Nibẹ lo ti ṣubu to si fi ori gbalẹ nigba to fẹ́ salọ.'' Kolade ṣalaye siwaju fawọn akọroyin bo ti ṣe fipa ba Ifeoluwa lopọ nigba ti o ri pe ko lagbara lati salọ. ''Nigba ti ko lagbara mọ, mo fi ipa ba lopọ. Mo gba foonu rẹ mo si sọ fun pe ko fun mi ni pasiwọọdu rẹ. Ayederu pasiwọdu lo gbe le mi lọwọ. Nigba ti mo ri bẹẹ ni mo fi wa fun lọrun pa'' Kọmiṣana ọlọpaa ni ipinlẹ Oyo, Adebowale Williams sọ pe awọn agbofinro ni agọ ọlọpaa Iyana-Offa ni wọn fi to leti pe Ifeoluwa ti dawati.


"Ife ń lọ ṣọ́ọ̀ṣì wọn, mo tàn-án wọ ṣọ́ọ̀ṣì wa, mo fipá ba lòpọ̀, fun lọ́rùn pa"

Mo gba foonu rẹ mo si sọ fun pe ko fun mi ni pasiwọọdu rẹ. Ayederu pasiwọdu lo gbe le mi lọwọ. Nigba ti mo ri bẹẹ ni mo fi wa fun lọrun pa'' Kọmiṣana ọlọpaa ni ipinlẹ Oyo, Adebowale Williams sọ pe awọn agbofinro ni agọ ọlọpaa Iyana-Offa ni wọn fi to leti pe Ifeoluwa ti dawati. Gẹgẹ bo ṣe wi, ẹni ọdun mẹtadinlogun naa kuro ni ile ijọsin ni nkan bi ago mẹrin, ko si pada dele. Kọmiṣana sọ pe iwadii ibẹrẹ, awọn fihan pe wọn ri oku arabinrin yii lẹgbẹ ile ẹkọ bibeeli lagbegbe Olodo. O ni ẹjẹ wa loju ara rẹ ti apẹrẹ si wa wipe o ja fita ki o to pada gbẹmi mi.


Gẹgẹ bo ṣe wi, ẹni ọdun mẹtadinlogun naa kuro ni ile ijọsin ni nkan bi ago mẹrin, ko si pada dele. Kọmiṣana sọ pe iwadii ibẹrẹ, awọn fihan pe wọn ri oku arabinrin yii lẹgbẹ ile ẹkọ bibeeli lagbegbe Olodo. O ni ẹjẹ wa loju ara rẹ ti apẹrẹ si wa wipe o ja fita ki o to pada gbẹmi mi. Adebowale Williams fi kun pe wọn ti gbe ọrọ naa lọ si ẹka ọtẹlẹmuyẹ ileeṣẹ ọlọpaa, nibi ti iwadii yoo ti maa tẹsiwaju.


Adebowale Williams fi kun pe wọn ti gbe ọrọ naa lọ si ẹka ọtẹlẹmuyẹ ileeṣẹ ọlọpaa, nibi ti iwadii yoo ti maa tẹsiwaju.


''Ohun tí ojú mí rí rèé lẹ́nu ìrínàjò lọ sí Yúróòpù''

Ọmọ Naijiria kan, Ike Nnaebue ti sọ iriri rẹ nigba to gbiyanju lati rin irinajo lọ si ilẹ Yuroopu. Ike Anaebue ni oun gbiyanju ni nkan bi ọdun mẹrindinlọgbọn ṣẹyin pẹlu awọn ọrẹ oun mẹta. O ni awọn tẹ ọkọ leti lọ si ilu Benin lati rin irinajo lọ si oke okun. ''Erongba wa ni lati sọda lati ila oorun Ilẹ Afrika lọ si Togo, Burkina Faso, Mali ati Mauritania to fi mọ Morocco.'' ''Nibẹ la gba de Yuroopu paapaa Spain, nibi ti wọn ti sọ fun wa pe ẹnikẹni to ba fẹ ṣe iṣẹ, yoo ri iṣẹ ṣe.'' ''Ohun ti wọn sọ fun wa ni pe ẹnikẹni to ba wa iṣẹ yoo ri iṣẹ, emi si fẹ ṣiṣẹ'' Eze ni ọpọlọpọ awọn to n rin irinajo yii ni wọn ma n yi orukọ wọn pada, ki wọn ba le ri ọrọ sọ, ti awọn eniyan ba beere ni ọwọ wọn.


''Erongba wa ni lati sọda lati ila oorun Ilẹ Afrika lọ si Togo, Burkina Faso, Mali ati Mauritania to fi mọ Morocco.'' ''Nibẹ la gba de Yuroopu paapaa Spain, nibi ti wọn ti sọ fun wa pe ẹnikẹni to ba fẹ ṣe iṣẹ, yoo ri iṣẹ ṣe.'' ''Ohun ti wọn sọ fun wa ni pe ẹnikẹni to ba wa iṣẹ yoo ri iṣẹ, emi si fẹ ṣiṣẹ'' Eze ni ọpọlọpọ awọn to n rin irinajo yii ni wọn ma n yi orukọ wọn pada, ki wọn ba le ri ọrọ sọ, ti awọn eniyan ba beere ni ọwọ wọn. Eze ni Junior ni orukọ ti oun yan laayo nitori awọn ko le ṣẹẹṣẹ ma a ṣalaye ara awọn fun awọn eniyan. Ọkan lara awọn to ba Eze sọrọ ninu fidio naa ni James ni orukọ oun ati wi pe oun fẹ igbe aye irọrun ni oun ṣe fẹ rin irinajọ lọ si ilẹ miran. Ọpọlọpọ nkan lo ma n ṣẹlẹ si wọn ni oju ọna, igba miran wọn ma n na wọn, ti wọn ma n ja wọn lole tabi ki wọn tilẹ ta ẹya ara wọn.


Eze ni Junior ni orukọ ti oun yan laayo nitori awọn ko le ṣẹẹṣẹ ma a ṣalaye ara awọn fun awọn eniyan. Ọkan lara awọn to ba Eze sọrọ ninu fidio naa ni James ni orukọ oun ati wi pe oun fẹ igbe aye irọrun ni oun ṣe fẹ rin irinajọ lọ si ilẹ miran. Ọpọlọpọ nkan lo ma n ṣẹlẹ si wọn ni oju ọna, igba miran wọn ma n na wọn, ti wọn ma n ja wọn lole tabi ki wọn tilẹ ta ẹya ara wọn. Bakan naa ni awọn obinrin sọ iriri wọn bi wọn ṣe ma n fi ipa ba wọn lọpọ ti wọn ba n rin irinajo wọn lọ si ilẹ Yuroopu. Obinrin to sọ iriri rẹ ni awọn eniyan fẹ lati pada si ile amọ itiju ni kii jẹ ki wọn pada. O ni ti awọn miran a si ma tọrọ lati jẹun, tabi fi ko owo jọ lati ra ọkọ oju omi ti yoo gbe wọn lọ si ilẹ Yuroopu.


Bakan naa ni awọn obinrin sọ iriri wọn bi wọn ṣe ma n fi ipa ba wọn lọpọ ti wọn ba n rin irinajo wọn lọ si ilẹ Yuroopu. Obinrin to sọ iriri rẹ ni awọn eniyan fẹ lati pada si ile amọ itiju ni kii jẹ ki wọn pada. O ni ti awọn miran a si ma tọrọ lati jẹun, tabi fi ko owo jọ lati ra ọkọ oju omi ti yoo gbe wọn lọ si ilẹ Yuroopu. ''Ọjọ kan la fi rin irinajo de Morocco amọ aja awọn ọlọpaa bẹrẹ si ni le wa.'' ''A kọkọ fẹ salọ, amọ a duro nitori ki aja naa ma ba bu wa jẹ titi awọn ọlọpaa fi de ibẹ.'' ''Lẹyin naa ni awọn ọlọpaa naa da wa pada lọ si ile.


''Ọjọ kan la fi rin irinajo de Morocco amọ aja awọn ọlọpaa bẹrẹ si ni le wa.'' ''A kọkọ fẹ salọ, amọ a duro nitori ki aja naa ma ba bu wa jẹ titi awọn ọlọpaa fi de ibẹ.'' ''Lẹyin naa ni awọn ọlọpaa naa da wa pada lọ si ile. Bi o tilẹ jẹ pe Eze pada si Ile lẹyin to kọ ẹkọ imọ  nipa gbejade sinima ni Gambia, ọpọlọpọ awọn eniyan ni ko pada de ile mọ.


Bi o tilẹ jẹ pe Eze pada si Ile lẹyin to kọ ẹkọ imọ  nipa gbejade sinima ni Gambia, ọpọlọpọ awọn eniyan ni ko pada de ile mọ.


Pásítọ̀ wọ gàù lórí ẹ̀sùn ìjínigbé àti ìṣekúpa ‘nọ́ọ̀sì‘

Ileeṣẹ ọlọpaa orilẹ-ede Ghana ti fi ṣikun ofin mu pasitọ kan ti wọn fẹsun kan pe o ji ọdọbinrin akẹkọọ nọọsi kan gbe. Bakan naa, wọn tun fi ẹsun apaniyan kan-an tori bi wọn lo se gbẹmi obinrin naa lagbegbe Mankessim. Awọn ọlọpaa ti wu oku obirin naa bayii nibi ti pasitọ naa ati ẹni ti wọn jọ ṣiṣẹ laabi ọhun, sin oloogbe naa si. Ni bayii, wọn ti n wa afurasi keji to n ba pasitọ naa ṣiṣẹ, iyẹn oloye kan, Nana Clarke. O ti to ọsẹ kan  ti oloogbe-binrin ọhun, Georgina Asor Botchwey ti di awati ti wọn si ti n wa kiri. Iroyin ni ṣe ni akẹkọọ naa lọ ṣe ifọrọwanilẹnuwo kan nile ẹkọ Ankaful nursing training school, nibi ti wọn ti n kọ awọn eeyan lẹkọọ nọọsi.


Ni bayii, wọn ti n wa afurasi keji to n ba pasitọ naa ṣiṣẹ, iyẹn oloye kan, Nana Clarke. O ti to ọsẹ kan  ti oloogbe-binrin ọhun, Georgina Asor Botchwey ti di awati ti wọn si ti n wa kiri. Iroyin ni ṣe ni akẹkọọ naa lọ ṣe ifọrọwanilẹnuwo kan nile ẹkọ Ankaful nursing training school, nibi ti wọn ti n kọ awọn eeyan lẹkọọ nọọsi. Lati igba naa, ko si ẹnikẹni to gbọ ohunkohun nipa rẹ, bẹẹ si ni ẹrọ ibaraẹnisọrọ rẹ ko wọle. Idi ree ti awọn mọlẹbi atawọn ọrẹ rẹ bẹrẹ si n ke gbajare lori ayelujara. Asiko ti iwadii bẹrẹ ni ọlọpaa ni awọn fura si pasitọ naa, lẹyin iwadii wọn, o si jẹwọ pe lootọ ni oun lọwọ ninu iku obinrin ọhun.


Lati igba naa, ko si ẹnikẹni to gbọ ohunkohun nipa rẹ, bẹẹ si ni ẹrọ ibaraẹnisọrọ rẹ ko wọle. Idi ree ti awọn mọlẹbi atawọn ọrẹ rẹ bẹrẹ si n ke gbajare lori ayelujara. Asiko ti iwadii bẹrẹ ni ọlọpaa ni awọn fura si pasitọ naa, lẹyin iwadii wọn, o si jẹwọ pe lootọ ni oun lọwọ ninu iku obinrin ọhun. Ẹwẹ, awọn eeyan lagbegbe ti iṣẹlẹ naa ti waye ti ke si ọga agba ileeṣẹ ọlọpaa ni Ghana lati wa ojutu si oniruru iṣẹlẹ iṣekupani to n waye nibẹ. Aṣofin to n ṣoju agbegbe ọhun, Cephas Arthur sọ pe “Igba karun un ree ti irufẹ nnnkan bayii yoo waye ninu ọdun yii nikan ṣoṣo. Mo si fẹ ki awọn ọlọpaa fi imu pasitọ naa ati oloye ti wọn jọ ṣiṣẹ papọ danrin.” Wọn ti gbe oku oloogbe ọhun lọ sile iwosan Cape Coast Teaching Hospital bayii fun ayẹwo ati iwadii ni kikun.


Ẹwẹ, awọn eeyan lagbegbe ti iṣẹlẹ naa ti waye ti ke si ọga agba ileeṣẹ ọlọpaa ni Ghana lati wa ojutu si oniruru iṣẹlẹ iṣekupani to n waye nibẹ. Aṣofin to n ṣoju agbegbe ọhun, Cephas Arthur sọ pe “Igba karun un ree ti irufẹ nnnkan bayii yoo waye ninu ọdun yii nikan ṣoṣo. Mo si fẹ ki awọn ọlọpaa fi imu pasitọ naa ati oloye ti wọn jọ ṣiṣẹ papọ danrin.” Wọn ti gbe oku oloogbe ọhun lọ sile iwosan Cape Coast Teaching Hospital bayii fun ayẹwo ati iwadii ni kikun.


Ṣé lóòótọ́ ni pé NURTW Eko ń gba ₦500 lọ́wọ́ àwọn oníkẹ̀kẹ́ fún ìpolongo Tinubu?

Ní àná ọjọ́ Ìṣẹ́gun ogúnjọ́ oṣù Kẹsàn-án ni fídíò kan gba orí ayélujára, èyí tó ṣàfihàn bí àwọn kan ṣe ń sọ fún awakọ̀ kẹ̀kẹ́ márúwá kan láti san ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta náírà. Ohun tí wọ́n ní owó náà wà fún ni rira tíkẹ́ẹ̀tì kan tí wọ́n yóò lẹ̀ mọ́ ara kẹ̀kẹ́ náà láti lè máa polongo fun olùdíje sípò Ààrẹ lábẹ́ àsíá ẹgbẹ òṣèlú APC, Bola Ahmed Tinubu. Ní agbègbè Alagbado, ìpínlẹ̀ Eko ni fidio naa ní ìṣẹ̀lẹ̀ ọhun tí wáyé. Nínú fídíò náà ni òṣìṣẹ́ ẹgbẹ awakọti pọn ní dandan pe kí awakọ̀ náà gba tíkẹ́ẹ̀tì yii tó sì fẹ́ lẹ tíkẹ́ẹ̀tì náà mọ́ ara ọkọ̀ náà ní dandan. Àmọ́ awakọ̀ márúwá náà fárígá wí pé òun kò ní gba tíkẹ́ẹ̀tì yìí, tó sì ní kí òṣìṣẹ́ Union yọ́ kúrò lára kẹ̀kẹ́ òun. Ọ̀rọ̀ ọ̀hún ló ṣe bẹ́ẹ̀ fa awuyewuye láàárín àwọn méjèèjì, ti àwọn èrò si pe le awọn mejeeji lori loju titi.


Nínú fídíò náà ni òṣìṣẹ́ ẹgbẹ awakọti pọn ní dandan pe kí awakọ̀ náà gba tíkẹ́ẹ̀tì yii tó sì fẹ́ lẹ tíkẹ́ẹ̀tì náà mọ́ ara ọkọ̀ náà ní dandan. Àmọ́ awakọ̀ márúwá náà fárígá wí pé òun kò ní gba tíkẹ́ẹ̀tì yìí, tó sì ní kí òṣìṣẹ́ Union yọ́ kúrò lára kẹ̀kẹ́ òun. Ọ̀rọ̀ ọ̀hún ló ṣe bẹ́ẹ̀ fa awuyewuye láàárín àwọn méjèèjì, ti àwọn èrò si pe le awọn mejeeji lori loju titi. Èyí sì mú kí àwọn ènìyàn da ẹnu bo òṣìṣẹ́ Union náà wí pé ìwà kò tọ́ ni wọ́n ń hù lórí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí. Fídíò náà ti wá gba orí ayélujára kan, eyi tó sì ti ń fa awuyewuye. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ èèyàn sì ń fi ẹ̀sùn kan alága àwọn ọlọ́kọ̀ ní ìpínlẹ̀ Eko, Musliu Akinsanya, tí ọ̀pọ̀ mọ̀ sí MC Oluomo wí pé òun ló wà nídìí títa tíkẹ́ẹ̀tì náà.


Èyí sì mú kí àwọn ènìyàn da ẹnu bo òṣìṣẹ́ Union náà wí pé ìwà kò tọ́ ni wọ́n ń hù lórí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí. Fídíò náà ti wá gba orí ayélujára kan, eyi tó sì ti ń fa awuyewuye. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ èèyàn sì ń fi ẹ̀sùn kan alága àwọn ọlọ́kọ̀ ní ìpínlẹ̀ Eko, Musliu Akinsanya, tí ọ̀pọ̀ mọ̀ sí MC Oluomo wí pé òun ló wà nídìí títa tíkẹ́ẹ̀tì náà. Lẹ́yìn tí fídíò náà gba orí ayélujára ni MC Oluomo fi àtẹ̀jáde kan léde lórí Instagram rẹ̀ láti fi wẹ ara rẹ̀ mọ́ wí pé òun kò mọ nǹkankan nípa tíkẹ́ẹ̀tì náà. MC ní ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún òun wí pé àwọn kan ń fi orí tíkẹ́ẹ̀tì àti fídíò náà sọ òun àti gbígba owó fún ìpolongo ibo Ààrẹ fún Tinubu. Ó là á mọ́lẹ̀ wí pé òun kò ní nǹkan ṣe pẹ̀lú tíkẹ́ẹ̀tì tàbí títà rẹ̀ àti pé inú òun yóò dùn tí àwọn ènìyàn bá le fi ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti waye gangan han òun láti ṣe ìwádìí ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́.


Lẹ́yìn tí fídíò náà gba orí ayélujára ni MC Oluomo fi àtẹ̀jáde kan léde lórí Instagram rẹ̀ láti fi wẹ ara rẹ̀ mọ́ wí pé òun kò mọ nǹkankan nípa tíkẹ́ẹ̀tì náà. MC ní ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún òun wí pé àwọn kan ń fi orí tíkẹ́ẹ̀tì àti fídíò náà sọ òun àti gbígba owó fún ìpolongo ibo Ààrẹ fún Tinubu. Ó là á mọ́lẹ̀ wí pé òun kò ní nǹkan ṣe pẹ̀lú tíkẹ́ẹ̀tì tàbí títà rẹ̀ àti pé inú òun yóò dùn tí àwọn ènìyàn bá le fi ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti waye gangan han òun láti ṣe ìwádìí ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́. Ó ní gbogbo àwọn nǹkan tó bá le kó ìpalára bá iṣẹ́ àti àwọn ènìyàn àwọn ni òun máa ń sá fún nítorí náà àwọn kò lè dédé gbé ìnáwó kan dìde fún àwọn ènìyàn láì bá wọn sọ tẹ́lẹ̀. MC tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló ti ń gbèrò láti náwó tó pọ̀ rẹpẹtẹ sídìí ìpolongo Tinubu tí irú owó bẹ́ẹ̀ kò sì ní wá láti ọ́fíìsì òun. Bákan náà ló ní tó bá ti di àsìkò ìpolongo ìbò báyìí onírúurú ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ ni àwọn ènìyàn máa ń gbé kiri láti fi ṣàkóbá fún ẹlòmíràn.


