“Naijiria gbọdọ yan aṣaaju to lapẹẹrẹ rere, to si ṣetan lati fi ẹmi ẹ rubọ fawọn to n ṣakoso le lori.”


Ẹ fi awọn OPC Ibarapa tẹ ẹ mu silẹ ko too di pe a bẹrẹ iwọde – Sunday Igboho

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Oloye Sunday Igboho ti kilọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ lati fi awọn ọmọ ẹgbẹ OPC ti wọn ko satimọle nitori ọrọ Wakili ti wọn mu n’Ibarapa silẹ laarin ọsẹ kan ko too di pe awọn ọmọ Yoruba maa jade fun iwọde lori ẹ. Niluu Oṣogbo lo ti sọrọ naa nibi iwọde Orileede Oodua to waye lọjọ Àbámẹ́ta, Satide, opin ọsẹ yii. O ṣalaye pe ijọloju lo jẹ pe awọn ti wọn mu ẹni to n paayan ni awọn ọlọpaa tun ti mọle. “Nigba ti Fulani n paayan, ti awọn ọmọ OPC lọọ mu un fọlọpaa, ti ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ati ijọba Naijiria tun fi wọn sakolo, ṣe o yẹ ko ri bẹẹ? “Ko yẹ bẹẹ, ṣe ẹ wa ri i pe o yẹ ka gbara wa silẹ lọwọ wọn, o ti to gẹẹ. Ṣe ẹ ri ọpọlọpọ awọn agbofinro wa ti ẹ n wo yii, ọmọ Yoruba ni wọn, awọn naa o ni i yinbọn si wa, awọn naa o fẹẹ ku, wọn o si ni i fẹ kawa naa ku” Ẹ oo ranti pe baba agbalagba naa, Wakili, to jẹ Fulani ni wọn fẹsun kan pe o n huwa laabi oriṣiiriṣii niluu Ibarapa, to si tun jẹ agbọdegba fun awọn ajinigbe-gbowo ko too di pe aṣiri rẹ tu, ti awọn ọmọ ẹgbẹ OPC si fa a le awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ lọwọ.


Awọn eeyan binu nitori ọmọkunrin to pa akẹkọọ yunifasiti tawọn ọlọpaa n ṣe bii ọba

Faith Adebọla Awọn eeyan binu nitori Uduak Ukpan, ọmọkunrin to pa akẹkọọ yunifasiti, tawọn ọlọpaa n ṣe bii ọba. Wọn ni ọmọkunrin naa ko jọ ẹni to wa latimọle rara, oju rẹ n dan, aṣọ to wọ sọrun tuntun, ko si jọ arufin rara. Wọn ni o da bii pe ọmọkunrin naa ni baba nigbẹẹjọ ni awọn ọlọpaa ko ṣe fọwọ kan an, ti wọn ṣi n ṣe e bii ọba. Wọn ni nigba ti wọn mu Macaroni atawọn ẹgbẹ ẹ ti wọn n ṣewọde lọjọsi, iya nla ni wọn fi jẹ wọn, lai jẹ pe wọn paayan, ṣugbọn ti wọn ko ṣe bẹẹ fun odaran to paayan. Ọrọ yii waye nigba ti awọn ọlọpaa ṣafihan rẹ ni Uyo, nipinlẹ Akwa Ibom, ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ to kọja yii. Ọmọbinrin akẹkọọ-jade fasiti ẹni ọdun mẹrindilọgbọn ti wọn porukọ ẹ ni Umoren Iniubong, Ni afurasi ọdaran yii, Uduak Ukpan, da ẹmi ẹ legbodo nipinlẹ Akwa Ibom lọjọsi, lẹyin to fọgbọn tan an pe oun fẹẹ gba a siṣẹ, ṣugbọn to jẹ niṣe lo pa a lẹyin to fipa ba a lọpọ tan?


