Bi o tilẹ jẹ pe ọlaju, ọmọwe ati amofin to dantọ ni Sapara Williams, sibẹ o si se agbelarugẹ awọn asa ilẹ Yoruba laye awọn eebo amunisin. Williams, ẹni to gbagbọ pe amofin gbọdọ maa lọ sibi ti awọn eeyan rẹ ba n lọ ni, se onigbọwọ ijo egungun losu kẹwa ọdun 1896. Inu gbogbo awọn ọba alaye nilẹ Yoruba nigba naa si lo dun si igbesẹ yii nitori pe ko tiẹ naa ni pe gbajumọ ati alakọwe ni oun. Sapara Williams ki aye pe lọdun 1915: Bi Sapara Williams se yaayi to yii, to si n sisẹ takuntakun fun ilọsiwaju iran Yoruba, amọ kokoro ko jẹ ka gbadun obi rẹ to gbo kaka. Iku sadede ja okun ẹmi akikanju, akọ niwaju adajọ agbẹjọro yii pati, ti iku si pa oju rẹ de ni ẹni ọgọta ọdun. Ọjọ kẹẹdogun, oṣu Kẹta, ọdun 1915 ni Christopher Alexander Sapara-Williams ki aye pe o digbose.


Sapara Williams: Agbẹjọ́rò ọmọ Nàíjíríà àkọ́kọ́ àti olóṣèlú tó dá bírà lásìkò ìjọbá amúnisìn

Sapara Williams ki aye pe lọdun 1915: Bi Sapara Williams se yaayi to yii, to si n sisẹ takuntakun fun ilọsiwaju iran Yoruba, amọ kokoro ko jẹ ka gbadun obi rẹ to gbo kaka. Iku sadede ja okun ẹmi akikanju, akọ niwaju adajọ agbẹjọro yii pati, ti iku si pa oju rẹ de ni ẹni ọgọta ọdun. Ọjọ kẹẹdogun, oṣu Kẹta, ọdun 1915 ni Christopher Alexander Sapara-Williams ki aye pe o digbose. Itan aye Sapara Williams kọ wa lati nifẹ ilẹ baba wa, ka si maa wa ilọsiwaju ati idagbasoke rẹ. O tun kọ wa pe ka maa gbiyanju lati tayọ awọn eeyan yoku to saaju wa ninu ohun gbogbo ta ba dawọ le gẹgẹ bi Williams se kawe amofin saaju awọn eeyan miran to n sisẹ amofin. Itan yii tun kọ wa pe ka ni igboya, ọkan akin ati aayan lati maa sọrọ soke paapaa niwaju awọn eeyan to ni ẹru ati alasẹ, gẹgẹ bi Sapara Williams ti se niwaju awọn eebo amunisin.


Itan aye Sapara Williams kọ wa lati nifẹ ilẹ baba wa, ka si maa wa ilọsiwaju ati idagbasoke rẹ. O tun kọ wa pe ka maa gbiyanju lati tayọ awọn eeyan yoku to saaju wa ninu ohun gbogbo ta ba dawọ le gẹgẹ bi Williams se kawe amofin saaju awọn eeyan miran to n sisẹ amofin. Itan yii tun kọ wa pe ka ni igboya, ọkan akin ati aayan lati maa sọrọ soke paapaa niwaju awọn eeyan to ni ẹru ati alasẹ, gẹgẹ bi Sapara Williams ti se niwaju awọn eebo amunisin. Lakotan itan igbe aye Sapara Williams kọ wa lati maa gbe asa wa larugẹ lai naani ba se laju to tabi kawe to bi Williams ti se lati se agbelarugẹ ijo egungun, tii se ara asa ilẹ Yoruba.


Lakotan itan igbe aye Sapara Williams kọ wa lati maa gbe asa wa larugẹ lai naani ba se laju to tabi kawe to bi Williams ti se lati se agbelarugẹ ijo egungun, tii se ara asa ilẹ Yoruba.


Sunday Igboho in Benin republic: Ẹ máṣe dágunlá, nǹkan àmúṣagbára ìṣẹ̀mbáyé ilẹ̀ Yorùbá ṣì wà bíi ti àtijọ́ -Ààrẹ ọ̀nà kakanfò Gani Adams

"Leṣẹbọ le ṣoogun, baa ti waye paari laari o". Ọrọ ti Iba Gani Adams, Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba fi ṣide ọrọ lori ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News Yoruba lori boya lootọ nnkan agbara ṣi wa. Iba Gani Adams ni lootọ awọn nnkan ti a n ri ni ayika wa lee maa mu iyemeji wa ori boya agbara nbẹ tabi booya oogun wa, sibẹ awọn ọmọ Yoruba ṣi nilo lati gbagbọ ninu iṣẹṣe wọn. O ni kii ṣe pe ko si ohun amuṣagbara Yoruba mọ, ati pe koda nigba iwaṣẹ awọn alagbara n ṣubu pẹlu.


Sunday Igboho: Ẹgbẹ́ Afenifere fèsì sí ẹ̀sùn pé wọ́n fi Igboho wé Ànọ́bì Muhammed (S.A.W)

''Ohun ti a sọ ni pe o buru jai pe Aarẹ Buhari le iṣan mọ awọn ajijagbara nigba ti ijinigbe, igbesunmọmi n peleke sii lorilẹede Niajiria ni ojoojumọ.'' Ẹgbẹ Afẹnifẹre ti sọrọ lori iroyin to n ja ranyin pe wọn fi ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Igboho we adari ẹsin Islam, Anọbi Muhammed. Eyi ko ṣẹyin atẹjade ti ẹgbẹ Afẹnifẹre fi lede lẹyin igbẹjọ Sunday Igboho ni ilu Cotonou, ni olu ilu Benin Republic. Amọ, ẹgbẹ Afẹnifẹre ti ni awọn ko sọ nkan to sọ bẹẹ nitori awọn bọwọ fun igbagbọ onikaluku. Bakan naa ni wọn fi kun un pe awọn Musulumi wa ninu awọn ọmọ ẹgbẹ Afẹnifẹre naa, nitori eyi awọn ko lee bu ẹnu atẹ lu awọn Musulumi ati igbagbọ wọn. Wọn ni ohun to ṣẹlẹ ni pe awọn fi atẹjade sita lori bi Olubadan ati Ooni ti Ile Ifẹ ṣe gbaruku ti Sunday Igboho lasiko igbẹjọ rẹ.


Amọ, ẹgbẹ Afẹnifẹre ti ni awọn ko sọ nkan to sọ bẹẹ nitori awọn bọwọ fun igbagbọ onikaluku. Bakan naa ni wọn fi kun un pe awọn Musulumi wa ninu awọn ọmọ ẹgbẹ Afẹnifẹre naa, nitori eyi awọn ko lee bu ẹnu atẹ lu awọn Musulumi ati igbagbọ wọn. Wọn ni ohun to ṣẹlẹ ni pe awọn fi atẹjade sita lori bi Olubadan ati Ooni ti Ile Ifẹ ṣe gbaruku ti Sunday Igboho lasiko igbẹjọ rẹ. ''Lasiko naa ni a fi idahun lede fun awọn eniyan to ni Sunday Igboho fi awọn eniyan rẹ silẹ to si sa kuro ni Naijiria'' ''Ohun ti a sọ ni pe o buru jai pe Aarẹ Buhari le iṣan mọ awọn ajijagbara nigba ti ijinigbe, igbesunmọmi n peleke si lorilẹede Niajiria ni ojoojumọ.'' ''A si fi Sunday Igboho ṣe apejuwe awọn agbaagba iṣaju ati olori ẹsin isaaju ti wọn sa asala fun ẹmi wọn . Apẹrẹ bii Mose ninu Bibeli ati Muhammed(S.A.W) to sa kuro ni Mecca lo si Medina lati sa asala fun ẹmi rẹ.''


''Lasiko naa ni a fi idahun lede fun awọn eniyan to ni Sunday Igboho fi awọn eniyan rẹ silẹ to si sa kuro ni Naijiria'' ''Ohun ti a sọ ni pe o buru jai pe Aarẹ Buhari le iṣan mọ awọn ajijagbara nigba ti ijinigbe, igbesunmọmi n peleke si lorilẹede Niajiria ni ojoojumọ.'' ''A si fi Sunday Igboho ṣe apejuwe awọn agbaagba iṣaju ati olori ẹsin isaaju ti wọn sa asala fun ẹmi wọn . Apẹrẹ bii Mose ninu Bibeli ati Muhammed(S.A.W) to sa kuro ni Mecca lo si Medina lati sa asala fun ẹmi rẹ.'' ''Nitori naa ko si nkan to buru ninu apejuwe ti a ṣe nitori a ko tabuku ẹsin Musulumi tabi awọn agbaagba.'' Bakan naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu ileese iroyin to gbe iroyin naa jade, amọ wọn ni o dara bi wọn ṣe tọrọ aforiji ti wọn si gbe iroyin naa kuro ni oju opo wọn. Ẹgbẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ mùsùlùmí (MURIC) sọ pé àwọn kò faramọ́ kí ẹgbẹ́ ọmọ Yorùbá, Afẹ́nifẹ́re máá fi Sunday Igboho wé Anọ́bì Mohammed nínú kùránì.


''Nitori naa ko si nkan to buru ninu apejuwe ti a ṣe nitori a ko tabuku ẹsin Musulumi tabi awọn agbaagba.'' Bakan naa ni wọn bu ẹnu atẹ lu ileese iroyin to gbe iroyin naa jade, amọ wọn ni o dara bi wọn ṣe tọrọ aforiji ti wọn si gbe iroyin naa kuro ni oju opo wọn. Ẹgbẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ mùsùlùmí (MURIC) sọ pé àwọn kò faramọ́ kí ẹgbẹ́ ọmọ Yorùbá, Afẹ́nifẹ́re máá fi Sunday Igboho wé Anọ́bì Mohammed nínú kùránì. Lọ́jọ́ Ajé ni ẹgbẹ́ Afẹ́nifére ti sọ nínú àtẹ̀jáde kan pé kò sí nǹkan to burú nínú bí Sunday Adeyemo ṣe sa kúrò ni Nàìjíría. Wọ́n ni báyìí náà ni Mose ṣe sá fún Pharaoh nilẹ̀ Egypt ti Anóbi Muhammed náà si sákúrò ní ìlú rẹ̀ lásìkò tí wọ́n ń ṣe inúnibíní síi. Igboho ń kójú ìjẹ́jọ́ ní ilé ẹjọ́ ni Cour De'appal tii ṣe ile ẹjọ wọn ni Cotonou lẹ́yin ti wọ́n múu ni pápákọ̀ òfurufú Cardinal Bernardin ni orílẹ̀-èdè Benin.


Lọ́jọ́ Ajé ni ẹgbẹ́ Afẹ́nifére ti sọ nínú àtẹ̀jáde kan pé kò sí nǹkan to burú nínú bí Sunday Adeyemo ṣe sa kúrò ni Nàìjíría. Wọ́n ni báyìí náà ni Mose ṣe sá fún Pharaoh nilẹ̀ Egypt ti Anóbi Muhammed náà si sákúrò ní ìlú rẹ̀ lásìkò tí wọ́n ń ṣe inúnibíní síi. Igboho ń kójú ìjẹ́jọ́ ní ilé ẹjọ́ ni Cour De'appal tii ṣe ile ẹjọ wọn ni Cotonou lẹ́yin ti wọ́n múu ni pápákọ̀ òfurufú Cardinal Bernardin ni orílẹ̀-èdè Benin. Afẹ́nifẹ́re ní àwọn ilé iṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ ń wá a lẹ́yìn tí wọ́n ya bo ilé rẹ̀ nílùú Ibadan, èyí sì ló jẹ́ kí ó na pápá bora. Lọ́jọ́ Iṣẹ́gun ni adarí ẹgbẹ́ MURIC ọ̀jọ̀gbọ́n Ishaq Akintola fi síta nínú àtẹjade kan pé, Ànọ́bì Muhammed láti ilẹ ló ti máa n lọ láti ìlú kan sí òmíràn, èyí sì yàtọ̀ sí nǹkan ti Igboho ń kojú. "Èyí kò ṣee faramọ́ rárá.


Afẹ́nifẹ́re ní àwọn ilé iṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ ń wá a lẹ́yìn tí wọ́n ya bo ilé rẹ̀ nílùú Ibadan, èyí sì ló jẹ́ kí ó na pápá bora. Lọ́jọ́ Iṣẹ́gun ni adarí ẹgbẹ́ MURIC ọ̀jọ̀gbọ́n Ishaq Akintola fi síta nínú àtẹjade kan pé, Ànọ́bì Muhammed láti ilẹ ló ti máa n lọ láti ìlú kan sí òmíràn, èyí sì yàtọ̀ sí nǹkan ti Igboho ń kojú. "Èyí kò ṣee faramọ́ rárá. Àbùmọ́ ọ̀rọ̀ lásán ni, ọ̀rọ̀ ti afẹ́nifẹ́re sọ jọ èyí tí wọ́n fẹ́ fi ru ibínú ẹlòmííràn sókè, ó jẹ́ ọ̀rọ̀ ti kò mú ọpọlọ dání tí ó sì dàbí yíyẹ̀yẹ́ ẹni, gẹ́gẹ́ bi Akintola ṣe sọ. " Àwọn nǹkan tí ó kojú àrìnkiri Ànọ́bì Muhammad ni 622 C.E  sí Madinah yàtọ̀ gédégédé sí nǹkan tó mú kí Igboho sálọ sí Benin Republic nínú oṣù keje ọdún 2021. Adarí MURIC sọ pé gbogbo Musulumi tó jẹ́ Yorùba tí wọ́n sì ń pè fún Yorùbá Nation, ó ṣe pàtàkì láti lọ ṣe àtúnṣe.


Àbùmọ́ ọ̀rọ̀ lásán ni, ọ̀rọ̀ ti afẹ́nifẹ́re sọ jọ èyí tí wọ́n fẹ́ fi ru ibínú ẹlòmííràn sókè, ó jẹ́ ọ̀rọ̀ ti kò mú ọpọlọ dání tí ó sì dàbí yíyẹ̀yẹ́ ẹni, gẹ́gẹ́ bi Akintola ṣe sọ. " Àwọn nǹkan tí ó kojú àrìnkiri Ànọ́bì Muhammad ni 622 C.E  sí Madinah yàtọ̀ gédégédé sí nǹkan tó mú kí Igboho sálọ sí Benin Republic nínú oṣù keje ọdún 2021. Adarí MURIC sọ pé gbogbo Musulumi tó jẹ́ Yorùba tí wọ́n sì ń pè fún Yorùbá Nation, ó ṣe pàtàkì láti lọ ṣe àtúnṣe. Ó ní tí àwọn músùlùmí tó bá kọ̀ láti dẹyin láti máá pè fún Yorùbá Nation tabí Odudujwa Republic, lẹ́yìn ti Afénifẹ́re tí bú ẹnu àtẹ́ lu ànọ́bí Muhammad, ìdá ń dúro de ẹni náà lọ́ja àgbénde Alikiyamọ. Ẹwẹ, ẹgbẹ Afenifere ti pada fi alaye ọrọ sita pe awọn ko sọ bẹẹ rara ni ọna ti awọn eeyan fi n gbee gẹgẹ pe Sunday Igboho dabii Anọbi Mohammed.


Ó ní tí àwọn músùlùmí tó bá kọ̀ láti dẹyin láti máá pè fún Yorùbá Nation tabí Odudujwa Republic, lẹ́yìn ti Afénifẹ́re tí bú ẹnu àtẹ́ lu ànọ́bí Muhammad, ìdá ń dúro de ẹni náà lọ́ja àgbénde Alikiyamọ. Ẹwẹ, ẹgbẹ Afenifere ti pada fi alaye ọrọ sita pe awọn ko sọ bẹẹ rara ni ọna ti awọn eeyan fi n gbee gẹgẹ pe Sunday Igboho dabii Anọbi Mohammed.


Yoruba Nation: Ààrẹ ẹgbẹ VOR sọ pé kí ọmọ Yorùbá di ààrẹ Naijiria kọ́ ni ọ̀nà àbáyọ

Aarẹ ẹgbẹ Awọn Agba Yoruba , ti wọn n pe ni Voice of Reasoning Alagba Olufemi Adegoke, ti sọ pe ko si nkan tuntun ti ọmọ Yoruba yoo sẹ to ba de ipo aarẹ Naijiria. O ni ṣebi ọmọ Yoruba ni aarẹ nigba kan, Olusegun Obasanjo, ti ko si ri nkan pataki kankan ṣe lati mu ki igbeaye rọrun fun awọn ọmọ Yoruba. O sọ pe  bakan naa ni Goodluck Jonathan to wa lati Gusu-Gusu Naijiria, ti oun naa ko ri nkan ṣe fun awọn eniyan rẹ. Alagba Adegoke sọ pe ọpọlọpọ ọmọ Yoruba lo dibo fun Aarẹ Buhari nitori Yemi Osinbajo, ṣugbọn ẹnu Osinbajo paapaa ko tọrọ ninu iṣejọba. “Nkan ti a nilo ni pe ka joko, ṣe atunsẹ ofin ọdun 1999, ka si dibo, ẹnikẹni to ba wọle naa ni.” Lori ọrs ti oloye ẹgbẹ oṣelu Peoples’ Democratic Party, PDP, Oloye Bode George sọ nipa erongba Bola Tinubu lati dije fun ipo aarẹ lọdun 2023, Alagba Adegoke sọ pe otọ ọrọ ni  George sọ pe ki wọn o lọ ọ yẹ ọpọlọ Bola Tinubu wo. “Idi ni pe gbogbo nkan to n sẹlẹ si awọn ọmọ Yoruba lati ọjọ yii, ko si eyi ti Tinubu sọrọ le lori.


Alagba Adegoke sọ pe ọpọlọpọ ọmọ Yoruba lo dibo fun Aarẹ Buhari nitori Yemi Osinbajo, ṣugbọn ẹnu Osinbajo paapaa ko tọrọ ninu iṣejọba. “Nkan ti a nilo ni pe ka joko, ṣe atunsẹ ofin ọdun 1999, ka si dibo, ẹnikẹni to ba wọle naa ni.” Lori ọrs ti oloye ẹgbẹ oṣelu Peoples’ Democratic Party, PDP, Oloye Bode George sọ nipa erongba Bola Tinubu lati dije fun ipo aarẹ lọdun 2023, Alagba Adegoke sọ pe otọ ọrọ ni  George sọ pe ki wọn o lọ ọ yẹ ọpọlọ Bola Tinubu wo. “Idi ni pe gbogbo nkan to n sẹlẹ si awọn ọmọ Yoruba lati ọjọ yii, ko si eyi ti Tinubu sọrọ le lori. Ẹnikẹni to ba ni ki Tinubu ṣe aarẹ, o yẹ ki wọn o yẹ ori ẹni naa wo. Bakan naa lo sọrọ lori akitiyan Sunday Igboho. O ni lootọ akinkanju ni Igboho, ṣugbọn kii ṣe ilana kumọ ni wọn fi n ṣe ijijagbara.


Ẹnikẹni to ba ni ki Tinubu ṣe aarẹ, o yẹ ki wọn o yẹ ori ẹni naa wo. Bakan naa lo sọrọ lori akitiyan Sunday Igboho. O ni lootọ akinkanju ni Igboho, ṣugbọn kii ṣe ilana kumọ ni wọn fi n ṣe ijijagbara. Ni ti ẹgbẹ wọn, VOR, awọn ko faramọ iyapa kuro ni Naijiria, ṣugbọn nkan ti awọn n polongo ni pe ki wọn o pin awọn nkan to wa ni Naijiria dọgba-dọgba fun gbogbo ẹya.


Ni ti ẹgbẹ wọn, VOR, awọn ko faramọ iyapa kuro ni Naijiria, ṣugbọn nkan ti awọn n polongo ni pe ki wọn o pin awọn nkan to wa ni Naijiria dọgba-dọgba fun gbogbo ẹya.


Pa Olabode Olajide: Dẹ́rẹ́bà Awolowo ti jáde láyé l'ẹni ọdún 89

Iroyin to n tẹwa lọwọ sọ pe awakọ to wa Chief Obafemi Awolowo nigba aye rẹ ti jade laye lẹni ọdun mọkandinlaadọrun. Pa Olabode Olajide la gbọ pe o ki duniya pe o di gbere lẹyin aisan ranpẹ. Mọlẹbi baba kan to fidi ọrọ yi mulẹ fun BBC sọ pe iku agbaọjẹ dirẹba yi waye lẹyin ọjọ mẹta ti iyawo rẹ papoda. ''Daddy wa ati Mummy wa ti ku.Pa Olajide Olabode ku ni nkan bi ago marun un aarọ.Mummy wa naa ku ṣaaju wọn ni ijẹta.Baba ku ni ana.'' Olabode Oladapo to jẹ ọmọ Pa Olabode ṣalaye pe wọn ku si Ado lẹyin ti wọn ṣaaju gbe wọn lọ si ile iwosan ni Ife. ''Wọn gbe wọn lọ si Ife ṣugbọn a gbe wọn pada wa si Ado.