Ó ní gbogbo àwọn nǹkan tó bá le kó ìpalára bá iṣẹ́ àti àwọn ènìyàn àwọn ni òun máa ń sá fún nítorí náà àwọn kò lè dédé gbé ìnáwó kan dìde fún àwọn ènìyàn láì bá wọn sọ tẹ́lẹ̀. MC tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló ti ń gbèrò láti náwó tó pọ̀ rẹpẹtẹ sídìí ìpolongo Tinubu tí irú owó bẹ́ẹ̀ kò sì ní wá láti ọ́fíìsì òun. Bákan náà ló ní tó bá ti di àsìkò ìpolongo ìbò báyìí onírúurú ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ ni àwọn ènìyàn máa ń gbé kiri láti fi ṣàkóbá fún ẹlòmíràn. Ó wà rọ àwọn ènìyàn láti kọtí ọ̀gbọ̀in sí ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ yìí nítorí irọ́ pátápátá ló wà nìdí ẹ. Bẹ́ẹ̀ náà ló rọ àwọn olóṣèlú láti yé fi irọ́ kún ohun gbogbo tí wọ́n bá ń ṣe lásìkò yìí àti pé kí wọ́n yàgò nìdí dídárúkọ òun sí ọ̀rọ̀ òṣèlú wọn


Ó wà rọ àwọn ènìyàn láti kọtí ọ̀gbọ̀in sí ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ yìí nítorí irọ́ pátápátá ló wà nìdí ẹ. Bẹ́ẹ̀ náà ló rọ àwọn olóṣèlú láti yé fi irọ́ kún ohun gbogbo tí wọ́n bá ń ṣe lásìkò yìí àti pé kí wọ́n yàgò nìdí dídárúkọ òun sí ọ̀rọ̀ òṣèlú wọn


Nàíjíríà méjì ló wà, kí Yorùbá gba òmìnira lọ̀nà àbáyọ - Akintoye

Adari ẹgbẹ Ilana Omo Oodua, Ọjọgbọn Banji Akintoye ti sọ pe ki Naijiria pin nikan ni ọna abayọ si rukerudo to n waye kaakiri, paapaa lori eto abo to mẹhẹ. Ọrọ yii lo jade lẹyin ọjọ kan ti gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu kede pe ijọba oun yoo ra ibọn fun ikọ Amotekun fun aabo awọn araalu. Atẹjade kan ti Akintoye fi ṣọwọ si BBC Yoruba lati ọwọ agbẹnusọ ẹgbẹ Ilana Omo Oodua, Maxwell Adeleye lo sisọ loju eleyi. Ak intoyeni ko si irọ kankan ninu gbogbo ohun ti Akeredolu sọ nipa ojuṣaju to n waye  ni Naijiria. O ni otitọ ni Akeredolu sọ pe Naijiria meji lo wa, apa kan fun awọn alẹnulọrọ, ati ida keji rẹ fun awọn ti wọn n tẹ ẹtọ wọn loju mọlẹ. Akintoye sọ pe awọn ẹya kan ko ni imọ nipa bo ṣe yẹ ki wọn maa dari Naijiria lo n jẹ ki oniruru laasigbo maa waye, asiko si ti to lati yago fun wọn.


Ak intoyeni ko si irọ kankan ninu gbogbo ohun ti Akeredolu sọ nipa ojuṣaju to n waye  ni Naijiria. O ni otitọ ni Akeredolu sọ pe Naijiria meji lo wa, apa kan fun awọn alẹnulọrọ, ati ida keji rẹ fun awọn ti wọn n tẹ ẹtọ wọn loju mọlẹ. Akintoye sọ pe awọn ẹya kan ko ni imọ nipa bo ṣe yẹ ki wọn maa dari Naijiria lo n jẹ ki oniruru laasigbo maa waye, asiko si ti to lati yago fun wọn. Ọjọgbọn naa ṣalaye pe ọna abayọ kan ṣoṣo si rogbodiyan to n waye ni Naijiiria, paapaa oniruru ifẹmiṣofo, ni ki Naijiria pin. O ni “O yẹ ki gbogbo wa joko ki a si jiroro lori bi ọjọ ọla wa yoo ṣe ri gẹgẹ orilẹ-ede.” “O si yẹ ki a fẹnuko pe a fẹ pinya, ki a si jiroro lori bi a o ṣe wa ni alaafia pẹlu ara wa lẹyin ti a ba pin tan lai si ogun tabi ọtẹ.” “Ko si angẹli kankan lati ọrun to le mu iṣọkan wa ni Naijiria mọ bayii.” “Awọn ọmọ iya wa ti wọn fẹ dije du ipo oṣelu, ọrọ wọn ye mi, nitori inu Naijiria naa ni a ṣi wa amọ ọna odi ni wọn n gbe ọrọ naa gba.” “Ohun to yẹ ki wọn ṣe ni ki wọn ba awọn eeyan wọn sọrọ lori bi a ṣe maa gba ominiri wa, ki a si ni orilẹ-ede eyii ti kii ṣe ara Naijiria.”  Ohun ti Akeredolu sọ saaju ree nipa amulo ilana ofin meji tijọba apapọ n se: Ijọba ipinlẹ Ondo ti sọ pe oun ti ṣetan lati ra ohun ija oloro, paapaa ibọn AK-47 fun aabo awọn eeyan oun. Gomina Rotimi Akeredolu lo sọ ọrọ naa ninu atẹjade kan to fi lede loju opo Twitter ati Facebook rẹ.


Ọjọgbọn naa ṣalaye pe ọna abayọ kan ṣoṣo si rogbodiyan to n waye ni Naijiiria, paapaa oniruru ifẹmiṣofo, ni ki Naijiria pin. O ni “O yẹ ki gbogbo wa joko ki a si jiroro lori bi ọjọ ọla wa yoo ṣe ri gẹgẹ orilẹ-ede.” “O si yẹ ki a fẹnuko pe a fẹ pinya, ki a si jiroro lori bi a o ṣe wa ni alaafia pẹlu ara wa lẹyin ti a ba pin tan lai si ogun tabi ọtẹ.” “Ko si angẹli kankan lati ọrun to le mu iṣọkan wa ni Naijiria mọ bayii.” “Awọn ọmọ iya wa ti wọn fẹ dije du ipo oṣelu, ọrọ wọn ye mi, nitori inu Naijiria naa ni a ṣi wa amọ ọna odi ni wọn n gbe ọrọ naa gba.” “Ohun to yẹ ki wọn ṣe ni ki wọn ba awọn eeyan wọn sọrọ lori bi a ṣe maa gba ominiri wa, ki a si ni orilẹ-ede eyii ti kii ṣe ara Naijiria.”  Ohun ti Akeredolu sọ saaju ree nipa amulo ilana ofin meji tijọba apapọ n se: Ijọba ipinlẹ Ondo ti sọ pe oun ti ṣetan lati ra ohun ija oloro, paapaa ibọn AK-47 fun aabo awọn eeyan oun. Gomina Rotimi Akeredolu lo sọ ọrọ naa ninu atẹjade kan to fi lede loju opo Twitter ati Facebook rẹ. Aketi sọ pe ko ṣeeṣe ki orilẹ-ede jẹ ọkan ṣoṣo, ko si maa fi ofin ọtọtọ ba awọn eeyan rẹ lo. Ọrọ yii lo n jade lẹyin ti ijọba apapọ kọ lati gba ikọ alabo Amotekun laaye lati maa lo ohun ija oloro. Akeredolu sọ pe oun ti ri fidio kan nibi ti ijọba apapọ ti fun ikọ alaabo ipinlẹ Katsina laṣẹ, lati maa lo ibọn Ak-47.


Aketi sọ pe ko ṣeeṣe ki orilẹ-ede jẹ ọkan ṣoṣo, ko si maa fi ofin ọtọtọ ba awọn eeyan rẹ lo. Ọrọ yii lo n jade lẹyin ti ijọba apapọ kọ lati gba ikọ alabo Amotekun laaye lati maa lo ohun ija oloro. Akeredolu sọ pe oun ti ri fidio kan nibi ti ijọba apapọ ti fun ikọ alaabo ipinlẹ Katsina laṣẹ, lati maa lo ibọn Ak-47. Amọ o ni o kọ jalẹ pe ki ikọ Amotekun naa ma lo ibọn. O ni “Pe ikọ alaabo ipinlẹ Katsina le maa lo ibọn Ak-47, ti ikọ alaabo Amotekun ko si le ṣe bẹẹ, tumọ si pe ofin ọtọtọ ni a n lo lorilẹ-ede yii.” Akeredolu sọ pe igbesẹ naa n tumọ si pe ijọba apapọ n ṣe ojuṣaju laarin awọn ipinlẹ to jọba le lori. Aketi ni “A fẹ ki gbogbo araalu mọ pe, ko si bi ọbọ ṣe ṣ’ori ti inaki naa ko ṣe o.” “Ijọba ipinlẹ Ondo ti ṣetan bayii, gẹgẹ bii ojuṣe rẹ labẹ ofin, lati ra ibọn fun abo awọn eeyan rẹ.” “Igbesẹ yii ṣe pataki, paapaa lasiko yii ti awọn agbesumọmi n ra ibọn bo ṣe wu wọn.” O pari ọrọ rẹ pe “Ijọba ipinlẹ yii ko ni la oju rẹ silẹ ki awọn agbesumọmi maa pa awọn eeyan wa ni ipakuta lai wa nnkan ṣe si.” “A o daabo bo awọn eeyan wa.”


Amọ o ni o kọ jalẹ pe ki ikọ Amotekun naa ma lo ibọn. O ni “Pe ikọ alaabo ipinlẹ Katsina le maa lo ibọn Ak-47, ti ikọ alaabo Amotekun ko si le ṣe bẹẹ, tumọ si pe ofin ọtọtọ ni a n lo lorilẹ-ede yii.” Akeredolu sọ pe igbesẹ naa n tumọ si pe ijọba apapọ n ṣe ojuṣaju laarin awọn ipinlẹ to jọba le lori. Aketi ni “A fẹ ki gbogbo araalu mọ pe, ko si bi ọbọ ṣe ṣ’ori ti inaki naa ko ṣe o.” “Ijọba ipinlẹ Ondo ti ṣetan bayii, gẹgẹ bii ojuṣe rẹ labẹ ofin, lati ra ibọn fun abo awọn eeyan rẹ.” “Igbesẹ yii ṣe pataki, paapaa lasiko yii ti awọn agbesumọmi n ra ibọn bo ṣe wu wọn.” O pari ọrọ rẹ pe “Ijọba ipinlẹ yii ko ni la oju rẹ silẹ ki awọn agbesumọmi maa pa awọn eeyan wa ni ipakuta lai wa nnkan ṣe si.” “A o daabo bo awọn eeyan wa.”


"Mo fipá bá ọmọbìnrin mi lòpọ̀ nínú yàrá kan tí èmi, aya àti ọmọ mẹ́fà ń gbé"

Ọwọ ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti ba baba kan, Olusẹgun Oluwole tii se ẹni ọdun mẹrindinlaadọta fun ẹsun pe o fi tipa ba ọmọdebinrin rẹ lopọ. Ikede kan ti ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun fisita loju opo Twitter rẹ lo sisọ loju eleyi pẹlu afikun pe agbebe Amolaso nilu Abeokuta ni isẹlẹ naa ti waye. Gẹgẹ bi ileesẹ ọlọpaa Ogun ti wi, ọmọdebinrin naa lo mu ẹjọ baba rẹ tọ agọ ọlọpaa Ibara lọ lati fi ipalara ti Oluwole se han wọn. Ọmọdebinrin naa, tii se ẹni ọdun mẹtadinlogun, ni baba rẹ fipa ba lopọ lasiko to n sun lọwọ ninu ile oniyara kan ti wọn n gbe ni deede aago mọkanla abọ. Ọmọ naa ni “Nigba ti baba mi ri pe awọn eeyan yoku ti sun lọ fọnfọn, se ni wọn sadede ki mi lapa lojiji, ti wọn si fipa ba mi ni ajọsepọ. Wọn wa n dunkooko mọ mi pe ti n ko ba gba, ki awọn ba mi lopọ, awọn yoo pa mi ni.” Ileesẹ ọlọpaa ni, ni kete ti ẹsun naa to awọn leti, ni ọga ọlọpaa Ibara, Bernard Egbondiya nawọ gan afurasi ọhun.


Ọmọdebinrin naa, tii se ẹni ọdun mẹtadinlogun, ni baba rẹ fipa ba lopọ lasiko to n sun lọwọ ninu ile oniyara kan ti wọn n gbe ni deede aago mọkanla abọ. Ọmọ naa ni “Nigba ti baba mi ri pe awọn eeyan yoku ti sun lọ fọnfọn, se ni wọn sadede ki mi lapa lojiji, ti wọn si fipa ba mi ni ajọsepọ. Wọn wa n dunkooko mọ mi pe ti n ko ba gba, ki awọn ba mi lopọ, awọn yoo pa mi ni.” Ileesẹ ọlọpaa ni, ni kete ti ẹsun naa to awọn leti, ni ọga ọlọpaa Ibara, Bernard Egbondiya nawọ gan afurasi ọhun. Nigba ti wọn wa fi ọrọ wa Oluwole lẹnu wo, Oluwole, to bi ọmọ mẹfa, wa n bẹbẹ fun idarijin lọwọ awọn ọlọpaa. Oluwole ni “N ko tiẹ mọ ohun to ta le mi, ti mo fi hu iwa yii, ti mo si fipa ba ọmọ mi lopọ.” Wayi o, Kọmisana ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti wa pasẹ pe ki wọn mu afurasi naa lọ si ẹka ileesẹ ọlọpaa to wa fun iwa ọdaran fun iwadii to yẹ. O ni lẹyin iwadii ẹka naa, ni ki wọn gbe Oluwole lọ sile ẹjọ, ko le gba idajọ to yẹ lọdọ ijọba.


Nigba ti wọn wa fi ọrọ wa Oluwole lẹnu wo, Oluwole, to bi ọmọ mẹfa, wa n bẹbẹ fun idarijin lọwọ awọn ọlọpaa. Oluwole ni “N ko tiẹ mọ ohun to ta le mi, ti mo fi hu iwa yii, ti mo si fipa ba ọmọ mi lopọ.” Wayi o, Kọmisana ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Lanre Bankole ti wa pasẹ pe ki wọn mu afurasi naa lọ si ẹka ileesẹ ọlọpaa to wa fun iwa ọdaran fun iwadii to yẹ. O ni lẹyin iwadii ẹka naa, ni ki wọn gbe Oluwole lọ sile ẹjọ, ko le gba idajọ to yẹ lọdọ ijọba. Bakan naa lo ni ki wọn tete mu ọmọdebirin naa lọfun itọju nmile iwosan. Awọn ẹgbẹ ọdẹ ibilẹ ni ilu Ede ni ipinlẹ Osun ti kede pe ọwọ awọn ti tẹ ọkunrin kan, ẹni ọdun mejidinlọgbọn, Ismail Adewuyi. Ẹsun ti wọn fi kan Afurasi naa ni pe o ṣe ji ori ati ifun oku ọmọbinrin kan ni itẹ oku awọn musulumi to wa ni Oke Yidi, niluu Ede.


Bakan naa lo ni ki wọn tete mu ọmọdebirin naa lọfun itọju nmile iwosan. Awọn ẹgbẹ ọdẹ ibilẹ ni ilu Ede ni ipinlẹ Osun ti kede pe ọwọ awọn ti tẹ ọkunrin kan, ẹni ọdun mejidinlọgbọn, Ismail Adewuyi. Ẹsun ti wọn fi kan Afurasi naa ni pe o ṣe ji ori ati ifun oku ọmọbinrin kan ni itẹ oku awọn musulumi to wa ni Oke Yidi, niluu Ede. Adewuyi, ẹni ti wọn ba ọpọlọpọ ogun lara rẹ, lo ṣe ikọlu si itẹ oku naa ni owurọ ọjọ Satide, to si wu oku naa sita lati bẹ ori ati lati ko ifun rẹ. Wọn ni kete ti o fẹ kuro ni itẹ oku naa lo bọ sọwọ ọkan lara awọn ọdẹ agbegbe naa, ni dede ago kan orun. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola ni ọwọ ti tẹ okunrin oniṣegun naa, ti iwadi si ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Adewuyi, ẹni ti wọn ba ọpọlọpọ ogun lara rẹ, lo ṣe ikọlu si itẹ oku naa ni owurọ ọjọ Satide, to si wu oku naa sita lati bẹ ori ati lati ko ifun rẹ. Wọn ni kete ti o fẹ kuro ni itẹ oku naa lo bọ sọwọ ọkan lara awọn ọdẹ agbegbe naa, ni dede ago kan orun. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola ni ọwọ ti tẹ okunrin oniṣegun naa, ti iwadi si ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa. Opadola ni “Lowurọ ọjọ Satide, ni bi iṣẹju diẹ kọja ago kan, ni ọwọ ọkan lara ẹgbẹ ọdẹ tẹ Adewuyi Ismail lati Oke Ola, Agbagudu ni Ede. Wọn si mu wa si agọ ọlọpaa pẹlu ori ọmọbinrin kan to ji gbe ati awọn ifun pẹlu. “Afurasi naa ti wa agọ wa, ti iwadi si ti ibẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.” Ikọ itẹmuyẹ to n risi ọrọ pajawiri, Rapid Response Squad (RRS) ti fi panpẹ ọba mu awọn ọdọlangba meji fun ẹsun ifipabanilopọ nipinlẹ Eko.


Opadola ni “Lowurọ ọjọ Satide, ni bi iṣẹju diẹ kọja ago kan, ni ọwọ ọkan lara ẹgbẹ ọdẹ tẹ Adewuyi Ismail lati Oke Ola, Agbagudu ni Ede. Wọn si mu wa si agọ ọlọpaa pẹlu ori ọmọbinrin kan to ji gbe ati awọn ifun pẹlu. “Afurasi naa ti wa agọ wa, ti iwadi si ti ibẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.” Ikọ itẹmuyẹ to n risi ọrọ pajawiri, Rapid Response Squad (RRS) ti fi panpẹ ọba mu awọn ọdọlangba meji fun ẹsun ifipabanilopọ nipinlẹ Eko. Ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun  to jẹ alajota ni awọn ti wọn n  fi ẹsun kan pe wọn n fi ipa balopọ ni inu ọkọ Nissan ni agbegbe Alausa ni Ikeja, Eko. Awọn ti wọn fẹsun kan naa ni Solomon Barry ati Omega Bright, ti wọn jẹ ẹni ọdun mẹtadinlogoji ati ẹni ọdun mejidinlogoji. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ninu atẹjade ni wọn fi idi ọrọ naa mulẹ.


Ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun  to jẹ alajota ni awọn ti wọn n  fi ẹsun kan pe wọn n fi ipa balopọ ni inu ọkọ Nissan ni agbegbe Alausa ni Ikeja, Eko. Awọn ti wọn fẹsun kan naa ni Solomon Barry ati Omega Bright, ti wọn jẹ ẹni ọdun mẹtadinlogoji ati ẹni ọdun mejidinlogoji. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ninu atẹjade ni wọn fi idi ọrọ naa mulẹ. O ni awọn oṣiṣẹ naa wa lẹnu iṣẹ ni wọn ri i pe wọn wa ọkọ naa gunlẹ ninu Nissan naa, ki wọn to ri ohun to n ṣẹlẹ ninu ọkọ naa. ‘’Nigba ti awọn oṣiṣẹ naa de ibẹ ni wọn ri i pe obinrin naa ko mi mọ, ti ko si gbo ohun ti awọn ọlọpaa n sọ.’’ ‘’Lẹyin naa ni wọn gbe lọ si olu ileeṣẹ wọn fun iwosan to si ji pada.’’ Bakan naa ni iwadii fihan pe agbegbe Ile Itaja Ikeja Shopping Mall, Alausa ni wọn ti gbe obinrin naa to si gba pe ki wọn gbe oun kaakiri, ki wọn to lọ si ile itura. Ileeṣẹ RRS naa ni wọn ti gbe iṣẹlẹ naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii ọrọ obinrin.


O ni awọn oṣiṣẹ naa wa lẹnu iṣẹ ni wọn ri i pe wọn wa ọkọ naa gunlẹ ninu Nissan naa, ki wọn to ri ohun to n ṣẹlẹ ninu ọkọ naa. ‘’Nigba ti awọn oṣiṣẹ naa de ibẹ ni wọn ri i pe obinrin naa ko mi mọ, ti ko si gbo ohun ti awọn ọlọpaa n sọ.’’ ‘’Lẹyin naa ni wọn gbe lọ si olu ileeṣẹ wọn fun iwosan to si ji pada.’’ Bakan naa ni iwadii fihan pe agbegbe Ile Itaja Ikeja Shopping Mall, Alausa ni wọn ti gbe obinrin naa to si gba pe ki wọn gbe oun kaakiri, ki wọn to lọ si ile itura. Ileeṣẹ RRS naa ni wọn ti gbe iṣẹlẹ naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii ọrọ obinrin.


Àwọn ọmọọmọ Ọbabìnrin Elizabeth mẹ́jọ ṣe àìsùn níbi ìtẹ́ òkú rẹ̀

Ọmọọmọ Ọbabìnrin Elizabeth mẹ́jọ, tó fi mọ́ Ọmọọba Wales àti Duke ti Sussex ló dúró bí ọmọ ogun láti ṣe àìsùn. ́ Gbọngan Westminster níbi ti wọn tẹ òkú ọbabìnrin naa si lawọn ọmọ ọmọ naa duro si. Ọmọọba Harry náà wọ aṣọ ogún lẹ́yìn tí Ọba Charles ti ní kí wọ́n gbà kí òun náà wọ aṣọ ọmọ ogun. Ìgbà àkọ́kọ́ rèé tí yóò wọ aṣọ ogun láti ọdún 2020 tó ti wọ aṣọ náà kẹ́yìn. Láti ìgbà tí ọbabìnrin Elizabeth ti papò dà, ọmọọba Harry kò ì tíì wọ aṣọ ogun níbi gbogbo ayẹyẹ tí wọ́n ń ṣe. Ìròyìn ní ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tí àwọn ọmọọmọ ọba yóò máa kópa níbi ètò ìsìnkú ọba.


