O ni awọn dokita ọhun tun ṣe oriṣiiriṣii irufẹ ayẹwo miiran fun iya oun lọgba ẹwọn. Ibraheem ni o ṣe pataki lati fidi rẹ mulẹ pe ijọba ti dena mọ iya oun lati lọ gba itọju lori arun inu egungun orunkun(arthritis) ti o mu un fun ọpọ ọdun. Ẹwẹ, ajọ ajafẹtọ ọmọniyan, IHRC ti kepe Aarẹ Muhammadu Buhari wi pe ko da El-Zakzaky ati aya rẹ silẹ lọgba ẹwọn lati le daabo bo wọn lọwọ arun coronavirus. Bakan naa ni ajọ ọhun tun kọwe si ajọ iṣọkan agbaye, UNO lati sọ fun ijọba orilẹede Naijria pe ko fi wọn silẹ. Ajọ IHRC ṣalaye siwaju si pe arun covid-19 ti iyawo El-Zakzaky ti ni bayii le wu awọn mii silẹ lara rẹ nitori ailera to ni. Ajọ ajafẹtọ ọmọniyan naa ni ọgba ẹwọn ti olori awọn musulumi Shiite wa le ṣakoba nla fun ilera rẹ papaa julọ bi arun covid-19 ṣe n pọ si lojoojumọ yii.


Ibrahim El-Zakzaky: Zeenat lùgbàdì covid-19 lọ́gbà ẹ̀wọ̀n, IHRC rọ Buhari kó tú òun àti ọkọ rẹ̀ sílẹ̀

Bakan naa ni ajọ ọhun tun kọwe si ajọ iṣọkan agbaye, UNO lati sọ fun ijọba orilẹede Naijria pe ko fi wọn silẹ. Ajọ IHRC ṣalaye siwaju si pe arun covid-19 ti iyawo El-Zakzaky ti ni bayii le wu awọn mii silẹ lara rẹ nitori ailera to ni. Ajọ ajafẹtọ ọmọniyan naa ni ọgba ẹwọn ti olori awọn musulumi Shiite wa le ṣakoba nla fun ilera rẹ papaa julọ bi arun covid-19 ṣe n pọ si lojoojumọ yii. IHRC sọ pe iwa to buru jai ni ijọba Naijiria hu lori bi o ti ju tọkọ-taya si ọgbọn wọn nigba ti ileẹjọ ko tii sọ pe wọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn. El-Zakzaky ati aye rẹ Zeenat ti wa ni ẹwọn fun ọdun mẹfa bayii.


IHRC sọ pe iwa to buru jai ni ijọba Naijiria hu lori bi o ti ju tọkọ-taya si ọgbọn wọn nigba ti ileẹjọ ko tii sọ pe wọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn. El-Zakzaky ati aye rẹ Zeenat ti wa ni ẹwọn fun ọdun mẹfa bayii.


EndSARS: Àwọn ọ̀dọ́ tẹ̀ ẹ́ pa, àmọ́ wo ìkílọ̀ Ìjọba àpapọ̀, Ọlọ̀pàá àti Gómìnà Sanwoolu

Ijọba apapọ orilẹede Naijiria ti ki awọn ọdọ to n gbero lati ṣe iwọde ni ẹnu ibode Lekki nilọ pe ki wọn ma dan an wo. Minisita iroyin, Lai Mohammed to ṣekilọ yii kẹnu bọ ọrọ nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ l'Ọjọbọ niluu Abuja to si ni awọn ọmọ Naijiria lẹtọ lati ṣewọde amọ iwa ipa lorukọ iwọde lawọn ko ni gba. Mohammed ni pẹlu irori, o ṣeeṣe ki awọn janduku ja iwde ti awn kan n gberoo ko waye lọjọ Satide ọjọ kẹtala ọdun 2021 ni ibode Lekki. Amọ ṣe ni awọn ọdọ naa labẹ akoso #EndSARS  kọjalẹ ti wọn ni dandan ni awọn yoo ṣe iwọde ọhun. Ẹwẹ, ẹgbẹ mii labẹ akoso #DefendLagos naa ti sọ ṣaaju wipe awọn naa yoo ṣe iwọde tiwọn lodi si ti awọn oni EndSARS. Ijọba apapọ Naijiria naa ti wa kilọ fun awọn to wa labẹ akoso #OccupyLekkiprotest pe ki wọn dẹyin lẹyin nkan ti wọn fẹ ṣe.


Amọ ṣe ni awọn ọdọ naa labẹ akoso #EndSARS  kọjalẹ ti wọn ni dandan ni awọn yoo ṣe iwọde ọhun. Ẹwẹ, ẹgbẹ mii labẹ akoso #DefendLagos naa ti sọ ṣaaju wipe awọn naa yoo ṣe iwọde tiwọn lodi si ti awọn oni EndSARS. Ijọba apapọ Naijiria naa ti wa kilọ fun awọn to wa labẹ akoso #OccupyLekkiprotest pe ki wọn dẹyin lẹyin nkan ti wọn fẹ ṣe. Bakan naa, ijọba ipinlẹ Eko tun kilọ fun awọn ti igun #Occupy Lekkiprotest ki wọn jawọ pe awọn ko ni gba ki wọn sa sabẹ iwọde lati da ilu ru. Ijọba Eko tun ni awọn ko ni faaye gba biba nkan ini ati dida ẹmi awọn eeyan legbodo mọ nipinlẹ naa. Bi ẹ ko ba gbagbe, ọrọ iwọde EndSARS gangan bẹrẹ ninu oṣu kẹwa ọdun 2020 niwaju olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko.


Bakan naa, ijọba ipinlẹ Eko tun kilọ fun awọn ti igun #Occupy Lekkiprotest ki wọn jawọ pe awọn ko ni gba ki wọn sa sabẹ iwọde lati da ilu ru. Ijọba Eko tun ni awọn ko ni faaye gba biba nkan ini ati dida ẹmi awọn eeyan legbodo mọ nipinlẹ naa. Bi ẹ ko ba gbagbe, ọrọ iwọde EndSARS gangan bẹrẹ ninu oṣu kẹwa ọdun 2020 niwaju olu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko. Lọjọ keji ọjọ yii ni iwọde naa tan de awọn ilu mii ni Naijiria bii Abuja, Benin, Abeokuta, Port Harcourt. Ọjọ ti ọrọ bọ sori gangan to di eyi ti ẹnikẹni lagbaye ko lee gbagbe ni ogunjọ oṣu kẹwa ọdun 2020 nigba ti iṣi awọn ọmọ ogun sọja sṣina ibọn bolẹ si awọn oluwọde ni ibode Lekki ti iroyin si gbode kan pe wọn pa ọpọlọpọ eniyan. Ohun to wa wu apa keji yii jade ni igba ti igbimọ to n gbẹjọ aṣemaṣe awọn ọlọpaa ni ipinlẹ Eko paṣẹ pe ile iṣẹ to ni Lekki toll gatae lanfani lati pada gbajọba ibẹ, lawọn ọdọ ba tun yari.


Lọjọ keji ọjọ yii ni iwọde naa tan de awọn ilu mii ni Naijiria bii Abuja, Benin, Abeokuta, Port Harcourt. Ọjọ ti ọrọ bọ sori gangan to di eyi ti ẹnikẹni lagbaye ko lee gbagbe ni ogunjọ oṣu kẹwa ọdun 2020 nigba ti iṣi awọn ọmọ ogun sọja sṣina ibọn bolẹ si awọn oluwọde ni ibode Lekki ti iroyin si gbode kan pe wọn pa ọpọlọpọ eniyan. Ohun to wa wu apa keji yii jade ni igba ti igbimọ to n gbẹjọ aṣemaṣe awọn ọlọpaa ni ipinlẹ Eko paṣẹ pe ile iṣẹ to ni Lekki toll gatae lanfani lati pada gbajọba ibẹ, lawọn ọdọ ba tun yari.


No-fly zone: Garba Shehu ṣàlàyé ìdí tí Aàrẹ Buhari ṣe kéde pé kí ọkọ̀ òfurufú má fò ní Zamfara mọ́

Lọjọ Iṣẹgun ni aarẹ Muhammadu Buhari kede pe ki ọkọ ofurufu ma fo mọ lori afẹfẹ ni ipinlẹ Zamfara. O ni oun gbe igbesẹ yii lati mojuto eto aabo ẹkun naa. Kini itumọ 'No-Fly Zone" ? Eyi ni ikede nipa agbegbe kan ti ijọba ma paṣẹ waa le lori pe wọn ko ni le fo lori rẹ. Eyi ja si pe ọkọ ofurufu kankan ko ni le gba ibẹ koja ni igba gbendeke asiko naa. Awọn ologun lo maa n ni agbara lori irufẹ agbegbe bayii.


Eyi ni ikede nipa agbegbe kan ti ijọba ma paṣẹ waa le lori pe wọn ko ni le fo lori rẹ. Eyi ja si pe ọkọ ofurufu kankan ko ni le gba ibẹ koja ni igba gbendeke asiko naa. Awọn ologun lo maa n ni agbara lori irufẹ agbegbe bayii. Wọn ko ni faaye gba gbogbo ọkọ ofurufu yoowu ko jẹ lati fo nibẹ. Iru agbegbe yii maa n saaba jẹ nigba ogun tabi ti ilu tabi agbegbe naa ko ba fararọ. Garba Shehu ṣàlàyé ìdí tí Aàrẹ Buhari ṣe kéde pé kí ọkọ̀ òfurufú má fò ní Zamfara mọ́ Olubadamọran si aarẹ Buhari lori eto iroyin, Garba Shehu ti ṣalaye idi ti Buhari fi kede pe ọkọ ofurufu ko gbọdọ fo mọ ni Zamfara.


Wọn ko ni faaye gba gbogbo ọkọ ofurufu yoowu ko jẹ lati fo nibẹ. Iru agbegbe yii maa n saaba jẹ nigba ogun tabi ti ilu tabi agbegbe naa ko ba fararọ. Garba Shehu ṣàlàyé ìdí tí Aàrẹ Buhari ṣe kéde pé kí ọkọ̀ òfurufú má fò ní Zamfara mọ́ Olubadamọran si aarẹ Buhari lori eto iroyin, Garba Shehu ti ṣalaye idi ti Buhari fi kede pe ọkọ ofurufu ko gbọdọ fo mọ ni Zamfara. O ni ọpọlọpọ ọkọ ofurufu aladani ni awọn kan fi maa n ko ẹru iwakusa kuro ni agbegbe yii. Koda, O ni wọn n lo ọkọ ofurufu wọnyii lati fi ko nkan ogun ati ohun eelo iṣọṣẹ bii ibọn. Garba Shehu tun ni wọn n fi ọkọ ofurufu aladani yii ti wọn tun fi n ji goolu ko lọ si Dubai lati ipinlẹ Zamfara.


O ni ọpọlọpọ ọkọ ofurufu aladani ni awọn kan fi maa n ko ẹru iwakusa kuro ni agbegbe yii. Koda, O ni wọn n lo ọkọ ofurufu wọnyii lati fi ko nkan ogun ati ohun eelo iṣọṣẹ bii ibọn. Garba Shehu tun ni wọn n fi ọkọ ofurufu aladani yii ti wọn tun fi n ji goolu ko lọ si Dubai lati ipinlẹ Zamfara. Se iru rẹ ti ṣẹlẹ ri ni Naijiria? Saaju asiko yii ni Olubadamọran fun eto aabo ni Naijiria nigba kan ri, Ogagun agba to ti fẹyinti Babagana Monguro kede iru ikede yii. O ni eyi ko ṣẹyin alami ti ijọba igba naa gbọ alami pe awọn kan fẹ ṣọṣẹ ni eyi ti wọn fi kede nigba naa.


Se iru rẹ ti ṣẹlẹ ri ni Naijiria? Saaju asiko yii ni Olubadamọran fun eto aabo ni Naijiria nigba kan ri, Ogagun agba to ti fẹyinti Babagana Monguro kede iru ikede yii. O ni eyi ko ṣẹyin alami ti ijọba igba naa gbọ alami pe awọn kan fẹ ṣọṣẹ ni eyi ti wọn fi kede nigba naa. Lọdun 2017 ni Baba=gana Munguno kede pe ọkọ ofurufu kankan ko gbọdọ fo kọja ni Abuja nigba naa. Koda, o tun ti ilekun papakọ ofurufu Abuja nigba naa pa. Kò sí ìwakùsà àti ìrìnàjò ọkọ̀ òfurufú mọ́ ní ìpínlẹ̀ Zamfara- Aàrẹ Buhari Aarẹ Muhammadu Buhari ti fofin de irinajo ọkọ ofurufu ni ipinlẹ Zamfara nitori ipo ti eto abo ipinlẹ naa wa lasiko yii. Bẹẹ naa ni Aarẹ Buhari tun gbẹsẹle gbogbo ohun to jọ mọ iwakusa ni ipinlẹ ọhun.


Lọdun 2017 ni Baba=gana Munguno kede pe ọkọ ofurufu kankan ko gbọdọ fo kọja ni Abuja nigba naa. Koda, o tun ti ilekun papakọ ofurufu Abuja nigba naa pa. Kò sí ìwakùsà àti ìrìnàjò ọkọ̀ òfurufú mọ́ ní ìpínlẹ̀ Zamfara- Aàrẹ Buhari Aarẹ Muhammadu Buhari ti fofin de irinajo ọkọ ofurufu ni ipinlẹ Zamfara nitori ipo ti eto abo ipinlẹ naa wa lasiko yii. Bẹẹ naa ni Aarẹ Buhari tun gbẹsẹle gbogbo ohun to jọ mọ iwakusa ni ipinlẹ ọhun. Olubadamọran fu Aarẹ lori eto abo, ajagunfẹyinti Babagana Monguno lo fin ọrọ naa lede lẹyij ipade awọn adari ijọba to waye nile ijọba apapọ niluu Abuja. Eyii n tumọ si pe baalu ileeṣẹ awọn ọmọ ogun nikan lo lẹtọ labẹ ofin lati fo ni ofurufu ipijlẹ naa. Ọgagun Monguno sọ pe oju awọn wa lara gbogbo awọn ti kii ṣe oṣiṣẹ ologun nipinlẹ naa, ati pe gbogbo ohun ti yoo gba ni awọn yoo fun ki alaafia le pada si agbegbe naa.


Olubadamọran fu Aarẹ lori eto abo, ajagunfẹyinti Babagana Monguno lo fin ọrọ naa lede lẹyij ipade awọn adari ijọba to waye nile ijọba apapọ niluu Abuja. Eyii n tumọ si pe baalu ileeṣẹ awọn ọmọ ogun nikan lo lẹtọ labẹ ofin lati fo ni ofurufu ipijlẹ naa. Ọgagun Monguno sọ pe oju awọn wa lara gbogbo awọn ti kii ṣe oṣiṣẹ ologun nipinlẹ naa, ati pe gbogbo ohun ti yoo gba ni awọn yoo fun ki alaafia le pada si agbegbe naa. O sọ siwaju si pe gbogbo awọn ileeṣẹ ijọba apapọ to n ṣiṣẹ ifimufinlẹ lo ti gbaradi lati ri pe awọn kọlọrọsi kankan ko sọ Naijiria sinu idamu. Gẹgẹ bo ṣe sọ, Aarẹ Muhammadu Buhari ti paṣẹ fun awọn ọga agba ileeṣẹ ọmọ ogun lati gba iṣakoso gbogbo awọn agbegbe ti awọn oniṣẹ ibi ti n ṣọṣẹ. Àwọn aṣòfin àgbà buwọ́lu orúkọ àwọn olórí ológun tuntun Service chiefs: Àwọn aṣòfin àgbà buwọ́lu orúkọ àwọn olórí ológun tuntun Ileegbimọ aṣofin agba lorilẹede Naijiria ti buwọlu orukọ awọn ọga agba ileeṣẹ ologun tuntun ni Naijiria.


O sọ siwaju si pe gbogbo awọn ileeṣẹ ijọba apapọ to n ṣiṣẹ ifimufinlẹ lo ti gbaradi lati ri pe awọn kọlọrọsi kankan ko sọ Naijiria sinu idamu. Gẹgẹ bo ṣe sọ, Aarẹ Muhammadu Buhari ti paṣẹ fun awọn ọga agba ileeṣẹ ọmọ ogun lati gba iṣakoso gbogbo awọn agbegbe ti awọn oniṣẹ ibi ti n ṣọṣẹ. Àwọn aṣòfin àgbà buwọ́lu orúkọ àwọn olórí ológun tuntun Service chiefs: Àwọn aṣòfin àgbà buwọ́lu orúkọ àwọn olórí ológun tuntun Ileegbimọ aṣofin agba lorilẹede Naijiria ti buwọlu orukọ awọn ọga agba ileeṣẹ ologun tuntun ni Naijiria. Wọn buwọlu orukọ wọn lẹyin ti igbimọ tẹẹkoto nile naa gbe wọn kalẹ pe wọn ti wẹ yan kainkain lati jẹ aṣaaju fun awọn ẹka ileeṣẹ ọmọ ogun lorilẹede Naijiria. Ni Ọjọru to kọja ni aarẹ ile naa, Sẹnetọ Ahmad Lawan gbe iwe ti aarẹ kọ lati fi orukọ wọn ṣọwọ si awọn aṣofin agba ka iwaju ile naa to si fun igbimọ tẹẹkoto lori aabo ni ile naa ni gbendeke ọsẹ meji lati fi ṣe ayẹwo wọn fun igbọwọle. Awọn olori ileeṣẹ ologun tuntun naa niwọnyii: Ọgagun agba (Major General) Lucky Eluonye Onyenuchea lrabor - Ọgagun agba patapata Ọgagun agba (Major General) Ibrahim Attahiru - Olori ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ.


Wọn buwọlu orukọ wọn lẹyin ti igbimọ tẹẹkoto nile naa gbe wọn kalẹ pe wọn ti wẹ yan kainkain lati jẹ aṣaaju fun awọn ẹka ileeṣẹ ọmọ ogun lorilẹede Naijiria. Ni Ọjọru to kọja ni aarẹ ile naa, Sẹnetọ Ahmad Lawan gbe iwe ti aarẹ kọ lati fi orukọ wọn ṣọwọ si awọn aṣofin agba ka iwaju ile naa to si fun igbimọ tẹẹkoto lori aabo ni ile naa ni gbendeke ọsẹ meji lati fi ṣe ayẹwo wọn fun igbọwọle. Awọn olori ileeṣẹ ologun tuntun naa niwọnyii: Ọgagun agba (Major General) Lucky Eluonye Onyenuchea lrabor - Ọgagun agba patapata Ọgagun agba (Major General) Ibrahim Attahiru - Olori ileeṣẹ ọmọogun oriilẹ. Ọgagun agba oju omi (Rear Admiral) Awwal Zubairu Gambo- Olori ileeṣẹ ọmọogun ojuomi. Ọgagun agba ofurufu (Air Vice Marshal) Isiaka O. Amao- Olori ileeṣẹ ọmọogun ofurufu. Sẹnetọ Lawan to jẹ aarẹ ile aṣofin agba ke sawọn olori ileeṣẹ ologun naa lati tubo kara masiki gbigbogun ti igbesunmọmi ki wọn si jẹ awọn ibuba wọn run.


Ọgagun agba oju omi (Rear Admiral) Awwal Zubairu Gambo- Olori ileeṣẹ ọmọogun ojuomi. Ọgagun agba ofurufu (Air Vice Marshal) Isiaka O. Amao- Olori ileeṣẹ ọmọogun ofurufu. Sẹnetọ Lawan to jẹ aarẹ ile aṣofin agba ke sawọn olori ileeṣẹ ologun naa lati tubo kara masiki gbigbogun ti igbesunmọmi ki wọn si jẹ awọn ibuba wọn run.