''Daddy wa ati Mummy wa ti ku.Pa Olajide Olabode ku ni nkan bi ago marun un aarọ.Mummy wa naa ku ṣaaju wọn ni ijẹta.Baba ku ni ana.'' Olabode Oladapo to jẹ ọmọ Pa Olabode ṣalaye pe wọn ku si Ado lẹyin ti wọn ṣaaju gbe wọn lọ si ile iwosan ni Ife. ''Wọn gbe wọn lọ si Ife ṣugbọn a gbe wọn pada wa si Ado. Nibẹ ni wọn ku si.'' Baba Olabode Olajide ni awakọ to wa ọpọlọpọ awọn aṣaaju orilẹede Naijiria. Ni gbogbo akoko to fi wa wọn, ko si eyi ti ko ranti ninu wọn to fi mọ igba ti awọn adari orilẹede mii lagbaye naa ba wa ṣe ibẹwo si awọn ti Naijiria.


Nibẹ ni wọn ku si.'' Baba Olabode Olajide ni awakọ to wa ọpọlọpọ awọn aṣaaju orilẹede Naijiria. Ni gbogbo akoko to fi wa wọn, ko si eyi ti ko ranti ninu wọn to fi mọ igba ti awọn adari orilẹede mii lagbaye naa ba wa ṣe ibẹwo si awọn ti Naijiria. Bo tilẹ jẹ pe baba Olajide ni awọn obi ko ri owo tọ ọ kọja ile iwe alakọbẹrẹ, o tiraka lati sọ ara rẹ di akọṣẹmọṣẹ ninu iṣẹ awakọ lai mọ wi pe eyi yoo sọ oun di mọlumọka to di lonii. Laipẹ yi ni awọn eeyan tun ranti Pa Olabode nigbati igbakeji aarẹ Yemi Osinbajo ṣabẹwo si baba ati iyawo rẹ.


Bo tilẹ jẹ pe baba Olajide ni awọn obi ko ri owo tọ ọ kọja ile iwe alakọbẹrẹ, o tiraka lati sọ ara rẹ di akọṣẹmọṣẹ ninu iṣẹ awakọ lai mọ wi pe eyi yoo sọ oun di mọlumọka to di lonii. Laipẹ yi ni awọn eeyan tun ranti Pa Olabode nigbati igbakeji aarẹ Yemi Osinbajo ṣabẹwo si baba ati iyawo rẹ.


Sunday Igboho aides: Ó ṣeéṣe kí adájọ́ míràn buwọ́lu ìwé béèlì àwọn méjìlá tí DSS mú nílé Igboho lónìí

Adajọ tuntun ni ile ẹjọ giga apapọ to wa nilu Abuja ni ireti wa pe yoo buwọlu iwe aṣẹ beeli awọn eeyan mejila ti awọn agbofinro DSS ba ni ile aṣiwaju ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba, Yoruba Nation, Oloye Sunday Adeyẹmọ ti ọpọ mọ si Sunday Igboho. Gẹgẹ bi ohun ti awọn iroyin abẹle gbogbo n sọ, awọn eeyan mejila naa ti mu gbogbo gbendeke ti adajọ Egwuatu to gbọ ẹjọ wọn la kalẹ fun beeli wọn ṣẹ. Iroyin sọ pe, ọkan lara awọn agbẹjọro fun awọn eeyan mejila naa, Amofin Pẹlumi Ọlajẹmgbesi kan si ẹka to n mojuto ọrs beeli ni ile ẹjs naa ni ọjọ Iṣẹgun lati yan adajọ miran ti yoo buwọlu iwe beeli awọn eeyan naa. O ti to nnkan bii aadọta ọjs ti awọn eeyan mejila naa ninu eyi ti obinrin kan wa ti lo ni ahamọ awọn DSS bayii. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ lẹyin ọsẹ diẹ ti wọn mu awọn eeyan mejila naa si ahamọ, agbẹjọro fun Oloye Sunday Igboho, Amofin agba Yọmi Aliyu, San ṣalaye pe awọn agbofinro DSS ko fun awọn eeyan naa lanfani ati tọju ara wọn koda eyi to n jẹ obinrin ninu wọn gan ko lanfani si awọtẹlẹ tuntun yatọ si eyi to baa kuro nile lọjọ ti awọn oṣiṣẹ DSS kọlu ile Igboho ni ọjọ kini oṣu keje ọdun 2021. Ọlajẹmgbesi sọ ṣaaju pe ẹka to n mojuto ọrọ beeli nile ẹjọ naa ti kọkọ ṣalaye fun oun lọjọ Iṣẹgun pe Onidajọ Obiora Egwuatu to yẹ ko buwọlu iwe aṣẹ beeli wọn ti rinrinajo lọ si oke okun lati moju to ohun kan ni kiakia.


O ti to nnkan bii aadọta ọjs ti awọn eeyan mejila naa ninu eyi ti obinrin kan wa ti lo ni ahamọ awọn DSS bayii. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ lẹyin ọsẹ diẹ ti wọn mu awọn eeyan mejila naa si ahamọ, agbẹjọro fun Oloye Sunday Igboho, Amofin agba Yọmi Aliyu, San ṣalaye pe awọn agbofinro DSS ko fun awọn eeyan naa lanfani ati tọju ara wọn koda eyi to n jẹ obinrin ninu wọn gan ko lanfani si awọtẹlẹ tuntun yatọ si eyi to baa kuro nile lọjọ ti awọn oṣiṣẹ DSS kọlu ile Igboho ni ọjọ kini oṣu keje ọdun 2021. Ọlajẹmgbesi sọ ṣaaju pe ẹka to n mojuto ọrọ beeli nile ẹjọ naa ti kọkọ ṣalaye fun oun lọjọ Iṣẹgun pe Onidajọ Obiora Egwuatu to yẹ ko buwọlu iwe aṣẹ beeli wọn ti rinrinajo lọ si oke okun lati moju to ohun kan ni kiakia. O ṣalaye fun iwe iroyin The Punch pe Onidajọ Egwuatu lo yẹ ko buwọlu iwe naa ki o to di pe o lọ soke okun. Lara gbendeke ti Ile ẹjọ beere fun beeli awọn eeyan naa ni oniduro mejimeji, ti apapọ rẹ fi jẹ mẹrinlelogun eleyi to mu idiwọ diẹ ba ijafafa ati gba beeli wọn lẹyin ti adajọ ni aye beeli yọ fun wọn nibi igbẹjọ to waye lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ ọdun 2021.


O ṣalaye fun iwe iroyin The Punch pe Onidajọ Egwuatu lo yẹ ko buwọlu iwe naa ki o to di pe o lọ soke okun. Lara gbendeke ti Ile ẹjọ beere fun beeli awọn eeyan naa ni oniduro mejimeji, ti apapọ rẹ fi jẹ mẹrinlelogun eleyi to mu idiwọ diẹ ba ijafafa ati gba beeli wọn lẹyin ti adajọ ni aye beeli yọ fun wọn nibi igbẹjọ to waye lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ ọdun 2021.


Yoruba Nation Agitation: Ọ̀pọ̀ ẹgbẹ́ ajìjàgbara kóra sábẹ́ àbùradà kan, Ilana Omo Oodua takété

Yoruba ni airin lọwọọwọ ni jẹ ọmọ ejo niya, ti Ọka ba siwaju, ti Paramọlẹ tẹ le, ti Ojola wa n wọ ruru bọ lẹyin, ta lo jẹ duro de wọn. Idi ree ti ẹgbẹ tuntun kan fi dide ti awọn oniruuru ẹgbẹ́ ajìjàgbara nilẹ Yoruba yoo wa labẹ aburada rẹ, eyi ti wọ́n pe ni Yoruba Self Determination Council. Nibi ìpàdé kan tó wáye ní ọjọ́ Keje oṣù Kẹjọ ọdun 2021 ni wọ́n ti fẹnu ko lori igbesẹ naa. Ni eyi ti wọn si da ẹgbẹ́ àpapọ̀ tuntun fawọn ẹlẹgbẹ jẹgbẹ ajijagbara nilẹ Yoruba naa silẹ. Wọ́n ni ẹgbẹ́ tuntun yii ni yóò jẹ́ orí pátápátá fún gbogbo ẹgbẹ́ Yorùbá tó kù nílé àti lẹ́yìn odi. Àtẹ̀jáde ti ìgbìmọ̀ kan ti wọ́n pe ni G8 fi síta lo ti ṣàlàyé ni kikun nipa re.


Ni eyi ti wọn si da ẹgbẹ́ àpapọ̀ tuntun fawọn ẹlẹgbẹ jẹgbẹ ajijagbara nilẹ Yoruba naa silẹ. Wọ́n ni ẹgbẹ́ tuntun yii ni yóò jẹ́ orí pátápátá fún gbogbo ẹgbẹ́ Yorùbá tó kù nílé àti lẹ́yìn odi. Àtẹ̀jáde ti ìgbìmọ̀ kan ti wọ́n pe ni G8 fi síta lo ti ṣàlàyé ni kikun nipa re. O ni pé, àkójọpọ̀ àwọn onímọ̀ àti àwọn ẹ̀jẹ̀ tuntun ti wọ́n ni ìtàkùn káàkiri àgbàyé. O ni: Paapaa nilẹ UK àti US, ni wọ́n ti n pàmọ́pọ̀ láti ko gbogbo ọmọ Yorùbá papọ̀ ábẹ́ àsía kan. Wọ́n ni lara ìfẹ̀nukò tó wáyé ni ibi ìpàdé náà ni láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìgbìmọ̀ ẹlẹ́ni mẹ́ẹ̀dógún nínú àwọn ẹgbẹ́ àjìjàgbara tó kù, tí wọ́n yóò yàn ni ìpàdé ẹgbẹ́ tó n bọ̀. Àtẹ̀jádè náà fi kun un pé, àwọn ẹgbẹ́ tó péjú síbi ìpàdé náà ni Ilana Omo Oodua, Yoruba World Assembly, Yoruba Ko'Ya ati Oodua Redemption Alliance.


O ni pé, àkójọpọ̀ àwọn onímọ̀ àti àwọn ẹ̀jẹ̀ tuntun ti wọ́n ni ìtàkùn káàkiri àgbàyé. O ni: Paapaa nilẹ UK àti US, ni wọ́n ti n pàmọ́pọ̀ láti ko gbogbo ọmọ Yorùbá papọ̀ ábẹ́ àsía kan. Wọ́n ni lara ìfẹ̀nukò tó wáyé ni ibi ìpàdé náà ni láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìgbìmọ̀ ẹlẹ́ni mẹ́ẹ̀dógún nínú àwọn ẹgbẹ́ àjìjàgbara tó kù, tí wọ́n yóò yàn ni ìpàdé ẹgbẹ́ tó n bọ̀. Àtẹ̀jádè náà fi kun un pé, àwọn ẹgbẹ́ tó péjú síbi ìpàdé náà ni Ilana Omo Oodua, Yoruba World Assembly, Yoruba Ko'Ya ati Oodua Redemption Alliance. Àwọn ẹgbẹ yooku ni Movement for Oduduwa Republic, Yoruba Global Coalition, Yoruba Global Youths. Awon mii ni:  Egbe Omo Yoruba in Europe, Global directorate, Oodua National Congress, Agbekoya, Muslim Association of Yoruba Nation, (MAYON), Yoruba Nation Christian Association (YORNCA). Ẹgbẹ́ Ilana Omo Oodua ni oun ko dara pọ mọ ẹgbẹ kankan Ní kété tí iroyin nipa agbekalẹ ẹgbẹ to gboooro yii jade sita, ni àtẹ̀jáde kan yọjú ní àdári fun ẹka ọ̀rọ̀ tó n lọ ninu ẹgbẹ́ ìlànà ọmọ Oodua, Maxwell Adeleye.


Àwọn ẹgbẹ yooku ni Movement for Oduduwa Republic, Yoruba Global Coalition, Yoruba Global Youths. Awon mii ni:  Egbe Omo Yoruba in Europe, Global directorate, Oodua National Congress, Agbekoya, Muslim Association of Yoruba Nation, (MAYON), Yoruba Nation Christian Association (YORNCA). Ẹgbẹ́ Ilana Omo Oodua ni oun ko dara pọ mọ ẹgbẹ kankan Ní kété tí iroyin nipa agbekalẹ ẹgbẹ to gboooro yii jade sita, ni àtẹ̀jáde kan yọjú ní àdári fun ẹka ọ̀rọ̀ tó n lọ ninu ẹgbẹ́ ìlànà ọmọ Oodua, Maxwell Adeleye. Ẹgbẹ̀ Ìlànà ọmọ Oodua ni oun si ni olórí gbogbo ẹgbẹ́ Yorùbá tó n jà fún òmìnira Yorùbá. Bakana naa lo ni ọjọ̀gbọ́n Banji Akintoye lo si jẹ́ olórí gbogbo ẹgbẹ́ tó n jà fún òmìnira Yorùbá àti pé oun kò darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ kankan tàbi yí orúkọ padà sí omíràn. O ni kò sí ìpinu láti ṣe bẹ́ẹ̀ nígbà kankan.


Ẹgbẹ̀ Ìlànà ọmọ Oodua ni oun si ni olórí gbogbo ẹgbẹ́ Yorùbá tó n jà fún òmìnira Yorùbá. Bakana naa lo ni ọjọ̀gbọ́n Banji Akintoye lo si jẹ́ olórí gbogbo ẹgbẹ́ tó n jà fún òmìnira Yorùbá àti pé oun kò darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ kankan tàbi yí orúkọ padà sí omíràn. O ni kò sí ìpinu láti ṣe bẹ́ẹ̀ nígbà kankan. Àtẹjáde náà fi kun pé, ìpinu kan soso ti ẹgbẹ́ náà ni, ni láti gba òmìnira fún gbogbo ọmọ ilẹ̀ káàrọ̀-òòjíre, ẹgbẹ́ náà kò sì ni káàrẹ̀ nínú ìpinu rẹ̀. Lẹ́yìn tí ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá rí àtẹ̀jáde yìí ní a kan sí ọ̀kàn lára ẹgbẹ́ tó péjú síbi ìpàdé ti wọn ti se agbekalẹ ẹgbẹ tuntun to gbooro fawọn ajijagbara, ti wọn sẹsẹ kede rẹ naa, eyi to wáye lọ́jọ́ keje, oṣù kẹjọ, ọdún 2021. BBC Yoruba kan si adari ẹgbẹ́ Yorùbá K‘ọya, tii se ọ̀kan nínú àwọn ẹgbẹ́ ajìjàgbara Yorùbá tó péjú níbi ìpàdé tó wáyé náà.


Àtẹjáde náà fi kun pé, ìpinu kan soso ti ẹgbẹ́ náà ni, ni láti gba òmìnira fún gbogbo ọmọ ilẹ̀ káàrọ̀-òòjíre, ẹgbẹ́ náà kò sì ni káàrẹ̀ nínú ìpinu rẹ̀. Lẹ́yìn tí ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá rí àtẹ̀jáde yìí ní a kan sí ọ̀kàn lára ẹgbẹ́ tó péjú síbi ìpàdé ti wọn ti se agbekalẹ ẹgbẹ tuntun to gbooro fawọn ajijagbara, ti wọn sẹsẹ kede rẹ naa, eyi to wáye lọ́jọ́ keje, oṣù kẹjọ, ọdún 2021. BBC Yoruba kan si adari ẹgbẹ́ Yorùbá K‘ọya, tii se ọ̀kan nínú àwọn ẹgbẹ́ ajìjàgbara Yorùbá tó péjú níbi ìpàdé tó wáyé náà. Adarí ẹgbẹ́ naa, Deji Osibogun ṣàlàyé fún BBC Yorùbá pé, lóòtọ́ ni ìpádé yìí wáye àti pé fún ìlọ̀síwájú gbogbo Yorùbá lápapọ̀ ló jẹ ẹ lógún. Gẹ́gẹ́ bo ṣe sọ, Ọjọ̀gbọ́n Banji Akintoye wa nínú ìpadé náà, gbogbo ìpìnú àti àbá tí wọ́n dá níbẹ̀ sì ló ṣe ojú rẹ. Ó fi kun pé àìkọ́wọ̀ọ́ rìn èjò lo n ṣekú pa wọ́n, èyí lo sì pe fún ìpàdé tó wáye lọ́jọ́ náà.


Adarí ẹgbẹ́ naa, Deji Osibogun ṣàlàyé fún BBC Yorùbá pé, lóòtọ́ ni ìpádé yìí wáye àti pé fún ìlọ̀síwájú gbogbo Yorùbá lápapọ̀ ló jẹ ẹ lógún. Gẹ́gẹ́ bo ṣe sọ, Ọjọ̀gbọ́n Banji Akintoye wa nínú ìpadé náà, gbogbo ìpìnú àti àbá tí wọ́n dá níbẹ̀ sì ló ṣe ojú rẹ. Ó fi kun pé àìkọ́wọ̀ọ́ rìn èjò lo n ṣekú pa wọ́n, èyí lo sì pe fún ìpàdé tó wáye lọ́jọ́ náà. Osibogun ní ìpinu ti àwọn ṣe ni ọjọ́ náà ni ki ẹgbẹ́ gbogbo tó lé ni méjìléládọ́rin bọ́ sí abẹ́ ìdàrí ẹnì kan ṣoṣo, tó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n Banji Akintoye. Adarí égbẹ́ Yorùbá K'oya fi kun pé, kò si ẹni to n pínu láti yọ Baba Akinroye nipo, nítori pe Ejòlá ni, gbogbo ọmọ ejò to kù ni yóò máa wà ní abẹ́ ìdari Akintoye. O salaye pe nínú ìpàdé mííràn tí yóò tún wáyé lọ́jọ́ iwájú ni awọ́n yóò ti yan gbogbo àwọn olóyè tuntun tó kù..


Osibogun ní ìpinu ti àwọn ṣe ni ọjọ́ náà ni ki ẹgbẹ́ gbogbo tó lé ni méjìléládọ́rin bọ́ sí abẹ́ ìdàrí ẹnì kan ṣoṣo, tó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n Banji Akintoye. Adarí égbẹ́ Yorùbá K'oya fi kun pé, kò si ẹni to n pínu láti yọ Baba Akinroye nipo, nítori pe Ejòlá ni, gbogbo ọmọ ejò to kù ni yóò máa wà ní abẹ́ ìdari Akintoye. O salaye pe nínú ìpàdé mííràn tí yóò tún wáyé lọ́jọ́ iwájú ni awọ́n yóò ti yan gbogbo àwọn olóyè tuntun tó kù..


Gbajugbaja oṣere tiata, Bolaji Amusan fi hàn wá bó se láyà to lori ètò ṣé o láyà?

Ori eto ṣe o laya ti BBC News Yoruba lo ti dahun awọ̀n ibeere to jẹ mọ̀ asa, iṣesi ati owe Yoruba. Lẹ́yin o rẹyin ọ̀gbẹ́ni Amusan gbà pé, o di dandan ki òun ló tún ẹ̀kọ Yoruba kọ nítọri pe imọ oun kù díẹ̀ káàto nínú àwọn ibéèrè ti a bii


Esabod, Sunday Igboho: Kò burú bí Igboho ṣe wà lẹ́wọ̀n báyìí,ọ̀rọ̀ rẹ̀ dàbí i ti aláboyún tó ń rọbí ni- ESABOD

Ijiroro, 'Strategy'ati ifikunluku lo yẹ ko ṣaaju ki sunday Igboho to bẹrẹ ijijangbara Yoruba Nation- ESABOD Esther Asabi Aboderin Tokunbo ESABOD to jẹ oniṣegun ibilẹ ati oludasile ileeṣẹ Esabod lo ba BBC Yoruba sọrọ lẹkunrẹrẹ lori. Esabod ni iran Yoruba maa n gbekẹle agbara oogun, aye ati nkan amusagbara sugbọn wọn ko kii n lo ọpọlo ti oyinbo n pe ni Strategy'. Lori ọrọ Yoruba Nation: ESABOD ni pe iran Yoruba lo n ṣe ara wọn lati igba iwaṣẹ wa. O ni ọrọ Yoruba Nation kii ṣe ija lasan rara bikoṣẹ ija to gba ero ati iṣẹ ọpọlọ. Esther ni pe ko si ominira ti kii mu itajẹsilẹ da ni. O ni: Gbogbo nkan kọ ni Olorun maa ṣe lori ọrọ Sunday Igboho, ọpọlọ lo ku lọna abayọ.


O ni ọrọ Yoruba Nation kii ṣe ija lasan rara bikoṣẹ ija to gba ero ati iṣẹ ọpọlọ. Esther ni pe ko si ominira ti kii mu itajẹsilẹ da ni. O ni: Gbogbo nkan kọ ni Olorun maa ṣe lori ọrọ Sunday Igboho, ọpọlọ lo ku lọna abayọ. O sọ ọna meji ti oun ro pe iran Yoruba le gba pẹlu Sunday Igboho lati fi jẹ ki o bọ ki iran Yoruba Nation si wa si imuṣẹ. Kini ESABOD sọ lori ọ̀rọ̀ Iyabo Ojo, Nkechi Blessing ati TAMPAN: Esther Aboderin Tokunbo ṣlaye fun BBC Yoruba pe TAMPAN lo gbe ẹjọ wa ba oun nigba ti wọn rii pe oun da sii. O ni oun ati awọn Oloye ẹgbẹ naa sọrọ ni kikun lori lẹta idaduro ti wón fun Nkechi Blessing ati Iyabo Ojo.


