Ìyá Barakat fi ẹ̀mí ìmoore hàn sí gbogbo àwọn tó nawọ́ síi lẹ́yìn ikú ọmọ rẹ̀ Ọọni kọ́lé f'àwọn ọmọ òrukàn ní Ibadan Mo sọ fún Dókítà pé èmi ò lè gé ọyàn mi, pé ṣọ́ọ̀ṣì yóò fi àdúrà ṣẹ́gun àìsàn jẹjẹrẹ ọmú mi - Abisayo Fakiyesi Ẹ wo tọkọtaya tí kò ríran amọ́ tí wọn jẹ́ olùkọ́ "Gowon lowa nijọba nigba naa lọhun lọdun 1971, àwọn ti mo gbe ọhun ni awọn ṣata ọkọ mi ni mo dẹ ni ko buru, maa gba pọun mẹẹdogun wọn si fara mọ ọ, wọn tun ra epo fun mi. O ṣalaye pe lẹyin ti oun gbe awọn to wọ ọkọ ohun de ibi ti wọn n lọ ni awọn ọmọ to fẹ ba a fọ ọkọ sare wa sọ fun un pe baagi kan wa ninu ọkọ rẹ. "Kete ti mo ṣi baagi ti mo ri i pe owo lo kun ibẹ ni mo ni ki wọn pa mọto de ti mo si gbe owo naa lọ agọ ọlọpa". Ọ̀rọ̀ Ayo Adebanjo pé kí Tinubu, Osinbajo yọwọ́ ní dídu ipò ààrẹ, ṣé gbogbo ẹgbẹ́ Afenifere lọ́wọ́ síi báyìí? Àwọn ọ̀dọ́ ló le è gba Naijiria là kúrò ní oko ẹrú –Imam Akeugbagold Kọjú sí iṣẹ́ ìwàásù táa fí rán ọ, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, wà darapọ̀ mọ́ òṣèlú - Ilééṣé ààrẹ sí Father Kukah Nítorí orin 'Angeli mi' ti Tope Alabi kọ, iléeṣẹ́ MTN, Glo àti Airtel dèrò ilé ẹjọ́ 'Ọkọ Osinachi sọ fún un pé kò sùn sílè aṣẹ́wó dípò ilé mi' Ìdí nìyí tí àwọn Igbo kò lè jẹ Ààrẹ lórílẹ̀èdè Nàíjíríà - Oluwo Alagba Muibi ṣalaye pe nigba ti yoo fi di ọjọ keji ti ọrọ naa ti bọ sori iroyin kaakiri pe "ọgbẹni Muibi  kan ri owo olowo he o si ti gbe e wa fun ijọba, Muibi ko jẹ egun mọ iyan". "Ki ni mo ṣe tan, nigba ti maa fi de gareeji ti mo ti n wa ọkọ lọjọ keji, ṣe ni wọn n pariwo le mi lori ti orukọ mi di Muibi Arowomagbe e. Iyawo Mubi naa sọ iriri rẹ ni ọja tori pe o n duna dura ọja kan ti wọn si gbe ọrọ rẹ hanu ti wọn n muu bu pe ko ṣe ni na ọja ni inakuna nigba to jẹ pe "Arowoma gbe e loun ati ọkọ rẹ pe akuṣẹ lasan lasan ti ko le la laye ni wọn.


Shonubi return milions to police: Àwọn aráàlù bú mi gidi pé olòṣì,tí kò lè là láyé ni mí

Ọ̀rọ̀ Ayo Adebanjo pé kí Tinubu, Osinbajo yọwọ́ ní dídu ipò ààrẹ, ṣé gbogbo ẹgbẹ́ Afenifere lọ́wọ́ síi báyìí? Àwọn ọ̀dọ́ ló le è gba Naijiria là kúrò ní oko ẹrú –Imam Akeugbagold Kọjú sí iṣẹ́ ìwàásù táa fí rán ọ, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, wà darapọ̀ mọ́ òṣèlú - Ilééṣé ààrẹ sí Father Kukah Nítorí orin 'Angeli mi' ti Tope Alabi kọ, iléeṣẹ́ MTN, Glo àti Airtel dèrò ilé ẹjọ́ 'Ọkọ Osinachi sọ fún un pé kò sùn sílè aṣẹ́wó dípò ilé mi' Ìdí nìyí tí àwọn Igbo kò lè jẹ Ààrẹ lórílẹ̀èdè Nàíjíríà - Oluwo Alagba Muibi ṣalaye pe nigba ti yoo fi di ọjọ keji ti ọrọ naa ti bọ sori iroyin kaakiri pe "ọgbẹni Muibi  kan ri owo olowo he o si ti gbe e wa fun ijọba, Muibi ko jẹ egun mọ iyan". "Ki ni mo ṣe tan, nigba ti maa fi de gareeji ti mo ti n wa ọkọ lọjọ keji, ṣe ni wọn n pariwo le mi lori ti orukọ mi di Muibi Arowomagbe e. Iyawo Mubi naa sọ iriri rẹ ni ọja tori pe o n duna dura ọja kan ti wọn si gbe ọrọ rẹ hanu ti wọn n muu bu pe ko ṣe ni na ọja ni inakuna nigba to jẹ pe "Arowoma gbe e loun ati ọkọ rẹ pe akuṣẹ lasan lasan ti ko le la laye ni wọn. 'Wọ́n jí pè mi pé ọmọ mi bímọ-dákú àmọ́ bí mo ṣe débẹ̀, àt'òkú ọmọ mi, àt'òkú ọmọ rẹ̀ ni mo bá ní Mọ́ṣúárì' Wo èsì ilé ìtura Zanzibar tí ọmọbìnrin yìí ní wọ́n fẹ́ fipá bá òun lòpọ̀ níbẹ̀


'Wọ́n jí pè mi pé ọmọ mi bímọ-dákú àmọ́ bí mo ṣe débẹ̀, àt'òkú ọmọ mi, àt'òkú ọmọ rẹ̀ ni mo bá ní Mọ́ṣúárì' Wo èsì ilé ìtura Zanzibar tí ọmọbìnrin yìí ní wọ́n fẹ́ fipá bá òun lòpọ̀ níbẹ̀


IBEDC Okeho: Bí ẹ kò bá fún wa ní iná, a kò ní ṣí ọ́fíìsì yín - Olùgbé Okeho

Àwọn ará ìlú Okeho ní ìjọba ìbílẹ̀ Kajọla, ìpínlẹ̀ Oyo ti ti ilé iṣẹ́ tó ń pín iná mọ̀nàmọ́ná (IBEDC) tó wà nínú ìlú náà. Àwọn ará ìlú tí inú ń bí náà gbé ilé iṣẹ́ náà tì pa nítorí pé wọn kò ní iná rárá fún ọjọ́ mọ́kànlá. Ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun ní àwọn ọ̀dọ̀ ìlú náà kó ara wọn jọ láti lọ ti ilé iṣẹ́ náà lẹ́yìn tí gbogbo wọn ti foríkorí. "Láti ọjọ́ mọ́kànlá sẹ́yìn ni a ti ní iná kẹ́yìn, èyí ló sì jẹ́ kí a pinnu láti lọ ti iléeṣẹ́ IBEDC tó wà fún iná pínpín ní ìlú wa pa". Wọ́n ní iléeṣẹ́ náà yóò wà ní títì pa títí àwọn yóò fi yí ìpinu àwọn padà, tí àwọn kò sì tíì mọ ìgbà tí yóò jẹ́. Àkọ́lé tó wa lára ìwé tí wọ́n lẹ̀ mọ́ iléeṣẹ́ IBEDC fi hàn pé ọjọ́ mẹ́fa ni ìlú náà fi ní iná nínú oṣù kẹta yìí.


"Láti ọjọ́ mọ́kànlá sẹ́yìn ni a ti ní iná kẹ́yìn, èyí ló sì jẹ́ kí a pinnu láti lọ ti iléeṣẹ́ IBEDC tó wà fún iná pínpín ní ìlú wa pa". Wọ́n ní iléeṣẹ́ náà yóò wà ní títì pa títí àwọn yóò fi yí ìpinu àwọn padà, tí àwọn kò sì tíì mọ ìgbà tí yóò jẹ́. Àkọ́lé tó wa lára ìwé tí wọ́n lẹ̀ mọ́ iléeṣẹ́ IBEDC fi hàn pé ọjọ́ mẹ́fa ni ìlú náà fi ní iná nínú oṣù kẹta yìí. Kìí ṣe ẹjọ́ wa pé kò síná - IBEDC Ẹ̀wẹ̀, nígbà tí àwọn akọ̀ròyìn kàn sí olórí ẹ̀ka ìròyìn iléeṣẹ́ IBEDC ìlú náà, Busola Tunwase ní kìí ṣe ẹjọ́ àwọn pé kò sí iná nínú ìlú náà. Tunwase ni ohun tí wọ́n bá fún àwọn ni àwọn yóò pín àti pé kò sí iná nílẹ̀ báyìí. Ó ní kìí ṣe ọ̀rọ̀ Okeho nìkan bíkòṣe ọ̀rọ̀ gbogbo Nàìjíríà lápapọ̀.


Kìí ṣe ẹjọ́ wa pé kò síná - IBEDC Ẹ̀wẹ̀, nígbà tí àwọn akọ̀ròyìn kàn sí olórí ẹ̀ka ìròyìn iléeṣẹ́ IBEDC ìlú náà, Busola Tunwase ní kìí ṣe ẹjọ́ àwọn pé kò sí iná nínú ìlú náà. Tunwase ni ohun tí wọ́n bá fún àwọn ni àwọn yóò pín àti pé kò sí iná nílẹ̀ báyìí. Ó ní kìí ṣe ọ̀rọ̀ Okeho nìkan bíkòṣe ọ̀rọ̀ gbogbo Nàìjíríà lápapọ̀. Ó fi kun pé àwọn ti lọ bá àwọn ará ìlú náà tí àwọn ti lọ bẹ̀ wọ́n. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní àwọn ti ṣàlàyé ohun tó ń ṣẹlẹ̀ fún wọn.


Ó fi kun pé àwọn ti lọ bá àwọn ará ìlú náà tí àwọn ti lọ bẹ̀ wọ́n. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní àwọn ti ṣàlàyé ohun tó ń ṣẹlẹ̀ fún wọn.


Olubadan throne: Gómìnà Seyi Makinde ní ìgbìmọ̀ olóyè Ibadan ti fún òun lórúkọ Olubadan tuntun, ìkéde yóò wáyé lọ́jọ́ Ajé

Gomina ipinlẹ Ọyọ ti kede pe lọjọ Aje loun yoo kede Olubadan tuntun ti ilẹ Ibadan. Ni ọjọ Satide ni gomina Ṣeyi Makinde sọrọ naa nibi eto igbalejo ayẹyẹ ogoji ọjọ isinku Olubadan to waja, Ọba Saliu Akanmu Adetunji. Lara awọn eekan ilu Ibadan to wa nibi eto naa ni igbakeji gomina ipinlẹ Ọjọ, Onimọẹrọ Rauf Ọlaniyan, gomina ipinlẹ Ọyọ tẹlẹ, Sẹnetọ Rashidi Ladọja pẹlu Sẹnetọ Kola Balogun to n ṣoju ẹkun idibo guusu ipinlẹ Ọyọ nile aṣofin agba. Kini Gomina Makinde tun sọ? Gomina Makinde ni ọna ti la fun oun lati ṣe ikede Olubadan tuntun naa bayii lẹyin ti oun ti tẹwọ gba lẹta latọdọ igbimọ afọbajẹ ilẹ Ibadan lori ẹni ti ewe oye bọ le lori. Gomina Makinde ṣalaye pe ọtọ laye ilu Ibadan, paapaa ti a ba n sọrọ oye jijẹ.


Kini Gomina Makinde tun sọ? Gomina Makinde ni ọna ti la fun oun lati ṣe ikede Olubadan tuntun naa bayii lẹyin ti oun ti tẹwọ gba lẹta latọdọ igbimọ afọbajẹ ilẹ Ibadan lori ẹni ti ewe oye bọ le lori. Gomina Makinde ṣalaye pe ọtọ laye ilu Ibadan, paapaa ti a ba n sọrọ oye jijẹ. "Ibadan ko dabi awọn ilu miran nibi ti o ti n gba wọn to bii ọdun meje ki wọn to ri ọba jẹ lẹyin ti ọba kan ba gbesẹ." Saliu Akanmu Adetunji, ti a bi ni ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹjọ ọdun 1928, waja ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2022. Ẹni ọdun mẹtalelaadọrun ni nigba to ju awa silẹ nileewosan nla UCH.


"Ibadan ko dabi awọn ilu miran nibi ti o ti n gba wọn to bii ọdun meje ki wọn to ri ọba jẹ lẹyin ti ọba kan ba gbesẹ." Saliu Akanmu Adetunji, ti a bi ni ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kẹjọ ọdun 1928, waja ni ọjọ keji oṣu kini ọdun 2022. Ẹni ọdun mẹtalelaadọrun ni nigba to ju awa silẹ nileewosan nla UCH. Oun si ni olubadan kọkanlelogoji to jẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu kẹta, ọdun 2016 ni Ọba Adetunji gun apere Olubadan ti ilẹ Ibadan. Gbogbo eeyan lo n reti ki wọn kede ẹni to kan lori ila oye jijẹ ni igbimọ agba oye ilẹ Ibadan gẹgẹ bii Olubadan tuntun bi wọn ṣe maa n sọ pe 'mọkanmọkan loye Ibadan.'


Oun si ni olubadan kọkanlelogoji to jẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu kẹta, ọdun 2016 ni Ọba Adetunji gun apere Olubadan ti ilẹ Ibadan. Gbogbo eeyan lo n reti ki wọn kede ẹni to kan lori ila oye jijẹ ni igbimọ agba oye ilẹ Ibadan gẹgẹ bii Olubadan tuntun bi wọn ṣe maa n sọ pe 'mọkanmọkan loye Ibadan.' Amọṣa ọrọ ko ri bi ọpọ ṣe ro o nitori pe awuyewuye pe Oloye Lekan Balogun ti oye naa kan ko ni le e jẹ lo gbode. Bawo ni ọrọ ipẹjọ Amofin Michael Lana ṣe bẹrẹ? Eyi ko ṣẹyin bi amofin kan, Michael Lana, to jẹ ọmọbibi ilẹ Ibadan ṣe kọwe ifisun si gomina ipinlẹ Ọyọ.


Amọṣa ọrọ ko ri bi ọpọ ṣe ro o nitori pe awuyewuye pe Oloye Lekan Balogun ti oye naa kan ko ni le e jẹ lo gbode. Bawo ni ọrọ ipẹjọ Amofin Michael Lana ṣe bẹrẹ? Eyi ko ṣẹyin bi amofin kan, Michael Lana, to jẹ ọmọbibi ilẹ Ibadan ṣe kọwe ifisun si gomina ipinlẹ Ọyọ. O ni pe Lekan Balogun ko lee de ade meji lẹyin to ti gba lati de ade lasiko ti gomina ana, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi ti s awọn oloye ibadan, awọn Mgaji atawọn Baalẹ kan di ọba to n de ade. Amofin Lana ṣalaye pe ko si ninu iwe ofin oye jijẹ ilẹ Ibadan pe ọ̀ba alade le jẹ Olubadan, "Oloye lo n jẹ olubadan' Amofin Lana to ti figba kan ri jẹ amofin agba ati kọmiṣọnna feto idajọ ni ipinlẹ Ọyọ ṣalaye pe oloye Kọla Balogun atawọn agbaoye kan nigbimọ olubadab ti gba ade gẹgẹ bi ọbalasiko iṣejọba Gomina Abila Ajimọbi Eyi fa ọpọ awuyewuye ati ikayasoke lori ibi ti kangunkangun-kangun ọrọ naa yoo kangun si. Bawo ni ilana ofin jijẹ Olubadan ṣe yẹ ko waye?


O ni pe Lekan Balogun ko lee de ade meji lẹyin to ti gba lati de ade lasiko ti gomina ana, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi ti s awọn oloye ibadan, awọn Mgaji atawọn Baalẹ kan di ọba to n de ade. Amofin Lana ṣalaye pe ko si ninu iwe ofin oye jijẹ ilẹ Ibadan pe ọ̀ba alade le jẹ Olubadan, "Oloye lo n jẹ olubadan' Amofin Lana to ti figba kan ri jẹ amofin agba ati kọmiṣọnna feto idajọ ni ipinlẹ Ọyọ ṣalaye pe oloye Kọla Balogun atawọn agbaoye kan nigbimọ olubadab ti gba ade gẹgẹ bi ọbalasiko iṣejọba Gomina Abila Ajimọbi Eyi fa ọpọ awuyewuye ati ikayasoke lori ibi ti kangunkangun-kangun ọrọ naa yoo kangun si. Bawo ni ilana ofin jijẹ Olubadan ṣe yẹ ko waye? Ni ibamu pẹlu ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan, asiko Oloye Lekan Balogun to jẹ Ọtun Olubadan lo kan lati jẹ ọba. Amọṣa ekuru fẹ gbẹyin ni ifanfa fun un pẹlu bi oun atawọn agbaoye miran kan ṣe gba ki gomina ana sọ wọn di ọba alade eyi ti ọpọ alẹnulọrọ ati onwoye n sọ pe o tako ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan. Oloye Lekan Balogun pẹlu awọn agba oye bii Oloye Owolabi Ọlakulẹhin, Balogun ilẹ Ibadan; Tajudeen Ajibọla, Ọtun Balogun ilẹ Ibadan; Oloye Eddy Adewọle, Aṣipa Olubadan; Oloye Abiọdun Kọla Daisi, Ẹẹkẹrin Olubadan ati Hamidu Ajibade, Ẹkarun un Olubadan ṣe faake kọri lati tako aṣẹ Olubadan to waja pe wọn ko gbọdọ tẹle ohun ti gomina ana fẹ fi wọn ṣe.


Ni ibamu pẹlu ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan, asiko Oloye Lekan Balogun to jẹ Ọtun Olubadan lo kan lati jẹ ọba. Amọṣa ekuru fẹ gbẹyin ni ifanfa fun un pẹlu bi oun atawọn agbaoye miran kan ṣe gba ki gomina ana sọ wọn di ọba alade eyi ti ọpọ alẹnulọrọ ati onwoye n sọ pe o tako ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan. Oloye Lekan Balogun pẹlu awọn agba oye bii Oloye Owolabi Ọlakulẹhin, Balogun ilẹ Ibadan; Tajudeen Ajibọla, Ọtun Balogun ilẹ Ibadan; Oloye Eddy Adewọle, Aṣipa Olubadan; Oloye Abiọdun Kọla Daisi, Ẹẹkẹrin Olubadan ati Hamidu Ajibade, Ẹkarun un Olubadan ṣe faake kọri lati tako aṣẹ Olubadan to waja pe wọn ko gbọdọ tẹle ohun ti gomina ana fẹ fi wọn ṣe. Ijiroro to waye laarin awọn eekan ọmọ bibi ilẹ Ibadan, awọn ololufẹ ilẹ Ibadan ati gomina pẹlu awọn oloye igbimọ olubadan ni wọn ti fẹnuko pe ki awọn agba oye naa o lọ pada si oye ti wọn wa tẹlẹ ki wọn si l gbe ade ti sẹgbẹ kan. Bakan naa ni wọn tun fẹnu ko pe ki gbogbo awọn to gbe ẹjọ l si ile ẹjọ lọ wọgile ẹjọ bẹẹ ki wọn to lee mọ igbesẹ to kan. Gbogbo eleyii ni awọn ti ọrọ kan ti ṣe ni ṣiṣẹ n tẹle. Bi ọrọ ṣe ri bayii, ko tii si ẹni mọ boya Agba oye Lekan Balogun ni tabi oun kọ; o di igba ti gomina Makinde ba kede eyi ljọ Aje ki ẹnikẹni to lee mọ ẹni ti yoo jẹ Olubadan tuntun.


Ijiroro to waye laarin awọn eekan ọmọ bibi ilẹ Ibadan, awọn ololufẹ ilẹ Ibadan ati gomina pẹlu awọn oloye igbimọ olubadan ni wọn ti fẹnuko pe ki awọn agba oye naa o lọ pada si oye ti wọn wa tẹlẹ ki wọn si l gbe ade ti sẹgbẹ kan. Bakan naa ni wọn tun fẹnu ko pe ki gbogbo awọn to gbe ẹjọ l si ile ẹjọ lọ wọgile ẹjọ bẹẹ ki wọn to lee mọ igbesẹ to kan. Gbogbo eleyii ni awọn ti ọrọ kan ti ṣe ni ṣiṣẹ n tẹle. Bi ọrọ ṣe ri bayii, ko tii si ẹni mọ boya Agba oye Lekan Balogun ni tabi oun kọ; o di igba ti gomina Makinde ba kede eyi ljọ Aje ki ẹnikẹni to lee mọ ẹni ti yoo jẹ Olubadan tuntun.


