Ọgangan iwaju ọfisi gomina ipinlẹ ọhun, Rotimi Akeredolu ni wọn patẹ eto adura naa si, ti wọn si n ke pe Eledua pe ko da si ọrọ Naijiria. Yatọ si pe awọn naa gbadura, wọn tun ṣe iwọde kaakiri ilu Akure de agbegbe ọja NEPA, Alagbaka, olu ileeṣẹ ọlọpaa ni ọna Igbatoro, ati bẹẹbẹẹ lọ. bakan naa ni awọn eeyan to n fi ẹhonu han yii tun gbe apẹ kana loju popo, ti wn si n se ounjẹ lọ lai bikita. Ipinlẹ Kwara: Orita Challenge ni awọn oluwọde End SARS fi ipade wọn si ni ilu Ilorin, bakan naa ni wọn tun gbe iwọde naa de Tanke Tipper Garage, ki wọn to fi abọ si ile ijọba ipinlẹ ọhun. Iroyin kan tilẹ sọ pe awọn eeyan naa di oju ọna to bẹẹ ti gomina Abdulrahman Abdulrazaq fi gbe alupupu lọ ile rẹ. O kere tan, ọjilenigba din mẹfa miliọnu naira ni ijọba ipinlẹ Eko ti padanu nitori awọn ẹnu iloro ti wọn ti n gba owo ibode to di titipa, lati igba ti iwọde End SARS bẹrẹ.


End SARS protest: Lára àwọn ìlú tí ìwọ́de ti wáyé ní Ibadan, Ado Ekiti, Osogbo, Ado Ekiti ati Eko

Ipinlẹ Kwara: Orita Challenge ni awọn oluwọde End SARS fi ipade wọn si ni ilu Ilorin, bakan naa ni wọn tun gbe iwọde naa de Tanke Tipper Garage, ki wọn to fi abọ si ile ijọba ipinlẹ ọhun. Iroyin kan tilẹ sọ pe awọn eeyan naa di oju ọna to bẹẹ ti gomina Abdulrahman Abdulrazaq fi gbe alupupu lọ ile rẹ. O kere tan, ọjilenigba din mẹfa miliọnu naira ni ijọba ipinlẹ Eko ti padanu nitori awọn ẹnu iloro ti wọn ti n gba owo ibode to di titipa, lati igba ti iwọde End SARS bẹrẹ. Gẹgẹ bi abọ iwadii ti ileeṣẹ to n ṣakoso awọn ẹnu ibode naa, Lekki Concession Company, LLC, gbe jade, amọ ijọba Eko ṣi n pa owo lori awọn ipolowo ọja to wa lori awọn iloro ọhun. Ọkan lara awọn kọmiṣọna ipinlẹ Eko, ti ko fẹ fi orukọ rẹ lede ni, o kere tan, ijọba n reti miliọnu mẹwaa naira lojumọ lori afara to so Lekki pọ mọ Ikoyi nikan ṣoṣo. Bakan naa ni iye ti Admiralty Circle Plaza, to wa loju ọna marosẹ Lekki-Epe maa n pa lojumọ kan, ko din ni miliọnu mẹrindinlogun naira.


Gẹgẹ bi abọ iwadii ti ileeṣẹ to n ṣakoso awọn ẹnu ibode naa, Lekki Concession Company, LLC, gbe jade, amọ ijọba Eko ṣi n pa owo lori awọn ipolowo ọja to wa lori awọn iloro ọhun. Ọkan lara awọn kọmiṣọna ipinlẹ Eko, ti ko fẹ fi orukọ rẹ lede ni, o kere tan, ijọba n reti miliọnu mẹwaa naira lojumọ lori afara to so Lekki pọ mọ Ikoyi nikan ṣoṣo. Bakan naa ni iye ti Admiralty Circle Plaza, to wa loju ọna marosẹ Lekki-Epe maa n pa lojumọ kan, ko din ni miliọnu mẹrindinlogun naira. Kọmiṣona naa fi kun pe, iye ti ijọba maa n ri lori afara Lekki-Ikoyi loṣu ko din ni ọọdunrun miliọnu naira, nigba ti oju ọna Lekki-Epe maa n pa nnkan bii ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira loṣu fun ijọba. O ni "Ko din ni ẹgbẹrun lọna ọgọrin ọkọ to maa n gba ẹnu awọn iloro naa lojojumọ, ṣugbọn lati igba ti iwọde End SARS ti bẹrẹ, iloro naa ko pa owo kankan wọle mọ." Nigba ti awọn akọrọyin kan si agbẹnusọ ileeṣẹ LLC, Veronica Jacob, o ni oun ko ni ọrọ kankan lati sọ nipa awọn iloro naa lọwọ yii.


Kọmiṣona naa fi kun pe, iye ti ijọba maa n ri lori afara Lekki-Ikoyi loṣu ko din ni ọọdunrun miliọnu naira, nigba ti oju ọna Lekki-Epe maa n pa nnkan bii ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira loṣu fun ijọba. O ni "Ko din ni ẹgbẹrun lọna ọgọrin ọkọ to maa n gba ẹnu awọn iloro naa lojojumọ, ṣugbọn lati igba ti iwọde End SARS ti bẹrẹ, iloro naa ko pa owo kankan wọle mọ." Nigba ti awọn akọrọyin kan si agbẹnusọ ileeṣẹ LLC, Veronica Jacob, o ni oun ko ni ọrọ kankan lati sọ nipa awọn iloro naa lọwọ yii. O ti le ni ọsẹ kan ti awọn ọdọ kaakiri Naijiria ti gunle ifẹhonuhan, lori bi awọn oṣiṣẹ ẹka to n gbogun ti iwa idigunjale ni ileeṣẹ ọlọpa, SARS, ṣe pa awọn eeyan lọna aitọ. Ifẹhonuhan naa ti mu ki ijọba apapọ tu ẹka ileeṣẹ ọlọpaa naa ka to si gbe omiran, SWAT, kalẹ, ṣugbọn ọdọ naa ni o ku nibọn n ro. Oriṣiriṣi awọn gbajumọ ni Naijiria ati lawọn orilẹ-ede miran lagbaye lo ti n ṣegbe lẹyin iwọde ọhun.


O ti le ni ọsẹ kan ti awọn ọdọ kaakiri Naijiria ti gunle ifẹhonuhan, lori bi awọn oṣiṣẹ ẹka to n gbogun ti iwa idigunjale ni ileeṣẹ ọlọpa, SARS, ṣe pa awọn eeyan lọna aitọ. Ifẹhonuhan naa ti mu ki ijọba apapọ tu ẹka ileeṣẹ ọlọpaa naa ka to si gbe omiran, SWAT, kalẹ, ṣugbọn ọdọ naa ni o ku nibọn n ro. Oriṣiriṣi awọn gbajumọ ni Naijiria ati lawọn orilẹ-ede miran lagbaye lo ti n ṣegbe lẹyin iwọde ọhun. Ọna ara ni iwọde a ko fẹ ọlọpaa SARS mọ gbayọ lopopona marosẹ ilu Benin nipinlẹ Edo, nigba tawọn ọdọ di oju popo pa. Awọn ọdọ to n se iwọde naa, ti oju wọn ko rẹrin rara, ni wọn gbarodan jọ siwaju ẹnu ọna abawọle fasiti Benin, to wa lopopona marosẹ Benin si Ore. Iyalẹnu lo wa jẹ pe opopona marosẹ ti wọn di pa yii, ni wọn gbe agbada kana si lati se irẹsi ati ọbẹ fun ounjẹ alẹ. Ara ọna tawọn ọdọ yii si n gba fi ẹhonu han ree lati tako ipo ti orilẹede Naijiria wa lọwọ lọwọ bayii. Bakan naa ni wọn n se iwọde lati ke si ijọba pe ko fi opin si awọn ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, taa mọ si SARS, ti wọn n yọ wọn lẹnu.


Ọna ara ni iwọde a ko fẹ ọlọpaa SARS mọ gbayọ lopopona marosẹ ilu Benin nipinlẹ Edo, nigba tawọn ọdọ di oju popo pa. Awọn ọdọ to n se iwọde naa, ti oju wọn ko rẹrin rara, ni wọn gbarodan jọ siwaju ẹnu ọna abawọle fasiti Benin, to wa lopopona marosẹ Benin si Ore. Iyalẹnu lo wa jẹ pe opopona marosẹ ti wọn di pa yii, ni wọn gbe agbada kana si lati se irẹsi ati ọbẹ fun ounjẹ alẹ. Ara ọna tawọn ọdọ yii si n gba fi ẹhonu han ree lati tako ipo ti orilẹede Naijiria wa lọwọ lọwọ bayii. Bakan naa ni wọn n se iwọde lati ke si ijọba pe ko fi opin si awọn ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, taa mọ si SARS, ti wọn n yọ wọn lẹnu. Se lawọn ọdọ naa da ina igi soju popo naa, ti wsn si gbe apẹ kana, bẹẹ ni wọn fọ irẹsi nu soju titi naa. Koda wọn din ẹran lati fi jẹ irẹsi jọlọfu ọhun, ti ohun gbogbo si n se yatayoto. Igbesẹ wọn naa fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ ni opopona marosẹ Benin si Ore, tawọn ọlọkọ ko si le tẹsiwaju lẹnu irin ajo wọn naa.


Se lawọn ọdọ naa da ina igi soju popo naa, ti wsn si gbe apẹ kana, bẹẹ ni wọn fọ irẹsi nu soju titi naa. Koda wọn din ẹran lati fi jẹ irẹsi jọlọfu ọhun, ti ohun gbogbo si n se yatayoto. Igbesẹ wọn naa fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ ni opopona marosẹ Benin si Ore, tawọn ọlọkọ ko si le tẹsiwaju lẹnu irin ajo wọn naa. Aṣẹ ti  Minisita olu ilẹ Naijiria, Mallam Mohammed Bello pa ti mu ki awọn oluwode bẹnu atẹ lu u, t'awọn kan si ni awọn o kọ lati gbe e lọ si ile ẹjọ. Lara awọn to tako àṣẹ rẹ yi la ti ri Aisha Yesufu, awọn agbẹjọro to fi mọ awọn ajafeto-omoniyan. Àwọn oluwọde  #EndSARS yii n ṣé iwọde lati pe fun iwogile ikọ ọlọpaa SARS ati pe ki ijọba fi iya to tọ jẹ awọn to ti ṣọṣẹ ibi fun ara ilu sẹyin.


Aṣẹ ti  Minisita olu ilẹ Naijiria, Mallam Mohammed Bello pa ti mu ki awọn oluwode bẹnu atẹ lu u, t'awọn kan si ni awọn o kọ lati gbe e lọ si ile ẹjọ. Lara awọn to tako àṣẹ rẹ yi la ti ri Aisha Yesufu, awọn agbẹjọro to fi mọ awọn ajafeto-omoniyan. Àwọn oluwọde  #EndSARS yii n ṣé iwọde lati pe fun iwogile ikọ ọlọpaa SARS ati pe ki ijọba fi iya to tọ jẹ awọn to ti ṣọṣẹ ibi fun ara ilu sẹyin. Wọn si ni awọn ṣetan lati gbena woju Minisita Mohammed Bello lori aṣẹ to pa ki wọn máa ṣe iwọde.Gege bi wọn ti ṣe sọ,wọn ni ko le di awọn lọwọ lati ma se iwọde. Bẹẹ naa lawọn ẹgbẹ ajafeto-omoniyan kan ati awọn agbẹjọro bẹnu àtẹ lu igbesẹ yi, pe minista fun FCT ni Abuja to jẹ olu ilu Naijiria ko ni agbara aṣẹ lati sọ pe ki iwọde ma wa nitori pe ẹtọ ọmọ Naijiria ni. Wọn ní otubante ni aṣẹ yi jẹ ti ko si ba ofin Naijiria mu.


Wọn si ni awọn ṣetan lati gbena woju Minisita Mohammed Bello lori aṣẹ to pa ki wọn máa ṣe iwọde.Gege bi wọn ti ṣe sọ,wọn ni ko le di awọn lọwọ lati ma se iwọde. Bẹẹ naa lawọn ẹgbẹ ajafeto-omoniyan kan ati awọn agbẹjọro bẹnu àtẹ lu igbesẹ yi, pe minista fun FCT ni Abuja to jẹ olu ilu Naijiria ko ni agbara aṣẹ lati sọ pe ki iwọde ma wa nitori pe ẹtọ ọmọ Naijiria ni. Wọn ní otubante ni aṣẹ yi jẹ ti ko si ba ofin Naijiria mu. Ẹwẹ agbarijopo ẹgbẹ àwọn Gomina ariwa Naijiria ti ni awọn ko lodi si ikọ SARS. Gomina ipinle Plateau to tun je alaga ẹgbẹ naa lasiko to n ba awon akọroyin sọrọ nilẹ ijoba ni SAR Swulo fawọn nipa kikoju ipenija aabo ni Ariwa Naijiria. Wọn de ọrọ yi lade pẹlu atejade kan leyin Ipade to waye ni ọjọru pe gboyin gboyin lawọn wa lẹyin oga ọlọpaa lati se atunto ileesẹ ọlọpaa.


Ẹwẹ agbarijopo ẹgbẹ àwọn Gomina ariwa Naijiria ti ni awọn ko lodi si ikọ SARS. Gomina ipinle Plateau to tun je alaga ẹgbẹ naa lasiko to n ba awon akọroyin sọrọ nilẹ ijoba ni SAR Swulo fawọn nipa kikoju ipenija aabo ni Ariwa Naijiria. Wọn de ọrọ yi lade pẹlu atejade kan leyin Ipade to waye ni ọjọru pe gboyin gboyin lawọn wa lẹyin oga ọlọpaa lati se atunto ileesẹ ọlọpaa. Kini o ti kọkọ ṣẹlẹ? #EndSARS: Àwọn olùwọ́de kọ etí ikún sí àṣẹ ijọba, wọ́n tẹ̀sìwájú ìwọ́de l'Abuja SARS Nigeria: Àwọn olùwọ́de kọ etí ikún sí àṣẹ ijọba, wọ́n tẹ̀sìwájú ìwọ́de l'Abuja Awọn oluwọde #EndSARS kọ eti ikun aṣẹ ijọba ilu Abuja to fofin de iwọde nitori itankalẹ aarun coronavirus. Niṣe ni ọgọọrọ awọn olufẹhonuhan bọ soju oju ti wọn si tẹsiwaju pẹlu ifẹhonuhan wọn.


Kini o ti kọkọ ṣẹlẹ? #EndSARS: Àwọn olùwọ́de kọ etí ikún sí àṣẹ ijọba, wọ́n tẹ̀sìwájú ìwọ́de l'Abuja SARS Nigeria: Àwọn olùwọ́de kọ etí ikún sí àṣẹ ijọba, wọ́n tẹ̀sìwájú ìwọ́de l'Abuja Awọn oluwọde #EndSARS kọ eti ikun aṣẹ ijọba ilu Abuja to fofin de iwọde nitori itankalẹ aarun coronavirus. Niṣe ni ọgọọrọ awọn olufẹhonuhan bọ soju oju ti wọn si tẹsiwaju pẹlu ifẹhonuhan wọn. Koda wọn tun gbe iwọde wọn lọ si iwaju ile igbimọ aṣofin agba niluu Abuja. Awọn onimọto ko ti ẹ ri aaye kọja lagbegbe olu ile iṣẹ ijọba apapọ lẹyin tawọn oluwọde di ọna to wọ inu ibẹ lọ. Ẹwẹ, ajọ FCTA to n ṣakoso ijọba olu ilu Naijiria, Abuja ti kọkọ fofin de iwọde ki wọde kaakiri ilu Abuja.


Koda wọn tun gbe iwọde wọn lọ si iwaju ile igbimọ aṣofin agba niluu Abuja. Awọn onimọto ko ti ẹ ri aaye kọja lagbegbe olu ile iṣẹ ijọba apapọ lẹyin tawọn oluwọde di ọna to wọ inu ibẹ lọ. Ẹwẹ, ajọ FCTA to n ṣakoso ijọba olu ilu Naijiria, Abuja ti kọkọ fofin de iwọde ki wọde kaakiri ilu Abuja. Igbesẹ yi waye lẹyin ti iwọde #EndSARS gbode kan kaakiri orilẹede Naijiria. Minisita ilu Abuja, Muhammad Bello sọ pe awọn oluwọde naa ko tẹle ilana coronavirus lo jẹ ki ajọ FCTA gbe igbesẹ yii. Ninu atẹjade ti ajọ FCTA fi sita lonii Ọjọbọ, ajọ naa ṣalaye pe lootọọ ni awọn ọmọ orilẹede Naijiria lẹtọ labẹ ofin lati ṣe iwọde wọọrọwọ lori ohun ti ko ba tẹ wọn lọrun.


Igbesẹ yi waye lẹyin ti iwọde #EndSARS gbode kan kaakiri orilẹede Naijiria. Minisita ilu Abuja, Muhammad Bello sọ pe awọn oluwọde naa ko tẹle ilana coronavirus lo jẹ ki ajọ FCTA gbe igbesẹ yii. Ninu atẹjade ti ajọ FCTA fi sita lonii Ọjọbọ, ajọ naa ṣalaye pe lootọọ ni awọn ọmọ orilẹede Naijiria lẹtọ labẹ ofin lati ṣe iwọde wọọrọwọ lori ohun ti ko ba tẹ wọn lọrun. Ajọ naa sọ pe ọna ti wọn n gba ṣe iwọde ọhun tako ilana ati dena itankalẹ aarun coronavirus bii itakete si ara ẹni. Ajọ naa tun sọ pe ifẹhonuhan ti wọn n ṣe lori fopin si ọlọpaa SARS  eyi ti ijọba ti fagile jẹ inilara fawọn ọmọ Naijiria mii. Wo bí àwọn jàndùkú ṣe yabò àwọn olùwọ́de #ENDSARS ní Alausa l'Eko àti Abuja Wahala ti waye laarin awọn oluwọde #ENDSARS nilu Abujaati awọn ọdọkunrin kan, ti ko faramọ iwọde to n lọ lọwọ.


Ajọ naa sọ pe ọna ti wọn n gba ṣe iwọde ọhun tako ilana ati dena itankalẹ aarun coronavirus bii itakete si ara ẹni. Ajọ naa tun sọ pe ifẹhonuhan ti wọn n ṣe lori fopin si ọlọpaa SARS  eyi ti ijọba ti fagile jẹ inilara fawọn ọmọ Naijiria mii. Wo bí àwọn jàndùkú ṣe yabò àwọn olùwọ́de #ENDSARS ní Alausa l'Eko àti Abuja Wahala ti waye laarin awọn oluwọde #ENDSARS nilu Abujaati awọn ọdọkunrin kan, ti ko faramọ iwọde to n lọ lọwọ. Oju ọna olobiripo (roundabout) Berger to wa ni iṣẹlẹ naa ti waye, nibi ti awọn eeyan ti n wọde lati owurọ kutu. Lasiko ti awọn oluwọde naa n pariwo ẹ fi opin si SARS, ati awọn nkan miran, ni awọn janduku naa ya de, ti wọn si bẹrẹ si ni kọlu wọn pẹlu àdá ati igi. Koda, wọn ba awọn ọkọ kan jẹ, wọn si tun fọ kilaasi ọpọlọpọ ọkọ ti wọn ba nibi iwọde naa.


Oju ọna olobiripo (roundabout) Berger to wa ni iṣẹlẹ naa ti waye, nibi ti awọn eeyan ti n wọde lati owurọ kutu. Lasiko ti awọn oluwọde naa n pariwo ẹ fi opin si SARS, ati awọn nkan miran, ni awọn janduku naa ya de, ti wọn si bẹrẹ si ni kọlu wọn pẹlu àdá ati igi. Koda, wọn ba awọn ọkọ kan jẹ, wọn si tun fọ kilaasi ọpọlọpọ ọkọ ti wọn ba nibi iwọde naa. Awọn eeyan kan si tun farapa. Bakan naa ni ọrọ ṣe ri ni agbegbe Alausa nilu Eko. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe awọn janduku ti yabo awọn to n ṣe iwọde #ENDSARS ni ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Alausa.


Awọn eeyan kan si tun farapa. Bakan naa ni ọrọ ṣe ri ni agbegbe Alausa nilu Eko. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe awọn janduku ti yabo awọn to n ṣe iwọde #ENDSARS ni ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Alausa. Akọroyin BBC Yoruba to wa nibi iwọde naa jabọ pe ada, okuta ati awọn nkan ija mii ni awọn janduku naa ko dani. Bakan naa ni ẹnikan lara awọn to n ṣe iwọde farapa lasiko naa. Ṣugbọn ṣa, awọn oluwọde naa pada le awọn janduku naa lọ.