Ìgbà àkọ́kọ́ rèé tí yóò wọ aṣọ ogun láti ọdún 2020 tó ti wọ aṣọ náà kẹ́yìn. Láti ìgbà tí ọbabìnrin Elizabeth ti papò dà, ọmọọba Harry kò ì tíì wọ aṣọ ogun níbi gbogbo ayẹyẹ tí wọ́n ń ṣe. Ìròyìn ní ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tí àwọn ọmọọmọ ọba yóò máa kópa níbi ètò ìsìnkú ọba. Àwọn ọmọ-ọmọ náà ni William àti Harry tó jẹ́ ọmọ Ọba tuntun, Ọba Charles Kẹta, Peter Phillips àti Zara Tindall tó jẹ́ ọmọ Ọmọọbabìnrin Anne. Àwọn yòókù ni Ọmọọbabìnrin Beatrice àti Eugenie tí wọ́n jẹ́ ọmọ ọmọọba Andrew. Arábìnrin Louise Windsor àti James Viscount Severn tí wọ́n jẹ́ ọmọ ọmọọba Edward.


Àwọn ọmọ-ọmọ náà ni William àti Harry tó jẹ́ ọmọ Ọba tuntun, Ọba Charles Kẹta, Peter Phillips àti Zara Tindall tó jẹ́ ọmọ Ọmọọbabìnrin Anne. Àwọn yòókù ni Ọmọọbabìnrin Beatrice àti Eugenie tí wọ́n jẹ́ ọmọ ọmọọba Andrew. Arábìnrin Louise Windsor àti James Viscount Severn tí wọ́n jẹ́ ọmọ ọmọọba Edward. Ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀dógún ni àwọn ọmọọmọ náà fi dúró bí ológun sí ẹ̀gbẹ́ pósí òkú ọbabìnrin náà. Ní alẹ́ ọjọ́ Ẹtì, àwọn ọmọ Ọbabìnrin Elizabeth, to fi mọ́ Ọba Charles dúró sí ibí òkú rẹ̀ fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá. Atọ́nà wa ni Ọbabìnrin Elizabeth Ṣaájú kí àìsùn náà tó bẹ̀rẹ̀, Beatrice àti Eugenie ní ohun ayọ̀ ló jẹ́ fún àwọn láti jẹ́ ọmọọmọ ọbabìnrin Elizabeth.


Ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀dógún ni àwọn ọmọọmọ náà fi dúró bí ológun sí ẹ̀gbẹ́ pósí òkú ọbabìnrin náà. Ní alẹ́ ọjọ́ Ẹtì, àwọn ọmọ Ọbabìnrin Elizabeth, to fi mọ́ Ọba Charles dúró sí ibí òkú rẹ̀ fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá. Atọ́nà wa ni Ọbabìnrin Elizabeth Ṣaájú kí àìsùn náà tó bẹ̀rẹ̀, Beatrice àti Eugenie ní ohun ayọ̀ ló jẹ́ fún àwọn láti jẹ́ ọmọọmọ ọbabìnrin Elizabeth. Nínú àtẹ̀jáde kan tí àwọn méjéèjì fi síta ní àwọn máa ṣe àfẹ́kù ọbabìnrin náà gidi gan nítorí atọ́nà àwọn ló jẹ́ pàápàá lórí ọ̀rọ̀ ìgbésí ayé wọn. Bákan náà ni wọ́n dúpẹ́ lọ́wọ́ ọbabìnrin náà fún gbogbo ohun tó ṣe nínú ìgbé ayé àwọn àti gbogbo àgbáyé. "Gbogbo ayé ló  ń ṣelédè lẹ́yìn rẹ̀, a sì mọ̀ wí pé gbogbo nǹkan tí àwọn ènìyàn ń sọ nípa rẹ yóò máa dá ẹ̀rín pa ẹ̀kẹ́ rẹ àti pé yóò ṣàfihàn pé olórí gidi ni ẹ́" Wọ́n fi kun pé àwọn nígbàgbọ́ pé ọbabìnrin yóò ti pàdé pẹ̀lú ọkọ rẹ̀.


Nínú àtẹ̀jáde kan tí àwọn méjéèjì fi síta ní àwọn máa ṣe àfẹ́kù ọbabìnrin náà gidi gan nítorí atọ́nà àwọn ló jẹ́ pàápàá lórí ọ̀rọ̀ ìgbésí ayé wọn. Bákan náà ni wọ́n dúpẹ́ lọ́wọ́ ọbabìnrin náà fún gbogbo ohun tó ṣe nínú ìgbé ayé àwọn àti gbogbo àgbáyé. "Gbogbo ayé ló  ń ṣelédè lẹ́yìn rẹ̀, a sì mọ̀ wí pé gbogbo nǹkan tí àwọn ènìyàn ń sọ nípa rẹ yóò máa dá ẹ̀rín pa ẹ̀kẹ́ rẹ àti pé yóò ṣàfihàn pé olórí gidi ni ẹ́" Wọ́n fi kun pé àwọn nígbàgbọ́ pé ọbabìnrin yóò ti pàdé pẹ̀lú ọkọ rẹ̀. Wọn fikun pe Ọba Charles yóò tọpasẹ̀ rere tí ọbabìnrin náà fi lélẹ̀ bó ṣe ti jẹ́jẹ̀ẹ́ láti fi ẹ̀mí rẹ̀ jìn iṣẹ́ ìsìn ọmọnìyàn. Àìsùn ọjọ́ Àbámẹ́ta ni ìgbà àkọ́kọ́ tí ọmọọba Harry yóò wọ aṣọ ogun láti ìgbà tó ti fi iṣẹ́ oyè sílẹ̀ lọ́dún 2020. Ní ìlú California ló ń gbé báyìí pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ Meghan àti àwọn ọmọ wọn méjì.


Wọn fikun pe Ọba Charles yóò tọpasẹ̀ rere tí ọbabìnrin náà fi lélẹ̀ bó ṣe ti jẹ́jẹ̀ẹ́ láti fi ẹ̀mí rẹ̀ jìn iṣẹ́ ìsìn ọmọnìyàn. Àìsùn ọjọ́ Àbámẹ́ta ni ìgbà àkọ́kọ́ tí ọmọọba Harry yóò wọ aṣọ ogun láti ìgbà tó ti fi iṣẹ́ oyè sílẹ̀ lọ́dún 2020. Ní ìlú California ló ń gbé báyìí pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ Meghan àti àwọn ọmọ wọn méjì. Bákan náà ni ọmọọba Andrew wọ aṣọ ogun nígbà tí òun náà ṣe àìsùn lọ́jọ́ Ẹtì. Lẹ́yìn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tó ṣe níbi Ètò BBC kan Newsnight, nípa ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ọkùnrin kan tó ń kojú ẹ̀sùn nípa ìbálòpọ̀, Jeffrey Epstein ni Andrew fi iṣẹ́ oyè sílẹ̀ lọ́dún 2019. Nígbà náà ni wọ́n gba gbogbo oyè ọmọ ogun lọ́wọ́ rẹ̀.


Bákan náà ni ọmọọba Andrew wọ aṣọ ogun nígbà tí òun náà ṣe àìsùn lọ́jọ́ Ẹtì. Lẹ́yìn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tó ṣe níbi Ètò BBC kan Newsnight, nípa ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ọkùnrin kan tó ń kojú ẹ̀sùn nípa ìbálòpọ̀, Jeffrey Epstein ni Andrew fi iṣẹ́ oyè sílẹ̀ lọ́dún 2019. Nígbà náà ni wọ́n gba gbogbo oyè ọmọ ogun lọ́wọ́ rẹ̀.


Queen Elizabeth II: Àwọn ọlọ́pàá fí páńpẹ́ mu ọkùnrin to kùró lórí ìlà tí wọ́n tí n wo Ọbabìnrin Elizabeth II

Ileeṣẹ ọlọpaa ti fi panpẹ ọba mu arakunrin kan lẹyin to kuro ni ori ila to wa lọ si ibi ti oku Ọbabinrin Elizabeth wa. Labẹ ofin alaafia ilu ni wọn ti gbe, ti wọn ti lọ fi si ahamọ. Ileeṣẹ ọlọpaa Metropolitan ni iṣẹlẹ naa waye ni Ile Aṣofin ni alẹ Ọjọ Ẹti Ori ayelujara to n safihan bi ayẹyẹ isinku ọbabinrin naa ṣe n lọ ni wọn duro fun igba diẹ lasiko iṣẹlẹ naa Ninu atẹyade ti Scotland Yard fi lede ni wọn ti ni awọn ọlọpaa ile aṣofin fi panpẹ mu ọkunrin lẹyin to dabaru eto ti wọn n ṣe lọwọ . Bakan naa ni agbẹnusọ ile aṣofin ni awọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa, ti arakunrin naa kuro ni ori ila rẹ to si sunmọ ibi ti wọn gbe oku ọbasabinrin naa silẹ. Wọn ti gbe kuro nibẹ, ti awọn eniyan si ti pada si ori ila lati maa ba ohun ti wọn n ṣe lọ. Saaju ni Ọba Charles ati awọn aburo rẹ, Ọmọbabinrin Anne, Ọmọbakunrin Andrew ati Ọmọbakunrin Edward wa ni ibẹ lati ṣe aisun fun iya wọn.


Bakan naa ni agbẹnusọ ile aṣofin ni awọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa, ti arakunrin naa kuro ni ori ila rẹ to si sunmọ ibi ti wọn gbe oku ọbasabinrin naa silẹ. Wọn ti gbe kuro nibẹ, ti awọn eniyan si ti pada si ori ila lati maa ba ohun ti wọn n ṣe lọ. Saaju ni Ọba Charles ati awọn aburo rẹ, Ọmọbabinrin Anne, Ọmọbakunrin Andrew ati Ọmọbakunrin Edward wa ni ibẹ lati ṣe aisun fun iya wọn. Ọbabinrin Elizabeth naa yoo wa ni ibi ti awọn eniyan ti wa n wo oku rẹ ni Westminster Hall titi di ọjọ Isinku rẹ ni Ọjọ Aje, Ọjọ Kejidinlogun, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022. Ikọ kan lati China to fẹ ṣe ibọwọ ikẹyin foku Obabinrin Elizabeth nibi ti wọn tẹ oku si ni Gbongan Westminster ni wọn ko faaye gba lati ṣe bẹẹ. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ wa lọwọ ṣe wi Olori ile aṣofin Lindsay Hoyle ni o kọdi awọn ikọ yi nitori iwa ti China ti ṣaaju hu si awọn aṣofin ilẹ Gẹẹsi kan. Lọdun to kọja ni China gbegi dina rinrin irinajo fawọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi mẹsan,meje ninu wọn jẹ aṣofin- nitori pe wọn fẹsun kan China lori bo ṣe n fiya jẹ awọn musulumi Uighur.


Ọbabinrin Elizabeth naa yoo wa ni ibi ti awọn eniyan ti wa n wo oku rẹ ni Westminster Hall titi di ọjọ Isinku rẹ ni Ọjọ Aje, Ọjọ Kejidinlogun, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022. Ikọ kan lati China to fẹ ṣe ibọwọ ikẹyin foku Obabinrin Elizabeth nibi ti wọn tẹ oku si ni Gbongan Westminster ni wọn ko faaye gba lati ṣe bẹẹ. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ wa lọwọ ṣe wi Olori ile aṣofin Lindsay Hoyle ni o kọdi awọn ikọ yi nitori iwa ti China ti ṣaaju hu si awọn aṣofin ilẹ Gẹẹsi kan. Lọdun to kọja ni China gbegi dina rinrin irinajo fawọn ọmọ ilẹ Gẹẹsi mẹsan,meje ninu wọn jẹ aṣofin- nitori pe wọn fẹsun kan China lori bo ṣe n fiya jẹ awọn musulumi Uighur. Igbesẹ yi mu ki wọn fofin de aṣoju China si ilẹ Gẹẹsi pe ko ma wọ ile aṣofin ilẹ naa. Ijiya yi kanna ni wọn nawọ rẹ de ori awọn ikọ China to fẹ wa ṣe ẹyẹ ikẹyin fun Ọbabinrin Elizabeth ni ibi ti wọn tẹ oku rẹ si ni gbọngan Westminster. Ibaṣepọ laarin China ati ilẹ Gẹẹsi ko gunrege daada tẹlẹ.


Igbesẹ yi mu ki wọn fofin de aṣoju China si ilẹ Gẹẹsi pe ko ma wọ ile aṣofin ilẹ naa. Ijiya yi kanna ni wọn nawọ rẹ de ori awọn ikọ China to fẹ wa ṣe ẹyẹ ikẹyin fun Ọbabinrin Elizabeth ni ibi ti wọn tẹ oku rẹ si ni gbọngan Westminster. Ibaṣepọ laarin China ati ilẹ Gẹẹsi ko gunrege daada tẹlẹ. Pẹlu ohun to waye yi, o ṣeeṣe ki o tunbọ ma lọ deedee si. Amọ ṣa ireti wa pe igbakeji aarẹ China yoo kopa nibi ayẹyẹ isinku ti yoo waye ni isda titi ni Westminster Abbey. Ṣaaju lawọn aṣofin kan ti parọwa si Minisita ọrọ ilẹ okere pe ko wọgile fifi iwe pe aarẹ China Xi Xiping wa sibi isinku Ọbabinrin.


Pẹlu ohun to waye yi, o ṣeeṣe ki o tunbọ ma lọ deedee si. Amọ ṣa ireti wa pe igbakeji aarẹ China yoo kopa nibi ayẹyẹ isinku ti yoo waye ni isda titi ni Westminster Abbey. Ṣaaju lawọn aṣofin kan ti parọwa si Minisita ọrọ ilẹ okere pe ko wọgile fifi iwe pe aarẹ China Xi Xiping wa sibi isinku Ọbabinrin. Wo bí ìrìnàjò Pósí Obabìnrin Elizabeth II ṣe rin títí tó fi dé sí Gbongàn Westminster... Posi Ọbabinrin Elizabeth ti kuro ni Buckingham Palace ni 14:22 BST, lọ si Westminster Hall. Ọba Charles III, Ọmọọba William ati Ọmọọba Harry, ati awọn ọmo idile ọba miiran lo rin lẹyin posi Ọbabinrin Elizabeth naa. Ayẹyẹ ibọn yinyin yoo waye ni Hyde Park ti ago nla ile geesi yoo dun (Big Ben) Awọn to gbẹ posi na yoo gba awọn agbegbe wọnyi kọja,Queens Garden,The Mall,Horse Guards,whitehall,Parliament street,parliament Square ati new palace yard.


Wo bí ìrìnàjò Pósí Obabìnrin Elizabeth II ṣe rin títí tó fi dé sí Gbongàn Westminster... Posi Ọbabinrin Elizabeth ti kuro ni Buckingham Palace ni 14:22 BST, lọ si Westminster Hall. Ọba Charles III, Ọmọọba William ati Ọmọọba Harry, ati awọn ọmo idile ọba miiran lo rin lẹyin posi Ọbabinrin Elizabeth naa. Ayẹyẹ ibọn yinyin yoo waye ni Hyde Park ti ago nla ile geesi yoo dun (Big Ben) Awọn to gbẹ posi na yoo gba awọn agbegbe wọnyi kọja,Queens Garden,The Mall,Horse Guards,whitehall,Parliament street,parliament Square ati new palace yard. Posi naa de si Westminster Hall ni dedee ago 15:00 Ti wọn yoo gbe lori pepele tie to isin rampe yoo waye. Awọn eniyan yoo ni anfani lati  wọ  posi Ọbabinrin Elizabeth ni Westminster Hall lati 17:00 Òkú Ọbabìnrin Elizabeth ti balẹ̀ sí ìlú Edinburgh tí ń ṣe olú ìlú Scotland. Ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kọkànlá ni wọ́n gbé òkú Ọbabìnrin náà kúrò ní ààfin Balmoral tó kú sí lọ sí Edinburgh pẹ̀lú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́.


Posi naa de si Westminster Hall ni dedee ago 15:00 Ti wọn yoo gbe lori pepele tie to isin rampe yoo waye. Awọn eniyan yoo ni anfani lati  wọ  posi Ọbabinrin Elizabeth ni Westminster Hall lati 17:00 Òkú Ọbabìnrin Elizabeth ti balẹ̀ sí ìlú Edinburgh tí ń ṣe olú ìlú Scotland. Ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kọkànlá ni wọ́n gbé òkú Ọbabìnrin náà kúrò ní ààfin Balmoral tó kú sí lọ sí Edinburgh pẹ̀lú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́. Wàkátì mẹ́fà ni ìrìnàjò náà wọ́n kí wọ́n tó gbé òkú náà dé Edinburgh. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn èrò ló dúró ní ẹ̀bá ọ̀nà láti ṣẹ̀yẹ ìkẹyìn fún Ọbabìnrin Elizabeth bí wọ́n ṣe ń gbé òk;u rẹ̀ kọjà lọ sí Edinburgh. Òkú Ọbabìnrin tó jẹ́ ọba tó pẹ́ lórí oyè jùló ní UK ti wà ní ààfi rẹ̀ ní Holyroodhouse ní Edinburgh, tí yóò sì wà níbẹ̀ títí di ọ̀sán ọ̀la tí wọ́n máa gbé òkú náà lọ sí London.


Wàkátì mẹ́fà ni ìrìnàjò náà wọ́n kí wọ́n tó gbé òkú náà dé Edinburgh. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn èrò ló dúró ní ẹ̀bá ọ̀nà láti ṣẹ̀yẹ ìkẹyìn fún Ọbabìnrin Elizabeth bí wọ́n ṣe ń gbé òk;u rẹ̀ kọjà lọ sí Edinburgh. Òkú Ọbabìnrin tó jẹ́ ọba tó pẹ́ lórí oyè jùló ní UK ti wà ní ààfi rẹ̀ ní Holyroodhouse ní Edinburgh, tí yóò sì wà níbẹ̀ títí di ọ̀sán ọ̀la tí wọ́n máa gbé òkú náà lọ sí London. Àwọn ọmọ rẹ̀ mẹ́ta, Ọmọọbabìnrin Anne, Ọmọọba Andrew àti Ọmọọba Edward ni wọ́n wà pẹ̀lú òkú náà ní Ediburgh báyìí. Ní ọjọ́ Ajé, ọja kejìlá ni Ọba Charles yóò lọ darapọ̀ mọ́ wọn kí wọ́n tó gbé òkú náà lọ sí London. Ṣaájú ni Ọba Charles ti ṣàpàdé pẹ̀lú akọ̀wé àpapọ̀ fún Commonwealth ní ààfin Buckingham.


Àwọn ọmọ rẹ̀ mẹ́ta, Ọmọọbabìnrin Anne, Ọmọọba Andrew àti Ọmọọba Edward ni wọ́n wà pẹ̀lú òkú náà ní Ediburgh báyìí. Ní ọjọ́ Ajé, ọja kejìlá ni Ọba Charles yóò lọ darapọ̀ mọ́ wọn kí wọ́n tó gbé òkú náà lọ sí London. Ṣaájú ni Ọba Charles ti ṣàpàdé pẹ̀lú akọ̀wé àpapọ̀ fún Commonwealth ní ààfin Buckingham.


Àfojúsùn mi ni bí òṣìṣẹ́ yóò ṣe gba ẹ̀tọ́ rẹ̀ láì tọ ipasẹ̀ ẹnikẹ́ni - Seyi Makinde

Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti ni iṣejọba oun ko ni fi aye gba ìdẹ́yẹsí si osisẹ ọba kankan nitori oun ko kọyan awọn osisẹ kere. Makinde sọ eleyi nibi ayẹyẹ ami ẹyẹ fun awọn osisẹ to waye niluu Ibadan. O ni iṣejọba oun ko ni dẹkun lati ma ṣe ohun to tọ ati eyi ti yoo ṣe anfani fun ilọsiwaju ipinlẹ Oyo, fun awọn eeyan ipinlẹ naa. Makinde wa pe akiyesi awọn eeyan si iroyin kan to n ja kiri pe ijọba ipinlẹ Oyo da awọn osisẹ kan yatọ, to si n fi iya jẹ awọn kan. Gomina ni irọ to jina si ootọ ni. “A ko kọyan ẹnikẹni kere ninu isejọba, a wa fun gbogbo awọn osisẹ nipinlẹ Oyo.” O fikun pe ki ijọba ma mu ori awọn osisẹ wu fun isẹ gidi ti wọn n ṣe lo dara, oun ko si ni ya kuro lati se amusẹ eyi. “Ami ẹyẹ ti a pin loni wa fun awọn to lẹtọ si.