Samuel Sobakin: Ọdún mẹ́ẹ̀dógún sẹ́yìn ni ojú bẹ̀rẹ̀ sí ní dùn mí tí àwọn dókìtà sì ní Glaucoma ló fàá

Ẹni kejì ta jọ wà ní ibi iṣẹ́ máa ń rànmí lọ́wọ́ láti mú irinṣẹ́- Samuel Sobakin Opọ̀ eeyan lo ggba pe ipenija ko da eeyan duro lori isẹ́ ori ba ran an. Bẹ́ẹ̀ naa ni ọ̀rọ̀ Alagba Samuel Sobakin ri to jẹ́ omo Abeokuta ni ipinle Ogun sugbon to n tun ọkọ̀ se ni ilu Ibadan nipinlẹ̀ Oyo ti o wa ni guusu iwo oorun Naijiria. Samuel salaye fun BBC pe: Iṣẹ́ tí mo kọ́ ni tí mo sì mọ̀ nípa rẹ̀ dáadáa mi ò sì fẹ́ tọrọ bárò ló jẹ́ kí n gbájúmọ. Bawo ni oju Samuel Sobakin se fọ́? Samuel Sobakin salaye ni kikun fun BBC bi ipenija oju yii se bere ko to wa maa dun un de ibi pe ko riran mo. O so ipa ti awon omo ati  eni ti won jo n sise n ko lati ran an lowo lenu ise naa.


Bawo ni oju Samuel Sobakin se fọ́? Samuel Sobakin salaye ni kikun fun BBC bi ipenija oju yii se bere ko to wa maa dun un de ibi pe ko riran mo. O so ipa ti awon omo ati  eni ti won jo n sise n ko lati ran an lowo lenu ise naa. Bakan naa ni BBC ba lara awon onibara Samuel Sobakin to jẹ́ akọ́sẹ́mọ́sẹ́ atokose naa sọ̀rọ̀ ti wọ́n si royin ọgbọ́n ori rẹ̀ ati iwa omoluwabi to fi n sise mekaniiki naa. Samuel gba awon to ni ipenja ara ni imoran lati ma ro ara wọ́n pin ki wọ́n si ma se ọ̀lẹ tabi maa tọrọ bárà.


Bakan naa ni BBC ba lara awon onibara Samuel Sobakin to jẹ́ akọ́sẹ́mọ́sẹ́ atokose naa sọ̀rọ̀ ti wọ́n si royin ọgbọ́n ori rẹ̀ ati iwa omoluwabi to fi n sise mekaniiki naa. Samuel gba awon to ni ipenja ara ni imoran lati ma ro ara wọ́n pin ki wọ́n si ma se ọ̀lẹ tabi maa tọrọ bárà.


Adebisi Idikan: Òun ló gba Ìbàdàn sílẹ̀ lọ́wọ́ ìyà owó orí sísan

Asamọ to wọpọ nilu Ibadan ni pe "N o kọle mi bii ile Adebisi, esu aini kọ ile kankan niyẹ." Itumọ rẹ ni pe, ile Adebisi to wa ni Idikan nilu Ibadan jẹ ile to gbajumọ, to tobi pupọ, to si ni ọgọrun-un yara, eyi ti ẹnikan ti ko ni owo nla lọwọ, ko lee dasa pe oun fẹ kọ rara. Ọmọwe Busari Adebisi, tii se arole fun idile Sanusi Adebisi ni Idikan n‘Ibadan salaye, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ pe, eeyan kii sunkun wọ ile Adebisi, ko ma ba ẹrin jade. O fi kun pe, baba oun lo tun ja fun ilu Ibadan, ti ọba wọn fi kuro ni Baalẹ lasan, to si di ọba alade, ti wọn n pe ni Olubadan ni oni.


Alao Akala Burial: Wo ìyàtọ̀ tó wà láàrin ètò ìsìnkú Alao Akala sí tí Abiola Ajimobi àti Kolapo Ishola

Lẹyin nkan bi ọsẹ mẹta to jade laye, wọn ti kede eto isinku Gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo , Adebayo Alao Akala, ti ọpọ eeyan n pe ní ‘O Yatọ’ Lọjọ Kejila oṣu Kini ọdun 2022 ni Akala dagbere faye ni ile rẹ to wa ni ilu Ogbomosho. Ẹni ọdun mọkanlelaadọrin ni Alao Akala  ti ọpọ, oloṣelu ati awọn alabasepọ, to fi mọ awọn ọmọ ipinlẹ Oyo si ṣe idaro rẹ. Ikede isinku rẹ to tẹ wa lọwọ yii fi han pe lọjọ ayajọ awọn ololufẹ taa mọ si Valentine Day ni eto naa yoo bẹrẹ iyẹn ọjọ Kẹrinla oṣu Keji ọdun 2022. Ọjọ mẹtaa gbako ni wọn yoo fi ṣe eto naa ni ayẹsi ikẹyin agbaọjẹ oloṣelu yi. Ayẹyẹ naa yoo gbera sọ ni ilu Ibadan pẹlu eto imọyi lọjọ Aje ti yoo si pari ni ọjọ Ẹti ni Ogbomosho nibi ti isinku gaan yoo ti waye. Laarin awọn ọjọ yi, eto titẹ oku ni itẹ ẹyẹ ati eto iṣafihan aṣa to fi mọ alẹ orin iyi naa yoo waye.


Ọjọ mẹtaa gbako ni wọn yoo fi ṣe eto naa ni ayẹsi ikẹyin agbaọjẹ oloṣelu yi. Ayẹyẹ naa yoo gbera sọ ni ilu Ibadan pẹlu eto imọyi lọjọ Aje ti yoo si pari ni ọjọ Ẹti ni Ogbomosho nibi ti isinku gaan yoo ti waye. Laarin awọn ọjọ yi, eto titẹ oku ni itẹ ẹyẹ ati eto iṣafihan aṣa to fi mọ alẹ orin iyi naa yoo waye. Ishola, Ajimobi ati Akala: Iyatọ laarin isinku Gomina mẹta to jẹ ṣaaju Makinde Kolapo Olawuyi Isola, Isiaka Abiola Ajimobi ati Adebayo Alao Akala wa lara awọn gomina to ti jẹ saaju Seyi Makinde amọ ti wọn ti di oloogbe. Sugbọn eto isinku ti Akala yii jẹ eleyi to lamilaka labẹ ijọba Gomina Seyi Makinde to ṣe pe awọn Gomina mẹta to ṣe ijọba ṣaaju rẹ ti papoda lẹnu igba to de ori oye. Ẹni akọkọ ninu wọn ni Kolapo Olawuyi Isola, to ku nigba ti Abiola Ajimobi wa lori aleefa bii gomina nipinlẹ Oyo.


Ishola, Ajimobi ati Akala: Iyatọ laarin isinku Gomina mẹta to jẹ ṣaaju Makinde Kolapo Olawuyi Isola, Isiaka Abiola Ajimobi ati Adebayo Alao Akala wa lara awọn gomina to ti jẹ saaju Seyi Makinde amọ ti wọn ti di oloogbe. Sugbọn eto isinku ti Akala yii jẹ eleyi to lamilaka labẹ ijọba Gomina Seyi Makinde to ṣe pe awọn Gomina mẹta to ṣe ijọba ṣaaju rẹ ti papoda lẹnu igba to de ori oye. Ẹni akọkọ ninu wọn ni Kolapo Olawuyi Isola, to ku nigba ti Abiola Ajimobi wa lori aleefa bii gomina nipinlẹ Oyo. Ọjọ Kẹsan osu Kẹjọ ọdun 2011 ni Ishola ki aye pe o digbose. Amọ awọn mọlẹbi Isola lo pariwo sita pe ijọba Oyo ko lọwọ ninu eto isinku naa, ti wọn ko si se ẹyẹ fun gẹgẹ bi gomina to ti dari ipinlẹ Oyo ri. Nigba to ya naa ni Abiola Ajimobi jade laye ni ọjọ Kẹẹdọgbọn oṣu Kẹfa ọdun 2020 nigba ti gomina Seyi Makinde ti wa lori aleefa.


Ọjọ Kẹsan osu Kẹjọ ọdun 2011 ni Ishola ki aye pe o digbose. Amọ awọn mọlẹbi Isola lo pariwo sita pe ijọba Oyo ko lọwọ ninu eto isinku naa, ti wọn ko si se ẹyẹ fun gẹgẹ bi gomina to ti dari ipinlẹ Oyo ri. Nigba to ya naa ni Abiola Ajimobi jade laye ni ọjọ Kẹẹdọgbọn oṣu Kẹfa ọdun 2020 nigba ti gomina Seyi Makinde ti wa lori aleefa. Ọpọ eeyan lo n pariwo pe ijọba ipinlẹ Oyo ko lọwọ si eto isinku Ajimobi, ti wọn ko si se ẹyẹ ikẹyin fun gẹgẹ bi gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo. Amọ awijare ijọba ni pe ẹbi Ajimobi ko fi aisan ati iku oloogbe to awọn leti gẹgẹ bo se yẹ, ti wn ko si bun awọn gbọ nipa bi isinku rẹ yoo se lọ. A ri ami idanimọ ijọba ipinlẹ Oyo lori iwe ikede eto isinku Alao Akala ti o si ṣeeṣe ko jẹ pe ijọba naa lo kede isinku yi.


Ọpọ eeyan lo n pariwo pe ijọba ipinlẹ Oyo ko lọwọ si eto isinku Ajimobi, ti wọn ko si se ẹyẹ ikẹyin fun gẹgẹ bi gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo. Amọ awijare ijọba ni pe ẹbi Ajimobi ko fi aisan ati iku oloogbe to awọn leti gẹgẹ bo se yẹ, ti wn ko si bun awọn gbọ nipa bi isinku rẹ yoo se lọ. A ri ami idanimọ ijọba ipinlẹ Oyo lori iwe ikede eto isinku Alao Akala ti o si ṣeeṣe ko jẹ pe ijọba naa lo kede isinku yi. Bi o ba ri bẹ pe ijọba yoo lọwọ si isinku rẹ, o tọ ki a ṣe alaye diẹ lori ohun to le mu ki isinku Gomina tẹlẹ yi yatọ si ẹni to dipo mu lẹyin rẹ. Ohun ti yoo yatọ laarin isinku Ajimobi ati ti Akala ni pe lasiko isinku Ajimobi awuyewuye waye nigba naa ti ijọba si ni lati fi ọrọ sita lori rẹ. Ko si sẹyin bi awọn kan ṣe sọ pe ijọba lo fa idiwọ ti isinku rẹ ko fi tete waye.


Bi o ba ri bẹ pe ijọba yoo lọwọ si isinku rẹ, o tọ ki a ṣe alaye diẹ lori ohun to le mu ki isinku Gomina tẹlẹ yi yatọ si ẹni to dipo mu lẹyin rẹ. Ohun ti yoo yatọ laarin isinku Ajimobi ati ti Akala ni pe lasiko isinku Ajimobi awuyewuye waye nigba naa ti ijọba si ni lati fi ọrọ sita lori rẹ. Ko si sẹyin bi awọn kan ṣe sọ pe ijọba lo fa idiwọ ti isinku rẹ ko fi tete waye. Musulumi ni Ajimobi ati pe ni ilana ẹsin Islam, ko yẹ ki oku pẹ nilẹ ki wọn to sin. Lẹyin ọjọ mẹrin to ku ni wọn to sin oku Ajimobi. Koda ọrọ ibi ti wọn yoo sin Ajimobi si nigba naa di fa ki n fa nitori awọn mọlẹbi fẹ sin oku rẹ sori ile ti ẹjọ wa lori rẹ ni Agodi.


Musulumi ni Ajimobi ati pe ni ilana ẹsin Islam, ko yẹ ki oku pẹ nilẹ ki wọn to sin. Lẹyin ọjọ mẹrin to ku ni wọn to sin oku Ajimobi. Koda ọrọ ibi ti wọn yoo sin Ajimobi si nigba naa di fa ki n fa nitori awọn mọlẹbi fẹ sin oku rẹ sori ile ti ẹjọ wa lori rẹ ni Agodi. Asẹyinwa aṣẹyinbọ, wọn pada sinku Ajimobi si ile rẹ to wa ni Oluyole. Lọjọ isinku yii, igbakeji Gomina ipinlẹ Oyo ko ribi wọle, ti eleyi naa si mu iriwisi ọtọọtọ wa. Ko daju pe iru nkan bayii yoo ṣẹlẹ lasiko isinku Adebayo Alao Akala nitori ireti wa wi pe ijọba yoo ko ipa ribiribi ninu eto yi.


Asẹyinwa aṣẹyinbọ, wọn pada sinku Ajimobi si ile rẹ to wa ni Oluyole. Lọjọ isinku yii, igbakeji Gomina ipinlẹ Oyo ko ribi wọle, ti eleyi naa si mu iriwisi ọtọọtọ wa. Ko daju pe iru nkan bayii yoo ṣẹlẹ lasiko isinku Adebayo Alao Akala nitori ireti wa wi pe ijọba yoo ko ipa ribiribi ninu eto yi. Ta ni Adebayo Alao-Akala: Otunba Christopher Adebayo Alao Akala jẹ ọga kan lẹnu isẹ ọlọpaa ko to fẹyin ti, to si di gbajumọ oloselu nilu Ogbomoso ati ipinlẹ Oyo lapapọ. O ti jẹ alaga ijọba ibilẹ tẹlẹ ni Ogbomoso, ko to wa jẹ gomina ipinlẹ Oyo laarin ọdun 2007 si 2011. Bakan naa lo ti jẹ igbakeji gomina fun gomina tẹlẹ, Rashidi Adewolu Ladoja.


Ta ni Adebayo Alao-Akala: Otunba Christopher Adebayo Alao Akala jẹ ọga kan lẹnu isẹ ọlọpaa ko to fẹyin ti, to si di gbajumọ oloselu nilu Ogbomoso ati ipinlẹ Oyo lapapọ. O ti jẹ alaga ijọba ibilẹ tẹlẹ ni Ogbomoso, ko to wa jẹ gomina ipinlẹ Oyo laarin ọdun 2007 si 2011. Bakan naa lo ti jẹ igbakeji gomina fun gomina tẹlẹ, Rashidi Adewolu Ladoja. Ọjọ Kejila osu Kinni ọdun 2022 ni Alao Akala dagbere fun aye pe o digbose.


Ọjọ Kejila osu Kinni ọdun 2022 ni Alao Akala dagbere fun aye pe o digbose.


Ibadan Mogajis and Baales: Lẹyìn o rẹyin, ìjọba gbadé lórí àwọn baálẹ́ àti Mogaji Ibadan

Adajọ agba ipinlẹ Oyo, adajọ Munta Abimbola ti pasẹ pe ki awọn Mogaji ati baalẹ ti wọn ṣe agbega fun tẹlẹ, pada si ipo ti wọn wa ṣaaju agbega yii. Igbimọ kan ti Gomina Abiola Ajimobi gbe kalẹ labẹ idari adajọ Akintunde Boade, lo daba, to si fofin de agbega fawọn baalẹ ati Mogaji wọnyi. Ọdun 2017 ni Gomina tẹlẹ Abiola Ajimobi gbe igbesẹ yii. Ninu idajọ to gbe kalẹ NI Ọjọbọ, ni idahun si igbẹjọ awọn baalẹ ati Mogaji mẹrinlelọgbọn wọn yi, adajọ Abimbola sọ pe oun ko ri awijare kankan ninu ẹjọ wọn. Tori naa, o wọgile ẹjọ ti wọn pe lati maa jẹ ọba lọ, to si ni oun pa a laṣẹ pe ki wọn mase de ade tabi wọ ilẹkẹ ti yoo ṣafihan wọn gẹgẹ bi Oba. O tẹsiwaju pe, gbogbo igbesẹ wọn lati wakati yii lọ, gbọdọ wa ni ibamu pẹlu aṣẹ ati ofin ti ijọba gbe kalẹ ni ipinlẹ Oyo.


Ninu idajọ to gbe kalẹ NI Ọjọbọ, ni idahun si igbẹjọ awọn baalẹ ati Mogaji mẹrinlelọgbọn wọn yi, adajọ Abimbola sọ pe oun ko ri awijare kankan ninu ẹjọ wọn. Tori naa, o wọgile ẹjọ ti wọn pe lati maa jẹ ọba lọ, to si ni oun pa a laṣẹ pe ki wọn mase de ade tabi wọ ilẹkẹ ti yoo ṣafihan wọn gẹgẹ bi Oba. O tẹsiwaju pe, gbogbo igbesẹ wọn lati wakati yii lọ, gbọdọ wa ni ibamu pẹlu aṣẹ ati ofin ti ijọba gbe kalẹ ni ipinlẹ Oyo. Aṣẹ ti ijọba Oyo si sọ ni pe ki awọn Baalẹ, Mogaji ati abọbajiroro ti wọn sọ di Oba ati onilẹkẹ, pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ ṣaaju ọdun 2017. Ki lawọn baalẹ yii n beere fun? Awọn olupẹjọ wọnyii ti pe Gomina ipinlẹ Oyo Seyi Makinde ati awọn mẹrin miran lẹjọ ṣaaju.


Aṣẹ ti ijọba Oyo si sọ ni pe ki awọn Baalẹ, Mogaji ati abọbajiroro ti wọn sọ di Oba ati onilẹkẹ, pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ ṣaaju ọdun 2017. Ki lawọn baalẹ yii n beere fun? Awọn olupẹjọ wọnyii ti pe Gomina ipinlẹ Oyo Seyi Makinde ati awọn mẹrin miran lẹjọ ṣaaju. Wọn ni idajọ ajumọṣe to wọgile atunto to ṣe agbega awọn ko fẹsẹ mulẹ nitori awọn ko ba wọn lọwọ si adehun ajumọṣe lati yọwọ ninu ẹjọ ti awọn ọba kan ṣe. Awọn mẹjọ ninu awọn Oba ti Gomina Ajimobi ṣagbega fun, ti ṣaaju sọ fun agbẹjọro wọn, Kunle Sobaloju, pe ko yọwọ ninu ẹjọ ṣiṣe pẹlu Gomina Makinde. Wọn ni awọn yoo pada si ipo wọn gẹgẹ bi abọbajiroro ti wọn wa ṣaaju ki igbimọ Ajimobi to sọ wọn di Oba.


Wọn ni idajọ ajumọṣe to wọgile atunto to ṣe agbega awọn ko fẹsẹ mulẹ nitori awọn ko ba wọn lọwọ si adehun ajumọṣe lati yọwọ ninu ẹjọ ti awọn ọba kan ṣe. Awọn mẹjọ ninu awọn Oba ti Gomina Ajimobi ṣagbega fun, ti ṣaaju sọ fun agbẹjọro wọn, Kunle Sobaloju, pe ko yọwọ ninu ẹjọ ṣiṣe pẹlu Gomina Makinde. Wọn ni awọn yoo pada si ipo wọn gẹgẹ bi abọbajiroro ti wọn wa ṣaaju ki igbimọ Ajimobi to sọ wọn di Oba. Awọn baal taa n wi yi sọ pe adehun ati afnuko ti wn ṣe lati ma tsiwaju pẹlu ọjọ yi ko kan awọn tori naa awọn ṣi f ki wọn fi awọn si ipo agbega tawn wa. Amọ bayi ti wọn ti yanju ọrọ ti adajọ si ti paṣẹ, ko ni si eeyan kankan ninu awọn baal tabi Mogaji wọn yi to le lo ipo Oba lagbegbe wọn bi ti t Iku Olubadan to waye laipẹ yi lo ṣebi ẹni mu ki wọn pada wa wa nkan ṣe si ọrọ yi nitori pe wn ti n pe lori yiyan ọba tuntun. Kaka ki ọrọ wa di pe Ibadan ko ni Olubadan lo mu ki awọn abọbajiroro pamọran pọ pe ki wọn ju ipoOba ti Ajimobi fi wọn jẹ silẹ ki ilu baa le to.


