijọba fi mu adinku ba owo ori ọkọ, ati awọn ọkọ eero, ni lati mu ki owo ti awọn awakọ n gba lọwọ ero dinku. O ṣalaye pe bi ijọba ṣe fi opin si sisan owo iranwọ ori eporọbi 'subsidy', ati bi iye ti wọn n ta lita epo ṣe lọ soke si, n ni ipa lara iye ti araalu n ra ounjẹ. Yatọ si eyi, ileeṣẹ aarẹ sọ pe ijọba n ṣiṣẹ pọ pẹlu banki apapọ, ati ileeṣẹ to n mojuto awọn idokowo ijọba, NSIA, to fi mọ awọn ijọba ipinlẹ, lati ṣeto bilisnu mẹẹdogun Naira. Miliọnu mẹẹdogun Naira naa "yoo ṣe iranlọwọ lori ipese awọn nkan amayedẹrun. "Yoo si tun duro gẹgẹ bi ipilẹ to dara fun idagbasoke ọrọ aje Naijiria."


Miliọnu mẹẹdogun Naira naa "yoo ṣe iranlọwọ lori ipese awọn nkan amayedẹrun. "Yoo si tun duro gẹgẹ bi ipilẹ to dara fun idagbasoke ọrọ aje Naijiria."


EndSARS Protest Update: Sowore ní ikọ̀ ọlọ́pàá yìnbọn fún òun lọ́jọ́ Ajé

Oludije fun ipo aarẹ Naijiria ninu eto idibo gbogboogbo to waye lọdun 2019, Omoyele Sowore, ti pariwo sita lori ayelujara pe, awọn kan n lepa ẹmi oun. Ninu ọrọ kan to kọ si oju opo twitter rẹ ni alẹ Ọjọru lo ti sọ pe, oun ri iroyin gbọ pe ileeṣẹ eleto abo ni Naijiria ti kede pe, wọn gbọdọ mu oun tabi pa oun laarin wakati mẹrinlelogun si asiko yii, nitori pe oun ko ni gba ki wọn fi ofin gbe oun. O ni olu ileeṣẹ ologun nilu Abuja, ni igbesẹ naa ti fẹ ẹ waye. "A mọ ki ẹ mọ pe eyi ko ni i di ijagbara fun ominira lọwọ." O fikun pe ikọ ọlọpaa to wa nile asofin apapọ ilẹ wa sina ibọn fun oun lọjọ Aje, ti wọn si tun ji ọkan lara ọkọ ayọkẹlẹ oun lọ. O ni wọn fi aake kọri lati da ọkọ naa pada lai naani pe oun fi n sisẹ iroyin ni, ti Kọmisana ọlọpaa nilu Abuja, Bala Ciroma si sọ fun oun pe ọkọ naa huwa ọdaran ni, ti wọn yoo si gbe lọ sile ẹjọ eyi to ba oun lojiji.


"A mọ ki ẹ mọ pe eyi ko ni i di ijagbara fun ominira lọwọ." O fikun pe ikọ ọlọpaa to wa nile asofin apapọ ilẹ wa sina ibọn fun oun lọjọ Aje, ti wọn si tun ji ọkan lara ọkọ ayọkẹlẹ oun lọ. O ni wọn fi aake kọri lati da ọkọ naa pada lai naani pe oun fi n sisẹ iroyin ni, ti Kọmisana ọlọpaa nilu Abuja, Bala Ciroma si sọ fun oun pe ọkọ naa huwa ọdaran ni, ti wọn yoo si gbe lọ sile ẹjọ eyi to ba oun lojiji. "Laarin ọsẹ kan pere, awọn alatilẹyin wọn kọ oniruuru atẹjade sita, wọn kọwe sawọn ileesẹ asoju ilẹ okeere lorisirisi. Koda, ileesẹ itẹwe The Nation gan ni awọn ojulowo oluwọde EndSARs fẹ ki wọn ti mi mọle, ti ileesẹ ologun gan si ni awọn alasọdun loju opo Twitter, ti wọn n kede pe pipa lo yẹ ki wọn pa mi." Sowore wa figbe bọnu pe, iditẹ mọ oun ti doju rẹ bayii lati bii ọsẹ diẹ sẹyin, ti wọn si ti ransẹ sawọn ileesẹ agbofinro, eyi ti asiri rẹ tu si oun lọwọ.


"Laarin ọsẹ kan pere, awọn alatilẹyin wọn kọ oniruuru atẹjade sita, wọn kọwe sawọn ileesẹ asoju ilẹ okeere lorisirisi. Koda, ileesẹ itẹwe The Nation gan ni awọn ojulowo oluwọde EndSARs fẹ ki wọn ti mi mọle, ti ileesẹ ologun gan si ni awọn alasọdun loju opo Twitter, ti wọn n kede pe pipa lo yẹ ki wọn pa mi." Sowore wa figbe bọnu pe, iditẹ mọ oun ti doju rẹ bayii lati bii ọsẹ diẹ sẹyin, ti wọn si ti ransẹ sawọn ileesẹ agbofinro, eyi ti asiri rẹ tu si oun lọwọ. O ni eyi ko sẹyin ijọba aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to ti n dunkooko mọ oun lati ọsẹ diẹ, paapa lati igba ti iwọde EndSARS ti bẹrẹ. Ọkan lara awọn ti banki apapọ Naijiria, CBN, gbẹsẹ le apo asunwọn wọn nile ifowopamọ, Adegoke Pamilerin, sọ pe o ti le ni ọsẹ meji ti oun ko ti le ṣe ohunkohun lori apo asunwọn wọn. Ninu ọrọ kan to kọ sori ayelujara Twitter, o ni ṣaaju aṣẹ ile ẹjọ ni wọn ti gbẹsẹ le apo asunwọn naa.


O ni eyi ko sẹyin ijọba aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to ti n dunkooko mọ oun lati ọsẹ diẹ, paapa lati igba ti iwọde EndSARS ti bẹrẹ. Ọkan lara awọn ti banki apapọ Naijiria, CBN, gbẹsẹ le apo asunwọn wọn nile ifowopamọ, Adegoke Pamilerin, sọ pe o ti le ni ọsẹ meji ti oun ko ti le ṣe ohunkohun lori apo asunwọn wọn. Ninu ọrọ kan to kọ sori ayelujara Twitter, o ni ṣaaju aṣẹ ile ẹjọ ni wọn ti gbẹsẹ le apo asunwọn naa. Ọjọ Ẹti ni ile ẹjọ giga ijọba apapọ to wa nilu Abuja paṣẹ pe ki banki naa gbẹsẹ le apo asunwọn eeyan mọkandinlogin ati ileesẹ kan, fun ipa ti wọn ko ninu iwọde ENDSARS to waye l'oṣu Kẹwaa. Ile ẹjọ paṣẹ fun CBN lati gbẹsẹ le e titi di oṣu Kinni, ọdun 2021. Gẹgẹ bi akọsilẹ idajọ naa ṣe fihan, Onidajọ Ahmed Mohammed lo fun CBN ni aṣẹ naa, ogunjọ oṣu Kẹwaa, si ni banki apapọ ọhun gbe iwe ẹbẹ lọ sile ẹjọ.