Makinde wa pe akiyesi awọn eeyan si iroyin kan to n ja kiri pe ijọba ipinlẹ Oyo da awọn osisẹ kan yatọ, to si n fi iya jẹ awọn kan. Gomina ni irọ to jina si ootọ ni. “A ko kọyan ẹnikẹni kere ninu isejọba, a wa fun gbogbo awọn osisẹ nipinlẹ Oyo.” O fikun pe ki ijọba ma mu ori awọn osisẹ wu fun isẹ gidi ti wọn n ṣe lo dara, oun ko si ni ya kuro lati se amusẹ eyi. “Ami ẹyẹ ti a pin loni wa fun awọn to lẹtọ si. “Ipinlẹ Oyo ti a ni lọkan, ni ibi tawọn osisẹ yoo ti gba ẹtọ wọn lai si pe wọn lọ ba ẹnikẹni, ki wọn to gba ami ẹyẹ. “A ṣe tiwa lati mu idẹrun ba awọn eeyan ipinlẹ Oyo.” Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti ni ijọba oun ti bẹrẹ igbesẹ ti yoo sọ ilu iṣẹyin di olu ilu Naijiria, nibi ti ohun alumọni pọ si julọ. Ilu Iṣẹyin to wa ni ariwa ipinlẹ naa ni awọn ohun alumọni wa loriṣiriṣi.


“Ipinlẹ Oyo ti a ni lọkan, ni ibi tawọn osisẹ yoo ti gba ẹtọ wọn lai si pe wọn lọ ba ẹnikẹni, ki wọn to gba ami ẹyẹ. “A ṣe tiwa lati mu idẹrun ba awọn eeyan ipinlẹ Oyo.” Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti ni ijọba oun ti bẹrẹ igbesẹ ti yoo sọ ilu iṣẹyin di olu ilu Naijiria, nibi ti ohun alumọni pọ si julọ. Ilu Iṣẹyin to wa ni ariwa ipinlẹ naa ni awọn ohun alumọni wa loriṣiriṣi. Gomina Makinde sọ eyi nibi ayẹyẹ ijade oku Ọba Aṣeyin ti Iṣẹyin, Oba Abdulganiyu Adekunle Salau to waja. O ni ijọba oun yoo mu idagbasoke ohun alumọni lọkunkundun, ki awọn arinrinajo le maa wa si agbegbe naa. Bakan naa ni gomina ọhun ni oun yoo ri pe awọn jẹ ere adagun omi Ikere Gorge Dam ati awọn ojuko to fanimọra nipinlẹ naa.


Gomina Makinde sọ eyi nibi ayẹyẹ ijade oku Ọba Aṣeyin ti Iṣẹyin, Oba Abdulganiyu Adekunle Salau to waja. O ni ijọba oun yoo mu idagbasoke ohun alumọni lọkunkundun, ki awọn arinrinajo le maa wa si agbegbe naa. Bakan naa ni gomina ọhun ni oun yoo ri pe awọn jẹ ere adagun omi Ikere Gorge Dam ati awọn ojuko to fanimọra nipinlẹ naa. Gomina Makinde tẹsiwaju pe ‘’Laipẹ yii ni ijọba pari awọn opopona Moniya-Iṣẹyin, to fi mọ Iṣẹyin -Fapote-Ogbomoso ati bẹẹ lọ.’’ ‘’Gbogbo igbesẹ ọhun la n gbe, ki Ilu Iṣẹyin le ṣee wo gẹgẹ bi ọkan ninu awọn ilu nla nipinlẹ Oyo, ki o si jẹ olu ilu ibi iwa ohun alumọni ni Naijiria.’’ ‘’Bakan naa ni ijọba apapọ ti bẹrẹ eto lati ṣe atunṣe ileewosan gbogboogbo to wa ni ilu Iṣẹyin’’ Ninu ọrọ rẹ, gomina Makinde ni ifẹ ti Aṣẹyin to doloogbe ni si ilu Iṣẹyin wa lara ohun to mu ki oun fẹran ilu naa. Gomina ipinlẹ Oyo ni oun ti ṣeleri fun ọba to waja naa wi pe gbogbo ohun ti wọn se alaini ni ilu naa ni wọn yoo ni lai yọ nkankan kuro.


Gomina Makinde tẹsiwaju pe ‘’Laipẹ yii ni ijọba pari awọn opopona Moniya-Iṣẹyin, to fi mọ Iṣẹyin -Fapote-Ogbomoso ati bẹẹ lọ.’’ ‘’Gbogbo igbesẹ ọhun la n gbe, ki Ilu Iṣẹyin le ṣee wo gẹgẹ bi ọkan ninu awọn ilu nla nipinlẹ Oyo, ki o si jẹ olu ilu ibi iwa ohun alumọni ni Naijiria.’’ ‘’Bakan naa ni ijọba apapọ ti bẹrẹ eto lati ṣe atunṣe ileewosan gbogboogbo to wa ni ilu Iṣẹyin’’ Ninu ọrọ rẹ, gomina Makinde ni ifẹ ti Aṣẹyin to doloogbe ni si ilu Iṣẹyin wa lara ohun to mu ki oun fẹran ilu naa. Gomina ipinlẹ Oyo ni oun ti ṣeleri fun ọba to waja naa wi pe gbogbo ohun ti wọn se alaini ni ilu naa ni wọn yoo ni lai yọ nkankan kuro.


Aráàlù fọnmú lórí Pásítọ̀ tó ń gbẹ̀bí, pèsè ‘omi ayẹta’ fọ́mọ ìjọ

Ọpọlọpọ awuyewuye lo ti n waye lori pasitọ ijọ New Jerusalem Deliverance Ministry, Peter Michonza ni ijọba ibilẹ Okene ni ipinlẹ Kogi. Ẹsun ti wọn fi kan pasitọ naa ni pe o n funra ara rẹ gbẹbi awọn alaboyun ninu ijọ rẹ lai gba aṣẹ ijọba. Awọn to fi ẹsun kan an nipe awọn obinrin miran ti jẹ oku latari igbẹbi ti pasitọ naa n ṣe. Okiki pasitọ naa lo kan kaakiri ayelujara lẹyin ti fidio ibi to ti n gbẹbi awọn obinrin jade soju opo ayelujara Facebook rẹ. Bakan naa ni Pasitọ yii tun n fun awọn eniyan ni omi to pe ni ayẹta ‘’Bullet Proof water’’ fawọn ọmọ ijọ rẹ. Awọn eniyan tun bu ẹnu atẹ lu Pasitọ Peter Michonza nigba to ṣe ifẹhonu han nipinlẹ Kogi.


Okiki pasitọ naa lo kan kaakiri ayelujara lẹyin ti fidio ibi to ti n gbẹbi awọn obinrin jade soju opo ayelujara Facebook rẹ. Bakan naa ni Pasitọ yii tun n fun awọn eniyan ni omi to pe ni ayẹta ‘’Bullet Proof water’’ fawọn ọmọ ijọ rẹ. Awọn eniyan tun bu ẹnu atẹ lu Pasitọ Peter Michonza nigba to ṣe ifẹhonu han nipinlẹ Kogi. Ifẹhonuhan naa lo wa lati fi aidunnu rẹ han lori gbajugbaja olori R Kelly, ti wọn fi si sọgba ẹwọn lori ẹsun ṣiṣe aitọ pẹlu ọmọde. Awọn fidio to wa ni oju opo Facebook Pasitọ Peter Michonza safihan ibi to ti n gbẹbi, to tun n se ‘’iwosan’’ ti a ko lee fi idi rẹ mulẹ. Amọ bi awọn kan ṣe n tako, ni awọn miran n gboriyin fun ni oju opo naa.


Ifẹhonuhan naa lo wa lati fi aidunnu rẹ han lori gbajugbaja olori R Kelly, ti wọn fi si sọgba ẹwọn lori ẹsun ṣiṣe aitọ pẹlu ọmọde. Awọn fidio to wa ni oju opo Facebook Pasitọ Peter Michonza safihan ibi to ti n gbẹbi, to tun n se ‘’iwosan’’ ti a ko lee fi idi rẹ mulẹ. Amọ bi awọn kan ṣe n tako, ni awọn miran n gboriyin fun ni oju opo naa. Bakan naa ni oju opo Facebook rẹ sapejuwe rẹ gẹ gẹ bi ‘’Peter, ọmọ to n ṣoju baba rẹ ni aye.’’ Iwadii ni iṣẹ orin kikọ ati fiimu ṣiṣeni pasitọ Peter Michonza n ṣe tẹlẹ, ki o to bẹrẹ ile ijọsin rẹ. Oludamọran pataki fun gomina ipinlẹ Kogi lori agbelarugẹ agbegbe, Suleiman Adinoyi sọ iriri rẹ nigba ti o de ile ijọsin naa. O ni oun lọ sibẹ nigba ti mọlẹbi oun kan n rọbi ni ile ijọsin naa, ti wọn si fi to oun leti.


Bakan naa ni oju opo Facebook rẹ sapejuwe rẹ gẹ gẹ bi ‘’Peter, ọmọ to n ṣoju baba rẹ ni aye.’’ Iwadii ni iṣẹ orin kikọ ati fiimu ṣiṣeni pasitọ Peter Michonza n ṣe tẹlẹ, ki o to bẹrẹ ile ijọsin rẹ. Oludamọran pataki fun gomina ipinlẹ Kogi lori agbelarugẹ agbegbe, Suleiman Adinoyi sọ iriri rẹ nigba ti o de ile ijọsin naa. O ni oun lọ sibẹ nigba ti mọlẹbi oun kan n rọbi ni ile ijọsin naa, ti wọn si fi to oun leti. ‘’Nigba ti mo de ibẹ , mi o le sọ boya pasitọ ni amọ o da mi loju pe kii ṣe dokita, o kan n fi ẹmi awọn alaboyun we ewu ni.’’ Adinoyi tẹsiwaju pe "Bi mo ṣe de ibẹ ni mo beere ẹni to jẹ adari ni ṣọọṣi naa amọ wọn ko fẹ ko yọju si mi , igba ti mo da wahala silẹ nibẹ ni o to yọju’’ Bi o ṣe de ibẹ ni awọn eniyan doju bolẹ, ti wọn si n pe ni baba wọn ati olugbala wọn. Mo beere lọwọ rẹ pe ṣe dokita ni abi pasitọ, to si dahun pe oun kii se dokita amọ ile Ọlọrun ni, ti oun si n ṣe ohun ti eniyan ko le ṣe. Mo sọ fun pe mo wa gbe ibatan mi to wa nibẹ ni amọ o kọ jalẹ pe ọkọ ati iyawo ti buwọlu pe ki o wa ni ikawọ oun.


‘’Nigba ti mo de ibẹ , mi o le sọ boya pasitọ ni amọ o da mi loju pe kii ṣe dokita, o kan n fi ẹmi awọn alaboyun we ewu ni.’’ Adinoyi tẹsiwaju pe "Bi mo ṣe de ibẹ ni mo beere ẹni to jẹ adari ni ṣọọṣi naa amọ wọn ko fẹ ko yọju si mi , igba ti mo da wahala silẹ nibẹ ni o to yọju’’ Bi o ṣe de ibẹ ni awọn eniyan doju bolẹ, ti wọn si n pe ni baba wọn ati olugbala wọn. Mo beere lọwọ rẹ pe ṣe dokita ni abi pasitọ, to si dahun pe oun kii se dokita amọ ile Ọlọrun ni, ti oun si n ṣe ohun ti eniyan ko le ṣe. Mo sọ fun pe mo wa gbe ibatan mi to wa nibẹ ni amọ o kọ jalẹ pe ọkọ ati iyawo ti buwọlu pe ki o wa ni ikawọ oun. Nigba ti mo yari ni mo wọ ibi ti ibatan mi wa, nibi to ti n jẹ irora amọ o yari pe oun ko ni tẹle mi’’ Lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ lo gba lati tẹle mi, amọ nigba ti a de ile iwosan ni dokita ni ọmọ inu rẹ ti ku’’ Alaga ijọba ibilẹ Okene, Abdulrazaq Muhammad ti paṣẹ fun awọn eleto aabo lati ṣewadii ile ijọsin pasitọ Peter Michonza. Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni wọn ni iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori Pasitọ naa ati gbogbo ohun to n ṣe ninu ile ijọsin rẹ. Alaga naa dupẹ lọwọ awọn eniyan to pariwo sita nipa iṣe pasitọ naa.


Nigba ti mo yari ni mo wọ ibi ti ibatan mi wa, nibi to ti n jẹ irora amọ o yari pe oun ko ni tẹle mi’’ Lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ lo gba lati tẹle mi, amọ nigba ti a de ile iwosan ni dokita ni ọmọ inu rẹ ti ku’’ Alaga ijọba ibilẹ Okene, Abdulrazaq Muhammad ti paṣẹ fun awọn eleto aabo lati ṣewadii ile ijọsin pasitọ Peter Michonza. Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni wọn ni iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori Pasitọ naa ati gbogbo ohun to n ṣe ninu ile ijọsin rẹ. Alaga naa dupẹ lọwọ awọn eniyan to pariwo sita nipa iṣe pasitọ naa. O si fi da awọn eniyan loju pe gbogbo rẹ ni awọn yoo tu sita nigba ti iwadii ba pari. Bakan naa ni wọn ti kesi Ajọ to n ri ọrọ ọmọlẹyin Kristi ni Naijiria, CAN lati sabojuto ohun ti pasitọ naa n gbe ṣe ni ipinlẹ Kogi.


O si fi da awọn eniyan loju pe gbogbo rẹ ni awọn yoo tu sita nigba ti iwadii ba pari. Bakan naa ni wọn ti kesi Ajọ to n ri ọrọ ọmọlẹyin Kristi ni Naijiria, CAN lati sabojuto ohun ti pasitọ naa n gbe ṣe ni ipinlẹ Kogi.


Olorì Badra, aya Aláàfin ṣe ìdárò bàbá rẹ̀, Alapinni tó papòdà

Bi ina ba ku, a fi eeru boju, bi ọgẹdẹ ba ku, yoo fi ọmọ rẹ rọpo, bi oloye ba si ku, yoo fi oloye silẹ lọ ni. Ni ọjọ Aiku ana ni Alapinni ilu Oyo, Alhaji Abdul-Azeez Shehu ki aye pe o digbose lasiko aisan ranpẹ. Wọn si ti sin Oloogbe naa nilana ẹsin Islam nile rẹ to wa nilu Oyo. Amọ ọkan lara ọmọ Alapinni to di oloogbe ọhun tii tun se ọkan lara Ayaba Alaafin to waja, Olori Badra Adeyemi ti wa n sedaro baba rẹ to lọ. Ninu ọrọ idaro to kọ soju opo ayelujara Instagram rẹ, Olori Badra ni “Inna lilahi waina ilehi rojiun. Aapinni Oosha, n ko ni ọrọ to tọ lati sọ lasiko yii ju pe ki n gbadura si Alaah pe ko gba abọ rẹ.


Amọ ọkan lara ọmọ Alapinni to di oloogbe ọhun tii tun se ọkan lara Ayaba Alaafin to waja, Olori Badra Adeyemi ti wa n sedaro baba rẹ to lọ. Ninu ọrọ idaro to kọ soju opo ayelujara Instagram rẹ, Olori Badra ni “Inna lilahi waina ilehi rojiun. Aapinni Oosha, n ko ni ọrọ to tọ lati sọ lasiko yii ju pe ki n gbadura si Alaah pe ko gba abọ rẹ. Daddy mi.. Hmmm ko buru o.” Ọrọ idaro yii si ni ọpọ ololufẹ Badra lori ayelujara ti n fesi si, ti wọn si n ki ku asẹyinde baba rẹ Alapinni to papoda. Bẹẹ ba gbagbe, o ti to osu marun bayii ti Alaafin ilu Oyo, ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti dagbere faye. Ti kan lara awọn Oyomesi to jẹ afọbajẹ nilu Oyo, Alapinni naa si tẹle.


Daddy mi.. Hmmm ko buru o.” Ọrọ idaro yii si ni ọpọ ololufẹ Badra lori ayelujara ti n fesi si, ti wọn si n ki ku asẹyinde baba rẹ Alapinni to papoda. Bẹẹ ba gbagbe, o ti to osu marun bayii ti Alaafin ilu Oyo, ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ti dagbere faye. Ti kan lara awọn Oyomesi to jẹ afọbajẹ nilu Oyo, Alapinni naa si tẹle. Eyi si lo mu ki adinku ba iye awọn ọmọ igbimọ Oyomesi lati ori meje si marun. Ọkan lara awọn afọbajẹ ni ilu Ọyọ, Alapinni ti ilu Oyo, Alhaji Abdul-Rasheed Shehu ti jade  laye. Iku Alapinni yii lo waye lẹyin oṣu marun un ti Alaafin ti ilu Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi jade laye.


Eyi si lo mu ki adinku ba iye awọn ọmọ igbimọ Oyomesi lati ori meje si marun. Ọkan lara awọn afọbajẹ ni ilu Ọyọ, Alapinni ti ilu Oyo, Alhaji Abdul-Rasheed Shehu ti jade  laye. Iku Alapinni yii lo waye lẹyin oṣu marun un ti Alaafin ti ilu Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi jade laye. Ninu ọrọ rẹ, agbẹnusọ fun Alaafin Oyo, Bode Durojaye to fidi ọrọ naa mulẹ ni  owurọ Ọjọ Aiku ni Alapinni jade laye. Durojaye ni Alapinni Oyo, to si wa ninu igbimọ afọbajẹ Oyo ti wọn n pe ni Ọyọmesi, to jẹ igbimọ lni meje. Amọ nitori iku rẹ, awọn Oyomesi naa ti ku mẹfa bayii.


Ninu ọrọ rẹ, agbẹnusọ fun Alaafin Oyo, Bode Durojaye to fidi ọrọ naa mulẹ ni  owurọ Ọjọ Aiku ni Alapinni jade laye. Durojaye ni Alapinni Oyo, to si wa ninu igbimọ afọbajẹ Oyo ti wọn n pe ni Ọyọmesi, to jẹ igbimọ lni meje. Amọ nitori iku rẹ, awọn Oyomesi naa ti ku mẹfa bayii. O ni irọ ni Alapinni naa pẹlu Aṣipa ati awọn afọbajẹ to ku ti wọn di ipo Ọyọmesi mu. Bakan naa ni ijọba ibilẹ ila oorun Oyo fi atẹjade sita lati kede iku Alapinni naa. Ti wọn si fikun un pe wọn yoo sin ni ọsan Ọjọ Aiku oni to ku naa ni ile rẹ.


O ni irọ ni Alapinni naa pẹlu Aṣipa ati awọn afọbajẹ to ku ti wọn di ipo Ọyọmesi mu. Bakan naa ni ijọba ibilẹ ila oorun Oyo fi atẹjade sita lati kede iku Alapinni naa. Ti wọn si fikun un pe wọn yoo sin ni ọsan Ọjọ Aiku oni to ku naa ni ile rẹ. ‘’Pẹlu ọkan to rẹwẹsi ni a fi kede iku Alapinni ti ilu Oyo, Oloye Agba, Alhaji Abdul-Rasheed Shehu ni Ọjọ Kejidinlogun, Osu Kẹsan an, ọdun 2022.’’ ‘’Isinku yoo si waye ni ile rẹ ni aago mẹrin irọlẹ ni ilana Musulumi’’ Lẹyin aisan ranpẹ ti wọn ko darukọ ni Alapinni naa jade laye. Iroyin kan ti a ko tii le fidi rẹ mulẹ ni ọkan lara ọmọ Alapinni naa, Badira fẹ Ọba Lamidi Adeyemi ni igba aye rẹ.


‘’Pẹlu ọkan to rẹwẹsi ni a fi kede iku Alapinni ti ilu Oyo, Oloye Agba, Alhaji Abdul-Rasheed Shehu ni Ọjọ Kejidinlogun, Osu Kẹsan an, ọdun 2022.’’ ‘’Isinku yoo si waye ni ile rẹ ni aago mẹrin irọlẹ ni ilana Musulumi’’ Lẹyin aisan ranpẹ ti wọn ko darukọ ni Alapinni naa jade laye. Iroyin kan ti a ko tii le fidi rẹ mulẹ ni ọkan lara ọmọ Alapinni naa, Badira fẹ Ọba Lamidi Adeyemi ni igba aye rẹ.