Awọn baal taa n wi yi sọ pe adehun ati afnuko ti wn ṣe lati ma tsiwaju pẹlu ọjọ yi ko kan awọn tori naa awọn ṣi f ki wọn fi awọn si ipo agbega tawn wa. Amọ bayi ti wọn ti yanju ọrọ ti adajọ si ti paṣẹ, ko ni si eeyan kankan ninu awọn baal tabi Mogaji wọn yi to le lo ipo Oba lagbegbe wọn bi ti t Iku Olubadan to waye laipẹ yi lo ṣebi ẹni mu ki wọn pada wa wa nkan ṣe si ọrọ yi nitori pe wn ti n pe lori yiyan ọba tuntun. Kaka ki ọrọ wa di pe Ibadan ko ni Olubadan lo mu ki awọn abọbajiroro pamọran pọ pe ki wọn ju ipoOba ti Ajimobi fi wọn jẹ silẹ ki ilu baa le to. Ki ni o ti kọ́kọ́ sẹlẹ sẹyin lori oye  ba jijẹ ni Ibadan?Saaju ni iroyin gbode kan wi pe o ṣeeṣe ki rogbodiyan mii tun ṣẹyọ lori ẹni ti oye Olubadan kan nitori pe ẹjọ ti wọn pe lori ọrọ naa ṣi wa nilẹ ẹjọ. Ninu igbẹjọ to waye lọjọ kẹrinla, oṣu kini ọdun yii, Adajọ Munta Abimbọla to jẹ adajọ agba n'ipinlẹ Ọyọ kesi awọn ti ẹjọ naa kan lati wa wi tẹnu wọn. O ni pe nipasẹ awọn agbẹjọro to n ṣoju fun wọn lori erongba wọn nipa lilọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lori ọrọ naa.


Ki ni o ti kọ́kọ́ sẹlẹ sẹyin lori oye  ba jijẹ ni Ibadan?Saaju ni iroyin gbode kan wi pe o ṣeeṣe ki rogbodiyan mii tun ṣẹyọ lori ẹni ti oye Olubadan kan nitori pe ẹjọ ti wọn pe lori ọrọ naa ṣi wa nilẹ ẹjọ. Ninu igbẹjọ to waye lọjọ kẹrinla, oṣu kini ọdun yii, Adajọ Munta Abimbọla to jẹ adajọ agba n'ipinlẹ Ọyọ kesi awọn ti ẹjọ naa kan lati wa wi tẹnu wọn. O ni pe nipasẹ awọn agbẹjọro to n ṣoju fun wọn lori erongba wọn nipa lilọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lori ọrọ naa. Ṣugbọn nibayii ti awọn oloye naa ti kesi agbẹjọro wọn lati wọgile ẹjọ naa, o ti han gbangba wi pe gbogbo rogbodiyan ti o rọ mọ ẹni ti o kan lati jẹ oye Olubadan ti ilẹ Ibadan ti tẹnubodo. Eyi si tumo si pe ko si ejo mo nile ejo lori yiyan olubadan. Bi adajọ se da ẹjọ awọn oloye Ibadan to di ọba naa nu, lo mu ki asẹ to pa kan awọn baalẹ to di ọba pẹlu.


Ṣugbọn nibayii ti awọn oloye naa ti kesi agbẹjọro wọn lati wọgile ẹjọ naa, o ti han gbangba wi pe gbogbo rogbodiyan ti o rọ mọ ẹni ti o kan lati jẹ oye Olubadan ti ilẹ Ibadan ti tẹnubodo. Eyi si tumo si pe ko si ejo mo nile ejo lori yiyan olubadan. Bi adajọ se da ẹjọ awọn oloye Ibadan to di ọba naa nu, lo mu ki asẹ to pa kan awọn baalẹ to di ọba pẹlu.


Timothy Adegoke: Ẹkún sọ níbi ètò ìsìnkú Timothy Adegoke nílùú Eruwa

Eto isinku Timothy Adegoke ti waye nilu ile ijọsin kan niluu Eruwa, ni ipinlẹ Oyo laarọ ọjọ Satide. Ọpọ awọn araalu, ẹbi, ara, ọrẹ ati mọlẹbi lo peju sibi eto isinku ọhun, ti gbobgo wọn si n wa ẹkun mu lasiko ti isin naa n lọ lọwọ. Awọn mọlẹbi rẹ wọ aṣọ dudu, pẹlu fila ti wọn kọ akọle "Justice for Timothy" si lara. Pẹlu Musulumi ati Kristiẹni ni wọn jọjọ ṣadura fun oloogbe ọhun lasiko eto isinku naa. Awọn Musulumi lo kọkọ ṣadura ki awọn alufaa to ṣe adura, ti wọn si tun kọ orin iyin pẹlu. Alufaa to waasu nibi eto isinku naa sọ pe Ọlọrun mọ si ohun to ṣẹlẹ si Timothy Adegoke.


Pẹlu Musulumi ati Kristiẹni ni wọn jọjọ ṣadura fun oloogbe ọhun lasiko eto isinku naa. Awọn Musulumi lo kọkọ ṣadura ki awọn alufaa to ṣe adura, ti wọn si tun kọ orin iyin pẹlu. Alufaa to waasu nibi eto isinku naa sọ pe Ọlọrun mọ si ohun to ṣẹlẹ si Timothy Adegoke. O ni "Timothy ti ku nitootọ amọ awọn ọmọ rẹ ṣi wa... awọn ọmọ rẹ yoo ju baba wọn lagbara Ọlọrun." "O ṣenu laanu pe ni Naijiria, a ko naani ẹmi eniyan mọ, amọ gbogbo ọna ni a fi n wa owo kiri." "Ẹni to ba n ṣe rere ko maa ṣe lọ, ẹni to n ṣe ika ko mura sii, onikalauku lo maa jere iṣẹ ọwọ rẹ... ẹnikẹni to ba lọwọ ninu iku Timothy yoo jere ẹṣẹ rẹ.


O ni "Timothy ti ku nitootọ amọ awọn ọmọ rẹ ṣi wa... awọn ọmọ rẹ yoo ju baba wọn lagbara Ọlọrun." "O ṣenu laanu pe ni Naijiria, a ko naani ẹmi eniyan mọ, amọ gbogbo ọna ni a fi n wa owo kiri." "Ẹni to ba n ṣe rere ko maa ṣe lọ, ẹni to n ṣe ika ko mura sii, onikalauku lo maa jere iṣẹ ọwọ rẹ... ẹnikẹni to ba lọwọ ninu iku Timothy yoo jere ẹṣẹ rẹ. "1 Lẹyin naa lo rọ awọn eeyan ilu Eruwa ki wọn ma sọkun mọ. O ni "Ẹyin eeyan ilu Eruwa, ẹ ma sọkun mọ, mo fẹ ki ẹ mọ pe ẹlẹṣẹ ko ni lọ lai jiya ẹṣẹ rẹ." "Bi Naijiria ko ba sọ ododo, Ọlọrun yoo ṣe idajọ ododo... Ẹ jọwọ, ẹyin eeyan ilu Eruwa, ijọ Ọlọrun, ẹyin ẹbi, ẹ tọju awọn ọmọ oloogbe, awọn ọmọ yii yoo diru digba."


"1 Lẹyin naa lo rọ awọn eeyan ilu Eruwa ki wọn ma sọkun mọ. O ni "Ẹyin eeyan ilu Eruwa, ẹ ma sọkun mọ, mo fẹ ki ẹ mọ pe ẹlẹṣẹ ko ni lọ lai jiya ẹṣẹ rẹ." "Bi Naijiria ko ba sọ ododo, Ọlọrun yoo ṣe idajọ ododo... Ẹ jọwọ, ẹyin eeyan ilu Eruwa, ijọ Ọlọrun, ẹyin ẹbi, ẹ tọju awọn ọmọ oloogbe, awọn ọmọ yii yoo diru digba." Pasitọ ọhun pari iwaasu rẹ pe "Ko si ẹni ti ko ni ku, nitori naa, ẹ jẹ ki a wa ni imura silẹ fun iku." Lẹyin ti wọn ba pari eto insiku ninu ṣọọṣi yii ni wọn yoo lọ si iboju ti wọn yoo sin oloogbe naa si ni ilu Eruwa yii kan naa. Ṣaaju ni awọn araalu ọhun, to fi mọ awọn ẹbi ati ọrọ oloogbe naa ti kọkọ ṣe ifẹhomuhan lọjọ Ẹti, nibi ti wọn ti n pe fun idajọ odo lori iku rẹ.


Pasitọ ọhun pari iwaasu rẹ pe "Ko si ẹni ti ko ni ku, nitori naa, ẹ jẹ ki a wa ni imura silẹ fun iku." Lẹyin ti wọn ba pari eto insiku ninu ṣọọṣi yii ni wọn yoo lọ si iboju ti wọn yoo sin oloogbe naa si ni ilu Eruwa yii kan naa. Ṣaaju ni awọn araalu ọhun, to fi mọ awọn ẹbi ati ọrọ oloogbe naa ti kọkọ ṣe ifẹhomuhan lọjọ Ẹti, nibi ti wọn ti n pe fun idajọ odo lori iku rẹ. Ti ẹ ko ba gbagbe, Oloye Rahman Adedoyin to ni ile itura Hilton ti Timothy ku si ni Ile Ife lọdun 2021 ṣi wa ni ahamọ ọlọpaa pẹlu awọn mẹfa mii. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju?


Ti ẹ ko ba gbagbe, Oloye Rahman Adedoyin to ni ile itura Hilton ti Timothy ku si ni Ile Ife lọdun 2021 ṣi wa ni ahamọ ọlọpaa pẹlu awọn mẹfa mii. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa sọ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Arakunrin Timothy Adegoke, akẹkọọ fasiti OAU to ku si ile itura Hilton hotel ni Ile Ife yoo wọ ilẹ sun lonii lẹyin oṣu mẹta ti iṣẹlẹ ọhun waye. Pẹlu omije loju lawọn ẹbi, ara ati ọrẹ Timothy ti fi n beere iadọ ododo lori iku rẹ lati igba ti ọrọ naa ti ṣẹlẹ. Timothy jade laye  leyin ti o lo ṣe idanwo MBA ni fasiti Obafemi Awolowo ti Ile Ife ti o gba yara si  Ile itura Hilton hotel.


Arakunrin Timothy Adegoke, akẹkọọ fasiti OAU to ku si ile itura Hilton hotel ni Ile Ife yoo wọ ilẹ sun lonii lẹyin oṣu mẹta ti iṣẹlẹ ọhun waye. Pẹlu omije loju lawọn ẹbi, ara ati ọrẹ Timothy ti fi n beere iadọ ododo lori iku rẹ lati igba ti ọrọ naa ti ṣẹlẹ. Timothy jade laye  leyin ti o lo ṣe idanwo MBA ni fasiti Obafemi Awolowo ti Ile Ife ti o gba yara si  Ile itura Hilton hotel. Ni ana ode yi ni awọn  mọlẹbi oloogbe naa tẹwọ gba oku rẹ ti wọn si gbe lọ ilu Eruwa nibi ti a bi arakunrin naa si.Ọpọlọpọ awọn ọmọ ilu naa ni o jade lati ba mọlẹbi Timothy kẹdun ti wọn si parapọ lati ṣe Alẹ Abẹla titan fun ẹni wọn to ku. Nibi ti wọn ti n tan abẹla naa ni wọn ti pe fun idajo ododo lori iku arakunrin  naa. Obitibiti eeyan lo jade lati kopa ninu eto abẹla titan ọhun.


Ni ana ode yi ni awọn  mọlẹbi oloogbe naa tẹwọ gba oku rẹ ti wọn si gbe lọ ilu Eruwa nibi ti a bi arakunrin naa si.Ọpọlọpọ awọn ọmọ ilu naa ni o jade lati ba mọlẹbi Timothy kẹdun ti wọn si parapọ lati ṣe Alẹ Abẹla titan fun ẹni wọn to ku. Nibi ti wọn ti n tan abẹla naa ni wọn ti pe fun idajo ododo lori iku arakunrin  naa. Obitibiti eeyan lo jade lati kopa ninu eto abẹla titan ọhun. Se ni omije n bọ loju awọn ọdọ to n se iwọde naa, ti wọn si n kọ orin epe fun gbogbo awọn eeyan to lọwọ ninu iku Timothy. Koda, ṣe ni wọn n fi ina abẹla jo aworan ẹni to ni ile itura ti Timothy ku si, Ọmọba Ramon Adedoyin. Adedoyin ni awọn eeyan ilu Eruwa ati ọpọ eeyan gbagbọ pe o lọwọ ninu iku aitọjọ Timothy.Timothy fi baba, iya, ẹgbon, iyawo, ọmọ mẹta ati aburo si aye  lọ.


Se ni omije n bọ loju awọn ọdọ to n se iwọde naa, ti wọn si n kọ orin epe fun gbogbo awọn eeyan to lọwọ ninu iku Timothy. Koda, ṣe ni wọn n fi ina abẹla jo aworan ẹni to ni ile itura ti Timothy ku si, Ọmọba Ramon Adedoyin. Adedoyin ni awọn eeyan ilu Eruwa ati ọpọ eeyan gbagbọ pe o lọwọ ninu iku aitọjọ Timothy.Timothy fi baba, iya, ẹgbon, iyawo, ọmọ mẹta ati aburo si aye  lọ. Bi Timothy Adegoke ṣe jade laye lairotẹlẹ: Timothy Adegoke la gbọ pe o de si ile itura Hilton lati Abuja lọjọ Kaarun oṣu Kọkanla ti o si fẹ sun sibẹ ki o baa le ribi kopa ninu idanwo ẹka ileẹkọ OAU ti yoo waye lọjọ keji. Lọjọ Keje Oṣu Kọkanla ni wọn kede pe Adegoke ti di awati lẹyin ti iyawo ati awọn mọlẹbi rẹ ko gburo rẹ mọ. Lẹyin tawọn mọlẹbi fẹjọ sun ni agọ ọlọpaa Edun Abon Police, wọn gbe ẹjọ naa lọ si ẹka to n ṣe iwadii iwa ọdaran iyẹn State Criminal Investigation Department lọjọ Kẹsan oṣu Kọkanla.


Bi Timothy Adegoke ṣe jade laye lairotẹlẹ: Timothy Adegoke la gbọ pe o de si ile itura Hilton lati Abuja lọjọ Kaarun oṣu Kọkanla ti o si fẹ sun sibẹ ki o baa le ribi kopa ninu idanwo ẹka ileẹkọ OAU ti yoo waye lọjọ keji. Lọjọ Keje Oṣu Kọkanla ni wọn kede pe Adegoke ti di awati lẹyin ti iyawo ati awọn mọlẹbi rẹ ko gburo rẹ mọ. Lẹyin tawọn mọlẹbi fẹjọ sun ni agọ ọlọpaa Edun Abon Police, wọn gbe ẹjọ naa lọ si ẹka to n ṣe iwadii iwa ọdaran iyẹn State Criminal Investigation Department lọjọ Kẹsan oṣu Kọkanla. Abalọ ababọ, ọlọpaa lawọn ri oku Adegoke ninu saare kan ti wọn sin in si ti wọn si ti gbe oku naa lọ fun ayẹwo lati mọ ohun to ṣeku pa. Bakan naa wọn lawọn ti mu eeyan mẹfa kan tawọn fura si pe wọn lọwọ ninu iṣẹlẹ naa. Ọlọpaa ni iwadii ṣi n tẹsiwaju ati pe awọn n fi ọrọ wa Ramon Adegoke Atobatele Adedoyin lẹnu lati mọ ohun to ṣẹlẹ gaan. Ileeṣẹ ọlọpaa Osun mu oludari ile itura Hilton ti Timothy Adegoke ku si Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti kede pe awọn ti mu alaga ati oludasilẹ ile itura Hilton Hotel and Resort, Ile-Ife, Ramon Adegoke Atobatele Adedoyin.


Abalọ ababọ, ọlọpaa lawọn ri oku Adegoke ninu saare kan ti wọn sin in si ti wọn si ti gbe oku naa lọ fun ayẹwo lati mọ ohun to ṣeku pa. Bakan naa wọn lawọn ti mu eeyan mẹfa kan tawọn fura si pe wọn lọwọ ninu iṣẹlẹ naa. Ọlọpaa ni iwadii ṣi n tẹsiwaju ati pe awọn n fi ọrọ wa Ramon Adegoke Atobatele Adedoyin lẹnu lati mọ ohun to ṣẹlẹ gaan. Ileeṣẹ ọlọpaa Osun mu oludari ile itura Hilton ti Timothy Adegoke ku si Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti kede pe awọn ti mu alaga ati oludasilẹ ile itura Hilton Hotel and Resort, Ile-Ife, Ramon Adegoke Atobatele Adedoyin. Eyi ko si ṣẹyin iwadii ti wọn lawọn n ṣe lori iku akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo, OAU, Timothy Adegoke ti wọn ni o de si ile itura Hilton ko to ṣaadede poora. Ninu atẹjade ti alukoro ọlọpaa Opalola Yemisi fi ṣọwọ si BBC, o ni ṣaaju ki awọn to mu Adedoyin, awọn ti mu eeyan mẹfa kan ti awọn fura si pe wọn mọ si iku akẹkọọ yii. Ramon Adedoyin ti ọlọpaa mu lori iku Timothy Adegoke gba ileẹjọ lọ, ohun ti ile ẹjọ sọ ree Oloye Ramon Adegoke Adedoyin to jẹ ọkan lara awọn afurasi ti ọlpaa mu si ahamọ lori iku akẹkọọ fasiti Obafẹmi Awolowọ, OAU ni ile Ifẹ tawọn eeyan kan pa si ileetura Hilton nilu Ile ifẹ ti gba ile ẹjọ giga apapọ kan lọ nilu Abuja lati beere fun beeli.


Eyi ko si ṣẹyin iwadii ti wọn lawọn n ṣe lori iku akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo, OAU, Timothy Adegoke ti wọn ni o de si ile itura Hilton ko to ṣaadede poora. Ninu atẹjade ti alukoro ọlọpaa Opalola Yemisi fi ṣọwọ si BBC, o ni ṣaaju ki awọn to mu Adedoyin, awọn ti mu eeyan mẹfa kan ti awọn fura si pe wọn mọ si iku akẹkọọ yii. Ramon Adedoyin ti ọlọpaa mu lori iku Timothy Adegoke gba ileẹjọ lọ, ohun ti ile ẹjọ sọ ree Oloye Ramon Adegoke Adedoyin to jẹ ọkan lara awọn afurasi ti ọlpaa mu si ahamọ lori iku akẹkọọ fasiti Obafẹmi Awolowọ, OAU ni ile Ifẹ tawọn eeyan kan pa si ileetura Hilton nilu Ile ifẹ ti gba ile ẹjọ giga apapọ kan lọ nilu Abuja lati beere fun beeli. Ninu ẹjọ ti oloye Adedoyin pe labẹ ẹtọ ọmọniyan, agba oye ilu ile Ifẹ naa rọ ile ẹjọ giga apap naa lati paṣẹ ki ọlọpaa tu oun silẹ kuro ni ahamọ wọn naa titi di igba ti wọn yoo fi pari iwadii ti wọn n ṣe. Oloye Adedoyin tun beere fun anfani lati ri itọju iwosan to wu u titi di igba ti awọn lọpaa yoo fi pari iwadii wọn lori iṣẹlẹ naa. Gẹgẹ bi ara awọn ohun to fi han ile ẹjọ, o ni oun ni aisan ẹjọ riru ati itọ ṣuga.


Ninu ẹjọ ti oloye Adedoyin pe labẹ ẹtọ ọmọniyan, agba oye ilu ile Ifẹ naa rọ ile ẹjọ giga apap naa lati paṣẹ ki ọlọpaa tu oun silẹ kuro ni ahamọ wọn naa titi di igba ti wọn yoo fi pari iwadii ti wọn n ṣe. Oloye Adedoyin tun beere fun anfani lati ri itọju iwosan to wu u titi di igba ti awọn lọpaa yoo fi pari iwadii wọn lori iṣẹlẹ naa. Gẹgẹ bi ara awọn ohun to fi han ile ẹjọ, o ni oun ni aisan ẹjọ riru ati itọ ṣuga. Oloye Adedoyin ti wa lahamọ awọn agbofinro fun ọsẹ diẹ bayii, lati ọjọ karundinlogun oṣu kọkanla ọdun 2021 lẹyin ti iroyi lu si igboye aye pe arakunrin Timothy Adegoke ko agbako awọn apanijaye kan lasiko to fi wa nileetura  Hilton to jẹ ti oloye Adedoyin.


Oloye Adedoyin ti wa lahamọ awọn agbofinro fun ọsẹ diẹ bayii, lati ọjọ karundinlogun oṣu kọkanla ọdun 2021 lẹyin ti iroyi lu si igboye aye pe arakunrin Timothy Adegoke ko agbako awọn apanijaye kan lasiko to fi wa nileetura  Hilton to jẹ ti oloye Adedoyin.