O sọ ọna meji ti oun ro pe iran Yoruba le gba pẹlu Sunday Igboho lati fi jẹ ki o bọ ki iran Yoruba Nation si wa si imuṣẹ. Kini ESABOD sọ lori ọ̀rọ̀ Iyabo Ojo, Nkechi Blessing ati TAMPAN: Esther Aboderin Tokunbo ṣlaye fun BBC Yoruba pe TAMPAN lo gbe ẹjọ wa ba oun nigba ti wọn rii pe oun da sii. O ni oun ati awọn Oloye ẹgbẹ naa sọrọ ni kikun lori lẹta idaduro ti wón fun Nkechi Blessing ati Iyabo Ojo. Esabod ni ọpọlọpọ ija oṣere ni oun maa n pari funra oun. O sọ bi wọn ṣe pada gbọrọ si oun lẹnu ti ija naa si pari nji alaafia. Lori Ere awọn Yollywood asiko yii n kọ?


Esabod ni ọpọlọpọ ija oṣere ni oun maa n pari funra oun. O sọ bi wọn ṣe pada gbọrọ si oun lẹnu ti ija naa si pari nji alaafia. Lori Ere awọn Yollywood asiko yii n kọ? Esabod ni ko si ẹkọ ti Yollywood isinyi n kọ eeyan mọ, wọn n ba aye ọdọ jẹ ni O ni ariwo 'Won n jealus mi' ni awọn oṣere asiko yii maa n pa ti ẹ ba n ba wọn wi. Esabod ni ere wọn ko kọnilẹkọ iwa ọmọluwabi bikose pe ko ba aye awọn ọdọ jẹ ni. Lori ọrọ Yomi Fabiyi àti Fiimu ọkọ Iyabọ?


Esabod ni ko si ẹkọ ti Yollywood isinyi n kọ eeyan mọ, wọn n ba aye ọdọ jẹ ni O ni ariwo 'Won n jealus mi' ni awọn oṣere asiko yii maa n pa ti ẹ ba n ba wọn wi. Esabod ni ere wọn ko kọnilẹkọ iwa ọmọluwabi bikose pe ko ba aye awọn ọdọ jẹ ni. Lori ọrọ Yomi Fabiyi àti Fiimu ọkọ Iyabọ? : Esabod ni pe o yẹ ki ijọba Naijiria mu Yomi Fabiyi lọ sile ẹjọ lori fiimu ọkọ Iyabọ ni. O ni aato inu ere naa buru jai. Niṣe lo yẹ ki agbara ofin baa nitori pe ere naa lodi is ẹkọ ati aṣa ilẹ Yoruba.


: Esabod ni pe o yẹ ki ijọba Naijiria mu Yomi Fabiyi lọ sile ẹjọ lori fiimu ọkọ Iyabọ ni. O ni aato inu ere naa buru jai. Niṣe lo yẹ ki agbara ofin baa nitori pe ere naa lodi is ẹkọ ati aṣa ilẹ Yoruba.


Sunday Igboho Aides: Lẹyìn tí gbogbo ètò tó àwọn amúgbálẹ̀gbẹ́ kò rí adájọ́ tí yóò buwọ́lù béèlì wọn

Bi iya n la ba gbeni sanlẹ,Yoruba ni kekere a maa gun ori ẹni. Bẹẹ lọrọ ri pẹlu bawọn amugbalẹgbẹ Sunday Igboho ti adajọ ni ki wọn lọ ṣeto beeli wọn ko ṣe ri adajọ lẹyin ti gbogbo eto beeli wọn pe tan. Idi ni pe adajọ to yẹ ko buwọlu iwe itusilẹ wọn ti ṣe irinajo pajawiri lọ si ilẹ okere. Gẹgẹ bi iwe iroyin Naijriia Punch ṣe jabọ, agbẹjọro awọn ti o wa ni ahamọ DSS wọn yi,Pelumi Olajengbesi, sọ pe gbogbo nkan ti adajọ Obiora Egwuatu ni ka wọn ṣeto lawọn ti ṣe. O ni  ṣugbọn o jẹ iyalẹnu pe adajọ ile ẹjọ giga yi nilu Abuja ko si lorileede Naijiria. Olajengbesi ni oun lọ si ọfisi ti wọn ti n ṣeto beeli awọn eeyan lọjọ Iṣẹgun ṣugbọn o ni  wọn sọ fun  oun pe adajọ ti rinrinajo kuro ni Naijiria ''Gbogbo eto beeli la ti se ti igbakeji akọwe ile ẹj si ti buwlu.Sugbọn  awọn to wa ni ọfisi beeli ni adajọ to yẹ ko buwọlu iwe yi ti lọ fun idanilẹkọ kan ko si ni pada de titi di ọsẹ to n bọ'' Agbẹjọro yi sọ pe ọgbọn ki wọn baa le fi awọn amugbalẹgbẹ Igboho si ahamọ fọsẹ kan si lẹyin ti wọn ti ti wọn mọlẹ fun aadọta ọjọ ni wọn n da.


Gẹgẹ bi iwe iroyin Naijriia Punch ṣe jabọ, agbẹjọro awọn ti o wa ni ahamọ DSS wọn yi,Pelumi Olajengbesi, sọ pe gbogbo nkan ti adajọ Obiora Egwuatu ni ka wọn ṣeto lawọn ti ṣe. O ni  ṣugbọn o jẹ iyalẹnu pe adajọ ile ẹjọ giga yi nilu Abuja ko si lorileede Naijiria. Olajengbesi ni oun lọ si ọfisi ti wọn ti n ṣeto beeli awọn eeyan lọjọ Iṣẹgun ṣugbọn o ni  wọn sọ fun  oun pe adajọ ti rinrinajo kuro ni Naijiria ''Gbogbo eto beeli la ti se ti igbakeji akọwe ile ẹj si ti buwlu.Sugbọn  awọn to wa ni ọfisi beeli ni adajọ to yẹ ko buwọlu iwe yi ti lọ fun idanilẹkọ kan ko si ni pada de titi di ọsẹ to n bọ'' Agbẹjọro yi sọ pe ọgbọn ki wọn baa le fi awọn amugbalẹgbẹ Igboho si ahamọ fọsẹ kan si lẹyin ti wọn ti ti wọn mọlẹ fun aadọta ọjọ ni wọn n da. Ni ọjọ Kẹrin oṣu Kẹjọ ọdun 2021  ni adajọ Egwuatu  ti gba pe ki wọn tu awọn amugbalẹgbẹ yi silẹ lẹyin ti wọn ba ṣeto beeli wọn tan.


Ni ọjọ Kẹrin oṣu Kẹjọ ọdun 2021  ni adajọ Egwuatu  ti gba pe ki wọn tu awọn amugbalẹgbẹ yi silẹ lẹyin ti wọn ba ṣeto beeli wọn tan.


Sunday Igboho: Olayomi Koiki ní bíi bàbá ni Igboho jẹ́ sí òun, òun kò sì lè fi ṣe ẹlẹ́yà lásìkò tó wà nínú ìṣòro

Agbẹnusọ fun Oloye Oloye Sunday Igboho, Olayomi Koiki ti ṣalaye pe, oun ko fi ajijagbara naa ṣe yẹyẹ lori awọn ohun to n la kọja lasiko yii, gẹgẹ bii iroyin ti awọn kan  gbe kiri. Koiki lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade kan to fi sita loju opo Facebook rẹ, nibi to ti ṣalaye lori ọrọ kan to sọ, ti awọn eeyan n pin kaakiri pe o n fi Igboho ṣe yẹyẹ. Ninu atẹjade ọhun lo ti ṣalaye pe oun ko ṣe ẹlẹya Igboho nitori bii baba lo ṣe jẹ si oun. O ni "O ti de eti igbọ mi pe fọnran ohun mi kan ti tan kalẹ lori ayelujara, nibi ti awọn eeyan kan ti sọ pe mo n ṣe ẹlẹya Oloye Igboho ṣugbọn bẹẹ kọ lọrọ ọhun ri." "Bawo ni mo ṣe maa ṣe ẹlẹya ẹni to da bii baba fun mi? Bawo ni mo ṣe maa ṣe ẹlẹya ẹni to ko sinu wahala to wa lọwọ nitori ominira gbogbo wa?"


O ni "O ti de eti igbọ mi pe fọnran ohun mi kan ti tan kalẹ lori ayelujara, nibi ti awọn eeyan kan ti sọ pe mo n ṣe ẹlẹya Oloye Igboho ṣugbọn bẹẹ kọ lọrọ ọhun ri." "Bawo ni mo ṣe maa ṣe ẹlẹya ẹni to da bii baba fun mi? Bawo ni mo ṣe maa ṣe ẹlẹya ẹni to ko sinu wahala to wa lọwọ nitori ominira gbogbo wa?" Koiki ṣalaye pe ohun oun lo wa ninu fọran naa lootọ, ṣugbọn kii ṣe pe oun n fi Igboho ṣe ẹlẹya, ṣugbọn idaro rẹ ni oun n ṣe." O ni "Ninu fọnran naa, ara mi ko balẹ nitori inu ibanujẹ ni mo wa lasiko ọhun, ti mo si n wa ẹkun mu, eyii to da bi pe mo n rẹrin leti awọn eeyan kan." Gẹgẹ bii ohun ti Koiki sọ, ẹnikan lo fi fọnran naa sita ninu ẹgbẹ ori ikansiraẹni kan ti awọn wa, ṣugbọn oun ko tii mọ ẹni naa. Koiki pari ọrọ rẹ pe, oun ko fi Igboho ṣe yẹyẹ ri nigba kankan, oun ko si ni ṣe bẹẹ lailai.


Koiki ṣalaye pe ohun oun lo wa ninu fọran naa lootọ, ṣugbọn kii ṣe pe oun n fi Igboho ṣe ẹlẹya, ṣugbọn idaro rẹ ni oun n ṣe." O ni "Ninu fọnran naa, ara mi ko balẹ nitori inu ibanujẹ ni mo wa lasiko ọhun, ti mo si n wa ẹkun mu, eyii to da bi pe mo n rẹrin leti awọn eeyan kan." Gẹgẹ bii ohun ti Koiki sọ, ẹnikan lo fi fọnran naa sita ninu ẹgbẹ ori ikansiraẹni kan ti awọn wa, ṣugbọn oun ko tii mọ ẹni naa. Koiki pari ọrọ rẹ pe, oun ko fi Igboho ṣe yẹyẹ ri nigba kankan, oun ko si ni ṣe bẹẹ lailai. Lẹyin naa lo ni ko ya oun lẹnu pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ waye, nitori awọn kọlọrọsi kan wa ti yoo gbiyanju lati mu oju awọn kuro lara afojusun ija ominira ti awọn n ja fun, eyii ti Igboho n jiya rẹ lọwọ. Nnklan bii oṣu diẹ sẹyin ni Igboho kede Olayomi Koiki gẹgẹ bii agbẹnusọ rẹ, to si sọ pe ki gbogbo awọn ololufẹ oun gba ọrọ Koiki gẹgẹ bii ọrọ ti oun ba sọ.


Lẹyin naa lo ni ko ya oun lẹnu pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ waye, nitori awọn kọlọrọsi kan wa ti yoo gbiyanju lati mu oju awọn kuro lara afojusun ija ominira ti awọn n ja fun, eyii ti Igboho n jiya rẹ lọwọ. Nnklan bii oṣu diẹ sẹyin ni Igboho kede Olayomi Koiki gẹgẹ bii agbẹnusọ rẹ, to si sọ pe ki gbogbo awọn ololufẹ oun gba ọrọ Koiki gẹgẹ bii ọrọ ti oun ba sọ.


Àwọn ọba Yorùbá l'órílẹ̀èdè Benin Republic ṣe ìpàdé, ohun tí wọ́n fẹnukò láti ṣe lórí ọ̀rọ̀ Sunday Igboho nìyí

Awọn ọbaalye iran Yoruba lorilẹede Benin Republic ti ipade laafin aladjohoun tilu Adjohoun ni Benin lọjọ Aiku. Ohun ti ipade wọn naa da le lori ni ọrọ Sunday Adeyẹmọ ti ọpọ mọ si Sunday Igboho. Lọjọ aje ni oloye Sunday Igboho yoo pada foju ba ile ẹjọ lorilẹede Benin Republic lati mọ boya wọn yoo tuu silẹ ni tabi ki wọn daa pada sorilẹede Naijiria gẹgẹ bi awọn alaṣẹ ijọba. Lẹyin ipade naa eyi to pari ni nnkan bi agogo meji ọsan orilẹede Naijiria, awọn ọbalaye naa ṣe lalaye fun ikọ BBC News Yoruba to wa nibi ipade naa pe ipade naa wa lati mọ ọna abayọ ati igbesẹ ti awọn yoo gbe lori ọrọ naa ni. Wọn ni ohun ti awọn fi ẹnu ko le lori ni lati kọ iwe si aarẹ orilẹede Benin pẹlu minisita  feto idajọ, minisita fọrọ abẹle ati olori ileegbimọ aṣofin apapọ lorilẹede naa. Gẹgẹ bi ohun ti wọn sọ, lẹyin ti wọn ba gbe gbogbo igbesẹ wọnyii ni wọn yoo to lanfani ati ba awọn oniroyin sọrọ.


Lẹyin ipade naa eyi to pari ni nnkan bi agogo meji ọsan orilẹede Naijiria, awọn ọbalaye naa ṣe lalaye fun ikọ BBC News Yoruba to wa nibi ipade naa pe ipade naa wa lati mọ ọna abayọ ati igbesẹ ti awọn yoo gbe lori ọrọ naa ni. Wọn ni ohun ti awọn fi ẹnu ko le lori ni lati kọ iwe si aarẹ orilẹede Benin pẹlu minisita  feto idajọ, minisita fọrọ abẹle ati olori ileegbimọ aṣofin apapọ lorilẹede naa. Gẹgẹ bi ohun ti wọn sọ, lẹyin ti wọn ba gbe gbogbo igbesẹ wọnyii ni wọn yoo to lanfani ati ba awọn oniroyin sọrọ. Awọn lọbalọba naa ko ṣalaye fun BBC News Yoruba ohun ti wọn fẹ kọ sinu iwe ti wọn fẹ kọ naa nitori pe gẹgẹ bi wọn ṣe sọ, titu aṣiri ohun ti wọn fẹ fi ranṣẹ si awọn eekan ijọba orilẹede naa lee pagidina ohun ti wọn fẹ gan an. Ọba Siyan aladjohoun tilu Adjohoun ṣalaye pe awọn ọbalaye naa pẹlu yoo gbiyanju ati ṣe abẹwo sile ijọba orilẹede naa ni ọjọ Aje bi esi iwe awọn naa ko ba tete jade.


Awọn lọbalọba naa ko ṣalaye fun BBC News Yoruba ohun ti wọn fẹ kọ sinu iwe ti wọn fẹ kọ naa nitori pe gẹgẹ bi wọn ṣe sọ, titu aṣiri ohun ti wọn fẹ fi ranṣẹ si awọn eekan ijọba orilẹede naa lee pagidina ohun ti wọn fẹ gan an. Ọba Siyan aladjohoun tilu Adjohoun ṣalaye pe awọn ọbalaye naa pẹlu yoo gbiyanju ati ṣe abẹwo sile ijọba orilẹede naa ni ọjọ Aje bi esi iwe awọn naa ko ba tete jade.


Gani Adams Vs Ogboni: Ààrẹ Ògbóni ní kò tọ́ fún Gani Adams láti máa bú àwọn Ogboni torí ẹrú Aláàfin ni ipò rẹ̀

Aarẹ Ogboni Awise Agbaye, Oba Adeyinka Adisa Sangolade Arinfanlajogun, ti fun Aarẹ Ọna Kakanfọ ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams lesi, lori ọrọ to sọ nipa olori awọn ogboni ti wọn mu lasiko iwọde Yoruba Nation to waye ni ipinlẹ Eko. Ni Ọjọ kẹta, Osu Keje, Ọdun 2021 ni kọmiṣọna ọlọpaa pẹlu ikọ awọn ọlọpaa nipinlẹ Eko fi awọn oluwọde Yoruba Nation ti wọn mu lasiko iwọde wọn ni ilu Eko han, eleyii ti adari ẹgbẹ ogboni kan wa ninu wọn. Gani Adams, nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ lẹyin iṣẹlẹ yii, bu ẹnu atẹ lu adari ẹgbẹ ogboni naa, nitori o ni o jẹ ki awọn ọlọpaa maa ti oun gbọngbọn lasiko iwọde Yoruba Nation. Gani Adams, ẹni to sọrọ yii lasiko to n salaye idi ti ko fi le bawọn kopa ninu iwọde Yoruba Nation ni ko si ọba alade nilẹ Yoruba to ga ju aarẹ Ọna Kakanfo lọ. Amọ, Aarẹ Ogboni Awise lasiko ifọrọwanilẹnuwo kan ninu fidio kan to lu ori ayelujara pa, ni ko tọ si Gani Adams lati bu ẹnu atẹ lu awọn ogboni nitori ẹru ati iranṣẹ Alaafin ti Ọyọ ni ipo rẹ, ti kii ṣe ti adari kankan ni gbogbo ilẹ Yoruba. ''Awọn oye miran ni ilẹ Yoruba ju ipo Aarẹ Ọna Kakanfo lọ, to fi mọ awọn oye ti Ọọni ti Ile-Ife ba fun ẹnikẹni, nitori awọn eekan ni ilẹ Yoruba kii jagun, awọn ẹru ati iranṣẹ nikan lo ma n jagun, gẹgẹ bi ipo Aarẹ Ọnakakanfo.


Gani Adams, ẹni to sọrọ yii lasiko to n salaye idi ti ko fi le bawọn kopa ninu iwọde Yoruba Nation ni ko si ọba alade nilẹ Yoruba to ga ju aarẹ Ọna Kakanfo lọ. Amọ, Aarẹ Ogboni Awise lasiko ifọrọwanilẹnuwo kan ninu fidio kan to lu ori ayelujara pa, ni ko tọ si Gani Adams lati bu ẹnu atẹ lu awọn ogboni nitori ẹru ati iranṣẹ Alaafin ti Ọyọ ni ipo rẹ, ti kii ṣe ti adari kankan ni gbogbo ilẹ Yoruba. ''Awọn oye miran ni ilẹ Yoruba ju ipo Aarẹ Ọna Kakanfo lọ, to fi mọ awọn oye ti Ọọni ti Ile-Ife ba fun ẹnikẹni, nitori awọn eekan ni ilẹ Yoruba kii jagun, awọn ẹru ati iranṣẹ nikan lo ma n jagun, gẹgẹ bi ipo Aarẹ Ọnakakanfo. Ninu ọrọ rẹ, Ọba Adeyinka ni ko si ẹnikẹni to wa ni ipo kan tabi ni awọn oye ibilẹ kankan, ti ko gba ọdọ awọn Ogboni kọja, nitori naa ko tọ si Gani Adams lati bu ẹnu atẹ lu ẹnikẹni to di ipo naa mu. ''Nitori ẹni ti tirẹ de lamọ, amọ ko si ẹni to mọ igba ti tirẹ naa ma de, ko tọ si Gani Adams lati fi ẹnikẹni ṣe yẹyẹ, nitori oun naa ti ko si ọwọ ijọba ri to si mọ bo ṣe ri.'' ''Gani Adams ti kọja aye rẹ, to ba jẹ lootọ lo sọ wi pe ipo oun ju ọpọlọpọ ipo awọn lọbalọba nilẹ Yoruba lọ.''


Ninu ọrọ rẹ, Ọba Adeyinka ni ko si ẹnikẹni to wa ni ipo kan tabi ni awọn oye ibilẹ kankan, ti ko gba ọdọ awọn Ogboni kọja, nitori naa ko tọ si Gani Adams lati bu ẹnu atẹ lu ẹnikẹni to di ipo naa mu. ''Nitori ẹni ti tirẹ de lamọ, amọ ko si ẹni to mọ igba ti tirẹ naa ma de, ko tọ si Gani Adams lati fi ẹnikẹni ṣe yẹyẹ, nitori oun naa ti ko si ọwọ ijọba ri to si mọ bo ṣe ri.'' ''Gani Adams ti kọja aye rẹ, to ba jẹ lootọ lo sọ wi pe ipo oun ju ọpọlọpọ ipo awọn lọbalọba nilẹ Yoruba lọ.'' ''Ohun ti n sọ fun Gani Adams ni pe ọba ilu rẹ nikan lo gaju lọ, ko si ọba kankan nilẹ Yoruba ti ipo rẹ ga julọ.'' ''Iranṣẹ Alaafin nikan ni Gani Adams jẹ, ati awọn jagunjagun rẹ lo jẹ adari fun, nitori awọn ipo miran gaju tirẹ lọ ni ilẹ Yoruba'' ''Ipo ti Ọọni ti Ile-Ife ba fun ẹnikẹni bii  Akogun,' 'Gbonka, ati bẹẹ bẹẹ lọ ju ipo Aarẹ Ọnakakanfo ni ilẹ Yoruba.'' Bakan naa lo ke si awọn lọbalọba ni ilẹ Yoruba lati kesi Gani Adams lati ti ọwọ ọmọ rẹ bọ aṣọ, ko ye sọrọ kubakugbe si awọn asaaju rẹ ati awọn ti wọn kii ṣe irọ.