Kagara school kidnap: Onímọ̀ tako Fayemi tó ní àfi kí ìjọba má báwọn jàndùkù ajínigbé sọ̀rọ̀

Nibi ti ọrọ awọn janduku agbebọn to n ji awọn eeyan gbe kaakiri Naijiria de bayii, afaimọ ki awọn alaṣẹ ijọba ma ni ifọrọwerọ pẹlu awọn janduku ọhun. Alaga ẹgbẹ awọn gomina ni Naijiria to tun jẹ gomina ipinlẹ Ekiti lo sọrọ yii nigba toun atawọn akẹgbẹ rẹ ṣabẹwo si Gomina Sani Bello ipinlẹ Niger lori iṣẹlẹ ijinigbe awọn akẹkọọ ileewe girama Kagara nipinlẹ naa. Ọjọru ọjọ kẹrindinlogun oṣu keji ọdun 2021 lawọn agbebọn yabo ile ẹkọ ọhun ni ijọba ibilẹ Rafi nibi ti wọn ti ji akẹkọọ mẹtadinlọgbọn ati oṣiṣẹ ile ẹkọ naa mẹẹdogun gbe lọ. Ninu ọrọ rẹ, Fayemi pe fun ibaṣepọ to dan mọran laarin awọn oṣiṣẹ eleto abo lati le koju awọn ipenija eto abo ni Naijiria. Gomina Fayemi sọ pe o sẹ pataki lati wa ọna miiran lati dẹkun iṣoro eto abo lorilẹede Naijiria yatọ si ohun tawọn ileeṣẹ ologun n ṣe. O ni idi eyi lo fi ṣe pataki lati ba awọn janduku agbebọn sọrọ lati dẹkun ijinigbe.


Ninu ọrọ rẹ, Fayemi pe fun ibaṣepọ to dan mọran laarin awọn oṣiṣẹ eleto abo lati le koju awọn ipenija eto abo ni Naijiria. Gomina Fayemi sọ pe o sẹ pataki lati wa ọna miiran lati dẹkun iṣoro eto abo lorilẹede Naijiria yatọ si ohun tawọn ileeṣẹ ologun n ṣe. O ni idi eyi lo fi ṣe pataki lati ba awọn janduku agbebọn sọrọ lati dẹkun ijinigbe. Fayemi ṣalaye pe ina ti jo dori koko bayii lori ọrọ eto abo to mẹhẹ, eyi lo si fi ṣe pataki lati wa gbogbo ọna ti ''a le fi yanju iṣoro eto abo ni Naijiria.'' Gomina ipinlẹ Ekiti sọ pe biba awọn janduku agbebọn yii sọrọ wa lara awọn ọna lati wa ojutu si iṣoro eto abo. O ni lẹyin naa, o tun ṣe koko lati ṣe iwadii lori ohun to ṣe okunfa iwa ọdaran ati ijinigbe to n ṣẹlẹ kaakiri bayii.


Fayemi ṣalaye pe ina ti jo dori koko bayii lori ọrọ eto abo to mẹhẹ, eyi lo si fi ṣe pataki lati wa gbogbo ọna ti ''a le fi yanju iṣoro eto abo ni Naijiria.'' Gomina ipinlẹ Ekiti sọ pe biba awọn janduku agbebọn yii sọrọ wa lara awọn ọna lati wa ojutu si iṣoro eto abo. O ni lẹyin naa, o tun ṣe koko lati ṣe iwadii lori ohun to ṣe okunfa iwa ọdaran ati ijinigbe to n ṣẹlẹ kaakiri bayii. Gomina ipinlẹ Niger ki Fayemi ati awọn akẹgbẹ rẹ to ṣabẹwo si i, bakan naa lo sọ pe asiko ti to fun ijọba apapọ lati wa nkan ṣe si ọrọ eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. Ṣugbọn onimọ nipa ọrọ eto abo, Ọgbẹni Richard Amuwa sọ fun BBC Yoruba pe igbesẹ lati ba awọn janduku agbebọn sọrọ buru jai. O ni ti ijọba ba fi le ba awọn janduku ajinigbe sọrọ, eyi yoo fawọn iru janduku bẹẹ lati ṣẹyọ lawọn orilẹede Naijiria mii.


Gomina ipinlẹ Niger ki Fayemi ati awọn akẹgbẹ rẹ to ṣabẹwo si i, bakan naa lo sọ pe asiko ti to fun ijọba apapọ lati wa nkan ṣe si ọrọ eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. Ṣugbọn onimọ nipa ọrọ eto abo, Ọgbẹni Richard Amuwa sọ fun BBC Yoruba pe igbesẹ lati ba awọn janduku agbebọn sọrọ buru jai. O ni ti ijọba ba fi le ba awọn janduku ajinigbe sọrọ, eyi yoo fawọn iru janduku bẹẹ lati ṣẹyọ lawọn orilẹede Naijiria mii. Ọgbẹni Amuwa sọ pe ọrọ eto abo ti di nkan mii ni Naijiria bayii nitori ko si ibi ti abo wa mọ ni Naijiria. O ni ojutu si ọrọ abo to mẹhẹ ni ọlọpaa ipinlẹ, o ni ohun to yẹ ki awọn gomina maa ja fun ni eleyi kii ṣe ifọrọwerọ pẹlu awọn janduku.


Ọgbẹni Amuwa sọ pe ọrọ eto abo ti di nkan mii ni Naijiria bayii nitori ko si ibi ti abo wa mọ ni Naijiria. O ni ojutu si ọrọ abo to mẹhẹ ni ọlọpaa ipinlẹ, o ni ohun to yẹ ki awọn gomina maa ja fun ni eleyi kii ṣe ifọrọwerọ pẹlu awọn janduku.


Coronavirus in Nigeria: Buhari buwọ́lu bílíọ̀nù N6.45b láti dá ibùdó afẹ́fẹ́ gáàsì sílẹ̀ fún ìtójú àwọn alárùn covid-19

Aarẹ Muhammadu Buhari ti buwọlu owo to le ni biliọnu mẹfa naira N6.45bn fun ibudo idasilẹ afẹfẹ gaasi fun itọju awọn to larun coronavirus lorilẹede Naijiria. Ibudo mejidinlogoji kaakiri Naijiria ni awọn ibudo naa yoo wa. Ṣaaju akoko yii ni ajọ amuṣẹya PTF ti sọ lọjọ karun un oṣu kinni pe ijọba apapọ yoo da ibudo gaasi silẹ kaakiri gbogbo ipinlẹ mẹrindinlọgbọn ni Naijiria. Ninu atẹjade kan ti ijọba fi sita l'Ọjọbọ, ijọba ya $671,000 sọtọ fu atunṣe awọn ibudo afẹfẹ gaasi lawọn ile iwosan kan ni Naijiria. Ijọba ko sọ gbedeke nigba ti awọn ibudo gaasi naa yoo pari. Minisita eto iṣuna, Zainab Ahmed sọ fun igbimọ NEC to n ri si eto ọrọ-aje pe igbesẹ ijọba naa ṣe pataki fun itọju awọn ọmọ Naijiria ti ọwọja ẹlẹẹkeji covid-19 n ba finra.


Ninu atẹjade kan ti ijọba fi sita l'Ọjọbọ, ijọba ya $671,000 sọtọ fu atunṣe awọn ibudo afẹfẹ gaasi lawọn ile iwosan kan ni Naijiria. Ijọba ko sọ gbedeke nigba ti awọn ibudo gaasi naa yoo pari. Minisita eto iṣuna, Zainab Ahmed sọ fun igbimọ NEC to n ri si eto ọrọ-aje pe igbesẹ ijọba naa ṣe pataki fun itọju awọn ọmọ Naijiria ti ọwọja ẹlẹẹkeji covid-19 n ba finra. Ẹwẹ, eeyan 1964 lo lugbadi coronavirus l'Ọjọbọ ni Naijiria eyi to tii pọ julọ lọjọ kan ṣoṣo. Ko si ẹni to le sọ pato iye awọn alarun coronavirus to nilo afẹfẹ eemi kaakiri ile iwosan ni Naijiria. Amọ, ijọba sọ pe ki ọrọ naa pe ninu irora ni ọpọ eeyan to larun coronavirus wa.


Ẹwẹ, eeyan 1964 lo lugbadi coronavirus l'Ọjọbọ ni Naijiria eyi to tii pọ julọ lọjọ kan ṣoṣo. Ko si ẹni to le sọ pato iye awọn alarun coronavirus to nilo afẹfẹ eemi kaakiri ile iwosan ni Naijiria. Amọ, ijọba sọ pe ki ọrọ naa pe ninu irora ni ọpọ eeyan to larun coronavirus wa.


COVID-19 Health Protection Regulations 2021: Ìjìyà ẹ̀wọ̀n àti owó ìtanràn ń dúró de ẹni tó bá tàpá sófin

Aarẹ Muhammadu Buhari fi buwọlu aba ofin eto ilera to n pese aabo lori arun Coronavirus tọdun 2021 nilu Abuja. Bi o tilẹ jẹ pe ko si ilana to tuntun ninu ofin naa nitori ọpọ ilana to wa ninu rẹ lawọn eeyan ti n mu lo amọ atilẹyin ofin ti wa bayiii lati foju ẹni to ba tẹ ofin naa loju baile ẹjọ. Gẹgẹ bi ofin isera ẹni naa ti salaye ni ori kẹrinlelọgbọn rẹ, ẹnikẹni to ba tasẹ agẹrẹ si ofin naa yoo san owo itanran tabi ko ri ẹwọn he tabi ko jiya mejeeji. Ofin naa tun mẹnuba asa tita kete sira ẹni, eyi ti gbogbo eeyan awujọ gbọdọ tẹle, wiwọ iboju, fifọ ọwọ loore koore, ko si jọwọ ara rẹ lati jẹ ki wọn se ayẹwo bi ara rẹ se gbona si. Bakan naa ni ofin yii ni ero to gbọdọ pejọ sinu ibudo kan ju aadọta lọ ayafi awọn ibudo ijọsin, bẹẹ si ni ero ibudo ijọsin naa ko gbọdọ gba ju ero idaji iye to yẹ ko lọ gba lọ. Bakan naa ni ofin yii ro awọn ile ẹkọ, ile ifowopamọ atawọn ibudo ijọsin lagbara lati fidi ofin naa mulẹ, eyi ti yoo dena arun Covid-19 Ko tan sibẹ o, ẹsẹ nla ni fun ẹnikẹni to ba tapa si ofin yii, to si ro awọn agbofinro lagbara lati gbe iru ẹni bẹẹ, ko le foju wina iya ẹsẹ rẹ.


Ofin naa tun mẹnuba asa tita kete sira ẹni, eyi ti gbogbo eeyan awujọ gbọdọ tẹle, wiwọ iboju, fifọ ọwọ loore koore, ko si jọwọ ara rẹ lati jẹ ki wọn se ayẹwo bi ara rẹ se gbona si. Bakan naa ni ofin yii ni ero to gbọdọ pejọ sinu ibudo kan ju aadọta lọ ayafi awọn ibudo ijọsin, bẹẹ si ni ero ibudo ijọsin naa ko gbọdọ gba ju ero idaji iye to yẹ ko lọ gba lọ. Bakan naa ni ofin yii ro awọn ile ẹkọ, ile ifowopamọ atawọn ibudo ijọsin lagbara lati fidi ofin naa mulẹ, eyi ti yoo dena arun Covid-19 Ko tan sibẹ o, ẹsẹ nla ni fun ẹnikẹni to ba tapa si ofin yii, to si ro awọn agbofinro lagbara lati gbe iru ẹni bẹẹ, ko le foju wina iya ẹsẹ rẹ. Ijiya ẹsẹ iru ẹni bẹẹ ni pe yoo san owo itanran tabi ko fi ẹwọn osu mẹfa jura tabi ko se mejeeji papọ.


Ijiya ẹsẹ iru ẹni bẹẹ ni pe yoo san owo itanran tabi ko fi ẹwọn osu mẹfa jura tabi ko se mejeeji papọ.


Olagunsoye Oyinlola: A bẹ Obasanjo lásìkò ìbò ààrẹ 2015 ni kó tó gbà láti ti Buhari lẹ́yìn

Gomina ana nipinlẹ Osun, Ọmọọba Olagunsoye Oyinlola ti salaye lẹkunrẹrẹ nipa awọn isẹlẹ to n waye lagbo oselu orilẹede Naijiria. Oyinlola, lasiko to n ba akọroyin iwe iroyin Punch sọrọ tun mẹnuba bi aarẹ ana, Oloye Olusegun Obasanjo, se pagidina erongba Bola Ahmed Tinubu lati jẹ igbakeji aarẹ Muhammadu Buhari. O fikun pe ẹbẹ pọ ki Obasanjo to gba lati ti Buhari lẹyin pe ko dije fun ipo aarẹ lọdun 2015 lẹyin to tako isejọba Goodluck Jonathan. Gomina ologun tẹlẹ nipinlẹ Eko naa fikun pe adehun ti wa saaju ibo 2015 pe laarin Buhari ati Tinubu pe ọkan yoo se aarọ Naijiria, ti ekeji yoo si se igbakeji rẹ, amọ adehun naa ko han si gbogbo ọmọ ẹgbẹ. Oyinlola ni erongba awọn mejeeji yii lo n da ariyanjiyan silẹ ninu ẹgbẹ oselu APC nitori musulumi lawọn oludije mejeeji naa, eyi to fẹ gba awọn Kristiẹni sẹyin. O ni ti kii ba se pe Obasanjo yari, ẹgbẹ oselu APC ko ba fa Buhari ati Tinubu kalẹ gẹgẹ bi oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ, ko ba si nira fun wọn lati yẹ aga mọ Jonathan nidi.


Gomina ologun tẹlẹ nipinlẹ Eko naa fikun pe adehun ti wa saaju ibo 2015 pe laarin Buhari ati Tinubu pe ọkan yoo se aarọ Naijiria, ti ekeji yoo si se igbakeji rẹ, amọ adehun naa ko han si gbogbo ọmọ ẹgbẹ. Oyinlola ni erongba awọn mejeeji yii lo n da ariyanjiyan silẹ ninu ẹgbẹ oselu APC nitori musulumi lawọn oludije mejeeji naa, eyi to fẹ gba awọn Kristiẹni sẹyin. O ni ti kii ba se pe Obasanjo yari, ẹgbẹ oselu APC ko ba fa Buhari ati Tinubu kalẹ gẹgẹ bi oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ, ko ba si nira fun wọn lati yẹ aga mọ Jonathan nidi. Gomina alagbada nipinlẹ Osun naa tẹsiwaju pe, ọpẹlọpẹ Bukola Saraki, Ibikunle Amosun, Bola Tinubu, Kashim, Imam ati oun lo lọ ka Obasanjọ mọle nilu Ota ni deede aago meje aarọ pe ko ti Buhari lẹyin lati dije. Bakan naa lo ni Obasanjo salaye pe fun awọn lọjọ naa lọhun lori idi to fi tako Buhari lati dije, eyi to wa n fi oju han sita bayi, nitori bo se sọ, bẹẹ naa lo n sẹ bayii. O ni Obasanjọ sọ pe "Buhari ti mo mọ yoo se daada ninu ọrọ to ba jẹ mọ isẹ ologun, amọ lẹyin eyi, Buhari ko mọ ohunkohun rara mọ, boya ni ẹka ọrọ aje ni tabi tọrọ ilẹ okeere.


Gomina alagbada nipinlẹ Osun naa tẹsiwaju pe, ọpẹlọpẹ Bukola Saraki, Ibikunle Amosun, Bola Tinubu, Kashim, Imam ati oun lo lọ ka Obasanjọ mọle nilu Ota ni deede aago meje aarọ pe ko ti Buhari lẹyin lati dije. Bakan naa lo ni Obasanjo salaye pe fun awọn lọjọ naa lọhun lori idi to fi tako Buhari lati dije, eyi to wa n fi oju han sita bayi, nitori bo se sọ, bẹẹ naa lo n sẹ bayii. O ni Obasanjọ sọ pe "Buhari ti mo mọ yoo se daada ninu ọrọ to ba jẹ mọ isẹ ologun, amọ lẹyin eyi, Buhari ko mọ ohunkohun rara mọ, boya ni ẹka ọrọ aje ni tabi tọrọ ilẹ okeere.


Benin Republic: Ìjọba sọ̀rọ̀ lórí ìròyin tó ní Benin fẹ́ di ọ̀kan lára àwọn ìpínlẹ̀ Nàìjíríà

Ọpọ ọmọ Naijiria lo sọ ero wọn boya wọn fẹ ki orilẹede Benin Republic di ọkan lara awọn ipinlẹ to wa lorilẹede yii. Niṣe lori ayelujara gbona giri giri lẹyin ti ọgọọrọ eeyan n gba ọrọ naa bi ẹni n gba igba ọti lori Twitter ati Facebook lọjọ Satide. Iroyin kan lo kọkọ sọ pe minisita ọrọ ilẹ okeere, Geoffrey Onyeama ṣalaye pe Aarẹ orilẹede Benin, Patrice Talon sọ erongba rẹ pe awọn ṣetan lati di ipinlẹ kẹtadinlogoji ni Naijiria. Amọ, awọn Naijiria sọ ti inu wọn lori Twitter ati Facebook lori ọrọ naa. Ọpọ eeyan lo sọ pe kaka ki kiniun ṣe akapo ẹkun, ki onikaluku maa ṣe ọdẹ tiẹ lọọtọọ. Wọn ni ọrọ Naijiria gan an ti too gbọ, wọn sọ pe ki orilẹede Benin wa laye rẹ.


Amọ, awọn Naijiria sọ ti inu wọn lori Twitter ati Facebook lori ọrọ naa. Ọpọ eeyan lo sọ pe kaka ki kiniun ṣe akapo ẹkun, ki onikaluku maa ṣe ọdẹ tiẹ lọọtọọ. Wọn ni ọrọ Naijiria gan an ti too gbọ, wọn sọ pe ki orilẹede Benin wa laye rẹ. Sẹnẹtọ Shehu Sani atawọn ọmọ Najiria mii faramọ pe ki Benin Republic darapọ mọ Naijiria. Ṣugbọn Sani ṣe ikilọ pe ẹnikẹni ko gbọdọ tumọ ohun to n ṣẹlẹ lọwọlọwọ ni Naijiria lede Faranse fun awọn eeyan Benin. Ẹka ileeṣẹ ijọba orilẹede Naijiria to n ri si ọrọ ilẹ okeere ti fesi pe ko si ohun to jọ bẹẹ pe Benin Republic fẹ di ipinlẹ kẹtadinlogoji ni Naijiria.


Sẹnẹtọ Shehu Sani atawọn ọmọ Najiria mii faramọ pe ki Benin Republic darapọ mọ Naijiria. Ṣugbọn Sani ṣe ikilọ pe ẹnikẹni ko gbọdọ tumọ ohun to n ṣẹlẹ lọwọlọwọ ni Naijiria lede Faranse fun awọn eeyan Benin. Ẹka ileeṣẹ ijọba orilẹede Naijiria to n ri si ọrọ ilẹ okeere ti fesi pe ko si ohun to jọ bẹẹ pe Benin Republic fẹ di ipinlẹ kẹtadinlogoji ni Naijiria. Ninu atẹjade to fi sita loju opo Twitter rẹ, ilẹẹṣẹ ijọba naa ni orilẹede Naijiria ko ni erongba lati sọ Benin di ọkan lara ipinlẹ ni Naijiria. Ijọba sọ ninu atẹjade ọhun pe awọn kan lo ṣi ọrọ ti minisita ọrọ ilẹ okeere sọ gbọ. Atẹjade ọhun ṣalaye pe ohun ti Ọgbẹni Onyeama sọ ni pe Aarẹ Muhammadu Buhari ati aarẹ Benin fẹ ki ajọṣepọ to wa laarin Naijiria ati Benin tun dan mọran sii.


Ninu atẹjade to fi sita loju opo Twitter rẹ, ilẹẹṣẹ ijọba naa ni orilẹede Naijiria ko ni erongba lati sọ Benin di ọkan lara ipinlẹ ni Naijiria. Ijọba sọ ninu atẹjade ọhun pe awọn kan lo ṣi ọrọ ti minisita ọrọ ilẹ okeere sọ gbọ. Atẹjade ọhun ṣalaye pe ohun ti Ọgbẹni Onyeama sọ ni pe Aarẹ Muhammadu Buhari ati aarẹ Benin fẹ ki ajọṣepọ to wa laarin Naijiria ati Benin tun dan mọran sii.


Students abduction, Kagara GSC Students: Ọ̀pọ̀ akẹ́kọ̀ọ́ láwọn ò padà lọ sílé ẹ̀kọ́ wọn mọ́ torí ohun tí ojú wọn rí lákàtà ajínigbé

Iroyin ko to amojuba lẹnu awọn akẹkọọ ile ẹkọ girama ilu Kagara nipinlẹ Niger to ṣẹṣẹ gbominira lọwọ awọn ajinigbe lọjọ Abamẹta ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu keji ọdun 2021. Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Sani Bello lo tẹwọ gba awọn akẹkọọ atawọn oṣiṣẹ ile ẹkọ naa ti gbogbo wọn jẹ mejildinlogoji. Ọkan lara awọn akẹkọọ naa Abubakar Sidi, ọmọ ogun ọdun to wa ni kilaasi SS3 ṣalaye pe awọn janduku ajinigbe ọhun fiya jẹ awọn nipasẹ iṣẹ ti obi ẹni kọọkan awọn n ṣe. ''Wọn ko fun wọn lounjẹ lati ago kan ọsan to fi di oru ki wọn to pada fun wa lounjẹ. Lẹyin ti wọn fun wa lounjẹ tan, wọn bẹrẹ si ni sọ fun wa pe ki awọn ti baba wọn ba jẹ ọlọpaa ati sọja bọ sita, eyi lo maa sọ iru iya ti wọn maa fi jẹ wọn,'' Sidi ṣalaye. Akẹkọọ miran, Suleiman Lawal toun naa wa ni kilaasi SS3 ṣalaye pe ''awọn ajinigbe fiya jẹ wa debi pe n ko ro pe mo le pada si ilẹ ẹkọ wa mọ.''