Oyo IBEDC Crisis: Òkùnkùn biribiri n'Ibadan torí aáwọ̀ ìjọba àti iléeṣẹ́ amúnáwá

Ìjọba ipinlẹ Oyo ati ileeṣẹ ina mọnamọna IBEDC ti pẹtu si aawọ lori owo ina ti ijọba jẹ ati owo ori ti ileeṣẹ IBEDC naa jẹ wọn eyi to wahala silẹ ni Ibadan. Ni Ọjọru ni ijọba ipinlẹ Oyo gbe ileeṣẹ IBEDC ti pa lẹyin ti wọn gbaṣẹ nile ẹjọ gíga lati ṣe bẹẹ nitori owo ori bii irinwo mílíọ̀nù ti ijọba ni IBEDC n jẹ. Ijọba gbe igbesẹ yii lẹyin ti ileeṣẹ IBEDC ja ina olu ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Oyo ni Agodi niluu Ibadan lori ẹsun pe ijọba n jẹ owo ina to to miliọnu lọna ọtalenirinwo o din mẹwa naira (N450m). Amọ nigba to jẹ pe arẹmaja kankan ko si, ajamarẹ ni ko sunwọn, ijọba ati ileesẹ amunawa ti joko sọrọ pọ, ti wọn si ti pari aawọ to wa laarin wọn. Ijọba ipinlẹ Oyo fẹnu ko pẹlu ileeṣẹ IBEDC nibi ipade ti wọn jọ ṣe pọ ni Ọjọbọ, lati yanju aawọ to wa laarin awọn mejeeji ni itubi inubi. Ninu atejade ti wọn fi sita lẹyin ipade ọhún, ijọba ati  ileeṣẹ IBEDC fẹnu ko lati yanju ohun to mu ki ijọba Oyo ti ileeṣẹ IBEDC pa. Ijọba Oyo ati IBEDC gba lati jọ ṣiṣẹ pọ fun anfaani awọn eeyan ipinlẹ Oyo.


Amọ nigba to jẹ pe arẹmaja kankan ko si, ajamarẹ ni ko sunwọn, ijọba ati ileesẹ amunawa ti joko sọrọ pọ, ti wọn si ti pari aawọ to wa laarin wọn. Ijọba ipinlẹ Oyo fẹnu ko pẹlu ileeṣẹ IBEDC nibi ipade ti wọn jọ ṣe pọ ni Ọjọbọ, lati yanju aawọ to wa laarin awọn mejeeji ni itubi inubi. Ninu atejade ti wọn fi sita lẹyin ipade ọhún, ijọba ati  ileeṣẹ IBEDC fẹnu ko lati yanju ohun to mu ki ijọba Oyo ti ileeṣẹ IBEDC pa. Ijọba Oyo ati IBEDC gba lati jọ ṣiṣẹ pọ fun anfaani awọn eeyan ipinlẹ Oyo. Wọn ṣeleri lati da ina mọnamọna pada fun lilo araalu lẹyin ti ọpọ ti wa ninu okunkun biribiri bayii fun bi ọjọ meloo. Bakan naa ni wọn tun fẹnu ko lati ri pe awọn araalu ri mita ina mọnamọna gba. Kọmiṣọnna ohun amuṣagbara ati alumọọni ilẹ, agbẹjọro Temilolu Seun Ashamu ati ọga agba ileeṣẹ IBEDC, John Ayodele ni wọn jọ buwọlu atẹjade naa.


Wọn ṣeleri lati da ina mọnamọna pada fun lilo araalu lẹyin ti ọpọ ti wa ninu okunkun biribiri bayii fun bi ọjọ meloo. Bakan naa ni wọn tun fẹnu ko lati ri pe awọn araalu ri mita ina mọnamọna gba. Kọmiṣọnna ohun amuṣagbara ati alumọọni ilẹ, agbẹjọro Temilolu Seun Ashamu ati ọga agba ileeṣẹ IBEDC, John Ayodele ni wọn jọ buwọlu atẹjade naa. Yoruba bọ, wọn nibi ti erin meji ba ti ja, koriko ibẹ ni yóò fara gba. Se ni awọn araalu fori ko wahala ija to wa laarin ileesẹ amunawa ati ijọba ipinlẹ Oyo lori owo ti wọn jẹ ara wọn. Ileeṣẹ ina mọnamọna IBEDC ti sọ saaju pe ọpọ eeyan niluu Ibadan ni ko ni lanfaani lati lo ina ọba bayii lẹyin ti ijọba ipinlẹ Oyo gbe awọn ọfiisi wọn ti pa. Ọrọ naa ti di gbọmi sii omi o to laarin IBEDC ati ijọba ipinlẹ Oyo lati bi ọsẹ mélòó bayii.


Yoruba bọ, wọn nibi ti erin meji ba ti ja, koriko ibẹ ni yóò fara gba. Se ni awọn araalu fori ko wahala ija to wa laarin ileesẹ amunawa ati ijọba ipinlẹ Oyo lori owo ti wọn jẹ ara wọn. Ileeṣẹ ina mọnamọna IBEDC ti sọ saaju pe ọpọ eeyan niluu Ibadan ni ko ni lanfaani lati lo ina ọba bayii lẹyin ti ijọba ipinlẹ Oyo gbe awọn ọfiisi wọn ti pa. Ọrọ naa ti di gbọmi sii omi o to laarin IBEDC ati ijọba ipinlẹ Oyo lati bi ọsẹ mélòó bayii. Idi si ree ti ọpọ agbegbe nipinlẹ Oyo se wa ninu okunkun birimubirimu, eyi to se ipalara pupọ fun ọrọ aje awọn araalu to n lo ina fun ipese isẹ oojọ wọn. Bi aawọ to mu ki ijọba Oyo ti ọọfisi ileesẹ amunawa IBEDC pa ṣe bẹrẹ niyii: Atẹjade kan ti ileesẹ to n pawo wọle fun ijọba ipinlẹ Ọyọ fisita lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati ileesẹ amunawa sisọ loju rẹ pe, oun ti gba aṣẹ Adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ, lati sọ agadagodo si awọn ọọfisi to jẹ ti ileesẹ amunawa jakejado ipinlẹ Oyo. Wọn ni Adajọ Olagunju lo n gbọ naa ti nọmba rẹ jẹ M/122/2022, eyi to wa laarin ajọ to n pawo wọle labẹnu nipinlẹ Ọyọ ati Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC.


Idi si ree ti ọpọ agbegbe nipinlẹ Oyo se wa ninu okunkun birimubirimu, eyi to se ipalara pupọ fun ọrọ aje awọn araalu to n lo ina fun ipese isẹ oojọ wọn. Bi aawọ to mu ki ijọba Oyo ti ọọfisi ileesẹ amunawa IBEDC pa ṣe bẹrẹ niyii: Atẹjade kan ti ileesẹ to n pawo wọle fun ijọba ipinlẹ Ọyọ fisita lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati ileesẹ amunawa sisọ loju rẹ pe, oun ti gba aṣẹ Adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ, lati sọ agadagodo si awọn ọọfisi to jẹ ti ileesẹ amunawa jakejado ipinlẹ Oyo. Wọn ni Adajọ Olagunju lo n gbọ naa ti nọmba rẹ jẹ M/122/2022, eyi to wa laarin ajọ to n pawo wọle labẹnu nipinlẹ Ọyọ ati Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC. Olu ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe 'Ring Road' nilu Ibadan ni awọn aṣoju ijọba kọkọ ti pa, ki wọn to ko agadagodo lọ si awọn ẹka ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe Dugbẹ, opopona Ọjọọ si Iwo Road ati Mọnatan. Bo tilẹ jẹ pe ile ẹjọ ti fi idi rẹ mulẹ pe owo to le ni irinwo Miliọnu Naira (N400,546,111,11) ni gbese ti ileeṣẹ naa jẹ, ile ẹjọ naa tun ṣe alaye siwaju sii pe, gbese ti o to asiko lati san fun ileeṣẹ naa lọwọlọwọ bayii ni owo to le ni igba Miliọnu naira( N226,756,000.41k). Eyii ni akotan gbese ti ileeṣẹ naa jẹ fun ọdun 2021.


Olu ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe 'Ring Road' nilu Ibadan ni awọn aṣoju ijọba kọkọ ti pa, ki wọn to ko agadagodo lọ si awọn ẹka ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe Dugbẹ, opopona Ọjọọ si Iwo Road ati Mọnatan. Bo tilẹ jẹ pe ile ẹjọ ti fi idi rẹ mulẹ pe owo to le ni irinwo Miliọnu Naira (N400,546,111,11) ni gbese ti ileeṣẹ naa jẹ, ile ẹjọ naa tun ṣe alaye siwaju sii pe, gbese ti o to asiko lati san fun ileeṣẹ naa lọwọlọwọ bayii ni owo to le ni igba Miliọnu naira( N226,756,000.41k). Eyii ni akotan gbese ti ileeṣẹ naa jẹ fun ọdun 2021. Bakan naa ni alaye naa fi idi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ naa tun n jẹ awọn gbese mii bii akojọpọ owo ohun elo, owo ori ati ikede ori patako ajuwe laarin ọdun meji sẹyin. Nibayii, ileeṣẹ IBEDC naa ti fesi gẹgẹ bi wọn ṣe n fi ẹsun kan wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ naa jẹ gbese owo ina ti o to irinwolelaadọta Miliọnu Naira. Ninu atejade kan ti wọn fi lede lori itakun ayelukara l'Ọjọru, ileeṣẹ IBEDC di ẹbi ru ijọba ipinlẹ Ọyọ lori igbesẹ lati ti olu ileeṣẹ naa ati awọn ẹka rẹ pa. Ileeṣẹ naa ni ijọba gbe igbesẹ naa nitori obitibiti gbese ti wọn jẹ.


Bakan naa ni alaye naa fi idi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ naa tun n jẹ awọn gbese mii bii akojọpọ owo ohun elo, owo ori ati ikede ori patako ajuwe laarin ọdun meji sẹyin. Nibayii, ileeṣẹ IBEDC naa ti fesi gẹgẹ bi wọn ṣe n fi ẹsun kan wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ naa jẹ gbese owo ina ti o to irinwolelaadọta Miliọnu Naira. Ninu atejade kan ti wọn fi lede lori itakun ayelukara l'Ọjọru, ileeṣẹ IBEDC di ẹbi ru ijọba ipinlẹ Ọyọ lori igbesẹ lati ti olu ileeṣẹ naa ati awọn ẹka rẹ pa. Ileeṣẹ naa ni ijọba gbe igbesẹ naa nitori obitibiti gbese ti wọn jẹ. Ileeṣẹ naa tẹsiwaju wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ kan dede bẹrẹ si ni ti awọn ẹka ileeṣẹ naa pa nitori awọn gbese ati aisan owo ori ti wọn sare ko jọpọ lojiji lai fi ọrọ to awọn alakoso ileeṣẹ naa leti lasiko ti o yẹ. Ileeṣẹ naa ṣe apejuwe ohun ti ijọba ṣe gẹgẹ bi i igbese ti ko ba ofin mu ti o si tun mu ifura lọwọ. Ni nkan bi ọsẹ meji sẹyin ni ileeṣẹ ina mọnamọna IBEDC ja ina ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Oyo lori ẹsun pe ijọba n jẹ IBEDC ni N450m.


Ileeṣẹ naa tẹsiwaju wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ kan dede bẹrẹ si ni ti awọn ẹka ileeṣẹ naa pa nitori awọn gbese ati aisan owo ori ti wọn sare ko jọpọ lojiji lai fi ọrọ to awọn alakoso ileeṣẹ naa leti lasiko ti o yẹ. Ileeṣẹ naa ṣe apejuwe ohun ti ijọba ṣe gẹgẹ bi i igbese ti ko ba ofin mu ti o si tun mu ifura lọwọ. Ni nkan bi ọsẹ meji sẹyin ni ileeṣẹ ina mọnamọna IBEDC ja ina ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Oyo lori ẹsun pe ijọba n jẹ IBEDC ni N450m. Ṣe ẹ mọ pe bi a ṣe gbọn nile ọkọ naa ni a gbọn nile ale. Ijọba Oyo naa ko beṣu bẹgba nipa titi ọfiisi IBEDC pa lori ẹsun pe ileeṣẹ naa n jẹ ijoba ni owo ori miliọnu lọna irinwo, N400m. Ọjọru ọsẹ yii gan ni ijọba lọ gbe ọfiisi IBEDC tipa niluu Ibadan.


Ṣe ẹ mọ pe bi a ṣe gbọn nile ọkọ naa ni a gbọn nile ale. Ijọba Oyo naa ko beṣu bẹgba nipa titi ọfiisi IBEDC pa lori ẹsun pe ileeṣẹ naa n jẹ ijoba ni owo ori miliọnu lọna irinwo, N400m. Ọjọru ọsẹ yii gan ni ijọba lọ gbe ọfiisi IBEDC tipa niluu Ibadan. Ara awọn ọfiisi ti ijọba tipa ọfiisi IBEDC to wa ni Ring Road, Mobil, Oluyole Extension, Dugbe, Ojoo-Iwo Road ati Monatan. Kọmiṣọnna eto iroyin, Ọmọwe Wasiu Olatunbosun ṣalaye pe ileeṣẹ IBEDC ko fún ijọba lanfaani lati jiroro pẹlu wọn lori owo ina ti wọn mu wa ki wọn to ja ina mọnamọna ileeṣẹ ijọba Oyo ni Ibadan. Ọmọwe Olatubosun ni ileẹjọ giga niluu Ibadan lo pàṣẹ pé ki ijọba ipinlẹ Oyo gbe ileeṣẹ IBEDC tipa nitori owo ori ti wọn o san.


Ara awọn ọfiisi ti ijọba tipa ọfiisi IBEDC to wa ni Ring Road, Mobil, Oluyole Extension, Dugbe, Ojoo-Iwo Road ati Monatan. Kọmiṣọnna eto iroyin, Ọmọwe Wasiu Olatunbosun ṣalaye pe ileeṣẹ IBEDC ko fún ijọba lanfaani lati jiroro pẹlu wọn lori owo ina ti wọn mu wa ki wọn to ja ina mọnamọna ileeṣẹ ijọba Oyo ni Ibadan. Ọmọwe Olatubosun ni ileẹjọ giga niluu Ibadan lo pàṣẹ pé ki ijọba ipinlẹ Oyo gbe ileeṣẹ IBEDC tipa nitori owo ori ti wọn o san. "IBEDC ko figba kankan sọ pe awọn ko jẹ owo ori pẹlu iwe ti ijọba ti n kọ si wọn lati bi ọdun meji sẹyin. Eyi gan an lo jẹ ki ijọba gba ileẹjọ lọ ki adajọ to fun ijọba Oyo lati ti ọfiisi IBEDC pa. Ọrọ naa ni ọwọ oṣelu ninu ni, bi bẹẹ kọ, IBEDC ko ni huwa bẹyẹn. Wọn fún wa laye lati duna dura lori owo gọbọi ti wọn mu wa fun wa lati san gẹgẹ bi owo ina ti wọn fi wa ge ina ọhún lọjọ keji.


"IBEDC ko figba kankan sọ pe awọn ko jẹ owo ori pẹlu iwe ti ijọba ti n kọ si wọn lati bi ọdun meji sẹyin. Eyi gan an lo jẹ ki ijọba gba ileẹjọ lọ ki adajọ to fun ijọba Oyo lati ti ọfiisi IBEDC pa. Ọrọ naa ni ọwọ oṣelu ninu ni, bi bẹẹ kọ, IBEDC ko ni huwa bẹyẹn. Wọn fún wa laye lati duna dura lori owo gọbọi ti wọn mu wa fun wa lati san gẹgẹ bi owo ina ti wọn fi wa ge ina ọhún lọjọ keji. Ọwọ oṣelu wa níbẹ tori ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ni ọkan lara awọn ọga agba ileeṣẹ IBEDC. Wọn o sọ ohun kan nipa owo ori ti wọn n jẹ, ṣugbọn wọn le wa ina ileeṣẹ ijọba lai faye silẹ lati sọ asọyepọ lori iye ti ijọba le san. Agbẹnusọ ileeṣẹ IBEDC, Busolami Tunwase to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe bi ijọba ṣe ti ileeṣẹ awọn pa yoo ṣakoba fun araalu.


Ọwọ oṣelu wa níbẹ tori ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ni ọkan lara awọn ọga agba ileeṣẹ IBEDC. Wọn o sọ ohun kan nipa owo ori ti wọn n jẹ, ṣugbọn wọn le wa ina ileeṣẹ ijọba lai faye silẹ lati sọ asọyepọ lori iye ti ijọba le san. Agbẹnusọ ileeṣẹ IBEDC, Busolami Tunwase to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe bi ijọba ṣe ti ileeṣẹ awọn pa yoo ṣakoba fun araalu. Tunwase ni "a o le ṣiṣẹ kankan bayii, a o le da awọn onibara wa l'ohun tori ijọba ti gbe awọn ọfiisi wa tipa. Gbogbo ibi ti ileeṣẹ IBEDC ni ẹrọ amunawa nla nla naa ni o ti wa ni titi pa. Eleyii tumọ si pe okunkun biribiri ni ọpọ eeyan yoo wa bayii nipinlẹ Oyo. Ọrọ naa ti wa nile ẹjọ, amọ a n woo ọna ti a le fi yanju ọrọ naa ni itubi inubi ki awọn araalu le maa lo ina mọnamọna lọ gẹgẹ bi wọn ṣe n lọ ba tẹlẹ.


Tunwase ni "a o le ṣiṣẹ kankan bayii, a o le da awọn onibara wa l'ohun tori ijọba ti gbe awọn ọfiisi wa tipa. Gbogbo ibi ti ileeṣẹ IBEDC ni ẹrọ amunawa nla nla naa ni o ti wa ni titi pa. Eleyii tumọ si pe okunkun biribiri ni ọpọ eeyan yoo wa bayii nipinlẹ Oyo. Ọrọ naa ti wa nile ẹjọ, amọ a n woo ọna ti a le fi yanju ọrọ naa ni itubi inubi ki awọn araalu le maa lo ina mọnamọna lọ gẹgẹ bi wọn ṣe n lọ ba tẹlẹ. Se ni eruku ija sọ lala ni ọsan Ọjọru laarin ileesẹ to n pin ina ọba IBDEC nipinlẹ Oyo ati ijọba ipinlẹ naa lori gbese ti wọn dijọ jẹ ara wọn. Ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọ to n pa owo wọle labẹnu, lo sọ agadagodo si olu ileeṣẹ ati awọn ẹka ti o jẹ ti Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC, nilu Ibadan. Igbesẹ naa ko si sẹyin ẹsun aisan owo ori to to irinwo Miliọnu Naira, ti wọn fi kan ileesẹ amunawa naa.


Se ni eruku ija sọ lala ni ọsan Ọjọru laarin ileesẹ to n pin ina ọba IBDEC nipinlẹ Oyo ati ijọba ipinlẹ naa lori gbese ti wọn dijọ jẹ ara wọn. Ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọ to n pa owo wọle labẹnu, lo sọ agadagodo si olu ileeṣẹ ati awọn ẹka ti o jẹ ti Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC, nilu Ibadan. Igbesẹ naa ko si sẹyin ẹsun aisan owo ori to to irinwo Miliọnu Naira, ti wọn fi kan ileesẹ amunawa naa. Ki lo de ti ijọba Oyo se ti ọọfisi ileesẹ amunawa pa? Atẹjade kan ti ileesẹ to n pawo wọle fun ijọba ipinlẹ Ọyọ fisita lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati ileesẹ amunawa sisọ loju rẹ pe, oun ti gba aṣẹ Adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ, lati sọ agadagodo si awọn ọọfisi to jẹ ti ileesẹ amunawa jakejado ipinlẹ Oyo. Wọn ni Adajọ Olagunju lo n gbọ naa ti nọmba rẹ jẹ M/122/2022, eyi to wa laarin ajọ to n pawo wọle labẹnu nipinlẹ Ọyọ ati Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC.


Ki lo de ti ijọba Oyo se ti ọọfisi ileesẹ amunawa pa? Atẹjade kan ti ileesẹ to n pawo wọle fun ijọba ipinlẹ Ọyọ fisita lori ohun to fa aawọ laarin rẹ ati ileesẹ amunawa sisọ loju rẹ pe, oun ti gba aṣẹ Adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ, lati sọ agadagodo si awọn ọọfisi to jẹ ti ileesẹ amunawa jakejado ipinlẹ Oyo. Wọn ni Adajọ Olagunju lo n gbọ naa ti nọmba rẹ jẹ M/122/2022, eyi to wa laarin ajọ to n pawo wọle labẹnu nipinlẹ Ọyọ ati Ileeṣẹ adani to n ri si apinka ina ijọba, 'Ibadan Electricity Distribution Company', IBEDC. Olu ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe 'Ring Road' nilu Ibadan ni awọn aṣoju ijọba kọkọ ti pa, ki wọn to ko agadagodo lọ si awọn ẹka ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe Dugbẹ, opopona Ọjọọ si Iwo Road ati Mọnatan. Bo tilẹ jẹ pe ile ẹjọ ti fi idi rẹ mulẹ pe owo to le ni irinwo Miliọnu Naira (N400,546,111,11) ni gbese ti ileeṣẹ naa jẹ, ile ẹjọ naa tun ṣe alaye siwaju sii pe, gbese ti o to asiko lati san fun ileeṣẹ naa lọwọlọwọ bayii ni owo to le ni igba Miliọnu naira( N226,756,000.41k). Eyii ni akotan gbese ti ileeṣẹ naa jẹ fun ọdun 2021.