Akọroyin BBC Yoruba to wa nibi iwọde naa jabọ pe ada, okuta ati awọn nkan ija mii ni awọn janduku naa ko dani. Bakan naa ni ẹnikan lara awọn to n ṣe iwọde farapa lasiko naa. Ṣugbọn ṣa, awọn oluwọde naa pada le awọn janduku naa lọ. Adari ijọ Daystar Christian Centre, Pasitọ Sam Adeyemi ti fi ohun rẹ si ifẹhọnuhan to n ja ranyin kaakiri lorilẹede Naijiria pẹlu asia #EndSARS. Pasitọ Sam Adeyemi sọ ọrọ naa loju opo ikansiraẹni Twitter rẹ. Sam Adeyemi rọ aarẹ Muhammadu Buhari, awọn ajọ amuṣẹya, awọn aṣofin Ile Igbimọ Aṣofin, awọn gomina ati gbogbo awọn obi lati lo ifẹhọnuhan yii fun ohun rere.


Adari ijọ Daystar Christian Centre, Pasitọ Sam Adeyemi ti fi ohun rẹ si ifẹhọnuhan to n ja ranyin kaakiri lorilẹede Naijiria pẹlu asia #EndSARS. Pasitọ Sam Adeyemi sọ ọrọ naa loju opo ikansiraẹni Twitter rẹ. Sam Adeyemi rọ aarẹ Muhammadu Buhari, awọn ajọ amuṣẹya, awọn aṣofin Ile Igbimọ Aṣofin, awọn gomina ati gbogbo awọn obi lati lo ifẹhọnuhan yii fun ohun rere. Pasito Adeyemi ni: ''Ọdun mẹrindinlọgbọn si mẹtadinlọgbọn sẹyin ni awọn ti ṣe iru ifẹhọnuhan yii ri to si di ohun to jẹ ki eto oṣelu tiwantiwa jinlẹ de ibi to de loni ni Naijiria.'' ''O fihan gbangba pe awọn ọdọ asiko yii ko ni tẹriba fun iwa agidi ti ijọba ma n lo pẹlu awọn eniyan nigbakan ri.'' Adari ijọ naa ni: ''Ni asiko yii, awọn eniyan ti gbọnju ti wọn si mọ ọna lati ja fun ẹtọ wọn ni ọna igbalode lorilẹede Naijiria.''


Pasito Adeyemi ni: ''Ọdun mẹrindinlọgbọn si mẹtadinlọgbọn sẹyin ni awọn ti ṣe iru ifẹhọnuhan yii ri to si di ohun to jẹ ki eto oṣelu tiwantiwa jinlẹ de ibi to de loni ni Naijiria.'' ''O fihan gbangba pe awọn ọdọ asiko yii ko ni tẹriba fun iwa agidi ti ijọba ma n lo pẹlu awọn eniyan nigbakan ri.'' Adari ijọ naa ni: ''Ni asiko yii, awọn eniyan ti gbọnju ti wọn si mọ ọna lati ja fun ẹtọ wọn ni ọna igbalode lorilẹede Naijiria.'' ''Nibayii, iṣejọba to ba gbọ ti araalu nikan lo le ni aṣeyọri ni Naijiria, nitori awọn ọdọ ti gbọn bayii.'' Adari ijọ Daystar Christian Centre, Pasitọ Sam Adeyemi fikun wi pe awọn ọlọpaa ni alakọja ti wọn dojukọ nitori aisan owo oṣu wọn deede lo mu ki awọn naa ma a ṣe aṣiṣe. Bakan naa ni Pasitọ Sam Adeyemi rọ Aarẹ Buhari lati gbọ ohun ti awọn araalu sọ, ki o wọ ibi ti bata ti n ta wọn lẹsẹ, ki o si ṣe atunṣe.


''Nibayii, iṣejọba to ba gbọ ti araalu nikan lo le ni aṣeyọri ni Naijiria, nitori awọn ọdọ ti gbọn bayii.'' Adari ijọ Daystar Christian Centre, Pasitọ Sam Adeyemi fikun wi pe awọn ọlọpaa ni alakọja ti wọn dojukọ nitori aisan owo oṣu wọn deede lo mu ki awọn naa ma a ṣe aṣiṣe. Bakan naa ni Pasitọ Sam Adeyemi rọ Aarẹ Buhari lati gbọ ohun ti awọn araalu sọ, ki o wọ ibi ti bata ti n ta wọn lẹsẹ, ki o si ṣe atunṣe. Ọ̀ba Eniitan Ogunwusi Ọjaja II, Ooni Ile Ifẹ ti sọ pe wamu wamu loun wa lẹyin awọn ọdọ Naijiria lori iwọde ENDSARS to gbode. Ori ade yi ni niṣe ni iwọde naa mu idunnu ati ayọ wa si ọkan oun nitori awọn ọdọ ti taju pẹlu ohun kan ati afojusun kan naa. A ri ọrọ yi ka loju opo Twitter Ooni pẹlu ẹkunrẹrẹ alaye ati akawe oun to ṣẹlẹ ti o fi sọ bẹẹ.


Ọ̀ba Eniitan Ogunwusi Ọjaja II, Ooni Ile Ifẹ ti sọ pe wamu wamu loun wa lẹyin awọn ọdọ Naijiria lori iwọde ENDSARS to gbode. Ori ade yi ni niṣe ni iwọde naa mu idunnu ati ayọ wa si ọkan oun nitori awọn ọdọ ti taju pẹlu ohun kan ati afojusun kan naa. A ri ọrọ yi ka loju opo Twitter Ooni pẹlu ẹkunrẹrẹ alaye ati akawe oun to ṣẹlẹ ti o fi sọ bẹẹ. Ooni ṣalaye pe irufẹ iriri tawọn ọdọ n koju lọdọ oṣiṣẹ SARS ti ṣẹlẹ si ọmọ bibi oun lobirin koda o fẹ ẹ padanu mi rẹ lọwọ wọn. Oba Alaye yi ni ti iru eleyi fi le ṣẹlẹ si ọmọ oun, aimọye ọdọ ni iru rẹ yoo ti ṣẹlẹ si. Ooni wa ni ibeerẹ ohun rẹrẹ ni Naijiria ni iṣẹlẹ yi jẹ fun ara ilu ati awọn ọlọpaa naa.


Ooni ṣalaye pe irufẹ iriri tawọn ọdọ n koju lọdọ oṣiṣẹ SARS ti ṣẹlẹ si ọmọ bibi oun lobirin koda o fẹ ẹ padanu mi rẹ lọwọ wọn. Oba Alaye yi ni ti iru eleyi fi le ṣẹlẹ si ọmọ oun, aimọye ọdọ ni iru rẹ yoo ti ṣẹlẹ si. Ooni wa ni ibeerẹ ohun rẹrẹ ni Naijiria ni iṣẹlẹ yi jẹ fun ara ilu ati awọn ọlọpaa naa. Ooni ni oriade akọkọ ti yoo gbaruku ti awọn oluwọde ENDSARS ni Naijria lati igba to ti bẹrẹ ni nkan bi ọjọ marun un sẹyin. Aarẹ Muhammadu Buhari ti sọrọ fun igba akọkọ lati igba ti iwọde to n pe fun kika ikọ ọlọpaa FSARS kuro nilẹ ti bẹrẹ. Ninu fọnran fidio ti aarẹ fi si oju opo rẹ ni Twitter, o ni atuntọ iṣẹ ọlọpaa n bọ lẹyin ti ijọba tu FSARS ka.


Ooni ni oriade akọkọ ti yoo gbaruku ti awọn oluwọde ENDSARS ni Naijria lati igba to ti bẹrẹ ni nkan bi ọjọ marun un sẹyin. Aarẹ Muhammadu Buhari ti sọrọ fun igba akọkọ lati igba ti iwọde to n pe fun kika ikọ ọlọpaa FSARS kuro nilẹ ti bẹrẹ. Ninu fọnran fidio ti aarẹ fi si oju opo rẹ ni Twitter, o ni atuntọ iṣẹ ọlọpaa n bọ lẹyin ti ijọba tu FSARS ka. Bakan naa ni aarẹ ni ijọba ko ṣalai mọ nipa ohun to n ṣẹlẹ nitori naa ki ara ilu ṣe ṣuuru, atunto yoo waye. Buhari ni: ''Igbesẹ akọkọ ni pe a tu SARS ka lara ipinu wa lati mu atunto to gbooro ki awọn ọlọpaa baa le ṣe Iṣẹ wọn to jẹ didaabo bo ẹmi ati ọna ijẹ ara ilu'' Bẹẹ naa ni aarẹ ni gbogbo awọn to taṣẹ agẹrẹ sofin ni yoo foju wina ofin. O tunbọ daro iku oluwọde to padanu ẹmi rẹ ni Ogbomosho nipinlẹ Oyo iyẹn Isiaq Jimoh.


Bakan naa ni aarẹ ni ijọba ko ṣalai mọ nipa ohun to n ṣẹlẹ nitori naa ki ara ilu ṣe ṣuuru, atunto yoo waye. Buhari ni: ''Igbesẹ akọkọ ni pe a tu SARS ka lara ipinu wa lati mu atunto to gbooro ki awọn ọlọpaa baa le ṣe Iṣẹ wọn to jẹ didaabo bo ẹmi ati ọna ijẹ ara ilu'' Bẹẹ naa ni aarẹ ni gbogbo awọn to taṣẹ agẹrẹ sofin ni yoo foju wina ofin. O tunbọ daro iku oluwọde to padanu ẹmi rẹ ni Ogbomosho nipinlẹ Oyo iyẹn Isiaq Jimoh. Aarẹ ni oun ti paṣẹ ki iwadii bẹrẹ lati tọ piinpin iku to pa. Kaakiri Naijiria ni iwọde ti n waye lọjọ keji ti ijọba lawọn tu ikọ ọlọpaa FSARS ka. Ohun tawọn ọmọ Naijiria n sọ ni pe titu SARS ka nikan ko to bi kii ṣe pe ki ijọba ṣe atunto iṣẹ ọlọpaa. Ariwo ''Executive Order'' lawọn eeyan n mu bẹnu pe ki aarẹ buwọlu aṣẹ ti yoo fofin de FSARS patapata.


Aarẹ ni oun ti paṣẹ ki iwadii bẹrẹ lati tọ piinpin iku to pa. Kaakiri Naijiria ni iwọde ti n waye lọjọ keji ti ijọba lawọn tu ikọ ọlọpaa FSARS ka. Ohun tawọn ọmọ Naijiria n sọ ni pe titu SARS ka nikan ko to bi kii ṣe pe ki ijọba ṣe atunto iṣẹ ọlọpaa. Ariwo ''Executive Order'' lawọn eeyan n mu bẹnu pe ki aarẹ buwọlu aṣẹ ti yoo fofin de FSARS patapata.


EndSARS Protest Update: Aisha Yesufu ní Buhari jẹ́wọ́ pé òun kò láànú aráàlú nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀

Ọkan lara awọn oju to gbajumọ julọ lasiko iwọde #EndSARS, Aisha Yesufu ti ṣe apejuwe aarẹ Muhammadu Buhari, gẹgẹ bi aṣiwaju ti ko laanu ọmọ Naijiria loju. Aisha Yesufu sọrọ yii loju opo Twitter rẹ, nigba to n sọrọ lori ọrọ apilẹkọ ti aarẹ Muhammadu Buhari ba awọn ọmọ Naijiria sọ lalẹ Ọjọbọ. Buhari sọrọ naa lẹyin wakati mejidinlaadọta ti iroyin sọ pe, awọn ọmọogun kan lọ ṣina ibọn bolẹ fawọn oluwọde lagbegbe Lekki nilu Eko. O ni o ṣeni laanu pe aarẹ Buhari "ko laanu awọn ọmọ Naijiria ti wọn pa." O ni ibanujẹ nla lo jẹ pe aarẹ lee ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lai darukọ awọn eeyan ti wọn pa kaakiri orilẹede Naijiria lasiko iwọde naa. O  fi ẹsun kan ijọba pe, awọn gan an lo ko awọn tọọgi wọ inu iwọde naa, bi o tilẹ jẹ wi pe ijọba ti ṣalape lọpọ igba pe, ko sootọ kan ninu ọrọ bẹẹ. O fi kun un pe, ohun to dun mọ oun ninu julọ lasiko iwọde naa ni pe, awọn ọdọ ti ri okun ati agbara lati sọrọ soke, wọn si ti n sọrọ soke bayii.


O ni o ṣeni laanu pe aarẹ Buhari "ko laanu awọn ọmọ Naijiria ti wọn pa." O ni ibanujẹ nla lo jẹ pe aarẹ lee ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lai darukọ awọn eeyan ti wọn pa kaakiri orilẹede Naijiria lasiko iwọde naa. O  fi ẹsun kan ijọba pe, awọn gan an lo ko awọn tọọgi wọ inu iwọde naa, bi o tilẹ jẹ wi pe ijọba ti ṣalape lọpọ igba pe, ko sootọ kan ninu ọrọ bẹẹ. O fi kun un pe, ohun to dun mọ oun ninu julọ lasiko iwọde naa ni pe, awọn ọdọ ti ri okun ati agbara lati sọrọ soke, wọn si ti n sọrọ soke bayii. "O fihan pe awọn ọdọ Naijiria ti dide, wọn ti ṣetan pẹlu itara ọkan pe ohun gidi yoo ti ara rẹ jade wa. O si ti han gbangba bayii pe ọwọ araalu ni agbara wa." O ni oun ko si lara awọn to gbe iwọde naa kalẹ tabi ṣiwaju rẹ, oun kan lo anfani ti oun ni lati fi ṣe koriya fun awọn ọdọ naa ni.


"O fihan pe awọn ọdọ Naijiria ti dide, wọn ti ṣetan pẹlu itara ọkan pe ohun gidi yoo ti ara rẹ jade wa. O si ti han gbangba bayii pe ọwọ araalu ni agbara wa." O ni oun ko si lara awọn to gbe iwọde naa kalẹ tabi ṣiwaju rẹ, oun kan lo anfani ti oun ni lati fi ṣe koriya fun awọn ọdọ naa ni. Egbe oselu PDP lorileede Naijiria ti ni aare Buhari to dake lo fa rogbodiyan to gbode kan lorileede Naijiria. Eyi ko ṣẹyin bi awọn soja ṣe da ibọn bo awọn afẹhọnuhan ni agbegbe Lekki, ni ilu Eko lasiko ti wọn ṣe ifẹhọnuhan lọwọọwọ tako ifiyajẹni awọn ọlọpaa. Akọwe ẹgbẹ oṣelu PDP, Kola Ologbondiyan lo sọ ọrọ yii ninu atẹjade ti ẹgbẹ oṣelu naa fi lede.


Egbe oselu PDP lorileede Naijiria ti ni aare Buhari to dake lo fa rogbodiyan to gbode kan lorileede Naijiria. Eyi ko ṣẹyin bi awọn soja ṣe da ibọn bo awọn afẹhọnuhan ni agbegbe Lekki, ni ilu Eko lasiko ti wọn ṣe ifẹhọnuhan lọwọọwọ tako ifiyajẹni awọn ọlọpaa. Akọwe ẹgbẹ oṣelu PDP, Kola Ologbondiyan lo sọ ọrọ yii ninu atẹjade ti ẹgbẹ oṣelu naa fi lede. Ologbondiyan ni aiṣoro Aarẹ Buhari burujai nitori oun  ni ọgagun orilẹede Naijiria, ti gbogbo aṣẹ si wa ni ọdọ rẹ. ''Ọrọ ti Aarẹ Buhari ba sọ yoo fi ọkan awọn eniyan balẹ, eleyii ti aarẹ fi faye gba ipaniyan ati biba dukia awọn eniyan jẹ.'' Ologbodiyan ni:  'Ibanujẹ lo jẹ fun wa lati ri orilẹede to wa ni iṣọkan nigba ti Aarẹ Buhari gba ijọba, ti wa da yẹpẹyẹpẹ bayii, ti wọn si bẹrẹ si ni pa awọn eniyan.''


Ologbondiyan ni aiṣoro Aarẹ Buhari burujai nitori oun  ni ọgagun orilẹede Naijiria, ti gbogbo aṣẹ si wa ni ọdọ rẹ. ''Ọrọ ti Aarẹ Buhari ba sọ yoo fi ọkan awọn eniyan balẹ, eleyii ti aarẹ fi faye gba ipaniyan ati biba dukia awọn eniyan jẹ.'' Ologbodiyan ni:  'Ibanujẹ lo jẹ fun wa lati ri orilẹede to wa ni iṣọkan nigba ti Aarẹ Buhari gba ijọba, ti wa da yẹpẹyẹpẹ bayii, ti wọn si bẹrẹ si ni pa awọn eniyan.'' '' Ni ilu to lofin, to si ni Aarẹ to jọju, wọn yoo ti ba awọn eniyan sọrọ lati le tu wọn ninu lasiko rogbodiyan yii, amọ aarẹ ati igbakeji dakẹ, ti wọn si n woran. Ẹgbẹ oṣelu PDP fikun pe fidio to safihan awọn ọkọ ijọba ti wọn fi n ko awọn madaru fihan pe ijọba lọwọ si rogbodiyan to n ṣẹlẹ kaakiri ipinlẹ Eko ati Naijiria lapapọ. Bakan naa ni wọn kesi ijọba aarẹ Buhari lati gba wi pe awọn lo fa rogbodiyan to n ṣẹlẹ lorilẹede Naijria, ki wọn si ṣe ojuṣe wọn fun awọn eniyan.


'' Ni ilu to lofin, to si ni Aarẹ to jọju, wọn yoo ti ba awọn eniyan sọrọ lati le tu wọn ninu lasiko rogbodiyan yii, amọ aarẹ ati igbakeji dakẹ, ti wọn si n woran. Ẹgbẹ oṣelu PDP fikun pe fidio to safihan awọn ọkọ ijọba ti wọn fi n ko awọn madaru fihan pe ijọba lọwọ si rogbodiyan to n ṣẹlẹ kaakiri ipinlẹ Eko ati Naijiria lapapọ. Bakan naa ni wọn kesi ijọba aarẹ Buhari lati gba wi pe awọn lo fa rogbodiyan to n ṣẹlẹ lorilẹede Naijria, ki wọn si ṣe ojuṣe wọn fun awọn eniyan. Ẹwẹ, ẹgbẹ oṣelu PDP naa ba awọn eniyan kẹdun, ti wọn si gbadura fun awọn eniyan to sọ ẹbi ati ara nu ninu iṣẹlẹ naa, ki Olọrun tẹ wọn si afẹfẹ rere PDP si fikun wi pe awọn yoo ṣe ohun gbogbo to wa ni ikawọ awọn lati ri wi pe ajọ lorilẹede lagbaye dide si iṣẹlẹ Naijiria, ki alaafia ati oṣelu tiwantiwa le pada sipo ni Naijiria. Ohun tí ojú ìyàwó mi rí lọ́wọ́ SARS kò ṣe é fẹnusọ- Poju Oyemade Awọn òṣìṣẹ́ SARS ti fi panpẹ́ òfin mú ìyàwó mi rí láì nídìí- Poju Oyemade Oluṣọ agutan agba ijọ Covenant Christian Centre, Poju Oyemade ti ṣalaye ohun ti oju iyawo rẹ ri lọwọ awọn oṣiṣẹ ajọ SARS ki ijọba apapọ to tu wọn ka lẹyin iwọde End SARS. Oyemade sọ pe awọn agbofinro naa fi panpẹ ofin mu iyawo oun, Toyin, lọdun 2019 lai si idi kan pato.