''Ohun ti n sọ fun Gani Adams ni pe ọba ilu rẹ nikan lo gaju lọ, ko si ọba kankan nilẹ Yoruba ti ipo rẹ ga julọ.'' ''Iranṣẹ Alaafin nikan ni Gani Adams jẹ, ati awọn jagunjagun rẹ lo jẹ adari fun, nitori awọn ipo miran gaju tirẹ lọ ni ilẹ Yoruba'' ''Ipo ti Ọọni ti Ile-Ife ba fun ẹnikẹni bii  Akogun,' 'Gbonka, ati bẹẹ bẹẹ lọ ju ipo Aarẹ Ọnakakanfo ni ilẹ Yoruba.'' Bakan naa lo ke si awọn lọbalọba ni ilẹ Yoruba lati kesi Gani Adams lati ti ọwọ ọmọ rẹ bọ aṣọ, ko ye sọrọ kubakugbe si awọn asaaju rẹ ati awọn ti wọn kii ṣe irọ.


Yoruba Nation rally agitators: Wọn ti gba oníduró àwọn ènìyàn mọkàndínláàdọta tí wọn kópa nínú ìwọde Yoruba Nation ní Ojota

Eniyan mọkandinlaadota ti ọwọ awọn agbofinro tẹ nipinlẹ Eko nibi iwọde awọn ti wọn n jijangbara fun orile-ede Oduduwa ni ileejó Majisireeti kan ni Yaba nipinle Eko ti gba beeli wọn Amofin to n gbeja ẹtọ awọn eniyan kan, Olasupo Ojo ati Oladapo Kolade lo saaju ikọ awọn agbẹjọrọ to gbe ẹjọ naa jade. Die lara awọn ti wọn gba beeli rẹ ni: Olasunkanmi Tanimola; Kabiru Lawanson; Chinemerem Emmanuel; Rasaki Musibau; Lukman Olalade; Olasanmi Oladipupo; Bashiru Shittu; Taofeek Abdusalam; Olamilekan Abata; Abdullahi Sikiru; Tosin Adeleye; Babatunde Lawal. Awọn mii ni: Taiwo, Adagunodo Babatunde, Oluwafemi Adeleye, Oloye Taiwo, Saheed Kareem, Adebayo Waheed, Akinbode Sunday, Lawal Akeem, Samuel Ire, Ogundile Dare, Oba Tajudeen Bakare. Ogbeni Maxwell Adeleye to jẹ agbenusọ fun Ilana omo Oodua salaye ninu atejade to fi sita loni ójọ Aje pe egberun lọna ọọdunrun naira ni ki eni kọọkan san pẹlu Oniduro meji. Adeleye ni pe oniduro kan gbọdọ jẹ ẹbi ẹni naa ki ẹnikeji jẹ Alufaa, Imam, tabi agba adugbo to n san owo ori rẹ deede.


Yoruba Nation: Ẹgbẹ́ Ilana Omo Oodua gbé ìwé ìforúkọsílẹ̀ àti ìlànà àátọ̀ jáde fáwọn ajìjàgbara

Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua (IOY) to n se agbatẹru idasilẹ Yoruba Nation ti gbe atẹ kan kalẹ tawọn eeyan to ba darapọ mọ ijijagbara tabi lewaju rẹ, yoo ti maa fi orukọ silẹ. Iwe oloju ewe mẹtadinlogoji naa, lo se akọsilẹ awọn ohun ti awọn ajijagbara ọhun gbọdọ se ati awọn eyi ti wọn ko gbọdọ se, pẹlu idi ti iwa ijijagbara naa fi n waye. Iwe iforukọ silẹ naa ni asaaju ẹgbẹ IOY, Alagba Banji Akitoye fọwọsi, to si tun se alaye nipa awọn igbesẹ ti wọn gbọdọ gbe, ti iwọde ba n waye. Bakan naa ni iwe yii tun salaye idi ti ifọwọsowọpọ se gbọdọ wa laarin awọn ajijagbara fun Yoruba Nation atawọn ikọ miran to n wa ominira jakejado agbaye. Gẹgẹ bi Kitoye ti wi, "iwe akọsilẹ yii ni yoo wulo fun awọn olootọ ọmọ Yoruba to n kopa ninu ijijagbara fun ilẹ Yoruba. Iwe yii lo n salaye awọn iroyin ti wọn nilo lati sisẹ ijagudu wọn, to si tun n tọ wọn sọna fun ilana ti wọn yoo tọ ati ohun ti ijijagbara naa wa fun."


Bakan naa ni iwe yii tun salaye idi ti ifọwọsowọpọ se gbọdọ wa laarin awọn ajijagbara fun Yoruba Nation atawọn ikọ miran to n wa ominira jakejado agbaye. Gẹgẹ bi Kitoye ti wi, "iwe akọsilẹ yii ni yoo wulo fun awọn olootọ ọmọ Yoruba to n kopa ninu ijijagbara fun ilẹ Yoruba. Iwe yii lo n salaye awọn iroyin ti wọn nilo lati sisẹ ijagudu wọn, to si tun n tọ wọn sọna fun ilana ti wọn yoo tọ ati ohun ti ijijagbara naa wa fun." Ko tan sibẹ, iwe iforukọsilẹ naa, lo tun n sọ nipa idi ti wọn se n jijagbara, eyi ti wọn lo nii nnkan se pẹlu iriri buruku ti ẹya Yoruba n la kọja lorilẹede Naijiria. Awọn alatilẹyin idasilẹ Yoruba Nation ti jẹjẹ pe, awọn ko ni i sinmi lori ipolongo wọn fun idasilẹ orilẹ-ede naa, ti awọn si ti ṣetan lati gbe ọrọ awọn lọ siwaju ajọ United Nations ninu oṣu Kẹsan-an. Ẹnikan lara awọn olori ẹgbẹ Ilana Oodua, Ọjọgbọn Wale Adeniran lo sisọ loju ọrọ yii ninu ijiroro kan to waye lori ayelujara Zoom lọjọ Iṣẹgun.


Ko tan sibẹ, iwe iforukọsilẹ naa, lo tun n sọ nipa idi ti wọn se n jijagbara, eyi ti wọn lo nii nnkan se pẹlu iriri buruku ti ẹya Yoruba n la kọja lorilẹede Naijiria. Awọn alatilẹyin idasilẹ Yoruba Nation ti jẹjẹ pe, awọn ko ni i sinmi lori ipolongo wọn fun idasilẹ orilẹ-ede naa, ti awọn si ti ṣetan lati gbe ọrọ awọn lọ siwaju ajọ United Nations ninu oṣu Kẹsan-an. Ẹnikan lara awọn olori ẹgbẹ Ilana Oodua, Ọjọgbọn Wale Adeniran lo sisọ loju ọrọ yii ninu ijiroro kan to waye lori ayelujara Zoom lọjọ Iṣẹgun. O ni pe iwaju ijoko Ajọ Agbaye yoo jẹ anfaani nla lati ṣalaye nipa Yoruba Nation fun awọn olori l'agbaye. Ọjọ Kẹrinla, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2021, ni ireti wa pe ipade kẹrindinlọgọrin ajọ UN yoo bẹrẹ nilu New York, orilẹ-ede America, ti yoo si pari ni ọgbọnjọ, oṣu Kẹsan-an. Ọjọgbọn Adeniran sọ pe "anfaani nla ni yoo jẹ fun wa lati fi ipa sọ ọrọ wa niwaju gbogbo aye.


O ni pe iwaju ijoko Ajọ Agbaye yoo jẹ anfaani nla lati ṣalaye nipa Yoruba Nation fun awọn olori l'agbaye. Ọjọ Kẹrinla, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2021, ni ireti wa pe ipade kẹrindinlọgọrin ajọ UN yoo bẹrẹ nilu New York, orilẹ-ede America, ti yoo si pari ni ọgbọnjọ, oṣu Kẹsan-an. Ọjọgbọn Adeniran sọ pe "anfaani nla ni yoo jẹ fun wa lati fi ipa sọ ọrọ wa niwaju gbogbo aye. "Fun ọsẹ kan gbako, ki gbogbo ọmọ Yoruba kaakiri agbaye yabo New York, ati ile ipade ajọ UN." O ni oun yoo sọ fun Ọjọgbọn Banji Akintoye, to jẹ adari ẹgbẹ Ilana Oodua pe awọn ni lati darapọ mọ eto naa ni ilẹ America. Lori lẹta ti ẹgbẹ naa kọ si ile ẹjọ ẹsun iwa ọdaran ni agbaye, International Criminal Court (ICC), Adeniran sọ pe awọn ti fi lẹta naa jiṣẹ, o si ti de ibi to yẹ ko de.


"Fun ọsẹ kan gbako, ki gbogbo ọmọ Yoruba kaakiri agbaye yabo New York, ati ile ipade ajọ UN." O ni oun yoo sọ fun Ọjọgbọn Banji Akintoye, to jẹ adari ẹgbẹ Ilana Oodua pe awọn ni lati darapọ mọ eto naa ni ilẹ America. Lori lẹta ti ẹgbẹ naa kọ si ile ẹjọ ẹsun iwa ọdaran ni agbaye, International Criminal Court (ICC), Adeniran sọ pe awọn ti fi lẹta naa jiṣẹ, o si ti de ibi to yẹ ko de. "Ṣugbọn nkan to ku fun wa lati ṣe ni pe ka tẹra mọ ariwo pipa, ki ile ẹjọ ICC le gba ọrọ wa ro, nitori pe eniyan ni awọn naa."


"Ṣugbọn nkan to ku fun wa lati ṣe ni pe ka tẹra mọ ariwo pipa, ki ile ẹjọ ICC le gba ọrọ wa ro, nitori pe eniyan ni awọn naa."


Igangan attacks: Gani Adams ní ó tó ọjọ́ mẹ́ta tí OPC ti ń pariwo pé àwọn agbébọn kan ńgbèrò àti kọlu Ibarapa, àwọn agbófinro kò dáhùn ni

Aarẹ Ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Iba Gani Adams ti sọrọ lori iṣẹlẹ  to waye ni ilu Iganagan, Igboọra ati agbegbe rẹ eyi to mu ẹmi awọn eeyan ilu naa kan lọ. Iba Gani Adams ni awọn ọmọ Yoruba ko ni lee kawọgbera mọ maa woran awọn iṣẹlẹ ipaniyan gbogbo to n waye nibẹ yala latọwọ awọn agbebọn tabi awọn oṣiṣẹ agbofinro ilu. Ninu atẹjade kan eyi to fi sita latọwọ amigbalẹgbẹ rẹ lori ọrọ iroyin, ọgbẹni Kẹhinde Aderẹmi, Iba ni ṣaaju iṣẹlẹ ọjọ Ẹti ni ẹgbẹ OPC ni ipinlẹ Ọyọ ti n ke gbajare pe awọn ti wuu gbọ o pe awọn eeyan kan yoo kọlu awọn agbegbe kan ni Ibarapa ṣugbọn ti awọn ko tii ri igbesẹ to loorin latọdọ ijọba tabi awọn to jẹ agbofinro ni ipinlẹ Ọyọ. Amọṣa ileeṣẹ aṣọbode (Customs) ti sọ pe ohun to ṣẹlẹ ni ọjọ Ẹti ni ilu Igboọra kii ṣe ikslu awọn agbebọn bi ko ṣe itaporogan laarin awọn oṣiṣẹ aṣọbode atawọn fayawọ to n gbiyanju ati sa mọ ofin lọwọ.


Sunday Igboho: Amòfin rẹ̀ ní yóò f'ojú balé ẹjọ́ lónìí lórí ìgbésẹ̀ láti gbé wá sí Naijiria

Agbẹjọro Sunday Igboho, Yomi Aliyu, ti sọ pe inu irora ni onibara oun wa lẹyin ti wọn fi panpẹ ofin mu lorilẹ-ede Benin republic. O ni irora naa pọ nitori ṣẹkẹṣẹkẹ ni wọn fi de ninu ahamọ to wa niluu Cotonou. Gẹgẹ bii ohun to sọ, wọn ko ṣe itọju onibara oun daadaa nitori awọn to wa ni ikawọ rẹ ti gba aṣẹ kan lati oke wa, ati pe yoo foju bale ẹjọ lonii yii. Yom Aliyu lo fi ọrọ naa lede lasiko to n fesi lori ọrọ to n ja rain ṣaaju lori ayelujara pe wọn ti gbe onibara rẹ naa wa si Naijiria lati Benin. Nigba ti BBC Yoruba kan si Aliyu, o ṣalaye pe lootọ ni wọn ko ṣẹkẹṣẹkẹ si Igboho lọwọ. O ni "Iroyin to tẹ mi lọwọ ni pe wọn ko ṣẹkẹṣẹkẹ si Sunday Igboho lọwọ, o si wa ninu irora ti ko ṣe fẹnusọ nitori o ti kọkọ fi ọwọ naa ṣeṣe lasiko ti wọn n gbiyanju lati mu ni papakọ ofurufu."


Yom Aliyu lo fi ọrọ naa lede lasiko to n fesi lori ọrọ to n ja rain ṣaaju lori ayelujara pe wọn ti gbe onibara rẹ naa wa si Naijiria lati Benin. Nigba ti BBC Yoruba kan si Aliyu, o ṣalaye pe lootọ ni wọn ko ṣẹkẹṣẹkẹ si Igboho lọwọ. O ni "Iroyin to tẹ mi lọwọ ni pe wọn ko ṣẹkẹṣẹkẹ si Sunday Igboho lọwọ, o si wa ninu irora ti ko ṣe fẹnusọ nitori o ti kọkọ fi ọwọ naa ṣeṣe lasiko ti wọn n gbiyanju lati mu ni papakọ ofurufu." Aliyu ṣalaye siwaju si pe lootọ ni Igboho yoo foju bale ẹjọ lori igbesẹ lati gbe wa si Naijiria, amọ irufẹ ẹsun ti wọn ba fi kan an ni yoo sọ ibi ti ọrọ naa yoo dojukọ. Bo tilẹ jẹ pe ko darukọ boya agọ awọn ọlọpaa ni Igboho wa, ṣugbọn o ni wọn fi to ohun leti pe ipo ti Igboho wa ko ṣe e gbọ seti nitori inu ṣẹkẹṣẹkẹ lo wa lọwọ ati lẹsẹ ni ahamọ. Agbẹjọro naa ṣalaye pe "Wọn fi to mi leti pe aṣẹ kan lo wa lati oke wa pe ki wọn de tọwọ-tẹsẹ, inu irora nla lo si wa."


Aliyu ṣalaye siwaju si pe lootọ ni Igboho yoo foju bale ẹjọ lori igbesẹ lati gbe wa si Naijiria, amọ irufẹ ẹsun ti wọn ba fi kan an ni yoo sọ ibi ti ọrọ naa yoo dojukọ. Bo tilẹ jẹ pe ko darukọ boya agọ awọn ọlọpaa ni Igboho wa, ṣugbọn o ni wọn fi to ohun leti pe ipo ti Igboho wa ko ṣe e gbọ seti nitori inu ṣẹkẹṣẹkẹ lo wa lọwọ ati lẹsẹ ni ahamọ. Agbẹjọro naa ṣalaye pe "Wọn fi to mi leti pe aṣẹ kan lo wa lati oke wa pe ki wọn de tọwọ-tẹsẹ, inu irora nla lo si wa." O ni o ṣeeṣe ki gbogbo igbiyanju ijọba lati gbe Igboho wa si Naijiria ja si pabo nitori ẹsun to rọ mọ ọrọ oṣelu ni wọn fi kan Igboho. Aliyu ṣalaye siwaju si pe "Mo mọ pe wọn maa gbe oloye Sunday Igboho lọ sile ẹjọ lọjọru, nitori awọn ti wọn mu ati ijọba Najiiria yoo gbiyanju lati gba aṣẹ ile ẹjọ lati gbe wa si Naijiria," "Ṣugbọn o ṣeeṣe ki wọn ma ri aṣẹ naa gba niroti irufẹ ẹsun ti wọn yoo fi kan, eyii ti ko fi aye gba ijọba apapọ lati gbe wa si Naijiria." "Gẹgẹ bi mo ṣe sọ ṣaaju ninu atẹjade kan, ọna ti wọn gba mu gan ko ba ofin mu nitori iwe idehun ti wa laarin ijọba Naijiria, Togo, Ghana ati Benin lori bi wọn yoo ṣe yanju irufẹ ọrọ yii."


O ni o ṣeeṣe ki gbogbo igbiyanju ijọba lati gbe Igboho wa si Naijiria ja si pabo nitori ẹsun to rọ mọ ọrọ oṣelu ni wọn fi kan Igboho. Aliyu ṣalaye siwaju si pe "Mo mọ pe wọn maa gbe oloye Sunday Igboho lọ sile ẹjọ lọjọru, nitori awọn ti wọn mu ati ijọba Najiiria yoo gbiyanju lati gba aṣẹ ile ẹjọ lati gbe wa si Naijiria," "Ṣugbọn o ṣeeṣe ki wọn ma ri aṣẹ naa gba niroti irufẹ ẹsun ti wọn yoo fi kan, eyii ti ko fi aye gba ijọba apapọ lati gbe wa si Naijiria." "Gẹgẹ bi mo ṣe sọ ṣaaju ninu atẹjade kan, ọna ti wọn gba mu gan ko ba ofin mu nitori iwe idehun ti wa laarin ijọba Naijiria, Togo, Ghana ati Benin lori bi wọn yoo ṣe yanju irufẹ ọrọ yii." Aliyu pari ọrọ rẹ pe, iwe adehun ti awọn orilẹ-de mẹrẹrin naa tọwọ bọ lọdun lọdun 1984 ko faye gba ijọba Naijiria lati gbe Sunday Ighoho wọle si Naijiria nitori irufẹ ẹṣẹ ti wọn ni o ṣẹ.


Aliyu pari ọrọ rẹ pe, iwe adehun ti awọn orilẹ-de mẹrẹrin naa tọwọ bọ lọdun lọdun 1984 ko faye gba ijọba Naijiria lati gbe Sunday Ighoho wọle si Naijiria nitori irufẹ ẹṣẹ ti wọn ni o ṣẹ.


Sunday Ighoho in Court: Ìdájọ́ jáde! Ilé ẹjọ́ ti ní kí Sunday Igboho ṣì wà ní àhámọ́ ní Cotonou!

Ile ẹjọ to n gbọ ẹjọ Oloye Sunday Adeyẹmọ ti ọpọ mọ si Sunday Igboho ni orilẹ-ede Benin ti paṣẹ pe ki Sunday Igboho kuro ni ibi ti wọn tii mọ lati ọj ti wọn ti fi panpẹ ofin muu. Idajọ naa jade loru ọganjọ ọjọ Aje ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu keje ti igbẹjọ rẹ bẹrẹ ni orilẹede Benin Republic. Bi ẹ ko ba gbagbe, ṣaju ni iroyin n tan kaakiri pe wọn de Igboho ni ọwọ ati ẹsẹ ni ahamọ ọlọpaa amọ ni wakati melo kan sẹyin, iyawo rẹ Ropo sọ fun BBC Yoruba pe wọn ti yọ ṣẹkẹ-ṣẹkẹ ọwọ rẹ kuro Wo àǹfàní tí wọ́n ṣẹ̀sẹ̀ fún ìyàwó Sunday Igboho ní Cotonou. Wọ́n tí lọ́ ẹ̀sùn míì mọ́ Sunday Igboho lẹ́sẹ̀ ní ìlú Benin! - Agbẹ́jọ́rò Igboho A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Baba Ijesha: Wọ́n gbé ọmọdé kan wá sílé ẹjọ́ kó wá jẹ́rìí sí ẹ̀sùn Baba Ijesha àti Princess Ẹwẹ, ile ẹjọ ti dajọ wi pe ki eekan aṣiwaju ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba naa si wa ni ahamọ. Ahamọ naa ko ni jẹ ibi ipamọ awọn ọlọpaa to wa tẹlẹ eyi ti wọn n pe ni brigade criminelle bikoṣe ibi ipamọ ọgba ẹwọn lati oni lọ.


Wọ́n tí lọ́ ẹ̀sùn míì mọ́ Sunday Igboho lẹ́sẹ̀ ní ìlú Benin! - Agbẹ́jọ́rò Igboho A dúpẹ́ kò sí ọmọ ilé ẹ̀kọ́ Bethel Baptist School tí wọ́n fipa bá lòpọ̀ nígbèkùn ajínígbé - Ààrẹ Baptist Baba Ijesha: Wọ́n gbé ọmọdé kan wá sílé ẹjọ́ kó wá jẹ́rìí sí ẹ̀sùn Baba Ijesha àti Princess Ẹwẹ, ile ẹjọ ti dajọ wi pe ki eekan aṣiwaju ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba naa si wa ni ahamọ. Ahamọ naa ko ni jẹ ibi ipamọ awọn ọlọpaa to wa tẹlẹ eyi ti wọn n pe ni brigade criminelle bikoṣe ibi ipamọ ọgba ẹwọn lati oni lọ. Eyi tumọ si wipe wọn ṣii nipo kuro nibi to wa lati ibẹrẹ igbẹjọ yii si ibomiran. Amoṣa titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, wọn ko tii sọ ẹkunrẹrẹ bi wiwa ni ahamọ rẹ yoo ṣe ri. Ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun 2021 ni iroyin kan jade sita pe ọwọ awọn agbofinro ti tẹ Sunday Igboho ni orilẹ-ede Benin Republic.