Olu ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe 'Ring Road' nilu Ibadan ni awọn aṣoju ijọba kọkọ ti pa, ki wọn to ko agadagodo lọ si awọn ẹka ileeṣẹ naa to n bẹ ni agbegbe Dugbẹ, opopona Ọjọọ si Iwo Road ati Mọnatan. Bo tilẹ jẹ pe ile ẹjọ ti fi idi rẹ mulẹ pe owo to le ni irinwo Miliọnu Naira (N400,546,111,11) ni gbese ti ileeṣẹ naa jẹ, ile ẹjọ naa tun ṣe alaye siwaju sii pe, gbese ti o to asiko lati san fun ileeṣẹ naa lọwọlọwọ bayii ni owo to le ni igba Miliọnu naira( N226,756,000.41k). Eyii ni akotan gbese ti ileeṣẹ naa jẹ fun ọdun 2021. Bakan naa ni alaye naa fi idi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ naa tun n jẹ awọn gbese mii bii akojọpọ owo ohun elo, owo ori ati ikede ori patako ajuwe laarin ọdun meji sẹyin. Ijọba Oyo sare ko gbese owo ori ojiji jọ si wa lọrun ni lati gbẹsan gbese gọbọi to jẹ wa - IBDEC Nibayii, ileeṣẹ IBEDC naa ti fesi gẹgẹ bi wọn ṣe n fi ẹsun kan wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ naa jẹ gbese owo ina ti o to irinwolelaadọta Miliọnu Naira. Ninu atejade kan ti wọn fi lede lori itakun ayelukara l'Ọjọru, ileeṣẹ IBEDC di ẹbi ru ijọba ipinlẹ Ọyọ lori igbesẹ lati ti olu ileeṣẹ naa ati awọn ẹka rẹ pa. Ileeṣẹ naa ni ijọba gbe igbesẹ naa nitori obitibiti gbese ti wọn jẹ.


Bakan naa ni alaye naa fi idi rẹ mulẹ pe ileeṣẹ naa tun n jẹ awọn gbese mii bii akojọpọ owo ohun elo, owo ori ati ikede ori patako ajuwe laarin ọdun meji sẹyin. Ijọba Oyo sare ko gbese owo ori ojiji jọ si wa lọrun ni lati gbẹsan gbese gọbọi to jẹ wa - IBDEC Nibayii, ileeṣẹ IBEDC naa ti fesi gẹgẹ bi wọn ṣe n fi ẹsun kan wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ naa jẹ gbese owo ina ti o to irinwolelaadọta Miliọnu Naira. Ninu atejade kan ti wọn fi lede lori itakun ayelukara l'Ọjọru, ileeṣẹ IBEDC di ẹbi ru ijọba ipinlẹ Ọyọ lori igbesẹ lati ti olu ileeṣẹ naa ati awọn ẹka rẹ pa. Ileeṣẹ naa ni ijọba gbe igbesẹ naa nitori obitibiti gbese ti wọn jẹ. Ileeṣẹ naa tẹsiwaju wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ kan dede bẹrẹ si ni ti awọn ẹka ileeṣẹ naa pa nitori awọn gbese ati aisan owo ori ti wọn sare ko jọpọ lojiji lai fi ọrọ to awọn alakoso ileeṣẹ naa leti lasiko ti o yẹ. Ileeṣẹ naa ṣe apejuwe ohun ti ijọba ṣe gẹgẹ bi i igbese ti ko ba ofin mu ti o si tun mu ifura lọwọ. Ninu atejade ti ileeṣẹ naa buwọlu, akakoso agba, Onimọẹrọ John Ayọdele ṣe alaye wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ n jẹ ileeṣẹ naa ni gbese irinwolelaadọta Miliọnu Naira laarin ọdun mẹta.


Ileeṣẹ naa tẹsiwaju wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ kan dede bẹrẹ si ni ti awọn ẹka ileeṣẹ naa pa nitori awọn gbese ati aisan owo ori ti wọn sare ko jọpọ lojiji lai fi ọrọ to awọn alakoso ileeṣẹ naa leti lasiko ti o yẹ. Ileeṣẹ naa ṣe apejuwe ohun ti ijọba ṣe gẹgẹ bi i igbese ti ko ba ofin mu ti o si tun mu ifura lọwọ. Ninu atejade ti ileeṣẹ naa buwọlu, akakoso agba, Onimọẹrọ John Ayọdele ṣe alaye wi pe ijọba ipinlẹ Ọyọ n jẹ ileeṣẹ naa ni gbese irinwolelaadọta Miliọnu Naira laarin ọdun mẹta. O ṣe alaye wi pe gbogbo ipa ni ileeṣẹ naa ti sa lati gba owo naa, ṣugbọn pabo ni gbogbo igbiyanju wọn jasi. Ayodele ni igbesẹ naa yoo ko ipa buburu lori okoowo ileeṣẹ naa ati gbogbo anfani ti awọn onibara wọn ni ẹtọ si. O parọwa si Gomina Ṣeyi Makinde lati ṣe agbeyẹwo ọrọ naa fun anfani awọn ti ọrọ kan nitori aiṣe bẹẹ yoo pakun iṣoro aini ina ọba nipinlẹ Ọyọ.


O ṣe alaye wi pe gbogbo ipa ni ileeṣẹ naa ti sa lati gba owo naa, ṣugbọn pabo ni gbogbo igbiyanju wọn jasi. Ayodele ni igbesẹ naa yoo ko ipa buburu lori okoowo ileeṣẹ naa ati gbogbo anfani ti awọn onibara wọn ni ẹtọ si. O parọwa si Gomina Ṣeyi Makinde lati ṣe agbeyẹwo ọrọ naa fun anfani awọn ti ọrọ kan nitori aiṣe bẹẹ yoo pakun iṣoro aini ina ọba nipinlẹ Ọyọ.


Olubadan: Seyi Makinde ní àwọn aláìmọ́kan kọ́ ni yóò kọ́ òun bí òun yóò ṣe tọjú àwọn arúgbó bíi Olubadan

Gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọ ẹrọ Ṣeyi Makinde ti sọrọ lori awuyewuye to rọ mọ igbesẹ fifi Olubadan miran jẹ. Gomina Makinde lo ṣe abẹwo si mọlẹbi Olubadan to waja, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, Aje Ogunguniso Kinni, ni aafin rẹ to n bẹ ni Popo Yemọja nilu Ibadan. Makinde, lasiko abẹwo naa wa kede pe eto isinku to larinrin yoo waye fun Ọba alade naa pẹlu afikun pe ilana bi a ṣe n jẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan gbọdọ pada si bi o ṣe wa tẹlẹri. Atẹjade kan ti akọroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa fisita fawọn akọroyin tọka si pe gomina ni "eleyii ni yoo jẹ igba ikẹyin ti awuyewuye yoo rọ mọ ẹni ti o kan lati gun ori itẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan". O wa fi da gbogbo ọmọ ati ololufẹ ilẹ Ibadan loju wi pe ijọba oun yoo tẹsiwaju ninu igbagbọ ninu ohun ti itẹ Olubadan duro fun. O fi alaye kun pe, oun yoo sa gbogbo ipa lati mu ọla ati iyi ba ilana bi a ṣe n jẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan.


Atẹjade kan ti akọroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa fisita fawọn akọroyin tọka si pe gomina ni "eleyii ni yoo jẹ igba ikẹyin ti awuyewuye yoo rọ mọ ẹni ti o kan lati gun ori itẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan". O wa fi da gbogbo ọmọ ati ololufẹ ilẹ Ibadan loju wi pe ijọba oun yoo tẹsiwaju ninu igbagbọ ninu ohun ti itẹ Olubadan duro fun. O fi alaye kun pe, oun yoo sa gbogbo ipa lati mu ọla ati iyi ba ilana bi a ṣe n jẹ Olubadan ti ilẹ Ibadan. Nigba to n sọrọ lori ariwisi awọn eeyan kan to fi ẹsun kan wi pe o yẹ ki gomina pada sile lati irinajo rẹ lọgan to gbọ iroyin nipa ipapoda Olubadan ti ilẹ Ibadan. Makinde wa fesi wi pe, "Lonii, mo duro ni iwaju gbogbo eniyan lati sọ wi pe awọn to ni o yẹ ki n pada wale lọgan ti mo gbọ iroyin ipapoda Baba ko ni imọ. Bẹẹni.''


Nigba to n sọrọ lori ariwisi awọn eeyan kan to fi ẹsun kan wi pe o yẹ ki gomina pada sile lati irinajo rẹ lọgan to gbọ iroyin nipa ipapoda Olubadan ti ilẹ Ibadan. Makinde wa fesi wi pe, "Lonii, mo duro ni iwaju gbogbo eniyan lati sọ wi pe awọn to ni o yẹ ki n pada wale lọgan ti mo gbọ iroyin ipapoda Baba ko ni imọ. Bẹẹni.'' ''Gbogbo igba ni mo n ba Baba sọrọ. Mo wa ni ilu Ṣaki nigba ti wọn ṣaisan, mo si n ba awọn Dokita to n tọju wọn nile iwosan sọrọ". "Nitori naa, awọn to n yọ ẹnu si ọrọ kọ ni yoo kọ wa bi o ti yẹ ki a tọju awọn arugbo wa.


''Gbogbo igba ni mo n ba Baba sọrọ. Mo wa ni ilu Ṣaki nigba ti wọn ṣaisan, mo si n ba awọn Dokita to n tọju wọn nile iwosan sọrọ". "Nitori naa, awọn to n yọ ẹnu si ọrọ kọ ni yoo kọ wa bi o ti yẹ ki a tọju awọn arugbo wa. Mo wa lati sọ fun un yin pe gbogbo wa ni ipapoda Baba dun". Ninu ọrọ ti ẹ, ọmọ Olubadan ana, Ọmọwe Abdul Raheem Adetunji dupẹ lọwọ gomina ati awọn to kọwọrin pẹlu rẹ fun abẹwo ibanikẹdun naa, o si gbadura pe ki Ọlọrun mu wọn ṣe aṣeyọri ni gbogbo ọna.


Mo wa lati sọ fun un yin pe gbogbo wa ni ipapoda Baba dun". Ninu ọrọ ti ẹ, ọmọ Olubadan ana, Ọmọwe Abdul Raheem Adetunji dupẹ lọwọ gomina ati awọn to kọwọrin pẹlu rẹ fun abẹwo ibanikẹdun naa, o si gbadura pe ki Ọlọrun mu wọn ṣe aṣeyọri ni gbogbo ọna.


Afeez Akintunde: Àwọn ẹbí Tula Oyo figbe tá pé kò ní ohunkohun ṣe pẹ̀lú Yoruba Nation

Awọn ọmọ Alhaji Afeez Akintunde ke gbajare tọ BBC Yoruba nipa bawọn agbebọn kan to wọ asọ ologun se wa gbe baba wọn nile lati Ọjọbọ. Akintunde ni alaga ẹgbẹ awakọ ero NURTW tẹlẹri nilu Ọyọ, ẹsun pe o n se onigbọwọ Sunday Igboho ati fifọ ọgba ẹwọn Abolongo si ni wn ni wn fi kan an. L'owurọ Ọjọbọ, ọjọ Kejidinlogun osu Kọkanla ọdun 2021 ni awọn agbẹbọn to wọ aṣo ologun yawọ ile gbajugbaja oloṣelu naa, ti wn si gbe lọ. Akintunde, to tun jẹ alaga tẹlẹri fun ẹgbẹ awakọ, NURTW nilu Ọyọ,  ti awọn eeyan mọ si 'Tula Ọyọ', ni awọn ologun gbe lọ lai darukọ ibi ti wọn ti wa tabi ṣe afihan iwe to fun wọn laṣẹ lati gbe igbesẹ naa. Ọkan lara awọn ọmọ Akintunde to ba BBC Yoruba sọrọ, Alhaji Afeez Akbar ṣe alaye pe, ni nnkan bi i aago meje aabọ owurọ ni iṣẹlẹ naa waye ni ile wọn to n bẹ nilu Ọyọ. O ni baba oun ro aṣọ mọ idi lasiko to n mura lati wọ ile iwẹ ni awọn afurasi aṣoju ileeṣẹ ologun to di ihamọra ogun naa ya wọle.


Akintunde, to tun jẹ alaga tẹlẹri fun ẹgbẹ awakọ, NURTW nilu Ọyọ,  ti awọn eeyan mọ si 'Tula Ọyọ', ni awọn ologun gbe lọ lai darukọ ibi ti wọn ti wa tabi ṣe afihan iwe to fun wọn laṣẹ lati gbe igbesẹ naa. Ọkan lara awọn ọmọ Akintunde to ba BBC Yoruba sọrọ, Alhaji Afeez Akbar ṣe alaye pe, ni nnkan bi i aago meje aabọ owurọ ni iṣẹlẹ naa waye ni ile wọn to n bẹ nilu Ọyọ. O ni baba oun ro aṣọ mọ idi lasiko to n mura lati wọ ile iwẹ ni awọn afurasi aṣoju ileeṣẹ ologun to di ihamọra ogun naa ya wọle. O ni kete ti wọn wọle ni wọn nawọ gan Alhaji Akintunde lai se ayẹwo ohunkohun ninu ile naa. Bakan naa ni ọmọ rẹ obinrin ni baba oun ni aisan ẹjẹ riru, ti oju si n dun, ti wọn ko si jẹ ko ri oogun lo lati igba ti wọn ti gbe lọ. Obinrin naa fikun pe iya oun sẹsẹ ọmọ kan tan ni, ko si tun dara ko se ọfọ ọkọ, ti wọn si n rawọ ẹbẹ sawọn agbofinro lati tu baba wọn silẹ.


O ni kete ti wọn wọle ni wọn nawọ gan Alhaji Akintunde lai se ayẹwo ohunkohun ninu ile naa. Bakan naa ni ọmọ rẹ obinrin ni baba oun ni aisan ẹjẹ riru, ti oju si n dun, ti wọn ko si jẹ ko ri oogun lo lati igba ti wọn ti gbe lọ. Obinrin naa fikun pe iya oun sẹsẹ ọmọ kan tan ni, ko si tun dara ko se ọfọ ọkọ, ti wọn si n rawọ ẹbẹ sawọn agbofinro lati tu baba wọn silẹ. Nigba ti BBC Yoruba kan si agbẹnusọ fun ileesẹ ologun ni Ibadan, ọgagun Iweha, o ni awọn ko tii gbọ nipa isẹlẹ naa, oun yoo si fi iwadi opun ransẹ si awọn akọroyin laipẹ.


Nigba ti BBC Yoruba kan si agbẹnusọ fun ileesẹ ologun ni Ibadan, ọgagun Iweha, o ni awọn ko tii gbọ nipa isẹlẹ naa, oun yoo si fi iwadi opun ransẹ si awọn akọroyin laipẹ.


Alaafin Ọyọ bí ìbejì lẹ́ẹ̀mẹta láàrin oṣù mẹ́jọ

Aláàfin ìlú Ọyọ, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta tún ti bí ìbejì mi i. Ìgbà kẹta nìyíì ti yóò bí ìbejì l'ọ́dún 2018 nìkan ṣoṣo. Bákan nàá ló ti bí ìbẹta rí. Ọ̀kan lára àwọn olorì rẹ̀, Anuoluwapọ Adeyẹmi ló tún bí ìbejì ọkùnrin kan àti obìnrin láìpẹ́ yìí, èyí tó sọ ọ́ di ìkẹta láàrin oṣù mẹ́jọ. Báwo ni ìlù gángan se bẹ̀rẹ̀ ? Oluwo sọ f'Aláàfin pé k'Olorì máa dádé Aarẹ ọna kakanfo Yoruba Alaafin ìlú Oyo gba adé lórí babalawo tó pe ara rẹ lọ́ba, ó fi adé náà kọ́ igi Kìí ṣe oògùn ìbílẹ̀ ni mo fi ń rántí déètì ọjọ́ àti oṣù lórí, ohun tí mo ṣe nígbà èwe rèé - Alaafin Oyo Ọba Lamidi Adeyẹmi, òṣìṣẹ́ adójútòfò àti Abẹ̀ṣẹ́kùbíòjò kó tó jọba Àwọn méjì kan ti bi ìbejì l'ọ́dún 2018. Àwọn ni Olori Badirat Ọlaitan Adeyẹmi tó bí ìbejì ọkùnrin nínú oṣù Kẹta.


Báwo ni ìlù gángan se bẹ̀rẹ̀ ? Oluwo sọ f'Aláàfin pé k'Olorì máa dádé Aarẹ ọna kakanfo Yoruba Alaafin ìlú Oyo gba adé lórí babalawo tó pe ara rẹ lọ́ba, ó fi adé náà kọ́ igi Kìí ṣe oògùn ìbílẹ̀ ni mo fi ń rántí déètì ọjọ́ àti oṣù lórí, ohun tí mo ṣe nígbà èwe rèé - Alaafin Oyo Ọba Lamidi Adeyẹmi, òṣìṣẹ́ adójútòfò àti Abẹ̀ṣẹ́kùbíòjò kó tó jọba Àwọn méjì kan ti bi ìbejì l'ọ́dún 2018. Àwọn ni Olori Badirat Ọlaitan Adeyẹmi tó bí ìbejì ọkùnrin nínú oṣù Kẹta. Bákan nàá ni Olorì Memunat Omowumi Adeyẹmi tó bí ìbejì ọmọbìnrin méjì nínú oṣù Kẹta bákan nàá. Njẹ ki wa ni asiri agbara Alaafin, ẹni to ti le ni ọgọrin ọdun, to fi nbi ibeji ati ibẹta ni ọpọ igba? Èyí ni ìbéèrè tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ Yorùbá n bèérè.


Bákan nàá ni Olorì Memunat Omowumi Adeyẹmi tó bí ìbejì ọmọbìnrin méjì nínú oṣù Kẹta bákan nàá. Njẹ ki wa ni asiri agbara Alaafin, ẹni to ti le ni ọgọrin ọdun, to fi nbi ibeji ati ibẹta ni ọpọ igba? Èyí ni ìbéèrè tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ Yorùbá n bèérè. Ọmọọbabinrin Alaafin, Olubunmi Labiyi bá BBC Yoruba sọ̀rọ̀ nínú fọ́nrán tó wà l'ókè. Háà, nǹkan ṣe mí! Ikú pa ọ̀kan lára àwọn aláànú mi - Yinka Ayefele Èmi kìí mu oògùn olóró tàbí ọ̀tí àmọ́ wèrè gidi ń bẹ lára mi – Portable Zazzu


Ọmọọbabinrin Alaafin, Olubunmi Labiyi bá BBC Yoruba sọ̀rọ̀ nínú fọ́nrán tó wà l'ókè. Háà, nǹkan ṣe mí! Ikú pa ọ̀kan lára àwọn aláànú mi - Yinka Ayefele Èmi kìí mu oògùn olóró tàbí ọ̀tí àmọ́ wèrè gidi ń bẹ lára mi – Portable Zazzu


Adebayo Alao Akala life and times: Wo àwọn ǹkan tí ó yẹ kí o mọ̀ nípa Alao Akala ìlúmọ̀ọ́ka olóṣèlú tó dágbére fáyé

Ninu awọn oloṣelu nipinlẹ Oyo, Adebayo Christopher Alao Akala jẹ agbaọjẹ oloṣelu. Ni ilu abinibi rẹ tii ṣe Ogbomosho, pupọ lo nifẹ rẹ ti wọn a si maa ṣafiwe rẹ gẹgẹ bi Ladoke Akintola ode oni. O ṣeni laanu pe agba oloṣelu yii dagbere faye to si ki duniyan pe o digba kan naa. Ọpọ ni yoo maa ṣe iranti Alao Akala fawọn ipa ribi ribi to ko lagbo oṣelu bo tilẹ jẹ pe awọn iṣẹlẹ kan waye loṣelu naa to ṣebi ẹni ta epo si aṣọ aala rẹ. Gomina to wa lori alefa bayi Seyi Makinde ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi ẹgbọn, ọrẹ ati oluọmọ ipinlẹ Oyo. Makinde ti kede pe ki wọn mu asia ilẹ yi walẹ ni iranti Akala.


Ọpọ ni yoo maa ṣe iranti Alao Akala fawọn ipa ribi ribi to ko lagbo oṣelu bo tilẹ jẹ pe awọn iṣẹlẹ kan waye loṣelu naa to ṣebi ẹni ta epo si aṣọ aala rẹ. Gomina to wa lori alefa bayi Seyi Makinde ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi ẹgbọn, ọrẹ ati oluọmọ ipinlẹ Oyo. Makinde ti kede pe ki wọn mu asia ilẹ yi walẹ ni iranti Akala. O tẹsiwaju pe o jẹ Gomina kan to gbe idagbasoke kaakiri gbogbo origun ipinlẹ Oyo Ni tiwa ni BBC Yoruba, a gbiyanju lati ṣe agbeyẹwo igbe aye rẹ ati awọn nkan ti ọpọ ko mọ nipa Alao Akala. Ọjọ Kẹta, Osu Kẹfa, ọdun 1950 ni wọn bi gbajugbaja oloselu, Christopher Adebayo Alao-Akala. Alao-Akala lọ si ile iwe Government Technical College, Tamale, Ghana ati Ogbomoso High School, Ogbomoso.