Ẹwẹ, ẹgbẹ oṣelu PDP naa ba awọn eniyan kẹdun, ti wọn si gbadura fun awọn eniyan to sọ ẹbi ati ara nu ninu iṣẹlẹ naa, ki Olọrun tẹ wọn si afẹfẹ rere PDP si fikun wi pe awọn yoo ṣe ohun gbogbo to wa ni ikawọ awọn lati ri wi pe ajọ lorilẹede lagbaye dide si iṣẹlẹ Naijiria, ki alaafia ati oṣelu tiwantiwa le pada sipo ni Naijiria. Ohun tí ojú ìyàwó mi rí lọ́wọ́ SARS kò ṣe é fẹnusọ- Poju Oyemade Awọn òṣìṣẹ́ SARS ti fi panpẹ́ òfin mú ìyàwó mi rí láì nídìí- Poju Oyemade Oluṣọ agutan agba ijọ Covenant Christian Centre, Poju Oyemade ti ṣalaye ohun ti oju iyawo rẹ ri lọwọ awọn oṣiṣẹ ajọ SARS ki ijọba apapọ to tu wọn ka lẹyin iwọde End SARS. Oyemade sọ pe awọn agbofinro naa fi panpẹ ofin mu iyawo oun, Toyin, lọdun 2019 lai si idi kan pato. Gẹgẹ bo ṣe sọ pe ọpẹlọpe pe oun jẹ gbajumọ lawujọ lo jẹ ki wọn fi obinrin naa silẹ, anfaani iru eyii ti ọpọ awọn ọdọ Naijiria miran ko ni, eyii to mu ki wọn maa jiya ẹṣẹ ti wọn ko ṣẹ. Oyemade lo fi ọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ, nibi to ti rọ ileeṣẹ ọlọpaa lati fi imu awọn agbofinro ti aje iwa ibajẹ ba ṣi mọ lori fọn feere. Pasitọ naa ṣalaye pe "Ẹ jẹ ki n bẹrẹ pẹlu iriri temi tikalara mi lọwọ awọn oṣiṣẹ SARS, ninu ọdun to kọja ni iyawo mi pe mi pe awọn ọlọpaa ti mu oun, oun si ti wa ni agọ wọn."


Gẹgẹ bo ṣe sọ pe ọpẹlọpe pe oun jẹ gbajumọ lawujọ lo jẹ ki wọn fi obinrin naa silẹ, anfaani iru eyii ti ọpọ awọn ọdọ Naijiria miran ko ni, eyii to mu ki wọn maa jiya ẹṣẹ ti wọn ko ṣẹ. Oyemade lo fi ọrọ naa lede loju opo Twitter rẹ, nibi to ti rọ ileeṣẹ ọlọpaa lati fi imu awọn agbofinro ti aje iwa ibajẹ ba ṣi mọ lori fọn feere. Pasitọ naa ṣalaye pe "Ẹ jẹ ki n bẹrẹ pẹlu iriri temi tikalara mi lọwọ awọn oṣiṣẹ SARS, ninu ọdun to kọja ni iyawo mi pe mi pe awọn ọlọpaa ti mu oun, oun si ti wa ni agọ wọn." "Mo n lọ sibi ipade kan lọjọ naa ni, ṣugbọn mo tete tẹkọ leti lọ si agọ awọn ọlọpaa ọhun, ti mo si ri pe ohun ti wọn mu iyawo mi fun ko lẹsẹ nilẹ titi di oni yii." Oyemade ni iyi ati ẹyẹ ti awọn eeyan fi n ki ohun ni agọ naa lo jẹ ki oun tete ri iyawo oun yọ ninu ahamọ ti wọn fi si. Pasitọ naa sọ pe kii ṣe ẹbi awọn ọdọ to n gunle iwọde End SARS nitori ohun ti oju wọn n ri lọwọ awọn ọlọpaa ko ṣee fẹnusọ.


"Mo n lọ sibi ipade kan lọjọ naa ni, ṣugbọn mo tete tẹkọ leti lọ si agọ awọn ọlọpaa ọhun, ti mo si ri pe ohun ti wọn mu iyawo mi fun ko lẹsẹ nilẹ titi di oni yii." Oyemade ni iyi ati ẹyẹ ti awọn eeyan fi n ki ohun ni agọ naa lo jẹ ki oun tete ri iyawo oun yọ ninu ahamọ ti wọn fi si. Pasitọ naa sọ pe kii ṣe ẹbi awọn ọdọ to n gunle iwọde End SARS nitori ohun ti oju wọn n ri lọwọ awọn ọlọpaa ko ṣee fẹnusọ. O ti lé ni ọsẹ kan ti awọn ọdọ naijiria ti gunlẹ iwọde End SARS, eyii ti wọn fi n bere fun opin si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, SARS. Iwọde naa ti mu ki ijọba apapọ tu ẹka naa ka, to si ṣagbekalẹ ẹka tuntun miran to pe ni SWAT, ṣugbọn awọn ọdọ naa ni ko tẹ wọn lọrun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


O ti lé ni ọsẹ kan ti awọn ọdọ naijiria ti gunlẹ iwọde End SARS, eyii ti wọn fi n bere fun opin si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti iwa idigunjale, SARS. Iwọde naa ti mu ki ijọba apapọ tu ẹka naa ka, to si ṣagbekalẹ ẹka tuntun miran to pe ni SWAT, ṣugbọn awọn ọdọ naa ni ko tẹ wọn lọrun. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Ileeṣẹ ọlọpaa ti kede pe ko ni si ẹnikẹni lara awọn ọlọpaa SARS ti wọn ṣẹṣẹ tuka ninu awọn ti yoo wa ninu SWAT ti wọn ṣe ifilọlẹ rẹ lọjọ kẹtala, oṣu Kẹwa. Eyi jẹyọ ninu ikede ti ileeọẹ ọlọpaa fi sita nipa bi iṣẹ ẹka SWAT yoo sẹ ri. Ọmọ ikọ SARS kankan ko ni i si ninu SWAT Iṣẹ ikọ SWAT ni lati ṣe akojọpọ akọsilẹ nipa eto aabo Awọn ọmọ ikọ SWAT ko ni aṣẹ tabi ẹtọ lati yẹ foonu, kọmputa agbeletan 'laptop' ati awọn ẹrọ ayarabiaṣa igbalode, ẹnikẹni wo lọna aitọ.


Ileeṣẹ ọlọpaa ti kede pe ko ni si ẹnikẹni lara awọn ọlọpaa SARS ti wọn ṣẹṣẹ tuka ninu awọn ti yoo wa ninu SWAT ti wọn ṣe ifilọlẹ rẹ lọjọ kẹtala, oṣu Kẹwa. Eyi jẹyọ ninu ikede ti ileeọẹ ọlọpaa fi sita nipa bi iṣẹ ẹka SWAT yoo sẹ ri. Ọmọ ikọ SARS kankan ko ni i si ninu SWAT Iṣẹ ikọ SWAT ni lati ṣe akojọpọ akọsilẹ nipa eto aabo Awọn ọmọ ikọ SWAT ko ni aṣẹ tabi ẹtọ lati yẹ foonu, kọmputa agbeletan 'laptop' ati awọn ẹrọ ayarabiaṣa igbalode, ẹnikẹni wo lọna aitọ. Wọn ko si ni i ma lọ kaakiri igboro. Awọn to wa ninu ikọ SWAT ko gbọdọ lọwọ ninu iwa ọdaran, paapa eyi to ni i ṣe pẹlu lilo ibọn bi ko ṣe yẹ, tabi titẹ ẹtọ ọmọniyan loju. Ilana iṣẹ mẹrin ni ileeṣẹ ọlọpaa gbe sita fun awọn ọlọpaa ti yoo wa ninu ajọ SWAT Wọn yoo ma a gbogun ti idigunjale, ijinigbe Awọn ọmọ ikọ yii ni agbara lati lọ sibikibi ti iwa ọdaran ba  ti n waye pẹlu ohun ija oloro Iṣẹ idoola ni ojuṣe wsn kẹta Eyi to kẹhin ni akanṣe iṣẹ, to ni i ṣe pẹlu awọn iwa ọdaran to lagbara pupọ.


Wọn ko si ni i ma lọ kaakiri igboro. Awọn to wa ninu ikọ SWAT ko gbọdọ lọwọ ninu iwa ọdaran, paapa eyi to ni i ṣe pẹlu lilo ibọn bi ko ṣe yẹ, tabi titẹ ẹtọ ọmọniyan loju. Ilana iṣẹ mẹrin ni ileeṣẹ ọlọpaa gbe sita fun awọn ọlọpaa ti yoo wa ninu ajọ SWAT Wọn yoo ma a gbogun ti idigunjale, ijinigbe Awọn ọmọ ikọ yii ni agbara lati lọ sibikibi ti iwa ọdaran ba  ti n waye pẹlu ohun ija oloro Iṣẹ idoola ni ojuṣe wsn kẹta Eyi to kẹhin ni akanṣe iṣẹ, to ni i ṣe pẹlu awọn iwa ọdaran to lagbara pupọ. Ọjọ Aje ni Ọga Agba ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria, Adamu Muhammad kede ikọ ọlọpaa tuntun Speacial Weapons and Tactics (SWAT) lati rọpo ikọ ọlọpaa Special Anti-Robbery Squad ,SARS, ti wọn tuka. Bo tilẹ jẹ pe ikọ tuntun naa tun ti fa awuyewuye laarin awọn ọmọ Naijiria, diẹ re e lara eto ti yoo waye ki wọn o to o le gba ẹnikẹni si iṣẹ ninu ikọ ọlọpaa SWAT: 1. Awọn ti yoo ba di ọlọpaa SWAT yoo lọ fun ayẹwo ilera ọpọlọ ati ilera ara wọn, lati le mọ bi wọn ṣe pojuowo si fun isẹ tuntun naa.


Ọjọ Aje ni Ọga Agba ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria, Adamu Muhammad kede ikọ ọlọpaa tuntun Speacial Weapons and Tactics (SWAT) lati rọpo ikọ ọlọpaa Special Anti-Robbery Squad ,SARS, ti wọn tuka. Bo tilẹ jẹ pe ikọ tuntun naa tun ti fa awuyewuye laarin awọn ọmọ Naijiria, diẹ re e lara eto ti yoo waye ki wọn o to o le gba ẹnikẹni si iṣẹ ninu ikọ ọlọpaa SWAT: 1. Awọn ti yoo ba di ọlọpaa SWAT yoo lọ fun ayẹwo ilera ọpọlọ ati ilera ara wọn, lati le mọ bi wọn ṣe pojuowo si fun isẹ tuntun naa. 2. Ọsẹ to n bọ ni awọn ọmọ ikọ SWAT yii yoo bẹrẹ idanilẹkọ, ni awọn ile ẹkọṣẹ ọlọpaa kaakri Naijiria. Bi idanilẹkọ naa yoo ṣe ti niyii: Kíni ìyàtọ̀ tí yóò wà láàrin SARS àti SWAT?


2. Ọsẹ to n bọ ni awọn ọmọ ikọ SWAT yii yoo bẹrẹ idanilẹkọ, ni awọn ile ẹkọṣẹ ọlọpaa kaakri Naijiria. Bi idanilẹkọ naa yoo ṣe ti niyii: Kíni ìyàtọ̀ tí yóò wà láàrin SARS àti SWAT? Ẹgbẹ́ Agbẹjọ́rò NBA ti kéde pé àwọn yóò ṣojú awọn Olùwọ́de #EndSARS lọ́fẹ̀ẹ́ nílé ẹjọ́ 'Mo jíṣẹ́ ẹ rán mi'! Sanwo-olu gbé ìwé ẹ̀dùn ọkàn olùwọ́de ENDSARS lé Buhari lọ́wọ́ Ìwọ́de 'End SARS' lè tan àjàkálẹ̀ arùn coronavirus lẹ́ẹ̀kejì ní Nàìjíríà- Ọjọ̀gbọ́n Faduyile 3. Ọga Agba ọlọpaa tun paṣẹ fun gbogbo awọn ọlọpaa SARS ti wọn tuka, lati wa si olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Abuja, fun ayẹwo ilera ara ati ọpọlọ wọn.


Ẹgbẹ́ Agbẹjọ́rò NBA ti kéde pé àwọn yóò ṣojú awọn Olùwọ́de #EndSARS lọ́fẹ̀ẹ́ nílé ẹjọ́ 'Mo jíṣẹ́ ẹ rán mi'! Sanwo-olu gbé ìwé ẹ̀dùn ọkàn olùwọ́de ENDSARS lé Buhari lọ́wọ́ Ìwọ́de 'End SARS' lè tan àjàkálẹ̀ arùn coronavirus lẹ́ẹ̀kejì ní Nàìjíríà- Ọjọ̀gbọ́n Faduyile 3. Ọga Agba ọlọpaa tun paṣẹ fun gbogbo awọn ọlọpaa SARS ti wọn tuka, lati wa si olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Abuja, fun ayẹwo ilera ara ati ọpọlọ wọn. 4. Ayẹwo naa yoo waye labẹ amojuto igbimọ oludanilẹkọ - Police Counselling and Support Unit (PCSU. Igbimọ yii ni yoo ma a mojuto idanilẹkọ, atilẹyin ati imọra fun awọn ọlọpaa to ba n ṣe akaṣe iṣẹ.


4. Ayẹwo naa yoo waye labẹ amojuto igbimọ oludanilẹkọ - Police Counselling and Support Unit (PCSU. Igbimọ yii ni yoo ma a mojuto idanilẹkọ, atilẹyin ati imọra fun awọn ọlọpaa to ba n ṣe akaṣe iṣẹ. 5. Awọn onimọ nipa ilera ọpọlọ, eleto ilera, pasitọ ati imaamu, ara ilu, ati awọn ajafẹtọ ọmọniyan, ni yoo wa ninu igbimọ naa. SWAT ni orúkọ tuntun ti SARS yóò máa jẹ́- IGP Adamu Ileeṣẹ ọlọpaa Naijira ti ni ki awọn oṣiṣẹ SARS ti wọn tuka yọju si Abuja lati wa ṣe ayẹwo ọpọlọ ṣaaju ki wọn to pin wọn si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa mii.


5. Awọn onimọ nipa ilera ọpọlọ, eleto ilera, pasitọ ati imaamu, ara ilu, ati awọn ajafẹtọ ọmọniyan, ni yoo wa ninu igbimọ naa. SWAT ni orúkọ tuntun ti SARS yóò máa jẹ́- IGP Adamu Ileeṣẹ ọlọpaa Naijira ti ni ki awọn oṣiṣẹ SARS ti wọn tuka yọju si Abuja lati wa ṣe ayẹwo ọpọlọ ṣaaju ki wọn to pin wọn si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa mii. Ikede yi to wa lati ọfiisi ọga agba ọlọpaa, Muhammad Adamu ṣalaye pe wọn ti ṣe agbekalẹ ikọ tuntun ti yoo rọpo SARS. Orukọ ti wọn yoo maa pe ni  Special Weapons and Tactics (SWAT). Ikọ tuntun yi ni yoo gba iṣẹ SARS ti wọn tọkaabuku si laipẹ yi to si fa ifẹhonuhan loriṣiiriṣii Adamu ni gbogbo awọn ti yoo ba gba iṣẹ labẹ ikọ yi yoo ni lati ṣe ayẹwo ọpọlọ ti wọn yoo si bẹrẹ igbaradi ni ọṣẹ to n bọ.


Ikede yi to wa lati ọfiisi ọga agba ọlọpaa, Muhammad Adamu ṣalaye pe wọn ti ṣe agbekalẹ ikọ tuntun ti yoo rọpo SARS. Orukọ ti wọn yoo maa pe ni  Special Weapons and Tactics (SWAT). Ikọ tuntun yi ni yoo gba iṣẹ SARS ti wọn tọkaabuku si laipẹ yi to si fa ifẹhonuhan loriṣiiriṣii Adamu ni gbogbo awọn ti yoo ba gba iṣẹ labẹ ikọ yi yoo ni lati ṣe ayẹwo ọpọlọ ti wọn yoo si bẹrẹ igbaradi ni ọṣẹ to n bọ. O ni ikọ alayẹwo arun ọpọlọ yoo maa ṣe iranwọ fawọn ti yoo ba gba iṣẹ labẹ SWAT. Ṣaaju nijọba orile-ede Naijiria ti juwọle fawọn afẹhonuhan ENDSARS nipa gbigba lati mu awọn ẹdun nkan marun un ti wọn lawọn fẹ lọkunkundun. Lọjọ Iṣẹgun ni ikede yi jẹ yọ lati ọdọ Femi Adesina oludamọran pataki fun Aarẹ Muhammadu Buhari.


O ni ikọ alayẹwo arun ọpọlọ yoo maa ṣe iranwọ fawọn ti yoo ba gba iṣẹ labẹ SWAT. Ṣaaju nijọba orile-ede Naijiria ti juwọle fawọn afẹhonuhan ENDSARS nipa gbigba lati mu awọn ẹdun nkan marun un ti wọn lawọn fẹ lọkunkundun. Lọjọ Iṣẹgun ni ikede yi jẹ yọ lati ọdọ Femi Adesina oludamọran pataki fun Aarẹ Muhammadu Buhari. Ninu atẹjade naa, o ṣalaye pe lẹyin ipade awọn ajafẹtọmọniyan pẹlu ọga ọlọpaa ati ileeṣẹ to n mojuto ọrọ ọlọpaa ni wọn pinnu lati ṣamuṣẹ ohun tawọn oluwọde n beere. Lara ohun ti ipade naa ni ki wọn ṣe ni kiakia lẹyin ti ileeṣẹ ọlọpaa tu SARS ka ni: Ẹwẹ, ipade naa ni awọn faramọ aba lati ṣe agbekalẹ igbimọ iwadii ti yoo tọpinpin gbogbo aṣemaṣe ti SARS ti ṣe ati awọn ẹka ọlọpaa miran. Ipade ọhun tun sọ pe awọn faramọ agbekalẹ igbimọ iwadii yii laarin ọsẹ kan ti wọn yoo si pe fun iwe ẹhonu lati ọdọ ara ilu ti SARS ti tẹ oju ẹtọ wọn mọlẹ.


Ninu atẹjade naa, o ṣalaye pe lẹyin ipade awọn ajafẹtọmọniyan pẹlu ọga ọlọpaa ati ileeṣẹ to n mojuto ọrọ ọlọpaa ni wọn pinnu lati ṣamuṣẹ ohun tawọn oluwọde n beere. Lara ohun ti ipade naa ni ki wọn ṣe ni kiakia lẹyin ti ileeṣẹ ọlọpaa tu SARS ka ni: Ẹwẹ, ipade naa ni awọn faramọ aba lati ṣe agbekalẹ igbimọ iwadii ti yoo tọpinpin gbogbo aṣemaṣe ti SARS ti ṣe ati awọn ẹka ọlọpaa miran. Ipade ọhun tun sọ pe awọn faramọ agbekalẹ igbimọ iwadii yii laarin ọsẹ kan ti wọn yoo si pe fun iwe ẹhonu lati ọdọ ara ilu ti SARS ti tẹ oju ẹtọ wọn mọlẹ. Ni itẹsiwaju bakan naa atẹjade ipade yi daba ṣiṣe ayẹwo ọpọlọ fawọn oṣiṣẹ SARS ti wọn ba da silẹ to fi mọ idanilẹkọ ṣaaju ki wọn to pin wọn si ẹka ọlọpaa mii. Gbogbo awọn nkan wọn yi lo wa lara ẹdun ọkan marun un ti awọn oluwde ENDSARS ni awọn fẹ ki ijọba mojuto. Lara awọn ti wọn wa nibi ipade yi ni: Ènìyàn 17 kú nínú ìjàmbá ọkọ̀ mẹ́ta tó ṣẹlẹ̀ ní Osun, òpópónà Ibadan sí Eko àti Delta Wo ìdí tí Tẹni, ọ̀dọ́mọdé olórin obìnrin kìí fi ń ṣí ìhòhò rẹ silẹ̀ Wo ìgbà mẹ́rin tí ìjọba ti tú ikọ̀ ọlọ́pàá SARS ká sẹ̀yín ṣùgbọ́n.... Ẹ lo ìfẹ̀họ̀núhàn #EndSARS lati fí tún gbogbo ohun tó bàjẹ́ ṣe ní Naijiria- Pásítọ̀ Sam Adeyemi Ẹ wo èrò bìbà níbi ìwọ́de #EndSARS ní ìlú Ibadan Pẹlu ikede yi, ohun to ku ni boya awọn oluwọde yoo fọwọ wọnu dẹkun iwọde tabi ki wọn ṣi tẹsiwaju.