Falana sòkò ọ̀rọ̀ sì agbẹnusọ Ọlọ́pàá tó ní aráàlù kò le gbẹ̀san, bí ọlọ́pàá bá gbá a létí

Gbajugbaja Agbẹjọro to n ja fun ẹtọ ọmọniyan, Femi Falana ti bu ẹnu atẹlu lu ọrọ kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Olumuyiwa Adejobi sọ lori ayelujara lori bi awọn ọmọ orilẹede Naijiria kan ṣe ṣe ikọlu si awọn ọlọpaa. Adejobi ni ọlọpaa to ba wa ninu asọ idanimọ rẹ ni ẹtọ lati gba oju ẹnikẹni, ti ko si yẹ ki ẹnikẹni le ṣe ikọlu ọlọpaa. O tẹsiwaju pe arifin, abuku ati tita ẹrẹ si orilẹede Naijiria ni ki awọn ọmọ orilẹede Naijiria maa gbiyanju lati ṣe ikọlu si ọlọpaa. “Ti ọlọpaa to ba wa ninu asọ idanimọ rẹ ba gba oju araalu, ẹni naa ko ni anfani lati gba ẹsan. Si ṣe ikọlu si ọlọpaa ni o da bi pe eeyan ṣe ikọlu su orilẹede Naijiria. “Abuku yii ki n ṣe ti ọlọpaa nikan sugbọn gbogbo orilẹede Naijiria.


“Ti ọlọpaa to ba wa ninu asọ idanimọ rẹ ba gba oju araalu, ẹni naa ko ni anfani lati gba ẹsan. Si ṣe ikọlu si ọlọpaa ni o da bi pe eeyan ṣe ikọlu su orilẹede Naijiria. “Abuku yii ki n ṣe ti ọlọpaa nikan sugbọn gbogbo orilẹede Naijiria. “O lo di ofin, ti o si sapejuwe ẹni to ba ṣe bẹẹ gẹgẹ bi ọdaran.” Nigba ti yoo fesi si ọrọ naa, Femi Falana ni si ṣe ikọlu si ọmọ orilẹede Naijiria labẹ ofin ni ijiya ọdun mẹẹdọgbọn ni ọgba ẹwọn, ti ko si yọ ileeṣẹ ọlọpaa silẹ. Falana ni labẹ ofin ọdaran lọdun 2015 ati ti ileeṣẹ ọlọpaa ti ọdun 2020, ko fi aye gba ọlọpaa tabi awọn agbofinro yoowu lati ṣe ikọlu si ẹnikẹni. “Koda ẹni ti ile ẹjọ ko ti da lẹbi ni anfani si ofin yii, awọn ko gbọdọ fi iya jẹ ẹnikẹni ni ọna aitọ.


“O lo di ofin, ti o si sapejuwe ẹni to ba ṣe bẹẹ gẹgẹ bi ọdaran.” Nigba ti yoo fesi si ọrọ naa, Femi Falana ni si ṣe ikọlu si ọmọ orilẹede Naijiria labẹ ofin ni ijiya ọdun mẹẹdọgbọn ni ọgba ẹwọn, ti ko si yọ ileeṣẹ ọlọpaa silẹ. Falana ni labẹ ofin ọdaran lọdun 2015 ati ti ileeṣẹ ọlọpaa ti ọdun 2020, ko fi aye gba ọlọpaa tabi awọn agbofinro yoowu lati ṣe ikọlu si ẹnikẹni. “Koda ẹni ti ile ẹjọ ko ti da lẹbi ni anfani si ofin yii, awọn ko gbọdọ fi iya jẹ ẹnikẹni ni ọna aitọ. “Ninu iwe ofin orilẹede Naijiria, ẹni to ba ti jẹ ọmọ orilẹede yii ni wọn ni anfani si ẹtọ ọmọniyan, wọn ko si gbọdọ fi iya jẹ wọn ni ọna aitọ “Ijiya fun ẹnikẹni ti wọn ba ba iwa ibajẹ naa lọwọ rẹ ni yoo fi ẹwọn ọdun mẹẹdọgbọn gbara tabi ko san owo itanran.” Falana wa rọ awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati dẹkun sise ikọlu si awọn ọlọpaa nitori ohun naa ni ijiya tiẹ labẹ ofin. O ni ọdun mẹta ni ẹnikẹni to ba se ikọlu si ọlọpaa labẹ ofin.


“Ninu iwe ofin orilẹede Naijiria, ẹni to ba ti jẹ ọmọ orilẹede yii ni wọn ni anfani si ẹtọ ọmọniyan, wọn ko si gbọdọ fi iya jẹ wọn ni ọna aitọ “Ijiya fun ẹnikẹni ti wọn ba ba iwa ibajẹ naa lọwọ rẹ ni yoo fi ẹwọn ọdun mẹẹdọgbọn gbara tabi ko san owo itanran.” Falana wa rọ awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati dẹkun sise ikọlu si awọn ọlọpaa nitori ohun naa ni ijiya tiẹ labẹ ofin. O ni ọdun mẹta ni ẹnikẹni to ba se ikọlu si ọlọpaa labẹ ofin.


Bimbo Oshin sọ̀rọ̀ sókè bí ikú ọkọ rẹ̀, Dudu Heritage ṣe pé ọdún kan

Ọjọ ree bi ana, ti iji ja, ti afẹfẹ lile fẹ, eyi to da omi inu agbọn nu nile gbajugbaja onileesẹ Dudu Heritage, ta mọ si Oladiran Ishola Ibironke tabi Ola Ibironke. Ọjọ Kejila osu Kẹsan ọdun 2021 ni Ola Ibironke, tii se ọkọ gbajumọ osere tiata nni, Bimbo Oshin sadede dagbere faye eyi to ti pe ọdun kan sẹyin bayii. Nigba to n ranti iku ọkọ rẹ́ naa ati bi akoko naa se waye, Bimbo Oshin, loju opo Instagram, sọrọ aro to lagbara eyi to se afihan ohun to la kọja laarin ọdun kan naa. Bimbo Oshin, ninu fidio naa to ti n se idaro ọkọ rẹ, se akojọpọ awọn obinrin lorisirisi nipa oun ati oloogbe naa, to si fi ọrọ aro awunilori tii nidi. Bimbo, kọ ọrọ sabẹ fidio idaro naa pe “Hmmmm...Bawo ni akoko se n lọ bayii, o ti yaa pe ọdun kan to fi wa silẹ lọ, Olowo Ori mi. Mo ro pe aye ti duro si oju kan ni, nigba to ku, ti mo si ro pe oorun ko ni tan mọ, mo tun ro pe osupa ko ni jade sita mọ.


Bimbo Oshin, ninu fidio naa to ti n se idaro ọkọ rẹ, se akojọpọ awọn obinrin lorisirisi nipa oun ati oloogbe naa, to si fi ọrọ aro awunilori tii nidi. Bimbo, kọ ọrọ sabẹ fidio idaro naa pe “Hmmmm...Bawo ni akoko se n lọ bayii, o ti yaa pe ọdun kan to fi wa silẹ lọ, Olowo Ori mi. Mo ro pe aye ti duro si oju kan ni, nigba to ku, ti mo si ro pe oorun ko ni tan mọ, mo tun ro pe osupa ko ni jade sita mọ. Koda, mo ro pe emi gan ko ni le mi mọ, ọkan mi gbọgbẹ pupọ amọ Ọlọrun pa gbogbo ohun to fi silẹ mọ lati ọdun kan sẹyin, ti aanu rẹ si duro lori wa.” Bimbọ Oshin tun tẹsiwaju pe so ti yara pe ọdun kan naa nuu, ti mo gbọ ohun rẹ kẹyin, ọkọ mi, baba mi, ọrẹ mi. Ọkan mi se ẹjẹ nigba ti mo ri pe emi ati ẹ ko tun ni le foju kan oju mọ, amọ awọn iranti rẹ to se iyebiye si mi ni maa di mu ni ọkan mi niwn igba ti mo ba wa loke eep. Mo mọ pe o n sinmi ldọ Ẹlẹda rẹ ni, Sun re o Oladiran Ishola Ibironke, ta tun mọ si Dudu Heritage, a fẹ ọ, ta si n se aaro rẹ, Ọba mi.” Ọpọ awọn osere tiata si lo ti n ki Bimbo Oshin ku idaro ọdun kan ti ọkọ rẹ papoda naa.


Koda, mo ro pe emi gan ko ni le mi mọ, ọkan mi gbọgbẹ pupọ amọ Ọlọrun pa gbogbo ohun to fi silẹ mọ lati ọdun kan sẹyin, ti aanu rẹ si duro lori wa.” Bimbọ Oshin tun tẹsiwaju pe so ti yara pe ọdun kan naa nuu, ti mo gbọ ohun rẹ kẹyin, ọkọ mi, baba mi, ọrẹ mi. Ọkan mi se ẹjẹ nigba ti mo ri pe emi ati ẹ ko tun ni le foju kan oju mọ, amọ awọn iranti rẹ to se iyebiye si mi ni maa di mu ni ọkan mi niwn igba ti mo ba wa loke eep. Mo mọ pe o n sinmi ldọ Ẹlẹda rẹ ni, Sun re o Oladiran Ishola Ibironke, ta tun mọ si Dudu Heritage, a fẹ ọ, ta si n se aaro rẹ, Ọba mi.” Ọpọ awọn osere tiata si lo ti n ki Bimbo Oshin ku idaro ọdun kan ti ọkọ rẹ papoda naa. Tọkọ taya ni Ola Ibironke ati Bimbo Oshin jẹ, ki oloogbe naa to papoda. Ola Ibironke si lo ni ileesẹ kan ti wọn n pe ni Dudu Heritage, to maa n ba awọn akọrin gbe awo orin wọn jade. O gbe ni ilẹ America fun ọpọlọpọ ọdun ko to ko pada wa si Naijiria, Dudu Heritage si jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Osun.


Tọkọ taya ni Ola Ibironke ati Bimbo Oshin jẹ, ki oloogbe naa to papoda. Ola Ibironke si lo ni ileesẹ kan ti wọn n pe ni Dudu Heritage, to maa n ba awọn akọrin gbe awo orin wọn jade. O gbe ni ilẹ America fun ọpọlọpọ ọdun ko to ko pada wa si Naijiria, Dudu Heritage si jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Osun. Bi Ola Ibironke se kawe gboye ni Naijiria, lo tun ka ni London ati America. Lọdun 2005 ni iroyin ni o gbe Bimbo Oshin, ẹni tii se gbajugbaja osere tiata lede Oyibo ati Yoruba niyawo. Oluwa fun wọn ni ọmọ meji: Michael Olusegun Ibironke ati Iyanuoluwa Ibironke.


Bi Ola Ibironke se kawe gboye ni Naijiria, lo tun ka ni London ati America. Lọdun 2005 ni iroyin ni o gbe Bimbo Oshin, ẹni tii se gbajugbaja osere tiata lede Oyibo ati Yoruba niyawo. Oluwa fun wọn ni ọmọ meji: Michael Olusegun Ibironke ati Iyanuoluwa Ibironke. Amọ saaju ko to fẹ Bimbo Oshin, ni Ola Ibironke tii fẹ aya akọfẹ rẹ, Olusola Ibironke, ti onitọun si n gbe nilu oyinbo.


Amọ saaju ko to fẹ Bimbo Oshin, ni Ola Ibironke tii fẹ aya akọfẹ rẹ, Olusola Ibironke, ti onitọun si n gbe nilu oyinbo.


A kò fẹ́ ki Bàbá Charles Olumo jẹ ìrora kú, ìnira àìsàn wọn pọ̀ - Aya ọmọ Agbako

Laipẹ yii la mu iroyin wa fun yin pe ojojo n se ogun Baba agba lagbo tiata, Charles Olumo, ti ọpọ eeyan mọ si agbako. Agbako, tii se odu, ti kii se aimọ fun ologbo lagbo tiata lede Yoruba lo ti dubulẹ aisan naa lati bii osu mẹta sẹyin. Ninu fidio yii ni agbako funra rẹ ati aya ọmọ rẹ, Olamide ti ba BBC Yoruba sọrọ nipa ipo inira ti agba osere tiata naa n la kọja. Gẹgẹ bi Agbako ti wi, ọkunrin ni oun fi n gbe inira naa, ti awn dokita si sọ pe oun nilo lati maa lo oogun oore koore, lati mu inira naa ku. Baba Agbako ni owo to le diẹ ni igba naira ni dokita sọ pe oun nilo lati maa ra oogun naa lati igba de igba nitori oun ko le se isẹ abẹ mọ. Agbako wa n bẹbẹ fun iranwọ awọn ololufẹ rẹ, ki inira naa le dinku.


Gẹgẹ bi Agbako ti wi, ọkunrin ni oun fi n gbe inira naa, ti awn dokita si sọ pe oun nilo lati maa lo oogun oore koore, lati mu inira naa ku. Baba Agbako ni owo to le diẹ ni igba naira ni dokita sọ pe oun nilo lati maa ra oogun naa lati igba de igba nitori oun ko le se isẹ abẹ mọ. Agbako wa n bẹbẹ fun iranwọ awọn ololufẹ rẹ, ki inira naa le dinku. Nigba oun naa n ba BBC Yoruba sọrọ ninu fidio yii, Olamide, tii se aya ọmọ baba naa kaanu pupọ nipa ipo inira ti baba ọkọ rẹ wa. Olamide ni “Baba Agbako ti n sọ pe ti oun yoo ba ku, ki oun kuku ku nitori inira naa pọ amọ a ko gbadura pe ki baba naa ku sinu irora yii.” O ni lootọ ni Agbako se isẹ abẹ amọ ko jẹ ki egbo naa jinna to tun fi bẹrẹ isẹ tiata pada eyi to mu ki aisan naa gbodi lọ lara rẹ.


Nigba oun naa n ba BBC Yoruba sọrọ ninu fidio yii, Olamide, tii se aya ọmọ baba naa kaanu pupọ nipa ipo inira ti baba ọkọ rẹ wa. Olamide ni “Baba Agbako ti n sọ pe ti oun yoo ba ku, ki oun kuku ku nitori inira naa pọ amọ a ko gbadura pe ki baba naa ku sinu irora yii.” O ni lootọ ni Agbako se isẹ abẹ amọ ko jẹ ki egbo naa jinna to tun fi bẹrẹ isẹ tiata pada eyi to mu ki aisan naa gbodi lọ lara rẹ.


Ọkùnrin kàn dáná sún àrà rẹ láti fi ẹ̀hónú hàn

Ọkunrin kan tii se ọmọ orilẹede Japan ti mọọmọ dana sun ara rẹ lati fi ẹhonu han lori eto isinku alarinrin to fẹ waye fun Olootu ijọba tẹlẹ, Shinzo Abe. Shinzo Abe ni wọn ṣekupa ninu osu keje ọdun yii. Ogunlọgọ olori orilẹede agbaye ni igbagbọ wa pe yoo wa ni ikalẹ lọjọ kẹtadinlọgbọn osu Kẹsan yii fun isinku alarinrin naa. Lọjọru ni awọn oṣojumikoro kan si ile isẹ ọlọpaa, lẹyin ti wọn kẹẹfin ọkunrin naa nibi to di dana sun ara rẹ. Isẹlẹ naa lo waye nitosi ọọfisi olootu ijọba Japan to wa ni Tokyo. Awọn ọlọpaa bu omi pa ina naa, ti wọn si gbe ọkunrin naa lọ si ile iwosan, amọ a ko tii le sọ ipo ti ilera ọkunrin naa wa bayii.


Lọjọru ni awọn oṣojumikoro kan si ile isẹ ọlọpaa, lẹyin ti wọn kẹẹfin ọkunrin naa nibi to di dana sun ara rẹ. Isẹlẹ naa lo waye nitosi ọọfisi olootu ijọba Japan to wa ni Tokyo. Awọn ọlọpaa bu omi pa ina naa, ti wọn si gbe ọkunrin naa lọ si ile iwosan, amọ a ko tii le sọ ipo ti ilera ọkunrin naa wa bayii. Ọkunrin naa ni igbagbọ wa pe o jẹ ẹni aadọrin ọdun. Ijọba ko ti sọrọ lori isẹlẹ ifẹhonuhan naa sugbọn ọpọ awọn eeyan lo ti tako bi wọn ṣe fẹ ṣeto isinku alarinrin naa lati bi oṣu diẹ sẹyin. Inu wọn ko si dun si bi ijọba ṣe fẹ seto isinku ọhun fun Olootu agba to doologbe naa.


Ọkunrin naa ni igbagbọ wa pe o jẹ ẹni aadọrin ọdun. Ijọba ko ti sọrọ lori isẹlẹ ifẹhonuhan naa sugbọn ọpọ awọn eeyan lo ti tako bi wọn ṣe fẹ ṣeto isinku alarinrin naa lati bi oṣu diẹ sẹyin. Inu wọn ko si dun si bi ijọba ṣe fẹ seto isinku ọhun fun Olootu agba to doologbe naa. Shinzo Abe jade laye lẹyìn tí ọkunrin kan yìnbọn fun nibi ìpolongo kan lọjọ kẹjọ oṣu keje. Bi wọn ṣe sekupa Abe, ẹni to jẹ adari to tii pẹ julọ ni Japan jẹ ohun iyalẹnu nitori orilẹede naa ki i ṣe orilẹede to maa n fa rogbodiyan. Ìròyìn ní ko dín ní wakatì mẹrin tí awọn dokìta lo lorí Abe nikan lati doola ẹmi rẹ.


Shinzo Abe jade laye lẹyìn tí ọkunrin kan yìnbọn fun nibi ìpolongo kan lọjọ kẹjọ oṣu keje. Bi wọn ṣe sekupa Abe, ẹni to jẹ adari to tii pẹ julọ ni Japan jẹ ohun iyalẹnu nitori orilẹede naa ki i ṣe orilẹede to maa n fa rogbodiyan. Ìròyìn ní ko dín ní wakatì mẹrin tí awọn dokìta lo lorí Abe nikan lati doola ẹmi rẹ. Eto isinku alarinrin ni ko wọpọ lorilẹede Japan, ti awọn olufẹhonuhan si ni awọn lodi si bi ijọba se fẹ na owo ilu toto biliọnu kan Yen, fi ṣe ayẹyẹ naa. Ẹgbẹ alatako gboogi lorilẹede naa, the Constitutional Democratic Party, ni awọn ọmọ ẹgbẹ wọn ko ni kopa ninu eto isinku naa lọsẹ to n bọ. Ileeṣẹ ọlọpaa ko ti fi idi isẹlẹ ifẹhonuhan to waye lọjọ isẹgun naa mulẹ.


Eto isinku alarinrin ni ko wọpọ lorilẹede Japan, ti awọn olufẹhonuhan si ni awọn lodi si bi ijọba se fẹ na owo ilu toto biliọnu kan Yen, fi ṣe ayẹyẹ naa. Ẹgbẹ alatako gboogi lorilẹede naa, the Constitutional Democratic Party, ni awọn ọmọ ẹgbẹ wọn ko ni kopa ninu eto isinku naa lọsẹ to n bọ. Ileeṣẹ ọlọpaa ko ti fi idi isẹlẹ ifẹhonuhan to waye lọjọ isẹgun naa mulẹ. Sugbọn iroyin ni ọkunrin naa ke sita lori bo ṣe lodi si eto isinku alarinrin naa nitosi ọọfisi kan ko to dana sun ara rẹ. Awọn iwe to fi ọwọ rẹ kọ wa lara asọ rẹ, to si kọ sibẹ pe oun lodi si eto isinku alarinrin naa. Eto isinku naa ni ọpọlọpọ awọn oloṣelu lorilẹede naa ti bu ẹnu atẹlu, ti ọpọ si ni o ni ibaṣepọ pẹlu ile ijọsin kan. Ọkunrin ti wọn fi ẹsun kan pe oun lo ṣekupa Abe, ni oun gbe igbesẹ naa nitori ibaṣepọ olootu ijọba naa pẹlu ile jọsin ọhun.


Sugbọn iroyin ni ọkunrin naa ke sita lori bo ṣe lodi si eto isinku alarinrin naa nitosi ọọfisi kan ko to dana sun ara rẹ. Awọn iwe to fi ọwọ rẹ kọ wa lara asọ rẹ, to si kọ sibẹ pe oun lodi si eto isinku alarinrin naa. Eto isinku naa ni ọpọlọpọ awọn oloṣelu lorilẹede naa ti bu ẹnu atẹlu, ti ọpọ si ni o ni ibaṣepọ pẹlu ile ijọsin kan. Ọkunrin ti wọn fi ẹsun kan pe oun lo ṣekupa Abe, ni oun gbe igbesẹ naa nitori ibaṣepọ olootu ijọba naa pẹlu ile jọsin ọhun. Ilé ẹjọ́ Májísíréètì kan ní ìpínlẹ̀ Kwara ti ju ìyàwó ilé kan sẹ́wọ̀n fẹ́sùn wí pé ó ní ọkọ méjì. Ìyàwó ilé náà àti àwọn méjì mìíràn ni ilé ẹjọ́ ọ̀hún jù sẹ́wọ̀n ná títí ìgbẹ́jọ́ yóò fi tẹ̀síwájú. Ayuba Sule tó jẹ́ ọkọ àkọ́kọ́ tí Awawu Haruna kọ́kọ́ fẹ́ ló wọ́ Awawu àti bàbá rẹ̀ lọ sí ilé ẹjọ́.