Eyi tumọ si wipe wọn ṣii nipo kuro nibi to wa lati ibẹrẹ igbẹjọ yii si ibomiran. Amoṣa titi di asiko ti a n ko iroyin yii jọ, wọn ko tii sọ ẹkunrẹrẹ bi wiwa ni ahamọ rẹ yoo ṣe ri. Ni ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu keje, ọdun 2021 ni iroyin kan jade sita pe ọwọ awọn agbofinro ti tẹ Sunday Igboho ni orilẹ-ede Benin Republic. Ijọba orilẹ-ede Naijiria nipasẹ awọn ileeṣẹ agbofinro rẹ, paapaa julọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti fi orukọ Igboho sita gẹgẹ bi ẹni ti wọn n wa. Iroyin si sọ pe lasiko to n gbero lati lọ sorilẹede Germany nibi to ti n gbero lati ṣe atipo ni  wọn mu ni papakọ ofurufu Cardinal Bernardin International  ni ilu Cotonou. Lati igba naa lo si ti wa ni ahamọ awọn ọlọpaa nibẹ ki wọn to fi iyawo rẹ, Rọpo silẹ lọjọbọ ọsẹ to kọja lẹyin igbẹjọ ile ẹjo kan lorilẹ-ede naa.


Ijọba orilẹ-ede Naijiria nipasẹ awọn ileeṣẹ agbofinro rẹ, paapaa julọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti fi orukọ Igboho sita gẹgẹ bi ẹni ti wọn n wa. Iroyin si sọ pe lasiko to n gbero lati lọ sorilẹede Germany nibi to ti n gbero lati ṣe atipo ni  wọn mu ni papakọ ofurufu Cardinal Bernardin International  ni ilu Cotonou. Lati igba naa lo si ti wa ni ahamọ awọn ọlọpaa nibẹ ki wọn to fi iyawo rẹ, Rọpo silẹ lọjọbọ ọsẹ to kọja lẹyin igbẹjọ ile ẹjo kan lorilẹ-ede naa. Nibayii, a ko tii lee sọ boya awọn agbẹjọro rẹ yoo pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ naa.


Nibayii, a ko tii lee sọ boya awọn agbẹjọro rẹ yoo pe ẹjọ kotẹmilọrun lori idajọ naa.


Ìmọ̀ràn | Káyọ̀dé Akínwùmí

Ẹ wí f’ẹ́ni tí ń sáré owó Pélé t’ówó kọ a máa wọ́ Ẹ rò f’ẹni tí ń kànlẹ̀kùn ọlà P’ọlà òní lè má dò̩la B’ẹni lówó lọ́wọ́ tó r’ogún ẹ̩rú Béèyàn lọ́lá lọ́là tó yọ́gbọ̀n ìwọ̀fà Ikú tíí p’ẹrú níí pa wọ́n Isà òkú wọn kìí jìn ju tìwọ̀fà Ẹ̀ bá wí f’Ọláìítán p’ọ́lá a máa tán Ẹ̀ bá rò f’Ówónikókó p’óníhun tíí ku ni kù Ohun tíí sìí ku ni kù náà nìwà Bó o bá torí àtilówó tó o hùwà àìtọ́ Bórí bá ọ́ ṣé tó o gbó, ìgbẹ̀yìn rẹ ò le tọ́ Bó o bá torí àtilọ́lá tó o hùwà ìkà B’ọ́jọ́ bá d’alẹ́, ẹ̀san ìkà lo máa ká. Káyọ̀dé Akínwùmí jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ Yorùbá ní Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ́, ipele àṣekágbá. Káyọ̀dé fẹ́ràn ìtàn púpọ̀, a máa gbọ́ orin lọ́pọ̀ ó sì jẹ́ olùwòye lórí ọ̀rọ̀ tó ń lọ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Yorùbá bọ̀ wón ní báyé ba ń yí kámáa bá’yé yí, bí ìgbà báńyí ká máa bá ìgbà yi torí ẹni tí kò bá bágbàyí dandan yóò bágbàlọ. Èyi dífá fuń ipò ọ̀làjú ìgbàlódé táa bá ara wa láyé òde òní. Ìgbà dẹrùn, ayé tura, ìròrí sì ń lé kenkà si. Ó rọruǹ fuń ẹni tó ń gbé ní Àbújá láti bá ẹbi, ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ rẹ̀ tó ń gbé l’ókè òkun sọ̀rọ̀ láì mú ìnira wá rárá nipa lílo ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀. Bákanáà, ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, bàálù, ọkọ̀ ojú omi jẹ àwọn nǹkan ìriǹsẹ̀ tí àwọn ènìyaǹ fi ń fẹlá. Ìlera ńkọ?


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ó rọruǹ fuń ẹni tó ń gbé ní Àbújá láti bá ẹbi, ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ rẹ̀ tó ń gbé l’ókè òkun sọ̀rọ̀ láì mú ìnira wá rárá nipa lílo ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀. Bákanáà, ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, bàálù, ọkọ̀ ojú omi jẹ àwọn nǹkan ìriǹsẹ̀ tí àwọn ènìyaǹ fi ń fẹlá. Ìlera ńkọ? Ìwádìí fihaǹ wipe ikú ọ̀wọwọ̀ọ́ ti fẹ́rẹ̀ẹ di ohun àfìsẹ́yiǹ tééguń n fisọ nipa ìlo àwon nǹkan ìlera ìgbàlódé. Ẹ̀tò ẹ̀kọ́ náà kò gbẹ́yiǹ. Nípa ìlo àwọn èlò amórípé bíi ẹ̀rọ ayára bí àsá àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, ètò ẹ̀kọ̀ ti di ohun àmúnyangàn.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ìwádìí fihaǹ wipe ikú ọ̀wọwọ̀ọ́ ti fẹ́rẹ̀ẹ di ohun àfìsẹ́yiǹ tééguń n fisọ nipa ìlo àwon nǹkan ìlera ìgbàlódé. Ẹ̀tò ẹ̀kọ́ náà kò gbẹ́yiǹ. Nípa ìlo àwọn èlò amórípé bíi ẹ̀rọ ayára bí àsá àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, ètò ẹ̀kọ̀ ti di ohun àmúnyangàn. Mélòó la ó kà nínú eyín adípèlé, mélòó la fẹ́ẹ́ wí nípa àwon àǹfààni tí ọ̀làjú ti kó ran àwà ẹ̀dá l’órílẹ̀. Ó wa ṣe ni láàánú wípé àdańwò ti òlàjú kó dé ju aǹfààní rẹ̀ lọ pàápàá lọ́dọ̀ọ àwa ọmọ káàárọ̀ oòjíire nípaa àṣejù tí a kì bọ ọ̀làjú táagbà. Ọgunlọ́gọ̀ ni àwon ọmọ yorùbá tó jẹ́ wípé wọń ti di èèbó tań nipa ìhùwàsí, ìṣesí, ìsọ̀rọ̀sí, ìjẹunsí, ìmúrasí àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Mélòó la ó kà nínú eyín adípèlé, mélòó la fẹ́ẹ́ wí nípa àwon àǹfààni tí ọ̀làjú ti kó ran àwà ẹ̀dá l’órílẹ̀. Ó wa ṣe ni láàánú wípé àdańwò ti òlàjú kó dé ju aǹfààní rẹ̀ lọ pàápàá lọ́dọ̀ọ àwa ọmọ káàárọ̀ oòjíire nípaa àṣejù tí a kì bọ ọ̀làjú táagbà. Ọgunlọ́gọ̀ ni àwon ọmọ yorùbá tó jẹ́ wípé wọń ti di èèbó tań nipa ìhùwàsí, ìṣesí, ìsọ̀rọ̀sí, ìjẹunsí, ìmúrasí àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Ipò tí a bá ara wa yìí jẹ́ nǹkan tó dágbádá àbùkù sí ọrun àṣà ilẹ̀ wa léyìí tó sì jẹ́pé bí aobá ṣọ́ra, àṣà ilẹ̀ wa yóò di ohun tí odó ti dé tí kò gbọdò rí ìta mọ́. Ọ̀rọ̀ Yorùbá tóní àbàmọ̀ níí gbẹ̀yiǹ ọ̀rọ̀ kí ó má baà ṣẹ mọ́wa lára. Láyé àtijọ́, ìgbéyàwó jẹ́ nǹkan tó ṣe pàtàkì.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ipò tí a bá ara wa yìí jẹ́ nǹkan tó dágbádá àbùkù sí ọrun àṣà ilẹ̀ wa léyìí tó sì jẹ́pé bí aobá ṣọ́ra, àṣà ilẹ̀ wa yóò di ohun tí odó ti dé tí kò gbọdò rí ìta mọ́. Ọ̀rọ̀ Yorùbá tóní àbàmọ̀ níí gbẹ̀yiǹ ọ̀rọ̀ kí ó má baà ṣẹ mọ́wa lára. Láyé àtijọ́, ìgbéyàwó jẹ́ nǹkan tó ṣe pàtàkì. Ẹni bá l’áya nílé ní ìtaǹ tó pọ̀ látii pa. Alárinà, ìwádìí, ìtọrọ, ìyọ̀ǹda, ìdánaa, ìgbéyàwó àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ jẹ́ àwọn èròjà tó gbọ́dọ̀ pé pérépéré kí géńdé tóólè máa tọ́ka sí obiǹrin kan gẹ́gẹ́ bíi ayaa rẹ̀. Ó sì gbọ́dọ̀ pa àrokò ẹ̀jẹ ìbálé sí àwon ẹbí ìyáwó rẹ̀ pé ọwọ́ ìbàjẹ̀ kò tíì kan ọjà tí òhun rà. Ìdí abájọ rèé tí ìgbéyàwó àná a máa gbòòrò, a màa ládùn lóyin, àwọn èso irú ìgbéyàwó bẹ́ẹ̀ a sì máa jẹ́ oun àmúyangaǹ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ẹni bá l’áya nílé ní ìtaǹ tó pọ̀ látii pa. Alárinà, ìwádìí, ìtọrọ, ìyọ̀ǹda, ìdánaa, ìgbéyàwó àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ jẹ́ àwọn èròjà tó gbọ́dọ̀ pé pérépéré kí géńdé tóólè máa tọ́ka sí obiǹrin kan gẹ́gẹ́ bíi ayaa rẹ̀. Ó sì gbọ́dọ̀ pa àrokò ẹ̀jẹ ìbálé sí àwon ẹbí ìyáwó rẹ̀ pé ọwọ́ ìbàjẹ̀ kò tíì kan ọjà tí òhun rà. Ìdí abájọ rèé tí ìgbéyàwó àná a máa gbòòrò, a màa ládùn lóyin, àwọn èso irú ìgbéyàwó bẹ́ẹ̀ a sì máa jẹ́ oun àmúyangaǹ. Bẹ́ẹ̀kọ́ lórí ní ti ìgbéyàwó ayé òde òní. Rẹ́rẹ́ ti run, nǹkan si ti bàjẹ́. Omi wọń ju ìgbéyàwó ayé òde òní lọ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Bẹ́ẹ̀kọ́ lórí ní ti ìgbéyàwó ayé òde òní. Rẹ́rẹ́ ti run, nǹkan si ti bàjẹ́. Omi wọń ju ìgbéyàwó ayé òde òní lọ. Orí ẹ̀rọ ayélujára lọ̀pọ̀lọpó ọ̀dọ́ ti ń yan ìpiń wọnn l’óbiǹrin, kò sí oun kankan tó jẹ mọ ìwádìí tàbí alárinnà, èyí já sí ìdí tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbẹ́yàwó ayé òde òni ṣe ń forí sanpoń bíi àlòkù ọ̀kọ̀. Èdè ilẹ̀ waa ńkọ́? Ó ń rèwàlẹ̀ àsà wẹ́rẹ́wẹ́rẹ́.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Orí ẹ̀rọ ayélujára lọ̀pọ̀lọpó ọ̀dọ́ ti ń yan ìpiń wọnn l’óbiǹrin, kò sí oun kankan tó jẹ mọ ìwádìí tàbí alárinnà, èyí já sí ìdí tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbẹ́yàwó ayé òde òni ṣe ń forí sanpoń bíi àlòkù ọ̀kọ̀. Èdè ilẹ̀ waa ńkọ́? Ó ń rèwàlẹ̀ àsà wẹ́rẹ́wẹ́rẹ́. Agídí la fi máa ri ìdílé tó ń fii èdè Yorùbá kọ́ àwọn ọmọ wọn, fińriǹfińtì ni bíi kàa síǹkan. Bí ọmọ Yorùbá mìíraǹ bá fọ èèbó lẹ́nu láì rójú ẹni bẹ́ẹ̀, orúkọ tí ń jẹ́ ni a ó fi dáa mọ̀ pé tilẹ̀ẹ wa níísee (ìyẹn fún ẹni tó bá ka orúkọ Yorùbá kún). Ọ̀rọ̀ waa wáà dàbíi ẹni tí ó mọ ọ̀sọ́ ju ìyá ọ̀sọ́ lọ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Agídí la fi máa ri ìdílé tó ń fii èdè Yorùbá kọ́ àwọn ọmọ wọn, fińriǹfińtì ni bíi kàa síǹkan. Bí ọmọ Yorùbá mìíraǹ bá fọ èèbó lẹ́nu láì rójú ẹni bẹ́ẹ̀, orúkọ tí ń jẹ́ ni a ó fi dáa mọ̀ pé tilẹ̀ẹ wa níísee (ìyẹn fún ẹni tó bá ka orúkọ Yorùbá kún). Ọ̀rọ̀ waa wáà dàbíi ẹni tí ó mọ ọ̀sọ́ ju ìyá ọ̀sọ́ lọ. Bẹ́ẹ̀, àinírònúu wa kò jẹ́ká lajú rí bí àwọn òyìnbó se ń kọ́ àsà Yorùbá ní kíkankìkan. Ẹníí lójú níí wòran, bí ènìyaǹ bá gbéra lọ sí ọgbà fásíti tilẹ̀ Ìbàdaǹ ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ nípa àṣà àti ìṣe, yóo ríran wò. Bí àwọn aláwọ̀ funfun ṣe ń lú ìlù yorùbá bíi pé àwọn ná sẹ̀dá ìlù bẹ́ẹ̀ ni wọń jó bí àgééré.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Bẹ́ẹ̀, àinírònúu wa kò jẹ́ká lajú rí bí àwọn òyìnbó se ń kọ́ àsà Yorùbá ní kíkankìkan. Ẹníí lójú níí wòran, bí ènìyaǹ bá gbéra lọ sí ọgbà fásíti tilẹ̀ Ìbàdaǹ ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ nípa àṣà àti ìṣe, yóo ríran wò. Bí àwọn aláwọ̀ funfun ṣe ń lú ìlù yorùbá bíi pé àwọn ná sẹ̀dá ìlù bẹ́ẹ̀ ni wọń jó bí àgééré. Ó mú mi rańtí ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ sími lọ́jọ́ kejìlá, osù kejì ọduń tó kọjá, èmi àti ọ̀réé mí pàdée òyiǹbó kan nínú ọgbà. Ó kí wa pẹ̀lú èdè Yorùbá tí àwaa síì da á lóhuǹ pẹ̀lú èdèe gẹ̀ẹ́sì, ẹẹ̀ rí ayé ẹrú ọ̀làjú bíí. Ó bi wá bóyá a kò kíń ṣe ọmọYorùbá léyìí táa dalóuǹ pé “bẹ́ẹ̀ni, Yorùbá ni wá.” Ó sì rọ̀ wá pé kí á bá òhun se ìjíròrò ní èdèe Yorùbá.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ó mú mi rańtí ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ sími lọ́jọ́ kejìlá, osù kejì ọduń tó kọjá, èmi àti ọ̀réé mí pàdée òyiǹbó kan nínú ọgbà. Ó kí wa pẹ̀lú èdè Yorùbá tí àwaa síì da á lóhuǹ pẹ̀lú èdèe gẹ̀ẹ́sì, ẹẹ̀ rí ayé ẹrú ọ̀làjú bíí. Ó bi wá bóyá a kò kíń ṣe ọmọYorùbá léyìí táa dalóuǹ pé “bẹ́ẹ̀ni, Yorùbá ni wá.” Ó sì rọ̀ wá pé kí á bá òhun se ìjíròrò ní èdèe Yorùbá. A bí pé kí ni orúkọ rẹ̀ẹ̀, ó sì dáhuǹ pé Títílayọ̀ ni orúkọ òhun. Ó ní òun ti kọ́ èdèe Yorùbá ní ìlú òun fuń ọduń bíi mẹ́fà sẹ́yiǹ, ó ní àsekágbá lòun wáá ṣe ní ìlú waa. Èmi àti ọ̀rẹ̀ẹ́ mi wojú ara wa, a sì mirí kíkankíkan.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

A bí pé kí ni orúkọ rẹ̀ẹ̀, ó sì dáhuǹ pé Títílayọ̀ ni orúkọ òhun. Ó ní òun ti kọ́ èdèe Yorùbá ní ìlú òun fuń ọduń bíi mẹ́fà sẹ́yiǹ, ó ní àsekágbá lòun wáá ṣe ní ìlú waa. Èmi àti ọ̀rẹ̀ẹ́ mi wojú ara wa, a sì mirí kíkankíkan. Ìwádìí jẹ́ ká mọ̀ pé Yorùbá ni èdè to gbòòrò jùlọ tí àwọn aláwọ̀ funfun ńkọ́. Àfaìmọ̀ọ̀ kí ó má jẹ́ pé àwon aláwọ̀ funfun ni yóò ma kọ́ wa ní èdèe abínibí waa lọ́jọ́ iwájú. Àrań dà, sányań baba asọ dà, òfì dà?


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Ìwádìí jẹ́ ká mọ̀ pé Yorùbá ni èdè to gbòòrò jùlọ tí àwọn aláwọ̀ funfun ńkọ́. Àfaìmọ̀ọ̀ kí ó má jẹ́ pé àwon aláwọ̀ funfun ni yóò ma kọ́ wa ní èdèe abínibí waa lọ́jọ́ iwájú. Àrań dà, sányań baba asọ dà, òfì dà? Gbogbo wọn ti fẹ́rẹ̀ re ìrìn àjò àrèmabọ̀ tań. Asọ ilẹ̀ waa kò jẹ wá lóguń mọ́. Okuǹ là ńtá mọ́ruǹ kiri bíi ẹran iléyá.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Gbogbo wọn ti fẹ́rẹ̀ re ìrìn àjò àrèmabọ̀ tań. Asọ ilẹ̀ waa kò jẹ wá lóguń mọ́. Okuǹ là ńtá mọ́ruǹ kiri bíi ẹran iléyá. Àwọn obiǹrin a sì fì sòkòtò tíńriń àti asọ másọmílẹ́nu gbésẹ́ elédùmarè jáde. Irun abiyì ayé àtijọ́ bíi ṣùkú, pàtẹ́wọ́, kọjúsọ́kọ, fáadán, ìpàkọ́ ẹlẹ́dè, adé ọba àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ ti farasinko bí ẹni táa forò lé. Orí olórí là n lọ́ mọ́rí bíi tede, irun àwọn ọkuǹrin wa náà a sì dabíi ti saǹgó láì bọ olúkòso tàbí kó ga sókè bíi ilé alájà méje.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Àwọn obiǹrin a sì fì sòkòtò tíńriń àti asọ másọmílẹ́nu gbésẹ́ elédùmarè jáde. Irun abiyì ayé àtijọ́ bíi ṣùkú, pàtẹ́wọ́, kọjúsọ́kọ, fáadán, ìpàkọ́ ẹlẹ́dè, adé ọba àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ ti farasinko bí ẹni táa forò lé. Orí olórí là n lọ́ mọ́rí bíi tede, irun àwọn ọkuǹrin wa náà a sì dabíi ti saǹgó láì bọ olúkòso tàbí kó ga sókè bíi ilé alájà méje. Àwọn ewì àti ijó amórípé Yorùbá náà ti dohun àwátì. Pàlońgò ló kù, ayé wáá di rúdurùdu, àṣà ilẹ̀ẹ wa wáá dohun àmútayiń. Báyìí la wáá n se báíbàí sí àṣà ilẹ̀ waa, inú waa sì n duǹ, ìbàjẹ́ sì doge mọ́wa lọ́wọ́.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Àwọn ewì àti ijó amórípé Yorùbá náà ti dohun àwátì. Pàlońgò ló kù, ayé wáá di rúdurùdu, àṣà ilẹ̀ẹ wa wáá dohun àmútayiń. Báyìí la wáá n se báíbàí sí àṣà ilẹ̀ waa, inú waa sì n duǹ, ìbàjẹ́ sì doge mọ́wa lọ́wọ́. Wàyí ò, òòruǹ tó kù sì tó asọ́ ọ́ gbẹ. Ọjọ́ tí wèrè bá mọ̀ pé nǹkan ń se òhun, ọjọ́ náa ni ara rẹ̀ yóò dá. Lóòótọ́ ná, kìí tań lára ọmọ ọba kí ó má ku dàǹṣákì, èyí tó túmọ̀ sí pé àwọn ọmọ oòduà tòótọ́ díẹ̀ sì ń gbé àṣà ga. Àmọ́ o, kí àwọn díẹ̀ náà tóó tán lórílẹ̀ kí àṣàa wa má baa wáá di ìtaǹ lẹ́yiǹwá ọ̀la, àti àwa tá a mọ̀ ibi tí bàtà ti ń ta wá lẹ́sẹ̀, ká sun oorun méje tí ọmọkuǹrin ń suǹ, ká rorí wa dáadáa.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Wàyí ò, òòruǹ tó kù sì tó asọ́ ọ́ gbẹ. Ọjọ́ tí wèrè bá mọ̀ pé nǹkan ń se òhun, ọjọ́ náa ni ara rẹ̀ yóò dá. Lóòótọ́ ná, kìí tań lára ọmọ ọba kí ó má ku dàǹṣákì, èyí tó túmọ̀ sí pé àwọn ọmọ oòduà tòótọ́ díẹ̀ sì ń gbé àṣà ga. Àmọ́ o, kí àwọn díẹ̀ náà tóó tán lórílẹ̀ kí àṣàa wa má baa wáá di ìtaǹ lẹ́yiǹwá ọ̀la, àti àwa tá a mọ̀ ibi tí bàtà ti ń ta wá lẹ́sẹ̀, ká sun oorun méje tí ọmọkuǹrin ń suǹ, ká rorí wa dáadáa. “Yorùbá yoyoyo bíi iná alẹ́, yorùbá rururu bíi omi òkun, yorùbá baba ni baba ńse“. Bẹ́ẹ̀ni, ọ̀gá niwá lọ́jọ́kọ́jọ́. Orísun ni àṣà, odò tó bá sì gbàgbé orísun, gbígbẹ níí gbẹẹ.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

“Yorùbá yoyoyo bíi iná alẹ́, yorùbá rururu bíi omi òkun, yorùbá baba ni baba ńse“. Bẹ́ẹ̀ni, ọ̀gá niwá lọ́jọ́kọ́jọ́. Orísun ni àṣà, odò tó bá sì gbàgbé orísun, gbígbẹ níí gbẹẹ. Abọ́lájí ọmọ Babalọlá jẹ́ ọmọ ìpele kejì ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ilẹ̀ Ìbàdaǹ ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tó níise pẹ̀lúu ìmọ̀ oòguǹ òyiǹbó (Pharmacy). Ọmọ ọ̀ṣun ní ọdẹ-òmu ni. Ó fẹ́raǹ láti máa kọ́ nípa àṣà àti ìṣe yorùbá nítorí pé àṣa àti ìṣe wa kò láfiwé.