Ọjọ Ẹti ni ile ẹjọ giga ijọba apapọ to wa nilu Abuja paṣẹ pe ki banki naa gbẹsẹ le apo asunwọn eeyan mọkandinlogin ati ileesẹ kan, fun ipa ti wọn ko ninu iwọde ENDSARS to waye l'oṣu Kẹwaa. Ile ẹjọ paṣẹ fun CBN lati gbẹsẹ le e titi di oṣu Kinni, ọdun 2021. Gẹgẹ bi akọsilẹ idajọ naa ṣe fihan, Onidajọ Ahmed Mohammed lo fun CBN ni aṣẹ naa, ogunjọ oṣu Kẹwaa, si ni banki apapọ ọhun gbe iwe ẹbẹ lọ sile ẹjọ. Oṣu to kọja ni iwọde #ENDSARS waye ni awọn ipinlẹ kan ni Naijiria, ati nilẹ okeere, eyi to mi ilẹ jakejado. Iwọde naa ni ọpọlọpọ ọdọ ni Naijiria fi polongo fun fifi ofin de ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, Special Anti-Robbery Squard, SARS. Awọn ẹsun ifiyajẹni, ipaniyan, ati iwa ilọnilọwọ gba ni wọn fi kan awọn ọlọpaa SARS.


Oṣu to kọja ni iwọde #ENDSARS waye ni awọn ipinlẹ kan ni Naijiria, ati nilẹ okeere, eyi to mi ilẹ jakejado. Iwọde naa ni ọpọlọpọ ọdọ ni Naijiria fi polongo fun fifi ofin de ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, Special Anti-Robbery Squard, SARS. Awọn ẹsun ifiyajẹni, ipaniyan, ati iwa ilọnilọwọ gba ni wọn fi kan awọn ọlọpaa SARS. Iwọde naa ti kọkọ n lọ ni irọwọ-rọsẹ, ko to o dipe awọn janduku ja a gba kaakiri awọn ipinlẹ to ti n waye. Koda, wọn dana sun awọn ileeṣẹ ọlọpaa, ile itaja, ati ọkọ ni awọn ipinlẹ bi Oyo, Eko, ati bẹẹbẹẹ lọ. Awọn kan lara wọn si tun ko awọn oniṣowo ni ẹru lọ lẹyin ti ijọba kede konile-o-gbele.


Iwọde naa ti kọkọ n lọ ni irọwọ-rọsẹ, ko to o dipe awọn janduku ja a gba kaakiri awọn ipinlẹ to ti n waye. Koda, wọn dana sun awọn ileeṣẹ ọlọpaa, ile itaja, ati ọkọ ni awọn ipinlẹ bi Oyo, Eko, ati bẹẹbẹẹ lọ. Awọn kan lara wọn si tun ko awọn oniṣowo ni ẹru lọ lẹyin ti ijọba kede konile-o-gbele. Awọn ti banki apapọ gbẹsẹ le apo aṣunwọn wọn niyii: •Bolatito Rachael Oduala •Chima David Ibebunjoh •Mary Doose Kpengwa •Gatefield Nigeria Limited •Saadat Temitope Bibi •Bassey Victor Israel •Wisdom Busaosowo Obi •Nicholas Ikhalea Osazele •Ebere Idibie •Akintomide Lanre Yusuf •Uhuo Ezenwanyi Promise •Mosopefoluwa Odeseye •Adegoke Pamilerin Emmanuel •Umoh Grace Ekanem •Babatunde Victor Segun •Mulu Louis Teghenan •Mary Oshifowora •Winifred Akpevweoghene Jacob •Victor Solomon •Idunu A. Williams Mo ṣèlérí láti ṣe ju ohun tí mo ti ṣe lọ fún ẹbí àwọn tó kú torí EndSARS - Seyi Makinde Ìbọn ń dún kíkan n‘Ibadan, àwọn òǹtàjà ti ṣọ́ọ́bù pa Sanwo-Olu buwọ́lu ìgbésẹ̀ ìjọba láti tún Eko ṣe lẹ́yìn rògbòdìyàn EndSARS Kìí ṣe ebi, ìyà tàbí ìṣẹ́ ló mú kí wọ́n yabo àwọn ilé ìkẹ́rùsí - Femi Adeshina Ile ẹjọ paṣẹ fun awọn banki pe ko gbọdọ si sisan owo wọle tabi gbigba owo jade ninu apo asunwọn ogun to wa ninu iwe ẹbẹ ti CBN kọ sile ẹjọ. Ọgọsan ọjọ si ni awọn eeyan naa ko fi ni i ni anfaani si apo asunwọn wọn, titi CBN yoo fi pari iwadii ati ayẹwo to n ṣe. Awọn banki bi i of Access, Fidelity, First Bank Nigeria, Guaranty Trust Bank, United Bank of Africa, ati Zenith, ni ile ẹjọ fi iwe aṣẹ ranṣẹ si i. O si tun sun igbẹjọ lori ọrọ naa si ọjọ kẹrin, oṣu Keji, ọdun 2021.