Ni itẹsiwaju bakan naa atẹjade ipade yi daba ṣiṣe ayẹwo ọpọlọ fawọn oṣiṣẹ SARS ti wọn ba da silẹ to fi mọ idanilẹkọ ṣaaju ki wọn to pin wọn si ẹka ọlọpaa mii. Gbogbo awọn nkan wọn yi lo wa lara ẹdun ọkan marun un ti awọn oluwde ENDSARS ni awọn fẹ ki ijọba mojuto. Lara awọn ti wọn wa nibi ipade yi ni: Ènìyàn 17 kú nínú ìjàmbá ọkọ̀ mẹ́ta tó ṣẹlẹ̀ ní Osun, òpópónà Ibadan sí Eko àti Delta Wo ìdí tí Tẹni, ọ̀dọ́mọdé olórin obìnrin kìí fi ń ṣí ìhòhò rẹ silẹ̀ Wo ìgbà mẹ́rin tí ìjọba ti tú ikọ̀ ọlọ́pàá SARS ká sẹ̀yín ṣùgbọ́n.... Ẹ lo ìfẹ̀họ̀núhàn #EndSARS lati fí tún gbogbo ohun tó bàjẹ́ ṣe ní Naijiria- Pásítọ̀ Sam Adeyemi Ẹ wo èrò bìbà níbi ìwọ́de #EndSARS ní ìlú Ibadan Pẹlu ikede yi, ohun to ku ni boya awọn oluwọde yoo fọwọ wọnu dẹkun iwọde tabi ki wọn ṣi tẹsiwaju. Kete ti ikede naa jade loju opo Twitter lawọn ọmọ Naijiria kan ti n sọ ero ọkan wọn nipa rẹ: Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike  ti fofin de gbogbo ifẹhọnuhan  nipinlẹ naa. Ninu atẹjade to fi si oju opo Twitter rẹ, Wike ni ko si idi ti awọn eniyan yoo fi fi ẹhọnuhan nipinlẹ naa nitori Ọga Agba Ọlọpaa, Mohammed Adamu ti tu ikọ SARS. Nitori naa ko si idi ti awọn eniyan yoo fi ma a wọde lẹyin ti wọn ti tuka.


Kete ti ikede naa jade loju opo Twitter lawọn ọmọ Naijiria kan ti n sọ ero ọkan wọn nipa rẹ: Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike  ti fofin de gbogbo ifẹhọnuhan  nipinlẹ naa. Ninu atẹjade to fi si oju opo Twitter rẹ, Wike ni ko si idi ti awọn eniyan yoo fi fi ẹhọnuhan nipinlẹ naa nitori Ọga Agba Ọlọpaa, Mohammed Adamu ti tu ikọ SARS. Nitori naa ko si idi ti awọn eniyan yoo fi ma a wọde lẹyin ti wọn ti tuka. Gomina Wike wa rọ awọn obi lati ri wi pe ọmọ wọn ko bọ sita lati tapa si aṣẹ oun. Bakan naa lo kesi awọn agbofinro lati ri wi pe ifofinde naa fi ẹsẹ mulẹ lọkunkundun. Lori ọrọ iwọde fifopin si ifiyajẹni ati iṣekupani lọna aitọ lati ọdọ awọn agbofinro Naijiria ni gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo Olu naa ti paṣẹ.


Gomina Wike wa rọ awọn obi lati ri wi pe ọmọ wọn ko bọ sita lati tapa si aṣẹ oun. Bakan naa lo kesi awọn agbofinro lati ri wi pe ifofinde naa fi ẹsẹ mulẹ lọkunkundun. Lori ọrọ iwọde fifopin si ifiyajẹni ati iṣekupani lọna aitọ lati ọdọ awọn agbofinro Naijiria ni gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo Olu naa ti paṣẹ. Saaju ni oriṣiriṣi iwọde ti bẹrẹ lati ipinlẹ eko ni eyi to si ti ran kaakiri Naijiria lori ọrọ #End SARS to gbode kan. Ninu awọn iwọde yii ni awọn agbofinro ipinlẹ Eko ti mu awọn afẹhonuhan kọọkan si atimọle. Bayii Sanwo Olu ti kede pe ki wọn lọ tu wọn silẹ ni ẹyẹ o sọka. Saaju ni Aarẹ Buhari ti kede pe ki wọn tu ikọ olọpaa kogberegbe SARS ka ni Naijiria lẹyin ti iwọde naa ti n de awọn orilẹ-ede miran.


Saaju ni oriṣiriṣi iwọde ti bẹrẹ lati ipinlẹ eko ni eyi to si ti ran kaakiri Naijiria lori ọrọ #End SARS to gbode kan. Ninu awọn iwọde yii ni awọn agbofinro ipinlẹ Eko ti mu awọn afẹhonuhan kọọkan si atimọle. Bayii Sanwo Olu ti kede pe ki wọn lọ tu wọn silẹ ni ẹyẹ o sọka. Saaju ni Aarẹ Buhari ti kede pe ki wọn tu ikọ olọpaa kogberegbe SARS ka ni Naijiria lẹyin ti iwọde naa ti n de awọn orilẹ-ede miran. Sugbọn awọn ọmọ Naijiria yari pe aṣẹ " Executive order" ni a\won fẹ ko fi ṣe nitori ijọba ti kede ifopin si ati atunṣe ọlọpaa lẹẹmẹrin tẹlẹ ṣugbọn to ja si pabo. Ọlọ́pàá f'ẹsẹ̀ fẹ́ẹ l'Eko lẹ́yìn tó yìnbọn fún ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ lẹ́nu Ọlọpaa kan ti wọn n wa bayii ni a gbọ pe o ti juba ehoro lẹyin to yinbọn fun ọrẹbinrin rẹ ni ibudokọ Salvation Bus Stop ni Ikeja niluu Eko. Ọlọpaa naa ni a gbọ pe o fi ọrẹbinrin rẹ naa silẹ lọ lẹyin to da ọran ọhun tan.


Sugbọn awọn ọmọ Naijiria yari pe aṣẹ " Executive order" ni a\won fẹ ko fi ṣe nitori ijọba ti kede ifopin si ati atunṣe ọlọpaa lẹẹmẹrin tẹlẹ ṣugbọn to ja si pabo. Ọlọ́pàá f'ẹsẹ̀ fẹ́ẹ l'Eko lẹ́yìn tó yìnbọn fún ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ lẹ́nu Ọlọpaa kan ti wọn n wa bayii ni a gbọ pe o ti juba ehoro lẹyin to yinbọn fun ọrẹbinrin rẹ ni ibudokọ Salvation Bus Stop ni Ikeja niluu Eko. Ọlọpaa naa ni a gbọ pe o fi ọrẹbinrin rẹ naa silẹ lọ lẹyin to da ọran ọhun tan. Fọnran kan to lu ayelujara pa ṣafihan bi awọn alaanu kan ṣe gbe obinrin naa digba digba lọ sile iwosan nigba to n jẹ irora ni ibudokọ ọhun. Fidio tun ṣe afihan bi ọta ibọn ṣe ya obinrin naa ni ẹnu ati ẹrẹkẹ. Fọnran ọhun tun ṣafihan bi obinrin naa ṣe n ke irora nigba to n duro de awọn dokita nile iwosan.


Fọnran kan to lu ayelujara pa ṣafihan bi awọn alaanu kan ṣe gbe obinrin naa digba digba lọ sile iwosan nigba to n jẹ irora ni ibudokọ ọhun. Fidio tun ṣe afihan bi ọta ibọn ṣe ya obinrin naa ni ẹnu ati ẹrẹkẹ. Fọnran ọhun tun ṣafihan bi obinrin naa ṣe n ke irora nigba to n duro de awọn dokita nile iwosan. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinle Eko, Muyiwa Adejobi ṣalaye pe awọn ti da ọlọpaa to ṣiṣẹ ibi náà mọ ṣugbọn ko si labẹ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko. Adejobi ni otitọ ni pe ọrẹkunrin obinrin naa ni ọlọpaa ọhun. Amọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn yoo ṣa gbogbo ipa lati mu ọlọpaa naa.


Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinle Eko, Muyiwa Adejobi ṣalaye pe awọn ti da ọlọpaa to ṣiṣẹ ibi náà mọ ṣugbọn ko si labẹ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko. Adejobi ni otitọ ni pe ọrẹkunrin obinrin naa ni ọlọpaa ọhun. Amọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn yoo ṣa gbogbo ipa lati mu ọlọpaa naa. O ni o ṣeeṣe ko jẹ pe ede-aiyede lo mu ọlọpaa naa yinbọn. Ọgbẹni Adejobi ni awọn ọlọpaa ti lọ ṣabẹwo si obinrin naa nile iwosan to wa fun Iwadii lori iṣẹlẹ naa. Afurasi kan ti ko si ẹni to tii mọ ọ ni wọn fẹsun kan pe o yin ọkunrin kan to n jẹ Kayode Oloruntoba nibọn ni ikun nile oni Shawarma kan lagbegbe Alagbado nipinlẹ Eko.


O ni o ṣeeṣe ko jẹ pe ede-aiyede lo mu ọlọpaa naa yinbọn. Ọgbẹni Adejobi ni awọn ọlọpaa ti lọ ṣabẹwo si obinrin naa nile iwosan to wa fun Iwadii lori iṣẹlẹ naa. Afurasi kan ti ko si ẹni to tii mọ ọ ni wọn fẹsun kan pe o yin ọkunrin kan to n jẹ Kayode Oloruntoba nibọn ni ikun nile oni Shawarma kan lagbegbe Alagbado nipinlẹ Eko. Gbogbo igbiyanju awọn oninuure layika to fi mọ ọrẹ rẹ, Kazeem Okikiola lati doola ẹmi ọmọkunrin naa lo ja si pabo nitori o pada gbẹmi mi. Iroyin sọ pe Okikiola lọ si ile ọti Avid ni Alagbado lọjọ Eti, ọjọ kọkanla lati ra Sharwama to si pe Oloruntoba lati sin oun lọ. Bi wọn ṣe n duro ki ẹni to n ta Shawarma da wọn lohun, a gbọ pe ede aiyede bẹ silẹ laarin Okikiola ati onibara miran ti oun naa fẹ ra Sharwama.


Gbogbo igbiyanju awọn oninuure layika to fi mọ ọrẹ rẹ, Kazeem Okikiola lati doola ẹmi ọmọkunrin naa lo ja si pabo nitori o pada gbẹmi mi. Iroyin sọ pe Okikiola lọ si ile ọti Avid ni Alagbado lọjọ Eti, ọjọ kọkanla lati ra Sharwama to si pe Oloruntoba lati sin oun lọ. Bi wọn ṣe n duro ki ẹni to n ta Shawarma da wọn lohun, a gbọ pe ede aiyede bẹ silẹ laarin Okikiola ati onibara miran ti oun naa fẹ ra Sharwama. Ede aiyede naa ko ju pe tani o yẹ ki wọn kọkọ ta a fun, eyi to di ija laarin wọn, eyi si ni afunrasi naa fi binu ko sinu ọkọ rẹ to si lọ fa ibọn yọ. Lẹyin iṣẹju diẹ Oloruntoba duro ti Okikiola ri wọn si n reti ki wọn ta Sharwama ti wọn fun wọn ni afurasi naa ba pada de, o fa ibọn yọ lo ba yin in lu ibi ti awọn mejeeji suro si. Awọn ti ọrọ soju wọn sọ pe ikun ni ibọn ti ba Oloruntoba nigba ti afurasi naa si fẹsẹ fẹẹ.


Ede aiyede naa ko ju pe tani o yẹ ki wọn kọkọ ta a fun, eyi to di ija laarin wọn, eyi si ni afunrasi naa fi binu ko sinu ọkọ rẹ to si lọ fa ibọn yọ. Lẹyin iṣẹju diẹ Oloruntoba duro ti Okikiola ri wọn si n reti ki wọn ta Sharwama ti wọn fun wọn ni afurasi naa ba pada de, o fa ibọn yọ lo ba yin in lu ibi ti awọn mejeeji suro si. Awọn ti ọrọ soju wọn sọ pe ikun ni ibọn ti ba Oloruntoba nigba ti afurasi naa si fẹsẹ fẹẹ. Ọkan ninu awọn olugbe adugbo naa to pe ara rẹ ni Chinedu ni afurasi naa ṣeeṣi yin ẹni ọdun marundinlogoji ọhun nibọn ni. "O ro pe Okikiola ti oun pẹlu rẹ ni gbolohun asọ ni ṣugbọn o ṣeni laanu pe ọtọ ni ẹni ti ibọn ba. Ni kia naa lo pada sinu ọkọ rẹ to si salọ" Aladugbo miran  Seyifunmi Akinola, salaye pe baba alawo kan tilẹ gbiyanju lati yọ ọta ibọn naa kuro lara Ọlọruntoba, ṣugbọn o ku nigba ti wọn n gbe e lọ fun itọju nile iwosan.


Ọkan ninu awọn olugbe adugbo naa to pe ara rẹ ni Chinedu ni afurasi naa ṣeeṣi yin ẹni ọdun marundinlogoji ọhun nibọn ni. "O ro pe Okikiola ti oun pẹlu rẹ ni gbolohun asọ ni ṣugbọn o ṣeni laanu pe ọtọ ni ẹni ti ibọn ba. Ni kia naa lo pada sinu ọkọ rẹ to si salọ" Aladugbo miran  Seyifunmi Akinola, salaye pe baba alawo kan tilẹ gbiyanju lati yọ ọta ibọn naa kuro lara Ọlọruntoba, ṣugbọn o ku nigba ti wọn n gbe e lọ fun itọju nile iwosan. Akinola ni ni kete ti ọrọ naa ṣẹlẹ ni wọn ti gbe e lọ si ile iwosan Merit ti wọn si kọ ọ nibẹ pe ki wọn lọ mu iwe wa lati ọdọ ọlọpaa. Wọn pada ni ki wọn maa gbe e lọ si ile iwosan gbogboniṣe ti Otta nipinlẹ Ogun nibi ti wọn ti toju rẹ diẹ ti wọn si ni ki wọn maa gbe e lọ si ile iwosan gbogbonise ni Abeokuta. "Kaka ki wọn gbe lọ si Abeokuta, wọn gbe e lọ si ọdọ oniṣegun ibilẹ kan pe ki o yọ ọta to wa lara rẹ, lẹyin naa ni wọn gbe e pada lọ si ile iwosan gbogboniṣe Otta sugbọn wọn kọọ nibẹ.


Akinola ni ni kete ti ọrọ naa ṣẹlẹ ni wọn ti gbe e lọ si ile iwosan Merit ti wọn si kọ ọ nibẹ pe ki wọn lọ mu iwe wa lati ọdọ ọlọpaa. Wọn pada ni ki wọn maa gbe e lọ si ile iwosan gbogboniṣe ti Otta nipinlẹ Ogun nibi ti wọn ti toju rẹ diẹ ti wọn si ni ki wọn maa gbe e lọ si ile iwosan gbogbonise ni Abeokuta. "Kaka ki wọn gbe lọ si Abeokuta, wọn gbe e lọ si ọdọ oniṣegun ibilẹ kan pe ki o yọ ọta to wa lara rẹ, lẹyin naa ni wọn gbe e pada lọ si ile iwosan gbogboniṣe Otta sugbọn wọn kọọ nibẹ. O ku nigba ti wọn n gbe lọ si ile iwosan miran." Agbẹnusọ ile iṣẹ ọlọpaa nipinle Eko Olumuyiwa Adejobi  ni awọn adurasi mẹfa to fi mọ Okikiola ni awọn n fi ọrọ wa lẹnu wo lọwọlọwọ lori iṣẹlẹ naa Agbẹnusọ Ọlọpaa ni Okikiola to jẹ ọrẹ rẹ to lọ pe e nile ko wa fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ kaka bẹẹ, o gbe lọ si ile Baba alawo lati lọ yọ ọta ibọn lara rẹ. "Lěyin naa lo tun pada gbe Oloruntoba lọ si ile ẹgbọn rẹ ni Ipaja nibi ti o ti pada wa ku."


O ku nigba ti wọn n gbe lọ si ile iwosan miran." Agbẹnusọ ile iṣẹ ọlọpaa nipinle Eko Olumuyiwa Adejobi  ni awọn adurasi mẹfa to fi mọ Okikiola ni awọn n fi ọrọ wa lẹnu wo lọwọlọwọ lori iṣẹlẹ naa Agbẹnusọ Ọlọpaa ni Okikiola to jẹ ọrẹ rẹ to lọ pe e nile ko wa fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ kaka bẹẹ, o gbe lọ si ile Baba alawo lati lọ yọ ọta ibọn lara rẹ. "Lěyin naa lo tun pada gbe Oloruntoba lọ si ile ẹgbọn rẹ ni Ipaja nibi ti o ti pada wa ku." Kọmisọna Ọlọpaa Ipinlẹ Eko Hakeem Odumosu  ti awọn ọlọpaa lati ṣe awari afurasi to ṣiṣẹ ibi naa. "Lasiko iwadii, wọn ti mu ẹni to ni sọọbu Sharwama Chimezie Amaechi, ọrẹ oloogbe Kazeem Okikiola, alabojuto ile ọti naa, Olayinka Oyedokun ati awọn ọrẹ rẹ Femi Victor, Taiwo Morokola ati Omole Wasiu.


Kọmisọna Ọlọpaa Ipinlẹ Eko Hakeem Odumosu  ti awọn ọlọpaa lati ṣe awari afurasi to ṣiṣẹ ibi naa. "Lasiko iwadii, wọn ti mu ẹni to ni sọọbu Sharwama Chimezie Amaechi, ọrẹ oloogbe Kazeem Okikiola, alabojuto ile ọti naa, Olayinka Oyedokun ati awọn ọrẹ rẹ Femi Victor, Taiwo Morokola ati Omole Wasiu.


CACOVID Palliatives: Ọwọ́ Ọlọ́pàá tẹ àwọn tó lọ kó ǹkan ìrọ̀rùn Covid-19

Awọn agbofinro ti n fi ṣikun ọba mu awọn to kọlu awọn ile itaja ati ileeṣẹ aladani lati ji ọja ati dukia awọn eeyan ko lẹyin iwọde EndSARS. Ko din ni irinwo o le mẹsan eeyan ti wọn ti mu ni ipinlẹ Kwara, Plateau, Benue ati Abuja. Awọn ọlọpaa Plateau fi panpẹ ofin mu afurasi mẹrinlelaadọsan tuntun, eyii to ṣalekun iye eeyan ti wọn ti mu bayii si ọọdunrun o le meje lapapọ. Ni Calabar, wọn mu afura ọgọrin, gomina Ben Ayade si ti kede ẹbun owo ọgọrun miliọnu naira fun ẹnikẹni to ba le ṣamọna bi ijọba ṣe le ri awọn afurasi to ku. Iroyin ni ọpọ ninu awọn ẹru ti awọn eeyan ji ko ni wọn n fi silẹ ni oriṣiriṣi kọrọ adugbo lẹyin ti ileeṣẹ ọlọpaa bẹrẹ ayẹwo ojule si ojule. Kọmiṣọna ọlọpaa ni ipinlẹ Cross River, Abdulkadir Jimoh sọ pe ọpọ ninu ẹru ti awọn eeyan ji ko ni wọn ti ri pada.


Ni Calabar, wọn mu afura ọgọrin, gomina Ben Ayade si ti kede ẹbun owo ọgọrun miliọnu naira fun ẹnikẹni to ba le ṣamọna bi ijọba ṣe le ri awọn afurasi to ku. Iroyin ni ọpọ ninu awọn ẹru ti awọn eeyan ji ko ni wọn n fi silẹ ni oriṣiriṣi kọrọ adugbo lẹyin ti ileeṣẹ ọlọpaa bẹrẹ ayẹwo ojule si ojule. Kọmiṣọna ọlọpaa ni ipinlẹ Cross River, Abdulkadir Jimoh sọ pe ọpọ ninu ẹru ti awọn eeyan ji ko ni wọn ti ri pada. Lara awọn  ẹru to ni wọn ti ri pada naa ni kẹkẹ ẹlẹsẹ mẹta atawọn ohun elo amohun bu gbamu to jẹ ti ileeṣẹ Calabar International Conference Centre, CIIC. Kọmiṣọna ọhun rọ awọn agba adugbo atawọn olori ẹlẹsin lati tu aṣiri gbogbo awọn ti wọn ba fura si pe o lẹbọ lẹru. O ni "a ti mu afurasi ọgọrin a si ti bẹrẹ iwadi lori wọn, a fun gbogbo awọn to ji ẹru ẹlẹru ko labẹ asia iwọde EndSARS ni wakati mẹrinlelogun lati da awọn ẹru naa pada tabi ki wọn foju wina ofin."