Ọ̀làjú Dé | Abọ́lájí ọmọ Babalọlá

Abọ́lájí ọmọ Babalọlá jẹ́ ọmọ ìpele kejì ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ilẹ̀ Ìbàdaǹ ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tó níise pẹ̀lúu ìmọ̀ oòguǹ òyiǹbó (Pharmacy). Ọmọ ọ̀ṣun ní ọdẹ-òmu ni. Ó fẹ́raǹ láti máa kọ́ nípa àṣà àti ìṣe yorùbá nítorí pé àṣa àti ìṣe wa kò láfiwé.


Ẹ wa̒a̒ wẹ̀si̒n ara̒ ìbàdaǹ! | Fẹ́mi Àjàkáyé

Lààlá òfò La̒a̒làṣe̒ asa̒n Gẹ̀gẹ̀sì òsì. Gàgàrà ìyà Gẹgẹrẹ la̒sa̒n, Òfu̒ùtù fẹ̒ètẹ̀ A̒a̒sà ti̒ ò ni̒ ka̒nhu̒n. Ki̒ni ka̒ ti se’le̒ Ti̒sà yi̒ si̒? Ile̒ Ti̒sà kìkì imi̒ ẹran. Ara̒ Ìbàdàn fẹ̒ràn àpọ̒n poo, Bo̒o ba̒ ni̒wọn lọ̒rẹ̀ẹ̒ Èèmọ̀ loni̒. Bo̒o ba̒ ba̒wọn rìn O se kòn̒gẹ̒ ǹkan, Ìgbe̒raga pẹ̀lu̒ ara̒ Ìbàdàn, Ọmọ ìyà niwọ̒n.


Ile̒ Ti̒sà kìkì imi̒ ẹran. Ara̒ Ìbàdàn fẹ̒ràn àpọ̒n poo, Bo̒o ba̒ ni̒wọn lọ̒rẹ̀ẹ̒ Èèmọ̀ loni̒. Bo̒o ba̒ ba̒wọn rìn O se kòn̒gẹ̒ ǹkan, Ìgbe̒raga pẹ̀lu̒ ara̒ Ìbàdàn, Ọmọ ìyà niwọ̒n. Bi̒ Gàm̀bàri̒ se jẹ̒ si̒ Sa̒ba̒ru̒mọ̒. Kò si̒ bi to̒o gbà wọ̀lu̒ Ìbàdàn Kìkì ẹ̀gbin, Kò si̒gbà to̒o de̒ Ìbàdàn Kìkì ìdọ̀ti̒. Ètò Ìbàdàn wọ̒ o̒ japa̒ aja̒ lọ Oju̒ kọ̒tà to̒ ti di̒pẹtà Kò mọ ni̒wọ̀n egbèje, Ile̒ ti̒wọ̒n ti sọ dile̒ ilẹ̀ Ìyan ò mọ ni̒wọ̀n ẹgbẹ̀fà.


Bi̒ Gàm̀bàri̒ se jẹ̒ si̒ Sa̒ba̒ru̒mọ̒. Kò si̒ bi to̒o gbà wọ̀lu̒ Ìbàdàn Kìkì ẹ̀gbin, Kò si̒gbà to̒o de̒ Ìbàdàn Kìkì ìdọ̀ti̒. Ètò Ìbàdàn wọ̒ o̒ japa̒ aja̒ lọ Oju̒ kọ̒tà to̒ ti di̒pẹtà Kò mọ ni̒wọ̀n egbèje, Ile̒ ti̒wọ̒n ti sọ dile̒ ilẹ̀ Ìyan ò mọ ni̒wọ̀n ẹgbẹ̀fà. Bo̒o ba̒ ṣe n̒ wọ̀lù Ìbàdàn, Oni̒jìbìtì ni o̒ ki̒ ọ ka̒àbọ̀ Bo̒o ba̒ ti n̒ wọ̀l̒u Ìbàdàn Jàgùdà ni o̒ gbẹrù lọ̒wọ̒ rẹ. Wọn a̒ ni̒ ko̒o wa̒ Wọ̒n a̒ ni̒ o gbe̒un to̒o gbe̒ lọ̒wọ̒ wa̒. Ṣe̒ tàsẹtàsẹ lọka̒ n̒ rìn Òku̒’dìẹ kan ò gbọdọ̀ ro̒ju̒ ba̒la̒patà rẹ̀ jiyàn Òku̒ eerin kìi̒ ro̒ju̒ bọ̒dẹ wi̒jọ̒.


Bo̒o ba̒ ṣe n̒ wọ̀lù Ìbàdàn, Oni̒jìbìtì ni o̒ ki̒ ọ ka̒àbọ̀ Bo̒o ba̒ ti n̒ wọ̀l̒u Ìbàdàn Jàgùdà ni o̒ gbẹrù lọ̒wọ̒ rẹ. Wọn a̒ ni̒ ko̒o wa̒ Wọ̒n a̒ ni̒ o gbe̒un to̒o gbe̒ lọ̒wọ̒ wa̒. Ṣe̒ tàsẹtàsẹ lọka̒ n̒ rìn Òku̒’dìẹ kan ò gbọdọ̀ ro̒ju̒ ba̒la̒patà rẹ̀ jiyàn Òku̒ eerin kìi̒ ro̒ju̒ bọ̒dẹ wi̒jọ̒. Ọ̀gà pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si àwọ̀ Ìbàdàn pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si Àwọn ọlo̒jà oju̒u ti̒tì n̒kọ̒ Tiwọn ò ṣe̒e̒ wi̒. Àwọn to̒ n̒ pàtẹ si̒ sọ̒ọ̀bù àlàpà, Ti wọn ò se̒e̒ fẹnu sọ. Bo̒o ba̒ wọ mi̒ki̒rà o gbe̒ Bo̒o ba̒ wọ ka̒àbù o sì wọ̀, Ẹran ajiyọ̀ a dẹran ori̒ ori Ẹran ajiyọ̀ a dẹran òòrì.


Ọ̀gà pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si àwọ̀ Ìbàdàn pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si Àwọn ọlo̒jà oju̒u ti̒tì n̒kọ̒ Tiwọn ò ṣe̒e̒ wi̒. Àwọn to̒ n̒ pàtẹ si̒ sọ̒ọ̀bù àlàpà, Ti wọn ò se̒e̒ fẹnu sọ. Bo̒o ba̒ wọ mi̒ki̒rà o gbe̒ Bo̒o ba̒ wọ ka̒àbù o sì wọ̀, Ẹran ajiyọ̀ a dẹran ori̒ ori Ẹran ajiyọ̀ a dẹran òòrì. Wèrè ọ̀sa̒n, Apanijẹun ààjìn kò ni̒ye, Wọ̒n n̒ gun àkìtàn lọ̒sàn-a̒n, Wọ̒n n̒ gun mọ̒tò lo̒ru. Tàwọn oni̒ba̒a̒rà Ìbàdàn lo̒ semì nì kàye̒e̒fì, Wọ̒n pọ̀ ju yanrìn òkun lọ. Bo̒o se n̒ rẹ̒ni to̒ ge̒ lọ̒wọ̒, Bẹ̒ẹ̀ loo̒ re̒èyàn to̒ yọ lo̒ju̒.


Wèrè ọ̀sa̒n, Apanijẹun ààjìn kò ni̒ye, Wọ̒n n̒ gun àkìtàn lọ̒sàn-a̒n, Wọ̒n n̒ gun mọ̒tò lo̒ru. Tàwọn oni̒ba̒a̒rà Ìbàdàn lo̒ semì nì kàye̒e̒fì, Wọ̒n pọ̀ ju yanrìn òkun lọ. Bo̒o se n̒ rẹ̒ni to̒ ge̒ lọ̒wọ̒, Bẹ̒ẹ̀ loo̒ re̒èyàn to̒ yọ lo̒ju̒. Ìbàdàn ni mo ti ra̒fo̒ju̒ ala̒a̒gànna̒, Ìlu̒ Ògu̒nmọ̒la̒ ni mo ti ra̒ka̒yi̒n to̒ n̒ ta gu̒gu̒ru̒, Ìlu̒ La̒gelu̒ ni mo ti ra̒diti̒ to̒ n̒ ta re̒di̒ò. Bo̒orun ba̒ ràn nI̒bàdàn A dàbi̒ ẹni pa̒ye̒ fẹ̒ẹ̒ jo̒na̒, Bo̒jò ba̒ rọ̀ lO̒lu̒yọ̀le̒ A dàbi̒ ẹni pa̒ye̒ fẹ̒ẹ̒ pare̒. Lọ̒du̒n 2011, Àwọn ara̒ Apẹtẹ ni ẹ bi.


Ìbàdàn ni mo ti ra̒fo̒ju̒ ala̒a̒gànna̒, Ìlu̒ Ògu̒nmọ̒la̒ ni mo ti ra̒ka̒yi̒n to̒ n̒ ta gu̒gu̒ru̒, Ìlu̒ La̒gelu̒ ni mo ti ra̒diti̒ to̒ n̒ ta re̒di̒ò. Bo̒orun ba̒ ràn nI̒bàdàn A dàbi̒ ẹni pa̒ye̒ fẹ̒ẹ̒ jo̒na̒, Bo̒jò ba̒ rọ̀ lO̒lu̒yọ̀le̒ A dàbi̒ ẹni pa̒ye̒ fẹ̒ẹ̒ pare̒. Lọ̒du̒n 2011, Àwọn ara̒ Apẹtẹ ni ẹ bi. Ìbàdàn pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si. Se̒ bo̒ri̒ ba̒ se mọ ni̒i̒ see̒ fọ̒ olo̒ri̒, Bo̒mi ba̒ pọ̀jù Dandan ni ko̒ pa̒ olo̒mi lo̒ri̒. Ni̒ ti di̒da̒ra, Ẹyẹ ti̒ o̒ ṣe bi̒ ọ̀ki̒n ò si̒ ni̒gbo̒.


Ìbàdàn pẹ̀lu̒ ori̒siri̒si. Se̒ bo̒ri̒ ba̒ se mọ ni̒i̒ see̒ fọ̒ olo̒ri̒, Bo̒mi ba̒ pọ̀jù Dandan ni ko̒ pa̒ olo̒mi lo̒ri̒. Ni̒ ti di̒da̒ra, Ẹyẹ ti̒ o̒ ṣe bi̒ ọ̀ki̒n ò si̒ ni̒gbo̒. Ni̒ ti ni̒ni̒ èèyàn Pàtàkì, Ẹyẹ ti̒ o̒ dori̒kodò bi̒ àda̒n ò si̒ Ìbàdàn kọja̒ kàsi̒àrà Ìbàdàn kọja̒a̒ ka̒si̒robo. Ni̒ gbogbo ilẹ̀ yi̒ Ìlu̒ to̒ la̒gba̒ra bi̒ Ìbàdàn kò si̒. À fi ta̒a ba̒ fẹ̒ẹ̒ pàfi̒n la̒du̒bi̒àra̒n fu̒nraa wa.


Ni̒ ti ni̒ni̒ èèyàn Pàtàkì, Ẹyẹ ti̒ o̒ dori̒kodò bi̒ àda̒n ò si̒ Ìbàdàn kọja̒ kàsi̒àrà Ìbàdàn kọja̒a̒ ka̒si̒robo. Ni̒ gbogbo ilẹ̀ yi̒ Ìlu̒ to̒ la̒gba̒ra bi̒ Ìbàdàn kò si̒. À fi ta̒a ba̒ fẹ̒ẹ̒ pàfi̒n la̒du̒bi̒àra̒n fu̒nraa wa. Ìbàdàn sunwọ̀n ni̒lùu̒ Àwọn ọmọ Ìbàdàn ya̒a̒yì le̒èyàn. Sùgbọ̒n bi̒ ọmọ Do̒o̒go̒ se da̒ra to̒ Itọ̒ ti̒ ò ni̒ ga̒re̒èjì lo̒ bàwọ̒n jẹ̒, Bi̒ ọmọ Bìa̒fu̒rà ṣe sunwọ̀n to̒ Wi̒wonkoko mo̒wo̒ ni jàkùtẹ̀ wọn Kèèta lo̒ bọmọ Yorùba̒ jẹ̒, Bi̒ Ìbàdàn ṣe da̒ra to̒ À fi ka̒ fi sẹ̒nu ka̒ da̒kẹ̒ Àkàrà ìya̒ ọ̀rẹ̒ ẹ wa. Ẹ wa̒ o!


Ìbàdàn sunwọ̀n ni̒lùu̒ Àwọn ọmọ Ìbàdàn ya̒a̒yì le̒èyàn. Sùgbọ̒n bi̒ ọmọ Do̒o̒go̒ se da̒ra to̒ Itọ̒ ti̒ ò ni̒ ga̒re̒èjì lo̒ bàwọ̒n jẹ̒, Bi̒ ọmọ Bìa̒fu̒rà ṣe sunwọ̀n to̒ Wi̒wonkoko mo̒wo̒ ni jàkùtẹ̀ wọn Kèèta lo̒ bọmọ Yorùba̒ jẹ̒, Bi̒ Ìbàdàn ṣe da̒ra to̒ À fi ka̒ fi sẹ̒nu ka̒ da̒kẹ̒ Àkàrà ìya̒ ọ̀rẹ̒ ẹ wa. Ẹ wa̒ o! Kìi̒ sẹjọ̒ àgbẹ̀ bi̒ mọ̀ǹgu̒du̒ ila̒ ba̒ dalagba̒lu̒gbu̒ odò. Ògì rọ̀ Ẹ ma̒ rojọ̒ mẹ̒lẹ̒rọ lẹ̒sẹ̀, Bi̒ Ìbàdàn se dà Oyu̒n to̒ sẹ̒ ni Ẹni̒ dami so̒dò Àtẹni to̒ ru kete ni ẹ jẹ̒ a̒ bi. Azeez Michael Kẹ́hìndé tí gbogbo èèyàn mọ̀ sí Fẹ́mi Àjàkáyé jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìsẹ́yìn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀ ní agbègbè Òkè-Ògùn.


Kìi̒ sẹjọ̒ àgbẹ̀ bi̒ mọ̀ǹgu̒du̒ ila̒ ba̒ dalagba̒lu̒gbu̒ odò. Ògì rọ̀ Ẹ ma̒ rojọ̒ mẹ̒lẹ̒rọ lẹ̒sẹ̀, Bi̒ Ìbàdàn se dà Oyu̒n to̒ sẹ̒ ni Ẹni̒ dami so̒dò Àtẹni to̒ ru kete ni ẹ jẹ̒ a̒ bi. Azeez Michael Kẹ́hìndé tí gbogbo èèyàn mọ̀ sí Fẹ́mi Àjàkáyé jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìsẹ́yìn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀ ní agbègbè Òkè-Ògùn. Ó jáde nílé ìwé alákọ̀ọ̀bẹ̀rẹ̀ Ládọ̀gán Ìjẹmbà Community Primary School. Lẹ́yìn náà ló tẹ̀síwájú ní ilé ẹ̀kọ́ Anwar-Islam High School, kí ó tó kẹ́kọ̀ọ́ nípa eré orí ìtàgé àti sinimá. Ilé ẹ̀kọ́ àgbà Olùkọ́ni Adéyẹmí College of Education (Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, Ilè-Ifẹ̀.


Ó jáde nílé ìwé alákọ̀ọ̀bẹ̀rẹ̀ Ládọ̀gán Ìjẹmbà Community Primary School. Lẹ́yìn náà ló tẹ̀síwájú ní ilé ẹ̀kọ́ Anwar-Islam High School, kí ó tó kẹ́kọ̀ọ́ nípa eré orí ìtàgé àti sinimá. Ilé ẹ̀kọ́ àgbà Olùkọ́ni Adéyẹmí College of Education (Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, Ilè-Ifẹ̀. Affliated campus) ni ó ti ń kọ́ ẹ̀kọ́ nípa èdè Yorùbá. Òun ni olùda̒si̒lẹ̀ ẹgbẹ̒ agba̒sàga ti̒ a mọ̀ si̒ Africulture Renaissance Team. Ara àwọn isẹ̒ ti̒ o̒ ti se ni: Owo̒ Òjijì (Ìtàn Àròsọ 2016), Àjàǹtièlè (ere̒ ori̒ ìtàge̒ 2015), Sàngo̒bìnrin (ere̒ ori̒ ìtàge̒ 2017) Ọjà Emèrè (Sinima 2017).


Affliated campus) ni ó ti ń kọ́ ẹ̀kọ́ nípa èdè Yorùbá. Òun ni olùda̒si̒lẹ̀ ẹgbẹ̒ agba̒sàga ti̒ a mọ̀ si̒ Africulture Renaissance Team. Ara àwọn isẹ̒ ti̒ o̒ ti se ni: Owo̒ Òjijì (Ìtàn Àròsọ 2016), Àjàǹtièlè (ere̒ ori̒ ìtàge̒ 2015), Sàngo̒bìnrin (ere̒ ori̒ ìtàge̒ 2017) Ọjà Emèrè (Sinima 2017). Àwọn ewì ti̒ o̒ ti̒ kọ ni: Omije̒ Ake̒wì, Sàgbàdèwe, Ẹru̒ Owo̒ abbl.


Àwọn ewì ti̒ o̒ ti̒ kọ ni: Omije̒ Ake̒wì, Sàgbàdèwe, Ẹru̒ Owo̒ abbl.


Àyọkà Láti Inú Dáyáárì Sálù Jẹ́nwítèmi | ‘Gbénga Adéọba

Ọdún tí ọwọ́ tẹ Ẹ́fáansì ajínigbé Ọjọ́bọ̀. Ọjọ́ kẹ̀jọ, Oṣù Agẹmọ. Gbogbo bí wọ́n ṣe nkígbe níle Kejì, hun ò kúkú yọjú. Wọ́n ni àgbà to jìn sí kòtò, o kọ́ ará ‘yòókù lọgbọ́n. Irú igbe bayìí kọ ni Àlàbí gbọ níjeèló to t’ẹsẹ̀ b’ọsẹ̀ tó ní ò n lọ bawọn làjà nibi àwọn alákọrí gbe ń pín owó tí Alága kánsù gbé fún àwọn ọ̀dọ́? Àwọn to lọ bẹjú wo ni Ilé ìwòsàn Ìleralọrọ̀ ni iwọ̀n bándejìi tí wọ́n fi wé lawàní fun kò niye.


Wọ́n ni àgbà to jìn sí kòtò, o kọ́ ará ‘yòókù lọgbọ́n. Irú igbe bayìí kọ ni Àlàbí gbọ níjeèló to t’ẹsẹ̀ b’ọsẹ̀ tó ní ò n lọ bawọn làjà nibi àwọn alákọrí gbe ń pín owó tí Alága kánsù gbé fún àwọn ọ̀dọ́? Àwọn to lọ bẹjú wo ni Ilé ìwòsàn Ìleralọrọ̀ ni iwọ̀n bándejìi tí wọ́n fi wé lawàní fun kò niye. Ẹtì. Ọjọ́ Kẹsán, Oṣù Agẹmọ. Bí mo bá ti rántí èyí to pe ara rẹ̀ ni Dafídì hun, ẹ̀rín a sì maa pamí.