''Wọn ko fun wọn lounjẹ lati ago kan ọsan to fi di oru ki wọn to pada fun wa lounjẹ. Lẹyin ti wọn fun wa lounjẹ tan, wọn bẹrẹ si ni sọ fun wa pe ki awọn ti baba wọn ba jẹ ọlọpaa ati sọja bọ sita, eyi lo maa sọ iru iya ti wọn maa fi jẹ wọn,'' Sidi ṣalaye. Akẹkọọ miran, Suleiman Lawal toun naa wa ni kilaasi SS3 ṣalaye pe ''awọn ajinigbe fiya jẹ wa debi pe n ko ro pe mo le pada si ilẹ ẹkọ wa mọ.'' Awọn akẹkọọbinrin to wa lara awọn akẹkọọ naa ko tiẹ le sọrọ rara fun ẹru to si wa lara wọn. Ọpọ awọn obi to ba awọn akọroyin naa sọ pe awọn le maa jẹ ki awọn ọmọ awọn pada si ile ẹkọ naa mọ. Arabinrin  Elizabeth Jonathan to jẹ ọkan lara awọn obi awọn akẹkọọ ti wọn jigbe ni oun ko le sun fun ọjọ mọkanla tawọn akẹkọọ naa fi wa lakata awọn ajinigbe.


Awọn akẹkọọbinrin to wa lara awọn akẹkọọ naa ko tiẹ le sọrọ rara fun ẹru to si wa lara wọn. Ọpọ awọn obi to ba awọn akọroyin naa sọ pe awọn le maa jẹ ki awọn ọmọ awọn pada si ile ẹkọ naa mọ. Arabinrin  Elizabeth Jonathan to jẹ ọkan lara awọn obi awọn akẹkọọ ti wọn jigbe ni oun ko le sun fun ọjọ mọkanla tawọn akẹkọọ naa fi wa lakata awọn ajinigbe. ''Ayọ mi kun wi pe ọmọ mi ti kuro lọwọ awọn ajinigbe, ko ni pada si ile ẹkọ naa mọ,'' Arabinrin Jonathan lo sọ bẹẹ. Ẹwẹ, Gomina Bello ipinlẹ Niger ti kede pe ijọba n gbero lati gbe awọn ile ẹkọ tawọn akẹkọọ n sun ti pa. Gomina ipinlẹ Niger sọ pe gbogbo eeyan mejidinlogoji ti wọn jigbe ni wọn ti gba itọju nile iwosan. Gomina Bello fikun ọrọ rẹ pe ọkan lara awọn akẹkọọ mẹtalelogun to ṣẹṣẹ gbomina lọwọ awọn ajinigbe si tun wa nile iwosan tori ailera rẹ.


''Ayọ mi kun wi pe ọmọ mi ti kuro lọwọ awọn ajinigbe, ko ni pada si ile ẹkọ naa mọ,'' Arabinrin Jonathan lo sọ bẹẹ. Ẹwẹ, Gomina Bello ipinlẹ Niger ti kede pe ijọba n gbero lati gbe awọn ile ẹkọ tawọn akẹkọọ n sun ti pa. Gomina ipinlẹ Niger sọ pe gbogbo eeyan mejidinlogoji ti wọn jigbe ni wọn ti gba itọju nile iwosan. Gomina Bello fikun ọrọ rẹ pe ọkan lara awọn akẹkọọ mẹtalelogun to ṣẹṣẹ gbomina lọwọ awọn ajinigbe si tun wa nile iwosan tori ailera rẹ.


Goodluck Jonathan: Irọ́ ní o, a kò buwọ́lu Goodluck Jonathan fún ipò ààrẹ 2023

Ẹgbẹ oṣelu APC lorilẹede Naijiria ti ni ko si otitọ ninu ọrọ pe awọn fẹ fi orukọ aarẹ orilẹede tẹlẹri, Goodluck Jonathan lede gẹgẹ bi olusije sipo aarẹ ni ọdun 2023. Ọsẹ to kọja ni awọn gomina kan labẹ ẹgbẹ oṣelu APC ni ariwa orilẹede Naijiria sọ wi pe Jonathan laṣẹ lati di dije dupo lẹẹkẹji, nitori igba kan lo tii ṣe ipo aarẹ ni Naijiria. Amọ, ẹgbẹ oṣẹlu naa ni awọn kan ni wọn gbe iroyin ẹlẹjẹ naa. Gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni ni ko si ohun to kan Jonathan ninu ọrọ to wa nilẹ yii, amọ o ṣeeṣe ki awọn to n gbe iroyin naa ni ibẹru ni ọkan wọn nipa idibo gbogboogbo ti ọdun 2023. Buni ni biotilẹjẹpẹ awọn lo kii fun ayajọ ọjọ ibi rẹ, ko niiṣe pẹlu ọrọ oṣelu, awọn lo ṣe abẹwo si gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri ni. '' Se Goodluck Jonathan ni oun fẹ ṣe aarẹ ni ọdun 2023 ni, awọn eniyan kan n gbe irọ lasan.''


Gomina ipinlẹ Yobe, Mai Mala Buni ni ko si ohun to kan Jonathan ninu ọrọ to wa nilẹ yii, amọ o ṣeeṣe ki awọn to n gbe iroyin naa ni ibẹru ni ọkan wọn nipa idibo gbogboogbo ti ọdun 2023. Buni ni biotilẹjẹpẹ awọn lo kii fun ayajọ ọjọ ibi rẹ, ko niiṣe pẹlu ọrọ oṣelu, awọn lo ṣe abẹwo si gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria tẹlẹri ni. '' Se Goodluck Jonathan ni oun fẹ ṣe aarẹ ni ọdun 2023 ni, awọn eniyan kan n gbe irọ lasan.'' Bakan naa ni akọwe ẹgbẹ oṣelu APC ti fi atẹjade sita ni ọjọ Ẹti wi pe ko si otitọ ninu iroyin to n ja ranyinranyin naa. Nibayii, awọn eekan ni ẹgbẹ oṣelu APC ti bẹrẹ si ni sa ipa wọn saaju idibo gbogboogbo lorilẹede Naijiria ti yoo waye ni ọdun mẹta si isinyii. Awọn onimọ sọ wi pe ariyanriyan yoo pọ ni ẹgbẹ oṣelu APC lori ẹni ti yoo dije dupo aarẹ ni ẹgbẹ naa ti asiko ba de.


Bakan naa ni akọwe ẹgbẹ oṣelu APC ti fi atẹjade sita ni ọjọ Ẹti wi pe ko si otitọ ninu iroyin to n ja ranyinranyin naa. Nibayii, awọn eekan ni ẹgbẹ oṣelu APC ti bẹrẹ si ni sa ipa wọn saaju idibo gbogboogbo lorilẹede Naijiria ti yoo waye ni ọdun mẹta si isinyii. Awọn onimọ sọ wi pe ariyanriyan yoo pọ ni ẹgbẹ oṣelu APC lori ẹni ti yoo dije dupo aarẹ ni ẹgbẹ naa ti asiko ba de. Awọn eniyan ni ero wi pe ki aarẹ Buhari gbe ijọba wa si guusu orilẹede Naijiria lẹyin ti oun ti ṣe aarẹ to wa lati ariwa orilẹede Naijiria fun ọdun mẹjọ. Amọ, awọn miran ni ẹgbẹ oṣelu APC ko gba ọrọ yii gẹgẹ bi eleyii to dara, nitori wọn gbagbọ wi pe ẹni to ba kunjuwọn ni ko dije dupo aarẹ lai si ẹlẹyamẹya ninu rẹ.


Awọn eniyan ni ero wi pe ki aarẹ Buhari gbe ijọba wa si guusu orilẹede Naijiria lẹyin ti oun ti ṣe aarẹ to wa lati ariwa orilẹede Naijiria fun ọdun mẹjọ. Amọ, awọn miran ni ẹgbẹ oṣelu APC ko gba ọrọ yii gẹgẹ bi eleyii to dara, nitori wọn gbagbọ wi pe ẹni to ba kunjuwọn ni ko dije dupo aarẹ lai si ẹlẹyamẹya ninu rẹ.


Transparency International: Wo ẹjọ́ àjẹbánu márùn-ún tó ṣeéṣe kó fí Nàìjíríà sí ipò kejì lórí àtẹ ìwà àjẹbánu

Ko jẹ tuntun mọ wi pe ajọ Transparency International to n risi ọrọ iṣedodo ninu ijọba, gbe orukọ Naijiria jade gẹgẹ bi orileede keji lẹkun iwọ oorun ilẹ Afrika, ti iwa ajẹbanu ti gbilẹ julọ. Iroyin yii jẹ eyi ti ko dun mọ ijọba aarẹ Muhammadu Buhari ninu nitori pe ọkan lara opo pataki iṣejọba rẹ ni lati doju ija kọ iwa ajẹbanu. Eyi si lo mu agbẹnusọ fun aarẹ, Garba Shehu tutọ soke foju gba gidi pe ko tọ bi wọn ṣe gbe orukọ Naijiria jade ni ipo keji awọn orilẹede alajẹbanu ni iwọ oorun Afirika. Idi si ree ti BBC Yoruba fi se akojọpọ awọn ẹjọ ajẹbanu to milẹ titi ni Naijiria, ti ijọba ti ṣe lọdun 2020 pẹlu awọn to fẹsun kan pe, wọn lu owo ijọba ni ponpo. O si seese ko jẹ pe awọn ẹjọ kamilaya nidi iwa ajẹbanu naa, lo mu ki ajọ TI se odiwọn Naijiria bi orilẹede keji to kundun iwọn ajẹbanu ni iwọ oorun Afirika. Maina ati ẹsun sise owo tole ni biliọnu meji naira basubasu: Abdulrasheed Maina to jẹ alaga igbimọ atunto ọrọ owo ifẹyinti ni Naijiria, ni wọn fi ẹsun pe o lu biliọnu meji owo awọn osisẹ fẹyinti ni ponpo.


Idi si ree ti BBC Yoruba fi se akojọpọ awọn ẹjọ ajẹbanu to milẹ titi ni Naijiria, ti ijọba ti ṣe lọdun 2020 pẹlu awọn to fẹsun kan pe, wọn lu owo ijọba ni ponpo. O si seese ko jẹ pe awọn ẹjọ kamilaya nidi iwa ajẹbanu naa, lo mu ki ajọ TI se odiwọn Naijiria bi orilẹede keji to kundun iwọn ajẹbanu ni iwọ oorun Afirika. Maina ati ẹsun sise owo tole ni biliọnu meji naira basubasu: Abdulrasheed Maina to jẹ alaga igbimọ atunto ọrọ owo ifẹyinti ni Naijiria, ni wọn fi ẹsun pe o lu biliọnu meji owo awọn osisẹ fẹyinti ni ponpo. Ẹjọ rẹ yii lọdun 2020 gba orisirisi ọna yọ debi pe, Sẹnẹtọ kan to gba oniduro Maina, iyẹn Senẹtọ Ali Ndume jawọ kuro ninu ẹjọ rẹ nigba to sa mọ ile ẹjọ lọwọ. Ati Maina ati ọmọ rẹ, Faisal ni ile ẹjọ fiwe sita pe ki awọn agbofinro mu wọn wa siwaju adajọ. Lẹyin ọpọ atotonu, wọn mu Maina wa lati orileede Niger to sa lọ, to si tun wa pada bẹrẹ si jẹjọ ẹsun ti wọn fi kan an.


Ẹjọ rẹ yii lọdun 2020 gba orisirisi ọna yọ debi pe, Sẹnẹtọ kan to gba oniduro Maina, iyẹn Senẹtọ Ali Ndume jawọ kuro ninu ẹjọ rẹ nigba to sa mọ ile ẹjọ lọwọ. Ati Maina ati ọmọ rẹ, Faisal ni ile ẹjọ fiwe sita pe ki awọn agbofinro mu wọn wa siwaju adajọ. Lẹyin ọpọ atotonu, wọn mu Maina wa lati orileede Niger to sa lọ, to si tun wa pada bẹrẹ si jẹjọ ẹsun ti wọn fi kan an. Daniel Pondei ati iwadii ajẹbanu ogoji biliọnu naira owo NDDC: Saaju ki o to daku loju gbogbo ọmọ Naijiria to n wo tẹlifisan, ọpọ eeyan ni ko fẹ ẹ gbọ orukọ Daniel Pondei ri. Amọ nigba ti wọn bẹrẹ si ni beere bo ti ṣe ṣakoso owo ajọ to n se akoso agbegbe Niger Delta, NDDC, niwaju igbimọ iwadii kan nile aṣoju-ṣofin Naijiria to si ṣadede daku, gbogbo eeyan lo mọ. Lootọ lo pada ṣalaye pe, oun ni ipenija ilera ni ṣugbọn ọpọ lo ri bo ti ṣe daku gẹgẹ bi ọgbọn ẹwẹ lati mase dahun ibeere ti awọn aṣofin n beere lọwọ rẹ.


Daniel Pondei ati iwadii ajẹbanu ogoji biliọnu naira owo NDDC: Saaju ki o to daku loju gbogbo ọmọ Naijiria to n wo tẹlifisan, ọpọ eeyan ni ko fẹ ẹ gbọ orukọ Daniel Pondei ri. Amọ nigba ti wọn bẹrẹ si ni beere bo ti ṣe ṣakoso owo ajọ to n se akoso agbegbe Niger Delta, NDDC, niwaju igbimọ iwadii kan nile aṣoju-ṣofin Naijiria to si ṣadede daku, gbogbo eeyan lo mọ. Lootọ lo pada ṣalaye pe, oun ni ipenija ilera ni ṣugbọn ọpọ lo ri bo ti ṣe daku gẹgẹ bi ọgbọn ẹwẹ lati mase dahun ibeere ti awọn aṣofin n beere lọwọ rẹ. Owo to to ogoji biliọnu Naira ni igbimọ naa n ṣe iwadii bi ajọ NDDC ṣe naa laarin ibẹrẹ ọdun 2020. Titi di igba ta n ṣe akojọ iroyin yii, wọn ko ti ri owo naa yanju Orji Uzor Kalu n jẹjọ biliọnu meje naira: Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu EFCC ti n ba Sẹnẹtọ Orji Uzor Kalu ṣẹjọ ọjọ ti pẹ, lori pe o ṣe owo ọba to to biliọnu meje naira baṣubasu. Ẹsun mọkandinlogoji ni wọn fikan an, ti ile ẹjọ si ni ko maa lọ ṣẹwọn ọdun mejila lọdun 2019.


Owo to to ogoji biliọnu Naira ni igbimọ naa n ṣe iwadii bi ajọ NDDC ṣe naa laarin ibẹrẹ ọdun 2020. Titi di igba ta n ṣe akojọ iroyin yii, wọn ko ti ri owo naa yanju Orji Uzor Kalu n jẹjọ biliọnu meje naira: Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu EFCC ti n ba Sẹnẹtọ Orji Uzor Kalu ṣẹjọ ọjọ ti pẹ, lori pe o ṣe owo ọba to to biliọnu meje naira baṣubasu. Ẹsun mọkandinlogoji ni wọn fikan an, ti ile ẹjọ si ni ko maa lọ ṣẹwọn ọdun mejila lọdun 2019. Ẹjọ yii ni wọn fa titi wọ ọdun 2020, ti ile ẹjọ to ga julọ ni Naijiria si pada gbe idajọ lelẹ pe, Uzor Kalu ati awọn mii ti wọn fẹsun kan, ko jẹbi. EFCC tapa si idajọ naa, ti wọn si ni awọn yoo tubọ bẹrẹ igbẹjọ tuntun lori ọrọ Uzor Kalu. Amọ ṣa, ba ti ṣe n sọrọ yii, Uzor Kalu jẹ aṣofin agba, to si n ba iṣẹ rẹ lọ nile aṣofin l‘Abuja.


Ẹjọ yii ni wọn fa titi wọ ọdun 2020, ti ile ẹjọ to ga julọ ni Naijiria si pada gbe idajọ lelẹ pe, Uzor Kalu ati awọn mii ti wọn fẹsun kan, ko jẹbi. EFCC tapa si idajọ naa, ti wọn si ni awọn yoo tubọ bẹrẹ igbẹjọ tuntun lori ọrọ Uzor Kalu. Amọ ṣa, ba ti ṣe n sọrọ yii, Uzor Kalu jẹ aṣofin agba, to si n ba iṣẹ rẹ lọ nile aṣofin l‘Abuja. Muhammed Adoke ati ẹjọ ajẹbanu $1.1 billion lori epo Malabu: Ẹsun onipele meje ni wọn fi kan Minisita feto idajọ ati agbẹjọro agba Naijiria tẹlẹ, Mohammed Adoke. Ko si sẹyin pe wọn lo gba abẹtẹlẹ, ki wọn ba le buwọlu idunadura ọrọ owo epo rọbi taa mọ si 'Malabu Oil deal.'' Ninu ẹsun ti wọn fi kan, wọn sọ pe o gba abẹtẹlẹ to to ọọdunrun miliọn Naira.


Muhammed Adoke ati ẹjọ ajẹbanu $1.1 billion lori epo Malabu: Ẹsun onipele meje ni wọn fi kan Minisita feto idajọ ati agbẹjọro agba Naijiria tẹlẹ, Mohammed Adoke. Ko si sẹyin pe wọn lo gba abẹtẹlẹ, ki wọn ba le buwọlu idunadura ọrọ owo epo rọbi taa mọ si 'Malabu Oil deal.'' Ninu ẹsun ti wọn fi kan, wọn sọ pe o gba abẹtẹlẹ to to ọọdunrun miliọn Naira. Saaju ni wọn ti bẹrẹ ẹjọ yii, ti adajọ si faaye gba Adoke lati lọ si Dubai fun ayẹwo ara rẹ. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ agbaye, Interpol mu ni Dubai ti wọn si da pada wa si Naijiria ni oṣu Kejila ọdun 2019. Wọn ko ribi ṣẹjọ yii pupọ lọdun 2020 nitori arun Covid-19 ṣugbọn o wa lara awọn ẹjọ ti Naijiria ṣe, to da lori ajẹbanu to milẹ titi.


Saaju ni wọn ti bẹrẹ ẹjọ yii, ti adajọ si faaye gba Adoke lati lọ si Dubai fun ayẹwo ara rẹ. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ agbaye, Interpol mu ni Dubai ti wọn si da pada wa si Naijiria ni oṣu Kejila ọdun 2019. Wọn ko ribi ṣẹjọ yii pupọ lọdun 2020 nitori arun Covid-19 ṣugbọn o wa lara awọn ẹjọ ti Naijiria ṣe, to da lori ajẹbanu to milẹ titi.


Insecurity in Nigeria: Lára àwọn tí agbébọn jí gbé ni ọ̀dọ́ 25 tó ń ti ayẹyẹ ìgbeyàwó bọ̀ ní Taraba

Awọn ajinigbe gba owo yari lọjọbọ lorilẹede Naijria, ti wọn si sọsẹ ti ko lonka kaakiri awọn agbegbe kan. Lẹyin isẹ ibi wọn ọhun, eeyan marundinlọgọrin lo sun ni akata awọn ajinigbe naa lalẹ Ọjọbọ, ti wọn si ran eeyan mejidinlogun sọrun ọsan gangan. Nipinlẹ Niger, ko din ni aadọta eeyan ti wọn ji gbe ni idaji ọjọbọ nigba ti awọn janduku naa gba ijọba lagbegbe Bussa, to wa ni ijọba ibilẹ Shiroro. Bakan naa, eeyan mẹsan lo jẹ Ọlọrun nipe nidaji ọjọbọ nigba tawọn atilawi yii tun kọlu abule Sarki Sheme nipinlẹ Katsina. Bakan naa nipinlẹ Taraba, awọn ọdọ mẹẹdọgbọn, ti wọn n ti ayẹyẹ igbeyawo bọ ni wọn ji gbe loju ọna Wukari si Takum, Awọn janduku naa tun sọsẹ nijọba ibilẹ mẹta ọtọọtọ nipinlẹ Kaduna, ti wọn si pa eeyan mẹrin, to fi mọ ọkunrin meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan naa. Nipinlẹ Delta, awọn agbebọn naa tun pa eeyan marun mii nijọba ibilẹ guusu Warri. Gbogbo awọn isẹlẹ naa lo si n waye ni ọjọbọ, ti awọn olori tuntun fawọn ẹka ileesẹ alaabo lorilẹede Naijiria n wọ isẹ lẹyin iyansipo wọn.