Lara awọn  ẹru to ni wọn ti ri pada naa ni kẹkẹ ẹlẹsẹ mẹta atawọn ohun elo amohun bu gbamu to jẹ ti ileeṣẹ Calabar International Conference Centre, CIIC. Kọmiṣọna ọhun rọ awọn agba adugbo atawọn olori ẹlẹsin lati tu aṣiri gbogbo awọn ti wọn ba fura si pe o lẹbọ lẹru. O ni "a ti mu afurasi ọgọrin a si ti bẹrẹ iwadi lori wọn, a fun gbogbo awọn to ji ẹru ẹlẹru ko labẹ asia iwọde EndSARS ni wakati mẹrinlelogun lati da awọn ẹru naa pada tabi ki wọn foju wina ofin." Ni Kwara, ileeṣẹ ọlọpaa ti fi oju afurasi 144 lede ni Ilorin lori awọn ẹru ti wọn ji ko. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ti bẹrẹ si ni fimu finlẹ lori awọn afurasi kan naa kaakiri ipinlẹ ọhun, ọwọ si ti tẹ eeyan mẹwaa o kere tan. Àwọn ọbá aláye ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún pẹ̀lú ọ̀pá àṣẹ wọn Eko, Kwara, Osun àtàwọn ìpínlẹ̀ míì tí àwọn èèyàn ti jí oúnjẹ ìrànwọ́ Covid-19 kó Lẹyin ti ọpọ awọn ipinlẹ ti kede ofin konile-o-gbele nitori iwọde EndSARS, awọn janduku bẹrẹ si nii kọlu awọn ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si, ti wọn si bẹrẹ si n ji i ko.


Ni Kwara, ileeṣẹ ọlọpaa ti fi oju afurasi 144 lede ni Ilorin lori awọn ẹru ti wọn ji ko. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ti bẹrẹ si ni fimu finlẹ lori awọn afurasi kan naa kaakiri ipinlẹ ọhun, ọwọ si ti tẹ eeyan mẹwaa o kere tan. Àwọn ọbá aláye ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún pẹ̀lú ọ̀pá àṣẹ wọn Eko, Kwara, Osun àtàwọn ìpínlẹ̀ míì tí àwọn èèyàn ti jí oúnjẹ ìrànwọ́ Covid-19 kó Lẹyin ti ọpọ awọn ipinlẹ ti kede ofin konile-o-gbele nitori iwọde EndSARS, awọn janduku bẹrẹ si nii kọlu awọn ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si, ti wọn si bẹrẹ si n ji i ko. Oṣu Kẹjọ ọdun 2020 ni ajọ Coalition Against Covid-19, CACOVID, ni o oun bẹrẹ si n pin awọn ounjẹ iranwọ naa, ṣugbọn ti ọpọ awọn ọmọ Naijiria sọ pe awọn ko ri ohunkohun. Awọn ipinlẹ wọnyii ni awọn janduku ti lọ ji ounje iranwọ Covid-19 ko. Ni ọjọ Satide, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹwaa ọdun 2020 ni awọn kan bori awọn ẹṣọ alabo, ti wọn si kọlu ile ti ijọba ipinlẹ naa ko ounjẹ Covid-19 si.


Oṣu Kẹjọ ọdun 2020 ni ajọ Coalition Against Covid-19, CACOVID, ni o oun bẹrẹ si n pin awọn ounjẹ iranwọ naa, ṣugbọn ti ọpọ awọn ọmọ Naijiria sọ pe awọn ko ri ohunkohun. Awọn ipinlẹ wọnyii ni awọn janduku ti lọ ji ounje iranwọ Covid-19 ko. Ni ọjọ Satide, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kẹwaa ọdun 2020 ni awọn kan bori awọn ẹṣọ alabo, ti wọn si kọlu ile ti ijọba ipinlẹ naa ko ounjẹ Covid-19 si. Iṣẹlẹ naa mu ki igbakeji gomina ipinlẹ ọhun kede igbele oni wakati mẹtalelọgbọn ni ilu Jalingo. Ilu Ede ni awọn eeyan ti rọlu ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si ni Cocoa House ti wọn si bẹrẹ si n ji ko. Gẹgẹ bi nnkan ti ijọba ipinlẹ naa sọ, ounjẹ naa wa fun pinpin fun awọn eeyan ilu, ṣugbọn wọn n duro de aṣẹ lati ọdọ ọọfisi CACOVID ni Abuja ki wọn to bẹrẹ pinpin rẹ.


Iṣẹlẹ naa mu ki igbakeji gomina ipinlẹ ọhun kede igbele oni wakati mẹtalelọgbọn ni ilu Jalingo. Ilu Ede ni awọn eeyan ti rọlu ile ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si ni Cocoa House ti wọn si bẹrẹ si n ji ko. Gẹgẹ bi nnkan ti ijọba ipinlẹ naa sọ, ounjẹ naa wa fun pinpin fun awọn eeyan ilu, ṣugbọn wọn n duro de aṣẹ lati ọdọ ọọfisi CACOVID ni Abuja ki wọn to bẹrẹ pinpin rẹ. Lẹyin naa ni ijọba ipinlẹ ọhun kede konile-o-gbele tuntun fun wakati mẹrinlelogun. Àwọn ọbá aláye ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún pẹ̀lú ọ̀pá àṣẹ wọn Ọ̀nà láti sọ ọ̀rọ̀ ajé ilẹ̀ Yorùbá di akúrẹtẹ̀ ni àwọn ìkọlù tó wáyé ní Eko - Àwọn gómìnà Ìjọba ìpínlẹ̀ Eko tí kéde ìlànà ìséde tuntun fún ará ìlú Ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa ọdun 2020 ni awọn eeyan ipinlẹ Kwara ya bo ibi ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si niluu Ilorin. Ijọba ipinlẹ ọhun sọ pe ijọba ibilẹ kan lo ni ounjẹ naa nitori wọn ti pinpin gbogbo eyii to ku fun awọn ara ilu.


Lẹyin naa ni ijọba ipinlẹ ọhun kede konile-o-gbele tuntun fun wakati mẹrinlelogun. Àwọn ọbá aláye ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún pẹ̀lú ọ̀pá àṣẹ wọn Ọ̀nà láti sọ ọ̀rọ̀ ajé ilẹ̀ Yorùbá di akúrẹtẹ̀ ni àwọn ìkọlù tó wáyé ní Eko - Àwọn gómìnà Ìjọba ìpínlẹ̀ Eko tí kéde ìlànà ìséde tuntun fún ará ìlú Ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa ọdun 2020 ni awọn eeyan ipinlẹ Kwara ya bo ibi ti ijọba ko ounjẹ iranwọ Covid-19 si niluu Ilorin. Ijọba ipinlẹ ọhun sọ pe ijọba ibilẹ kan lo ni ounjẹ naa nitori wọn ti pinpin gbogbo eyii to ku fun awọn ara ilu. Agbegbe Buruku ni awọn eeyan ipinlẹ Plateau ti ri ile ti ijọba ko awọn ounjẹ naa si, wọn si ji gbogbo rẹ ko daadaa. Lẹyin iṣẹlẹ naa ni ijọba sọ pe oun kò kó ounjẹ naa pamọ ṣugbọn oun n duro ki iwọde EndSARS tan nilẹ ki oun to pin ni. Lẹyin ti ijọba Kogi sọ pe oun ti pin ounjẹ iranwọ Covid-19 ni awọn ara ilu ri ile to ko ounjẹ naa pamọ si.


Agbegbe Buruku ni awọn eeyan ipinlẹ Plateau ti ri ile ti ijọba ko awọn ounjẹ naa si, wọn si ji gbogbo rẹ ko daadaa. Lẹyin iṣẹlẹ naa ni ijọba sọ pe oun kò kó ounjẹ naa pamọ ṣugbọn oun n duro ki iwọde EndSARS tan nilẹ ki oun to pin ni. Lẹyin ti ijọba Kogi sọ pe oun ti pin ounjẹ iranwọ Covid-19 ni awọn ara ilu ri ile to ko ounjẹ naa pamọ si. Ni ti ipinlẹ Ekiti, ijọba ti sọ pe oogun pakopako ati ajilẹ ni awọn eeyan ji ko dipo ounjẹ iranwọ Covid-19. Wọn ni ileeṣẹ ijọba to n ri si iṣẹlẹ pajawiri lo ni awọn ajilẹ ati pakopako ti wọn ji ko, kii ṣe ounjẹ. Ọjọ Abamẹta ni awọn eeyan yabo Gwari, ti wọn si ko gbogbo ounjẹ Covid-19 to wa nibẹ lọ.


Ni ti ipinlẹ Ekiti, ijọba ti sọ pe oogun pakopako ati ajilẹ ni awọn eeyan ji ko dipo ounjẹ iranwọ Covid-19. Wọn ni ileeṣẹ ijọba to n ri si iṣẹlẹ pajawiri lo ni awọn ajilẹ ati pakopako ti wọn ji ko, kii ṣe ounjẹ. Ọjọ Abamẹta ni awọn eeyan yabo Gwari, ti wọn si ko gbogbo ounjẹ Covid-19 to wa nibẹ lọ. Ijọba ipinlẹ naa sọ lẹyin iṣẹlẹ naa pe, lara ibi ti wọn kọlu jẹ ti ajọ NAFDAC, nibi ti wọn n ko awọn oogun to ti bajẹ pamọ si. Adamawa Ijọba ipinlẹ Adamawa kede igbele oni wakati mẹrinlelogun lẹyin ti awọn eeyan ya bo ile to ko ounje naa pamọ si lọjọ Aiku. Gomina ipinlẹ naa, Ahmadu Umaru Fintiri sọ pe wọn ti pin awọn ounjẹ ọhun ṣugbọn awọn to ku ni wọn n gbe igbesẹ lati pin lọjọ Aje, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ki wahala to bẹ silẹ.


Ijọba ipinlẹ naa sọ lẹyin iṣẹlẹ naa pe, lara ibi ti wọn kọlu jẹ ti ajọ NAFDAC, nibi ti wọn n ko awọn oogun to ti bajẹ pamọ si. Adamawa Ijọba ipinlẹ Adamawa kede igbele oni wakati mẹrinlelogun lẹyin ti awọn eeyan ya bo ile to ko ounje naa pamọ si lọjọ Aiku. Gomina ipinlẹ naa, Ahmadu Umaru Fintiri sọ pe wọn ti pin awọn ounjẹ ọhun ṣugbọn awọn to ku ni wọn n gbe igbesẹ lati pin lọjọ Aje, ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ki wahala to bẹ silẹ. Agbegbe Maza-maza ni awọn eeyan kọkọ kọlu lati ji ounjẹ iranwọ Covid-19 to wa nibẹ. Iṣẹlẹ na waye leyin ikọlu ti ileeṣẹ ọmọ ogun ṣe si awọn oluwọde EndSARS ni Lekki Toll Gate. Awọn ipinlẹ to ti pin ounjẹ tiwọn tan: Ipinlẹ Zamfara ati Bauchi wa lara awọn ipinlẹ to sọ pe wọn ti pin ounjẹ Covid-19 awọn tan nitori wọn ni ko si ounjẹ Kankan mọ nile ti wọn ko pamọ si.


Agbegbe Maza-maza ni awọn eeyan kọkọ kọlu lati ji ounjẹ iranwọ Covid-19 to wa nibẹ. Iṣẹlẹ na waye leyin ikọlu ti ileeṣẹ ọmọ ogun ṣe si awọn oluwọde EndSARS ni Lekki Toll Gate. Awọn ipinlẹ to ti pin ounjẹ tiwọn tan: Ipinlẹ Zamfara ati Bauchi wa lara awọn ipinlẹ to sọ pe wọn ti pin ounjẹ Covid-19 awọn tan nitori wọn ni ko si ounjẹ Kankan mọ nile ti wọn ko pamọ si. Ni ti Bauchi, gomina Bala Mohammed sọ pe awọn janduku naa gbiyanju lati kọlu ile ti awọn ko ounjẹ naa si ṣugbọn ofo ni wọn ba, nitori wọn ti pin gbogbo rẹ tan. Ijọba ipinlẹ Eko ti sọrọ lori awọn erojẹ ounjẹ fun eto idẹrun Coronavirus, tawọn araalu kan ji ko nibudo ẹru ti wsn ko pamọ si, lọjọ bọ. Atẹjade kan tijọba fisita ni awọn eroja ounjẹ naa, to pọ babi, kii se ti ipinlẹ Eko nikan, gbogbo ẹkun iwọ oorun Guusu Naijiria lo ni.


Ni ti Bauchi, gomina Bala Mohammed sọ pe awọn janduku naa gbiyanju lati kọlu ile ti awọn ko ounjẹ naa si ṣugbọn ofo ni wọn ba, nitori wọn ti pin gbogbo rẹ tan. Ijọba ipinlẹ Eko ti sọrọ lori awọn erojẹ ounjẹ fun eto idẹrun Coronavirus, tawọn araalu kan ji ko nibudo ẹru ti wsn ko pamọ si, lọjọ bọ. Atẹjade kan tijọba fisita ni awọn eroja ounjẹ naa, to pọ babi, kii se ti ipinlẹ Eko nikan, gbogbo ẹkun iwọ oorun Guusu Naijiria lo ni. Atẹjade kan to wa loju opo Twitter ijọba Eko, ti adele Kọmisana feto ọgbin, Abisola Olusanya fọwọsi, lo sisọ loju ọrọ yii. Ijọba Eko ni ọjọ kejilelogun osu Kẹsan ọdun 2020 ni Gomina Babajide Sanwo-Olu tẹwọgba awọn eroja ounjẹ naa latọwọ ajọ to n pese eto idẹrun arun Coronavirus, CACOVID. O ni ijọba n tun awọn eroja ounjẹ naa di lọwọ ni to si n pin kaakiri, ko to di pe iwọde EndSARS wọle de, to si se idiwọ fun wọn lati tẹsiwaju lori rẹ.


Atẹjade kan to wa loju opo Twitter ijọba Eko, ti adele Kọmisana feto ọgbin, Abisola Olusanya fọwọsi, lo sisọ loju ọrọ yii. Ijọba Eko ni ọjọ kejilelogun osu Kẹsan ọdun 2020 ni Gomina Babajide Sanwo-Olu tẹwọgba awọn eroja ounjẹ naa latọwọ ajọ to n pese eto idẹrun arun Coronavirus, CACOVID. O ni ijọba n tun awọn eroja ounjẹ naa di lọwọ ni to si n pin kaakiri, ko to di pe iwọde EndSARS wọle de, to si se idiwọ fun wọn lati tẹsiwaju lori rẹ. "Koda, ibudo ikẹru si ọhun kii se ti ijsba, wọn kan gbe silẹ fun wa lati lo ni." Ijọba ipnilẹ Eko wa kabamọ lori bi awọn araalu se ya bo ibudo ọhun, to si mọ riri atilẹyin ajọ CACOVID, to pin fun. Awọn gomina lẹkun ariwa Naijiria ti sọrọ lori rogbodiyan to gbode kan lati ipasẹ iwọde EndSARS.


"Koda, ibudo ikẹru si ọhun kii se ti ijsba, wọn kan gbe silẹ fun wa lati lo ni." Ijọba ipnilẹ Eko wa kabamọ lori bi awọn araalu se ya bo ibudo ọhun, to si mọ riri atilẹyin ajọ CACOVID, to pin fun. Awọn gomina lẹkun ariwa Naijiria ti sọrọ lori rogbodiyan to gbode kan lati ipasẹ iwọde EndSARS. Awọn gomina naa lo gbe atẹjade kan sita lẹyin ipade pajawiri ti wọn se lọjọbọ nilu Kaduna, eyi ti gomina Simon Lalong ti Plateau fọwọ si. Wọn woye pe, ete ati doju ijọba Buhari bolẹ ni iwa ipa, janduku ati ẹlẹyamẹya to gbode nitori ipe fun wiwọgile awọn ọlọpaa SARS. Awọn gomina naa wa n kọminu pe, ki lo de ti iwọde naa si tẹwaju lẹyin ti ijọba apapọ ti wọgile awọn ọlọpaa SARS naa.


Awọn gomina naa lo gbe atẹjade kan sita lẹyin ipade pajawiri ti wọn se lọjọbọ nilu Kaduna, eyi ti gomina Simon Lalong ti Plateau fọwọ si. Wọn woye pe, ete ati doju ijọba Buhari bolẹ ni iwa ipa, janduku ati ẹlẹyamẹya to gbode nitori ipe fun wiwọgile awọn ọlọpaa SARS. Awọn gomina naa wa n kọminu pe, ki lo de ti iwọde naa si tẹwaju lẹyin ti ijọba apapọ ti wọgile awọn ọlọpaa SARS naa. Gẹgẹ bi atẹjade naa ti wi, awọn gomina naa forikori, ti wọn si jiroro pupọ nipa eto aabo orilẹede yii, paapaa iwọde EndSARS to mu ọpọ ẹmi ati dukia lọ. "A sakiyesi pe ejo lọwọ ninu iwọde janduku, ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsinjẹsin pẹlu ti oselu to gbode, tawọn alainikanse naa si setan lati wo orilẹede yii palẹ, ti wọn si n fẹ ki ayipada isejọba waye." Ẹgbẹ awọn gomina lẹkun ariwa Naijiria naa wa n ke sawọn ọmọ Naijiria nile loko, lati tako awọn ọta orilẹede yii nipa sise atilẹyin fun aarẹ Buhari, ijọba apapọ ati eto ijọba alagbada.


Gẹgẹ bi atẹjade naa ti wi, awọn gomina naa forikori, ti wọn si jiroro pupọ nipa eto aabo orilẹede yii, paapaa iwọde EndSARS to mu ọpọ ẹmi ati dukia lọ. "A sakiyesi pe ejo lọwọ ninu iwọde janduku, ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsinjẹsin pẹlu ti oselu to gbode, tawọn alainikanse naa si setan lati wo orilẹede yii palẹ, ti wọn si n fẹ ki ayipada isejọba waye." Ẹgbẹ awọn gomina lẹkun ariwa Naijiria naa wa n ke sawọn ọmọ Naijiria nile loko, lati tako awọn ọta orilẹede yii nipa sise atilẹyin fun aarẹ Buhari, ijọba apapọ ati eto ijọba alagbada. Bakan naa ni wọn tun ni awọn se akiyesi awọn alẹnulọrọ lati ilẹ okeere, ti wọn n lọwọ ninu isẹlẹ yii, ti wọn si kesi gbogbo ọmọ Naijiria lati foju sọri, paapaa awọn ọdọ. "A wa n rọ awọn araalu lati dẹkun iwa ọyaju, ati atako sawọn ẹya miran to n gbe ni ipinlẹ yin nitori ara isẹ ọwọ awọn ọta to n fẹ ayipada ijọba niyi lai seto idibo." Awọn gomina naa wa n beere fun agbekalẹ ajọ eleto idajọ ti yoo sewadi iwa idaluru ati ipaniyan to waye lasiko iwọde EndSARS.


Bakan naa ni wọn tun ni awọn se akiyesi awọn alẹnulọrọ lati ilẹ okeere, ti wọn n lọwọ ninu isẹlẹ yii, ti wọn si kesi gbogbo ọmọ Naijiria lati foju sọri, paapaa awọn ọdọ. "A wa n rọ awọn araalu lati dẹkun iwa ọyaju, ati atako sawọn ẹya miran to n gbe ni ipinlẹ yin nitori ara isẹ ọwọ awọn ọta to n fẹ ayipada ijọba niyi lai seto idibo." Awọn gomina naa wa n beere fun agbekalẹ ajọ eleto idajọ ti yoo sewadi iwa idaluru ati ipaniyan to waye lasiko iwọde EndSARS. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu tun ti sọrọ lori isẹlẹ ipaniyan to waye ladugbo Lekki lọjọ isẹgun. Sanwo-Olu sọrọ fun igbakeji lori ipaniyan to waye ni Lekki ati bawọn janduku se soro nilu Eko lọjọru lasiko to n kopa lori eto ori mohunmaworan kan nipinlẹ Eko. "Gbogbo ifẹhonuhan yii ti n waye saaju ki wọn to bura fun mi bii gomina, ki ijọba ipinlẹ ni ọlọpaa tiẹ si lo le yanju ọrọ yii nitori wọn yoo jẹ ọlọpaa agbegbe."


Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu tun ti sọrọ lori isẹlẹ ipaniyan to waye ladugbo Lekki lọjọ isẹgun. Sanwo-Olu sọrọ fun igbakeji lori ipaniyan to waye ni Lekki ati bawọn janduku se soro nilu Eko lọjọru lasiko to n kopa lori eto ori mohunmaworan kan nipinlẹ Eko. "Gbogbo ifẹhonuhan yii ti n waye saaju ki wọn to bura fun mi bii gomina, ki ijọba ipinlẹ ni ọlọpaa tiẹ si lo le yanju ọrọ yii nitori wọn yoo jẹ ọlọpaa agbegbe." Bakan naa ni gomina ipinlẹ Eko ni wọn yoo daabo bo ẹrọ ayaworan CCTV to wa ni Lekki, tawọn yoo si pe awọn akọsẹmọsẹ lati ri daju pe wọn ko ba ẹrọ naa jẹ. "A le se agbekalẹ igbimọ igbimọ oluwadii aladani lopin ọsẹ, to si seese ki wọn bẹrẹ isẹ lọjọ Aje. Ọkọ nla marun la padanu lanaa, ti wọn si tun kọlu ọkọ ipe pajawiri wa, wọn jo ileesẹ LASEMA, tawọn osisẹ ibẹ si sa asala fun ẹmi wọn, eyi ti ko jẹ ki wọn le lọ pa ina to jo awọn idudo lanaa."


Bakan naa ni gomina ipinlẹ Eko ni wọn yoo daabo bo ẹrọ ayaworan CCTV to wa ni Lekki, tawọn yoo si pe awọn akọsẹmọsẹ lati ri daju pe wọn ko ba ẹrọ naa jẹ. "A le se agbekalẹ igbimọ igbimọ oluwadii aladani lopin ọsẹ, to si seese ki wọn bẹrẹ isẹ lọjọ Aje. Ọkọ nla marun la padanu lanaa, ti wọn si tun kọlu ọkọ ipe pajawiri wa, wọn jo ileesẹ LASEMA, tawọn osisẹ ibẹ si sa asala fun ẹmi wọn, eyi ti ko jẹ ki wọn le lọ pa ina to jo awọn idudo lanaa." Goomina ipinlẹ Eko naa salaye pe oun wa n bi ara oun leere pe "Bawo la se rin, ta fi ba ara wa niru ipo yii? Ta fi n jo ọkọ akero ijaba ati ile ẹjọ to ti wa lati aye baye?" O ni ẹnu wa n ya oun pe ki lo de ta fi maa ba awọn dukia ijọba jẹ.


Goomina ipinlẹ Eko naa salaye pe oun wa n bi ara oun leere pe "Bawo la se rin, ta fi ba ara wa niru ipo yii? Ta fi n jo ọkọ akero ijaba ati ile ẹjọ to ti wa lati aye baye?" O ni ẹnu wa n ya oun pe ki lo de ta fi maa ba awọn dukia ijọba jẹ. "A gbọdọ fopin si iwa ibinu yowu to le wa nitori ilu Eko nikan ni ko ti si iwa ẹlẹya mẹya abi ẹlẹsinjẹsin, nitori ọkan soso ni wa." O wa gba gbogbo ara ilu nimọran lati fimọ sọkan ju ti tẹlẹ lọ, ka si wo egbo ọkan wa san nitori ko ni dara, ka jẹ ki ohun rere tawọn baba nla wa fisilẹ fun wa bajẹ. Amọ o fikun pe olori osisẹ ni ọọfisi aarẹ wa pe oun pada lẹyin ipade igbimọ alasẹ ijọba naa.


"A gbọdọ fopin si iwa ibinu yowu to le wa nitori ilu Eko nikan ni ko ti si iwa ẹlẹya mẹya abi ẹlẹsinjẹsin, nitori ọkan soso ni wa." O wa gba gbogbo ara ilu nimọran lati fimọ sọkan ju ti tẹlẹ lọ, ka si wo egbo ọkan wa san nitori ko ni dara, ka jẹ ki ohun rere tawọn baba nla wa fisilẹ fun wa bajẹ. Amọ o fikun pe olori osisẹ ni ọọfisi aarẹ wa pe oun pada lẹyin ipade igbimọ alasẹ ijọba naa. Sanwo-Olu tun salaye pe oun ko tii ri aaye ba aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ lori isẹlẹ naa, titi di akoko yii. O ni oun pe aarẹ Buhari lori isẹlẹ ipaniyan naa laarọ ana, amọ wọn n bun mi gbọ pe ko tii de si ọọfisi. O fikun pe oun tun pada pe lori aago, amọ ti wọn sọ fun oun pe o wa ni ipade igbimọ alasẹ ijọba ilẹ yii to n waye lana.


Sanwo-Olu tun salaye pe oun ko tii ri aaye ba aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ lori isẹlẹ naa, titi di akoko yii. O ni oun pe aarẹ Buhari lori isẹlẹ ipaniyan naa laarọ ana, amọ wọn n bun mi gbọ pe ko tii de si ọọfisi. O fikun pe oun tun pada pe lori aago, amọ ti wọn sọ fun oun pe o wa ni ipade igbimọ alasẹ ijọba ilẹ yii to n waye lana. Bakan naa ni Sanwo-Olu ni olori ileesẹ ọmọ ologun ilẹ wa ti pe oun lori isẹlẹ to waye lọjọ Isẹgun ọhun. Gomina ipinlẹ Eko, ninu ifọrọwanilẹnuwo ọhun tun sisọ loju rẹ pe ijọba oun ti gbe igba miliọnu naira kalẹ bii owo gba ma binu fawọn eeyan to fori sọta iwọde EndSARS naa. O wa rawọ ẹbẹ sawọn ọdọ to n sewọde lati fi orukọ eeyan meji silẹ, ti yoo soju wọn ninu igbimọ oluwadii ti ijọba gbe kalẹ lori ẹhonu wọn.


Bakan naa ni Sanwo-Olu ni olori ileesẹ ọmọ ologun ilẹ wa ti pe oun lori isẹlẹ to waye lọjọ Isẹgun ọhun. Gomina ipinlẹ Eko, ninu ifọrọwanilẹnuwo ọhun tun sisọ loju rẹ pe ijọba oun ti gbe igba miliọnu naira kalẹ bii owo gba ma binu fawọn eeyan to fori sọta iwọde EndSARS naa. O wa rawọ ẹbẹ sawọn ọdọ to n sewọde lati fi orukọ eeyan meji silẹ, ti yoo soju wọn ninu igbimọ oluwadii ti ijọba gbe kalẹ lori ẹhonu wọn. Gomina ipinlẹ Eko ni asiko to to yẹ ki wọn faaye gba awọn ipnilẹ lati ni ọlọpa tiwọn, koda, o ni ọrọ naa ti pẹ ju. Igbakeji aarẹ nilẹ wa, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo ti sọrọ lori isẹlẹ to waye ni ẹnu iloro bode Lekki lọjọ Isẹgun. Osinbajo, ẹni to fi atẹjade sita loju opo Twitter rẹ lọjọru lẹyin ọjọ kan ti isẹlẹ naa waye ni orilẹede Naijiria yoo gba idajọ ododo fawọn oluwọde EndSARS to kagbako iku ojijij naa.


Gomina ipinlẹ Eko ni asiko to to yẹ ki wọn faaye gba awọn ipnilẹ lati ni ọlọpa tiwọn, koda, o ni ọrọ naa ti pẹ ju. Igbakeji aarẹ nilẹ wa, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo ti sọrọ lori isẹlẹ to waye ni ẹnu iloro bode Lekki lọjọ Isẹgun. Osinbajo, ẹni to fi atẹjade sita loju opo Twitter rẹ lọjọru lẹyin ọjọ kan ti isẹlẹ naa waye ni orilẹede Naijiria yoo gba idajọ ododo fawọn oluwọde EndSARS to kagbako iku ojijij naa. Igbakeji aarẹ wa fi ika hanu pe, ọpọ awọn ohun ta padanu lati ipasẹ iwọde naa ni a ko le ri wọn pada mọ titi laelae. Osinbajo, ẹni to fidi rẹ mulẹ pe oun ti ba ọpọ awọn oluwọde to fara gbọgbẹ, ti wọn wa nile iwosan sọrọ, tun wa kẹdun pẹlu awọn araalu ati ọlọpaa yika ilẹ wa, ti ikọlu naa kan.


Igbakeji aarẹ wa fi ika hanu pe, ọpọ awọn ohun ta padanu lati ipasẹ iwọde naa ni a ko le ri wọn pada mọ titi laelae. Osinbajo, ẹni to fidi rẹ mulẹ pe oun ti ba ọpọ awọn oluwọde to fara gbọgbẹ, ti wọn wa nile iwosan sọrọ, tun wa kẹdun pẹlu awọn araalu ati ọlọpaa yika ilẹ wa, ti ikọlu naa kan.


Electricity tariff hike: SERAP ní aráàlú kò lè máa jìyà, káwọn tó dipò òṣèlú mú máa gbádùn

Ajọ ajafeto-ọmọniyan kan ni Naijiria, SERAP ati awọn eeyan mejilelọọdunrun mii, ti pe aarẹ Buhari ati ile aṣofin lẹjọ lori afikun owo epo bentiroo ati owó ina ọba. SERAP ati awọn ti wọn jijọ pe ẹjọ yii ni awọn fẹ ki ile ẹjọ "f'ọwọ rọ afikun owo epo ati ina ọba sẹyin. Alaye wọn ni pe awọn eeyan to dipo nla mu ninu ijọba ko le maa gbadun, ki wọn wà ni k'ara ilu maa ṣe ifarada." Ninu awọn ti wọn pe lẹjọ yii la ti ri igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo, aarẹ ile aṣofin agba Ahmad Lawan ,Olori ile aṣoju-ṣofin, Femi Gbajabiamila ati awọn mii. SERAP tun n beere pe ki ile ẹjọ kéde pe aarẹ  Buhari lo agbara to ni labẹ ofin, lati le fi owo kun owo epo ati ina ni ilokulo ati lọnà to tako ẹjẹ to jẹ labẹ ofin yi kan naa. Agbẹjọro SERAP Kolawole Oluwadare ati Opeyemi Owolabi to pe ẹjọ yii ni: "Ṣiṣe iṣẹ tọ ilu tumọ sí pe kí eeyan fi awokọṣe daada le'lẹ to fi mọ ki awọn to di ipo mu gan mu adinku ba owo gọbọi ti wọn n gba, ko le wa ni ibamu pẹlu t'awọn ara ilu to pe wọn lẹjọ" Won tun ni ki ile ẹjọ f'asẹ sí pe owo t'awọn eekan ninu ijọba n gba, toun ti bi ilu ko ṣe rọgbọ, ko bofin mu.


Ninu awọn ti wọn pe lẹjọ yii la ti ri igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo, aarẹ ile aṣofin agba Ahmad Lawan ,Olori ile aṣoju-ṣofin, Femi Gbajabiamila ati awọn mii. SERAP tun n beere pe ki ile ẹjọ kéde pe aarẹ  Buhari lo agbara to ni labẹ ofin, lati le fi owo kun owo epo ati ina ni ilokulo ati lọnà to tako ẹjẹ to jẹ labẹ ofin yi kan naa. Agbẹjọro SERAP Kolawole Oluwadare ati Opeyemi Owolabi to pe ẹjọ yii ni: "Ṣiṣe iṣẹ tọ ilu tumọ sí pe kí eeyan fi awokọṣe daada le'lẹ to fi mọ ki awọn to di ipo mu gan mu adinku ba owo gọbọi ti wọn n gba, ko le wa ni ibamu pẹlu t'awọn ara ilu to pe wọn lẹjọ" Won tun ni ki ile ẹjọ f'asẹ sí pe owo t'awọn eekan ninu ijọba n gba, toun ti bi ilu ko ṣe rọgbọ, ko bofin mu. Awọn alaṣẹ ti wọn darukọ ni aarẹ ile aṣofin agba,aare Buhari ati igbakeji rẹ tó fi mọ olori ile aṣojuṣofin. Jìbìti ni àfikún owó iná mọ̀nàmọ́ná tí ìjọba kéde rẹ̀- Egbẹ oṣiṣẹ Ẹgbẹ oṣiṣẹ lapaapọ atawọn ẹgbẹ ajafẹtọ ti koro oju si afikun owo ina mọnmọna ti ijọba apapọ kede rẹ. Wọn ni jibiti ni ki ijọba fikun owo tawọn araalu n san fun ina mọnamọna nigba ti ina ọhun n ṣe ṣegeṣege ni gbogbo igba.


Awọn alaṣẹ ti wọn darukọ ni aarẹ ile aṣofin agba,aare Buhari ati igbakeji rẹ tó fi mọ olori ile aṣojuṣofin. Jìbìti ni àfikún owó iná mọ̀nàmọ́ná tí ìjọba kéde rẹ̀- Egbẹ oṣiṣẹ Ẹgbẹ oṣiṣẹ lapaapọ atawọn ẹgbẹ ajafẹtọ ti koro oju si afikun owo ina mọnmọna ti ijọba apapọ kede rẹ. Wọn ni jibiti ni ki ijọba fikun owo tawọn araalu n san fun ina mọnamọna nigba ti ina ọhun n ṣe ṣegeṣege ni gbogbo igba. Ajọ to n ri si okowo ati ile iṣẹ nipinlẹ Eko ni tirẹ bu ẹnu ẹtẹ lu bi ijọba ko ṣe wa nnkan ṣe si bi ile iṣẹ mọnamọna ti n bu owo tawọn eeyan n san lai lo ẹrọ mita. Ogbeni Usman Arabi, to jẹ ọga agba ẹka ọrọ ara ilu nile iṣẹ mọnamọna NERC kede ninu atẹjade kan pe irọ to jina si ootọ ni iropyin naa. Loju opo ileeṣẹ iroyin Naijiria, ati itakun agbaye wọn ni Arabi ti ṣalaye lọjọ Aiku pe afikun owo ina mọnamọna to gbode kan kii ṣe tuntun.


Ajọ to n ri si okowo ati ile iṣẹ nipinlẹ Eko ni tirẹ bu ẹnu ẹtẹ lu bi ijọba ko ṣe wa nnkan ṣe si bi ile iṣẹ mọnamọna ti n bu owo tawọn eeyan n san lai lo ẹrọ mita. Ogbeni Usman Arabi, to jẹ ọga agba ẹka ọrọ ara ilu nile iṣẹ mọnamọna NERC kede ninu atẹjade kan pe irọ to jina si ootọ ni iropyin naa. Loju opo ileeṣẹ iroyin Naijiria, ati itakun agbaye wọn ni Arabi ti ṣalaye lọjọ Aiku pe afikun owo ina mọnamọna to gbode kan kii ṣe tuntun. O ni o ti wa lati atunṣẹ ti wọn gba aṣẹ lati ṣe ninu agbeyẹwo todun 2016 si 2018 ni. O ni igbesẹ naa kan ti ọdun 2016, 2017 ati 2018. Arabi kede pe fun idi eyi ko si alekun owow ori ina mọnamọna rara.


O ni o ti wa lati atunṣẹ ti wọn gba aṣẹ lati ṣe ninu agbeyẹwo todun 2016 si 2018 ni. O ni igbesẹ naa kan ti ọdun 2016, 2017 ati 2018. Arabi kede pe fun idi eyi ko si alekun owow ori ina mọnamọna rara. O ni iru igbesẹ bẹẹ ko le deede waye laisi pe ijọba pe ijoko ijiroro pẹlu gbogbo awọn ara ilu ti ọrọ kan ṣaaju fifi owo kun owo ina mọnamọna. Lọjọ Satide ọsẹ to kọja ni iroyin ni ajọ to n ṣamojuto ina ọba paṣẹ fawọn ile iṣẹ to pin ina mọnamọna mọkanla to wa ni orilẹ-ede Naijiria pe ki wọn fikun owo ina bẹrẹ lati oṣu kẹrin ọdun 2020. Igbesẹ yii fihan pe o ti di igba mẹta ọtọọtọ bayii ti ijọba ti ṣe afikun owo ina laarin ọdun marun un sẹyin ni Naijiria.


O ni iru igbesẹ bẹẹ ko le deede waye laisi pe ijọba pe ijoko ijiroro pẹlu gbogbo awọn ara ilu ti ọrọ kan ṣaaju fifi owo kun owo ina mọnamọna. Lọjọ Satide ọsẹ to kọja ni iroyin ni ajọ to n ṣamojuto ina ọba paṣẹ fawọn ile iṣẹ to pin ina mọnamọna mọkanla to wa ni orilẹ-ede Naijiria pe ki wọn fikun owo ina bẹrẹ lati oṣu kẹrin ọdun 2020. Igbesẹ yii fihan pe o ti di igba mẹta ọtọọtọ bayii ti ijọba ti ṣe afikun owo ina laarin ọdun marun un sẹyin ni Naijiria. Alaga igbimọ to n dundura pẹlu ijọba atawọn oṣiṣẹ, Abdulrafiu Adeniji ni o ṣeni laanu pe ijọba le sare kede afikun owo ina  nigba ti ko ti yawo kan dejo lori ẹkunwo owo oṣu oṣiṣẹ kaakiri Naijiria. O kere tan ijọba ipinlẹ mẹẹdogun ni ko tii fẹnu ko lori ẹkunwo owo oṣu tuntun fawọn oṣiṣẹ, bi o tilẹ jẹ pe ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejila, ọdun 2019 ni gbendeke ti ẹgbẹ oṣiṣẹ fawọn gomina. Ọgbẹni Adeniji ṣalaye pe afikun owo ina ọba dabi jija awọn ọmọ Naijiria lole.


Alaga igbimọ to n dundura pẹlu ijọba atawọn oṣiṣẹ, Abdulrafiu Adeniji ni o ṣeni laanu pe ijọba le sare kede afikun owo ina  nigba ti ko ti yawo kan dejo lori ẹkunwo owo oṣu oṣiṣẹ kaakiri Naijiria. O kere tan ijọba ipinlẹ mẹẹdogun ni ko tii fẹnu ko lori ẹkunwo owo oṣu tuntun fawọn oṣiṣẹ, bi o tilẹ jẹ pe ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejila, ọdun 2019 ni gbendeke ti ẹgbẹ oṣiṣẹ fawọn gomina. Ọgbẹni Adeniji ṣalaye pe afikun owo ina ọba dabi jija awọn ọmọ Naijiria lole. Bakan naa ni akowe ati alukoro ẹgbẹ oṣelu PDP, Kola Ologbondiyan sọ pe igbesẹ ijọba lati fowo kun owo ina yoo dakun iṣoro awọn araalu. Ọgbẹni Ologbondiyan ni ijọba ko ni ifẹ araalu ninu pẹlu igbesẹ yii lẹyin owo ori gọbọi tawọn eeyan n san ati ọwọ gogo ọja.


Bakan naa ni akowe ati alukoro ẹgbẹ oṣelu PDP, Kola Ologbondiyan sọ pe igbesẹ ijọba lati fowo kun owo ina yoo dakun iṣoro awọn araalu. Ọgbẹni Ologbondiyan ni ijọba ko ni ifẹ araalu ninu pẹlu igbesẹ yii lẹyin owo ori gọbọi tawọn eeyan n san ati ọwọ gogo ọja.


Dino Melaye: Ẹ̀yin ara Ondo, ẹ kígbe pé kò fẹ́ èrú ìbò, kí ìbò yín má ba à wọmi

Sẹnatọ Dino Melaye to soju ẹkun idibo Iwọ Oorun Guusu Kogi nile asofin agba kẹjọ to kọja ti gba awọn eeyan ipinlẹ Ondo nimọran lati bẹrẹ si kigbe pe awọn tako eru ibo. Melaye ni bibẹẹkọ awọn to fẹ yi ibo yoo yi esi ibo ọjọ Satide to n bọ mọ wọn lọwọ, ti wọn ko ba bẹrẹ si ni mu igbe bọnu bayii pe ki magomago ibo mase waye. Dino Melaye gbe imọran yii kalẹ lori eto ileesẹ BBC Kan pẹlu afikun pe bi ariwo tawọn eeyan ipinlẹ Edo pa lati tako ibo yiyi lo jẹ ki aseyọri ibo gomina waye nibẹ. Bakan naa ni Sẹnatọ nile asofin agba kẹjọ naa tun gba awọn ọmọ Naijiria nimọran pe ki wọn mase maa gbẹnu dakẹ, amọ ki wọn pariwo sita lati tako awọn igbesẹ ijọba ti ko ba dun mọ wọn ninu. "Dipo ki ijọba maa bẹru araalu to gbe wọn sipo, araalu lo n bẹru ijọba bayii nitori ibẹru ti ijọba ti gbin sọkan wọn, wsn ko si fẹ ku tabi lọ si atimọle. Se ni ijọba tun n di kun ẹru araalu lasiko yii ti Coronavirus ti mu ki ọrọ aje ọpọ eeyan dẹnu kọlẹ, to si jẹ pe ara ilu lo n pese owo fun ijọba, dipo ki ijọba wa ọna ti yoo fi mu adinkun ba ajaga to wuwo to wa lọrun awọn araalu."