O tẹsiwaju pe o jẹ Gomina kan to gbe idagbasoke kaakiri gbogbo origun ipinlẹ Oyo Ni tiwa ni BBC Yoruba, a gbiyanju lati ṣe agbeyẹwo igbe aye rẹ ati awọn nkan ti ọpọ ko mọ nipa Alao Akala. Ọjọ Kẹta, Osu Kẹfa, ọdun 1950 ni wọn bi gbajugbaja oloselu, Christopher Adebayo Alao-Akala. Alao-Akala lọ si ile iwe Government Technical College, Tamale, Ghana ati Ogbomoso High School, Ogbomoso. Nigba to pari nibẹ, o tẹsiwaju lọ si ile iwe giga fasiti ti ilu Ibadan. Lẹyin naa lo bẹrẹ isẹ ọlọpaa titi to fi gba oye ADC si Ọga Agba Ọlọpaa lorilẹede Naijiria. Nkan meje mii to yẹ ko o mọ nipa Alao-Akala ti Ọyọ


Nigba to pari nibẹ, o tẹsiwaju lọ si ile iwe giga fasiti ti ilu Ibadan. Lẹyin naa lo bẹrẹ isẹ ọlọpaa titi to fi gba oye ADC si Ọga Agba Ọlọpaa lorilẹede Naijiria. Nkan meje mii to yẹ ko o mọ nipa Alao-Akala ti Ọyọ


Olubadan stool: Rashidi Ladoja ní àṣà ilẹ̀ Ibadan kò nó dàrú lórí òun

Mọ̀ síi nipa ǹkan tí Gomina Abiola Ajimobi fún àwọn Oloye 21 nàá ti wọ́n fi gbà láti dé Adé láìnáání àṣà Ibadan- Amofin Lana Lori awuyewuye awọn eniyan ilu Ibadan lati mọ ẹni ti ade Olubadan kan naa ni BBC Yoruba jade lo ba awọn eekan ti ọrọ naa ṣoju wọn sọrọ.Ajimobi kò déédé yan Oba 21, àwọn àgbààgbà ilẹ̀ Ibadan ló bẹ̀ẹ́ láti gbé ìgbésẹ̀ náà- Omowe Gbade Ojo Amofin Michael Folorunso Lana to ṣoju awọn oloye Ibadan lati kọkọ ṣe lodi si igbesẹ gomina ana ni ipinlẹ Oyo, oloogbe Abiola Ajimobi naa sọ ohun to mọ nipa ọrọ naa lati ibẹrẹ. O ni Ajimobi lo da ọrọ oye naa ru nigba naa. Amofin Lana ni agbejoro Olubadan Council nigba ti ọrọ yii ṣẹlẹ Orí tèmi kọ́ ni àṣà Ibadan yóò ti dàrú- Rashidi Ladoja Omowe Ojo ni pe awọn arugbo ti ko kawe ni Ajimobi ko fẹ mọ lo ṣe gbe igbesẹ to gbe ki awọn ọdọ to kawe naa le bẹrẹ lati ori oye Mogaji. Eni ti Oba ba kan ni yoo jọba bayii lẹyin ti Oba Saliu Adetunji ti gbesẹ ni ọrọ Omowe Ojo. O ni ko si auyewuye nibẹ rara.


Sunday Igboho: Ifasooto ní ojú òun rí tó ní àhámọ́ DDS lẹ́yìn tí wọ́n fẹ̀sùn kàn án pé ó ń ṣòògùn fún Igboho

Oju mi ri to lahamọ ajọ DSS l'Abuja, wọn ni ki n d'ologbo bi Oloye Sunday Igboho. Babalawo Dada Ifasooto ti ajọ DSS ti mọle lori ẹsun pe o n ṣe oogun fun ajijagbara ilẹ Yoruba, Igboho lo sọ bẹẹ. Ifasooto gba ominra lọjọ Ẹti tii ṣe aisun ọdun Keresimesi lẹyin to ti lo oṣu mẹfa lahamọ DSS niluu Abuja. Ẹni tó gé orí olóri fi ṣe ògùn owó náá ṣán kú nínú àtìmọ́lé ọlọ́pàá l'Ondo Ifasooto ni oun o ba Igboho pade ri oun kan maa n gbọ orukọ lasan ni. ''Lootọọ ni mo ti gbọ oriṣiiriṣii nipa Oloye Igboho nipa akitiyan rẹ lori iwọde idasilẹ Yoruba nation kaakiri ilẹ Yoruba ki wọn to mu un. Ṣugbọn emi ati Igboho ko to pade ri, amọ lẹyin ọ rẹyin ni mo ri wi pe mo ti ṣiṣẹ iwosan fun ọmọlẹyin rẹ kan, Tajudeen Irinloye ri.


Ẹni tó gé orí olóri fi ṣe ògùn owó náá ṣán kú nínú àtìmọ́lé ọlọ́pàá l'Ondo Ifasooto ni oun o ba Igboho pade ri oun kan maa n gbọ orukọ lasan ni. ''Lootọọ ni mo ti gbọ oriṣiiriṣii nipa Oloye Igboho nipa akitiyan rẹ lori iwọde idasilẹ Yoruba nation kaakiri ilẹ Yoruba ki wọn to mu un. Ṣugbọn emi ati Igboho ko to pade ri, amọ lẹyin ọ rẹyin ni mo ri wi pe mo ti ṣiṣẹ iwosan fun ọmọlẹyin rẹ kan, Tajudeen Irinloye ri. Lọjọ kan ni mo pe Tajudeen to n fi ọkada ṣiṣẹ niluu Ibadan lori ago lati beere nipa ara rẹ. Amọ, DSS ti gbe e lọjọ kinni oṣu keje nigba ti wọn ṣe ikọlu sile Igboho ni Ibadan, emi o si mọ nkan kan. Ọwọ awọn DSS ni foonu rẹ wa nigba ti mo pe, ṣadeedee ni mo ri awọn ẹṣọ ajọ DSS  mẹrin lọjọ kẹrindinlogun oṣu keje nile mi. Wọn Tajudeed wa lahamọ lọdọ awọn nitori naa awọn si wa lati wa gbe mi naa lọ.


Lọjọ kan ni mo pe Tajudeen to n fi ọkada ṣiṣẹ niluu Ibadan lori ago lati beere nipa ara rẹ. Amọ, DSS ti gbe e lọjọ kinni oṣu keje nigba ti wọn ṣe ikọlu sile Igboho ni Ibadan, emi o si mọ nkan kan. Ọwọ awọn DSS ni foonu rẹ wa nigba ti mo pe, ṣadeedee ni mo ri awọn ẹṣọ ajọ DSS  mẹrin lọjọ kẹrindinlogun oṣu keje nile mi. Wọn Tajudeed wa lahamọ lọdọ awọn nitori naa awọn si wa lati wa gbe mi naa lọ. Bayii ni DSS ṣe gbe mi lọ si Abuja lai sọ ẹsẹ ti mo ṣẹ gan an fun mi. Ọkan lara awọn ọga sọ fun mi pe lara awọn ẹṣọ DSS to lọ mu Igboho ni wọn wa mu emi naa. O bẹrẹ sini fi mi ṣe yẹyẹ pe ki n poora tabi ki n di ologbo bi Igboho ṣugbọn mo dahun pe n ko le poora tori n ki ṣe ọdaran.


Bayii ni DSS ṣe gbe mi lọ si Abuja lai sọ ẹsẹ ti mo ṣẹ gan an fun mi. Ọkan lara awọn ọga sọ fun mi pe lara awọn ẹṣọ DSS to lọ mu Igboho ni wọn wa mu emi naa. O bẹrẹ sini fi mi ṣe yẹyẹ pe ki n poora tabi ki n di ologbo bi Igboho ṣugbọn mo dahun pe n ko le poora tori n ki ṣe ọdaran. Wọn kọkọ gbagbe mi si atimọle fun oṣu mẹta gbako, nibẹ ni mo ti ni aisan ẹjẹ ruru. Wọn gbe mi lọ si ile iwosan, wọn tun gbe mi pada si atimọle lati ile iwosan. Burẹdi kekere ati miliiki Cowbell ni wọn maa n fun mi fun ounjẹ aarọ, raisi ti ko dun un wo loju ni wọn maa n gbe wa fun mi lọsan an.


Wọn kọkọ gbagbe mi si atimọle fun oṣu mẹta gbako, nibẹ ni mo ti ni aisan ẹjẹ ruru. Wọn gbe mi lọ si ile iwosan, wọn tun gbe mi pada si atimọle lati ile iwosan. Burẹdi kekere ati miliiki Cowbell ni wọn maa n fun mi fun ounjẹ aarọ, raisi ti ko dun un wo loju ni wọn maa n gbe wa fun mi lọsan an. Ohun ti wọn sọ fun mi naa ni pe mo maa n ṣe oogun fun Igboho eleyii ti kii ṣe otitọ rara. Wọn tun sọ fun mi pe mo maa n ṣe oogun fawọn ọmọ ẹgbẹ ajiajagbara ilẹ Ibo, IPOB, eleyii to jẹ irọ nla tori mi o tii de ilẹ Ibo ri laye mi. Amọ, lọjọ kẹrinlelogun ni wọn sọ fun mi pe ki n dupẹ agbẹjọro Pelumi Olajengbesi to ja fun mi ati pe iwadii awọn fihan pe mi o mọwọ mẹsẹ.


Ohun ti wọn sọ fun mi naa ni pe mo maa n ṣe oogun fun Igboho eleyii ti kii ṣe otitọ rara. Wọn tun sọ fun mi pe mo maa n ṣe oogun fawọn ọmọ ẹgbẹ ajiajagbara ilẹ Ibo, IPOB, eleyii to jẹ irọ nla tori mi o tii de ilẹ Ibo ri laye mi. Amọ, lọjọ kẹrinlelogun ni wọn sọ fun mi pe ki n dupẹ agbẹjọro Pelumi Olajengbesi to ja fun mi ati pe iwadii awọn fihan pe mi o mọwọ mẹsẹ. Wọn kilọ fun mi lati maa kiyesara pẹlu ohun ti mo ba n ṣe bi bẹẹ kọ awọn yoo da mi pada si atimọle. Bi mo ṣe lo oṣu mẹfa latimọle niyẹn laiṣẹ, amọ mo dupẹ lọwọ Eleduwa pe ọdun Keresimesi ko ba mi ni atimọle DSS,'' Ifasooto lo ṣalaye bẹẹ.


Wọn kilọ fun mi lati maa kiyesara pẹlu ohun ti mo ba n ṣe bi bẹẹ kọ awọn yoo da mi pada si atimọle. Bi mo ṣe lo oṣu mẹfa latimọle niyẹn laiṣẹ, amọ mo dupẹ lọwọ Eleduwa pe ọdun Keresimesi ko ba mi ni atimọle DSS,'' Ifasooto lo ṣalaye bẹẹ.


Oyo Jail Break: Ọ̀gá àgbà ọgbà ẹ̀wọ̀n fèsì lórí ìròyìn pé Wakili Iskilu wà lára àwọn ẹlẹ́wọ̀n tó sálọ lọgbà ẹ̀wọ̀n Abolongo l'Oyo

Ọpọ lo ti n sọ pe afurasi olori awọn Fulani ajinigbe, Iskilu Wakili wa ni ọgba ẹwọn Abolongo niluu Oyo nibi tawọn afurasi agbebọn ṣe ikọlu si ti wọn si tu awọn ẹlẹwọn silẹ. Ajọ to n ṣe akoso ọgba ẹwọn ni Naijiria, NCS ẹka ti ipinlẹ Ọyọ ṣe alaye wi pe awọn ẹlẹwọn ẹgbẹrin ati metadinlogoji, 837 to n reti igbẹjọ ni ọgba ẹwọn Abolongo to n bẹ nilu Ọyọ lo salọ. Awọn ẹlẹwọn ọhun raye salọ lẹyin tawọn afurasi agbebọn yawọ ọgba ẹwọn naa ni alẹ ọjọ Ẹti. Ohun ti awọn eeyan n sọ ni pe Iskilu to wa lọgba ẹwọn naa lo ṣe okunfa bi awọn agbebọn sẹ kọlu ọgba ẹwọn naa. Awọn eeyan naa ni Iskilu wa lara awọn ẹlẹwọn to salọ. Ṣugbọn ninu ọrọ rẹ, ọga agba ọgba ẹwọn ni Naijiria, Tukur Ahmed ti fidi rẹ mulẹ pe Iskilu ko si lọgba ẹwọn Abolongo debi pe yoo raye salọ lati ibẹ.


Ohun ti awọn eeyan n sọ ni pe Iskilu to wa lọgba ẹwọn naa lo ṣe okunfa bi awọn agbebọn sẹ kọlu ọgba ẹwọn naa. Awọn eeyan naa ni Iskilu wa lara awọn ẹlẹwọn to salọ. Ṣugbọn ninu ọrọ rẹ, ọga agba ọgba ẹwọn ni Naijiria, Tukur Ahmed ti fidi rẹ mulẹ pe Iskilu ko si lọgba ẹwọn Abolongo debi pe yoo raye salọ lati ibẹ. Ọdun to kọja ni awọn ọmọ ẹgbẹ Oodua Peoples Congress (OPC) le Wakili kuro nilu Ayete nipinlẹ Oyo, ti wọn si fi le ọlọpaa lọwọ. Awọn ara ilu naa fi ẹsun kan an pe oun ni balogun awọn Fulani to n ni araalu lara nibẹ. Bakan ni o ṣalaye pe afurasi agbenipa, Sunday Shodipe ti ọwọ tẹ ni agbegbe Akinyele lọdun 2020, naa ko si ni ọgba ẹwọn Abolongo gẹgẹ bi awọn eeyan kan ṣe n sọ kaakiri.


Ọdun to kọja ni awọn ọmọ ẹgbẹ Oodua Peoples Congress (OPC) le Wakili kuro nilu Ayete nipinlẹ Oyo, ti wọn si fi le ọlọpaa lọwọ. Awọn ara ilu naa fi ẹsun kan an pe oun ni balogun awọn Fulani to n ni araalu lara nibẹ. Bakan ni o ṣalaye pe afurasi agbenipa, Sunday Shodipe ti ọwọ tẹ ni agbegbe Akinyele lọdun 2020, naa ko si ni ọgba ẹwọn Abolongo gẹgẹ bi awọn eeyan kan ṣe n sọ kaakiri. Ọgbẹni Ahmed fidi ọrọ yii mulẹ nigba to n sọrọ lori ẹrọ Radio Nigeria lori iṣẹlẹ naa. Ọga agba ọgba ẹwọn ni Naijiria ṣalaye pe ọgba ẹwọn to wa niluu Ibadan ni Iskilu ati Shodipe wa kii ṣe Abolongo niluu Oyo. Ọpọ ninu awọn ẹlẹwọn to wa ni ọgba ẹwọn Abolongo lo ti pada fun ra wọn nigba tawọn agbofinro mu awọn mii.


Ọgbẹni Ahmed fidi ọrọ yii mulẹ nigba to n sọrọ lori ẹrọ Radio Nigeria lori iṣẹlẹ naa. Ọga agba ọgba ẹwọn ni Naijiria ṣalaye pe ọgba ẹwọn to wa niluu Ibadan ni Iskilu ati Shodipe wa kii ṣe Abolongo niluu Oyo. Ọpọ ninu awọn ẹlẹwọn to wa ni ọgba ẹwọn Abolongo lo ti pada fun ra wọn nigba tawọn agbofinro mu awọn mii. Alukoro ileeṣẹ ọgba ẹwọn ti ẹka ilu Oyo naa, Olanrewaju Anjọrin, sọ fun BBC Yoruba pe Iskilu ati Shodipe ko si ni ọgba ẹwọn l'Oyo. Amọ o fidi rẹ mulẹ pe Ọgbẹni Olaniyan Amos ti ajọ EFCC fẹsun jibiti lilu kan wa ni ọgba ẹwọn Abolongo niluu Oyo ni tirẹ. Anjorin ṣalaye pe ọkunrin naa ko salọ sibi kan nigba tawọn agbebọn kọlu ọgba ẹwọn l'Oyo.


Alukoro ileeṣẹ ọgba ẹwọn ti ẹka ilu Oyo naa, Olanrewaju Anjọrin, sọ fun BBC Yoruba pe Iskilu ati Shodipe ko si ni ọgba ẹwọn l'Oyo. Amọ o fidi rẹ mulẹ pe Ọgbẹni Olaniyan Amos ti ajọ EFCC fẹsun jibiti lilu kan wa ni ọgba ẹwọn Abolongo niluu Oyo ni tirẹ. Anjorin ṣalaye pe ọkunrin naa ko salọ sibi kan nigba tawọn agbebọn kọlu ọgba ẹwọn l'Oyo. O ni Ọgbẹni Amos si wa ni ọgba ẹwọn naa titi di akoko yii. Ẹwẹ, minisita ọrọ abẹle, Ogbeni Rauf Aregbesola, ti sọ pe gbogbo awọn ẹlẹwọn to salọ ni ileeṣẹ ọgba ẹwọn yoo mu pada. Ogbeni Aregbesola sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si ọgba ẹwọn Abolongo nibi ti iṣẹlẹ ọhun ti waye.


O ni Ọgbẹni Amos si wa ni ọgba ẹwọn naa titi di akoko yii. Ẹwẹ, minisita ọrọ abẹle, Ogbeni Rauf Aregbesola, ti sọ pe gbogbo awọn ẹlẹwọn to salọ ni ileeṣẹ ọgba ẹwọn yoo mu pada. Ogbeni Aregbesola sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si ọgba ẹwọn Abolongo nibi ti iṣẹlẹ ọhun ti waye. ''Ikọlu si awọn ọgba ẹwọn wa ni Naijiria ti n pọju, o si n kọ wa lominu. Amọ, o to gẹẹ bayii, a gbọdọ wa nkan ṣe si ọrọ naa, ṣugbọn mo fi n da awọn ọmọ Naijiria loju pe awọn to wa nidi ikọlu yii atawọn ẹlẹwọn to salọ lọwọ ofin yoo ba. Mo gboṣuba fawọn ẹṣọ eleto abo wa fun iṣẹ ribi ribi ti wọn ṣe lati doju ija kọ awọn afurasi agbebọn to ṣe ikọlu si ọgba ẹwọn Abolongo.


''Ikọlu si awọn ọgba ẹwọn wa ni Naijiria ti n pọju, o si n kọ wa lominu. Amọ, o to gẹẹ bayii, a gbọdọ wa nkan ṣe si ọrọ naa, ṣugbọn mo fi n da awọn ọmọ Naijiria loju pe awọn to wa nidi ikọlu yii atawọn ẹlẹwọn to salọ lọwọ ofin yoo ba. Mo gboṣuba fawọn ẹṣọ eleto abo wa fun iṣẹ ribi ribi ti wọn ṣe lati doju ija kọ awọn afurasi agbebọn to ṣe ikọlu si ọgba ẹwọn Abolongo. A ti mu awọn kan ninu awọn ẹlẹwọn to salọ, o dami loju pe a o mu awọn to ku naa,'' Ogbeni Aregbesola lo sọ bẹẹ.


A ti mu awọn kan ninu awọn ẹlẹwọn to salọ, o dami loju pe a o mu awọn to ku naa,'' Ogbeni Aregbesola lo sọ bẹẹ.