Awọn ti banki apapọ gbẹsẹ le apo aṣunwọn wọn niyii: •Bolatito Rachael Oduala •Chima David Ibebunjoh •Mary Doose Kpengwa •Gatefield Nigeria Limited •Saadat Temitope Bibi •Bassey Victor Israel •Wisdom Busaosowo Obi •Nicholas Ikhalea Osazele •Ebere Idibie •Akintomide Lanre Yusuf •Uhuo Ezenwanyi Promise •Mosopefoluwa Odeseye •Adegoke Pamilerin Emmanuel •Umoh Grace Ekanem •Babatunde Victor Segun •Mulu Louis Teghenan •Mary Oshifowora •Winifred Akpevweoghene Jacob •Victor Solomon •Idunu A. Williams Mo ṣèlérí láti ṣe ju ohun tí mo ti ṣe lọ fún ẹbí àwọn tó kú torí EndSARS - Seyi Makinde Ìbọn ń dún kíkan n‘Ibadan, àwọn òǹtàjà ti ṣọ́ọ́bù pa Sanwo-Olu buwọ́lu ìgbésẹ̀ ìjọba láti tún Eko ṣe lẹ́yìn rògbòdìyàn EndSARS Kìí ṣe ebi, ìyà tàbí ìṣẹ́ ló mú kí wọ́n yabo àwọn ilé ìkẹ́rùsí - Femi Adeshina Ile ẹjọ paṣẹ fun awọn banki pe ko gbọdọ si sisan owo wọle tabi gbigba owo jade ninu apo asunwọn ogun to wa ninu iwe ẹbẹ ti CBN kọ sile ẹjọ. Ọgọsan ọjọ si ni awọn eeyan naa ko fi ni i ni anfaani si apo asunwọn wọn, titi CBN yoo fi pari iwadii ati ayẹwo to n ṣe. Awọn banki bi i of Access, Fidelity, First Bank Nigeria, Guaranty Trust Bank, United Bank of Africa, ati Zenith, ni ile ẹjọ fi iwe aṣẹ ranṣẹ si i. O si tun sun igbẹjọ lori ọrọ naa si ọjọ kẹrin, oṣu Keji, ọdun 2021. Bakan naa lo sọ pe ẹnikẹni ti aṣẹ naa ba bawi, le kọwe sile ẹjọ lati gbọ awijare rẹ.


Bakan naa lo sọ pe ẹnikẹni ti aṣẹ naa ba bawi, le kọwe sile ẹjọ lati gbọ awijare rẹ.


Senate Hearing: Iléeṣẹ́ epo rọ̀bì ná ₦14.4m lórí báíró, ₦46m lórí ìwé, ₦56m fún tónà

Ọrọ di agbọdamiẹnu lasiko tawọn ọmọ igbimọ tẹẹkoto lori aṣuwọn owo ilu nile aṣofin agba n gbọ ọrọ lẹnu oluyẹweowo wo agba lorilẹede Naijiria. Abọ iwadi ti oluyẹ́we owo wo agba gbe wa siwaju igbimọ ile lo sisọ loju rẹ pe miliọnu mẹrindinlọgọfa Naira (₦116m), ni ileeṣẹ to n mojuto epo rọbi na lati fi ra bairo, iwe ati ohun elo itẹwe laarin ọdun kan. O yannana rẹ siwaju pe, ninu owo naa, miliọnu mẹrinla abọ naira ni wọn na lori bairo ikọwe nikan, miliọnu mẹrindinlaadọta naira ni wọn fi tẹ iwe alakọle Letterhead ileeṣẹ naa, ti wọn si fi miliọnu mẹrindinlọgọta naira ra awọn ohun elo fun ẹrọ itẹwe (Photocopy) ileeṣẹ naa. Oluyẹweowo wo agba naa fi kun un pe, nṣe ni wọn wa pin inawo naa si wẹwẹ kaakiri awọn agbaṣẹṣe mẹrin, lati rii pe iṣẹ agbaṣe to kan ọkọọkan wọn ko ju miliọnu marun naira ti ofin fun oludari agba ileeṣẹ ijọba lagbara lati buwọlu lọ. Bakan naa lo ni ọrọ ri fun inawo lori iwe alakọle ti wọn na miliọnu mẹrindinlaadọta le lori, eyi to ni wọn pin fun ileeṣẹ agbaṣẹṣe mọkanla ti ọkọọkan wọn si gba miliọnu marun naira. Amọṣa, aṣoju ileeṣẹ epo rọbi ni ijọba apapọ, Godwin Akubo, ni wọn gbe igbesẹ naa jade lati tete mojuto ohun to n jẹ awọn ipin kọọkan to wa labẹ ileeṣẹ naa ni. O fi kun un pe ilana gbogbo to tọ labẹ ofin ni wọn tẹle.


APC Crisis: Àwọn ọmọ ẹgbọ́ APC kan ti n yarí nítorí àì tí ṣe ìpàgọ́ ẹgbẹ́

Awọn iroyin kan ti n lọ labẹnu pe, o ṣe e se ki igbimọ alakoso ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, ṣe ipade apapọ ko to o di ọjọ  Keresi, ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu Kejila ọdun 2020. Ati pe, igbimọ naa yoo beere fun afikun saa rẹ pẹlu oṣu mẹfa, nitori asiko ti ko fi bẹ ẹ si fun mọ. Lẹnu ọjọ mẹta yii ni awuyewuye n waye laarin awọn ọmọ ẹgbẹ kan pe, wọn yoo koro oju si igbimọ naa ti ko ba fi ṣeto ipagọ gbogboogbo 'National Convention' ẹgbẹ naa ni kiakia. Ṣugbọn ṣa, awọn kan tun n sọ pe, ko jọ pe ipagọ naa yoo waye titi di ọdun 2021. Ẹ o ranti pe ọjọ Karundinlọgbọn, oṣu Kẹfa, ọdun 2020, ni wọn tu igbimọ oludari ti Alaga ẹgbẹ APC nigba kan, Adams Oshiomole ko sodi ka, ti wọn si gbe igbimọ fidihẹ, ti gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni, dari kalẹ. Ohun ti ofin ẹgbẹ naa sọ ni pe, oṣu mẹfa pere ni saa igbimọ fidiẹ naa, to si gbọdọ ṣe ipagọ gbogboogbo laarin akoko naa, nibi ti wọn yoo ti yan awọn adari ẹgbẹ tuntun.


Ṣugbọn ṣa, awọn kan tun n sọ pe, ko jọ pe ipagọ naa yoo waye titi di ọdun 2021. Ẹ o ranti pe ọjọ Karundinlọgbọn, oṣu Kẹfa, ọdun 2020, ni wọn tu igbimọ oludari ti Alaga ẹgbẹ APC nigba kan, Adams Oshiomole ko sodi ka, ti wọn si gbe igbimọ fidihẹ, ti gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni, dari kalẹ. Ohun ti ofin ẹgbẹ naa sọ ni pe, oṣu mẹfa pere ni saa igbimọ fidiẹ naa, to si gbọdọ ṣe ipagọ gbogboogbo laarin akoko naa, nibi ti wọn yoo ti yan awọn adari ẹgbẹ tuntun. Amọ ko dabi ẹni pe igbaradi kankan ti n waye lati ṣe ipagọ naa lọdun yii. Ṣaaju ni olori igun kan ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Zamfara, Sẹnetọ Kabiru Marafa, sọ pe ki Buni mu ọ̀kan ninu ko kọwe fi ipo silẹ, tabi ko ṣe ipagọ l'oṣu Kejila. Asamọ ọrọ kan lo ni ile to ba gbogun ti ara rẹ, ko ni duro, bẹẹ si ni adiẹ kii jẹ ifun ara wọn.