Ilé ẹjọ́ Májísíréètì kan ní ìpínlẹ̀ Kwara ti ju ìyàwó ilé kan sẹ́wọ̀n fẹ́sùn wí pé ó ní ọkọ méjì. Ìyàwó ilé náà àti àwọn méjì mìíràn ni ilé ẹjọ́ ọ̀hún jù sẹ́wọ̀n ná títí ìgbẹ́jọ́ yóò fi tẹ̀síwájú. Ayuba Sule tó jẹ́ ọkọ àkọ́kọ́ tí Awawu Haruna kọ́kọ́ fẹ́ ló wọ́ Awawu àti bàbá rẹ̀ lọ sí ilé ẹjọ́. O si fẹ́sùn kan wọn pé ó lọ fẹ́ ọkọ mìíràn láì tíì tú ìgbéyàwó tó wà láàárín àwọn ká. Sule sọ fún ilé ẹjọ́ pé Awawu lọ fẹ́ ọkọ mìíràn láì ṣe wí pé wọ́n tú ìgbéyàwó òun àti Awawu ká kó tó ṣe bẹ́ẹ̀. Ó ní bàbá ìyàwó òun tó lọ́wọ́ sí bí òun àti ìyàwó òun ṣe fẹ́ ara àwọn ní ìlànà Mùsùlùmí náà ló tún ṣe bí ó ṣe lọ fẹ́ ọkùnrin mìíràn.


O si fẹ́sùn kan wọn pé ó lọ fẹ́ ọkọ mìíràn láì tíì tú ìgbéyàwó tó wà láàárín àwọn ká. Sule sọ fún ilé ẹjọ́ pé Awawu lọ fẹ́ ọkọ mìíràn láì ṣe wí pé wọ́n tú ìgbéyàwó òun àti Awawu ká kó tó ṣe bẹ́ẹ̀. Ó ní bàbá ìyàwó òun tó lọ́wọ́ sí bí òun àti ìyàwó òun ṣe fẹ́ ara àwọn ní ìlànà Mùsùlùmí náà ló tún ṣe bí ó ṣe lọ fẹ́ ọkùnrin mìíràn. Ó ṣàlàyé pé ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹjọ, ọdún 2022 ni bàbá ìyàwó oun ṣètò ìgbéyàwó mìíràn fún ọmọ rẹ̀ pẹ̀lú ọkùnrin kan. Orukọ ọkunrin naa ni Jemilu Bahause, ti Sule si ni ìgbéyàwó àárín òun àti ìyàwó òun kò ì tíì tuka lasiko naa. "Nítorí kí wọ́n le ṣe ọ̀rọ̀ náà ní òkú òru, bàbá ìyàwó mi wá lọ gba ilé fún Awawu àti ọkọ rẹ̀ tuntun, Jemilu Bahause sí agbègbè mìíràn níbi tí wọ́n ti ń gbé bíi tọkọtaya." Adájọ́ Abdulraheem Bello wá sún ìgbẹ́jọ́ sí ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án, ọdún 2022.


Ó ṣàlàyé pé ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹjọ, ọdún 2022 ni bàbá ìyàwó oun ṣètò ìgbéyàwó mìíràn fún ọmọ rẹ̀ pẹ̀lú ọkùnrin kan. Orukọ ọkunrin naa ni Jemilu Bahause, ti Sule si ni ìgbéyàwó àárín òun àti ìyàwó òun kò ì tíì tuka lasiko naa. "Nítorí kí wọ́n le ṣe ọ̀rọ̀ náà ní òkú òru, bàbá ìyàwó mi wá lọ gba ilé fún Awawu àti ọkọ rẹ̀ tuntun, Jemilu Bahause sí agbègbè mìíràn níbi tí wọ́n ti ń gbé bíi tọkọtaya." Adájọ́ Abdulraheem Bello wá sún ìgbẹ́jọ́ sí ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án, ọdún 2022. Bákan náà ló ní kí Awawu àti Jemilu àti bàbá Awawu wà ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n ìlú Ìlọrin títí tí ìgbẹ́jọ́ wọn yóò fi máa tẹ̀síwájú.


Bákan náà ló ní kí Awawu àti Jemilu àti bàbá Awawu wà ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n ìlú Ìlọrin títí tí ìgbẹ́jọ́ wọn yóò fi máa tẹ̀síwájú.


Wo ẹ̀yà tí ọkùnrin ti ń na obìnrin tí ara rẹ̀ yóò fi ṣẹ̀jẹ̀, gẹ́gẹ́ bíi àmìn ìfẹ́

Pataki ni àṣà jẹ fun awọn eniyan ilẹ̀ Africa. Bi ọlaju si ṣe pọ to, ko gba àwọn àṣà kan danu ni Africa. Bẹẹ gan-an lori fun àwọn obinrin ẹ̀yà Hamar, ni orile-ede Ethiopia. Àwọn obinrin ẹ̀yà yii ma n kopa ninu orò ilu, nibi ti wọn ti maa ń lu wọn ní alubami. Lílù naa jẹ ọna ti àwọn obinrin yii fi n ṣe atilẹyin fun awọn ọkunrin wọn. Ukuli Bula ni wọn n pe orúkọ orò naa, eyi ti wọn ma n ṣe fun awọn ọmọkùnrin to ti bàlágà, lati ki wọn kaabọ si àwùjọ awọn gende.


Àwọn obinrin ẹ̀yà yii ma n kopa ninu orò ilu, nibi ti wọn ti maa ń lu wọn ní alubami. Lílù naa jẹ ọna ti àwọn obinrin yii fi n ṣe atilẹyin fun awọn ọkunrin wọn. Ukuli Bula ni wọn n pe orúkọ orò naa, eyi ti wọn ma n ṣe fun awọn ọmọkùnrin to ti bàlágà, lati ki wọn kaabọ si àwùjọ awọn gende. Lara asa ẹya Hamar naa tun ni pe ọmọkùnrin ti yoo ba wọ awujọ awọn gende ni, gbọdọ dá abẹ́, yoo si tun rin lori maalu. Igbeṣẹ naa ni yoo sọ boya iru ọmọkùnrin bẹẹ ti ṣe tán lati 'di gende ọkùnrin'. Lasiko orò naa, ni àwọn obìnrin lati inu ẹbi àwọn ọmọkùnrin naa maa n yọnda ara wọn fun lílù lati fi ifẹ han si wọn.


Lara asa ẹya Hamar naa tun ni pe ọmọkùnrin ti yoo ba wọ awujọ awọn gende ni, gbọdọ dá abẹ́, yoo si tun rin lori maalu. Igbeṣẹ naa ni yoo sọ boya iru ọmọkùnrin bẹẹ ti ṣe tán lati 'di gende ọkùnrin'. Lasiko orò naa, ni àwọn obìnrin lati inu ẹbi àwọn ọmọkùnrin naa maa n yọnda ara wọn fun lílù lati fi ifẹ han si wọn. Eyi tun wa safihan bí wọn ṣe le fi ara da iya to o. Nise ni wọn maa n bẹ awọn ọkunrin lati lu wọn. Ti wọn ba n lù wọn, wọn ko gbọdọ pariwo tabi ke ìrora, titi gbogbo ara wọn yoo fi sẹjẹ. Lẹyin oro yii, eyi to má n waye ni àfonífojì odò Omo River Valley, ọmọkùnrin bẹẹ ti di ọkùnrin, o si lẹtọ lati fẹ iyawo.


Eyi tun wa safihan bí wọn ṣe le fi ara da iya to o. Nise ni wọn maa n bẹ awọn ọkunrin lati lu wọn. Ti wọn ba n lù wọn, wọn ko gbọdọ pariwo tabi ke ìrora, titi gbogbo ara wọn yoo fi sẹjẹ. Lẹyin oro yii, eyi to má n waye ni àfonífojì odò Omo River Valley, ọmọkùnrin bẹẹ ti di ọkùnrin, o si lẹtọ lati fẹ iyawo.


"Babaláwo ní n kò ṣe lò làwọn tó fẹ́ fi mí ṣòògùn owó fi dá mi padà"

Laipẹ la mu iroyin wa fun yin pe Họnọrebu Kofoworola Babajide ti ọpọ eeyan mọ si Akọgun nilu Ede, to tun jẹ olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere ju nile asofin ipinlẹ Osun kede pe oun ti ri baba oun tawọn n wa. Idi ree ti BBC Yoruba fi gba ilu Ede lọ lati lọ gbọ tẹnu baba naa nipa ọna to gba bọ ni akata awọn to ji gbe salọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, alagba Mudasiru Lawal naa ni ori lo ko oun yọ lọwọ wọn. O ni ọkada ni wọn fi gbe oun kuro nile oun nilu Ede, ti wọn si gbe oun lọ sile Babalawo kan. O ni erongba wn ni lati fi oun se oogun owo amọ ti ẹlẹda oun ko jẹ. Alagba Lawal tẹsiwaju pe babalawo ti wọn gbe oun de ọdọ rẹ beere lọwọ ifa boya ẹran to se lo fun oogun owo ni oun. Amọ o ni se ni ifa yari, ti babalawo naa si beere pe orisa wo ni wọn n bọ ninu idile awọn.


O ni ọkada ni wọn fi gbe oun kuro nile oun nilu Ede, ti wọn si gbe oun lọ sile Babalawo kan. O ni erongba wn ni lati fi oun se oogun owo amọ ti ẹlẹda oun ko jẹ. Alagba Lawal tẹsiwaju pe babalawo ti wọn gbe oun de ọdọ rẹ beere lọwọ ifa boya ẹran to se lo fun oogun owo ni oun. Amọ o ni se ni ifa yari, ti babalawo naa si beere pe orisa wo ni wọn n bọ ninu idile awọn. “Mo sọ fun wọn pe awa ko ni orisa amọ wọn maa n bọ Sango ninu idile iyawo mi. Babalawo naa ni abajọ, to si tun ri amin ọrun kan ni ara oun, to si beere pe ki lo wa fun. Mo si sọ fun pe lati ọrun ni oun ti mu amin naa wa, o wa sọ fun awọn to gbe mi wa pe ẹran ọwọ ni mi, ti n ko si se lo fun oogun owo.


“Mo sọ fun wọn pe awa ko ni orisa amọ wọn maa n bọ Sango ninu idile iyawo mi. Babalawo naa ni abajọ, to si tun ri amin ọrun kan ni ara oun, to si beere pe ki lo wa fun. Mo si sọ fun pe lati ọrun ni oun ti mu amin naa wa, o wa sọ fun awọn to gbe mi wa pe ẹran ọwọ ni mi, ti n ko si se lo fun oogun owo. O tun fikun pe ti awọn to gbe mi wa ko ba fẹ ki Sangho pa awọn, yoo dara ki wọn tete gbe oun pada sibi ti wọn ti gbe oun. saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe bàbá asofin Adewunmi Kofoworola Babajide, tii se Olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Osun, Alagba Muftau Lawal,  ti pada wale. Bẹẹ ba gbagbe, ọmọ rẹ, Asofin Koforola naa lo ń ṣojú ẹkun idibo Àríwá Ede, lo pariwo pe oun ko ri baba oun mọ lasiko laasigbo oselu to waye nilu Ede laipẹ yii.


O tun fikun pe ti awọn to gbe mi wa ko ba fẹ ki Sangho pa awọn, yoo dara ki wọn tete gbe oun pada sibi ti wọn ti gbe oun. saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe bàbá asofin Adewunmi Kofoworola Babajide, tii se Olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Osun, Alagba Muftau Lawal,  ti pada wale. Bẹẹ ba gbagbe, ọmọ rẹ, Asofin Koforola naa lo ń ṣojú ẹkun idibo Àríwá Ede, lo pariwo pe oun ko ri baba oun mọ lasiko laasigbo oselu to waye nilu Ede laipẹ yii. Lasiko rogbodiyan naa si ni wọn jo ile ti Asofin Kofoworola kọ fun baba rẹ naa, ti wọn ko si ri oku tabi aaye baba naa nigba naa. Amọ iroyin kan ti asofin Kofoworola fi soju opo Facebook rẹ lọjọ Ẹti to kọja ti salaye pe Baba oun ti de. "Awọn Ọlọpaa lo pe mi lori foonu pe wọn ti ri baba mi nilu Lokoja nipinlẹ Kogi, ti wọn si ti n seto bi yoo se pada wa sile.


Lasiko rogbodiyan naa si ni wọn jo ile ti Asofin Kofoworola kọ fun baba rẹ naa, ti wọn ko si ri oku tabi aaye baba naa nigba naa. Amọ iroyin kan ti asofin Kofoworola fi soju opo Facebook rẹ lọjọ Ẹti to kọja ti salaye pe Baba oun ti de. "Awọn Ọlọpaa lo pe mi lori foonu pe wọn ti ri baba mi nilu Lokoja nipinlẹ Kogi, ti wọn si ti n seto bi yoo se pada wa sile. Bi inu mi tilẹ dun pe wọn ti ri baba mi amọ inu mi ko dun si awọn iriri ti ko dara to seese ko ni ni akata awọn eeyan to ji gbe naa. Mo wa dupẹ pupọ lọwọ gbogbo awọn eeyan to duro ti mi lasiko isoro naa, mo si lero pe Baba mi ko ni ni irora nipa ilera rẹ nitori awọn ohun to ti la kọja naa." Alagba Lawal wa salaye lori iriri rẹ fawọn akọroyin lẹyin to ti akata awọn ajinigbe de, eyi ti ọmọ rẹ fi soju opo Facebook rẹ.


Bi inu mi tilẹ dun pe wọn ti ri baba mi amọ inu mi ko dun si awọn iriri ti ko dara to seese ko ni ni akata awọn eeyan to ji gbe naa. Mo wa dupẹ pupọ lọwọ gbogbo awọn eeyan to duro ti mi lasiko isoro naa, mo si lero pe Baba mi ko ni ni irora nipa ilera rẹ nitori awọn ohun to ti la kọja naa." Alagba Lawal wa salaye lori iriri rẹ fawọn akọroyin lẹyin to ti akata awọn ajinigbe de, eyi ti ọmọ rẹ fi soju opo Facebook rẹ. Ó ní ṣàdédé ni òun rí tí àwọn kan gbé ọ̀kadà wá bá òun ní ẹnu ọ̀nà ilé òun tí wọ́n sì ń dúnkokò mọ́ òun pé òun máa pa òun tí òun kò bá pàdé wọn. "Iwájú ilé ni mo wà ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ náà tí mò ṣàdédé rí àwọn ènìyàn tí wọ́n ya wọ ilé mi lórí ọ̀kadà." "Lẹ́sẹ̀ kan náà ni àwọn ọmọ tí wọ́n wà níwájú ilé tí wọ́n ń ṣeré kọ́kọ́ sá dànù."


Ó ní ṣàdédé ni òun rí tí àwọn kan gbé ọ̀kadà wá bá òun ní ẹnu ọ̀nà ilé òun tí wọ́n sì ń dúnkokò mọ́ òun pé òun máa pa òun tí òun kò bá pàdé wọn. "Iwájú ilé ni mo wà ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ náà tí mò ṣàdédé rí àwọn ènìyàn tí wọ́n ya wọ ilé mi lórí ọ̀kadà." "Lẹ́sẹ̀ kan náà ni àwọn ọmọ tí wọ́n wà níwájú ilé tí wọ́n ń ṣeré kọ́kọ́ sá dànù." "Àwọn ajínigbé náà wá ń sọ fún ara wọn pé kí àwọn yìbọn fún mi tàbí kí wọ́n jó mi ní ààyè." Ó ní lẹ́yìn tí àwọn yẹn lọ tán ni àwọn mìíràn tún dé pẹ̀lú ọ̀kadà tí wọ́n sì ní kí n gun orí ọ̀kadà. "Mo bèrè wí pé níbo ni wọ́n ń gbé mi lọ, tí ọ̀kan nínú wọn sì fún mi lésì wí pé àwọn ń gbé mi lọ sí ọ̀dọ̀ ọmọ mi, Akogun."


"Àwọn ajínigbé náà wá ń sọ fún ara wọn pé kí àwọn yìbọn fún mi tàbí kí wọ́n jó mi ní ààyè." Ó ní lẹ́yìn tí àwọn yẹn lọ tán ni àwọn mìíràn tún dé pẹ̀lú ọ̀kadà tí wọ́n sì ní kí n gun orí ọ̀kadà. "Mo bèrè wí pé níbo ni wọ́n ń gbé mi lọ, tí ọ̀kan nínú wọn sì fún mi lésì wí pé àwọn ń gbé mi lọ sí ọ̀dọ̀ ọmọ mi, Akogun." "Nítorí ọjọ́ orí mi, ojú mi kò ríran dada mọ́, ṣùgbọ́n nígbà tó ṣe díẹ̀ mo ri wí pé ọ̀nà Ilesa ni wọ́n ń gbé mi lọ." "Nígbà tó tún ṣe díẹ̀ ni mo tún bèrè wí pé níbo ni wọ́n ń gbé mi lọ ṣùgbọ́n wọ́n fèsì wí pé tí mo bá tún bèrè ọ̀rọ̀ kankan lọ́wọ́ àwọn, àwọn ma pa mí síbẹ̀." "Ilẹ̀ ti ń ṣú ní gbogbo ìgbà tí à ń sọ yìí tí wọ́n sì ń sáré gidigidi lórí eré mi ò sì le rí nǹkankan mọ́."


"Nítorí ọjọ́ orí mi, ojú mi kò ríran dada mọ́, ṣùgbọ́n nígbà tó ṣe díẹ̀ mo ri wí pé ọ̀nà Ilesa ni wọ́n ń gbé mi lọ." "Nígbà tó tún ṣe díẹ̀ ni mo tún bèrè wí pé níbo ni wọ́n ń gbé mi lọ ṣùgbọ́n wọ́n fèsì wí pé tí mo bá tún bèrè ọ̀rọ̀ kankan lọ́wọ́ àwọn, àwọn ma pa mí síbẹ̀." "Ilẹ̀ ti ń ṣú ní gbogbo ìgbà tí à ń sọ yìí tí wọ́n sì ń sáré gidigidi lórí eré mi ò sì le rí nǹkankan mọ́." Alagba Lawal tẹ̀síwájú pé nígbà tó ṣe díẹ̀, àwọn dé ilé kan tí babaláwo wà nínú rẹ̀ tó sì ń dífá. Alagba Lawal ní díẹ̀ ló kù kí wọ́n fi òun ṣe oògùn owó ni ahamọ ti oun wa. Ó ní lẹ́yìn tó pọfọ̀ ló bèèrè lọ́wọ́ òun pé ṣé òun ní òrìṣà kankan tí wọ́n ń bọ ní ìdílé àwọn tí òun sì fún lésì pé rárá ṣùgbọ́n àwọn ìyàwó òun máa ń bọ Ṣàǹgó.


Alagba Lawal tẹ̀síwájú pé nígbà tó ṣe díẹ̀, àwọn dé ilé kan tí babaláwo wà nínú rẹ̀ tó sì ń dífá. Alagba Lawal ní díẹ̀ ló kù kí wọ́n fi òun ṣe oògùn owó ni ahamọ ti oun wa. Ó ní lẹ́yìn tó pọfọ̀ ló bèèrè lọ́wọ́ òun pé ṣé òun ní òrìṣà kankan tí wọ́n ń bọ ní ìdílé àwọn tí òun sì fún lésì pé rárá ṣùgbọ́n àwọn ìyàwó òun máa ń bọ Ṣàǹgó. Ó fi kun pé ìgbà náà ni babaláwo náà pe àwọn tí wọ́n gbé òun wá pé kí wọ́n wá gbé òun padà nítorí òun kò ṣé lò. Ó ṣàlàyé pé àwọn tó gbé òun lọ sí ọ̀dọ̀ babaláwo náà kò padà wá fún bí ọ̀sẹ̀ mélòó kan tí wọ́n tó wá gbé òun ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá. Ó ní nígbà tí wọ́n wá gbé òun ní àárín òru ni wọ́n gbé òun sínú ọkọ̀ kan tó gbé òun lọ sí ìlú Lokoja.