Bakan naa nipinlẹ Taraba, awọn ọdọ mẹẹdọgbọn, ti wọn n ti ayẹyẹ igbeyawo bọ ni wọn ji gbe loju ọna Wukari si Takum, Awọn janduku naa tun sọsẹ nijọba ibilẹ mẹta ọtọọtọ nipinlẹ Kaduna, ti wọn si pa eeyan mẹrin, to fi mọ ọkunrin meji ti wọn jẹ ọmọ iya kan naa. Nipinlẹ Delta, awọn agbebọn naa tun pa eeyan marun mii nijọba ibilẹ guusu Warri. Gbogbo awọn isẹlẹ naa lo si n waye ni ọjọbọ, ti awọn olori tuntun fawọn ẹka ileesẹ alaabo lorilẹede Naijiria n wọ isẹ lẹyin iyansipo wọn. Agbẹnusọ fun ileesẹ to n ri si wọle-wọde awọn eeyan ni Naijiria, NIS, ẹka ti ipinlẹ Edo, Arabinrin Bridget Esene ti ṣalaye ohun ti oju rẹ ri lọwọ awọn ajinigbe. Esene ṣalaye pe, awọn ajinigbe ọhun fẹ gbẹmi oun tẹlẹ ni, kí wọn to ta oun fawọn afurasi Fulani darandaran. Agbẹnusọ ajọ NIS naa sọ pe, awọn ajinigbe agbebọn marun un ọhun tẹle oun titi ti oun fi wọ inu ṣọọṣi, nibi ti won ti ji oun gbe niluu Benin.


Agbẹnusọ fun ileesẹ to n ri si wọle-wọde awọn eeyan ni Naijiria, NIS, ẹka ti ipinlẹ Edo, Arabinrin Bridget Esene ti ṣalaye ohun ti oju rẹ ri lọwọ awọn ajinigbe. Esene ṣalaye pe, awọn ajinigbe ọhun fẹ gbẹmi oun tẹlẹ ni, kí wọn to ta oun fawọn afurasi Fulani darandaran. Agbẹnusọ ajọ NIS naa sọ pe, awọn ajinigbe agbebọn marun un ọhun tẹle oun titi ti oun fi wọ inu ṣọọṣi, nibi ti won ti ji oun gbe niluu Benin. "Wọn fi tipa tipa gbe mi sinu ọkọ wọn, ti wọn si gbe mi lọ lati inu ṣọọṣi, lẹyin naa ni wọn ta mi fawon ajinigbe miran," Esene ṣalaye. Oṣiṣẹ ajọ NIS ni ohun ti oju oun ri lakata awọn ajinigbe, oun ko gbàdúrà rẹ fun ọta oun gan an. Arabinrin Esene ṣalaye pe, oun gbiyanju lati sa asala fun ẹmi oun, amọ ibọn lawọn ajinigbe ọhun fi ṣẹburu oun.


"Wọn fi tipa tipa gbe mi sinu ọkọ wọn, ti wọn si gbe mi lọ lati inu ṣọọṣi, lẹyin naa ni wọn ta mi fawon ajinigbe miran," Esene ṣalaye. Oṣiṣẹ ajọ NIS ni ohun ti oju oun ri lakata awọn ajinigbe, oun ko gbàdúrà rẹ fun ọta oun gan an. Arabinrin Esene ṣalaye pe, oun gbiyanju lati sa asala fun ẹmi oun, amọ ibọn lawọn ajinigbe ọhun fi ṣẹburu oun. Esene ni lẹyin ti oun lo ọjọ meji lakata awọn ajinigbe ninu igbo, lawọn ọlọpaa ati awọn fijilante doola ẹmi oun. Minisita eto iṣuna, Zainab Ahmed ti sọ pe yoo ṣe awọn ọmọ Naijiria lanfani ti ijọba apapọ ba ta awọn dukia rẹ kan. Zainab lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeṣẹ telefiṣọn abẹle Channels. Minisita naa ṣalaye pe ọpọ awọn dukia  ati ileeṣẹ ijọba lo ti dogun ti ko si wulo fun ara ilu, o ni anfani nla ni yoo jẹ f'awọn eeyan ti ijọba ba ta irufẹ awọn dukia bẹẹ.


Esene ni lẹyin ti oun lo ọjọ meji lakata awọn ajinigbe ninu igbo, lawọn ọlọpaa ati awọn fijilante doola ẹmi oun. Minisita eto iṣuna, Zainab Ahmed ti sọ pe yoo ṣe awọn ọmọ Naijiria lanfani ti ijọba apapọ ba ta awọn dukia rẹ kan. Zainab lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeṣẹ telefiṣọn abẹle Channels. Minisita naa ṣalaye pe ọpọ awọn dukia  ati ileeṣẹ ijọba lo ti dogun ti ko si wulo fun ara ilu, o ni anfani nla ni yoo jẹ f'awọn eeyan ti ijọba ba ta irufẹ awọn dukia bẹẹ. Zainab ni "Awọn dukia ijọba kan wa to ti doku ṣugbon a le ta wọn fun awọn onileeṣẹ aladani ti owo to ba jade lati ibẹ yoo si wulo fun awọn ọmọ Naijiria." "Mo wa lara igbimọ to n ri si tita awọn awọn dukia ijọba, a si ti n wo awọn dukia kọọkan ti ijọba ko le bojuto ki a le ta wọn fun awọn aladani." Ọjọ kejila, oṣu Kinni, ọdun 2020 ni Zainab kede pe ijọba n gbe igbesẹ lati ta awọn dukia rẹ kan ko le fi owo rẹ kun owo eto iṣuna ọdun yii ti iye rẹ jẹ N13.58 tiriliọnu.


Zainab ni "Awọn dukia ijọba kan wa to ti doku ṣugbon a le ta wọn fun awọn onileeṣẹ aladani ti owo to ba jade lati ibẹ yoo si wulo fun awọn ọmọ Naijiria." "Mo wa lara igbimọ to n ri si tita awọn awọn dukia ijọba, a si ti n wo awọn dukia kọọkan ti ijọba ko le bojuto ki a le ta wọn fun awọn aladani." Ọjọ kejila, oṣu Kinni, ọdun 2020 ni Zainab kede pe ijọba n gbe igbesẹ lati ta awọn dukia rẹ kan ko le fi owo rẹ kun owo eto iṣuna ọdun yii ti iye rẹ jẹ N13.58 tiriliọnu. Minisita naa ṣalaye pe tita awọn dukia ọhun kii ṣe lati fi owo rẹ kun eto iṣuna ọdun 2021 nikan, ṣugbọn o jẹ lati sọ awọn dukia naa ji ko si wa ni ikawọ awọn aladani ti yoo lo fun anfani gbogbo ọmọ Naijiria. O fi kun pe ijọba ti bẹrẹ igbesẹ lati ta awọn dukia to ti d'oku ni abala kinni ọdun 2021. Ẹwẹ, ẹgbẹ ajafẹtọ, SERAP, ti ke si ile igbimọ aṣofin l' Abuja lati ma faye gba ijọba lati ta awọn dukia naa.


Minisita naa ṣalaye pe tita awọn dukia ọhun kii ṣe lati fi owo rẹ kun eto iṣuna ọdun 2021 nikan, ṣugbọn o jẹ lati sọ awọn dukia naa ji ko si wa ni ikawọ awọn aladani ti yoo lo fun anfani gbogbo ọmọ Naijiria. O fi kun pe ijọba ti bẹrẹ igbesẹ lati ta awọn dukia to ti d'oku ni abala kinni ọdun 2021. Ẹwẹ, ẹgbẹ ajafẹtọ, SERAP, ti ke si ile igbimọ aṣofin l' Abuja lati ma faye gba ijọba lati ta awọn dukia naa. SERAP sọ pe kaka ki ijọba ta dukia rẹ, ni ṣe lo yẹ ko wa ọna lati din eto iṣuna ọhun ku, bii ṣiṣe adinku si iye owo oṣu ti awọn to wa ni ijọba n gba.


SERAP sọ pe kaka ki ijọba ta dukia rẹ, ni ṣe lo yẹ ko wa ọna lati din eto iṣuna ọhun ku, bii ṣiṣe adinku si iye owo oṣu ti awọn to wa ni ijọba n gba.


Sunday Igboho: Muslimot Moronkeji Salami ti wọ́n kọlú ní Ijebu Oru ti dolóògbé

Alhaja Muslimot Moronkeji Abeni Salami ni awọn darandaran kọlu ni Ijẹbu Oru ni ọsẹ melo kan sẹyin. Iroyin yii gba gbogbo igboro kan nitori pe o ṣẹlẹ lasiko ti Sunday Igboho n gbena woju awọn fulani darandarn lori bi wọn ṣe n ṣọṣẹ kaakiri ilẹ Yoruba. Bayii, BBC ti fidiẹ mulẹ pe, Alhaja Muslimot ti pada jẹ Olorun ni pe lọjọ kẹrindinlogun, oṣu keji ọdun yii. Wọn si ti sin Alhaja naa ti ko moribọ lẹyin ikọlu naa lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2021 yii ni ilana musulumi. Ki lo ti kọkọ ṣẹlẹ sẹyin nipa Alhaja Salami Muslimot? Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti tẹ darandaran mẹrin, to fi iya jẹ obinrin kan, Morenike Salami ni Ijebu-Oru.


Wọn si ti sin Alhaja naa ti ko moribọ lẹyin ikọlu naa lọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2021 yii ni ilana musulumi. Ki lo ti kọkọ ṣẹlẹ sẹyin nipa Alhaja Salami Muslimot? Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti tẹ darandaran mẹrin, to fi iya jẹ obinrin kan, Morenike Salami ni Ijebu-Oru. Gẹgẹ bi nkan ti agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ naa, Abimbola Oyeyemi sọ fun BBC, oju ọna ni awọn afurasi daran-daran Fulani ọhun ti kọlu Morenike. Ọgbẹni Oyeyemi fi kun ọrọ rẹ pe ọjọ Aje, ọjọ kọkanla, oṣu Kinni ni iṣẹlẹ naa waye. Bakan naa lo sọ pe wọn o ko awọn afurasi naa lọ sile ẹjọ, ti iwadii ba pari.


Gẹgẹ bi nkan ti agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ naa, Abimbola Oyeyemi sọ fun BBC, oju ọna ni awọn afurasi daran-daran Fulani ọhun ti kọlu Morenike. Ọgbẹni Oyeyemi fi kun ọrọ rẹ pe ọjọ Aje, ọjọ kọkanla, oṣu Kinni ni iṣẹlẹ naa waye. Bakan naa lo sọ pe wọn o ko awọn afurasi naa lọ sile ẹjọ, ti iwadii ba pari. Ninu fọran kan to tẹ BBC Yoruba lọwọ, to si tun ba iroyin to n lọ mu, lo ti han pe awọn afurasi daran-daran Fulani naa fi ibọn fọ ìka obinrin naa. Ọmọ rẹ to sọrọ ninu fọnran naa sọ pe, o ni iya oun ṣeeṣi wa ọkọ rẹ kọja laarin awọn maalu wọn, lasiko to n lọ si ile to n kọ lọwọ ni Ijẹbu-Oru, ni wọn fi kọlu. O ṣalaye pe niṣe ni iya oun ṣe bi ẹni to ti ku, ki wọn to fi silẹ lẹyin ti wọn ti fi iya jẹ.


Ninu fọran kan to tẹ BBC Yoruba lọwọ, to si tun ba iroyin to n lọ mu, lo ti han pe awọn afurasi daran-daran Fulani naa fi ibọn fọ ìka obinrin naa. Ọmọ rẹ to sọrọ ninu fọnran naa sọ pe, o ni iya oun ṣeeṣi wa ọkọ rẹ kọja laarin awọn maalu wọn, lasiko to n lọ si ile to n kọ lọwọ ni Ijẹbu-Oru, ni wọn fi kọlu. O ṣalaye pe niṣe ni iya oun ṣe bi ẹni to ti ku, ki wọn to fi silẹ lẹyin ti wọn ti fi iya jẹ. Lọwọlọwọ, Arabinrin Morenike wa nileewosan ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Ikeja, nibi to ti n gba itọju. Bakan naa ni fidio kan naa wa lori ayelujara to ṣafihan rẹ lori ibusun nileewosan, ti ọmọ rẹ si n sọrọ nipa bi iṣẹlẹ naa ṣe waye. Agbẹnusọ ọlọpaa sọ pe lasiko ti awọn afurasi naa pada wa lati ko maalu wọn lẹyin ti wọn kọlu arabinrin naa, ni ọwọ ọlọpaa tẹ wọn nibi aago mẹwa alẹ.


Lọwọlọwọ, Arabinrin Morenike wa nileewosan ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Ikeja, nibi to ti n gba itọju. Bakan naa ni fidio kan naa wa lori ayelujara to ṣafihan rẹ lori ibusun nileewosan, ti ọmọ rẹ si n sọrọ nipa bi iṣẹlẹ naa ṣe waye. Agbẹnusọ ọlọpaa sọ pe lasiko ti awọn afurasi naa pada wa lati ko maalu wọn lẹyin ti wọn kọlu arabinrin naa, ni ọwọ ọlọpaa tẹ wọn nibi aago mẹwa alẹ. Ọrọ ikọlu awọn daran-daran Fulani ko ṣẹṣẹ ma a jade ninu iroyin. Eyi gan na lo fa bi gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ṣe fun awọn daran-daran Fulani nipinlẹ naa ni gbedeke lati kuro. Bakan naa ni ni ipinlẹ Ọyọ, nibi ti ajijagbara, Sunday Igboho ti fun wọn ni gbedeke .


Ọrọ ikọlu awọn daran-daran Fulani ko ṣẹṣẹ ma a jade ninu iroyin. Eyi gan na lo fa bi gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ṣe fun awọn daran-daran Fulani nipinlẹ naa ni gbedeke lati kuro. Bakan naa ni ni ipinlẹ Ọyọ, nibi ti ajijagbara, Sunday Igboho ti fun wọn ni gbedeke . Bukola Saraki sọ̀rọ̀ sókè lórí ìgbésẹ̀ Sunday Igboho Bukola Saraki ké sí Buhari láti pe àpérò àwọn èèkan ọmọ Nàìjíríà Yoruba ni aisi nibẹ, ni aibawọn da si, ọrọ yii, ọrọ rẹ ni, bo ba lọ soko ati odo, ibẹ naa lo baa. Eyi lo mu ki aarẹ ile aṣofin agba tẹlẹ, Sẹnetọ Bukọla Saraki naa fi sọrọ soke lori awọn isẹlẹ to n waye laarin ẹya Fulani ati Yoruba nipinlẹ Oyo ati ipa ti Sunday Igboho ko nibẹ. Saraki, ninu atẹjade kan to fisita lori isẹlẹ naa, wa ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati pe ipade apero awọn eekan ọmọ orilẹede Naijiria, nibi ti wọn yoo ti joko jiroro lori eto abo to dojude.


Bukola Saraki sọ̀rọ̀ sókè lórí ìgbésẹ̀ Sunday Igboho Bukola Saraki ké sí Buhari láti pe àpérò àwọn èèkan ọmọ Nàìjíríà Yoruba ni aisi nibẹ, ni aibawọn da si, ọrọ yii, ọrọ rẹ ni, bo ba lọ soko ati odo, ibẹ naa lo baa. Eyi lo mu ki aarẹ ile aṣofin agba tẹlẹ, Sẹnetọ Bukọla Saraki naa fi sọrọ soke lori awọn isẹlẹ to n waye laarin ẹya Fulani ati Yoruba nipinlẹ Oyo ati ipa ti Sunday Igboho ko nibẹ. Saraki, ninu atẹjade kan to fisita lori isẹlẹ naa, wa ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati pe ipade apero awọn eekan ọmọ orilẹede Naijiria, nibi ti wọn yoo ti joko jiroro lori eto abo to dojude. Sẹnetọ Saraki ṣalaye pe nibi ọrọ n dojukọ lorilẹede Naijiria bayii, ohun to tọna ni ki ijọba bẹrẹ igbesẹ to loorin lori rẹ. O ni aṣẹ "ẹ kuro nilẹ ẹwa" ti wọn fun awọn darandaran Fulani ni ipinlẹ Ondo ati Ọyọ, ti tubọ mu ki nnkan o le koko, ti kaluku si n kaya soke. O ni ohun ti iṣẹlẹ meji yii n tọka si naa ni gulegule ipe fun ipinya orilẹede Naijiria, eyi to ti n yọju sita fun igba diẹ sẹyin bayii, paapaa julọ lawọn ẹkun bii ila oorun, guusu ati aarin gbungbun guusu.


Sẹnetọ Saraki ṣalaye pe nibi ọrọ n dojukọ lorilẹede Naijiria bayii, ohun to tọna ni ki ijọba bẹrẹ igbesẹ to loorin lori rẹ. O ni aṣẹ "ẹ kuro nilẹ ẹwa" ti wọn fun awọn darandaran Fulani ni ipinlẹ Ondo ati Ọyọ, ti tubọ mu ki nnkan o le koko, ti kaluku si n kaya soke. O ni ohun ti iṣẹlẹ meji yii n tọka si naa ni gulegule ipe fun ipinya orilẹede Naijiria, eyi to ti n yọju sita fun igba diẹ sẹyin bayii, paapaa julọ lawọn ẹkun bii ila oorun, guusu ati aarin gbungbun guusu. Bakan naa lo kọminu si bawọn eekan orilẹede Naijiria ṣe dakẹ lori awọn iṣẹlẹ to n waye wọnyii. "Didakẹ yii lewu pupọ, o si fihan pe nnkan o rọgbọ. Gbogbo wa la gbọdọ sọrọ soke lori wiwa ọna abayọ si iṣoro oloju meji aisi abo ati aisi iṣọkan lorilẹede yii."


Bakan naa lo kọminu si bawọn eekan orilẹede Naijiria ṣe dakẹ lori awọn iṣẹlẹ to n waye wọnyii. "Didakẹ yii lewu pupọ, o si fihan pe nnkan o rọgbọ. Gbogbo wa la gbọdọ sọrọ soke lori wiwa ọna abayọ si iṣoro oloju meji aisi abo ati aisi iṣọkan lorilẹede yii." Bakan naa lo tun rọ gbogbo awọn to n gbero ati dije fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023, lati gbe igbesẹ fun iṣọkan orilẹede Naijiria. O ni wọn gbọdọ ronu lori irufẹ orilẹede Naijiria ti wọn fẹ dari, boya Naijiria to wa ni iṣọkan tabi eyi to pin yẹlẹyẹlẹ.


Bakan naa lo tun rọ gbogbo awọn to n gbero ati dije fun ipo aarẹ Naijiria lọdun 2023, lati gbe igbesẹ fun iṣọkan orilẹede Naijiria. O ni wọn gbọdọ ronu lori irufẹ orilẹede Naijiria ti wọn fẹ dari, boya Naijiria to wa ni iṣọkan tabi eyi to pin yẹlẹyẹlẹ.


Kagara abduction: Lai Mohammed ní ìjọba ò sanwó fáwọn ajínigbé láti fi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ iléèwé Kagara sílẹ̀

Faabada! Ijọba ko ni san owo kankan fawọn agbebọn ajinigbe to ji awọn akẹkọọ ati oṣiṣẹ ileewe girama Government Science College ilu kagara nipinlẹ Niger lọ, Minisita eto iroyin ati aṣa, Lai Mohammed lo sọrọ lori ileeṣẹ ẹrọ amohunmaworan Channels. Iroyin kan tu lu ayelujara pa pe ijọba apapọ ti san owo gọbọi fawọn ajinigbe lati fi awọn ọmọ akẹkọọ atawọn oṣiṣẹ ileewe ti wọn jigbe silẹ. Amọ, nigba to n sọrọ lori eto kan lori Channels lọjọ Abamẹta, Mohammed ni irọ ni pe ijọba ti sanwo itanran fawọn ajinigbe. Minisita ni oriṣiiriṣii ọna ni ijọba n gba lati rii pe awọn akẹkọọ atawọn oṣiṣẹ ileewe Kagara ti wọn jigbe gba ominira. Ọgbẹni Mohammed sọ pe ọjọ kan kọ ni gbogbo nkan de ibi to de yii, bakan naa ni kii ṣe ọjọ kan ni gbogbo nkan maa pada bọ sipo.