Amọ ko dabi ẹni pe igbaradi kankan ti n waye lati ṣe ipagọ naa lọdun yii. Ṣaaju ni olori igun kan ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Zamfara, Sẹnetọ Kabiru Marafa, sọ pe ki Buni mu ọ̀kan ninu ko kọwe fi ipo silẹ, tabi ko ṣe ipagọ l'oṣu Kejila. Asamọ ọrọ kan lo ni ile to ba gbogun ti ara rẹ, ko ni duro, bẹẹ si ni adiẹ kii jẹ ifun ara wọn. Amọ eyi ko ri bẹẹ ninu ẹgbẹ oselu to n se ijọba lọwọ lorilẹede Naijiria nitori akọtun laasigbo to n da omi alaafia ẹgbẹ oselu naa ru bayii. Idi ni pe gbogbo aayan igbimọ fidiẹ to n tukọ ẹgbẹ APC lọwọ lọwọ lati yanju aawọ abẹnu to n daamu ẹgbẹ oselu naa, lo ja si pabo. Aarẹ orilẹede yii, Muhammadu Buhari lo kọkọ saaju igbesẹ lati doola awọ to suyọ ninu ẹgbẹ APC nitori bi ile ẹjọ se yẹgi mọ alaga rẹ, Adams Oshiomole nidi.


Amọ eyi ko ri bẹẹ ninu ẹgbẹ oselu to n se ijọba lọwọ lorilẹede Naijiria nitori akọtun laasigbo to n da omi alaafia ẹgbẹ oselu naa ru bayii. Idi ni pe gbogbo aayan igbimọ fidiẹ to n tukọ ẹgbẹ APC lọwọ lọwọ lati yanju aawọ abẹnu to n daamu ẹgbẹ oselu naa, lo ja si pabo. Aarẹ orilẹede yii, Muhammadu Buhari lo kọkọ saaju igbesẹ lati doola awọ to suyọ ninu ẹgbẹ APC nitori bi ile ẹjọ se yẹgi mọ alaga rẹ, Adams Oshiomole nidi. Nibayii, lẹyin ti atẹgun ti fẹ si saa to yẹ ki alaga fidi hẹ ti wọn yan lẹyin Oshiomole lo nipo, ni awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP kan tun ti n lọgun pe, ki wọn se agbekalẹ ojulowo ikọ oludari fẹgbẹ oselu naa. Awọn eekan ẹgbẹ PDP kan, ti wa kesi igbimọ fidihẹ naa, ti gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni ko sodi lati pe ipade apapọ ẹgbẹ oselu APC losu to n bọ, ki wọn le dibo yan awọn ọmọ igbimọ amusẹ tuntun. Awọn eeyan naa ni awọn ọmọ igbimọ amusẹ ọhun ti tasẹ agẹrẹ pẹlu gbigbe awọn igbesẹ ti ko si ninu ojuse wọn, ti wọn ko si yẹ lati maa tukọ ẹgbẹ oselu naa mọ.


Nibayii, lẹyin ti atẹgun ti fẹ si saa to yẹ ki alaga fidi hẹ ti wọn yan lẹyin Oshiomole lo nipo, ni awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP kan tun ti n lọgun pe, ki wọn se agbekalẹ ojulowo ikọ oludari fẹgbẹ oselu naa. Awọn eekan ẹgbẹ PDP kan, ti wa kesi igbimọ fidihẹ naa, ti gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni ko sodi lati pe ipade apapọ ẹgbẹ oselu APC losu to n bọ, ki wọn le dibo yan awọn ọmọ igbimọ amusẹ tuntun. Awọn eeyan naa ni awọn ọmọ igbimọ amusẹ ọhun ti tasẹ agẹrẹ pẹlu gbigbe awọn igbesẹ ti ko si ninu ojuse wọn, ti wọn ko si yẹ lati maa tukọ ẹgbẹ oselu naa mọ. Ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ APC to n fapa janu, Sẹnetọ Kabiru Marafa ni awọn ọmọ igbimọ fidihẹ APC ti kọja aaye wọn pupọ. Marafa, ẹni to dije dupo gomina nipinlẹ Zamfara tẹlẹ ni, bi igbimọ fidihẹ naa se n fi orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ oselu naa silẹ jakejado Naijiria kii se ojuse wọn. Marafa, lasiko to n ba BBC sọrọ ni "eto iforukọsilẹ ti wọn gunle naa kii se ara isẹ wọn, yoo kan tubọ da ẹgbẹ ru ni."


Ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ APC to n fapa janu, Sẹnetọ Kabiru Marafa ni awọn ọmọ igbimọ fidihẹ APC ti kọja aaye wọn pupọ. Marafa, ẹni to dije dupo gomina nipinlẹ Zamfara tẹlẹ ni, bi igbimọ fidihẹ naa se n fi orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ oselu naa silẹ jakejado Naijiria kii se ojuse wọn. Marafa, lasiko to n ba BBC sọrọ ni "eto iforukọsilẹ ti wọn gunle naa kii se ara isẹ wọn, yoo kan tubọ da ẹgbẹ ru ni." Amọ agba oselu kan ninu ẹgbẹ oselu APC, tii tun se oludamọran fun aarẹ lori ọrọ ile asofin, Hon Kawu Sumaila salaye pe igbimọ fidihẹ naa ko tiii tasẹ agẹrẹ rara. Kawu ni o di dandan ki igbimọ fidiẹ naa ri si eto iforukọsilẹ awọn ọmọ ẹgbẹ, eyi to maa n waye ni ọdun mẹfa mẹfa lati mọ bi ẹgbẹ naa se ni eeyan si. Bẹẹ ba si gbagbe, ara aawọ abẹnu to n waye ninu ẹgbẹ oselu APC yii lo mu ki wọn padanu ipo gomina nipinlẹ Edo.