Ẹtì. Ọjọ́ Kẹsán, Oṣù Agẹmọ. Bí mo bá ti rántí èyí to pe ara rẹ̀ ni Dafídì hun, ẹ̀rín a sì maa pamí. Ayee àbí kinni o pe orin òfò to kọ. Kò fẹ́ dìsáinà, ko fẹ́ fẹ̀rárì. Họwù, K’eyàn sì maa tan ara rẹ̀ jẹ!


Ayee àbí kinni o pe orin òfò to kọ. Kò fẹ́ dìsáinà, ko fẹ́ fẹ̀rárì. Họwù, K’eyàn sì maa tan ara rẹ̀ jẹ! Orin rẹ̀ yìí kò yẹ níbi gbogbo. Nibi a gbe ń ta díráfutì lánàa ni mo ti gbọ́ pe Lábísí fi Àlàbí le bá Remọ́ndì alayọkẹle lọ. Ni Lábísí ti Alabi ti tori rẹ̀ gba kopuretifu nijelo.


Orin rẹ̀ yìí kò yẹ níbi gbogbo. Nibi a gbe ń ta díráfutì lánàa ni mo ti gbọ́ pe Lábísí fi Àlàbí le bá Remọ́ndì alayọkẹle lọ. Ni Lábísí ti Alabi ti tori rẹ̀ gba kopuretifu nijelo. Ọ̀dẹ̀ Ìbàrìbá àdúgbò wọn ni wọ́n pe o ri nibi tó jókòó sí lóòrọ̀ tí ń sukún. Àbámẹta. Ọjọ́ kẹwàá Oṣù Agẹmọ.


Ọ̀dẹ̀ Ìbàrìbá àdúgbò wọn ni wọ́n pe o ri nibi tó jókòó sí lóòrọ̀ tí ń sukún. Àbámẹta. Ọjọ́ kẹwàá Oṣù Agẹmọ. Kínní mo tii sọ tí Olóyè fi bú sẹ́kún? Pe mo rí ọmọ wọn nibi to ti ń fi ìwé ile wọn ta tẹ́tẹ́? Ẹni ẹlẹni ti ọmọ rẹ gún lọbẹ lori Náirà Bẹẹ̀tì ńkọ́?


Kínní mo tii sọ tí Olóyè fi bú sẹ́kún? Pe mo rí ọmọ wọn nibi to ti ń fi ìwé ile wọn ta tẹ́tẹ́? Ẹni ẹlẹni ti ọmọ rẹ gún lọbẹ lori Náirà Bẹẹ̀tì ńkọ́? Ọjọ́ rèé bi àná tí Wàsíù n sọ fún wọn níle ẹmu pe ki wọn jẹ ọmọ naa kàwé tàbí kí o k’ọṣẹ́. Pe ọmọ tí a ò bá kọ́ a maa gbe ilé tà bo dọ̀la. Ṣèbí niṣe ni olóyè lááli rẹ.


Ọjọ́ rèé bi àná tí Wàsíù n sọ fún wọn níle ẹmu pe ki wọn jẹ ọmọ naa kàwé tàbí kí o k’ọṣẹ́. Pe ọmọ tí a ò bá kọ́ a maa gbe ilé tà bo dọ̀la. Ṣèbí niṣe ni olóyè lááli rẹ. Ká ṣà máa ṣe dáadaa. ‘Gbénga Adéọba k’ẹ́kọ gboyè ni Fásitì Ìbàdàn. O kọ àrokọ yìí ranṣẹ lati ìlú Èkó.


Ká ṣà máa ṣe dáadaa. ‘Gbénga Adéọba k’ẹ́kọ gboyè ni Fásitì Ìbàdàn. O kọ àrokọ yìí ranṣẹ lati ìlú Èkó.


ÀTẸ́LẸWỌ PÉLÉBÉ TI JÁDE/ ÀTẸ́LẸWỌ PÉLÉBÉ IS OUT!

Àtẹ́lẹwọ́ yọ wọ́n ṣe b’oṣù ló yọ Àtẹ́lẹwọ́ yọ wọ́n ṣe b’oṣù ló yọ Àṣẹ̀ṣẹ̀dé ọṣù, wọ́n lo ṣ’ara bíntín Àtẹ́lẹwọ́ yọ wọ́n ṣe b’oṣù ló yọ Inú wa dùn púpọ̀ láti rí ọjọ òní. Bééyàn bá sì gẹṣin nínú wa, geere báyìí ní yío màá lọ. Ìrìnàjò taa bẹ̀rẹ̀ láti bi oṣù mélo sẹ́yìn dé waa-sin-mi lónìí. Ọpẹ́ wa gbàngbà fún gbogbo àwọn tó kopa lónà kan àbí òmíì lori bi àlá yìí ṣe di ìmúṣẹ látorí àwọn olùkópa-òǹkọ̀wé, títí tó fi d’óri àwọn to fi ọ̀rọ̀ ìṣáájú yẹ́ wa sí, àwọn tó dìsáinì àwọn iṣẹ wa, olùyàwòrán wa, títí to fi d’órí ará, ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ fún ìgbani nímọ̀ràn lori iṣẹ yìí. Adúpẹ púpọ̀. Bákan náà, a ki yín káàbọ̀ sí ibi ifilọ́lẹ̀ ránpẹ́ yìí.


Ọpẹ́ wa gbàngbà fún gbogbo àwọn tó kopa lónà kan àbí òmíì lori bi àlá yìí ṣe di ìmúṣẹ látorí àwọn olùkópa-òǹkọ̀wé, títí tó fi d’óri àwọn to fi ọ̀rọ̀ ìṣáájú yẹ́ wa sí, àwọn tó dìsáinì àwọn iṣẹ wa, olùyàwòrán wa, títí to fi d’órí ará, ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ fún ìgbani nímọ̀ràn lori iṣẹ yìí. Adúpẹ púpọ̀. Bákan náà, a ki yín káàbọ̀ sí ibi ifilọ́lẹ̀ ránpẹ́ yìí. ẸGBẸ́ ÀTẸ́LẸWỌ́ was founded in 2017 as a response to the myriads of challenges and threats facing the preservation and survival of the Yorùbá culture and language. Many people have lamented and written extensively about how Africans are gradually killing their culture and language as a result of excessive and unrestricted patronage of foreign ones and that of former colonial masters. Apart from the fact that most people nowadays cannot even read in their indigenous languages, there is also a greater concern as regards the waning presence of quality literature materials in these languages.


ẸGBẸ́ ÀTẸ́LẸWỌ́ was founded in 2017 as a response to the myriads of challenges and threats facing the preservation and survival of the Yorùbá culture and language. Many people have lamented and written extensively about how Africans are gradually killing their culture and language as a result of excessive and unrestricted patronage of foreign ones and that of former colonial masters. Apart from the fact that most people nowadays cannot even read in their indigenous languages, there is also a greater concern as regards the waning presence of quality literature materials in these languages. And this has no doubt impeded our ability to sufficiently and originally contribute to global discussions and solutions. For instance, just as we have robotics, we also have the concept of Ṣìgìdì in the Yorùbá culture as a programmable auto-bot capable of performing all of the functions of a robot – and even more! But lack of preservation of our indigenous knowledge and practices – of which language and literature plays a principal role – has not afforded us enough opportunities to harness our rich heritage.


And this has no doubt impeded our ability to sufficiently and originally contribute to global discussions and solutions. For instance, just as we have robotics, we also have the concept of Ṣìgìdì in the Yorùbá culture as a programmable auto-bot capable of performing all of the functions of a robot – and even more! But lack of preservation of our indigenous knowledge and practices – of which language and literature plays a principal role – has not afforded us enough opportunities to harness our rich heritage. Ṣùgbọ́n, kàkà kí a jùmọ̀ darapọ̀ mọ́n àwọn tí yio maa ráhùn nipa gbogbo àwọn ìpèníjà yìí, a ni ka fi ookan kún eeji ka kuku fi Ẹgbẹ́ Àtẹ́lẹwọ́ lélẹ lati ṣe aayan fun ọjọ ọla wa ati ti aṣa wa. Àtẹ́lẹwọ́ jẹ́ ẹgbẹ́ tí a dá sílẹ̀ t’ó wà fún ìràpadà àti ìgbélárugẹ àṣà Yorùbá. Iṣẹ́ Àtẹ́lẹwọ́ ni: Awa ti a jẹ́ akọni ẸGBẸ́ ÀTẸ́LẸWỌ́ jẹ́ mẹrin 😀 : BUSINESS OF THE DAY: ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ In furtherance of our stated objectives above, we started our first project – a collection of thoughts written in the Yoruba language.


Ṣùgbọ́n, kàkà kí a jùmọ̀ darapọ̀ mọ́n àwọn tí yio maa ráhùn nipa gbogbo àwọn ìpèníjà yìí, a ni ka fi ookan kún eeji ka kuku fi Ẹgbẹ́ Àtẹ́lẹwọ́ lélẹ lati ṣe aayan fun ọjọ ọla wa ati ti aṣa wa. Àtẹ́lẹwọ́ jẹ́ ẹgbẹ́ tí a dá sílẹ̀ t’ó wà fún ìràpadà àti ìgbélárugẹ àṣà Yorùbá. Iṣẹ́ Àtẹ́lẹwọ́ ni: Awa ti a jẹ́ akọni ẸGBẸ́ ÀTẸ́LẸWỌ́ jẹ́ mẹrin 😀 : BUSINESS OF THE DAY: ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ In furtherance of our stated objectives above, we started our first project – a collection of thoughts written in the Yoruba language. We went through a lot of challenges in putting the book together but we are happy it is finally here. And we are glad to inform you that we are launching the book, ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ. ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ is a collection of poems, short stories and articles written in the Yorùbá language from about 40 contributors within and outside Nigeria.


We went through a lot of challenges in putting the book together but we are happy it is finally here. And we are glad to inform you that we are launching the book, ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ. ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ is a collection of poems, short stories and articles written in the Yorùbá language from about 40 contributors within and outside Nigeria. The book showcases established and emerging names of writers of Yorùbá origin. The book was edited by the duo of Ọ̀rẹ́dọlá Ibrahim and Rasaq Malik. The book has received accolades – within and outside the country – from people like Mr. Kọ́lá Túbọ̀sún (The founder of Yorubaname.com and the 2016 recipient of the Premio Ostana awards) who introduced the book and Professor Moyọ̀ Ọ̀kẹ́dìji from the University of Texas, Austin who wrote the foreword.


The book showcases established and emerging names of writers of Yorùbá origin. The book was edited by the duo of Ọ̀rẹ́dọlá Ibrahim and Rasaq Malik. The book has received accolades – within and outside the country – from people like Mr. Kọ́lá Túbọ̀sún (The founder of Yorubaname.com and the 2016 recipient of the Premio Ostana awards) who introduced the book and Professor Moyọ̀ Ọ̀kẹ́dìji from the University of Texas, Austin who wrote the foreword. Others who have praised the initiative include Saheed Adérìntọ́, Associate Professor from Western Carolina University, USA; Kọ̀ngọ́ Ọ̀rọ̀ (Graduate Assistant, University of Birmingham, Member (Yoruba Studies Association of Nigeria (YSAN) and Former Language Instructor, American Council on the Teaching of Foreign); Ààrẹ Ajíbọ́lá Ìshọ̀lá (President, Yoruba Students’ Association (2010-2011) and from many more. With this publication, it is our hope to re-fill the dying passion for the Yoruba language amongst our youths, to reignite the discussion and attention surrounding the publication of Yoruba literature and lastly to inspire other youths like us that the future has already started and – like John Legend lamented in his song – “We are already late”. We want to inspire a renewed interest, focus, committment and contributions to the preservation and promotion of our indiginous culture, not just from Yorùbá youths but from others across different African cultures.


Others who have praised the initiative include Saheed Adérìntọ́, Associate Professor from Western Carolina University, USA; Kọ̀ngọ́ Ọ̀rọ̀ (Graduate Assistant, University of Birmingham, Member (Yoruba Studies Association of Nigeria (YSAN) and Former Language Instructor, American Council on the Teaching of Foreign); Ààrẹ Ajíbọ́lá Ìshọ̀lá (President, Yoruba Students’ Association (2010-2011) and from many more. With this publication, it is our hope to re-fill the dying passion for the Yoruba language amongst our youths, to reignite the discussion and attention surrounding the publication of Yoruba literature and lastly to inspire other youths like us that the future has already started and – like John Legend lamented in his song – “We are already late”. We want to inspire a renewed interest, focus, committment and contributions to the preservation and promotion of our indiginous culture, not just from Yorùbá youths but from others across different African cultures. The book is currently available on Okadabooks.com and direct PDF purchase (to the mail or whatsApp). The hardcopy will hit the market next month. YOU CAN GET YOUR COPY VIA ANY OF THE FOLLOWING CHANNELS: You can either click this link https://okadabooks.com/book/about/atelewo_pelebe/17227 or search “ATELEWO PELEBE” in the bookstore on Okadabooks to download your copy for just N599.


The book is currently available on Okadabooks.com and direct PDF purchase (to the mail or whatsApp). The hardcopy will hit the market next month. YOU CAN GET YOUR COPY VIA ANY OF THE FOLLOWING CHANNELS: You can either click this link https://okadabooks.com/book/about/atelewo_pelebe/17227 or search “ATELEWO PELEBE” in the bookstore on Okadabooks to download your copy for just N599. Simply transfer N500 to the account below: Bank Name: First Bank (Savings) Bank Number: 3047635789 Send your payment details to egbeatelewo@gmail.com or 07061282516 (WhatsApp) and your copy will be sent immediately. IT IS TIME TO LAUNCH US! The idea is the same, you can launch us by buying the book for more than the quoted value.


Simply transfer N500 to the account below: Bank Name: First Bank (Savings) Bank Number: 3047635789 Send your payment details to egbeatelewo@gmail.com or 07061282516 (WhatsApp) and your copy will be sent immediately. IT IS TIME TO LAUNCH US! The idea is the same, you can launch us by buying the book for more than the quoted value. And we will also appreciate if you would support us to speed up the hardcopy production. Just comment how much you are launching us with and we will contact you to follow up on your pledge or you can send all your donations to (anonymous donations are also welcomed): Bank Name: First Bank (Savings) Bank Number: 3047635789 Do you know anyone that could be interested in launching us? Please help us tag them.


And we will also appreciate if you would support us to speed up the hardcopy production. Just comment how much you are launching us with and we will contact you to follow up on your pledge or you can send all your donations to (anonymous donations are also welcomed): Bank Name: First Bank (Savings) Bank Number: 3047635789 Do you know anyone that could be interested in launching us? Please help us tag them. In addition to supporting the hardcopy production, all money realised will be expended towards the execution of our other programmes like organising Yorùbá books reading events, Yorùbá software hackathon and starting work on Volume 2 of ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ. Ka tó ká ẹsẹ̀ gbogbo ẹ̀ kúò nílẹ̀, ó di dan dan kí a tún ṣe àfihàn, ki a sì tún dúpẹ́ púpọ̀ lọ́wọ àwọn wọ̀nyìí: Ni ìparí, àwa ti ṣe’wọ̀n tàa lè ṣe o. A kúkú mọ̀n pe díẹ̀ la lè ṣe nínú iṣẹ́ to wà nílẹ̀ yìí, bẹ̀ẹ̀ni, a sì tún mọ̀n pé dìẹ̀ ọ̀hún alára gan an, a kò le daa ṣé lái sí àtìlẹ́yìn yín.


In addition to supporting the hardcopy production, all money realised will be expended towards the execution of our other programmes like organising Yorùbá books reading events, Yorùbá software hackathon and starting work on Volume 2 of ÀTẸ́LẸWỌ́ PÉLÉBÉ. Ka tó ká ẹsẹ̀ gbogbo ẹ̀ kúò nílẹ̀, ó di dan dan kí a tún ṣe àfihàn, ki a sì tún dúpẹ́ púpọ̀ lọ́wọ àwọn wọ̀nyìí: Ni ìparí, àwa ti ṣe’wọ̀n tàa lè ṣe o. A kúkú mọ̀n pe díẹ̀ la lè ṣe nínú iṣẹ́ to wà nílẹ̀ yìí, bẹ̀ẹ̀ni, a sì tún mọ̀n pé dìẹ̀ ọ̀hún alára gan an, a kò le daa ṣé lái sí àtìlẹ́yìn yín. Awa láì s’ẹ́yin dà bí ọ̀kọ̀ tí ò l’épo, a dà bí gààrí tí ò ní ṣúgà, àti ọ̀bẹ̀ tí ò n’íyọ̀. Ẹ ma kúkú wò wá pé Ọmọdé ni wa, ẹ jọ̀wọ́ ẹ gbárùkù tì wá, ká jọ gbé ohun rere ṣe fún ìran Yorùbá. Àwọn Baba wa mọ’ni mọ’ni, àwọn Baba wa, mọ̀’yàn mọ̀’yàn, ìgbà tán lọ tán bọ̀, wọ́n kán s’orin: Ènìyàn l’aṣo àwa Ènìyàn l’aṣo àwa Bí a bá bojú wẹ̀yìn, Tí a r’ẹ́ni wa Inú wa a dùn, ara wa a yá gágá Ènìyàn l’aṣo àwa.


Awa láì s’ẹ́yin dà bí ọ̀kọ̀ tí ò l’épo, a dà bí gààrí tí ò ní ṣúgà, àti ọ̀bẹ̀ tí ò n’íyọ̀. Ẹ ma kúkú wò wá pé Ọmọdé ni wa, ẹ jọ̀wọ́ ẹ gbárùkù tì wá, ká jọ gbé ohun rere ṣe fún ìran Yorùbá. Àwọn Baba wa mọ’ni mọ’ni, àwọn Baba wa, mọ̀’yàn mọ̀’yàn, ìgbà tán lọ tán bọ̀, wọ́n kán s’orin: Ènìyàn l’aṣo àwa Ènìyàn l’aṣo àwa Bí a bá bojú wẹ̀yìn, Tí a r’ẹ́ni wa Inú wa a dùn, ara wa a yá gágá Ènìyàn l’aṣo àwa. Ẹ ṣeun. Ikọ̀ Àtẹ́lẹwọ́ 1/26/2018


Ẹ̀rọ Omi àti Ẹ̀rù | Mof’Ólúwawò O MojọláOlúwa

Báwo ni ó máa ń rí l’ára nígbà tí o bá ń gbìyànjú àti gba ẹlòmíràn là tí ìwọgan an wá di ẹni tó nílò ìgbàlà, nígbà tí èsúó bá pa ìdì dà tó ń lé ajá? Ojú a gba ni tì fún ara ẹni, ara ẹni a kọ́ tìọ̀. Bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ ni ó rí lára mi ní alẹ́ àná. Níṣe ni mo wà ní ibi àjọ̀dún àṣà àti ìṣe tó lárinrin kan. Nígbà tí ó yá, mó nílò láti gbọ̀nsẹ̀. Mo lọ sí ilé ìtọ̀ àwọn obìnrin láti ṣe bẹ́ẹ̀. Nígbà ti mo ṣetán, mo ṣí ẹ̀rọ omi láti fọ’wọ́, lẹ́yìn tí mo ti fi ọṣẹ s’ọ́wọ́.


Níṣe ni mo wà ní ibi àjọ̀dún àṣà àti ìṣe tó lárinrin kan. Nígbà tí ó yá, mó nílò láti gbọ̀nsẹ̀. Mo lọ sí ilé ìtọ̀ àwọn obìnrin láti ṣe bẹ́ẹ̀. Nígbà ti mo ṣetán, mo ṣí ẹ̀rọ omi láti fọ’wọ́, lẹ́yìn tí mo ti fi ọṣẹ s’ọ́wọ́. Omi kọ̀, kò yọ. Mo tún ṣi sí ọ̀nà míràn, omi ò yọ. Ọ̀rọ̀ ilé ìgbọ̀nsẹ̀ Nàìjíríà wá kà mí láyà.


Omi kọ̀, kò yọ. Mo tún ṣi sí ọ̀nà míràn, omi ò yọ. Ọ̀rọ̀ ilé ìgbọ̀nsẹ̀ Nàìjíríà wá kà mí láyà. Ǹjẹ́ ki ni ṣíṣe? Mo gbé ìgò omi mímu mi jáde láti inú àpamọwọ mi pé kí ń fi ṣan ọwọ́. Ìgbàyí gan ni arábìnrin kan náà jáde láti ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láti fọ ọwọ́ rẹ̀ bákan náà.


Ǹjẹ́ ki ni ṣíṣe? Mo gbé ìgò omi mímu mi jáde láti inú àpamọwọ mi pé kí ń fi ṣan ọwọ́. Ìgbàyí gan ni arábìnrin kan náà jáde láti ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láti fọ ọwọ́ rẹ̀ bákan náà. Arábìnrin yìí jẹ́ ọ̀kan lara àwọ́n àlejò pàtàkì níbi àjọ̀dún náà. Bẹ́ẹ̀, inú mi dùn láti jẹ́ olùgbàlàarẹ̀. ‘Ẹ má tíì fi ọṣẹ s’ọ́wọ́ o, omi kò yọ,’ mo wí fun.