Ó fi kun pé ìgbà náà ni babaláwo náà pe àwọn tí wọ́n gbé òun wá pé kí wọ́n wá gbé òun padà nítorí òun kò ṣé lò. Ó ṣàlàyé pé àwọn tó gbé òun lọ sí ọ̀dọ̀ babaláwo náà kò padà wá fún bí ọ̀sẹ̀ mélòó kan tí wọ́n tó wá gbé òun ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá. Ó ní nígbà tí wọ́n wá gbé òun ní àárín òru ni wọ́n gbé òun sínú ọkọ̀ kan tó gbé òun lọ sí ìlú Lokoja. Alagba Lawal fi kun pé nígbà tí òun dé Lokoja ni òun lọ sí àgọ́ Ọlọ́pàá láti lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó wọn létí tí wọ́n sì kan sí àwọn ènìyàn òun ní ìpínlẹ̀ Osun. "Nígbà tí mo dé Osun, kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá gba ọ̀rọ̀ lẹ́nu mi to sì ṣèlérí láti wá ìdí ọ̀rọ̀ náà láti mọ àwọn tó ṣiṣẹ́ náà kí òun tó padà sí ìlú Ede." Baba agba naa ní ọlọ́pàá ló fún òun ní bàtà tí òun wọ̀ padà sí Osun nítorí aṣọ kan tí òun wọ̀ ló wà ní ọrùn òun.


Alagba Lawal fi kun pé nígbà tí òun dé Lokoja ni òun lọ sí àgọ́ Ọlọ́pàá láti lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó wọn létí tí wọ́n sì kan sí àwọn ènìyàn òun ní ìpínlẹ̀ Osun. "Nígbà tí mo dé Osun, kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá gba ọ̀rọ̀ lẹ́nu mi to sì ṣèlérí láti wá ìdí ọ̀rọ̀ náà láti mọ àwọn tó ṣiṣẹ́ náà kí òun tó padà sí ìlú Ede." Baba agba naa ní ọlọ́pàá ló fún òun ní bàtà tí òun wọ̀ padà sí Osun nítorí aṣọ kan tí òun wọ̀ ló wà ní ọrùn òun. Alagba Lawal wá rọ Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá láti fojú àwọn aṣebi tí wọ́n ṣiṣẹ́ náà hàn. Ẹ ó rántí pé nínú oṣù Kẹjọ ọdún yìí ni ni wọn fi ẹsun kan olórí ọmọ ẹgbẹ oselu to kéré jùlọ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Osun, Kofoworola Babajide Awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP ni wọọdu kan nilu Ede ni o ń fi ọlọ́pàá dúnkokò mọ́ àwọn níbi ìpàdé ẹgbẹ́ wọn kàn  to waye nilu naa. Nígbà ti ọ̀rọ̀ náà ṣẹlẹ̀, ènìyàn méjì ni ọta ìbọn pa, Abideen ati Kafayat Olalekan, ti awọn mejeeji si wa latinu ẹbi kan soso.


Alagba Lawal wá rọ Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá láti fojú àwọn aṣebi tí wọ́n ṣiṣẹ́ náà hàn. Ẹ ó rántí pé nínú oṣù Kẹjọ ọdún yìí ni ni wọn fi ẹsun kan olórí ọmọ ẹgbẹ oselu to kéré jùlọ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Osun, Kofoworola Babajide Awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP ni wọọdu kan nilu Ede ni o ń fi ọlọ́pàá dúnkokò mọ́ àwọn níbi ìpàdé ẹgbẹ́ wọn kàn  to waye nilu naa. Nígbà ti ọ̀rọ̀ náà ṣẹlẹ̀, ènìyàn méjì ni ọta ìbọn pa, Abideen ati Kafayat Olalekan, ti awọn mejeeji si wa latinu ẹbi kan soso. Ẹ̀wẹ̀, Babajide jiyàn gbogbo ẹ̀sùn náà wí pé àwọn kan lọ sí ilé bàbá òun, tí wọ́n jó ibẹ̀ níná, kí wọ́n tó jí gbé.


Ẹ̀wẹ̀, Babajide jiyàn gbogbo ẹ̀sùn náà wí pé àwọn kan lọ sí ilé bàbá òun, tí wọ́n jó ibẹ̀ níná, kí wọ́n tó jí gbé.


Wo ọkùnrin tó ní ìpèníjà ara, tó tún ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn

Adura ti ọpọ eeyan ma n se ni pe ki Oluwa ma gba ode ọsan lọwọ wa amọ to ba ti sẹlẹ, irẹwẹsi lo maa n ko ba ọpọ eeyan. Amọ eyi ko ri bẹẹ fun ọkunrin kan to ni ipenija oju amọ to n fi ailera naa ja fun ẹtọ ọmọniyan. Temitope Olujinmi Oyejobi to ni ipenija oju naa, ba BBC Yoruba sọrọ lori idi to se n ja fun ẹtọ ọmọniyan. Bakan naa ni diẹ lara awọn eeyan ti Oyejobi ti ja fun ba BBC sọrọ lori ọna ti ẹni to ni ipenija oju naa n gba ran ilu lọwọ. Koda, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi gan gbe ọrọ awọn eeyan yii lẹsẹ. O si salaye fun BBC nipa bii ọkunrin to ni ipenija oju naa se maa n paara agọ ọlọpaa lati gbeja awọn araalu.


Bakan naa ni diẹ lara awọn eeyan ti Oyejobi ti ja fun ba BBC sọrọ lori ọna ti ẹni to ni ipenija oju naa n gba ran ilu lọwọ. Koda, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi gan gbe ọrọ awọn eeyan yii lẹsẹ. O si salaye fun BBC nipa bii ọkunrin to ni ipenija oju naa se maa n paara agọ ọlọpaa lati gbeja awọn araalu. Nigba to n salaye bi ipenija oju rẹ se bẹrẹ, Oyejọbi ni kii se pe bi wn se bi oun pẹlu ipenija oju ree amọ ọsan gangan aye oun ni isẹlẹ naa waye. O ni ọdun 2012 lo bẹrẹ, ti oun si ti gbe iyawo, ti oun si wa mọto lọ silu Eko lati lọ ra ọja amọ ti oun ko le wa mọto naa pada wa sile mọ nitori pe oun ko riran. Oyejobi ni dokita salaye fun oun pe aisan oju Glaucoma lo n yọ oun lẹnu lati bii ọdun mẹrin, ti oun ko si fura.


Nigba to n salaye bi ipenija oju rẹ se bẹrẹ, Oyejọbi ni kii se pe bi wn se bi oun pẹlu ipenija oju ree amọ ọsan gangan aye oun ni isẹlẹ naa waye. O ni ọdun 2012 lo bẹrẹ, ti oun si ti gbe iyawo, ti oun si wa mọto lọ silu Eko lati lọ ra ọja amọ ti oun ko le wa mọto naa pada wa sile mọ nitori pe oun ko riran. Oyejobi ni dokita salaye fun oun pe aisan oju Glaucoma lo n yọ oun lẹnu lati bii ọdun mẹrin, ti oun ko si fura. O ni aisan anaa lo fọ oju oun naa patapata. Nigba to n salaye ohun to sun de idi sise ijijagbara fawọn araalu, Oyejobi ni iku baba oun lo faa ti oun fi gbe igbesẹ naa. “Baba mi ku ninu ijamba mọto lọna Sagamu si Ijebu Ode, tawọn ọlọpaa si mu ọkunrin kan pe oun lo wa mọto naa.


O ni aisan anaa lo fọ oju oun naa patapata. Nigba to n salaye ohun to sun de idi sise ijijagbara fawọn araalu, Oyejobi ni iku baba oun lo faa ti oun fi gbe igbesẹ naa. “Baba mi ku ninu ijamba mọto lọna Sagamu si Ijebu Ode, tawọn ọlọpaa si mu ọkunrin kan pe oun lo wa mọto naa. Ọkunrin naa si n pariwo pe oun ko mọ ohunkohun nipa isẹlẹ naa nitori pe mọto ti oun fi n sisẹ ti bajẹ, ti oun ko si wa ọkọ lọjọ ti ijamba naa waye. Wọn fi ọkunrin naa si ahamọ ọgba ẹwọn laarin ọdun 2009 si 2013, ki oun to lọ gba silẹ, pe ki wọn fi silẹ, ko maa lọ. Oyejobi ni lati akoko yii ni oun ti n ja fun ẹtọ awọn eeyan ti iya ba n jẹ.


Ọkunrin naa si n pariwo pe oun ko mọ ohunkohun nipa isẹlẹ naa nitori pe mọto ti oun fi n sisẹ ti bajẹ, ti oun ko si wa ọkọ lọjọ ti ijamba naa waye. Wọn fi ọkunrin naa si ahamọ ọgba ẹwọn laarin ọdun 2009 si 2013, ki oun to lọ gba silẹ, pe ki wọn fi silẹ, ko maa lọ. Oyejobi ni lati akoko yii ni oun ti n ja fun ẹtọ awọn eeyan ti iya ba n jẹ. O yẹ ka gbe oriyin fun akanda ẹda to n ran ẹlomiran lọwọ - Agbẹnusọ Ọlọpa l‘Ogun Ọpọ awọn eeyan to ba BBC Yoruba sọrọ nipa oniruuru iranwọ ti Oyejobi ti se fun wọn lo kan saara si pe akọrin nii se. Koda, wọn se alaye ọpọ iranwọ to ti se ati isẹ akin rẹ. Fun iyalẹnu, koda, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun gan, Abimbola Oyeyemi kọrin rere ki akanda ẹda naa, ẹni to n gbe ija onija lai fi ti ipenija oju to ni se.


O yẹ ka gbe oriyin fun akanda ẹda to n ran ẹlomiran lọwọ - Agbẹnusọ Ọlọpa l‘Ogun Ọpọ awọn eeyan to ba BBC Yoruba sọrọ nipa oniruuru iranwọ ti Oyejobi ti se fun wọn lo kan saara si pe akọrin nii se. Koda, wọn se alaye ọpọ iranwọ to ti se ati isẹ akin rẹ. Fun iyalẹnu, koda, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun gan, Abimbola Oyeyemi kọrin rere ki akanda ẹda naa, ẹni to n gbe ija onija lai fi ti ipenija oju to ni se. Oyeyemi salaye pe ileesẹ ọlpaa Ogun mọ Oyejobi bii isana ẹlẹẹta, to si maa n wa si ileesẹ ọlọpaa ni oore-koore lati wa gbeja ẹlomiran. “Oyejobi maa n ba ọrọ araalu wa, tabi ko wa fi ẹjọ ọlọpa to ma huwa si araalu lọna ti ko yẹ wa, o si maa n gbọ alaye ta ba se. O yẹ ka le maa gbe iru eeyan bayii larugẹ nitori pe ko fi ailera to n se han, o maa n se ojuse rẹ laarin ilu ni.


Oyeyemi salaye pe ileesẹ ọlpaa Ogun mọ Oyejobi bii isana ẹlẹẹta, to si maa n wa si ileesẹ ọlọpaa ni oore-koore lati wa gbeja ẹlomiran. “Oyejobi maa n ba ọrọ araalu wa, tabi ko wa fi ẹjọ ọlọpa to ma huwa si araalu lọna ti ko yẹ wa, o si maa n gbọ alaye ta ba se. O yẹ ka le maa gbe iru eeyan bayii larugẹ nitori pe ko fi ailera to n se han, o maa n se ojuse rẹ laarin ilu ni. Ọpọ eeyan to ni ipenija ara bii tiẹ ni wn maa n tọrọ agbe loju popo amọ Oyejobi ko jẹ ki ipo to wa ko irẹwẹsi ba a.”


Ọpọ eeyan to ni ipenija ara bii tiẹ ni wn maa n tọrọ agbe loju popo amọ Oyejobi ko jẹ ki ipo to wa ko irẹwẹsi ba a.”


Àwọn Olùdíje, Òjísẹ́ Ọlọ́run gbàdúrà nínú òjò ṣáájú ìbò 2023

Bi igbaradi ṣe n sunmọ lori idibo lọdun 2023, awọn oludije si oniruuru ipo labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Ogun ti bẹrẹ akanṣe adura fun aseyori ẹgbẹ oṣelu naa. Awọn ojisẹ Ọlọrun kaakiri gbogbo ẹsin peju si ọọfisi ẹgbẹ oṣelu PDP niluu Abeokuta lọjọ Aje. Nibẹ ni wọn si ti gbadura si Ọlọrun fun awọn ti yoo ma rin irinajo fun iponlogo ati aseyọri nibi eto idibo naa. Lẹnu akanṣe adura ọhun ni ojo ti bẹrẹ, ti awọn Ojisẹ Ọlọrun ati awọn oludije si kọ lati kuro ninu ojo, ti wọn kẹnu bọ adura fun ẹgbẹ PDP naa. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni awọn gbe adura naa kalẹ lati beere fun aabo Ọlọrun ati lati gbogun ti gbogbo erongba buburu ti ẹgbẹ alatako gbero si ẹgbẹ oṣelu naa. Ninu ọrọ rẹ, oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, Ladi Adebutu ni gbogbo ọna ni ẹgbẹ oṣelu PDP n gba lati se aseyori ninu idibo ọdun 2023 pẹlu atilẹyin ara ati ẹmi.


Lẹnu akanṣe adura ọhun ni ojo ti bẹrẹ, ti awọn Ojisẹ Ọlọrun ati awọn oludije si kọ lati kuro ninu ojo, ti wọn kẹnu bọ adura fun ẹgbẹ PDP naa. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni awọn gbe adura naa kalẹ lati beere fun aabo Ọlọrun ati lati gbogun ti gbogbo erongba buburu ti ẹgbẹ alatako gbero si ẹgbẹ oṣelu naa. Ninu ọrọ rẹ, oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, Ladi Adebutu ni gbogbo ọna ni ẹgbẹ oṣelu PDP n gba lati se aseyori ninu idibo ọdun 2023 pẹlu atilẹyin ara ati ẹmi. Oludije sipo gomina naa wa gbadura aseyọri fun gbogbo ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa to n kopa ninu eto idibo, lati ori aaarẹ si igbimọ aṣofin. O ni ọpọ igba ni ọrọ eto idibo ko ni jẹ ki oun ri oorun sun, ti oun si ti pinnu pe oun ko ni dẹkun lati ma ṣe ohun to tọ fun idagbasoke ipinlẹ Oyo. Adebutu tẹsiwaju pe kii ṣe nitori owo ni oun fẹ fi jẹ gomina ipinlẹ Ogun sugbọn lati ri pe awọn eeyan ipinlẹ naa ko jiya rara, ki ipinlẹ naa si ni ilọsiwaju.


Oludije sipo gomina naa wa gbadura aseyọri fun gbogbo ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa to n kopa ninu eto idibo, lati ori aaarẹ si igbimọ aṣofin. O ni ọpọ igba ni ọrọ eto idibo ko ni jẹ ki oun ri oorun sun, ti oun si ti pinnu pe oun ko ni dẹkun lati ma ṣe ohun to tọ fun idagbasoke ipinlẹ Oyo. Adebutu tẹsiwaju pe kii ṣe nitori owo ni oun fẹ fi jẹ gomina ipinlẹ Ogun sugbọn lati ri pe awọn eeyan ipinlẹ naa ko jiya rara, ki ipinlẹ naa si ni ilọsiwaju. Akọwe ẹgbẹ oṣelu PDP , Dokita Sunday Solarin ni ẹgbẹ oṣelu naa nilo adura lati ti fi gbogun ti erongba awọn alatako, ti wọn fẹ da eto alaafia ẹgbẹ oṣelu naa ru. Folarin ni akanṣe adura naa lo jẹ akọkọ iru ẹ, ti awọn igun obinrin ẹgbẹ oṣelu naa gbe kalẹ. Woli kan lorilẹede Uganda to ti wọ gau lori ẹsun ifiyajẹni ati ijinigbe ti wọn fi kan-an.


Akọwe ẹgbẹ oṣelu PDP , Dokita Sunday Solarin ni ẹgbẹ oṣelu naa nilo adura lati ti fi gbogun ti erongba awọn alatako, ti wọn fẹ da eto alaafia ẹgbẹ oṣelu naa ru. Folarin ni akanṣe adura naa lo jẹ akọkọ iru ẹ, ti awọn igun obinrin ẹgbẹ oṣelu naa gbe kalẹ. Woli kan lorilẹede Uganda to ti wọ gau lori ẹsun ifiyajẹni ati ijinigbe ti wọn fi kan-an. Woli naa, Kintu Dennis ti ile ijọsin Hoima Empowerment Church International ni a ri ninu fidio, nibi to ti n fi ẹgba naa awọn ọmọ ijọ rẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ti wa fi panpẹ ọba mu oun ati awọn ọmọ ijọ rẹ mẹrin lẹyin ti awọn eniyan fi aidunnu wọn han nipa fidio naa. Ohun to ṣe ni pe o paṣe fun awọn oṣiṣẹ ni ṣọọṣi rẹ lati jade si ita, ki wọn si maa na awọn ọmọ ijọ naa tabi ki wọn ma wa si ile ijọsin rẹ mọ.


Woli naa, Kintu Dennis ti ile ijọsin Hoima Empowerment Church International ni a ri ninu fidio, nibi to ti n fi ẹgba naa awọn ọmọ ijọ rẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa ti wa fi panpẹ ọba mu oun ati awọn ọmọ ijọ rẹ mẹrin lẹyin ti awọn eniyan fi aidunnu wọn han nipa fidio naa. Ohun to ṣe ni pe o paṣe fun awọn oṣiṣẹ ni ṣọọṣi rẹ lati jade si ita, ki wọn si maa na awọn ọmọ ijọ naa tabi ki wọn ma wa si ile ijọsin rẹ mọ. Ni gbogbo asiko yii ni awọn eniyan n wo bi o ṣe n na awọn oṣiṣẹ ijọ rẹ naa. Amọ ninu ọrọ rẹ, Woli Kintu ni bi Jesu ṣe ṣe fun awọn to n na ọja ninu Ṣọọṣi tabi tẹmpili ni oun se fun awọn ọmọ alaigbọran ijọ oun. Bakan naa ni ijọba fẹsun un kan pe ijọ rẹ ko gba iwe aṣẹ kankan, ko to bẹrẹ rẹ.


Ni gbogbo asiko yii ni awọn eniyan n wo bi o ṣe n na awọn oṣiṣẹ ijọ rẹ naa. Amọ ninu ọrọ rẹ, Woli Kintu ni bi Jesu ṣe ṣe fun awọn to n na ọja ninu Ṣọọṣi tabi tẹmpili ni oun se fun awọn ọmọ alaigbọran ijọ oun. Bakan naa ni ijọba fẹsun un kan pe ijọ rẹ ko gba iwe aṣẹ kankan, ko to bẹrẹ rẹ. Iwadii fihan pe ẹgba mẹta lo wa ninu ile ijọsin naa, ti wọn fi n na awọn eniyan. Wọn ti fi Wolii naa atawọn mẹrin yoku si ahamọ ọlọpaa titi di jọ Keje, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022. Ọpọlọpọ ijọ lo wa ni Uganda, ti ko si ẹnikẹni to n yẹ wọn ni ọwọ wo.


Iwadii fihan pe ẹgba mẹta lo wa ninu ile ijọsin naa, ti wọn fi n na awọn eniyan. Wọn ti fi Wolii naa atawọn mẹrin yoku si ahamọ ọlọpaa titi di jọ Keje, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022. Ọpọlọpọ ijọ lo wa ni Uganda, ti ko si ẹnikẹni to n yẹ wọn ni ọwọ wo.


Iléẹjọ́ wọ̀gile ẹ̀sùn ípànìyàn fún ọkùnrin kan lẹ́yìn ogún ọdún lọ́gbà ẹ̀wọ̀n

Adajọ Melissa Phinna  ti da ọmọ orilẹede Amẹrika kan lare pe ko jẹbi ẹsun ipaniyan ti wọn fi kan lẹyin to ti lo ogun ọdun ni ọgba ẹwọn. Adnan Syed, ẹni to wa lati Baltimore, wa ni ọmọ ọdun mọkandinlogun nigba ti ileẹjọ ran lọ si ẹwọn gbere. Ẹsun ti wọn fi kan an ni pe o ṣekupa ọrẹbinrin rẹ, Hae Min Lee lọdun 1999. Awọn olupẹjọ, lọsẹ to kọja sọ fun ileẹjọ pe ko ma gba lati wọgile ipẹjọ kotẹmilọrun naa. Syed yoo ni anfani lati wa ni ile rẹ sugbọn ko ni anfani lati bọ sita. Ni bayi, Adnan Syed, ẹni ọdun mọkanlelogoji, ni wọn ti gbe ẹjọ naa kuro ni ileẹjọ lẹyin to ti lo ọdun mẹtalelogun ni atimọle.