Amọ, nigba to n sọrọ lori eto kan lori Channels lọjọ Abamẹta, Mohammed ni irọ ni pe ijọba ti sanwo itanran fawọn ajinigbe. Minisita ni oriṣiiriṣii ọna ni ijọba n gba lati rii pe awọn akẹkọọ atawọn oṣiṣẹ ileewe Kagara ti wọn jigbe gba ominira. Ọgbẹni Mohammed sọ pe ọjọ kan kọ ni gbogbo nkan de ibi to de yii, bakan naa ni kii ṣe ọjọ kan ni gbogbo nkan maa pada bọ sipo. ''Ijọba ko ni gba iwa ọdaran kankan laaye lorilẹede Naijiria, ati pe ijọba fẹ ṣe iwadii ohun to ṣe okunfa iwa ọdaran tawọn eeyan kan hu lawujọ. Laipẹ yii ni mo lọ si ilu Minna pẹlu awọn minisita mii to fi mọ ọga agba ọlọpaa ni Naijiria  lati ṣe iwadii lori ọrọ iṣẹlẹ ijinigbe ileewe girama Kagara. Mo le fi da yin loju pe ijọba n ṣiṣẹ takuntakun lori ọrọ naa,'' Mohammed lo sọ bẹẹ.


''Ijọba ko ni gba iwa ọdaran kankan laaye lorilẹede Naijiria, ati pe ijọba fẹ ṣe iwadii ohun to ṣe okunfa iwa ọdaran tawọn eeyan kan hu lawujọ. Laipẹ yii ni mo lọ si ilu Minna pẹlu awọn minisita mii to fi mọ ọga agba ọlọpaa ni Naijiria  lati ṣe iwadii lori ọrọ iṣẹlẹ ijinigbe ileewe girama Kagara. Mo le fi da yin loju pe ijọba n ṣiṣẹ takuntakun lori ọrọ naa,'' Mohammed lo sọ bẹẹ. Ẹwẹ, Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Bello paṣẹ l'Ọjọru pe ki wọn gbe gbogbo ileewe tipa lagbegbe tawọn ajinigbe ti n ṣọṣẹ nipinlẹ naa. Ile igbimọ aṣofin l'Abuja naa ti sọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari pe ki o kede nkan o fara rọ lori ọrọ eto abo ni Naijiria. Ṣaaju iṣẹlẹ yii awọn ajinigbe kan yabo ileewe girama to wa ni Kankara, nipinlẹ Katsina nibi ti wọn ji awọn akẹkọọ to le ni ọdunun un gbe lọ.


Ẹwẹ, Gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Bello paṣẹ l'Ọjọru pe ki wọn gbe gbogbo ileewe tipa lagbegbe tawọn ajinigbe ti n ṣọṣẹ nipinlẹ naa. Ile igbimọ aṣofin l'Abuja naa ti sọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari pe ki o kede nkan o fara rọ lori ọrọ eto abo ni Naijiria. Ṣaaju iṣẹlẹ yii awọn ajinigbe kan yabo ileewe girama to wa ni Kankara, nipinlẹ Katsina nibi ti wọn ji awọn akẹkọọ to le ni ọdunun un gbe lọ.


Fulani herdsmen: Ìjọba Naijiria ti kùnà nínú ojúṣe rẹ̀ lóri ètò aàbò- Bode George

Eekan ẹgbẹ oṣelu PDP, oloye Bode George ti bu ẹnu ẹtẹ lu ọwọ ti ijọba apapọ fi mu eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. George lo sọ ọrọ naa nibi ipade awọn akọroyin kan to waye ni ile rẹ to wa niluu Eko. O ni "Pẹlu iyalẹnu ni mo fi n wo gbogbo ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria lẹnu ọjọ mẹta yii." "Ko si aabo mọ lawọn opopona Naijiria, ni ṣe lo si da bi pe ko si ijọba mọ ni Najiria. Ajagunfẹyinti naa sọ pe inu ibẹrubojo lawọn eeyan fi  rinrin ajo lati awọn ipinlẹ kan si omiran bii, Sokoto si Eko, Ebonyi si Bornu, Katsina si Ogun, ati bẹẹ bẹẹ lọ. O ṣalaye pe ojojumọ ni wọn n ge ẹmi awọn eeyan kuru ti wọn si n ji ọpọlọpọ gbe ṣugbọn ijọba ko ri nkankan ṣe sii.


"Ko si aabo mọ lawọn opopona Naijiria, ni ṣe lo si da bi pe ko si ijọba mọ ni Najiria. Ajagunfẹyinti naa sọ pe inu ibẹrubojo lawọn eeyan fi  rinrin ajo lati awọn ipinlẹ kan si omiran bii, Sokoto si Eko, Ebonyi si Bornu, Katsina si Ogun, ati bẹẹ bẹẹ lọ. O ṣalaye pe ojojumọ ni wọn n ge ẹmi awọn eeyan kuru ti wọn si n ji ọpọlọpọ gbe ṣugbọn ijọba ko ri nkankan ṣe sii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ojuṣe ijọba ni lati dabo bo ẹmi ati dukia awọn eeyan ilu, ṣugbọn ijọba Naijiria ti ba ojuṣe rẹ ku ninu awọn nnkan wọnyii." Bode George ni ko si alaafia laarin ilu to bẹ ti awọn baba isalẹ ti ni agbegbe ti wọn n ṣakoso, ti nkankan ko si ti ẹyin jade. Ni ti iwọde EndSARS to waye lọdun 2020, Bode George sọ pe ko tii to asiko fun ijọba ipinlẹ Eko lati ṣi iloro Lekki Toll Gate pada nitori ẹmi awọn eeyan to sọnu logunjọ, oṣu Kẹwaa nibẹ.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ojuṣe ijọba ni lati dabo bo ẹmi ati dukia awọn eeyan ilu, ṣugbọn ijọba Naijiria ti ba ojuṣe rẹ ku ninu awọn nnkan wọnyii." Bode George ni ko si alaafia laarin ilu to bẹ ti awọn baba isalẹ ti ni agbegbe ti wọn n ṣakoso, ti nkankan ko si ti ẹyin jade. Ni ti iwọde EndSARS to waye lọdun 2020, Bode George sọ pe ko tii to asiko fun ijọba ipinlẹ Eko lati ṣi iloro Lekki Toll Gate pada nitori ẹmi awọn eeyan to sọnu logunjọ, oṣu Kẹwaa nibẹ. Lẹyin naa lo ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati gbẹsẹle bi awọn darandaran ṣe maa n da maluu laarin ilu, bi bẹẹ kọ, ija lemọlemọ laarin awọn agbẹ atawọn darandan naa ko le wa sopin.


Lẹyin naa lo ke si Aarẹ Muhammadu Buhari lati gbẹsẹle bi awọn darandaran ṣe maa n da maluu laarin ilu, bi bẹẹ kọ, ija lemọlemọ laarin awọn agbẹ atawọn darandan naa ko le wa sopin.


Kalashnikov AK-47: Ohun mẹ́fà tó yẹ kí o mọ̀ nípa ìbọn AK-47 rèé

O ti to nnkan bii ọjọ mẹta sẹyin ti ọpọ ọmọ Naijiria ti n ke gbajare si ijọba apapọ lati gba wọn lọwọ awọn Fulani darandaran to n gbe ibọn Ak-47 rin kaakiri. Lara awọn ẹsun ti awọn eeyan fi kan awọn Fulani ọhun ni pe wọn n jinigbe, ti wọn si n gba owo itusilẹ lọwọ awọn eeyan. Ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo n bu ẹnu ẹtẹ lu Aarẹ Muhammamdu Buhari pe ko gbe igbesẹ kankan nipa ọrọ naa. Koda, awọn kan tilẹ sọ pe Aarẹ ko sọrọ nitori pe oun ni baba isalẹ ẹgbẹ awọn darandaran, iyẹn Miyetti Allah. Eredi ree ti ọkan lara awọn agbẹnusọ Buhari, Garba Shehu, fi sọ fun BBC pe Aarẹ ti paṣe pe ki awọn ọmọ ogun yinbo fun ẹnikẹni ti wọn ba ka ibọn Ak-47 naa mọ lọwọ. Shehu sọ pe aṣẹ ọhun jẹ ọkan lara awọn ọna ti ijọba apapọ fẹ gba lati kapa iwa ọdaran ati ijinigbe ni Naijiria.


Koda, awọn kan tilẹ sọ pe Aarẹ ko sọrọ nitori pe oun ni baba isalẹ ẹgbẹ awọn darandaran, iyẹn Miyetti Allah. Eredi ree ti ọkan lara awọn agbẹnusọ Buhari, Garba Shehu, fi sọ fun BBC pe Aarẹ ti paṣe pe ki awọn ọmọ ogun yinbo fun ẹnikẹni ti wọn ba ka ibọn Ak-47 naa mọ lọwọ. Shehu sọ pe aṣẹ ọhun jẹ ọkan lara awọn ọna ti ijọba apapọ fẹ gba lati kapa iwa ọdaran ati ijinigbe ni Naijiria. Ṣugbọn irufẹ ibọn wo gan an ni wọn n pe ni Ak-47 yii? Eyi ni ibeere ti ọpọ n beere lori ayelujara ni eyi to jẹ ki BBC ṣe iwadii lori ibọn naa. Awọn ohun marun un to yẹ ki o mọ nipa ibọn AK-47 ree\: Orukọ ibọn naa: Orukọ ẹni to ṣe ibọn Ak-47 ni Mikhail Kalashnikov, ọmọ orilẹ-ede Rusia si ni ọkunrin naa.


Ṣugbọn irufẹ ibọn wo gan an ni wọn n pe ni Ak-47 yii? Eyi ni ibeere ti ọpọ n beere lori ayelujara ni eyi to jẹ ki BBC ṣe iwadii lori ibọn naa. Awọn ohun marun un to yẹ ki o mọ nipa ibọn AK-47 ree\: Orukọ ibọn naa: Orukọ ẹni to ṣe ibọn Ak-47 ni Mikhail Kalashnikov, ọmọ orilẹ-ede Rusia si ni ọkunrin naa. Wọn ti n lo ibọn Ak-47 lati ọdun 1948 titi di akoko yii. Orukọ ibọn naa gangan ni Avtomat Kalashnikova, ti awọn kan si n pe ni Kalashnikov. Awọn to n lo AK-47 Lara awọn orilẹ-ede ti awọn ọmọ ogun wọn n lo ibọn AK-47 ni: Hungary, India, Indonesia, Iran, Iraq, Israel,  Lebanon lai yọ ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria silẹ pẹlu.


Wọn ti n lo ibọn Ak-47 lati ọdun 1948 titi di akoko yii. Orukọ ibọn naa gangan ni Avtomat Kalashnikova, ti awọn kan si n pe ni Kalashnikov. Awọn to n lo AK-47 Lara awọn orilẹ-ede ti awọn ọmọ ogun wọn n lo ibọn AK-47 ni: Hungary, India, Indonesia, Iran, Iraq, Israel,  Lebanon lai yọ ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria silẹ pẹlu. Ṣe AK-47 ba ofin mu? Ọrọ yii da lori orilẹ-ede ti eeyan ti n lo ibọn naa. Labẹ ofin Naijiria, o lodi si ofin ki eeyan ti kii ṣe agbofinro tabi ọmọ ogun maa gbe ibọn AK-47 kiri.


Ṣe AK-47 ba ofin mu? Ọrọ yii da lori orilẹ-ede ti eeyan ti n lo ibọn naa. Labẹ ofin Naijiria, o lodi si ofin ki eeyan ti kii ṣe agbofinro tabi ọmọ ogun maa gbe ibọn AK-47 kiri. Ki eeyan to le maa gbe ibọn AK-47 lọwọ, o ni lati gba aṣẹ lọwọ ijọba, ṣugbọn ọpọ lo n ra ibọna naa ni ọna aitọ kaakiri agbaye. Ọta melo ni Ak-47 le gbe lẹẹkan ṣoṣo? Gẹgẹ bii iwadii ti ileeṣẹ iroyin military.com ṣe, ibọn AK-47 le yin ọta ẹgbẹta laarin iṣẹju aaya.


Ki eeyan to le maa gbe ibọn AK-47 lọwọ, o ni lati gba aṣẹ lọwọ ijọba, ṣugbọn ọpọ lo n ra ibọna naa ni ọna aitọ kaakiri agbaye. Ọta melo ni Ak-47 le gbe lẹẹkan ṣoṣo? Gẹgẹ bii iwadii ti ileeṣẹ iroyin military.com ṣe, ibọn AK-47 le yin ọta ẹgbẹta laarin iṣẹju aaya. Bawo ni ibọn yii ṣe buru to? Awọn onimọ nipa ohun ija oloro sọ pe AK-47 ni ibọn to buru ju, to si le tete gbẹmi eeyan ju ti awọn ologun tii ṣe. Gẹgẹ bii nnkan ti awọn onimọ nipa eto ilera sọ, ọta ibọn naa kan ṣoṣo le ba ẹya ara eeyan jẹ, o si tun lagbara lati mu ẹmi lọ ni iṣẹju aaya.


Bawo ni ibọn yii ṣe buru to? Awọn onimọ nipa ohun ija oloro sọ pe AK-47 ni ibọn to buru ju, to si le tete gbẹmi eeyan ju ti awọn ologun tii ṣe. Gẹgẹ bii nnkan ti awọn onimọ nipa eto ilera sọ, ọta ibọn naa kan ṣoṣo le ba ẹya ara eeyan jẹ, o si tun lagbara lati mu ẹmi lọ ni iṣẹju aaya. Sugbọn nigba miran, eyii da lori ibi ti ibọn naa ba ti ba eeyan ati bi ẹni to yi ibọn ọhun ba ṣe jina tabi sun mọ eeyan si. Kilode ti ibọn yii ṣe gbajumọ lọwọ awọn agbesumọmi? Ibọn naa rọrun lati gbe ka.


Sugbọn nigba miran, eyii da lori ibi ti ibọn naa ba ti ba eeyan ati bi ẹni to yi ibọn ọhun ba ṣe jina tabi sun mọ eeyan si. Kilode ti ibọn yii ṣe gbajumọ lọwọ awọn agbesumọmi? Ibọn naa rọrun lati gbe ka. Eeyan ko si nilo lati kọ ẹkọ rẹpẹtẹ ko to le mọ bi wọn ṣe n yinbọn AK-47, idi ree to ṣe wọnpọ lọwọ awọn aṣẹrubalu tabi agbesumọmi. AK-47 nilẹ Amẹrika Gẹgẹ bii itan ṣe sọ, o to ọdun 1950 ki ileeṣẹ ọmọ ogun Amẹrika to mọ nipa ibọn AK-47. Bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ ogun ilẹ Anmẹrika kii ṣa baa lo ibọn Ak-47 yii, pupọ ninu awọn ọmọ ogun naa lo ni imọ nipa lilo rẹ.


Eeyan ko si nilo lati kọ ẹkọ rẹpẹtẹ ko to le mọ bi wọn ṣe n yinbọn AK-47, idi ree to ṣe wọnpọ lọwọ awọn aṣẹrubalu tabi agbesumọmi. AK-47 nilẹ Amẹrika Gẹgẹ bii itan ṣe sọ, o to ọdun 1950 ki ileeṣẹ ọmọ ogun Amẹrika to mọ nipa ibọn AK-47. Bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ ogun ilẹ Anmẹrika kii ṣa baa lo ibọn Ak-47 yii, pupọ ninu awọn ọmọ ogun naa lo ni imọ nipa lilo rẹ.


Atiku àti Davido sọ̀rọ̀ sókè nípa bí ìjọba Buhari ṣé ti àkáúntì ''cryptocurrency'' pa

Eti yin to gbọ alọ nipa ikede ijọba apapọ Naijria lati ti akaunti awọn to n ṣe karakata owo Crptocurrency yẹ ki o gbọ abọ. Idi ree ti a fi ni ka mu tọ yin wa ohun tawọn ọmọ Naijriria ti n sọ nipa ikede yi. Tolori tẹlẹmu lo ti n da si ọrọ. Ninu awọn to gbaujumọ taa le tọka si ni igbakeji aarẹ ana, Atiku Abubakar. Atiku to jẹ gbajugbaja onisowo to si ni ọpọ ileeṣẹ sọ pe nkan ti Naijria nilo lasiko yi ni pipese iṣẹ lati le jẹ ki ọrọ aje burẹkẹ si. Asiko yi kọ lo yẹ ki ijọba fofin de karakata ti yoo maa jẹ ki owo wọle si ẹka ọrọ aje wa ni ohun ti Atiku sọ.


Ninu awọn to gbaujumọ taa le tọka si ni igbakeji aarẹ ana, Atiku Abubakar. Atiku to jẹ gbajugbaja onisowo to si ni ọpọ ileeṣẹ sọ pe nkan ti Naijria nilo lasiko yi ni pipese iṣẹ lati le jẹ ki ọrọ aje burẹkẹ si. Asiko yi kọ lo yẹ ki ijọba fofin de karakata ti yoo maa jẹ ki owo wọle si ẹka ọrọ aje wa ni ohun ti Atiku sọ. O ṣalaye pe ''o ṣeeṣe ki ijọba mojuto cryptocurrency yi ati bi owo ti se n wọle si Naijiria lai se akoba fun aabo orileede wa.Eyi ṣuwọn ju ki wọn ti i pa lọ'' O tẹsiwaju pe ''awọn ọdọ Naijiria n koju inira airiṣe nitori naa o y ki ijọba pese iṣẹ lati le jẹ ki ẹka ọrọ aje gbooro si'' Ẹwẹ awọn ọmọ Naijiria mii ti n da si ọrọ yi. Ninu wọn ni arakunrin Osasu Obayiuwana to sọ pe aini igbagbọ ninu eto ọrọ aje banki apapọ Naijiri lo mu kawọn eeyan ya sidi Cryptocurrency. Gbajugbaja olorin takasufe Naijiria Davido naa da si ọrọ yi.


O ṣalaye pe ''o ṣeeṣe ki ijọba mojuto cryptocurrency yi ati bi owo ti se n wọle si Naijiria lai se akoba fun aabo orileede wa.Eyi ṣuwọn ju ki wọn ti i pa lọ'' O tẹsiwaju pe ''awọn ọdọ Naijiria n koju inira airiṣe nitori naa o y ki ijọba pese iṣẹ lati le jẹ ki ẹka ọrọ aje gbooro si'' Ẹwẹ awọn ọmọ Naijiria mii ti n da si ọrọ yi. Ninu wọn ni arakunrin Osasu Obayiuwana to sọ pe aini igbagbọ ninu eto ọrọ aje banki apapọ Naijiri lo mu kawọn eeyan ya sidi Cryptocurrency. Gbajugbaja olorin takasufe Naijiria Davido naa da si ọrọ yi. Loju opo rẹ ni Twitter, OBO ni oun ṣẹṣẹ n gbero lati darapọ mọ owo crypto ni ki ikede ijọba apapọ yi to jade. Ọrọ yi gẹgẹ bi o ṣe sọ fun awọn eeyan miliọnu mẹjọ to n tẹle loju opo rẹ jẹ iyalẹnu Awọn mii to tun sọrọ ati ohun ti wọn wi ree: Gbogbo ẹyin to n ṣe kata kara owo ''cryptocurrency''  ni Naijiria, ẹ jawọ nbẹ tori o lodi sofin orilẹede yii. Banki apapọ ni Naijiria CBN ti paṣẹ fun gbogbo ile ifowopamọ lorilẹede Najiria lati gbe apo ikowosi awọn eeyan to ba n ṣe kata kara owo  'cryptocurrency'' ti pa. Koda CBN paṣẹ fawṣon ile ifowopamọ lati ṣe awari gbogbo awọn onibara wọn to ni apo ikowosi fun owo ''crypo'' ki wọn si ti wọn pa lẹsẹ kẹsẹ.