Bakan naa ni Sẹnatọ nile asofin agba kẹjọ naa tun gba awọn ọmọ Naijiria nimọran pe ki wọn mase maa gbẹnu dakẹ, amọ ki wọn pariwo sita lati tako awọn igbesẹ ijọba ti ko ba dun mọ wọn ninu. "Dipo ki ijọba maa bẹru araalu to gbe wọn sipo, araalu lo n bẹru ijọba bayii nitori ibẹru ti ijọba ti gbin sọkan wọn, wsn ko si fẹ ku tabi lọ si atimọle. Se ni ijọba tun n di kun ẹru araalu lasiko yii ti Coronavirus ti mu ki ọrọ aje ọpọ eeyan dẹnu kọlẹ, to si jẹ pe ara ilu lo n pese owo fun ijọba, dipo ki ijọba wa ọna ti yoo fi mu adinkun ba ajaga to wuwo to wa lọrun awọn araalu." Melaye ni ẹẹmẹta ree tijọba ti safikun owo epo lati igba ti Coronavirus ti bẹrẹ, ti kii ba si se ijọba ti aarẹ n se, se o yẹ ko tun safikun owo ina ati owo ori ọja lasiko yii. O wa gba ijọba nimọran lati jẹ ki eto atunto orilẹede yii tawọn araalu n beere fun waye bibẹẹ kọ, fun ara atunto ni yoo se ara rẹ, eyi to lee mu iyapa ati ipinya waye fun Naijiria. Nigba to n sọrọ lori bawọn ọmọ orilẹede yii se n beere fun wiwọgile ẹka ọlọpaa SARS to n gbogun ti iwa idigunjale, asofin agba naa ni aarẹ Buhari funra rẹ lo yẹ ko bọ sita lati kede pe oun wọgile isẹ awọn SARs yii, bi bẹẹ kọ, iyipada kankan ko ni waye.


Melaye ni ẹẹmẹta ree tijọba ti safikun owo epo lati igba ti Coronavirus ti bẹrẹ, ti kii ba si se ijọba ti aarẹ n se, se o yẹ ko tun safikun owo ina ati owo ori ọja lasiko yii. O wa gba ijọba nimọran lati jẹ ki eto atunto orilẹede yii tawọn araalu n beere fun waye bibẹẹ kọ, fun ara atunto ni yoo se ara rẹ, eyi to lee mu iyapa ati ipinya waye fun Naijiria. Nigba to n sọrọ lori bawọn ọmọ orilẹede yii se n beere fun wiwọgile ẹka ọlọpaa SARS to n gbogun ti iwa idigunjale, asofin agba naa ni aarẹ Buhari funra rẹ lo yẹ ko bọ sita lati kede pe oun wọgile isẹ awọn SARs yii, bi bẹẹ kọ, iyipada kankan ko ni waye. "Se bi igba kẹrin ree laarin ọdun mẹta ti wọn yoo kede pe awọn fofin de ẹka SARS amọ irọ lo wa nidi rẹ, o digba ti aarẹ ba sọrọ, ki wọn to mu isẹ se lori rẹ, gbogbo ohun tawọn ọlọpaa n sọ yẹ, irọ ni." Nigba to n salaye ọna to gba ko ọrọ jọ, to fi di onile ati mọto rẹpẹtẹ, to si n wọ asọ asiko, Melaye ni oun ko lọwọ ninu iwa ọdaran, bẹẹ ni oun ko gba isẹ agbase lọdọ ijọba, nitori wọn ko ba ti ri idi oun. "Isẹ to mọ ni mo n se.


"Se bi igba kẹrin ree laarin ọdun mẹta ti wọn yoo kede pe awọn fofin de ẹka SARS amọ irọ lo wa nidi rẹ, o digba ti aarẹ ba sọrọ, ki wọn to mu isẹ se lori rẹ, gbogbo ohun tawọn ọlọpaa n sọ yẹ, irọ ni." Nigba to n salaye ọna to gba ko ọrọ jọ, to fi di onile ati mọto rẹpẹtẹ, to si n wọ asọ asiko, Melaye ni oun ko lọwọ ninu iwa ọdaran, bẹẹ ni oun ko gba isẹ agbase lọdọ ijọba, nitori wọn ko ba ti ri idi oun. "Isẹ to mọ ni mo n se. Mo n se katakara ilẹ ati ile, okoowo nilẹ yii ati loke okun, bẹẹ ni mo si tun nko ọja wọle. Ọdọ to ba si fẹ mọ nipa okoowo to lee tete mu owo wọle, lee kan si mi, to ba si jẹ pe mo n se mọkaruru ni, ijọba ko ba ti ridi mi." Lakotan, Dino Melaye ni oun fẹran orin kikọ pupọ, to si seese lọjọ iwaju, ki oun gbe awo orin jade sita tabi ki oun di akọrin.


Mo n se katakara ilẹ ati ile, okoowo nilẹ yii ati loke okun, bẹẹ ni mo si tun nko ọja wọle. Ọdọ to ba si fẹ mọ nipa okoowo to lee tete mu owo wọle, lee kan si mi, to ba si jẹ pe mo n se mọkaruru ni, ijọba ko ba ti ridi mi." Lakotan, Dino Melaye ni oun fẹran orin kikọ pupọ, to si seese lọjọ iwaju, ki oun gbe awo orin jade sita tabi ki oun di akọrin. "Orin wa ninu ẹjẹ mi, Ọlọrun si lo fi ami ororo yan mi lati maa kọrin, ọna kan ree ti mo si n gba lati fi ọrọ ransẹ sawọn eeyan, bẹẹ ni orin n sisẹ ti mo n ran-an." Bakan naa lo fikun pe olootọ ẹda ni oun, ẹni to korira ka maa fi dudu pe funfun, iwa otitọ yii si ni oun yoo maa sọ titi lai naani inu ẹgbẹ oselu ti oun wa.


"Orin wa ninu ẹjẹ mi, Ọlọrun si lo fi ami ororo yan mi lati maa kọrin, ọna kan ree ti mo si n gba lati fi ọrọ ransẹ sawọn eeyan, bẹẹ ni orin n sisẹ ti mo n ran-an." Bakan naa lo fikun pe olootọ ẹda ni oun, ẹni to korira ka maa fi dudu pe funfun, iwa otitọ yii si ni oun yoo maa sọ titi lai naani inu ẹgbẹ oselu ti oun wa.


2021 Nigerian Budget: Àbádòfin ìṣúná 2021 ré kọjá ìpele ìkejì nílé aṣòfin àgbà

Aba isuna  oni triliọnu mẹtala ti aarẹ Muhammadu Buhari fi ṣọwọ s'awọn aṣofin ti rẹ kọja ipele  kika Ikeji ni ile aṣofin agba. Lọjọbọ ni awọn aṣofin agba tẹti si kika rẹ ti wọn sì ni ko tẹsiwaju abala to kan. Igbesẹ yi waye lẹyin ijiroro ọlọjọ mẹta lori awọn koko to wa ninu abadofin yi ti aarẹ pe orukọ rẹ ni aba isuna idapada ati iduro sinsin ọrọ aje Naijiria. Lọjọbo to kọja ni aarẹ Buhari tẹ abadofin naa siwaju ile aṣofin. Ọkọọkan ejeeji lawọn aṣofin n sagbeyẹwo aba isuna naa t'awọn kan si n naka abuku si ibi to ku diẹ si b'awọn mii ṣe n gbosuba fún ùn. Ohun kan to kan awọn aṣofin lominu ni iye ti wọn kọ sinu rẹ pe Naijiria yoo fi seto gbese to le ni triliọnu mẹta naira ati erongba lati ya owo to le ni triliọnu marun un lati fi seto isuna. Aarẹ Buhari ti gbe eto iṣuna ọdun 2021 lọ siwaju ile igbimọ asofin mejeeji ni Abuja.


Ọkọọkan ejeeji lawọn aṣofin n sagbeyẹwo aba isuna naa t'awọn kan si n naka abuku si ibi to ku diẹ si b'awọn mii ṣe n gbosuba fún ùn. Ohun kan to kan awọn aṣofin lominu ni iye ti wọn kọ sinu rẹ pe Naijiria yoo fi seto gbese to le ni triliọnu mẹta naira ati erongba lati ya owo to le ni triliọnu marun un lati fi seto isuna. Aarẹ Buhari ti gbe eto iṣuna ọdun 2021 lọ siwaju ile igbimọ asofin mejeeji ni Abuja. Ọkan ninu atupalẹ eto iṣuna naa ti awọn eeyan n pariwo bayii lori ayelujara ni ti owo to le ni biliọnu mẹwaa naira ti Aarẹ Buhari ni wọn fẹ fi tun àwọn wáyà ina ati inu ile Aso Rock se ni Abuja. Wọn ni wọn ti fi afojusun lati na o din diẹ ni biliọnu marun un naira lori atunṣe ati ipese awọn wáyà ina. Wọn yoo si na biliọnu marun un naira le ni ọọdunrun lori atunṣe awọn ọọfiisi ati ile inu Aso Rock to jẹ ileejọba ni Abuja to jẹ olu ilu Naijiria.


Ọkan ninu atupalẹ eto iṣuna naa ti awọn eeyan n pariwo bayii lori ayelujara ni ti owo to le ni biliọnu mẹwaa naira ti Aarẹ Buhari ni wọn fẹ fi tun àwọn wáyà ina ati inu ile Aso Rock se ni Abuja. Wọn ni wọn ti fi afojusun lati na o din diẹ ni biliọnu marun un naira lori atunṣe ati ipese awọn wáyà ina. Wọn yoo si na biliọnu marun un naira le ni ọọdunrun lori atunṣe awọn ọọfiisi ati ile inu Aso Rock to jẹ ileejọba ni Abuja to jẹ olu ilu Naijiria. Awọn alakalẹ bi wọn ṣe fẹ na owo naa ni wọn gbe si abẹ "ERGP 7102245" to jẹ atunṣe awọn waya ina ni eyi ti wọn maa na N4,854,381,299. Ati atunse awọn ile gbigbe ati ọọfiisi ti wọn yoo ti na: N153,693,262 ati N5,244,027,241." Wọn ni miliọnu marun un  ati igba naira ni wọn yoo fi yanju ọrọ atunse jẹnẹratọ  amunawa ti wọn yoo si fi miliọnu marundinlaadọta N45m ra epo jẹnẹratọ.


Awọn alakalẹ bi wọn ṣe fẹ na owo naa ni wọn gbe si abẹ "ERGP 7102245" to jẹ atunṣe awọn waya ina ni eyi ti wọn maa na N4,854,381,299. Ati atunse awọn ile gbigbe ati ọọfiisi ti wọn yoo ti na: N153,693,262 ati N5,244,027,241." Wọn ni miliọnu marun un  ati igba naira ni wọn yoo fi yanju ọrọ atunse jẹnẹratọ  amunawa ti wọn yoo si fi miliọnu marundinlaadọta N45m ra epo jẹnẹratọ. Wọn ni wọn yoo fi N274m fi san owo ina ọba PHCN ti wọn yoo si fi N67.1m sanwo lilo ayelujara (Internet) Wo owó tí Buhari bù fún ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan nínú ìṣúná ọdún 2021 Aarẹ Muhammadu Buhari gbe aba kalẹ lọjọbọ siwaju ile asofin apapọ ilẹ wa eyi ti apapọ rẹ totriliọnu mẹtala naira (₦13.08trn). Ninu aba isuna naa, oniruuru ileesẹ ijọba ati lajọlajọ ni ijọba se alakalẹ iye ti wọn yoo naa fun ọdn to n bọ, to si bu owo naa fun wọn. Èyí ní àtúpalẹ̀ ètò ìṣúná fọ́dún 2021 Aarẹ Buhari, lasiko to n gbe aba isuna naa kalẹ salaye pe gbogbo awọn akanse isẹ to n lọ lọwọ nijọba yoo sa ipa rẹ lati pari lọdun 2021, to fi mọ awọn oju popo ati oju irin.


Wọn ni wọn yoo fi N274m fi san owo ina ọba PHCN ti wọn yoo si fi N67.1m sanwo lilo ayelujara (Internet) Wo owó tí Buhari bù fún ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan nínú ìṣúná ọdún 2021 Aarẹ Muhammadu Buhari gbe aba kalẹ lọjọbọ siwaju ile asofin apapọ ilẹ wa eyi ti apapọ rẹ totriliọnu mẹtala naira (₦13.08trn). Ninu aba isuna naa, oniruuru ileesẹ ijọba ati lajọlajọ ni ijọba se alakalẹ iye ti wọn yoo naa fun ọdn to n bọ, to si bu owo naa fun wọn. Èyí ní àtúpalẹ̀ ètò ìṣúná fọ́dún 2021 Aarẹ Buhari, lasiko to n gbe aba isuna naa kalẹ salaye pe gbogbo awọn akanse isẹ to n lọ lọwọ nijọba yoo sa ipa rẹ lati pari lọdun 2021, to fi mọ awọn oju popo ati oju irin. Bakan naa ni ijọba ko gbagbe ẹka to n pese ina ọba, eto irinna oju irin ati eto ẹkọ alakọbẹrẹ ati ipese ilera alabọde ninu eto isuna naa. Bi alakalẹ eto isuna fun ọdun 2021 yoo ṣe lọ niyii: Aya mi, dáríjìn mí fún bí n kò ṣe fi ìfẹ́ hàn tó sí ọ bó ṣe yẹ - Mike Bamiloye Ìdí tí Gúúsù Akure, Owo àti ìwọ̀orun Ondo yóò fi sọ ẹni tí yóò jáwé olúborí nínú ìbò gómìnà Ondo Kẹ̀rẹ̀ kẹ̀rẹ̀ Okonjo-Iweala ń súnmọ́ ipò olórí WTO bọ̀ Bode George ní Fayose gọ̀, ó fẹnu họra, Fayose ní ''ẹ ò lè pa mí bí ẹ ṣe pa Bola Ige Ènìyàn 5, ilé 25 ilé ìtajà 16 àti àwọn ǹkan mírà lo bá ìṣẹ̀lẹ̀ iná náà rìn. "Ọkùnrin kọ́ ló ra jeep fún Iyabo Ojo, òógùn ojú mi ni mo fi rà á fun" Kanu Ejike fipá bá ọmọ ọdún méje lò pọ̀ nínú sọ́ọ̀bù ìyàwó rẹ̀ Aarẹ orilẹede Naijira, Muhammadu Buhari ti gbe aba isuna oni triliọnu mẹtala naira (₦13.08trn) kalẹ sile asofin apapọ ilẹ fun ọdun 2021, Aba isuna naa lo fi triliọnu meji o le diẹ (₦2.2trn) pọ ju ti ọdun to kọja lọ, eyi to din diẹ ni triliọnu mskanla naira (₦10.805).


Bakan naa ni ijọba ko gbagbe ẹka to n pese ina ọba, eto irinna oju irin ati eto ẹkọ alakọbẹrẹ ati ipese ilera alabọde ninu eto isuna naa. Bi alakalẹ eto isuna fun ọdun 2021 yoo ṣe lọ niyii: Aya mi, dáríjìn mí fún bí n kò ṣe fi ìfẹ́ hàn tó sí ọ bó ṣe yẹ - Mike Bamiloye Ìdí tí Gúúsù Akure, Owo àti ìwọ̀orun Ondo yóò fi sọ ẹni tí yóò jáwé olúborí nínú ìbò gómìnà Ondo Kẹ̀rẹ̀ kẹ̀rẹ̀ Okonjo-Iweala ń súnmọ́ ipò olórí WTO bọ̀ Bode George ní Fayose gọ̀, ó fẹnu họra, Fayose ní ''ẹ ò lè pa mí bí ẹ ṣe pa Bola Ige Ènìyàn 5, ilé 25 ilé ìtajà 16 àti àwọn ǹkan mírà lo bá ìṣẹ̀lẹ̀ iná náà rìn. "Ọkùnrin kọ́ ló ra jeep fún Iyabo Ojo, òógùn ojú mi ni mo fi rà á fun" Kanu Ejike fipá bá ọmọ ọdún méje lò pọ̀ nínú sọ́ọ̀bù ìyàwó rẹ̀ Aarẹ orilẹede Naijira, Muhammadu Buhari ti gbe aba isuna oni triliọnu mẹtala naira (₦13.08trn) kalẹ sile asofin apapọ ilẹ fun ọdun 2021, Aba isuna naa lo fi triliọnu meji o le diẹ (₦2.2trn) pọ ju ti ọdun to kọja lọ, eyi to din diẹ ni triliọnu mskanla naira (₦10.805). Nigba to n gbe aba isuna naa ka iwaju ile, aarẹ Buhari ni ipenija nla to n koju ijọba oun bayii ni ọna lati ri owo gbọ bukata eto isuna naa. O fikun pe awọn minisita oun yoo bẹrẹ si ni tọpinpin bi wsn se n gba owo ori wọle lati ri daju pe ohun gbogbo n sisẹ bo se yẹ. Owo isuna ọdun to n bọ naa ni wọn gbe le pasipaarọ owo naira ilẹ wa si Dọla tilẹ Amẹrika, eyi tii se naira ọrinlelọọdunrun o din kan (₦379) si dọla kan. Owo agba epo to wa ni ogoji dọla si ni wọn gbe isuna naa le, ti ireti si wa pe wọn yoo ri owo to din diẹ ni miliọnu meji dọla ($1.86m) lojumọ.


Nigba to n gbe aba isuna naa ka iwaju ile, aarẹ Buhari ni ipenija nla to n koju ijọba oun bayii ni ọna lati ri owo gbọ bukata eto isuna naa. O fikun pe awọn minisita oun yoo bẹrẹ si ni tọpinpin bi wsn se n gba owo ori wọle lati ri daju pe ohun gbogbo n sisẹ bo se yẹ. Owo isuna ọdun to n bọ naa ni wọn gbe le pasipaarọ owo naira ilẹ wa si Dọla tilẹ Amẹrika, eyi tii se naira ọrinlelọọdunrun o din kan (₦379) si dọla kan. Owo agba epo to wa ni ogoji dọla si ni wọn gbe isuna naa le, ti ireti si wa pe wọn yoo ri owo to din diẹ ni miliọnu meji dọla ($1.86m) lojumọ. Awọn ohun to sẹlẹ niwaju ile lasiko to aarẹ n gbe aba isuna kalẹ: Deede aago mọkanla aarọ ọjọbọ ni aarẹ bẹrẹ kika eto isuna naa niwaju awọn asofin apapọ ilẹ wa. Ọpọ awọn osisẹ agbofinro si la gbọ pe wọn peju wamu wamu sile asofin apapọ naa, ti aarẹ Buhari ti n gbe aba isuna naa kalẹ. Saaju ni alaga igbimọ ile to wa feto isuna nile asofin agba ilẹ wa, Sẹnetọ Barau Jibril ti kede pe ilana gbigbe aba isuna tọdun yioi kalẹ yoo yatọ si ti tẹlẹ nitori arun coronavirus to gbode kan. Gẹgẹ bo se wi, awọn yoo tẹle ilana to dena arun Coronavirus naa, ti adinku yoo si ba iye eeyan ti yoo tẹle aarẹ wa sile asofin apapọ, ki ile maa baa kun akunju.


Awọn ohun to sẹlẹ niwaju ile lasiko to aarẹ n gbe aba isuna kalẹ: Deede aago mọkanla aarọ ọjọbọ ni aarẹ bẹrẹ kika eto isuna naa niwaju awọn asofin apapọ ilẹ wa. Ọpọ awọn osisẹ agbofinro si la gbọ pe wọn peju wamu wamu sile asofin apapọ naa, ti aarẹ Buhari ti n gbe aba isuna naa kalẹ. Saaju ni alaga igbimọ ile to wa feto isuna nile asofin agba ilẹ wa, Sẹnetọ Barau Jibril ti kede pe ilana gbigbe aba isuna tọdun yioi kalẹ yoo yatọ si ti tẹlẹ nitori arun coronavirus to gbode kan. Gẹgẹ bo se wi, awọn yoo tẹle ilana to dena arun Coronavirus naa, ti adinku yoo si ba iye eeyan ti yoo tẹle aarẹ wa sile asofin apapọ, ki ile maa baa kun akunju.