Amọ agba oselu kan ninu ẹgbẹ oselu APC, tii tun se oludamọran fun aarẹ lori ọrọ ile asofin, Hon Kawu Sumaila salaye pe igbimọ fidihẹ naa ko tiii tasẹ agẹrẹ rara. Kawu ni o di dandan ki igbimọ fidiẹ naa ri si eto iforukọsilẹ awọn ọmọ ẹgbẹ, eyi to maa n waye ni ọdun mẹfa mẹfa lati mọ bi ẹgbẹ naa se ni eeyan si. Bẹẹ ba si gbagbe, ara aawọ abẹnu to n waye ninu ẹgbẹ oselu APC yii lo mu ki wọn padanu ipo gomina nipinlẹ Edo. Bakan naa ni awọn onwoye se akiyesi pe ijakulẹ nla lee waye fun ẹgbẹ oselu naa lọdun 2023 fẹgbẹ APC, ti aarẹ Muhammadu Buhari ba pari saa rẹ. A ko setan lati yan adari ẹgbẹ tuntun - Igbimọ Fidihẹ Wayi o, igbimọ fidihẹ fẹgbẹ oselu APC ti gbọnmu pe oun ko ni seto ipade apapọ awọn ọmọ ẹgbẹ naa lati yan awọn adari tuntun gẹgẹ bawọn kan se n beere fun. Atẹjade kan ti akọwe apapọ fẹgbẹ APC, Yekini Nabena fisita salaye pe ayafi ti aawọ abẹnu ẹgbẹ naa ba di afiẹyin, ni ipade apapọ ẹgbẹ yoo to waye.


Bakan naa ni awọn onwoye se akiyesi pe ijakulẹ nla lee waye fun ẹgbẹ oselu naa lọdun 2023 fẹgbẹ APC, ti aarẹ Muhammadu Buhari ba pari saa rẹ. A ko setan lati yan adari ẹgbẹ tuntun - Igbimọ Fidihẹ Wayi o, igbimọ fidihẹ fẹgbẹ oselu APC ti gbọnmu pe oun ko ni seto ipade apapọ awọn ọmọ ẹgbẹ naa lati yan awọn adari tuntun gẹgẹ bawọn kan se n beere fun. Atẹjade kan ti akọwe apapọ fẹgbẹ APC, Yekini Nabena fisita salaye pe ayafi ti aawọ abẹnu ẹgbẹ naa ba di afiẹyin, ni ipade apapọ ẹgbẹ yoo to waye. Atẹjade naa ni wọn ti gbe igbimọ kalẹ lawọn ipinlẹ kan, eyi ti yoo wa ojutu si aawọ aarin wọn, ti eyi si ti n fidi mulẹ nipinlẹ Oyo, Ondo, Ekiti, Edo, Bauchi, Cross River, Enugu ati Zamfara. Bakan naa ni Hon Kawu fikun pe ti wọn ba pari iforukọsilẹ awọn ọmọ ẹgbẹ pẹlu yiyanju aawọ aarin wọn, ni eto ipade apapọ yoo to waye. Ninu alaye rẹ, Sẹnetọ Marafa ni ko tii si ọna ati yanju aawọ nipinlẹ Zamfara ti oun ti wa, nitori to ba ri bẹẹ ni, o yẹ ki wọn ti kan si oun.


Atẹjade naa ni wọn ti gbe igbimọ kalẹ lawọn ipinlẹ kan, eyi ti yoo wa ojutu si aawọ aarin wọn, ti eyi si ti n fidi mulẹ nipinlẹ Oyo, Ondo, Ekiti, Edo, Bauchi, Cross River, Enugu ati Zamfara. Bakan naa ni Hon Kawu fikun pe ti wọn ba pari iforukọsilẹ awọn ọmọ ẹgbẹ pẹlu yiyanju aawọ aarin wọn, ni eto ipade apapọ yoo to waye. Ninu alaye rẹ, Sẹnetọ Marafa ni ko tii si ọna ati yanju aawọ nipinlẹ Zamfara ti oun ti wa, nitori to ba ri bẹẹ ni, o yẹ ki wọn ti kan si oun. O ni oun wa lara awọn ti inu n bi, ti ẹgbẹ APC ti sẹ, ti wọn si gbọdọ tu ninu pẹlu aafikun pe, ti igbimọ fidihẹ naa ko ba dẹkun ojuse aitọ to n se, oun yoo gbe wọn lọ sile ẹjọ. Sugbọn awọn onwoye kan ti salaye pe, aawọ abẹnu ẹgbẹ oselu APC lo seese ko tẹsiwaju wọnu eto idibo ọdun 2023, ta ba wo iyapa, ati ikunsinu to wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ naa.


O ni oun wa lara awọn ti inu n bi, ti ẹgbẹ APC ti sẹ, ti wọn si gbọdọ tu ninu pẹlu aafikun pe, ti igbimọ fidihẹ naa ko ba dẹkun ojuse aitọ to n se, oun yoo gbe wọn lọ sile ẹjọ. Sugbọn awọn onwoye kan ti salaye pe, aawọ abẹnu ẹgbẹ oselu APC lo seese ko tẹsiwaju wọnu eto idibo ọdun 2023, ta ba wo iyapa, ati ikunsinu to wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ naa.


2021 Budget: Wo ìgbà márùnn ún tí Buhari ti rìnrin àjò lọ sókè òkun fún ìtọ́jú ara rẹ̀

Ẹ tun ile iwosan Aso Rock ṣe ki Aarẹ Muhammadu Buhari ye lọ soke okun lọ gbatọju mọ. Igbimọ aṣofin agba l'Abuja to n ri ọrọ pinpin ipo ati ohun ini ijọba lai ṣegbe lẹyin ẹya kan lo sọrọ yii nigba ti wọn n jiroro lori eto iṣuna to le ni biliọnu kan naira ti ijọba ya sọtọ fun ile iwosan ileeṣẹ aarẹ. Igbimọ naa ni ohun yoo buwọlu aba eto iṣuna naa ṣugbọn aarẹ Buhari ko gbọdọ lọ si oke okun lọ gba itọju mọ. Wọn yii ni igba marun un ti Aarẹ Buhari ti lọ gba itọju nilẹ okeere. Ọjọ karun un oṣu keji, ọdun 2016 Ni bi oṣu mẹjọ to bẹrẹ ijọba gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria, Aarẹ Buhari rinrin ajo lọ si ilu London lọjọ karun un oṣu keji ọdun 2016. Atẹjade lati ileeṣẹ ijọba ṣalaye pe ọrọ ara Buhari lo mu gunle irinajo naa.