Loju opo rẹ ni Twitter, OBO ni oun ṣẹṣẹ n gbero lati darapọ mọ owo crypto ni ki ikede ijọba apapọ yi to jade. Ọrọ yi gẹgẹ bi o ṣe sọ fun awọn eeyan miliọnu mẹjọ to n tẹle loju opo rẹ jẹ iyalẹnu Awọn mii to tun sọrọ ati ohun ti wọn wi ree: Gbogbo ẹyin to n ṣe kata kara owo ''cryptocurrency''  ni Naijiria, ẹ jawọ nbẹ tori o lodi sofin orilẹede yii. Banki apapọ ni Naijiria CBN ti paṣẹ fun gbogbo ile ifowopamọ lorilẹede Najiria lati gbe apo ikowosi awọn eeyan to ba n ṣe kata kara owo  'cryptocurrency'' ti pa. Koda CBN paṣẹ fawṣon ile ifowopamọ lati ṣe awari gbogbo awọn onibara wọn to ni apo ikowosi fun owo ''crypo'' ki wọn si ti wọn pa lẹsẹ kẹsẹ. CBN ṣalaye ninu atẹjade kan to fi sita ti ọga ẹka to n ṣe amojuto ni banki naa, Bello Hassan buwọlu pe kilọ fawọn ile ifowopamọ ni Naijiria ewu to wa ninu kiko owo ''crypo'' si banki wọn. Banki CBN sọ ninu atẹjade ọhun pe ile ifowopamọ kankan ko gbọdọ ni ohun kohun ṣe pẹlu kata kara mọ bayii. Banki CBN sọ ninu atẹjade ọhun pe ẹnikẹni to ba tapa si ikede yii yoo foju win ofin.


CBN ṣalaye ninu atẹjade kan to fi sita ti ọga ẹka to n ṣe amojuto ni banki naa, Bello Hassan buwọlu pe kilọ fawọn ile ifowopamọ ni Naijiria ewu to wa ninu kiko owo ''crypo'' si banki wọn. Banki CBN sọ ninu atẹjade ọhun pe ile ifowopamọ kankan ko gbọdọ ni ohun kohun ṣe pẹlu kata kara mọ bayii. Banki CBN sọ ninu atẹjade ọhun pe ẹnikẹni to ba tapa si ikede yii yoo foju win ofin. Ẹwẹ, ọgọọrọ ọmọ Naijiria lo ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ banki apapọ Najiria. Awọn ilumọọka lori ayelujara bii Shehu Sani, Reno Omokri, Ben Murray-Bruce, Omoyele Sowore, Debo Macaroni, DJ Switch ati awọn mii lo koro oju si igbesẹ ijọba.


Ẹwẹ, ọgọọrọ ọmọ Naijiria lo ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ banki apapọ Najiria. Awọn ilumọọka lori ayelujara bii Shehu Sani, Reno Omokri, Ben Murray-Bruce, Omoyele Sowore, Debo Macaroni, DJ Switch ati awọn mii lo koro oju si igbesẹ ijọba.


Transparency International: Nàíjíríà wà nípò tó burú jùlọ nínú ìwà àjẹbánu láti ọdún méjì sẹ́yìn

Orilẹ-ede Naijiria ja walẹ síi ninu awọn orilẹ-ede ti iwa ibajẹ ti pọ julọ lagbaye. Gẹgẹ bi atẹjade ti ajọ Transparency International fi sita, Naijiria lo wa ni ipo keji ninu awon orilẹ-ede ti iwa ibajẹ ti pọju lapa iwọ- oorun ilẹ Afrika. Ajọ naa ṣalaye pe atẹjade ọhun fihan pe iwa ibajẹ ti buru si ni Naijiria ju ti atẹyinwa lọ. Ajọ Transparency International ni ipo ti Naijiria wa bayii lo buru julọ laarin ọdun meji sí asiko yii. Orilẹ-ede Guinea Bissau ni iwa jẹgudu-jẹra pọ sí julọ ni ẹkun ìwọ̀-oòrùn ilẹ Adulawọ. Naijiria ti wa ni ipo 149 bayii ninu orilẹ-ede 183 ti ajọ Transparency International ṣe agbeyẹwo wọn.


Ajọ Transparency International ni ipo ti Naijiria wa bayii lo buru julọ laarin ọdun meji sí asiko yii. Orilẹ-ede Guinea Bissau ni iwa jẹgudu-jẹra pọ sí julọ ni ẹkun ìwọ̀-oòrùn ilẹ Adulawọ. Naijiria ti wa ni ipo 149 bayii ninu orilẹ-ede 183 ti ajọ Transparency International ṣe agbeyẹwo wọn. Orileede Sudan lo buru julọ ninu iwa ibajẹ nilẹ Afrika. Somalia lo wa ni ipo keji nigba ti orilẹ-ede South Sudan ṣe ipo kẹta. Amọ, orilẹ-ede Seychelles lo gba ipo kinni ninu awọn orilẹ-ede to ṣe daadaa julọ nilẹ Adulawọ.


Orileede Sudan lo buru julọ ninu iwa ibajẹ nilẹ Afrika. Somalia lo wa ni ipo keji nigba ti orilẹ-ede South Sudan ṣe ipo kẹta. Amọ, orilẹ-ede Seychelles lo gba ipo kinni ninu awọn orilẹ-ede to ṣe daadaa julọ nilẹ Adulawọ. Ẹwẹ, Aarẹ Muhammadu Buhari ti sọ pe irọ nla ni iroyin ti ajọ Transparency International gbe jade nipa orilẹ-ede Naijiria. Oluranlọwọ fun aarẹ lori ọrọ iroyin, Garba Shehu lo fọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ. Shehu ṣalaye pe lai ṣe ani-ani, ijọba Aarẹ Buhari n ṣe aṣeyọri lori akitiyan lati gbogun ti iwa ibajẹ ni Naijiria.


Ẹwẹ, Aarẹ Muhammadu Buhari ti sọ pe irọ nla ni iroyin ti ajọ Transparency International gbe jade nipa orilẹ-ede Naijiria. Oluranlọwọ fun aarẹ lori ọrọ iroyin, Garba Shehu lo fọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ. Shehu ṣalaye pe lai ṣe ani-ani, ijọba Aarẹ Buhari n ṣe aṣeyọri lori akitiyan lati gbogun ti iwa ibajẹ ni Naijiria. "Iroyin ti ajọ Transparency International gbe jade kudiẹ kaato, ati pe niṣe lo yẹ ki wọn gboriyin fun Buhari lẹyin to ti dẹkun iwa ibajẹ laarin awọn oṣiṣẹ ọba," Shehu lo sọ bẹẹ. Akọni onkọwe nni, Ọjọgbọn Wole Soyinka kede pe ijọba Aarẹ Muhammadu Buhari n pin orilẹede Naijiria si yẹlẹyẹlẹ pẹlu ilana to n gba se ijọba rẹ. Ọjọgbọn Soyinka sọrọ naa lori ẹrọ amohunmaworan kan nilu Eko l'Ọjọru.


"Iroyin ti ajọ Transparency International gbe jade kudiẹ kaato, ati pe niṣe lo yẹ ki wọn gboriyin fun Buhari lẹyin to ti dẹkun iwa ibajẹ laarin awọn oṣiṣẹ ọba," Shehu lo sọ bẹẹ. Akọni onkọwe nni, Ọjọgbọn Wole Soyinka kede pe ijọba Aarẹ Muhammadu Buhari n pin orilẹede Naijiria si yẹlẹyẹlẹ pẹlu ilana to n gba se ijọba rẹ. Ọjọgbọn Soyinka sọrọ naa lori ẹrọ amohunmaworan kan nilu Eko l'Ọjọru. "Laisi ani àní, orilẹede Naijiria ti pin yẹlẹyẹlẹ, ijọba to wa lode yii lo si faa," Soyinka lo sọ bẹẹ. Ọjọgbọn Soyinka wa di ẹbi gbogbo isẹlẹ yii ru ijọba Buhari nitori bi ijọba rẹ ṣe n ṣegbe lẹyin awọn ẹya kan ju awọn kan lọ. Soyinka ni ijọba ẹlẹnu meji ni ijọba to wa lode, "ohun to ba ṣẹlẹ tabi ẹni to ba ṣẹlẹ si lo maa sọ bi ijọba Buhari yoo ṣe woo."


"Laisi ani àní, orilẹede Naijiria ti pin yẹlẹyẹlẹ, ijọba to wa lode yii lo si faa," Soyinka lo sọ bẹẹ. Ọjọgbọn Soyinka wa di ẹbi gbogbo isẹlẹ yii ru ijọba Buhari nitori bi ijọba rẹ ṣe n ṣegbe lẹyin awọn ẹya kan ju awọn kan lọ. Soyinka ni ijọba ẹlẹnu meji ni ijọba to wa lode, "ohun to ba ṣẹlẹ tabi ẹni to ba ṣẹlẹ si lo maa sọ bi ijọba Buhari yoo ṣe woo." Soyinka sọ pe ọpọ awọn ọrọ to n jade lati ileeṣẹ aarẹ buru jai, "ọrọ imọtara ẹni nìkan ni, koda o yẹ ki oju gba awọn to n sọ iru ọrọ bẹẹ ti, o si ti yẹ ki wọn dawọn duro lẹnu iṣẹ wọn tipẹ." Ọjọgbọn Soyinka ni ko si ẹni to ni igbagbọ ninu ijọba yii mọ. "O ṣeni laanu pe ọkan lara ohun ti ijọba to wa lode yoo fi silẹ lọ ni yii," Soyinka lo woye bẹẹ.


Soyinka sọ pe ọpọ awọn ọrọ to n jade lati ileeṣẹ aarẹ buru jai, "ọrọ imọtara ẹni nìkan ni, koda o yẹ ki oju gba awọn to n sọ iru ọrọ bẹẹ ti, o si ti yẹ ki wọn dawọn duro lẹnu iṣẹ wọn tipẹ." Ọjọgbọn Soyinka ni ko si ẹni to ni igbagbọ ninu ijọba yii mọ. "O ṣeni laanu pe ọkan lara ohun ti ijọba to wa lode yoo fi silẹ lọ ni yii," Soyinka lo woye bẹẹ. Ọjọgbọn Soyinka ni ijọba Buhari ko gbogun ti iwa ibajẹ kankan mọ, o ni iwa ibajẹ ti gbalẹ debi pe awọn ileẹjọ ko tete dajọ mọ. "Ọpọ eeyan lo yẹ ko ti dero ẹwọn ti ijọba yii ko baa tii maa kaarẹ lori igbogun ti iwa ibajẹ ni," Soyinka lo sọ bẹẹ. Soyinka ni ọrọ ajọ EFCC ti oun n ṣe atilẹyin fun lati igba ti Nuhu Ribadu ti jẹ alága rẹ, naa ko ye oun mọ.


Ọjọgbọn Soyinka ni ijọba Buhari ko gbogun ti iwa ibajẹ kankan mọ, o ni iwa ibajẹ ti gbalẹ debi pe awọn ileẹjọ ko tete dajọ mọ. "Ọpọ eeyan lo yẹ ko ti dero ẹwọn ti ijọba yii ko baa tii maa kaarẹ lori igbogun ti iwa ibajẹ ni," Soyinka lo sọ bẹẹ. Soyinka ni ọrọ ajọ EFCC ti oun n ṣe atilẹyin fun lati igba ti Nuhu Ribadu ti jẹ alága rẹ, naa ko ye oun mọ. Ẹwẹ, ẹgbẹ ọmọ Yoruba, Afenifere ati ẹgbẹ to n ri si ọrọ awọn eeyan agbegbe Niger Delta,  PANDEF, ti kin ọrọ ti Ọjọgbọn Wole Soyinka sọ lẹyin. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ Afenifere, Yinka Odumakin ni otitọ lọrọ tí Ọjọgbọn Soyinka sọ pẹlu awọn akiyesi rẹ naa. Odumakin ni baṣu baṣu ni Aarẹ Buhari n ṣe ìjọba orilẹ-ede Naijiria.


Ẹwẹ, ẹgbẹ ọmọ Yoruba, Afenifere ati ẹgbẹ to n ri si ọrọ awọn eeyan agbegbe Niger Delta,  PANDEF, ti kin ọrọ ti Ọjọgbọn Wole Soyinka sọ lẹyin. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ Afenifere, Yinka Odumakin ni otitọ lọrọ tí Ọjọgbọn Soyinka sọ pẹlu awọn akiyesi rẹ naa. Odumakin ni baṣu baṣu ni Aarẹ Buhari n ṣe ìjọba orilẹ-ede Naijiria. O ni ohun to ti ni loju ni pe, ijọba Buhari lo ṣe okunfa ede-aiyede ẹlẹyamẹya to n lọ lọwọ lorilẹede Naijiria bayii nipa ṣiṣegbe lẹyin awọn eeyan kan. Bakan naa ni agbẹnusọ ẹgbẹ PANDEF, Ọgbẹni Ken Robinson kin ọrọ Soyinka lẹyin. Ọgbẹni Robinson ni lootọọ ni pe ijọba Buhari ti pin Naijiria yẹlẹyẹlẹ eleyi to si ti fa ikunsinu bayii. "Ọpọ ọmọ Naijiria lo da bi alejo to n ṣatipo nilẹ abinibi wọn, ẹya ati ẹsin ni ijọba fi n pin ipo," Robinson lo sọ bẹẹ.


O ni ohun to ti ni loju ni pe, ijọba Buhari lo ṣe okunfa ede-aiyede ẹlẹyamẹya to n lọ lọwọ lorilẹede Naijiria bayii nipa ṣiṣegbe lẹyin awọn eeyan kan. Bakan naa ni agbẹnusọ ẹgbẹ PANDEF, Ọgbẹni Ken Robinson kin ọrọ Soyinka lẹyin. Ọgbẹni Robinson ni lootọọ ni pe ijọba Buhari ti pin Naijiria yẹlẹyẹlẹ eleyi to si ti fa ikunsinu bayii. "Ọpọ ọmọ Naijiria lo da bi alejo to n ṣatipo nilẹ abinibi wọn, ẹya ati ẹsin ni ijọba fi n pin ipo," Robinson lo sọ bẹẹ. O ni yatọ si awọn olori ileeṣẹ ọmogun ti Buhari ṣẹṣẹ yan sipo, awọn eeyan lati apakan orileede Naijiria lo wa nipo olori awọn ọmọ-ogun tẹlẹ. Robinson ni eyi lo jẹ ki ọpọ gbagbọ pe Naijiria ti pin yẹlẹyẹlẹ ju igba ti ogun abẹle bẹ silẹ lọ.


O ni yatọ si awọn olori ileeṣẹ ọmogun ti Buhari ṣẹṣẹ yan sipo, awọn eeyan lati apakan orileede Naijiria lo wa nipo olori awọn ọmọ-ogun tẹlẹ. Robinson ni eyi lo jẹ ki ọpọ gbagbọ pe Naijiria ti pin yẹlẹyẹlẹ ju igba ti ogun abẹle bẹ silẹ lọ.


Abuja accidents: Àjọ FRSC ní ọ̀kànlélúgba èèyàn(201) ló dèrò ọ̀run nínú ìjàmbá ọkọ̀ l'Abuja

Ijamba ọkọ mẹrindinlẹgbẹrun(994) lo ṣẹlẹ ni olu ilu orilẹede Naijiria, Abuja ni ọdun 2020 to lọ. Ọga ajọ ẹṣọ oju popo, FRSC, Ọgbẹni Gora Wobin lo fidi ọrọ yii mulẹ fawọn akọroyin niluu Abuja. Ọgbẹni Wobin ṣalaye pe iye ijamba ọkọ to ṣẹlẹ lasiko tawọn ṣe agbeyẹwo rẹ fihan pe nọmba ijamba to ṣẹlẹ ti dinku si ti ọdun 2019. Ọga ajọ FRSC ni ijamba ọkọ mejilelogoji le lẹgbẹrun lo ṣẹlẹ lọdun 2019. ''Ẹgbẹrun kan ati okoo le lugba le mẹta awọn ọkọ to ni ijamba niluj Abuja, nigba ti ojilelugba eeayan le mẹjọ(248) lo ku niluu Abuja,'' ọga ajọ FRSC lo sọ bẹẹ. Ọga FRSC Abuja ni eeyan sọ pe eeyan mọkalelugba(201) lo ku ninu ijamba ijamba ọkọ lọdun 2020.


Ọga ajọ FRSC ni ijamba ọkọ mejilelogoji le lẹgbẹrun lo ṣẹlẹ lọdun 2019. ''Ẹgbẹrun kan ati okoo le lugba le mẹta awọn ọkọ to ni ijamba niluj Abuja, nigba ti ojilelugba eeayan le mẹjọ(248) lo ku niluu Abuja,'' ọga ajọ FRSC lo sọ bẹẹ. Ọga FRSC Abuja ni eeyan sọ pe eeyan mọkalelugba(201) lo ku ninu ijamba ijamba ọkọ lọdun 2020. ''Iye awọn to farapa naa dinku lọdun 2020 si ọdun 2019, eeyan 1,728 lo farapa ninu ijamba ọkọ ni 2020 nigba ti 2,385 ṣeṣe lọdun 2019. Eeyan 2, 603 lo mori bọ ninu ijamba ọkọ lọdun 2020, nigba ti ori ko 3,375 eeyan yọ ni 2019. Ọgbẹni Wobin sọ pe ere asapajude, ẹru adiju, taya fifọ, yiya ọkọ mii lọna aitọ ati aifọkan si ọkọ wiwa lawọn nkan to maa n ṣe okunfa ijamba ọkọ.


''Iye awọn to farapa naa dinku lọdun 2020 si ọdun 2019, eeyan 1,728 lo farapa ninu ijamba ọkọ ni 2020 nigba ti 2,385 ṣeṣe lọdun 2019. Eeyan 2, 603 lo mori bọ ninu ijamba ọkọ lọdun 2020, nigba ti ori ko 3,375 eeyan yọ ni 2019. Ọgbẹni Wobin sọ pe ere asapajude, ẹru adiju, taya fifọ, yiya ọkọ mii lọna aitọ ati aifọkan si ọkọ wiwa lawọn nkan to maa n ṣe okunfa ijamba ọkọ.


Muhammadu Buhari 2021 Broadcast: Ààrẹ ní àwọn ọ̀dọ́ yóò gbádùn àtìlẹyìn òun lọ́dún tuntun

Aarẹ Naijiria, Muhammadu Buhari ba awọn eniyan orilẹ-ede naa sọrọ nipa ọdun tuntun, lọjọ kinni, oṣu Kinni, ọdun 2021. Nkan akọkọ to sọ ni pe O dupẹ lọwọ Ọlọrun to sọ Naijiria ninu ọdun 2020, to si tun fun  ni oore ọfẹ lati ri ọdun tuntun. O ni ọdun 2020 ni ọdun to lagbara ju lati igba ti Naijiria ti wa gẹgẹ bi orilẹ-ede. Eyi ko ṣẹyin aarun Covid-19. Bakan naa lo fikun ọrọ pe ijọba yoo ra abẹrẹ ajẹsara, ti yoo si pin kari gbogbo ẹkùn lai ṣe ojuṣaaju. O ṣalaye pe ọdun 2020 yoo dan ẹmi ifarada ati okun rẹ wo gẹgẹ bi orilẹ-ede  wo, boya o le la wahala kọja.


Eyi ko ṣẹyin aarun Covid-19. Bakan naa lo fikun ọrọ pe ijọba yoo ra abẹrẹ ajẹsara, ti yoo si pin kari gbogbo ẹkùn lai ṣe ojuṣaaju. O ṣalaye pe ọdun 2020 yoo dan ẹmi ifarada ati okun rẹ wo gẹgẹ bi orilẹ-ede  wo, boya o le la wahala kọja. Amọ o jade ninu rẹ pẹlu ireti ọtun pe o le koju gbogbo iṣoro to ba koju wa lọdun 2021. O ni ao gbọdọ ṣa i ma daro awọn eniyan wa ti ko ni iru anfaani bẹ ẹ. "Naijiria yoo duro, yoo si ṣe aṣeyege."


Amọ o jade ninu rẹ pẹlu ireti ọtun pe o le koju gbogbo iṣoro to ba koju wa lọdun 2021. O ni ao gbọdọ ṣa i ma daro awọn eniyan wa ti ko ni iru anfaani bẹ ẹ. "Naijiria yoo duro, yoo si ṣe aṣeyege." Aarẹ mẹnuba pe nigba ti awọn ọdọ orilẹ-ede Naijiria jade sita lati ṣe iwọde ENDSARS, ijọba tẹti gbọ wọn. Mo tun lo anfaani ọdun tuntun yi lati tun ẹjẹ jẹ fun awọn ọdọ to nilo iranlọwọ wa pe, didadaabo bo orilẹ-ede yii, lo le daabo bo ọjọ iwaju awọn iran to n bọ. Afojusun ijọba yii ni lati ṣe nkan marun ti awọn ọdọ naa beere fun, nitori a ni oye pe didara Naijiria lo jẹ gbogbo wa logun."