Nigeria Independence Day: Ìyàpa ẹ̀yà, èdè àti ẹ̀sìn ló mú akùdé bá ìṣọ̀kan Nàíjíríà

Ninu awọn lẹta ti ọpọ awọn akọroyin lati ilẹ afirika ati awọn onkowe kọ, BBC salaye lori isoro to buru julọ to n koju orilẹede adulawọ ti awọn eeyan rẹ pọ julọ ni Afirika, bo se n se ayẹyẹ ọgọta ọdun to gba ominira kuro lọwọ ijọba ilẹ gẹẹsi. Ọna wo ni eniyan le gba lati ko oniruuru ẹya jọ ni isọkan, ki o si mu inu gbogbo wọn dun? Eyi jẹ isoro akọkọ ti Naijiria koju fun ọdun mẹwaa akọkọ to gba ominira, nkan to si tun n koju titi di asiko yii ree, nibayii to ti pe ọgọta ọdun. Awọn oniruuru ariyanjiyan to maa n waye lo da lori ọrọ ẹlẹyamẹya, ti wọn o si ma sọ pe, ki lo tọ si ẹya yii, ki lo tọ si tọhun, nigbawo, ni asiko wo, nibo ati pe bawo? Tabi bawo ni wọn se huwa si ẹya kan, to yatọ si ẹya miran? Orilede Naijiria ni oniruuru ẹya to le ni ọọdunrun, sugbọn ẹya mẹta lo bori gbogbo rẹ, eyiun ẹya Yoruba, Hausa ati Igbo.


Awọn oniruuru ariyanjiyan to maa n waye lo da lori ọrọ ẹlẹyamẹya, ti wọn o si ma sọ pe, ki lo tọ si ẹya yii, ki lo tọ si tọhun, nigbawo, ni asiko wo, nibo ati pe bawo? Tabi bawo ni wọn se huwa si ẹya kan, to yatọ si ẹya miran? Orilede Naijiria ni oniruuru ẹya to le ni ọọdunrun, sugbọn ẹya mẹta lo bori gbogbo rẹ, eyiun ẹya Yoruba, Hausa ati Igbo. Ẹya ọtọọtọ ni awọn eniyan wọnyii, ki awọn gẹẹsi to da gbogbo wọn pọ soju kan, ti wọn si n ṣe ijọba apapọ lonii pẹlu ipinlẹ mẹrindinlogoji ati olu ilu ni Abuja. Oniruuru iwọde ati ifẹhonu han lo ti waye nitori ọrọ ati se ijọba, eyi si ti mu ki awọn ẹya Igbo fariga pe, awọn fẹ fi Naijiria silẹ, eyi si ni ọrọ Biafra to n waye titi di asiko yii. Ọpọ nkan lo pin awọn ọmọ Naijiria si ọtọọtọ, bii asa, ẹsin, awọn ilana ijọba lati ẹyin wa ati eyi to o n ja lọwọ, bii ọrọ awọn agbesumọmi to n fojojumọ pa awọn eniyan lẹkun.


Ẹya ọtọọtọ ni awọn eniyan wọnyii, ki awọn gẹẹsi to da gbogbo wọn pọ soju kan, ti wọn si n ṣe ijọba apapọ lonii pẹlu ipinlẹ mẹrindinlogoji ati olu ilu ni Abuja. Oniruuru iwọde ati ifẹhonu han lo ti waye nitori ọrọ ati se ijọba, eyi si ti mu ki awọn ẹya Igbo fariga pe, awọn fẹ fi Naijiria silẹ, eyi si ni ọrọ Biafra to n waye titi di asiko yii. Ọpọ nkan lo pin awọn ọmọ Naijiria si ọtọọtọ, bii asa, ẹsin, awọn ilana ijọba lati ẹyin wa ati eyi to o n ja lọwọ, bii ọrọ awọn agbesumọmi to n fojojumọ pa awọn eniyan lẹkun. O le ni miliọnu mẹtala ọmọde ti ko lọ si ile iwe, eyi lo si pọju ni gbogbo agbaye, gẹgẹ bi ajọ Unicef se sọ, ida mọkandinlaadọrin awọn ọmọde ti ko lọ sile ẹkọ lo wa lati iha ariwa Naijiria. Sibẹ awọn iha ariwa yii lo maa n gba gbogbo ipo to se gboogi ninu ijọba, wọn pọ to miliọnu lọna aadọrun, ninu eniyan miliọnu lna igba to wa ni Naijiria. Iha ariwa Naijiria ni ipinlẹ Ogun ninu ipinlẹ mẹrindinlogoji to wa ni orilede naa.


O le ni miliọnu mẹtala ọmọde ti ko lọ si ile iwe, eyi lo si pọju ni gbogbo agbaye, gẹgẹ bi ajọ Unicef se sọ, ida mọkandinlaadọrin awọn ọmọde ti ko lọ sile ẹkọ lo wa lati iha ariwa Naijiria. Sibẹ awọn iha ariwa yii lo maa n gba gbogbo ipo to se gboogi ninu ijọba, wọn pọ to miliọnu lọna aadọrun, ninu eniyan miliọnu lna igba to wa ni Naijiria. Iha ariwa Naijiria ni ipinlẹ Ogun ninu ipinlẹ mẹrindinlogoji to wa ni orilede naa. "O ṣeni laanu pe, ile iṣẹ to ri si bi a ṣe n pin awọn ẹya fun igbanisẹ (Federal Character) gan ni isoro, nítorí awọn ti ko koju osuwọn ni wọn ko sẹnu iṣẹ ijọba." eyi ni ọrọ Ike Ikweremadu. "Awọn oṣiṣẹ yii a maa mu adinku ba iṣẹ ijọba, ti wọn si sọ ọ di nnkan yẹpẹrẹ.


"O ṣeni laanu pe, ile iṣẹ to ri si bi a ṣe n pin awọn ẹya fun igbanisẹ (Federal Character) gan ni isoro, nítorí awọn ti ko koju osuwọn ni wọn ko sẹnu iṣẹ ijọba." eyi ni ọrọ Ike Ikweremadu. "Awọn oṣiṣẹ yii a maa mu adinku ba iṣẹ ijọba, ti wọn si sọ ọ di nnkan yẹpẹrẹ. Koda, awọn oṣiṣẹ ti ko koju osuwọn yii wọn a tun se ọga lẹnu iṣẹ ju awọn ti wọn ni iwe ẹri to koju osuwọn ju ti wọn lọ. Awọn to wa ni ile iṣẹ "Federal Character" yii naa lo n ri si bi wọn se n yan ọga lawọn ile iṣẹ nlanla ijọba." Ninu ọgọta ọdun ti Naijiria pe lonii, ẹya Ariwa ti dari orilẹede yii fun ọdun mejidinlogoji, nipasẹ iditẹ gbajọba lati ọwọ awọn ologun.


Koda, awọn oṣiṣẹ ti ko koju osuwọn yii wọn a tun se ọga lẹnu iṣẹ ju awọn ti wọn ni iwe ẹri to koju osuwọn ju ti wọn lọ. Awọn to wa ni ile iṣẹ "Federal Character" yii naa lo n ri si bi wọn se n yan ọga lawọn ile iṣẹ nlanla ijọba." Ninu ọgọta ọdun ti Naijiria pe lonii, ẹya Ariwa ti dari orilẹede yii fun ọdun mejidinlogoji, nipasẹ iditẹ gbajọba lati ọwọ awọn ologun. Aimọye itan nipa bi awọn eeyan se maa ṣiṣẹ takuntakun lai ri igbega, ti awọn miran yoo si lo magomago lati goke, paapaa julọ, nitori pe awọn eniyan wọn lo wa nibẹ. Lọdọdun ni awọn iwe iroyin maa n gbe jade pe, iye maaki bayi ni a le fi gba akẹkọọ wọle si fasiti, tabi lati gba awọn akẹkọọ wọle si ile ẹkọ sẹkọndiri ijọba apapọ. Awọn akẹkọọ lati iha Arewa ni wọn maa n beere maaki to kere julọ lọdọ wọn yatọ si awọn ọmọ to wa lati iha Guusu.


Aimọye itan nipa bi awọn eeyan se maa ṣiṣẹ takuntakun lai ri igbega, ti awọn miran yoo si lo magomago lati goke, paapaa julọ, nitori pe awọn eniyan wọn lo wa nibẹ. Lọdọdun ni awọn iwe iroyin maa n gbe jade pe, iye maaki bayi ni a le fi gba akẹkọọ wọle si fasiti, tabi lati gba awọn akẹkọọ wọle si ile ẹkọ sẹkọndiri ijọba apapọ. Awọn akẹkọọ lati iha Arewa ni wọn maa n beere maaki to kere julọ lọdọ wọn yatọ si awọn ọmọ to wa lati iha Guusu. Nigba ti maaki to kere julọ lati wọ ile iwe ba jẹ igba fun ẹni to wa lati Guusu, wọn le fi maaki mọkandinlogoje gba ọmọ lati ariwa, si ile ẹkọ kan naa. Ni ọpọ igba, ko si iwuri fun ẹni to ba se nnkan ọtọ, "Federal Character" naa tun fi ofin de e pe, ki ibaraẹnise to dan mọran le wa, gbogbo ẹya ni o gbọdọ peju fun ipo ijọba. Iru nnkan bayii ko fi aaye gba ẹni to koju osuwọn fun isẹ naa, yala, wọn samojuto ẹya to ti wa.


Nigba ti maaki to kere julọ lati wọ ile iwe ba jẹ igba fun ẹni to wa lati Guusu, wọn le fi maaki mọkandinlogoje gba ọmọ lati ariwa, si ile ẹkọ kan naa. Ni ọpọ igba, ko si iwuri fun ẹni to ba se nnkan ọtọ, "Federal Character" naa tun fi ofin de e pe, ki ibaraẹnise to dan mọran le wa, gbogbo ẹya ni o gbọdọ peju fun ipo ijọba. Iru nnkan bayii ko fi aaye gba ẹni to koju osuwọn fun isẹ naa, yala, wọn samojuto ẹya to ti wa. Ọpọ ọmọ Naijiria to mọ iwe, tabi mọ iṣẹ doju amin, ko ni ri iṣẹ se lati fi tẹ orilede wọn siwaju nitori awọn ti wọn mọwe bẹẹ pọ, aaye kekere si lo wa fun ipinlẹ to ti wa. Awọn miran gba pe, nnkan to dara ni Federal Character, sugbọn wọn nilo atunto diẹ si iṣẹ ti wọn se. Mo ni igbagbọ pe, gbogbo ọmọ Naijiria ni ipo aṣẹ ijọba tọ si.


Ọpọ ọmọ Naijiria to mọ iwe, tabi mọ iṣẹ doju amin, ko ni ri iṣẹ se lati fi tẹ orilede wọn siwaju nitori awọn ti wọn mọwe bẹẹ pọ, aaye kekere si lo wa fun ipinlẹ to ti wa. Awọn miran gba pe, nnkan to dara ni Federal Character, sugbọn wọn nilo atunto diẹ si iṣẹ ti wọn se. Mo ni igbagbọ pe, gbogbo ọmọ Naijiria ni ipo aṣẹ ijọba tọ si. Sugbọn awọn ọmọ Naijiria naa gbodọ mọ iṣẹ wọn de oju ami Awọn akọṣẹmọṣẹ wa ni gbogbo ẹkun Naijiria, ti wọn si gbọdọ wa wọn jade. Se bi gbogbo eniyan lagbaye lo mọ pe awọn ọmọ Naijiria ni ọpọlọ pupọ, ni gbogbo ẹka imọ, paapaa julọ lati awọn ẹkun ariwa ti wọn ro pe wọn ko kawe to. Ọpọ igba ni awọn alatako ijọba ti maa n naka alebu si aarẹ Muhammadu Buhari, lori ọrọ "Federal Character" pe o yẹ ki wọn kaṣẹ rẹ nilẹ.


Sugbọn awọn ọmọ Naijiria naa gbodọ mọ iṣẹ wọn de oju ami Awọn akọṣẹmọṣẹ wa ni gbogbo ẹkun Naijiria, ti wọn si gbọdọ wa wọn jade. Se bi gbogbo eniyan lagbaye lo mọ pe awọn ọmọ Naijiria ni ọpọlọ pupọ, ni gbogbo ẹka imọ, paapaa julọ lati awọn ẹkun ariwa ti wọn ro pe wọn ko kawe to. Ọpọ igba ni awọn alatako ijọba ti maa n naka alebu si aarẹ Muhammadu Buhari, lori ọrọ "Federal Character" pe o yẹ ki wọn kaṣẹ rẹ nilẹ. "Mi o ni isoro pẹlu ẹya Naijiria kankan, sugbọn mo ni isoro nipa bi awọn ijọba se n dari iyanisipo." Ekweremadu lo sọ eyi lọdun 2018 niwaju ile asofin. Lọwọ lọwọ bayii, mẹtadinlogun ninu Ogun awọn olori ẹka eto aabo ni Naijiria, ti aarẹ Buhari yan, ẹkun ariwa ni wọn ti wa, Mẹrindinlogun ninu wọn si jẹ musulumi bi tirẹ.


"Mi o ni isoro pẹlu ẹya Naijiria kankan, sugbọn mo ni isoro nipa bi awọn ijọba se n dari iyanisipo." Ekweremadu lo sọ eyi lọdun 2018 niwaju ile asofin. Lọwọ lọwọ bayii, mẹtadinlogun ninu Ogun awọn olori ẹka eto aabo ni Naijiria, ti aarẹ Buhari yan, ẹkun ariwa ni wọn ti wa, Mẹrindinlogun ninu wọn si jẹ musulumi bi tirẹ. Mẹẹdogun ninu mọkanlelogun awọn igbakeji ọga ologun lo wa lati ariwa, ti mẹrindinlogun ninu wọn si jẹ musulumi. Lasiko to n gbeja ọga rẹ, agbẹnusọ fun aarẹ Buhari, Garba Shehu sọ fun mi pe, "se iwọ le fi ẹni ti o ko mọ si ipo aṣẹ ọmọogun, ti o ba jẹ adari? Ipo yii kan naa ni onkọwe Wole Soyinka wa, nigba to n tọka si pe, awọn kan yoo maa tẹle ara wọn, ti wọn ti jẹ ẹya to pọ."


Mẹẹdogun ninu mọkanlelogun awọn igbakeji ọga ologun lo wa lati ariwa, ti mẹrindinlogun ninu wọn si jẹ musulumi. Lasiko to n gbeja ọga rẹ, agbẹnusọ fun aarẹ Buhari, Garba Shehu sọ fun mi pe, "se iwọ le fi ẹni ti o ko mọ si ipo aṣẹ ọmọogun, ti o ba jẹ adari? Ipo yii kan naa ni onkọwe Wole Soyinka wa, nigba to n tọka si pe, awọn kan yoo maa tẹle ara wọn, ti wọn ti jẹ ẹya to pọ." Ẹwẹ, agbẹnusọ Aarẹ tọkasi pe, wọn ti naka alebu si awọn ijọba to ti koja tẹlẹ naa pe, wọn maa n gba awọn eniyan to jẹ ẹya wọn sisẹ, ju ẹya miran lọ. "Ti awọn eniyan ko ba si ni ijọba, ẹni naa yoo ma ri aṣiṣe awọn miran ni - ọgbẹni Shehu. " Nigba ti Obasanjo wa ni ijọba, ọpọ awọn eniyan lo n fẹsun kan pe o n yan awọn eniyan iha iwoorun - guusu sipo" Awọn ẹgbẹ kan ni iha guusu ti ni ọna abayọ kan ṣoṣo ni pe, ki Naijiria tuka, ki olukuluku ẹya si wa ni aaye ara rẹ gẹgẹ bi orilẹede.


Ẹwẹ, agbẹnusọ Aarẹ tọkasi pe, wọn ti naka alebu si awọn ijọba to ti koja tẹlẹ naa pe, wọn maa n gba awọn eniyan to jẹ ẹya wọn sisẹ, ju ẹya miran lọ. "Ti awọn eniyan ko ba si ni ijọba, ẹni naa yoo ma ri aṣiṣe awọn miran ni - ọgbẹni Shehu. " Nigba ti Obasanjo wa ni ijọba, ọpọ awọn eniyan lo n fẹsun kan pe o n yan awọn eniyan iha iwoorun - guusu sipo" Awọn ẹgbẹ kan ni iha guusu ti ni ọna abayọ kan ṣoṣo ni pe, ki Naijiria tuka, ki olukuluku ẹya si wa ni aaye ara rẹ gẹgẹ bi orilẹede. Awọn oloselu kan ati awọn onwoye miran ni "atunto" ni nkan to yẹ, ti ẹkun kọọkan yoo le ma maa dari ara wọn, eyi yoo si mu isọkan ati irẹpọ ba Naijiria. Bakan naa ni wọn ni yoo mu ki adinku ba bi agbara se wa loju kan nilu Abuja. Gbogbo ilana ti Naijiria ba pada gunle, bi yoo se maa gun akasọ lati lọ aadọrin ọdun ominira yii, nkan ẹyọ kan to ṣe pataki ni pe: Ọjọ iwaju Naijiria wa lọwọ bi ijọba to ba n bọ, yoo se mu isọkan wa laarin gbogbo ẹya.


Awọn oloselu kan ati awọn onwoye miran ni "atunto" ni nkan to yẹ, ti ẹkun kọọkan yoo le ma maa dari ara wọn, eyi yoo si mu isọkan ati irẹpọ ba Naijiria. Bakan naa ni wọn ni yoo mu ki adinku ba bi agbara se wa loju kan nilu Abuja. Gbogbo ilana ti Naijiria ba pada gunle, bi yoo se maa gun akasọ lati lọ aadọrin ọdun ominira yii, nkan ẹyọ kan to ṣe pataki ni pe: Ọjọ iwaju Naijiria wa lọwọ bi ijọba to ba n bọ, yoo se mu isọkan wa laarin gbogbo ẹya.


Nigeria Independence Day: Aráàlú fa ìbínú yọ lórí ọ̀rọ̀ tí Buhari sọ fún àyẹyẹ òmìnira

Buhari, ayẹyẹ kí là ń ṣe gan, ṣé ti ìpànìyàn àbí ìjínigbé? - Aráàlú ń bèèrè Aarẹ Muhammadu Buhari tí bá àwọn ọmọ Naijiria sọrọ, bi orile-ede yii se n se ayẹyẹ ominira ọgọta ọdun. O mẹnuba oniruuru awọn nnkan to n ba orile-ede yii fira to si pe fun ifaraji, ifẹ ọmọlakeji ati igbara ẹni niyanju láti máa ṣe nkan to tọ. Lẹyin ti aarẹ Muhammadu sọrọ tan, ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti n fi ero wọn han lawọn oju opo ibaraẹnidọrẹpọ loju opo itakun agbaye. Odeh ninu atejisẹ rẹ soju opo Twitter ni, ki aarẹ ranti pe ko si nkan iwuri kankan ninu ayẹyẹ ominira ọgọta ọdun ti Naijiria. O ni ko si itẹsiwaju kan bikose pe nkan ń buru sii ni.


Lẹyin ti aarẹ Muhammadu sọrọ tan, ọpọ awọn ọmọ Naijiria lo ti n fi ero wọn han lawọn oju opo ibaraẹnidọrẹpọ loju opo itakun agbaye. Odeh ninu atejisẹ rẹ soju opo Twitter ni, ki aarẹ ranti pe ko si nkan iwuri kankan ninu ayẹyẹ ominira ọgọta ọdun ti Naijiria. O ni ko si itẹsiwaju kan bikose pe nkan ń buru sii ni. Ninu ọrọ tirẹ @fingertrickz ni ọna àbáyọ kan ṣoṣo to yẹ, ni kí ijọba din owo awọn ọmọ ile ìgbímọ asofin ku, ti awọn miran si n fẹdun ọkan wọn han lori ọrọ airiṣẹse, lẹyin ọpọ ọdun ti wọn ti jade ile iwe. Lori ọrọ iye ti awọn orile-ede miran to ni epo rọbi n ta epo bẹtiro fun ara ilu aarẹ ni Egypt ₦211 Saudi Arabia ₦168 Chad ₦362 Niger ₦346 Ghana si n ta ni ₦326, ti Naijiria si ti n taa ni ₦161 báyìí. Ọpọ ọmọ Naijiria lo gbana jẹ lori eyi pe, ko tọ ki aarẹ maa fi owo epo Saudi we tí Naijiria nitori anfani ti Saudi n jẹ lati ọdọ ijọba ko ni afiwe, si iya ti ijọba Naijiria fi n jẹ ara ilu .