Oyo, igi odan kàyééfì: Kò yẹ kí a bọ igi Ọdán yìí nítori pé ẹ̀rọ agégi mẹ́rìn kò rí i ge- Ẹni tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣojú rẹ̀

Orisirisi ero ni awọn ti iṣẹlẹ igi Ọdan yii ṣoju wọn ti n sọ sita. Bi awọn kan ṣe sọ pe ki wọn maa bọ igi yii ni awọn miran ni rara ko yẹ ki wọn maa bọ igi to gba ẹmi awọn eeyan rara. Lara awọn ti wọn pe ko wa ba wọn ge igi naa lasiko ti wọn n doola ẹmi awọn to wo pa mọlẹ ṣalaye fun BBC pe Alaáfin Oyo ti kan sí ìdí igi to wó, ti ará ìlú gé ní àná tó tun díde padà lónìí- Alaafin Oyo ti de ibi iṣẹlẹ to ṣẹlẹ ni ilu Oyo.Ọjọ́ burúkú èṣù gbomimú ní Ọyọ! igi ńlá wó pa ọ̀pọ̀ ènìyàn Igi Odan yii ni wọn ni o wo ti o si ṣe ijamba fun awọn eeyan ti wọn si n yọ wọn sita labẹ igi naa. Nigba naa ni wọn pe awọn agegi lati wa ba wọn ge igi naa lati doola ẹmi awọin eeyan. Nigba ti ọrọ igi to dide yii n di nkan mii, Alaafin iku Baba Yeye, Adeyemi naa ti kan sibẹ lati ba awọn ara ilu Oyo sọrọ.


igi ńlá wó pa ọ̀pọ̀ ènìyàn Igi Odan yii ni wọn ni o wo ti o si ṣe ijamba fun awọn eeyan ti wọn si n yọ wọn sita labẹ igi naa. Nigba naa ni wọn pe awọn agegi lati wa ba wọn ge igi naa lati doola ẹmi awọin eeyan. Nigba ti ọrọ igi to dide yii n di nkan mii, Alaafin iku Baba Yeye, Adeyemi naa ti kan sibẹ lati ba awọn ara ilu Oyo sọrọ. Alaafin fi awọn eeyan naa ni ọkan balẹ pe ilu yoo ṣe ohun to yẹ ki iru rẹ ma baa ṣẹlẹ mọ ti yoo maa mu ẹmi awọn eniyan lọ. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye bi wọn ṣe lọ pe ge igi ge igi lati wa ran wọn lọwọ. Wọn ni pe iyalẹnu lo jẹ fun wọn pe igi naa dide duro pada lonii.


Alaafin fi awọn eeyan naa ni ọkan balẹ pe ilu yoo ṣe ohun to yẹ ki iru rẹ ma baa ṣẹlẹ mọ ti yoo maa mu ẹmi awọn eniyan lọ. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye bi wọn ṣe lọ pe ge igi ge igi lati wa ran wọn lọwọ. Wọn ni pe iyalẹnu lo jẹ fun wọn pe igi naa dide duro pada lonii. O kere tan eniyan mẹrin lo ba ijamba igi to wo lulẹ lọ lasiko ojo arọrọda ni agbegbe Alafin Sabo Idi Odun ni ipinlẹ Ọyọ. Iroyin ni ojo arọrọda lo fa ti awọn eniyan to fi mọ ọmọde ati agba ti wọn sa si abẹ igi naa lati duro ki ojo fi da, ki ọlọjọ to de. Awọn ti iroyin naa ṣoju wọn niawọn ti igi nla naa wọpa yii ni wọn sa fun ojo ti wọn si lọ joko si abẹ igi ọun ti ẹlẹran kan ti ma n ta ẹran labẹ igi nla naa.


O kere tan eniyan mẹrin lo ba ijamba igi to wo lulẹ lọ lasiko ojo arọrọda ni agbegbe Alafin Sabo Idi Odun ni ipinlẹ Ọyọ. Iroyin ni ojo arọrọda lo fa ti awọn eniyan to fi mọ ọmọde ati agba ti wọn sa si abẹ igi naa lati duro ki ojo fi da, ki ọlọjọ to de. Awọn ti iroyin naa ṣoju wọn niawọn ti igi nla naa wọpa yii ni wọn sa fun ojo ti wọn si lọ joko si abẹ igi ọun ti ẹlẹran kan ti ma n ta ẹran labẹ igi nla naa. Ọjọ́ burúkú èṣù gbomimú ní Ọyọ! igi ńlá wó pa ọ̀pọ̀ ènìyàn Wọn ko pẹ ti ojo naa bẹrẹ ti igi lile tẹlẹ, to si n ṣi awọn orule to fi mọ awọn ile epo to wa ni ayika. Amọ, awọn to wa ni abẹ igi naa ko tete fun ra pe igi naa fẹ wo ki iṣẹlẹ to mu ẹmi awọn eniyan to wa ni abẹ rẹ lọ.


Ọjọ́ burúkú èṣù gbomimú ní Ọyọ! igi ńlá wó pa ọ̀pọ̀ ènìyàn Wọn ko pẹ ti ojo naa bẹrẹ ti igi lile tẹlẹ, to si n ṣi awọn orule to fi mọ awọn ile epo to wa ni ayika. Amọ, awọn to wa ni abẹ igi naa ko tete fun ra pe igi naa fẹ wo ki iṣẹlẹ to mu ẹmi awọn eniyan to wa ni abẹ rẹ lọ. Awọn ti iroyin naa soju wọn sọ wi pe eniyan mẹsan lo wa ni abẹ igi naa, nigba ti awọn miran ni eniyan mẹrin lo ba iṣẹlẹ ''Lojiji ni iṣẹlẹ yii waye ni irọlẹ ti ojo yii su, eleyii to mu ki awọn eniyan ma a sa lati palẹmọ ki ojo naa to bẹrẹ.'' ''Awọn ọkọ n sare ni oju popo ki ojo naa ma ba wọn lọna ki wọn le tete de ibi ti wọn n lọ.'' ''Bakan naa ni awọn iyalọja ni agbegbe naa n sare lati tete wọ ọkọ ki ojo naa to bẹrẹ.''


Awọn ti iroyin naa soju wọn sọ wi pe eniyan mẹsan lo wa ni abẹ igi naa, nigba ti awọn miran ni eniyan mẹrin lo ba iṣẹlẹ ''Lojiji ni iṣẹlẹ yii waye ni irọlẹ ti ojo yii su, eleyii to mu ki awọn eniyan ma a sa lati palẹmọ ki ojo naa to bẹrẹ.'' ''Awọn ọkọ n sare ni oju popo ki ojo naa ma ba wọn lọna ki wọn le tete de ibi ti wọn n lọ.'' ''Bakan naa ni awọn iyalọja ni agbegbe naa n sare lati tete wọ ọkọ ki ojo naa to bẹrẹ.'' ''Amọ ọjọ naa bẹrẹ ni kiakia, ti awọn eniyan si lọ joko ti ẹlẹran labẹ igi lati sa fun ojo yii lai mọ pe ibẹ ni opin yoo de ba wọn.'' ''Bio tilẹ ṣepe ojo naa ko rọ lọpọ ju, amọ iji lile tẹle ojo naa, ti o si bẹrẹ si ni ṣi orule ile to fi mọ awọn canopy ti wọn fi bo awọn ileepo to wa ni agbegbe naa.'' ''Lẹyin eyi ni igi ti awọn eniyan joko si abẹ rẹ wo lulẹ to si pa awọn iyalọja ati awọn ọmọde to wa ni abẹ igi naa ni agbegbe Oyo Alafin Sabo idi odun.''


''Amọ ọjọ naa bẹrẹ ni kiakia, ti awọn eniyan si lọ joko ti ẹlẹran labẹ igi lati sa fun ojo yii lai mọ pe ibẹ ni opin yoo de ba wọn.'' ''Bio tilẹ ṣepe ojo naa ko rọ lọpọ ju, amọ iji lile tẹle ojo naa, ti o si bẹrẹ si ni ṣi orule ile to fi mọ awọn canopy ti wọn fi bo awọn ileepo to wa ni agbegbe naa.'' ''Lẹyin eyi ni igi ti awọn eniyan joko si abẹ rẹ wo lulẹ to si pa awọn iyalọja ati awọn ọmọde to wa ni abẹ igi naa ni agbegbe Oyo Alafin Sabo idi odun.'' Amọ, iroyin miran ti a ko le fi idi rẹ mulẹ ni igi naa to ti le ni ọgọrun ọdun tun dide fun ara rẹ lẹyin to wo pa awọn eniyan tan. Aworan ati fidio to wa lori ẹrọ ayelujara safihan igi naa to ti ni gbongbo lẹyin to ti hu ti idi ti idi ni irọlẹ ti iṣẹlẹ naa waye.


Amọ, iroyin miran ti a ko le fi idi rẹ mulẹ ni igi naa to ti le ni ọgọrun ọdun tun dide fun ara rẹ lẹyin to wo pa awọn eniyan tan. Aworan ati fidio to wa lori ẹrọ ayelujara safihan igi naa to ti ni gbongbo lẹyin to ti hu ti idi ti idi ni irọlẹ ti iṣẹlẹ naa waye.


Sunday Igboho: Mo ṣé iṣẹ́ mọkaliki ri, bẹ́ẹ̀ sì ní mò tí ṣiṣẹ́ aponmità kí n tó rìnnà ko oríire

Ni oni ọjọ Kẹwa, osu Kẹwa ọdun 2021 ni ayajọ ọjọ ibi gbajumọ ajijagbara ọmọ ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyemo, ti ọpọ eeyan tun mọ si Sunday Igboho. Nilẹ kaarọ o jiire, orilẹede Naijiria ati ni awujọ agbaye pata, ọrọ to n gbẹnu awọn ọmọ Yoruba ati ẹya miran ni ti họwu-họwu laarin Sunday Igboho ati ijọba apapọ. Bakan naa ni awọn ohun ti Igoho se nipa ikọlu awọn afurasi darandaran Fulani si agbegbe Ibarapa, ijijagbara fun ọmọ Yoruba ati bi wọn se fi si ahamọ nilẹ Benin Republic si n ja rain-rain. Ọrọ yii gbale o gba oko, debi pe akọni ọmọ Yoruba naa n koju igbẹjọ nilu Cotonou, nibẹ lo si ti n sami ọjọ ibi ọdun kọkandinlaadọta rẹ loke eepẹ. Ọna lati sami ajọdun ọjọ ibi yii lo mu ki BBC se akojọpọ ohun mẹfa to se koko nipa Igboho, eyi ti ẹ ko mọ tabi gbọ ri nipa rẹ. Sunday Igboho di ilumọọka lasiko laasigbo Modakẹkẹ ati Ife: Ilu Modakeke ni ipinlẹ Osun ni Sunday Adeyemo dagba si bo tilẹ jẹ wi pe ilu Igboho ni ipinlẹ Oyo ni ilu abinibi rẹ.


Ọrọ yii gbale o gba oko, debi pe akọni ọmọ Yoruba naa n koju igbẹjọ nilu Cotonou, nibẹ lo si ti n sami ọjọ ibi ọdun kọkandinlaadọta rẹ loke eepẹ. Ọna lati sami ajọdun ọjọ ibi yii lo mu ki BBC se akojọpọ ohun mẹfa to se koko nipa Igboho, eyi ti ẹ ko mọ tabi gbọ ri nipa rẹ. Sunday Igboho di ilumọọka lasiko laasigbo Modakẹkẹ ati Ife: Ilu Modakeke ni ipinlẹ Osun ni Sunday Adeyemo dagba si bo tilẹ jẹ wi pe ilu Igboho ni ipinlẹ Oyo ni ilu abinibi rẹ. Lasiko aawọ Modakeke Ife, Igboho ko ipa ribiribi lati fi gbe lẹyin awọn eeyan Modakeke. Iwa akikanju ati isẹ takuntakun to se lasiko laasigbo naa lo mu ki awọn kan fi n sọ pe o loogun gan an bii Arọni. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin Tribune lọdun 2019 o sọ pe ''mo korira ki wọn maa yan eeyan jẹ.


Lasiko aawọ Modakeke Ife, Igboho ko ipa ribiribi lati fi gbe lẹyin awọn eeyan Modakeke. Iwa akikanju ati isẹ takuntakun to se lasiko laasigbo naa lo mu ki awọn kan fi n sọ pe o loogun gan an bii Arọni. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin Tribune lọdun 2019 o sọ pe ''mo korira ki wọn maa yan eeyan jẹ. Idi ree ti mo fi gbe lẹyin Modakeke'' ''Modakeke ni baba mi n gbe, ibẹ ni mo dagba si, ibẹ la kọle si, ti mo si bimọ sibẹ. Se ki n yaju silẹ ki eeyan kan wa dana sun ile baba mi ni? O ṣe iṣẹ mọkaliki, gun ọkada ati apọnmita ri, ki o to wa di ọlọla: ''Ọmọ atapata dide ni mi, baba mi ko si ni kọbọ'' ni apejuwe ti Sunday Igboho a maa saba ṣe to ba n juwe ara rẹ.


Idi ree ti mo fi gbe lẹyin Modakeke'' ''Modakeke ni baba mi n gbe, ibẹ ni mo dagba si, ibẹ la kọle si, ti mo si bimọ sibẹ. Se ki n yaju silẹ ki eeyan kan wa dana sun ile baba mi ni? O ṣe iṣẹ mọkaliki, gun ọkada ati apọnmita ri, ki o to wa di ọlọla: ''Ọmọ atapata dide ni mi, baba mi ko si ni kọbọ'' ni apejuwe ti Sunday Igboho a maa saba ṣe to ba n juwe ara rẹ. A ko ri akọsilẹ ibi to kawe de ṣugbọn ninu awọn fidio orisirisi to n fi soju opo rẹ ni Instagram, Igboho sọ pe oun jẹ iya to pọ, ki oun to jẹ eeyan laye. Lẹyin to ṣiṣẹ mọkaliki, pọn omi ta ti, to n tun ọkada, lo bẹrẹ si ni ta ọkọ tokunbọ to si tatibẹ da ileeṣẹ Adesun Business Concept silẹ nilu Osogbo Lara orukọ apejẹ ‘Baba Igboho’ ti baba rẹ n jẹ, lo ti mu Igboho inu orukọ rẹ: Awọn to mọ Igboho ati itan rẹ yoo jẹri si wi pe gbajugbaja oloṣelu, Lamidi Adewolu Ladoja ko ipa ribiribi ninu igbesi aye Igboho. Oun gan an fun ara rẹ ko ko iyan Ladoja kere ti a si maa fi imoore rẹ han si loorekoore.


A ko ri akọsilẹ ibi to kawe de ṣugbọn ninu awọn fidio orisirisi to n fi soju opo rẹ ni Instagram, Igboho sọ pe oun jẹ iya to pọ, ki oun to jẹ eeyan laye. Lẹyin to ṣiṣẹ mọkaliki, pọn omi ta ti, to n tun ọkada, lo bẹrẹ si ni ta ọkọ tokunbọ to si tatibẹ da ileeṣẹ Adesun Business Concept silẹ nilu Osogbo Lara orukọ apejẹ ‘Baba Igboho’ ti baba rẹ n jẹ, lo ti mu Igboho inu orukọ rẹ: Awọn to mọ Igboho ati itan rẹ yoo jẹri si wi pe gbajugbaja oloṣelu, Lamidi Adewolu Ladoja ko ipa ribiribi ninu igbesi aye Igboho. Oun gan an fun ara rẹ ko ko iyan Ladoja kere ti a si maa fi imoore rẹ han si loorekoore. Koda, isẹ kekere kọ ni Igboho se lati ri pe iya ko jẹ Rashidi Ladoja gbe lasiko to fi wa nipo, ti wọn si yọ lori oye fun osu mọkanla gbako. Tiri di akoko yii, aarin Sunday Igboho ati Rashidi Ladoja si gunmọ, koda, aarin wọn ko se ri rara. O ni Ajọsepọ pẹlu awọn olorin, oloṣelu, elere tiata Yoruba ati awọn alfa nilẹ Yoruba Saheed Osupa wa lara awọn ilumọọka olorin Yoruba to maa n kọrin ki Sunday Igboho.


Koda, isẹ kekere kọ ni Igboho se lati ri pe iya ko jẹ Rashidi Ladoja gbe lasiko to fi wa nipo, ti wọn si yọ lori oye fun osu mọkanla gbako. Tiri di akoko yii, aarin Sunday Igboho ati Rashidi Ladoja si gunmọ, koda, aarin wọn ko se ri rara. O ni Ajọsepọ pẹlu awọn olorin, oloṣelu, elere tiata Yoruba ati awọn alfa nilẹ Yoruba Saheed Osupa wa lara awọn ilumọọka olorin Yoruba to maa n kọrin ki Sunday Igboho. Awọn oloṣelu ati elere sinima jankan jankan naa a maa ba a ṣe pọ. Bi eeyan ba de oju opo rẹ ni Instagram niṣe lo kun fun aworan orisirisi to ba awọn eekan ilu ya. Rasheed Ladoja lo mu gẹgẹ bi awokọse Ọjọ ọjọọkan ni Sunday Igboho ati Gomina ipinlẹ Oyo nigba kan ri Rasheed Ladoja pade nilu Ibadan.


Awọn oloṣelu ati elere sinima jankan jankan naa a maa ba a ṣe pọ. Bi eeyan ba de oju opo rẹ ni Instagram niṣe lo kun fun aworan orisirisi to ba awọn eekan ilu ya. Rasheed Ladoja lo mu gẹgẹ bi awokọse Ọjọ ọjọọkan ni Sunday Igboho ati Gomina ipinlẹ Oyo nigba kan ri Rasheed Ladoja pade nilu Ibadan. Gẹgẹ bi awọn kan ti ṣe sọ, ibi ti Igboho ti n ja fun ẹtọ awọn eeyan ni Ladoja to foju si lara to sifa mọra ko maa ba ohun siṣẹ gẹgẹ bi amugbalẹgbẹ Ọdọ Ladoja ni Igboho ti wọ agbo oṣelu to si di wọlewọde awọn eekan oloṣelu ni ipinlẹ Oyo. Koda ninu ohun to sọ ni pe awọn kan fun ohun lowo lati fidalẹ Ladoja ṣugbọn oun ko dalẹ rẹ. Iyawo meji lo ni, wọn o si baa gbe pọ ni Naijiria: Ninu ile janran ti Sunday Igboho kọ si adugbo Sooka nilu Ibadan ko si iyawo kankan to n ba a gbe ninu ile naa.


Gẹgẹ bi awọn kan ti ṣe sọ, ibi ti Igboho ti n ja fun ẹtọ awọn eeyan ni Ladoja to foju si lara to sifa mọra ko maa ba ohun siṣẹ gẹgẹ bi amugbalẹgbẹ Ọdọ Ladoja ni Igboho ti wọ agbo oṣelu to si di wọlewọde awọn eekan oloṣelu ni ipinlẹ Oyo. Koda ninu ohun to sọ ni pe awọn kan fun ohun lowo lati fidalẹ Ladoja ṣugbọn oun ko dalẹ rẹ. Iyawo meji lo ni, wọn o si baa gbe pọ ni Naijiria: Ninu ile janran ti Sunday Igboho kọ si adugbo Sooka nilu Ibadan ko si iyawo kankan to n ba a gbe ninu ile naa. Yatọ si awọn ọmọ iṣẹ rẹ ati amugbalẹgbẹ rẹ ti wọn jijọ wa nibẹ, ko si iyawo tabi ọmọ rẹ nibẹ. Ohun ti a gbọ ni pe iyawo rẹ kan wa ni orile-ede Germany ti ikeji naa si wa ni Canada. Sunday ni oun ni ọmọ obinrin atri ọkunrin ṣugbọn o kọ lati sọ pato iye awọn ọmọ to bi fun awọn akọroyin.


Yatọ si awọn ọmọ iṣẹ rẹ ati amugbalẹgbẹ rẹ ti wọn jijọ wa nibẹ, ko si iyawo tabi ọmọ rẹ nibẹ. Ohun ti a gbọ ni pe iyawo rẹ kan wa ni orile-ede Germany ti ikeji naa si wa ni Canada. Sunday ni oun ni ọmọ obinrin atri ọkunrin ṣugbọn o kọ lati sọ pato iye awọn ọmọ to bi fun awọn akọroyin. Ọpọ igba ni wọn maa n ki Sunday Igboho ni Baba Dammy, Baba Ayomide ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ọpọ igba ni wọn maa n ki Sunday Igboho ni Baba Dammy, Baba Ayomide ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Kidnap Students: Aláàfin Oyo fa àwọn ọmọ tí wọ́n jígbé lé àwọn òbí wọn lọ́wọ́

Aláàfin Oyo, Ọba Lamidi Adeyemi kẹta ti so àwọn ọmọ méjì tí wọ́n jigbé ni ìpínlẹ̀ Ogun pọ̀ pada pẹ̀lú ẹbí wọn. Wọ́n jí àwọn ọmọ náà gbé ni àgbègbè Alágbado ní ìpínlẹ̀ Ogun. Nínú àlàyé àwọn ọmọ náà lásìkò tí wọ́n ń fi ọ̀rọ́ wá wọn lẹ́nù wò lórí bi wọ́n ṣe dé Oyo ni wọ́n tí sọ pé àwọn géndé mẹ́ta kan ló jí wọn gbé. Àwọn ọmọbinrin méjì náà, Zaina Rafiu ẹni ọdún méjìdínlógún àti Kehinde Adeogun ọdún mẹ́rìndínlógún láti ilé ìwé Odewale Community High School Ojuurin Agbado ni ìpínlẹ̀ Ogun. Àwọn méjèèjì ní àwọn ń lọ sí ilé ìwé wọn ni ọjọ́ náà nígbà tí mọ́tò àjèjì kan dúró ni ẹ̀gbẹ́ wọn tí wọ́n sì pàsẹ fún àwọn ọmọbinrin náà láti wọ inú ọkọ̀ lẹ́yìn tí wọ́n na ìbọn sí wọn. Títí dí àsìkò tí àwọn ọmọ náà ń sọ̀rọ̀ wọ́n ko mọ bí wọ́n ṣe dé ìpińlẹ̀ Oyo láti ọ̀nà ilé ẹ̀kọ́ wọn.