Wọn yii ni igba marun un ti Aarẹ Buhari ti lọ gba itọju nilẹ okeere. Ọjọ karun un oṣu keji, ọdun 2016 Ni bi oṣu mẹjọ to bẹrẹ ijọba gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria, Aarẹ Buhari rinrin ajo lọ si ilu London lọjọ karun un oṣu keji ọdun 2016. Atẹjade lati ileeṣẹ ijọba ṣalaye pe ọrọ ara Buhari lo mu gunle irinajo naa. O pada si Naijiria lati irinajo naa lọjọ kẹwaa oṣu keji ọdun 2016. Ọjọ kọkandinlogun oṣu kinni, ọdun 2017 Aarẹ Buhari mori le ilẹ Gẹẹsi lọjọ kọkandinlogun oṣu kinni, ọdun 2017. Ileeṣẹ aarẹ sọ pe itọju ara rẹ lo mu ki aarẹ Buhari gunle irinajo ọhun si ilu Oba.


O pada si Naijiria lati irinajo naa lọjọ kẹwaa oṣu keji ọdun 2016. Ọjọ kọkandinlogun oṣu kinni, ọdun 2017 Aarẹ Buhari mori le ilẹ Gẹẹsi lọjọ kọkandinlogun oṣu kinni, ọdun 2017. Ileeṣẹ aarẹ sọ pe itọju ara rẹ lo mu ki aarẹ Buhari gunle irinajo ọhun si ilu Oba. Ọjọ kẹwaa oṣu kẹta ọdun 2017 ni Buhari pada si Naijiria lẹyin to lo ọjọ mọkanlelaadọta lorilẹede UK. Ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an, ọdun 2017 Ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an ọdun 2017 ni Aarẹ Buhari gbera lati ilu London lọ si orilẹede Amẹrika. Aarẹ rinrin ajo naa lati lọ gba itọju fun agọ ara rẹ.


Ọjọ kẹwaa oṣu kẹta ọdun 2017 ni Buhari pada si Naijiria lẹyin to lo ọjọ mọkanlelaadọta lorilẹede UK. Ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an, ọdun 2017 Ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an ọdun 2017 ni Aarẹ Buhari gbera lati ilu London lọ si orilẹede Amẹrika. Aarẹ rinrin ajo naa lati lọ gba itọju fun agọ ara rẹ. Ọjọ mẹrin ni Buhari lo nilẹ Amẹrika ko to pada si ilu Abuja lọjọ kẹẹdọgbvọn oṣu kẹsan an ọdun 2017 . Ọjọ kẹsan an oṣu kẹrin, ọdun 2018 Buhari fi orilẹede Naijiria silẹ lọ si ilẹ Gẹẹsi lọjọ kẹsan an oṣu kẹrin ọdun 2018. Ọjọ mẹtala gbako ni Buhari nilẹ Uk ki o to pada wale lọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an ọdun 2018.


Ọjọ mẹrin ni Buhari lo nilẹ Amẹrika ko to pada si ilu Abuja lọjọ kẹẹdọgbvọn oṣu kẹsan an ọdun 2017 . Ọjọ kẹsan an oṣu kẹrin, ọdun 2018 Buhari fi orilẹede Naijiria silẹ lọ si ilẹ Gẹẹsi lọjọ kẹsan an oṣu kẹrin ọdun 2018. Ọjọ mẹtala gbako ni Buhari nilẹ Uk ki o to pada wale lọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan an ọdun 2018. Ijọba ni isinmi ọlọdọọdun ni Aarẹ Buhari lọ fun nilẹ Gẹẹsi. Buhari kopa ninu ipade awọn orilẹede to gbominira lati ọdọ ilẹ Gẹẹsi, bakan naa lo ṣe ipade pẹlu Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi Theresa May nigba naa. Ọjọ kẹjọ oṣu karun un ọdun 2018 Aarẹ Buhari tun gbera lọ si ilẹ Uk lọjọ kẹjọ oṣu karun un ọdun 2018.


Ijọba ni isinmi ọlọdọọdun ni Aarẹ Buhari lọ fun nilẹ Gẹẹsi. Buhari kopa ninu ipade awọn orilẹede to gbominira lati ọdọ ilẹ Gẹẹsi, bakan naa lo ṣe ipade pẹlu Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi Theresa May nigba naa. Ọjọ kẹjọ oṣu karun un ọdun 2018 Aarẹ Buhari tun gbera lọ si ilẹ Uk lọjọ kẹjọ oṣu karun un ọdun 2018. Iroyin to jade lati ileeṣẹ ṣalaye pe itọju ara lo mu ki Buhari rinrin ajo lọ si ilẹ okeere. Ọjọ kọkanla oṣu karun ọdun 2018 ni Buhari pada si Naijiria lẹyin to gba itọju tan niluu London. Buhari, dẹ́kun à ti máa lọ sókè òkun fún ìtọ́jú, tún ilé ìwòsàn Aso Rock ṣe- Sẹ́nátọ̀ Ọmọ ile igbimọ aṣofin kan lati ipinlẹ Kaduna, Danjuma La'ah, ti rọ awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin agba lati sọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari pe ko dẹkun ati maa lọ si oke okun fun itọju.


Iroyin to jade lati ileeṣẹ ṣalaye pe itọju ara lo mu ki Buhari rinrin ajo lọ si ilẹ okeere. Ọjọ kọkanla oṣu karun ọdun 2018 ni Buhari pada si Naijiria lẹyin to gba itọju tan niluu London. Buhari, dẹ́kun à ti máa lọ sókè òkun fún ìtọ́jú, tún ilé ìwòsàn Aso Rock ṣe- Sẹ́nátọ̀ Ọmọ ile igbimọ aṣofin kan lati ipinlẹ Kaduna, Danjuma La'ah, ti rọ awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin agba lati sọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari pe ko dẹkun ati maa lọ si oke okun fun itọju. Aṣofin naa ni ki Aarẹ bẹrẹ si n lo ile ile iwosan to wa ni ile rẹ, iyẹn ni Aso Rock, to wa niluu Abuja to jẹ olu ilu Naijiria. La'ah lo sọ ọrọ naa nigba ti akọwe ile Aarẹ, Tijani Umar gbe eto iṣuna ọdun 2021 lọ siwaju ile aṣofin naa. Ninu eto iṣuna ti Umar gbe lọ siwaju ile ọhun, ₦1.3 biliọnu ni wọn ya sọtọ fun ile iwossan to wa nile Aarẹ ninu eto iṣuna ọdun 2021 ti iye rẹ jẹ ₦19.7 biliọnu.