Aarẹ mẹnuba pe nigba ti awọn ọdọ orilẹ-ede Naijiria jade sita lati ṣe iwọde ENDSARS, ijọba tẹti gbọ wọn. Mo tun lo anfaani ọdun tuntun yi lati tun ẹjẹ jẹ fun awọn ọdọ to nilo iranlọwọ wa pe, didadaabo bo orilẹ-ede yii, lo le daabo bo ọjọ iwaju awọn iran to n bọ. Afojusun ijọba yii ni lati ṣe nkan marun ti awọn ọdọ naa beere fun, nitori a ni oye pe didara Naijiria lo jẹ gbogbo wa logun." Buhari sọ pe nigba ti gbogbo rogbodiyan naa bẹrẹ, oun jẹjẹ pe gbogbo nkan to ba gba ni oun yoo fun. "A ti gbọ ohun yin, ao si tẹsiwaju lati maa tẹti si yin.," Lori ọrọ awọn ọdọ bakan naa, Aarẹ Buhari sọ pe oun yoo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn aṣofin lati pese ayika to dara fun wọn lati ṣamulo ọgbọn inu wọn, ti a le ṣe iranlọwọ fun, jakejado Naijria. Gẹgẹ bi aarẹ yin ti ẹ dibo yan, ẹjẹ ti ma a jẹ fun yin, gẹgẹ bi iṣe mi ni pe, ma a ṣa ipa mi lai ṣe ojuṣaaju.


Buhari sọ pe nigba ti gbogbo rogbodiyan naa bẹrẹ, oun jẹjẹ pe gbogbo nkan to ba gba ni oun yoo fun. "A ti gbọ ohun yin, ao si tẹsiwaju lati maa tẹti si yin.," Lori ọrọ awọn ọdọ bakan naa, Aarẹ Buhari sọ pe oun yoo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn aṣofin lati pese ayika to dara fun wọn lati ṣamulo ọgbọn inu wọn, ti a le ṣe iranlọwọ fun, jakejado Naijria. Gẹgẹ bi aarẹ yin ti ẹ dibo yan, ẹjẹ ti ma a jẹ fun yin, gẹgẹ bi iṣe mi ni pe, ma a ṣa ipa mi lai ṣe ojuṣaaju.


Ibrahim Babangida: Mo rọ àwọn adarí wa láti jẹ́ àwòkaṣẹ́ rere fún aráàlú

Adari ijọba ologun lorilẹede Niajiria tẹlẹri, ajagunfẹyinti Ibrahim Babangida ti rọ awọn ọmọ Naijiria lati ṣe suuru lori eto ọrọ aje to dẹnukọlẹ, eto ilera ati ebo aabo to mẹhẹ. Ọgagun Babangida to n ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ, ni ki wọn ranti pe, ko si ohun to ni ibẹrẹ ti ko lopin. O ni ọdun 2020 wa pẹlu iṣoro ati awọn idojukọ to lera fun ọpọlọpọ eniyan ti kii ṣe Naijiria nikan, sugbọn kaakiri agbaye ni iṣẹlẹ naa ti waye. '' Ohun to ṣẹlẹ si orilẹede Naiijiria ni ọdun 2020 kii ṣe si awa nikan, nitori arun Coronavirus naa ṣi n ja ranyin lagbaye, titi di wakati yii. Nitori naa, gbogbo ẹkọ ti ẹ kọ ni ọdun 2020, ẹ gbọdọ mu lo ninu ọdun tuntun naa, ki o ma ba lọ lasan. A rọ awọn eniyan lati mọ wi pe, idojukọ to lagbara ni arun Coronavirus, amọ ki wọn mu ni okunkundun, ki wọn le bori arun naa ni kiakia'' Bakan naa ni Babangida wa rọ awọn adari ni Naijiria lati jẹ awokọṣe fun awọn eniyan ti wọn jẹ adari fun.


Ohun to ṣẹlẹ si orilẹede Naiijiria ni ọdun 2020 kii ṣe si awa nikan, nitori arun Coronavirus naa ṣi n ja ranyin lagbaye, titi di wakati yii. Nitori naa, gbogbo ẹkọ ti ẹ kọ ni ọdun 2020, ẹ gbọdọ mu lo ninu ọdun tuntun naa, ki o ma ba lọ lasan. A rọ awọn eniyan lati mọ wi pe, idojukọ to lagbara ni arun Coronavirus, amọ ki wọn mu ni okunkundun, ki wọn le bori arun naa ni kiakia'' Bakan naa ni Babangida wa rọ awọn adari ni Naijiria lati jẹ awokọṣe fun awọn eniyan ti wọn jẹ adari fun. Babangida ni ohun to buru jai ni ki aarẹ orilẹede kọ lati ba awọn ara ilu sọrọ lasiko ti nkan gbona janjan lara awọn eniyan. Adari tẹlẹ fun ijọba ologun naa wa parọwa si awọn ọmọ Naijiria lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba, lati fopin si eto aabo to dẹnukọlẹ. Igbakeji aarẹ lorilẹede Naijiria tẹlẹri, Atiku Abubakar ti sọ wi pe, kii ṣe arun Coronavirus nikan lo n ba Naijiria ja ni ọdun to kọja, amọ awọn adari ti ko ni imọ, ti wọn si tun ya ọlẹ, lo fi iya jẹ awọn ọmọ Naijiria.


Babangida ni ohun to buru jai ni ki aarẹ orilẹede kọ lati ba awọn ara ilu sọrọ lasiko ti nkan gbona janjan lara awọn eniyan. Adari tẹlẹ fun ijọba ologun naa wa parọwa si awọn ọmọ Naijiria lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba, lati fopin si eto aabo to dẹnukọlẹ. Igbakeji aarẹ lorilẹede Naijiria tẹlẹri, Atiku Abubakar ti sọ wi pe, kii ṣe arun Coronavirus nikan lo n ba Naijiria ja ni ọdun to kọja, amọ awọn adari ti ko ni imọ, ti wọn si tun ya ọlẹ, lo fi iya jẹ awọn ọmọ Naijiria. Atiku Abubakar sọ eyi ninu isẹ ikini ku ọdun tuntun to fi ranṣẹ si awọn ọmọ Naijiria, ninu eyi to ti fi ariwirisi rẹ lede fun araye gbọ. Atiku ni bi o tilẹ jẹ pe arun Coronavirus ba awọn eniyan finra lootọ, amọ ṣeni laanu pe ọpọlọpọ iṣoro naa lo duro ti awọn ọmọ Naijiria bii ajakalẹ arun. O wa kesi awọn ọmọ Naijiria lati fọwọsowọpọ lati gbogun ti iwa jẹgudujẹra, igbesunmọmi ati awọn iwa ọdaran to ba awọn eniyan ja lorilẹede Naijiria, to fi mọ ọrọ aje to dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria.


Atiku Abubakar sọ eyi ninu isẹ ikini ku ọdun tuntun to fi ranṣẹ si awọn ọmọ Naijiria, ninu eyi to ti fi ariwirisi rẹ lede fun araye gbọ. Atiku ni bi o tilẹ jẹ pe arun Coronavirus ba awọn eniyan finra lootọ, amọ ṣeni laanu pe ọpọlọpọ iṣoro naa lo duro ti awọn ọmọ Naijiria bii ajakalẹ arun. O wa kesi awọn ọmọ Naijiria lati fọwọsowọpọ lati gbogun ti iwa jẹgudujẹra, igbesunmọmi ati awọn iwa ọdaran to ba awọn eniyan ja lorilẹede Naijiria, to fi mọ ọrọ aje to dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria. Oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP lọdun 2019 naa wa rọ awọn eniyan, lati lo iṣọkan ti wọn gba laye lati gbogun ti arun Coronavirus naa, lati wa ọna abayọ si ipenija to n koju awọn ọmọ Naijiria. ''Pẹlu ayọ ni mo ki yin kaabọ si ọdun tuntun, ọdun 2021, ẹ si ku alaja ọdun to kọja to kun fun ibanujẹ ati irora'' ''Bi a ti n wọ inu ọdun tuntun naa, mo ni igbagbọ pe arun Covid-19 naa yoo di ohun afiṣẹyin ti eegun fisọ, ti ko si ni gbooro mọ ni agbaye,'' ''Igbagbọ mi ni pe oogun abẹrẹ ajẹsara naa yoo wa fun awọn ọmọ Naijiria laipẹ, eleyii ti yoo mu ki gbogbo agbaye pada si bi o ṣe wa tẹlẹ.'' ''Mo gbadura fun ẹbi awọn ti ẹmi wọn ti lọ lati ipasẹ arun Covid-19 pe eedua yoo nu ẹkun wọn nu, ti a si fi ayọ rọpo sibẹ.''


Oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu PDP lọdun 2019 naa wa rọ awọn eniyan, lati lo iṣọkan ti wọn gba laye lati gbogun ti arun Coronavirus naa, lati wa ọna abayọ si ipenija to n koju awọn ọmọ Naijiria. ''Pẹlu ayọ ni mo ki yin kaabọ si ọdun tuntun, ọdun 2021, ẹ si ku alaja ọdun to kọja to kun fun ibanujẹ ati irora'' ''Bi a ti n wọ inu ọdun tuntun naa, mo ni igbagbọ pe arun Covid-19 naa yoo di ohun afiṣẹyin ti eegun fisọ, ti ko si ni gbooro mọ ni agbaye,'' ''Igbagbọ mi ni pe oogun abẹrẹ ajẹsara naa yoo wa fun awọn ọmọ Naijiria laipẹ, eleyii ti yoo mu ki gbogbo agbaye pada si bi o ṣe wa tẹlẹ.'' ''Mo gbadura fun ẹbi awọn ti ẹmi wọn ti lọ lati ipasẹ arun Covid-19 pe eedua yoo nu ẹkun wọn nu, ti a si fi ayọ rọpo sibẹ.'' ''Bakan naa iya ati iṣẹ to n ba awọn ọmọ Naijiria finra niiṣe pẹlu awọn adari ti ko mu eto ọrọ aje munadoko ni Naijiria.'' Atiku Abubakar wa rọ awọn ọmọ Naijiria lati gba alaafia laaye, ki itẹsiwaju le ba orilẹede Naijiria.


''Bakan naa iya ati iṣẹ to n ba awọn ọmọ Naijiria finra niiṣe pẹlu awọn adari ti ko mu eto ọrọ aje munadoko ni Naijiria.'' Atiku Abubakar wa rọ awọn ọmọ Naijiria lati gba alaafia laaye, ki itẹsiwaju le ba orilẹede Naijiria.


Femi Adesina: Ààrẹ Buhari ti gbìyànjú tó, ẹ sinmi agbaja àti ìbàjẹ́ rẹ̀

Oludamọran pataki fun aarẹ Buhari lori eto iroyin ati ikede, Femi Adesina, ti sọ oko ọrọ si awọn to n bu ẹnu ẹtẹ lu aarẹ, o ni ki wọn din ẹkun sisun wọn ku lọdun 2021. Ninu ọrọ apilẹkọ rẹ to fi sita, Adesina sọ pe ẹlẹkun ni awọn to n bu aarẹ Buhari nitori pe wọn kudun lati ma a bu titi de ori nkan ti ko ni itumọ. Femi Adesina sọ pe ọdun iṣẹ aṣekara ni 2021 jẹ, ki ijọba le ṣayeyọri lori awọn akaṣe iṣẹ to dawọ le. "Ọdun to yẹ lati sinmi agbaja ni, to yẹ ki awọn ẹlẹkun to n ṣe ibajẹ aarẹ wa iṣẹ ṣe, ki wọn o le fi aaye gba ijọba lati gbajumọ iṣẹ to wa lọwọ rẹ." O tẹsiwaju pe ẹnikẹni to ba nifẹ orilẹ-ede Naijiria, gbọdọ pinnu lati mase di ijọba lọwọ lọdun yii. O ni lootọ ni ipenija wa lori eto aabo, ọrọ aje, airiṣẹ ṣe, ati awọn nkan mii.


"Ọdun to yẹ lati sinmi agbaja ni, to yẹ ki awọn ẹlẹkun to n ṣe ibajẹ aarẹ wa iṣẹ ṣe, ki wọn o le fi aaye gba ijọba lati gbajumọ iṣẹ to wa lọwọ rẹ." O tẹsiwaju pe ẹnikẹni to ba nifẹ orilẹ-ede Naijiria, gbọdọ pinnu lati mase di ijọba lọwọ lọdun yii. O ni lootọ ni ipenija wa lori eto aabo, ọrọ aje, airiṣẹ ṣe, ati awọn nkan mii. Ṣugbọn o yẹ ki wọn ma a yin ijọba ni, ki wọn o si mu ori rẹ wu lati ṣe daadaa si. "Ọpọlọpọ awọn ti ko mọ riri isẹ Buhari, lo n jẹ anfaani aṣeyọri ijọba rẹ, pẹlu bi awọn kan lara wọn sẹ n wọ ọkọ oju'rin ti iṣakoso rẹ filọlẹ." Adesina ni kii ṣe pe oun ni ki wọn o ma bu ẹnu ẹtẹ lu aarẹ lọdun 2021, amọ ko gbọdọ jẹ koko iṣẹ ti wọn yan layo.


Ṣugbọn o yẹ ki wọn ma a yin ijọba ni, ki wọn o si mu ori rẹ wu lati ṣe daadaa si. "Ọpọlọpọ awọn ti ko mọ riri isẹ Buhari, lo n jẹ anfaani aṣeyọri ijọba rẹ, pẹlu bi awọn kan lara wọn sẹ n wọ ọkọ oju'rin ti iṣakoso rẹ filọlẹ." Adesina ni kii ṣe pe oun ni ki wọn o ma bu ẹnu ẹtẹ lu aarẹ lọdun 2021, amọ ko gbọdọ jẹ koko iṣẹ ti wọn yan layo. O ni bi nkan ṣe buru to fun Naijiria lori eto ọrọ aje, owo oṣu awọn oṣisẹ ati awọn to ti fẹhinti, to fi mọ ipese owo fun nkan amayedẹrun ati iṣẹ agbẹ ko dawọ duro, nitori aṣẹ ti Buhari pa fun minisita fun eto inawo. "To ba jẹ awọn ijọba asiko kan ni, apo ara wọn ni wọn o da iwọnba owo to wa nilẹ si."


O ni bi nkan ṣe buru to fun Naijiria lori eto ọrọ aje, owo oṣu awọn oṣisẹ ati awọn to ti fẹhinti, to fi mọ ipese owo fun nkan amayedẹrun ati iṣẹ agbẹ ko dawọ duro, nitori aṣẹ ti Buhari pa fun minisita fun eto inawo. "To ba jẹ awọn ijọba asiko kan ni, apo ara wọn ni wọn o da iwọnba owo to wa nilẹ si."


EndSARS Protest Update: Seun Kuti dá ẹgbẹ́ tí baba rẹ̀, Fela Kuti dá silẹ̀ ní ọdún 1979 padà

Ṣeun Kuti to jẹ ọkan lara awọn ọmọ gbajugbaja olorin, Fela Kuti ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko lati tako ifilọlẹ ẹgbẹ tuntun, Movement of the People ti wọn ṣe agbekalẹ rẹ. Seun Kuti lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ ni Kalakuta Museun ni Ikẹja, nipinlẹ Eko sọ wi pe ileeṣẹ ọlọpaa ko ni aṣẹ lati tako ifilọlẹ ẹgbẹ naa eyi to jẹ agbende ẹgbẹ yii kan naa ti baba rẹ gbe kalẹ nigba aye rẹ. Seun ni ''oyinbo buruku ni wọn kọ sibẹ, ti kọmisọnna ọlọpaa ni ipinlẹ Eko si buwọlu''. Saaju asiko yii ni ikọ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti fi atẹjade ranṣẹ si ẹgbọn Seun Kuti, Yeni wipe wọn yoo foju wina ofin ti wọn ba ṣe ipade kankan bii ti ifẹhọnuhan EndSars ni ile igbafẹ ''Fela Shrine'' naa. Bakan naa ni aworan jade lori ayelujara nibi ti awọn ọlọpaa ti duro wamuwamu niwaju ile igbafẹ naa, ti wọn ko si gba ki ẹnikẹni wọle tabi jade. Amọ, Seun Kuti ati ikọ rẹ lo agbegbe miran lati ṣe ifilọlẹ ẹgbẹ, Movement of the People naa eleyii ti baba rẹ Fela Kuti gbe kalẹ ni ọdun 1979.


Saaju asiko yii ni ikọ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti fi atẹjade ranṣẹ si ẹgbọn Seun Kuti, Yeni wipe wọn yoo foju wina ofin ti wọn ba ṣe ipade kankan bii ti ifẹhọnuhan EndSars ni ile igbafẹ ''Fela Shrine'' naa. Bakan naa ni aworan jade lori ayelujara nibi ti awọn ọlọpaa ti duro wamuwamu niwaju ile igbafẹ naa, ti wọn ko si gba ki ẹnikẹni wọle tabi jade. Amọ, Seun Kuti ati ikọ rẹ lo agbegbe miran lati ṣe ifilọlẹ ẹgbẹ, Movement of the People naa eleyii ti baba rẹ Fela Kuti gbe kalẹ ni ọdun 1979. Fela Kuti gbe ẹgbẹ naa kalẹ lati dije dupo aarẹ orilẹede Naijiria, eleyii ti ijọba Naijiria nigba naa fofin de lati dije dupo ninu idibo to waye nigba naa. Seun Kuti ninu ọrọ rẹ ni ẹgbẹ naa wa fun ominira awọn eniyan lorilẹede Naijiria. ''Mo fẹ fi daa yin loju pe ẹgbẹ Movement of the People ko ni doju ti awọn ọmọ Naijiria nitori yoo wa fun awọn araalu ni.


Fela Kuti gbe ẹgbẹ naa kalẹ lati dije dupo aarẹ orilẹede Naijiria, eleyii ti ijọba Naijiria nigba naa fofin de lati dije dupo ninu idibo to waye nigba naa. Seun Kuti ninu ọrọ rẹ ni ẹgbẹ naa wa fun ominira awọn eniyan lorilẹede Naijiria. ''Mo fẹ fi daa yin loju pe ẹgbẹ Movement of the People ko ni doju ti awọn ọmọ Naijiria nitori yoo wa fun awọn araalu ni. Afojusun wa ni ki awọn owọn oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria gbaruku ti ẹgbẹ naa, ki wọn si ja fun ominira orilẹede Naijiria. ''A gbọdọ ṣiṣẹ papo pẹlu awọn araalu lati rii wi pe ko si ẹnikẹni to gbẹyin ninu ijijagbara naa'' Seun Kuti ni gbogbo ẹgbẹ to n ja fun ominira orilẹede Naijiria lo gbọdọ parapọ bii ti igba ti Naijiria gba ominira ni ọdun 1960 lati tun ṣiṣẹ pọ fun ominira orilẹede Naijiria. Awọn agbaagba ogbontagi agbẹjọro ni Naijiria, awọn ẹgbẹ, at'awọn eekan ilu, ti bẹnu atẹ lu bi ijọba apapọ orilẹ-ede Naijiria ti pe awọn oluwọde EndSARS ni agbesunmọmi.


Afojusun wa ni ki awọn owọn oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria gbaruku ti ẹgbẹ naa, ki wọn si ja fun ominira orilẹede Naijiria. ''A gbọdọ ṣiṣẹ papo pẹlu awọn araalu lati rii wi pe ko si ẹnikẹni to gbẹyin ninu ijijagbara naa'' Seun Kuti ni gbogbo ẹgbẹ to n ja fun ominira orilẹede Naijiria lo gbọdọ parapọ bii ti igba ti Naijiria gba ominira ni ọdun 1960 lati tun ṣiṣẹ pọ fun ominira orilẹede Naijiria. Awọn agbaagba ogbontagi agbẹjọro ni Naijiria, awọn ẹgbẹ, at'awọn eekan ilu, ti bẹnu atẹ lu bi ijọba apapọ orilẹ-ede Naijiria ti pe awọn oluwọde EndSARS ni agbesunmọmi. Wọn sọ oko ọrọ si ijọba lori bi banki apapọ orilẹ-ede Naijiria, CBN ti gbe gbe apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS ti pa. Ijọba apapọ lo banki CBN lati ti apo ikowosi ogun eeyan ninu awọn oluwọde EndSARS, lori ẹsun pe owo to wa ninu apo ikowosi naa le wa fun igbesunmọmi. Ẹgbẹ àwọn agbẹjọro ni Naijiria, NBA ni igbesẹ fihan pe ijọba to wa lode ko lootọọ. Alukoro ẹgbẹ NBA, Ọmọwe Raps Nduka sọ pe, iwọde EndSARS wa ni ibamu pẹlu ofin orile-ede Naijiria, bakan naa lo ni ohun ti wọn n beere lọwọ ijọba t'ọna.