Àwọn ọmọbinrin méjì náà, Zaina Rafiu ẹni ọdún méjìdínlógún àti Kehinde Adeogun ọdún mẹ́rìndínlógún láti ilé ìwé Odewale Community High School Ojuurin Agbado ni ìpínlẹ̀ Ogun. Àwọn méjèèjì ní àwọn ń lọ sí ilé ìwé wọn ni ọjọ́ náà nígbà tí mọ́tò àjèjì kan dúró ni ẹ̀gbẹ́ wọn tí wọ́n sì pàsẹ fún àwọn ọmọbinrin náà láti wọ inú ọkọ̀ lẹ́yìn tí wọ́n na ìbọn sí wọn. Títí dí àsìkò tí àwọn ọmọ náà ń sọ̀rọ̀ wọ́n ko mọ bí wọ́n ṣe dé ìpińlẹ̀ Oyo láti ọ̀nà ilé ẹ̀kọ́ wọn. Wọ́n ni èdè Yorùbá ni àwọn ajínígbé náà ń sọ títí tí wọn fi gbé wọn de inú igbó tí wọ́n sì di àwọn mọ́lẹ̀ tí wọ́n sì lọ. Erin wó! Orí Adé kan ti wàjà l'Oyo ''Mo ti gbàdúrà fún àànú láti r'ọ́run wọ̀ lẹ́yìn tí mo wà lábẹ́ ilé tó wó ní Ikoyi fún ọjọ́ kan'' Sanwo-Olu ṣèlérí ìrànwọ́ owó fún ètò ìsìnkú tó dára f'àwọn tí ilé alájà 21 wó pa ní Ikoyi Taaooma tọrọ aforíjìn pé ó bá ìgbákejì ààrẹ ṣèpàdé, èsì Mr Macaroni àtàwọn ọdọ́ rèé Ọ̀kan nínú àwọn ajínígbé náà sọ pé àyé àwọn yóò tó dópin sínú igbó ọ̀hún, lẹ́yìn tí wọ́n lọ tán ni Kehinde tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n jí gbé náà gbìyànjú láti tú àra rẹ̀ sílẹ̀ pẹ̀lú èyín lẹ́yìn náà ló tú ọ̀rẹ́ rẹ̀.


Wọ́n ni èdè Yorùbá ni àwọn ajínígbé náà ń sọ títí tí wọn fi gbé wọn de inú igbó tí wọ́n sì di àwọn mọ́lẹ̀ tí wọ́n sì lọ. Erin wó! Orí Adé kan ti wàjà l'Oyo ''Mo ti gbàdúrà fún àànú láti r'ọ́run wọ̀ lẹ́yìn tí mo wà lábẹ́ ilé tó wó ní Ikoyi fún ọjọ́ kan'' Sanwo-Olu ṣèlérí ìrànwọ́ owó fún ètò ìsìnkú tó dára f'àwọn tí ilé alájà 21 wó pa ní Ikoyi Taaooma tọrọ aforíjìn pé ó bá ìgbákejì ààrẹ ṣèpàdé, èsì Mr Macaroni àtàwọn ọdọ́ rèé Ọ̀kan nínú àwọn ajínígbé náà sọ pé àyé àwọn yóò tó dópin sínú igbó ọ̀hún, lẹ́yìn tí wọ́n lọ tán ni Kehinde tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n jí gbé náà gbìyànjú láti tú àra rẹ̀ sílẹ̀ pẹ̀lú èyín lẹ́yìn náà ló tú ọ̀rẹ́ rẹ̀. Kíá ni wọ́n ń sálọ, láì mọ ibi ti wọ́n ń sálọ, wọ́n ni ó tó wákàtí méjì tí wọ́n fi rìn nínú igbó kìjikìji kí wọ́n tó jásí ìgboro, lẹ́yìn tí wọ́n bèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn tó ń kọja ni wọn mọ̀ pé, ìlú Oyo ni awọn wa. Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nùwò ní wọ́n ti mọ̀ pé ọmọ Oyo ni Kehinde ṣùgbọ́n ko mọ agbo ile wọn nílùú Oyo, ọ̀dọ olónjẹ kan ni Kehinde ti ya fóònù to fi pe àwọn òbí rẹ̀ nílùú Abeokuta ki wọ́n le mọ ibi ti ó wà. Àṣẹ̀yìnwá, àṣẹ̀yìn bọ̀, ọ̀rẹ́ bàbá Kehinde tó n jẹ Alahaji Ogunsola  lọ kó wọn ni ìbi ti wọ́n wà lọ sí Ààfin ọba Adeyemi.


Kíá ni wọ́n ń sálọ, láì mọ ibi ti wọ́n ń sálọ, wọ́n ni ó tó wákàtí méjì tí wọ́n fi rìn nínú igbó kìjikìji kí wọ́n tó jásí ìgboro, lẹ́yìn tí wọ́n bèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn tó ń kọja ni wọn mọ̀ pé, ìlú Oyo ni awọn wa. Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nùwò ní wọ́n ti mọ̀ pé ọmọ Oyo ni Kehinde ṣùgbọ́n ko mọ agbo ile wọn nílùú Oyo, ọ̀dọ olónjẹ kan ni Kehinde ti ya fóònù to fi pe àwọn òbí rẹ̀ nílùú Abeokuta ki wọ́n le mọ ibi ti ó wà. Àṣẹ̀yìnwá, àṣẹ̀yìn bọ̀, ọ̀rẹ́ bàbá Kehinde tó n jẹ Alahaji Ogunsola  lọ kó wọn ni ìbi ti wọ́n wà lọ sí Ààfin ọba Adeyemi. Lẹ́yìn ti wọ́n ko wọ́n de ọ̀dọ̀ Aláàfin ni ikú bàbá yèyé pé ilé iṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ (DSS) láti mọ nǹkan ti ó ṣẹlẹ. Ní báyìí Àláàfin ti fa àwọn ọmọ náà le àbúrò bàbá rẹ̀ Quasim Wasiu lọ́wọ́ ni ààfin ọba Lamidi Adeyemi.


Lẹ́yìn ti wọ́n ko wọ́n de ọ̀dọ̀ Aláàfin ni ikú bàbá yèyé pé ilé iṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ (DSS) láti mọ nǹkan ti ó ṣẹlẹ. Ní báyìí Àláàfin ti fa àwọn ọmọ náà le àbúrò bàbá rẹ̀ Quasim Wasiu lọ́wọ́ ni ààfin ọba Lamidi Adeyemi.


Oyo Jailbreak: Wo ọṣẹ́ tí àwọn ẹlẹ́wọ̀n Abolongo ṣe fáwọn ará Oyo àti bí wọn ṣe rí wọn mú

Yoruba bọ, wọn ni ki oju ma ri ibi, gbogbo ara ni oogun rẹ. Eyi lo difa fawọn olugbe agbegbe ọgba ẹwọn Abolongo niluu Oyo kan ti wọn ti fi adugbo naa silẹ bayii lẹyin ti ado oloro mii tun bu gbamu nibẹ lọjọ Iṣẹgun. Ọjọ Ẹti ọsẹ to lọ lawọn agbebọn yabo ọgba ẹwọn naa nibi tawọn ẹlẹwọn kan ti salọ lẹyin ikọlu to waye pẹlu oriṣiiriṣii ohun ija oloro. Bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye fawọn olugbe adugbo pe awọn lo ṣee ti ado oloro tawọn agbebọn fi silẹ ninu ọgba ẹwọn bu gbamu ko o le ṣe akoba fawọn eeyan, awọn ara adugbo naa ni inu ibẹru-bojo lawọn wa. BBC Yoruba ṣe abẹwo si agbegbe Abolongo lati mọ bi awọn olugbe agbegbe naa ṣe wa lẹyin ibugbami ado oloro ẹlẹẹkeji nibẹ. Alaga awọn olugbe agbegbe Abolongo ati arabinrin Ola adua ti oun naa n gbe adugbo yii ṣalaye fun BBC Yoruba pe ọpọ eeyan lo ti fi adugbo naa silẹ lẹyin ti ado oloro tun bu gbamu fun igba keji.


Bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye fawọn olugbe adugbo pe awọn lo ṣee ti ado oloro tawọn agbebọn fi silẹ ninu ọgba ẹwọn bu gbamu ko o le ṣe akoba fawọn eeyan, awọn ara adugbo naa ni inu ibẹru-bojo lawọn wa. BBC Yoruba ṣe abẹwo si agbegbe Abolongo lati mọ bi awọn olugbe agbegbe naa ṣe wa lẹyin ibugbami ado oloro ẹlẹẹkeji nibẹ. Alaga awọn olugbe agbegbe Abolongo ati arabinrin Ola adua ti oun naa n gbe adugbo yii ṣalaye fun BBC Yoruba pe ọpọ eeyan lo ti fi adugbo naa silẹ lẹyin ti ado oloro tun bu gbamu fun igba keji. Ọkan lara awọn ọlọdẹ ilu Oyo to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe o ṣe pataki ki ijọba ro awọn ẹṣọ eleto abo lagbara nitori iru ikọlu bayii. O ni ọpọ awọn ẹlẹwọn ni awọn ọlọdẹ ibilẹ n ṣà kaakiri nilu Oyo, ti wọn si pa meji lara awọ, ti wọn si ba isẹlẹ naa lọ.


Ọkan lara awọn ọlọdẹ ilu Oyo to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe o ṣe pataki ki ijọba ro awọn ẹṣọ eleto abo lagbara nitori iru ikọlu bayii. O ni ọpọ awọn ẹlẹwọn ni awọn ọlọdẹ ibilẹ n ṣà kaakiri nilu Oyo, ti wọn si pa meji lara awọ, ti wọn si ba isẹlẹ naa lọ.


Kidnapping In Oyo: Ìjọba tú àṣírí ọ̀nà tuntun tí ajínigbé ń gbà jí akẹ́kọ̀ọ́ gbé

Yoruba ni igi gogoro ma gun mi loju, ati okeere ni a ti n lọ ọ. Idi ree ti ijọba ipinlẹ Oyo se n figbe ta fawọn obi ati araalu lori ọna ẹburu ati ọgbọn alumọkọrọyi tawọn ajinigbe n gba bayii lati sisẹ ibi wọn. Ninu atẹjade kan ti ijọba Oyo fisita lati ipasẹ akọwe agba fun ileesẹ eto ẹkọ, Arabinrin Atere, ni ijọba ti n rọ awọn akẹkọ, olukọ ati obi lati mase wọ mọto ọfẹ lati ọdọ ẹni ti wọn ko mọ. Ijọba ni o n bọ, o n bọ awọn laa dẹ de amọ lojumọ toni, oju ni wọn n mu to, o si yẹ kawọn araalu gbọ ikilọ yii, ki wọn ma baa ji wọn gbe. Ijọba ni awọn ajinigbe ti n dibọn bii akẹkọọ nipa wiwọ asọ ile ẹkọ, ki wọn le dara pọ mọ awọn akẹkọọ lati ji wọn gbe. Atẹjade naa salaye pe ilu Ibadan ni awọn ajinigbe ti n dibọn bayii julọ lati ji awọn akẹkọọ gbe lọ, ti wọn si n rọ awọn obi lati luaago ikilọ yii fun awọn ọmọ wọn. Atẹjade naa ni "Wọn ti dari mi lati sọ fun yin pe o se dandan ki gbogbo araalu maa fi oju sọri, ki wsn si mase maa wọ ọkọ ọfẹ.


Ijọba ni awọn ajinigbe ti n dibọn bii akẹkọọ nipa wiwọ asọ ile ẹkọ, ki wọn le dara pọ mọ awọn akẹkọọ lati ji wọn gbe. Atẹjade naa salaye pe ilu Ibadan ni awọn ajinigbe ti n dibọn bayii julọ lati ji awọn akẹkọọ gbe lọ, ti wọn si n rọ awọn obi lati luaago ikilọ yii fun awọn ọmọ wọn. Atẹjade naa ni "Wọn ti dari mi lati sọ fun yin pe o se dandan ki gbogbo araalu maa fi oju sọri, ki wsn si mase maa wọ ọkọ ọfẹ. Idi ni pe iwadii ọtẹlẹmuyẹ ti sisọ loju rẹ pe se ni awọn agbofinro n wọ asọ ile ẹkọ lati maa ji awọn akẹkọọ gbe. Tawọn ọmọ naa ba si ti wọ inu mọto awọn ajinigbe yii, ni wọn yoo gbe wọn lọ sibi ti ẹnikẹni ko mọ. A wa n rọ awọn eeyan ti ọrọ yii gberu lati kilọ fawọn ọmọ wọn pe ki wọn ko ara wọn nijanu, ki wsn si mase wọ ọkọ ọfẹ."


Idi ni pe iwadii ọtẹlẹmuyẹ ti sisọ loju rẹ pe se ni awọn agbofinro n wọ asọ ile ẹkọ lati maa ji awọn akẹkọọ gbe. Tawọn ọmọ naa ba si ti wọ inu mọto awọn ajinigbe yii, ni wọn yoo gbe wọn lọ sibi ti ẹnikẹni ko mọ. A wa n rọ awọn eeyan ti ọrọ yii gberu lati kilọ fawọn ọmọ wọn pe ki wọn ko ara wọn nijanu, ki wsn si mase wọ ọkọ ọfẹ."


Ibadan Petrol tanker accident: Tánkà agbépo bẹntíróò ṣubú n'Ibadan, àwọn èèyàn ń gbọ́n epo láì bẹ̀rù iná

Iroyin to n tẹ wa lọwọ lati ilu Ibadan tii ṣe olu ilu ipinlẹ Oyo sọ pe tanka agbepo bẹntiro kan ti ṣubu lagbegbe Olorunsogo ti epo inu rẹ si danu. Ohun to jẹ iyalẹnu ni pe wọn niṣe lawọn eeyan n gbọn epo to danu lai nan ni bo ya ina le gba lojiji. Awọn to wa ladugbo naa fi idi rẹ mulẹ pe idaji Ọjọbọ oni ni tanka ọhun to gbe epo jala lọna ẹgbẹrun mẹtalelọgbọn ṣubu ni Olorunsogo. A gbọ wi pe awọn oṣiṣẹ adoola ẹmi ti wa nibẹ ti wọn ṣi n sa apa wọn lati ri pe ijamba ina ko ṣẹlẹ lati ibẹ. Ṣugbọn bi wọn ṣe kilọ fawọn eeyan lori ewu ijamba ina to le ṣẹlẹ, niṣe ni wọn kọ eti ikun tu wọn si bẹrẹ si ni gbọn epo. Awọn eeyan agbegbe Olorunsogo ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe ọkọ tanka agbepo naa takati ti o si ṣubu soju ọna mọrosẹ Eko si Ibadan.


Seyi Makinde: Àtúntò Nàíjíríà nìkan lọ̀nà àbáyọ, kìí ṣe ìpè fún ìyapa

Gomina ipinlẹ Oyo, Onimọ ẹrọ Seyi Makinde ti woye pe ko yẹ ki awọn eeyan to n ja fun iyapa Naijiria ati agbekalẹ orilẹede Yoruba Nation maa tapa si ofin ilẹ wa. Gomina Makinde woye ọrọ yii lasiko to kopa lori akanse ifọrọwanilẹnuwo kan pẹlu BBC Yoruba. Makinde ni ọpọ awọn eeyan to n pe fun Yoruba Nation, eyi ti Oloye Sunday Igboho ko sodi, ni wọn ko ri ogun ri. "A ko le tapa si ofin Naijiria nitori pe a fẹ fi ẹhonu han, awọn ofin wa ta gbọdọ tẹle lori awọn igbesẹ wa. Ọpọ awọn eeyan yii, to n pe fun iyapa Naijiria ni ogun ko se oju wọn ri, o si yẹ ko ye wọn pe wọn kan le mọ ibẹrẹ ogun, wọn le ma mọ igbẹyin rẹ. Awọn baba nla wa to se idasilẹ Naijiria mọ ohun ti wọn fi sun, ori bibẹ si kọ ni oogun fun ori fifọ."


"A ko le tapa si ofin Naijiria nitori pe a fẹ fi ẹhonu han, awọn ofin wa ta gbọdọ tẹle lori awọn igbesẹ wa. Ọpọ awọn eeyan yii, to n pe fun iyapa Naijiria ni ogun ko se oju wọn ri, o si yẹ ko ye wọn pe wọn kan le mọ ibẹrẹ ogun, wọn le ma mọ igbẹyin rẹ. Awọn baba nla wa to se idasilẹ Naijiria mọ ohun ti wọn fi sun, ori bibẹ si kọ ni oogun fun ori fifọ." Gomina Makinde ni ọpọ awọn ajijagbara yii lo ti tan awọn eeyan jẹ to pọ nipa idi ti wọn se n pe fun iyapa Naijiria, ti ọpọ eeyan ko si mọ otitọ to wa nidi igbesẹ wọn. O wa fi ọwọ gbaya pe ilana atunto ni a nilo lorilẹede Naijiria, nibi ti gbogbo wa yoo ti joko sọrọ nipa ọjọ ọla ati atunse ilẹ yii. "Anfaani wa fun gbogbo wa pe ka dijọ joko sọrọ papọ, ka le mọ ibi ti wahala wa ti bẹrẹ ati ọna abayọ."


Gomina Makinde ni ọpọ awọn ajijagbara yii lo ti tan awọn eeyan jẹ to pọ nipa idi ti wọn se n pe fun iyapa Naijiria, ti ọpọ eeyan ko si mọ otitọ to wa nidi igbesẹ wọn. O wa fi ọwọ gbaya pe ilana atunto ni a nilo lorilẹede Naijiria, nibi ti gbogbo wa yoo ti joko sọrọ nipa ọjọ ọla ati atunse ilẹ yii. "Anfaani wa fun gbogbo wa pe ka dijọ joko sọrọ papọ, ka le mọ ibi ti wahala wa ti bẹrẹ ati ọna abayọ." Nigba to n sọrọ lori awọn igbesẹ to n gbe ti aabo to peye yoo fi wa nipinlẹ Oyo, Makinde ni oun ti fi owo to lookọ si ẹka eto aabo, to si n so eso rere. Bakan naa lo ni ni saa isejọba oun ni oun se agbekalẹ ikọ alaabo Amotekun eyi to n sisẹ takuntakun lati pese eto aabo to mọyan lori yika ipinlẹ Oyo. "O yẹ ka maa dupẹ fun ipo ti eto aabo wa nipinlẹ Oyo ni, ta ba fi we bi eto aabo se mẹhẹ lawọn agbegbe kan lorilẹede Naijiria.


Nigba to n sọrọ lori awọn igbesẹ to n gbe ti aabo to peye yoo fi wa nipinlẹ Oyo, Makinde ni oun ti fi owo to lookọ si ẹka eto aabo, to si n so eso rere. Bakan naa lo ni ni saa isejọba oun ni oun se agbekalẹ ikọ alaabo Amotekun eyi to n sisẹ takuntakun lati pese eto aabo to mọyan lori yika ipinlẹ Oyo. "O yẹ ka maa dupẹ fun ipo ti eto aabo wa nipinlẹ Oyo ni, ta ba fi we bi eto aabo se mẹhẹ lawọn agbegbe kan lorilẹede Naijiria. Lootọ ni ipo ti ko dara ti eto aabo wa ni Naijiria n kọ ọpọ eeyan lominu amọ mo ti na owo nla lati pese eto aabo to peye yika ipinlẹ Oyo. Mo ra ọpọ ọkọ isẹ fawọn ileesẹ agbofinro lorisi lorisi lati maa fi paraaro kaakiri ipinlẹ yii, ti ifọwọsowọpọ si wa laarin awọn ileesẹ agbofinro naa." Gomina Seyi Makinde tun wa sọrọ nipa aayan to ti se lori eto ẹkọ, atunse oju popo yika ipinlẹ Oyo ati ipese eto ilera to yanranti fawọn eeyan ipinlẹ naa.


Lootọ ni ipo ti ko dara ti eto aabo wa ni Naijiria n kọ ọpọ eeyan lominu amọ mo ti na owo nla lati pese eto aabo to peye yika ipinlẹ Oyo. Mo ra ọpọ ọkọ isẹ fawọn ileesẹ agbofinro lorisi lorisi lati maa fi paraaro kaakiri ipinlẹ yii, ti ifọwọsowọpọ si wa laarin awọn ileesẹ agbofinro naa." Gomina Seyi Makinde tun wa sọrọ nipa aayan to ti se lori eto ẹkọ, atunse oju popo yika ipinlẹ Oyo ati ipese eto ilera to yanranti fawọn eeyan ipinlẹ naa.