Aṣofin naa ni ki Aarẹ bẹrẹ si n lo ile ile iwosan to wa ni ile rẹ, iyẹn ni Aso Rock, to wa niluu Abuja to jẹ olu ilu Naijiria. La'ah lo sọ ọrọ naa nigba ti akọwe ile Aarẹ, Tijani Umar gbe eto iṣuna ọdun 2021 lọ siwaju ile aṣofin naa. Ninu eto iṣuna ti Umar gbe lọ siwaju ile ọhun, ₦1.3 biliọnu ni wọn ya sọtọ fun ile iwossan to wa nile Aarẹ ninu eto iṣuna ọdun 2021 ti iye rẹ jẹ ₦19.7 biliọnu. Nigba to n sọrọ lori eto iṣuna ọhun, ọgbẹni La'ah sọ pe ti Aarẹ atawọn oṣiṣẹ rẹ ba dẹkun ati maa lọ gba itọju loke okun, yoo rọrun lati tun ile iwosan to wa ni Aso Rock ṣe. O ni igbimọ to n ri si eto iṣuna ọhun yoo buwọlu eto iṣuna ile iweosan to wa nile Aarẹ, ṣugbọn Aarẹ atawọn to sun mọ ọ gbọdọ dẹkun irinajo oke okun fun itọju. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni "Aarẹ wa kii ṣe ẹni to yẹ ki wọn maa gbe lọ soke ni gbogbo igba to ba n ṣaisan."


Nigba to n sọrọ lori eto iṣuna ọhun, ọgbẹni La'ah sọ pe ti Aarẹ atawọn oṣiṣẹ rẹ ba dẹkun ati maa lọ gba itọju loke okun, yoo rọrun lati tun ile iwosan to wa ni Aso Rock ṣe. O ni igbimọ to n ri si eto iṣuna ọhun yoo buwọlu eto iṣuna ile iweosan to wa nile Aarẹ, ṣugbọn Aarẹ atawọn to sun mọ ọ gbọdọ dẹkun irinajo oke okun fun itọju. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni "Aarẹ wa kii ṣe ẹni to yẹ ki wọn maa gbe lọ soke ni gbogbo igba to ba n ṣaisan." "O gbọgbọ maa gba itọju nilẹ yii, a si ni lati ri daju pe ijọba tun awọn ile iwosan wa ṣe." Aṣofin naa fi kun pe awọn yoo maa ṣayẹwo ile iwosan Aarẹ ọhun  lati ri pe gbogbo ohun to yẹ ko wa nibẹ ni wọn pese.


"O gbọgbọ maa gba itọju nilẹ yii, a si ni lati ri daju pe ijọba tun awọn ile iwosan wa ṣe." Aṣofin naa fi kun pe awọn yoo maa ṣayẹwo ile iwosan Aarẹ ọhun  lati ri pe gbogbo ohun to yẹ ko wa nibẹ ni wọn pese.


End SARS protest: Lára àwọn ìlú tí ìwọ́de ti wáyé ní Ibadan, Ado Ekiti, Osogbo, Ado Ekiti ati Eko

Se ni eto okoowo dẹnu kọlẹ kaakiri awọn ipinlẹ to wa nilẹ wa Naijiria ati olu ilu ilẹ wa Abuja. Idi ni pe awọn oluwọde yika orilẹede yii, to n beere fun opin ọlọpaa SARS, ni wọn gbe igi dana lawọn opopona ati papakọ ofurufu. Koda, awọn ọlọja ko lee si sọọbu tabi patẹ ọja wọn lasiko ti iwọ̀de naa n waye, ti ohun gbogbo si dẹnu kọlẹ. Se ni awọn akẹkọọ pada sile ni lai le kẹkọọ tawọn ile iwe gbogbo si gbe ilẹkun wọn tipa, bẹẹ ni awn to yẹ ko joko sedanwo NECO, ko le wa sile iwe. Koda, laasigbo to waye lati ipasẹ iwọde to n lọ lọwọ yika Naijiria yii ko yọ awọn osisẹ ọba silẹ pẹlu, nitori wọn ko ri ọkọ wọ tabi gbe lọ sibi isẹ wọn. Awọn osisẹ to si ti de ibi isẹ ni wọn gan sare gbe ilẹkun ọọfisi wọn ti, ki wọn lee tete pada sile ki ohun gbogbo to fọnna soju.


Se ni awọn akẹkọọ pada sile ni lai le kẹkọọ tawọn ile iwe gbogbo si gbe ilẹkun wọn tipa, bẹẹ ni awn to yẹ ko joko sedanwo NECO, ko le wa sile iwe. Koda, laasigbo to waye lati ipasẹ iwọde to n lọ lọwọ yika Naijiria yii ko yọ awọn osisẹ ọba silẹ pẹlu, nitori wọn ko ri ọkọ wọ tabi gbe lọ sibi isẹ wọn. Awọn osisẹ to si ti de ibi isẹ ni wọn gan sare gbe ilẹkun ọọfisi wọn ti, ki wọn lee tete pada sile ki ohun gbogbo to fọnna soju. Awọn oluwọde naa, laarọ ọjọ Aje, si ni wọn n kọ oniruuru orin to n tabuku ijọba Buhari. Lati igba ti iwọde End SARS ti bẹrẹ, gbogbo awọn ilu nla nla ni Naijiria lo ti ni imọlara iwọde naa, lara awọn ilu nla nla ti iwọde naa ti milẹ titi ni Eko, Abuja, Osogbo, Ibadan, Ilorin, Ado Ekiti, Abeokuta ati bẹebẹẹ lọ. Ohun ti awọn oluwọde naa n beere fun ni pe, ki ijọba apapọ fopin si SARS, ki wọn si tun fi oju gbogbo awọn ọlọpaa to fi iya jẹ ara ilu lọna aitọ wina ofin.


Awọn oluwọde naa, laarọ ọjọ Aje, si ni wọn n kọ oniruuru orin to n tabuku ijọba Buhari. Lati igba ti iwọde End SARS ti bẹrẹ, gbogbo awọn ilu nla nla ni Naijiria lo ti ni imọlara iwọde naa, lara awọn ilu nla nla ti iwọde naa ti milẹ titi ni Eko, Abuja, Osogbo, Ibadan, Ilorin, Ado Ekiti, Abeokuta ati bẹebẹẹ lọ. Ohun ti awọn oluwọde naa n beere fun ni pe, ki ijọba apapọ fopin si SARS, ki wọn si tun fi oju gbogbo awọn ọlọpaa to fi iya jẹ ara ilu lọna aitọ wina ofin. Nilu Ado Ekiti, tii se olu ilu ipinlẹ Ekiti, iroyin to wa lati ibẹ ni se lawọn oluwọde oluwọde naa ti gbogbo opopona pa lai si lilọ bibọ ọkọ ati ero Awọn opopona to gbajumọ ti wọn tipa naa ni ọna Fajuyi Park, Okeyinmi, Ijigbo, Adebayo, Basiri ati Ajilosun. Awọn oluwọde yii ni wọn n kọ orin ibilẹ wa ati tipinlẹ Ekiti, ti wọn si gbe oniruuru akọle to n tabuku aarẹ Buhari ati ijọba rẹ lọwọ. Ipinlẹ Eko: Lara awọn ibi ti wọn gbe iwọde ọhun de ni ilu Eko ni, opopona marosẹ Lekki si Ajah, Alausa ni Ikeja, Oba Akran, Allen Avenue, ati bẹbẹ lọ.