Arábìnrin yìí jẹ́ ọ̀kan lara àwọ́n àlejò pàtàkì níbi àjọ̀dún náà. Bẹ́ẹ̀, inú mi dùn láti jẹ́ olùgbàlàarẹ̀. ‘Ẹ má tíì fi ọṣẹ s’ọ́wọ́ o, omi kò yọ,’ mo wí fun. Ó kọ́kọ́ wò mí ní ìwò àìkànisí Mo tún ọ̀rọ̀ mi sọ. ‘Kò sí omi. Emi pàápàá ti fí ọṣẹ s’ọ́wọ́ kí n tó mọ̀’ ‘Lòòtọ́?’ Ó bèèrè láì gbàgbọ́.


Ó kọ́kọ́ wò mí ní ìwò àìkànisí Mo tún ọ̀rọ̀ mi sọ. ‘Kò sí omi. Emi pàápàá ti fí ọṣẹ s’ọ́wọ́ kí n tó mọ̀’ ‘Lòòtọ́?’ Ó bèèrè láì gbàgbọ́. O sì tẹ ẹrọ omi. Omi yaaa! Ọ̀rọ̀ pèsì jẹ.


O sì tẹ ẹrọ omi. Omi yaaa! Ọ̀rọ̀ pèsì jẹ. Mi ò mọ kí lààwí. Mo kàn ń wò sì! Nígbà tí ó yá, mo ṣí ẹ̀rọ omi náà.


Mi ò mọ kí lààwí. Mo kàn ń wò sì! Nígbà tí ó yá, mo ṣí ẹ̀rọ omi náà. Omi! Ẹ̀kọ́: Ẹ̀rọ omi títẹ̀ yàtọ̀ sí yínyìn. Ẹ̀rù!


Omi! Ẹ̀kọ́: Ẹ̀rọ omi títẹ̀ yàtọ̀ sí yínyìn. Ẹ̀rù! Ẹ̀rù!Ẹ̀rù! Ẹ̀rù a p’ọmọ kí ikú ó tó dé Ẹ̀rù ní ò jẹ́ k’ọ́lẹ́ ó gbìn A ò mọ̀ b’ójò ó rọ̀ Ẹ̀rù ni ò jẹ́ k’ójo o bọ́ sóde A ò mọ̀ bí kìnìún ń bẹ l’óde Ẹ̀rù ni ò jẹ́ k’ọ́kùnrin ó k’ọnu ìfẹ́ A ò mọ̀ bí bẹ́ẹ̀ni ni ó jẹ̀ẹ́ àbí bẹ́ẹ̀kọ́ Ẹ̀rù ni ò j’óbìnrin ó jẹ́hẹn Tó bá tún lọ rí bi ti ìjọ́sí Ẹ̀rù ni ò j’ópó ó fẹ́ ẹlòmíràn A ò mọ̀ b’éléyìí náà á tún sánkú Ẹ̀rù ni ò jẹ́ ka jẹun yó lònìí Kí ni ó kù ta ó jẹ l’ọ́la Ẹ̀rù ni ò jẹ́ ká kúrò níle mèrẹ́ntì Níbo la f’owó sí? Ẹ̀rù ló le bàbá Mẹ́ta lọ Níbo la f’owó sí?


Ẹ̀rù!Ẹ̀rù! Ẹ̀rù a p’ọmọ kí ikú ó tó dé Ẹ̀rù ní ò jẹ́ k’ọ́lẹ́ ó gbìn A ò mọ̀ b’ójò ó rọ̀ Ẹ̀rù ni ò jẹ́ k’ójo o bọ́ sóde A ò mọ̀ bí kìnìún ń bẹ l’óde Ẹ̀rù ni ò jẹ́ k’ọ́kùnrin ó k’ọnu ìfẹ́ A ò mọ̀ bí bẹ́ẹ̀ni ni ó jẹ̀ẹ́ àbí bẹ́ẹ̀kọ́ Ẹ̀rù ni ò j’óbìnrin ó jẹ́hẹn Tó bá tún lọ rí bi ti ìjọ́sí Ẹ̀rù ni ò j’ópó ó fẹ́ ẹlòmíràn A ò mọ̀ b’éléyìí náà á tún sánkú Ẹ̀rù ni ò jẹ́ ka jẹun yó lònìí Kí ni ó kù ta ó jẹ l’ọ́la Ẹ̀rù ni ò jẹ́ ká kúrò níle mèrẹ́ntì Níbo la f’owó sí? Ẹ̀rù ló le bàbá Mẹ́ta lọ Níbo la f’owó sí? Ọ̀gá ń bọ̀, ọ̀gá ń bọ̀ nií pa ọmọṣẹ́ Ẹ̀rù ní b’óun bá ti wọlé ká pa lọ́lọ́ Kí jìnìjìnì bo ilẹ̀ Kí gbogbo àfojúsùn fò síta Kí gbogbo ìgbàgbọ́ yọ dànù Kí ìgboyà ó dohun ìgbàgbé Kí àìnírètí gbà ìjọba Ẹ̀rù!Ẹ̀rù!Ẹ̀rù! Ẹ̀rù á rán ọmọ lọ s’íbojì l’ọ́jọ́ àìpẹ́ Ẹ̀rù ò bímọ re Ẹ̀rù ò bí ǹkan re. Mof’Ólúwawò O MojọláOlúwa jẹ́ amòfin àti ònkọ̀wé.


Ọ̀gá ń bọ̀, ọ̀gá ń bọ̀ nií pa ọmọṣẹ́ Ẹ̀rù ní b’óun bá ti wọlé ká pa lọ́lọ́ Kí jìnìjìnì bo ilẹ̀ Kí gbogbo àfojúsùn fò síta Kí gbogbo ìgbàgbọ́ yọ dànù Kí ìgboyà ó dohun ìgbàgbé Kí àìnírètí gbà ìjọba Ẹ̀rù!Ẹ̀rù!Ẹ̀rù! Ẹ̀rù á rán ọmọ lọ s’íbojì l’ọ́jọ́ àìpẹ́ Ẹ̀rù ò bímọ re Ẹ̀rù ò bí ǹkan re. Mof’Ólúwawò O MojọláOlúwa jẹ́ amòfin àti ònkọ̀wé. O ti ko ọ̀pọ̀lọpọ̀ ewì àti ìtàn àròsọ ti a ti tẹ̀ jáde lórísirísi ní ilẹ̀ Áfíríkà, ní inú onírúurú ìwé àkójọpọ̀ ewì àti ìtàn pẹlu lori ayélujára. Ó féràn láti máa kọ ìtàn àti ewì, àti láti maa ya àwòrán. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ewì/ìtàn rẹ̀.


O ti ko ọ̀pọ̀lọpọ̀ ewì àti ìtàn àròsọ ti a ti tẹ̀ jáde lórísirísi ní ilẹ̀ Áfíríkà, ní inú onírúurú ìwé àkójọpọ̀ ewì àti ìtàn pẹlu lori ayélujára. Ó féràn láti máa kọ ìtàn àti ewì, àti láti maa ya àwòrán. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ewì/ìtàn rẹ̀.


Sùúrù (Orin Démíanù ọmọ Málì àti Ọba Náàsì) | Ọ̀rẹ́dọlá Ibrahim

Aáyan ògbufọ̀ Sùúrù (Orin Démíanù ọmọ Málì àti Ọba Náàsì) Patience (ft. Nas)Damian Marley Àwọn kan nínú àwọn òpònú tó jáfáfá Ò kúkú le ka èdè àwọn Mùmíyà Íjíbítì Wọ́n gbéra pá o di’nú òṣùpá Àmọ́ wọn ò le rí oúnjẹ fún inú t’ebi npa. Wọn kò náání àwọn ọ̀dọ́ Ṣùgbọ́n wọn n ṣe’tọ́jú àwọn ẹranko inú súù Tori pe Ìjímèrè ló ń p’owó tabua wọ’lé Bí àwọn oníròyìn ṣe ń jà wá l’ólè rèé o, Àwọn ara oko l’ábúlé ni wọ́n fi ń hàn wá lorí tẹlifísàn Bẹẹni, àwọn onímọ̀ sáyẹ́nsì ò kúkú le ṣàlàyé àwọn òkò Ijíbítì. Àjíhìnrere ń rí ounjẹ òjọ́ọ rẹ látara fídíò egungun àwọn ọmọdé ti’yà n jẹ Ṣèbí èyí sì ni àwòrán náà – òjé àwòrán ti wọn fi ń jẹ wa. Wọ́n ra ṣòkòtò kakí Wọ́n sọ ar’awọn di Indiana Jónsì lójijì Bi wọ́n ṣe ń jí wúrà, pẹ̀lú àwọn ìwé, bẹẹ ni wọn n jí àwọn egungun tí a ti sín pẹ̀lú. Àwọn wèrè paparásì tí mo ti rí àti àwọn tí mo mò Wọn a gbé àwòrán ti kò suwọ̀n jù kí aráye ba lè ri, Àwòrán tí ò suwọ̀n yìí sini wọn yío ma fihàn Kí àwọn ti o wà ní ìwọ̀-oòrùn ma le lo si ìlà-oòrùn Kí ọ̀kàn wọn sì balẹ̀. Ẹranko náà n lo òjé fun wọn Àmọ́ ibo ni wọn yío salọ nígbà ti èèmọ̀ bá dàgbà?


Wọ́n ra ṣòkòtò kakí Wọ́n sọ ar’awọn di Indiana Jónsì lójijì Bi wọ́n ṣe ń jí wúrà, pẹ̀lú àwọn ìwé, bẹẹ ni wọn n jí àwọn egungun tí a ti sín pẹ̀lú. Àwọn wèrè paparásì tí mo ti rí àti àwọn tí mo mò Wọn a gbé àwòrán ti kò suwọ̀n jù kí aráye ba lè ri, Àwòrán tí ò suwọ̀n yìí sini wọn yío ma fihàn Kí àwọn ti o wà ní ìwọ̀-oòrùn ma le lo si ìlà-oòrùn Kí ọ̀kàn wọn sì balẹ̀. Ẹranko náà n lo òjé fun wọn Àmọ́ ibo ni wọn yío salọ nígbà ti èèmọ̀ bá dàgbà? Àwọn ìran Sólómọ́nì ti wọn ò le ṣẹ́gún tí wọn kò le ṣẹ̀dá Ohun ìṣẹ̀dá ẹ̀mi mi ti ma fí ayérayé ní, Olúwa. Kórọ́ọ̀sì Sabali, Sabali, Sabali, yonkontê Sabali, Sabali, Sabali, kagni Ni kêra môgô x2 (Èdè Bàmbàrà) Ṣé wọ́n bi wa l’áláìmọ̀kan ni, àbí wọn bi wa taati m’àmọ̀n tán Ṣe à ń dàgbà si ni, àbí a kàn ń gùn bí àkùkọ Sáúdí Ṣé ẹyin le m’èrò ọ̀kàn? Ṣẹ’le wo àtẹ́lẹwọ́?


Àwọn ìran Sólómọ́nì ti wọn ò le ṣẹ́gún tí wọn kò le ṣẹ̀dá Ohun ìṣẹ̀dá ẹ̀mi mi ti ma fí ayérayé ní, Olúwa. Kórọ́ọ̀sì Sabali, Sabali, Sabali, yonkontê Sabali, Sabali, Sabali, kagni Ni kêra môgô x2 (Èdè Bàmbàrà) Ṣé wọ́n bi wa l’áláìmọ̀kan ni, àbí wọn bi wa taati m’àmọ̀n tán Ṣe à ń dàgbà si ni, àbí a kàn ń gùn bí àkùkọ Sáúdí Ṣé ẹyin le m’èrò ọ̀kàn? Ṣẹ’le wo àtẹ́lẹwọ́? Ṣé ẹ le sọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ bó d’ọ̀la? Ṣẹ’le r’íjì, b’ó ń bọ̀? Wọ́n ní ayé tẹ́ lọ, pé bẹ’rìn títí, ẹ ó d’ópin ẹ̀ Nísinsìnyìí wọn l’áyé ti rí rogodo bi bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Tí ṣéepù rẹ̀ bá tún yipadà l’ọ́la, gbogbo èèyàn a tún bú s’ẹ́rin.


Ṣé ẹ le sọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ bó d’ọ̀la? Ṣẹ’le r’íjì, b’ó ń bọ̀? Wọ́n ní ayé tẹ́ lọ, pé bẹ’rìn títí, ẹ ó d’ópin ẹ̀ Nísinsìnyìí wọn l’áyé ti rí rogodo bi bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Tí ṣéepù rẹ̀ bá tún yipadà l’ọ́la, gbogbo èèyàn a tún bú s’ẹ́rin. Ọmọ ènìyàn ò le fì’dí ǹkan tó yàn lati maa sọ múlẹ̀ Bẹẹ sì ni, kò tún ni ṣe ìwádí láti fi ìdí òtítọ́ múlẹ̀. Àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n fáfitì l’áwọn gbọn, wọn l’áwọn m’òye Ṣùgbọ́n ẹ sọ fún wọn kí wọ́n wa ògùn sínsín Ìgbà yẹn ni wọ́n a maa y’ọkun ní mú. Àwọ́n olówo a màá rán ‘rawọn papọ̀ bi wọn bá ṣè’ṣe Bẹẹni, àwọn kan ti ń fi àmọ̀ lásán làsàn wo eegun tó ti kán l’ábúlé.


Ọmọ ènìyàn ò le fì’dí ǹkan tó yàn lati maa sọ múlẹ̀ Bẹẹ sì ni, kò tún ni ṣe ìwádí láti fi ìdí òtítọ́ múlẹ̀. Àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n fáfitì l’áwọn gbọn, wọn l’áwọn m’òye Ṣùgbọ́n ẹ sọ fún wọn kí wọ́n wa ògùn sínsín Ìgbà yẹn ni wọ́n a maa y’ọkun ní mú. Àwọ́n olówo a màá rán ‘rawọn papọ̀ bi wọn bá ṣè’ṣe Bẹẹni, àwọn kan ti ń fi àmọ̀ lásán làsàn wo eegun tó ti kán l’ábúlé. Ṣẹ́ le r’íran? Ṣẹ ẹ le wò’ràwọ̀? Ṣẹ́ le jẹ k’aláafià jọba?


Ṣẹ́ le r’íran? Ṣẹ ẹ le wò’ràwọ̀? Ṣẹ́ le jẹ k’aláafià jọba? Ṣẹ le jagun? Ṣẹ́ lè fún wàrà mààlú, bótilẹ̀jẹ́pe ẹ n wa ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́? Nísinsìnyìí, ṣẹ le jà’jàbọ́?


Ṣẹ le jagun? Ṣẹ́ lè fún wàrà mààlú, bótilẹ̀jẹ́pe ẹ n wa ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́? Nísinsìnyìí, ṣẹ le jà’jàbọ́? Ní gbogbo ọ̀nà? Kórọ́ọ̀sì Sabali, Sabali, Sabali, yonkontê Sabali, Sabali, Sabali, kagni Ni kêra môgô x2 (Èdè Bàmbàrà) Ta ló kọ Bíbélì? Ta ló kọ Kùránì?


Ní gbogbo ọ̀nà? Kórọ́ọ̀sì Sabali, Sabali, Sabali, yonkontê Sabali, Sabali, Sabali, kagni Ni kêra môgô x2 (Èdè Bàmbàrà) Ta ló kọ Bíbélì? Ta ló kọ Kùránì? Àti pé, ṣe ìjì àrá lo bí ayé ni? Tí a wá bí àwọn dáínosọ̀? Ta ló kọ́ gbọ́n’gbọ́n ọ̀rọ̀?


Àti pé, ṣe ìjì àrá lo bí ayé ni? Tí a wá bí àwọn dáínosọ̀? Ta ló kọ́ gbọ́n’gbọ́n ọ̀rọ̀? Ta ló kó òǹkà jọ? Àti pé irú ẹ̀fún wo gan an ló ń di ọmọ ènìyàn? Gbogbo ǹkan tó ń bẹ l’áye là ń pamọ sínú angolo, sínú máikirowéèfù Ṣèbí, kò sí b’oṣelè rí kó’rí a da.


Ta ló kó òǹkà jọ? Àti pé irú ẹ̀fún wo gan an ló ń di ọmọ ènìyàn? Gbogbo ǹkan tó ń bẹ l’áye là ń pamọ sínú angolo, sínú máikirowéèfù Ṣèbí, kò sí b’oṣelè rí kó’rí a da. Kíni ènìyàn? Kíni ènìyàn a bìdí yàn àn yán? Kíni ọmọ adárí-hurun?


Kíni ènìyàn? Kíni ènìyàn a bìdí yàn àn yán? Kíni ọmọ adárí-hurun? Gbogbo ohun tó wà l’órilẹ̀ la ń jẹ l’ajẹrun, là ń dìlítì. Ba a fẹ ṣe bébà, A gbọdọ̀ ni ilẹ̀, a gbọdọ̀ ní ìsàrè oko tó pọ̀. Ṣè bi ìyẹn ló múmi jòkó fẹhìntì bi Jáàkì Níkólósìn Tí mò n wò wọ́n bí wọ́n ṣe ń t’ayò bi àwọn Lékàsì.


Gbogbo ohun tó wà l’órilẹ̀ la ń jẹ l’ajẹrun, là ń dìlítì. Ba a fẹ ṣe bébà, A gbọdọ̀ ni ilẹ̀, a gbọdọ̀ ní ìsàrè oko tó pọ̀. Ṣè bi ìyẹn ló múmi jòkó fẹhìntì bi Jáàkì Níkólósìn Tí mò n wò wọ́n bí wọ́n ṣe ń t’ayò bi àwọn Lékàsì. Ní ayé tó kún fún àwọn asọ̀rọ̀ maṣebẹ́, Àwọn awòràwọ̀, àwọn abókúsọ́rọ̀ àti àwọn àyájọ́ tó dájú. Ǹjẹ́ ìwọ́ gbàgbọ́ nínú àwọn agbára àìrí? M’úyọ̀ ki o dàá kọjá èjìká rẹ sẹ́yìn Ko wá wúre fún ọjọ náà.


Ní ayé tó kún fún àwọn asọ̀rọ̀ maṣebẹ́, Àwọn awòràwọ̀, àwọn abókúsọ́rọ̀ àti àwọn àyájọ́ tó dájú. Ǹjẹ́ ìwọ́ gbàgbọ́ nínú àwọn agbára àìrí? M’úyọ̀ ki o dàá kọjá èjìká rẹ sẹ́yìn Ko wá wúre fún ọjọ náà. Bẹẹ l’ẹnìkan mú ère fún mi Ló n ki abẹ́rẹ́ bọ̀ mí l’ọ́kàn Ṣùgbọ́n èèwọ̀, kò le è wọlé Lẹ́ẹ̀kọ̀kan, a ma dàbí ìgbà tó ba ń wọlé, ṣùgbọ́n ẹ̀mí mi yi Ẹ̀rù ò bàmí o…ẹ̀rù ò b’odò. Má ṣe rò pé o le gbá ẹ̀mí mi mú Nítorí o dà bi jagun jagun ni láti ọmọ ọdún méje. Emi tí mo ti gbá àwọn òkú ènìyàn mú pẹ̀lú ọwọ mi Ti mo mọ bó ṣe tútù to, àbí Kílodé tí wọn ti ẹ̀ fi bí wa gan an naa Nígbà tó ṣe pé, gbogbo wa làá padà wá d’ìlẹ̀pa?


Bẹẹ l’ẹnìkan mú ère fún mi Ló n ki abẹ́rẹ́ bọ̀ mí l’ọ́kàn Ṣùgbọ́n èèwọ̀, kò le è wọlé Lẹ́ẹ̀kọ̀kan, a ma dàbí ìgbà tó ba ń wọlé, ṣùgbọ́n ẹ̀mí mi yi Ẹ̀rù ò bàmí o…ẹ̀rù ò b’odò. Má ṣe rò pé o le gbá ẹ̀mí mi mú Nítorí o dà bi jagun jagun ni láti ọmọ ọdún méje. Emi tí mo ti gbá àwọn òkú ènìyàn mú pẹ̀lú ọwọ mi Ti mo mọ bó ṣe tútù to, àbí Kílodé tí wọn ti ẹ̀ fi bí wa gan an naa Nígbà tó ṣe pé, gbogbo wa làá padà wá d’ìlẹ̀pa? Kórọ́ọ̀sì Sabali, Sabali, Sabali, yonkontê Sabali, Sabali, Sabali, kagni Ni kêra môgô x2 (Èdè Bàmbàrà) Eléyìí jẹ́ àyọkà láti inú ìwé Àtẹ́lẹwọ́ Pelebe, ẹ le rí kọ́pì yín rà lóri Okada Books. Ọ̀rẹ́dọlá Ibrahim Àjàtóntìrìàjàbalẹ̀ jẹ́ akẹ́kọ́ gboyè ìmọ̀ òfin láti ilé ẹ̀kọ́ gíga fáfitì Ìbàdàn. O jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Òmù-Àrán ní ìpínlẹ Kwara nibi tí o ti ni àǹfàní láti kọ́ púpọ̀ nípa iṣe àti àṣà Yorùbá l’ọ́dọ̀ ìyá bàbá rẹ̀ – Alhaja Mọ́ríamọ̀ Ayélàágbe Ọ̀rẹ́dọlá.