Wọn sọ oko ọrọ si ijọba lori bi banki apapọ orilẹ-ede Naijiria, CBN ti gbe gbe apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS ti pa. Ijọba apapọ lo banki CBN lati ti apo ikowosi ogun eeyan ninu awọn oluwọde EndSARS, lori ẹsun pe owo to wa ninu apo ikowosi naa le wa fun igbesunmọmi. Ẹgbẹ àwọn agbẹjọro ni Naijiria, NBA ni igbesẹ fihan pe ijọba to wa lode ko lootọọ. Alukoro ẹgbẹ NBA, Ọmọwe Raps Nduka sọ pe, iwọde EndSARS wa ni ibamu pẹlu ofin orile-ede Naijiria, bakan naa lo ni ohun ti wọn n beere lọwọ ijọba t'ọna. Agbẹjọro Nduka ni gbigbẹsẹ le apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS fihan pe, arumọjẹ lasan ni ileri ti ijọba ṣe lati wa ojutu si iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa tawọn oluwọde fẹ dopin. Ninu ọrọ tiẹ, agbẹjọro agba, Mike Ozekhome(SAN) ni pipe awọn oluwọde EndSARS ni agbesunmọmi lodi sofin. Ozekhome to bẹnu atẹ lu igbesẹ banki CBN lati ti apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS pa ni, awọn ọmọ Naijiria ni ẹtọ labẹ ofin lati ṣe ifẹhonuhan.


Agbẹjọro Nduka ni gbigbẹsẹ le apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS fihan pe, arumọjẹ lasan ni ileri ti ijọba ṣe lati wa ojutu si iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa tawọn oluwọde fẹ dopin. Ninu ọrọ tiẹ, agbẹjọro agba, Mike Ozekhome(SAN) ni pipe awọn oluwọde EndSARS ni agbesunmọmi lodi sofin. Ozekhome to bẹnu atẹ lu igbesẹ banki CBN lati ti apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS pa ni, awọn ọmọ Naijiria ni ẹtọ labẹ ofin lati ṣe ifẹhonuhan. Ozekhome ni gbogbo ọgbọn tí ijọba n da ni lati dunkoko mawọn igbimọ to n ṣewadi iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa lawọn ipinlẹ kan. Ninu ọrọ tiẹ, agbẹjọro to tun jẹ ajafẹtọ, Jiti Ogunye ni banki apapọ Naijiria, CBN fẹ sọ ara rẹ di oniyẹyẹ, pẹlu igbesẹ lati ti apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS pa. Ogunye ni ile ifowopamọ ijọba ni CBN ṣe, kii ṣe ẹṣọ eto alaabo ni Naijiria." Igbakeji akọwe agba fajọ iṣọkan agbaye, UNO, Arabinrin Amina Mohammed ti sọ pe, o ṣeeṣe ki obinrin jẹ aarẹ orilẹ-ede Naijiria lẹyin Aarẹ Muhammadu Buhari ba pari ijọba rẹ. Arabinrin Mohammed wa rọ awọn obinrin ni Naijiria lati gba ipo aṣiwaju aarẹ ilẹ Naijiria lọdun 2023.


Ozekhome ni gbogbo ọgbọn tí ijọba n da ni lati dunkoko mawọn igbimọ to n ṣewadi iwa ifiyajẹni awọn ọlọpaa lawọn ipinlẹ kan. Ninu ọrọ tiẹ, agbẹjọro to tun jẹ ajafẹtọ, Jiti Ogunye ni banki apapọ Naijiria, CBN fẹ sọ ara rẹ di oniyẹyẹ, pẹlu igbesẹ lati ti apo ikowosi awọn oluwọde EndSARS pa. Ogunye ni ile ifowopamọ ijọba ni CBN ṣe, kii ṣe ẹṣọ eto alaabo ni Naijiria." Igbakeji akọwe agba fajọ iṣọkan agbaye, UNO, Arabinrin Amina Mohammed ti sọ pe, o ṣeeṣe ki obinrin jẹ aarẹ orilẹ-ede Naijiria lẹyin Aarẹ Muhammadu Buhari ba pari ijọba rẹ. Arabinrin Mohammed wa rọ awọn obinrin ni Naijiria lati gba ipo aṣiwaju aarẹ ilẹ Naijiria lọdun 2023. Mohammed to ṣiwaju igbimọ awọn oṣiṣẹ agba ajọ UNO to n ṣabẹwo si Naijiria sọrọ yii niluu Abuja lọjọ Iṣẹgun. Arabinrin Mohammed sọ pe, awọn obinrin to le gori aleefa gẹgẹ bi aarẹ orilẹ-ede Naijiria wa daadaa. "Asiko ti to fawọn obinrin lati dide nitori wọn ko idaji ninu awọn oludibo."


Mohammed to ṣiwaju igbimọ awọn oṣiṣẹ agba ajọ UNO to n ṣabẹwo si Naijiria sọrọ yii niluu Abuja lọjọ Iṣẹgun. Arabinrin Mohammed sọ pe, awọn obinrin to le gori aleefa gẹgẹ bi aarẹ orilẹ-ede Naijiria wa daadaa. "Asiko ti to fawọn obinrin lati dide nitori wọn ko idaji ninu awọn oludibo." "Ohun to ku fawọn obinrin ni lati ni atilẹyin awọn ọkunrin ni Naijiria," Mohammed lo sọ bẹẹ. Igbakeji akọwe agba ajọ UNO ni ko si idi kan to le ni ki obinrin maa jẹ aarẹ Naijiria. Lakotan, o ni awọn ọmọ orileede Naijiria gbọdọ fọwọ s'ọwọ pọ lati tun Naijiria ṣe lai fi ti ẹya tabi ọrọ oṣelu ṣe.


"Ohun to ku fawọn obinrin ni lati ni atilẹyin awọn ọkunrin ni Naijiria," Mohammed lo sọ bẹẹ. Igbakeji akọwe agba ajọ UNO ni ko si idi kan to le ni ki obinrin maa jẹ aarẹ Naijiria. Lakotan, o ni awọn ọmọ orileede Naijiria gbọdọ fọwọ s'ọwọ pọ lati tun Naijiria ṣe lai fi ti ẹya tabi ọrọ oṣelu ṣe. "Gbogbo wa lo ni ojuṣe lati ṣe, idi niyii ti a fi gbọdọ ṣiṣẹ pọ fun igbega orileede Naijiria," Mohammed lo woye bẹẹ. Aarẹ Muhammadu Buhari ti rawọn ẹbẹ si awọn ọmọ Naijiria pe ti wọn ko ti ri ipa ijọba wi pe ki wọn ṣe suuru pẹlu oun. Bakan naa ni Buhari bẹ awọn ti wọn gbagbọ pe ijọba to wa lode ko gbiyanju to pe ki wọn maa fi ṣe ibinu.


"Gbogbo wa lo ni ojuṣe lati ṣe, idi niyii ti a fi gbọdọ ṣiṣẹ pọ fun igbega orileede Naijiria," Mohammed lo woye bẹẹ. Aarẹ Muhammadu Buhari ti rawọn ẹbẹ si awọn ọmọ Naijiria pe ti wọn ko ti ri ipa ijọba wi pe ki wọn ṣe suuru pẹlu oun. Bakan naa ni Buhari bẹ awọn ti wọn gbagbọ pe ijọba to wa lode ko gbiyanju to pe ki wọn maa fi ṣe ibinu. Minisita eto iroyin ati aṣa, Lai Mohammed lo gbẹnu aarẹ sọrọ yii nibi ipade to waye ni gbongan kan niluu Ilorin pẹlu awọn olori ijọba, awọn ọdọ, akẹkọọ, oṣiṣẹ, awọn iyalọja atawọn tọrọ kan lori rogbodiyan iwọde EndSARS. Nigba ti o n jiṣẹ aarẹ Buhari nibi ipade naa, minisita eto iroyin ati aṣa sọ pe ''ijọba to wa lode mu ọrọ awọn ọdọ atawọn araalu lọkunkundun. Ọgbẹni Mohammed ṣalaye pe ifẹ awọn ọdọ to wa lọkan ijọba Buhari lo jẹ ki o maa ṣe ọpọ eto ti yoo ṣe awọn ọdọ lanfaani.


Minisita eto iroyin ati aṣa, Lai Mohammed lo gbẹnu aarẹ sọrọ yii nibi ipade to waye ni gbongan kan niluu Ilorin pẹlu awọn olori ijọba, awọn ọdọ, akẹkọọ, oṣiṣẹ, awọn iyalọja atawọn tọrọ kan lori rogbodiyan iwọde EndSARS. Nigba ti o n jiṣẹ aarẹ Buhari nibi ipade naa, minisita eto iroyin ati aṣa sọ pe ''ijọba to wa lode mu ọrọ awọn ọdọ atawọn araalu lọkunkundun. Ọgbẹni Mohammed ṣalaye pe ifẹ awọn ọdọ to wa lọkan ijọba Buhari lo jẹ ki o maa ṣe ọpọ eto ti yoo ṣe awọn ọdọ lanfaani. ''Ṣugbọn bi ijọba wa ko ba tii ni ipa lori gbogbo araalu, ẹ gba bẹẹ pẹlu wa,'' Mohammed lo ṣo bẹẹ, Minisita ni ijọba Buhari ko ri owo to pọ na lati fi ṣe ijọba bii awọn ijọba to ti wa ṣaaju. Ọgbẹni Mohammed tun sọ pe ajakalẹ arun coronavirus ṣakoba nla fun ijọba ati gbogbo eeyan, o ni Naijiria n ṣẹṣẹ n bọ lọwọ ipa to buru ti covid-19 ni lori ọrọ aje ni. ''Ẹbẹ ni a n bẹ wi pe ki ẹ ni suuru ki ẹ si ran ijọba lọwọ,'' Minisita eto iroyin lo sọrọ yii.


''Ṣugbọn bi ijọba wa ko ba tii ni ipa lori gbogbo araalu, ẹ gba bẹẹ pẹlu wa,'' Mohammed lo ṣo bẹẹ, Minisita ni ijọba Buhari ko ri owo to pọ na lati fi ṣe ijọba bii awọn ijọba to ti wa ṣaaju. Ọgbẹni Mohammed tun sọ pe ajakalẹ arun coronavirus ṣakoba nla fun ijọba ati gbogbo eeyan, o ni Naijiria n ṣẹṣẹ n bọ lọwọ ipa to buru ti covid-19 ni lori ọrọ aje ni. ''Ẹbẹ ni a n bẹ wi pe ki ẹ ni suuru ki ẹ si ran ijọba lọwọ,'' Minisita eto iroyin lo sọrọ yii. O ni ijọba Buhari gbe miliọnu marunlelaadọrin kalẹ lati ṣe iranwọ fawọn ọdọ lẹnu iṣẹ wọn. Minisita eto iroyin ati aṣa ni ẹgbẹẹgberun un awọn ọdọ ni wọn ti jẹ anfaani oniruuru eto bi N-POWER, N-TECH, N-AGRO ati MSMEs labẹ ijọba Buhari. Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq Abdulrahman, Emir Ilorin, Alhaji  Sulu Gambari atawọn leekan leekan mii lo wa nibi ipade ọhun.


O ni ijọba Buhari gbe miliọnu marunlelaadọrin kalẹ lati ṣe iranwọ fawọn ọdọ lẹnu iṣẹ wọn. Minisita eto iroyin ati aṣa ni ẹgbẹẹgberun un awọn ọdọ ni wọn ti jẹ anfaani oniruuru eto bi N-POWER, N-TECH, N-AGRO ati MSMEs labẹ ijọba Buhari. Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq Abdulrahman, Emir Ilorin, Alhaji  Sulu Gambari atawọn leekan leekan mii lo wa nibi ipade ọhun.


Cholera in Oyo: Èèyàn Mọ́kànlá dèrò ọ̀run n‘Ibadan torí àrùn àìmọ̀dí

O kere tan, eniyan mọkanla lo ti padanu ẹmi wọn lẹyin ti awọn ara agbegbe ijọba ibilẹ Lagelu lugbadi aisan aimọdi. Awọn marun mii ṣi wa ni ile iwosan nibi ti wọn ti n doola ẹmi wọn lọwọ. Iroyin ti a ko le fi idi rẹ mulẹ ni aisan onigbameji ni, nitori awọn ami ti awọn eniyan to lugbadi aisan aimọdi naa n fihan. Amọ, ijọba ni awọn ko lee fi idi ọrọ naa mulẹ ni isinsinyii, amọ awọn ti bẹrẹ ayẹwo ati iwadii lori iru aisan to jẹ. Awọn ara adugbo Ariku ni agbegbe naa ni isẹlẹ yii ti kọkọ bẹrẹ, ti eniyan marun si ti papoda nitori arun naa. Lẹyin naa ni arun ọhun tan ka de agbegbe Lagun, ti o si tun mu ẹmi eniyan mẹfa lọ lẹẹkan naa.


Amọ, ijọba ni awọn ko lee fi idi ọrọ naa mulẹ ni isinsinyii, amọ awọn ti bẹrẹ ayẹwo ati iwadii lori iru aisan to jẹ. Awọn ara adugbo Ariku ni agbegbe naa ni isẹlẹ yii ti kọkọ bẹrẹ, ti eniyan marun si ti papoda nitori arun naa. Lẹyin naa ni arun ọhun tan ka de agbegbe Lagun, ti o si tun mu ẹmi eniyan mẹfa lọ lẹẹkan naa. Alaga ijọba ibilẹ Lagelu, Kelani Abdullahi ni awọn ti bẹrẹ iwadii ni pẹrẹwu lori aisan naa, to si fi idi rẹ mulẹ pe, lootọ ni eniyan mọkanla ti jẹ Olorun ni pe, ti eniyan mẹrin mii si wa ni ileewosan. Bakan naa ni Kọmisọna fun eto ilera nipinlẹ Ọyọ, Bashiru Bello ni awọn ko i tii le fi idi rẹ mulẹ pe, aisan onigbameji' 'Cholera' lo n ṣeku pa awọn eniyan naa. Amọ, o fikun wi pe, aisi imọtoto wọpọ ni awọn agbegbe ti arun naa ti bẹ silẹ ni ipinlẹ Ọyọ.


Alaga ijọba ibilẹ Lagelu, Kelani Abdullahi ni awọn ti bẹrẹ iwadii ni pẹrẹwu lori aisan naa, to si fi idi rẹ mulẹ pe, lootọ ni eniyan mọkanla ti jẹ Olorun ni pe, ti eniyan mẹrin mii si wa ni ileewosan. Bakan naa ni Kọmisọna fun eto ilera nipinlẹ Ọyọ, Bashiru Bello ni awọn ko i tii le fi idi rẹ mulẹ pe, aisan onigbameji' 'Cholera' lo n ṣeku pa awọn eniyan naa. Amọ, o fikun wi pe, aisi imọtoto wọpọ ni awọn agbegbe ti arun naa ti bẹ silẹ ni ipinlẹ Ọyọ. Ẹbi  iyalọja Isua Akoko ti ni ko i tii si ẹni to doola ẹmi Iyalọja naa nitori o ṣi wa ni panpẹ awọn ajinigbe. Eyi ko ṣeyin ikede awọn ọlọpaa pe awọn ti doola ẹmi awọn ti ajinigbe gbe lọ ni ọsẹ to kọja ni Isua Akoko. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, Teo-Leo Ikoro ni awọn ti doola ẹmi awọn arinrinajo ti awọn ajinigbe ṣekọlu si ni ọsẹ to kọja ni ipinlẹ naa.


Ẹbi  iyalọja Isua Akoko ti ni ko i tii si ẹni to doola ẹmi Iyalọja naa nitori o ṣi wa ni panpẹ awọn ajinigbe. Eyi ko ṣeyin ikede awọn ọlọpaa pe awọn ti doola ẹmi awọn ti ajinigbe gbe lọ ni ọsẹ to kọja ni Isua Akoko. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, Teo-Leo Ikoro ni awọn ti doola ẹmi awọn arinrinajo ti awọn ajinigbe ṣekọlu si ni ọsẹ to kọja ni ipinlẹ naa. Amọ, awọn ẹbi Iyalọja naa ni awọn ṣi ba iya awọn sọrọ ni panpẹ awọn ajinigbe, to ṣi n bẹbẹ pe ki awọn jọwọ da owo jọ, lati san fun awon ajinigbe to n beere owo ẹmi lọwọ wọn. Ọmọ iyalọja naa, Abilekọ Alaba Edward ni gbogbo ilu Isua Akoko lo hoo fun ayọ nigba ti wọn gbọ iroyin pe, awọn ọlọpaa ti doola ẹmi iyalọja naa, amọ ibanujẹ lo jẹ fun awọn wipe ọrọ ko ri bẹẹ. Nibayii, Abilekọ naa ni awọn ajinigbe ni ki awọn lọ mu miliọnu marun wa, lẹyin ti wọn kọkọ beere fun miliọnu mọkanla naira, amọ ko si eleyii ti awọn lagbara lati san ninu owo naa.


Amọ, awọn ẹbi Iyalọja naa ni awọn ṣi ba iya awọn sọrọ ni panpẹ awọn ajinigbe, to ṣi n bẹbẹ pe ki awọn jọwọ da owo jọ, lati san fun awon ajinigbe to n beere owo ẹmi lọwọ wọn. Ọmọ iyalọja naa, Abilekọ Alaba Edward ni gbogbo ilu Isua Akoko lo hoo fun ayọ nigba ti wọn gbọ iroyin pe, awọn ọlọpaa ti doola ẹmi iyalọja naa, amọ ibanujẹ lo jẹ fun awọn wipe ọrọ ko ri bẹẹ. Nibayii, Abilekọ naa ni awọn ajinigbe ni ki awọn lọ mu miliọnu marun wa, lẹyin ti wọn kọkọ beere fun miliọnu mọkanla naira, amọ ko si eleyii ti awọn lagbara lati san ninu owo naa. Ati wipe, iyalọja naa nikan ni obinrin  to wa laarin awọn arinrinajo marun ti awọn ajinigbe naa ṣekọlu si. Bakan naa ni awọn oloyeni ilu Isua Akoko wa kesi ileeṣẹ ọlọpaa lati tẹle aṣẹ Ọga Agba ọlọpaa lorilẹede Naijiria, Muhammed Adamu to ni ki awọn ọlọpaa pada si oju popo lati doola ẹmi awọn arinrinajo, ''Nitori ibẹru pe awọn ọlọpaa wa ni oju popo jẹ ki ijinigbe rọlẹ si ni agbegbe naa.'' Awọn oloye naa wa kesi ileeṣẹ ọlọpaa lati mase jẹ ki awọn janduku ati ọdaran gba iṣakoso orilẹede Naijiria nitori aibikita awọn ọlọpaa.


Ati wipe, iyalọja naa nikan ni obinrin  to wa laarin awọn arinrinajo marun ti awọn ajinigbe naa ṣekọlu si. Bakan naa ni awọn oloyeni ilu Isua Akoko wa kesi ileeṣẹ ọlọpaa lati tẹle aṣẹ Ọga Agba ọlọpaa lorilẹede Naijiria, Muhammed Adamu to ni ki awọn ọlọpaa pada si oju popo lati doola ẹmi awọn arinrinajo, ''Nitori ibẹru pe awọn ọlọpaa wa ni oju popo jẹ ki ijinigbe rọlẹ si ni agbegbe naa.'' Awọn oloye naa wa kesi ileeṣẹ ọlọpaa lati mase jẹ ki awọn janduku ati ọdaran gba iṣakoso orilẹede Naijiria nitori aibikita awọn ọlọpaa. Awọn Yoruba lo maa pa a lowe pe, bi ko ba nidi, obinrin kii jẹ Kumolu. Emir ilu Birnin Gwari nipinlẹ Kaduna, Mallam Zubairu Jibrin Maigwari II ti wa woye pe, iwa iṣekuṣe akọ sakọ ati abo sabo to gbilẹ kan, lo ṣokunfa eto aabo to mẹhẹ lapa ariwa orilẹede Naijiria. ''Lonii lapa ariwa Naijiria, aimọye ọkunrin lo n fẹ ọkunrin ẹgbẹ rẹ, tawọn obinrin si obinrin naa ṣi n bara wọn ṣe ṣina ni gbangba lai fibo rara,'' Emir Birnin Gwari lo sọ bẹẹ.