Nilu Ado Ekiti, tii se olu ilu ipinlẹ Ekiti, iroyin to wa lati ibẹ ni se lawọn oluwọde oluwọde naa ti gbogbo opopona pa lai si lilọ bibọ ọkọ ati ero Awọn opopona to gbajumọ ti wọn tipa naa ni ọna Fajuyi Park, Okeyinmi, Ijigbo, Adebayo, Basiri ati Ajilosun. Awọn oluwọde yii ni wọn n kọ orin ibilẹ wa ati tipinlẹ Ekiti, ti wọn si gbe oniruuru akọle to n tabuku aarẹ Buhari ati ijọba rẹ lọwọ. Ipinlẹ Eko: Lara awọn ibi ti wọn gbe iwọde ọhun de ni ilu Eko ni, opopona marosẹ Lekki si Ajah, Alausa ni Ikeja, Oba Akran, Allen Avenue, ati bẹbẹ lọ. Se ni wọn si ti awọn opopona to gbajumọ pa nilu Eko, to si nira fawn eeyan ati ọkọ lati kọja lati adugbo kan si omiran. Lara awọ̀n adugbo ti wọn ti pa ni opopona Allen si oba Akran, koda paro paro ni awọn agbegbe naa da. Bakan naa ni awọn oluwọde sọ iloro ti ijọba ipinlẹ Eko ti n gba owo ibode ni Lekki di ile, nitori ọpọ ninu wọn lo kọ lati pada sile wọn, bakab naa ni wọn sọ ibẹ di ile ijọsin lọjọ Isinmi.


Se ni wọn si ti awọn opopona to gbajumọ pa nilu Eko, to si nira fawn eeyan ati ọkọ lati kọja lati adugbo kan si omiran. Lara awọ̀n adugbo ti wọn ti pa ni opopona Allen si oba Akran, koda paro paro ni awọn agbegbe naa da. Bakan naa ni awọn oluwọde sọ iloro ti ijọba ipinlẹ Eko ti n gba owo ibode ni Lekki di ile, nitori ọpọ ninu wọn lo kọ lati pada sile wọn, bakab naa ni wọn sọ ibẹ di ile ijọsin lọjọ Isinmi. Ipinlẹ Ogun: Ni ipinlẹ Ogun, awọn olufẹhonuhan korajọ si opopona marosẹ Eko si Ibadan, iyẹ loju ọna to lọ si Mowe ni ipinlẹ Ogun, ti wọn si n kọrin pe "Sọrọ soke" ati pe ki ijọba apapọ "End SARS." Iwọde naa di ọna mọ awọn arinrinajo to n bọ lati Ibadan si ilu Eko, bakan naa ni ko si ọpna lati relọja lati Eko si Ibadan. Yatọ si eyii, awọn oluwọde tun gbọna ọfiisi gomina ipinlẹ Ogun, Dapọ Abiodun lọ lati sẹ ifẹhonuhan nibẹ.


Ipinlẹ Ogun: Ni ipinlẹ Ogun, awọn olufẹhonuhan korajọ si opopona marosẹ Eko si Ibadan, iyẹ loju ọna to lọ si Mowe ni ipinlẹ Ogun, ti wọn si n kọrin pe "Sọrọ soke" ati pe ki ijọba apapọ "End SARS." Iwọde naa di ọna mọ awọn arinrinajo to n bọ lati Ibadan si ilu Eko, bakan naa ni ko si ọpna lati relọja lati Eko si Ibadan. Yatọ si eyii, awọn oluwọde tun gbọna ọfiisi gomina ipinlẹ Ogun, Dapọ Abiodun lọ lati sẹ ifẹhonuhan nibẹ. Ipinlẹ Osun: Lara iṣẹlẹ to lamilaaka ninu iwọde End SARS ni eyii to waye ni ilu Osogbo lẹyin ti gomina ipoinlẹ naa, Gboyega Oyetola yọju si awọn oluwọde naa, ṣugbọn ti awọn janduku kan ṣekọlu sii. Ipinlẹ Ondo: Bakan naa ni ọmọ sori nilu Akure tori se ni awọn oluwọde ọhun gbe idi dana lawọn opopona nlanla nipinlẹ Ondo, ti ko si si lilọ bibọ ọkọ ati ero. Ni ti awọn eeyan ilu Akure, adura ni wọn fi iwọse wọn ṣe ni bi wọn pe ipade adura lati fi ifẹhonuhan.


Ipinlẹ Osun: Lara iṣẹlẹ to lamilaaka ninu iwọde End SARS ni eyii to waye ni ilu Osogbo lẹyin ti gomina ipoinlẹ naa, Gboyega Oyetola yọju si awọn oluwọde naa, ṣugbọn ti awọn janduku kan ṣekọlu sii. Ipinlẹ Ondo: Bakan naa ni ọmọ sori nilu Akure tori se ni awọn oluwọde ọhun gbe idi dana lawọn opopona nlanla nipinlẹ Ondo, ti ko si si lilọ bibọ ọkọ ati ero. Ni ti awọn eeyan ilu Akure, adura ni wọn fi iwọse wọn ṣe ni bi wọn pe ipade adura lati fi ifẹhonuhan. Ọgangan iwaju ọfisi gomina ipinlẹ ọhun, Rotimi Akeredolu ni wọn patẹ eto adura naa si, ti wọn si n ke pe Eledua pe ko da si ọrọ Naijiria. Yatọ si pe awọn naa gbadura, wọn tun ṣe iwọde kaakiri ilu Akure de agbegbe ọja NEPA, Alagbaka, olu ileeṣẹ ọlọpaa ni ọna Igbatoro, ati bẹẹbẹẹ lọ. bakan naa ni awọn eeyan to n fi ẹhonu han yii tun gbe apẹ kana loju popo, ti wn si n se ounjẹ lọ lai bikita.