Awọn olupẹjọ, lọsẹ to kọja sọ fun ileẹjọ pe ko ma gba lati wọgile ipẹjọ kotẹmilọrun naa. Syed yoo ni anfani lati wa ni ile rẹ sugbọn ko ni anfani lati bọ sita. Ni bayi, Adnan Syed, ẹni ọdun mọkanlelogoji, ni wọn ti gbe ẹjọ naa kuro ni ileẹjọ lẹyin to ti lo ọdun mẹtalelogun ni atimọle. Adajọ Melissa Phinna ni oun wọgile ẹjọ naa nitori pe ko dara lati fi iyajẹ eeyan ni ọna aitọ. O fikun pe ijọba kuna lati gbe ẹri to peye kalẹ lori ẹsun ti wọn fi ọkunrin naa. Phinna ni ipinnu ileẹjọ ko tumọ si pe ọwọ Syed mọ rara.


Adajọ Melissa Phinna ni oun wọgile ẹjọ naa nitori pe ko dara lati fi iyajẹ eeyan ni ọna aitọ. O fikun pe ijọba kuna lati gbe ẹri to peye kalẹ lori ẹsun ti wọn fi ọkunrin naa. Phinna ni ipinnu ileẹjọ ko tumọ si pe ọwọ Syed mọ rara. Adajọ Phinn wa ti pasẹ fun ipẹjọ miiran. Ileẹjọ ni Syed jẹbi ẹsun ẹgbẹrun meji iṣekupani, ijinigbe, ole jija ati igbe ẹnipamọ ni ọna aitọ. Awọn olupẹjọ ni awọn ko faramọ nitori pe Syed lo ṣekupa Lee, akẹgbẹ rẹ ni ile ẹkọ giga Woodlawn, pẹlu iranlọwọ ọrẹ rẹ, ti wọn jọ gbe oku pamọ sinu igbo Ọga agba ọlọpaa tẹlẹri ni Naijiria, Musiliu Smith ti kọ iwe fi ipo rẹ silẹ gẹgẹ bi alaga ajọ to n risi ọrọ awọn ọlọpaa ni Naijiria, Police Service Commission (PSC).


Adajọ Phinn wa ti pasẹ fun ipẹjọ miiran. Ileẹjọ ni Syed jẹbi ẹsun ẹgbẹrun meji iṣekupani, ijinigbe, ole jija ati igbe ẹnipamọ ni ọna aitọ. Awọn olupẹjọ ni awọn ko faramọ nitori pe Syed lo ṣekupa Lee, akẹgbẹ rẹ ni ile ẹkọ giga Woodlawn, pẹlu iranlọwọ ọrẹ rẹ, ti wọn jọ gbe oku pamọ sinu igbo Ọga agba ọlọpaa tẹlẹri ni Naijiria, Musiliu Smith ti kọ iwe fi ipo rẹ silẹ gẹgẹ bi alaga ajọ to n risi ọrọ awọn ọlọpaa ni Naijiria, Police Service Commission (PSC). O ṣeeṣe ki ifipo silẹ rẹ niiṣe pẹlu aigbọra ẹniye to waye laarin ileeṣẹ ọlọpaa lati ajọ to n risi ọrọ ileeṣẹ ọlọpaa lori igbanisiṣẹ. Alaga ajọ naa lo fi iwe ikọwe fi ipọ rẹ silẹ ranṣẹ si Aarẹ Muhammadu Buhari ni ọsẹ to kọja, ti aarẹ si buwọlu lu u ni Ọjọ Iṣẹgun. Agbẹnusọ fun ajọ naa, Austin Braimoh to fidi ọrọ naa mulẹ ni ọrọ eto ilera ọga agba ọlọpaa tẹlẹri naa lo jẹ ko kọwe fi ipo silẹ, to si fi ranṣẹ si aarẹ.


O ṣeeṣe ki ifipo silẹ rẹ niiṣe pẹlu aigbọra ẹniye to waye laarin ileeṣẹ ọlọpaa lati ajọ to n risi ọrọ ileeṣẹ ọlọpaa lori igbanisiṣẹ. Alaga ajọ naa lo fi iwe ikọwe fi ipọ rẹ silẹ ranṣẹ si Aarẹ Muhammadu Buhari ni ọsẹ to kọja, ti aarẹ si buwọlu lu u ni Ọjọ Iṣẹgun. Agbẹnusọ fun ajọ naa, Austin Braimoh to fidi ọrọ naa mulẹ ni ọrọ eto ilera ọga agba ọlọpaa tẹlẹri naa lo jẹ ko kọwe fi ipo silẹ, to si fi ranṣẹ si aarẹ. O fikun un pe aarẹ nikan lo ni aṣẹ lati yan alaga ajọ ọlọpaa amọ titi ti aarẹ yoo fi yan adajọ fẹyinti, Lara Ogunbiyi yoo fi wa ni ipo. Awuyewuye n waye laarin ileeṣẹ ọlọpaa ni Naijiria ati Ajọ to n risi ọrọ ọlọpaa ni Naijiria lori ẹka to lagbara lati gba eniyan si iṣẹ ọlọpaa ni Naijiria. Laipẹ yii ni Ajọ ọlọpaa PSC fi ikede sita pe awon fe gba awọn eeyan si ise constable ti won si ro eni to ba ni ife si ise naa lati lo si oju opo won.


O fikun un pe aarẹ nikan lo ni aṣẹ lati yan alaga ajọ ọlọpaa amọ titi ti aarẹ yoo fi yan adajọ fẹyinti, Lara Ogunbiyi yoo fi wa ni ipo. Awuyewuye n waye laarin ileeṣẹ ọlọpaa ni Naijiria ati Ajọ to n risi ọrọ ọlọpaa ni Naijiria lori ẹka to lagbara lati gba eniyan si iṣẹ ọlọpaa ni Naijiria. Laipẹ yii ni Ajọ ọlọpaa PSC fi ikede sita pe awon fe gba awọn eeyan si ise constable ti won si ro eni to ba ni ife si ise naa lati lo si oju opo won. Amo ileese olopaa ninu oro ti won fi lede ro awon araalu lati fi owo osi da ikede naa nu. Won fikun un pe nitori awon nikan lo lase lati kede igbanisise ati gbigba awon eniyan si ise. Odun 2018 ni aare Buhari yan Smith si ipo alaga Ajo Police Service Commission lati maa bojuto.


Amo ileese olopaa ninu oro ti won fi lede ro awon araalu lati fi owo osi da ikede naa nu. Won fikun un pe nitori awon nikan lo lase lati kede igbanisise ati gbigba awon eniyan si ise. Odun 2018 ni aare Buhari yan Smith si ipo alaga Ajo Police Service Commission lati maa bojuto.


Iléẹjọ́ tí rán Ọlọ́pàá tó ṣekúpa Kolade Johnson lọ sí ẹ̀wọ̀n igbere

Ileẹjọ ti ran osisẹ ileeṣẹ ọlọpaa nigba kan ri, Olalekan Ogunyemi lọ si ẹwọn gbere. Idajọ naa lo waye lẹyin ọdun mẹta ti wọn fi ẹsun kan-an pe o pa ololufẹ ere bọọlu kan, Kolade Johnson. Adajọ Adenike Coker, ti ile ẹjọ giga ipinlẹ Eko lo gbe idajọ naa kalẹ lọjọbọ pe ki ọlọpaa naa wa ni atimọle ayeraye. Johnson lo padanu ẹmi rẹ lẹyin ti ikọ ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale, SARS ṣe ikọlu si agbegbe Mangoro ni ipinlẹ Eko. Wọn yinbọn fun Johnson ni isalẹ ikun, to si gba ibẹ ku. Awọn aladugbo ti ọrọ naa ṣoju wọn ni idije bọọlu alafẹsẹgba laarin Liverpool ati Tottenham ni oloogbe ọhun wa wo nile olounjẹ adugbo, ki ọlọjọ to de.


Johnson lo padanu ẹmi rẹ lẹyin ti ikọ ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale, SARS ṣe ikọlu si agbegbe Mangoro ni ipinlẹ Eko. Wọn yinbọn fun Johnson ni isalẹ ikun, to si gba ibẹ ku. Awọn aladugbo ti ọrọ naa ṣoju wọn ni idije bọọlu alafẹsẹgba laarin Liverpool ati Tottenham ni oloogbe ọhun wa wo nile olounjẹ adugbo, ki ọlọjọ to de. Wọn ni awọn SARS naa ti pinnu lati gba ẹjẹ eeyan ninu ọrọ ẹnu wọn bi wọn ṣe de adugbo naa tẹlẹ. Koda wọn ni oju ara nkan ọmọkunrin Kolade ni ibọn ikẹta ti ọlọpàa SARS naa yin ti baa ko to ku ki wọn to gbee de ilé iwosan Ninu idajọ rẹ, Adajọ Adenike Coker ni olujẹjọ jẹbi ẹsun ti wọn fi kan, fun idi eyi, ko ma lọ igbesi aye rẹ yoku ni ọgba ẹwọn. O tẹsiwaju pe Olalekan mọmọ ṣekupa ọmọdekunrin nani Ń ṣe ni ọ̀rọ̀ dàbí eré orí ìtàgé ní ilé ìjọsìn kan lánàá ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Kejìdínlógún oṣù Kẹsàn-án ọdún 2022 nígbà tí àwọn elégún yawọ ilé ìjọsìn náà.


Wọn ni awọn SARS naa ti pinnu lati gba ẹjẹ eeyan ninu ọrọ ẹnu wọn bi wọn ṣe de adugbo naa tẹlẹ. Koda wọn ni oju ara nkan ọmọkunrin Kolade ni ibọn ikẹta ti ọlọpàa SARS naa yin ti baa ko to ku ki wọn to gbee de ilé iwosan Ninu idajọ rẹ, Adajọ Adenike Coker ni olujẹjọ jẹbi ẹsun ti wọn fi kan, fun idi eyi, ko ma lọ igbesi aye rẹ yoku ni ọgba ẹwọn. O tẹsiwaju pe Olalekan mọmọ ṣekupa ọmọdekunrin nani Ń ṣe ni ọ̀rọ̀ dàbí eré orí ìtàgé ní ilé ìjọsìn kan lánàá ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Kejìdínlógún oṣù Kẹsàn-án ọdún 2022 nígbà tí àwọn elégún yawọ ilé ìjọsìn náà. Awọn olùjọsìn ń sá àsálà fún ẹ̀mí ara wọn nígbà tí àwọn eégún náà yabò wọ́n, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní na ọmọdé àti àgbà. Lásìkò tí ìsìn ń lọ lọ́wọ́ ni àwọn eégún náà yawọ ilé ìjọsìn náà tó wà ní ìlú Shikal, ìjọba ìbílẹ̀ Langtang, ìpínlẹ̀ Plateau tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní na gbogbo àwọn olùjọsìn. Bákan náà ni ìròyìn ní yàtọ̀ sí wí pé wọ́n na àwọn olùjọ́sìn, àwọn dukia ìjọ náà ni àwọn eégún náà tún bàjẹ́.


Awọn olùjọsìn ń sá àsálà fún ẹ̀mí ara wọn nígbà tí àwọn eégún náà yabò wọ́n, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní na ọmọdé àti àgbà. Lásìkò tí ìsìn ń lọ lọ́wọ́ ni àwọn eégún náà yawọ ilé ìjọsìn náà tó wà ní ìlú Shikal, ìjọba ìbílẹ̀ Langtang, ìpínlẹ̀ Plateau tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní na gbogbo àwọn olùjọsìn. Bákan náà ni ìròyìn ní yàtọ̀ sí wí pé wọ́n na àwọn olùjọ́sìn, àwọn dukia ìjọ náà ni àwọn eégún náà tún bàjẹ́. Ẹgbẹ́ ọmọlẹ́yìn Krìsìtẹ́nì (CAN) ti ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Plateau ní àwọn àwọn ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí sí ohun tó ṣokùnfà ìdí tí àwọn elégún náà ṣe gbé irúfẹ́ ìgbésẹ̀ yìí. Alága ẹgbẹ́ CAN ìpínlẹ̀ Plateau, Ẹni ọ̀wọ̀ Polycarp Lubo, nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní ohun ìyàlẹ́nu ńlá ni ìròyìn náà jẹ́. O ni iwa títẹ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn lójú ni pẹ̀lú.


Ẹgbẹ́ ọmọlẹ́yìn Krìsìtẹ́nì (CAN) ti ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Plateau ní àwọn àwọn ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí sí ohun tó ṣokùnfà ìdí tí àwọn elégún náà ṣe gbé irúfẹ́ ìgbésẹ̀ yìí. Alága ẹgbẹ́ CAN ìpínlẹ̀ Plateau, Ẹni ọ̀wọ̀ Polycarp Lubo, nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní ohun ìyàlẹ́nu ńlá ni ìròyìn náà jẹ́. O ni iwa títẹ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn lójú ni pẹ̀lú. Ẹni ọ̀wọ̀ Lubo ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilé ìjọsìn tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé kò ì tíì fi isẹlẹ naa tó àwọn létí àmọ́ àwọn ti bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ láti wá fìn-ín ìdí kókò ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. "Bí mo ṣe rí fídíò náà lórí ayélujára, ọkàn mi gba ọgbẹ́, tó sì ká mi lára gidi gan." "Mi ò tíì lè sọ pé òótọ́ tàbí irọ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà àmọ́ ohun tó dájú ni pé a ò ní kawọ́ lẹ́ràn, a máa wádìí ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan."


Ẹni ọ̀wọ̀ Lubo ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilé ìjọsìn tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé kò ì tíì fi isẹlẹ naa tó àwọn létí àmọ́ àwọn ti bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ láti wá fìn-ín ìdí kókò ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. "Bí mo ṣe rí fídíò náà lórí ayélujára, ọkàn mi gba ọgbẹ́, tó sì ká mi lára gidi gan." "Mi ò tíì lè sọ pé òótọ́ tàbí irọ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà àmọ́ ohun tó dájú ni pé a ò ní kawọ́ lẹ́ràn, a máa wádìí ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan." Lubo fi kun pé láti agbègbè náà ni akọ̀wé ẹgbẹ́ CAN ìpínlẹ̀ náà ti wá, tí òun sì ti pè é láti ṣèwádìí ilé ìjọsìn tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé, kó sì jábọ̀ fún òun. Ó fi kun pé ní kété tí àwọn bá ti ṣèwádìí tí àwọn sì mọ ohun tó ṣẹlẹ̀, ni àwọn yóò fi ìròyìn léde.


Lubo fi kun pé láti agbègbè náà ni akọ̀wé ẹgbẹ́ CAN ìpínlẹ̀ náà ti wá, tí òun sì ti pè é láti ṣèwádìí ilé ìjọsìn tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé, kó sì jábọ̀ fún òun. Ó fi kun pé ní kété tí àwọn bá ti ṣèwádìí tí àwọn sì mọ ohun tó ṣẹlẹ̀, ni àwọn yóò fi ìròyìn léde.


Evans rí ẹ̀wọ̀n ọdún mọ́kànlélógún hé fún ẹ̀sùn ìjínigbé

Ile ẹjọ giga nipinlẹ Eko ti ran ajinigbe, Chukwudumeme Onwuamadike, ti ọpọ mọ si Evans lọ si ẹwọn ọdun mọkanlelogun. Bakan naa ni amugbalẹgbe rẹ, Victor Aduba yoo se ẹwọn iye ọdun kan naa pẹlu Evans fun bi wọn ṣe ji okunrin kan ti orukọ rẹ jẹ Sylvanus Hafia gbe pamọ. Adajọ Oluwatoyin Taiwo lo gbe igbẹjọ naa kalẹ niluu Eko loni ọjọ Aje, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹsan an ọdun 2022. Ọwọ tẹ awọn ajinigbe naa lọdun 2014 ni agbegbe Kara ni Amuwo Odofin niluu Eko lẹyin ti wọn ji Hafia gbe. Awọn ajinigbe naa tun beere owo itusilẹ milọnu mẹji dọla, owo ilẹ okeere. Awọn olujẹjọ mejeeji naa lo sọ fun ilẹẹjọ giga ipinlẹ Eko pe awọn ko jẹbi ẹsun mẹrin ti wọn fi kan wọn.


Ọwọ tẹ awọn ajinigbe naa lọdun 2014 ni agbegbe Kara ni Amuwo Odofin niluu Eko lẹyin ti wọn ji Hafia gbe. Awọn ajinigbe naa tun beere owo itusilẹ milọnu mẹji dọla, owo ilẹ okeere. Awọn olujẹjọ mejeeji naa lo sọ fun ilẹẹjọ giga ipinlẹ Eko pe awọn ko jẹbi ẹsun mẹrin ti wọn fi kan wọn. Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ, Adajọ Taiwo ni igbẹjọ naa ni yoo jẹ ẹkọ fun awọn yooku to lọwọ ninu iwa ajinigbe ni Naijiria. Saaju ni ọwọ sinkun ọlọpa ti tẹ Evans ati amugbalẹgbẹ rẹ fun ẹsun ijinigbe lọjọ Kẹwa osu Kẹfa ọdun 2017. Lẹyin atotonu ikọ olupẹjọ ati olujẹjọ, ni Adajọ Hekeem Oshodi tileẹjọ giga ipinlẹ Eko ti sọ Evans ati amugbalẹgbẹ naa sẹwọn gbere.


Nigba to n gbe idajọ rẹ kalẹ, Adajọ Taiwo ni igbẹjọ naa ni yoo jẹ ẹkọ fun awọn yooku to lọwọ ninu iwa ajinigbe ni Naijiria. Saaju ni ọwọ sinkun ọlọpa ti tẹ Evans ati amugbalẹgbẹ rẹ fun ẹsun ijinigbe lọjọ Kẹwa osu Kẹfa ọdun 2017. Lẹyin atotonu ikọ olupẹjọ ati olujẹjọ, ni Adajọ Hekeem Oshodi tileẹjọ giga ipinlẹ Eko ti sọ Evans ati amugbalẹgbẹ naa sẹwọn gbere. Ọjọ kejilelogun osu Keji ọdun 2022 si ni idajọ naa waye, idi si ree ti Evans se pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ naa. Nibayii, adajọ ti wa ni ki Evans ati amugbalẹgb rẹ lọ lo ọdun mọkanlelogun lọgba ẹwọn, dipo ẹwọn gbere ti ile ẹjọ akọkọ kọkọ da fun wn.


Ọjọ kejilelogun osu Keji ọdun 2022 si ni idajọ naa waye, idi si ree ti Evans se pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ naa. Nibayii, adajọ ti wa ni ki Evans ati amugbalẹgb rẹ lọ lo ọdun mọkanlelogun lọgba ẹwọn, dipo ẹwọn gbere ti ile ẹjọ akọkọ kọkọ da fun wn.


Ìlera Nnamdi Kanu ń burú si, àìsàn ń ṣe é láti inú - Agbẹjọ́rò

Ifeanyi Ejiofor agbẹjọro fun adari ikọ ajijagbara IPOB, Nnamdi Kanu, ti sọrọ sita lori ilera onibara rẹ lẹyin to lugbadi arun miiran. Ejiofor, ninu atẹjade to fi ransẹ sita fawọn akọroyin lọjọ Aje ni onibara oun ni arun to n se eeyan ni inu ati ẹnu, ti oloyinbo pe ni Gastrointestinal Distorder. O ni eyi to mu ki aya ma ta Kanu ni ọpọ igba. O tẹsiwaju pe ileẹjọ giga to wa niluu Abuja labẹ isakoso Adajọ Binta Nyako, palasẹ fun ajọ DSS lati pese ilera to peye fun Nnamdi Kanu sugbọn wọn kọ. O wa ke gbajawire sita lẹyin to ṣe abẹwo si adari IPOB naa ni ọọfisi awọn DSS niluu Abuja lọjọ Ajẹ. “Ni bayi, Nnamdi Kanu n jẹ irora nitori aisan yii, ti o si nilo itọju ni kiakia.


O tẹsiwaju pe ileẹjọ giga to wa niluu Abuja labẹ isakoso Adajọ Binta Nyako, palasẹ fun ajọ DSS lati pese ilera to peye fun Nnamdi Kanu sugbọn wọn kọ. O wa ke gbajawire sita lẹyin to ṣe abẹwo si adari IPOB naa ni ọọfisi awọn DSS niluu Abuja lọjọ Ajẹ. “Ni bayi, Nnamdi Kanu n jẹ irora nitori aisan yii, ti o si nilo itọju ni kiakia. “Sugbọn o ṣe ni laanu pe ajọ DSS ko fun ni anfani lati ṣe itọju ara ẹ. “Kete ti a gbọ, ni agbẹjọro agba wa Oloye Mike Ozekhome pasẹ pe ki a bẹrẹ isẹ lati fi ofin si ifiyajẹni naa. Igbakeji alaga ẹgbẹ oṣelu PDP tẹlẹ, Olabode George ti fi aidunnu rẹ han si bi ẹgbẹ oṣelu PDP ko ṣe ni nkan gboogi lati fi dije dupo ni ilẹ Yoruba ni idibo ọdun to n bọ.