Wọn ni nigba ti wọn mu Macaroni atawọn ẹgbẹ ẹ ti wọn n ṣewọde lọjọsi, iya nla ni wọn fi jẹ wọn, lai jẹ pe wọn paayan, ṣugbọn ti wọn ko ṣe bẹẹ fun odaran to paayan. Ọrọ yii waye nigba ti awọn ọlọpaa ṣafihan rẹ ni Uyo, nipinlẹ Akwa Ibom, ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ to kọja yii. Ọmọbinrin akẹkọọ-jade fasiti ẹni ọdun mẹrindilọgbọn ti wọn porukọ ẹ ni Umoren Iniubong, Ni afurasi ọdaran yii, Uduak Ukpan, da ẹmi ẹ legbodo nipinlẹ Akwa Ibom lọjọsi, lẹyin to fọgbọn tan an pe oun fẹẹ gba a siṣẹ, ṣugbọn to jẹ niṣe lo pa a lẹyin to fipa ba a lọpọ tan? Awọn ọlọpaa ipinlẹ naa ti ṣafihan afurasi ọdaran ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee yii, boroboro bii ajẹ tilẹ mọ ba ni Uduak n ṣalaye bo ṣe fiku oro pa ọmọ ọlọmọ ọhun, o ni ẹrọ abana-ṣiṣẹ, stabilaisa (stabilizer), loun la mọ ọmọbinrin naa lori. Ṣe ẹni bimọ ọran ni i pọn ọn, Uduak ati baba ẹ, Frank Akpan, nileeṣẹ ọlọpaa patẹ wọn fawọn oniroyin lolu ileeṣẹ ọlọpaa to wa niluu Uyo, nipinlẹ naa. Kọmiṣanna ọlọpaa ibẹ, Andrew Amiengheme, ni awọn ṣe bẹẹ tori ahesọ kan to n lọ nigboro pe afurasi ọdaran naa ti ku sahaamọ awọn ni, tabi wọn ti gbọna ẹyin sa lọ.


Awọn ọlọpaa ipinlẹ naa ti ṣafihan afurasi ọdaran ọhun lọjọ Ẹti, Furaidee yii, boroboro bii ajẹ tilẹ mọ ba ni Uduak n ṣalaye bo ṣe fiku oro pa ọmọ ọlọmọ ọhun, o ni ẹrọ abana-ṣiṣẹ, stabilaisa (stabilizer), loun la mọ ọmọbinrin naa lori. Ṣe ẹni bimọ ọran ni i pọn ọn, Uduak ati baba ẹ, Frank Akpan, nileeṣẹ ọlọpaa patẹ wọn fawọn oniroyin lolu ileeṣẹ ọlọpaa to wa niluu Uyo, nipinlẹ naa. Kọmiṣanna ọlọpaa ibẹ, Andrew Amiengheme, ni awọn ṣe bẹẹ tori ahesọ kan to n lọ nigboro pe afurasi ọdaran naa ti ku sahaamọ awọn ni, tabi wọn ti gbọna ẹyin sa lọ. Aṣọ olomi ọsan kan ti wọn fi n polowo ẹgbẹ apaayan lo wọ sọrun, ohun ti wọn kọ sara aṣọ naa lede eebo ni “The Mudder Squad”. Nigba ti wọn ni ko ṣalaye ohun to waye lọjọ iṣẹlẹ naa, Ọjọbọ, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹrin, to kọja, ohun tọmọkunrin naa sọ gbomi loju eeyan, o ni: Loootọ ni mo fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si i pe ko wa fun ifọrọwanilẹnuwo lori iṣẹ to loun n wa, mo si fun un ni adirẹsi. Nigba to de, mo yi ọrọ pada fun un, mo sọ fun un pe ṣe o le ṣiṣẹ bii akọwe ninu oko ti wọn ti n ṣọgbin egboogi oloro, ko maa ba wa ṣakọsilẹ ọja, o si gba, o ni iṣẹ loun saa n wa.


Aṣọ olomi ọsan kan ti wọn fi n polowo ẹgbẹ apaayan lo wọ sọrun, ohun ti wọn kọ sara aṣọ naa lede eebo ni “The Mudder Squad”. Nigba ti wọn ni ko ṣalaye ohun to waye lọjọ iṣẹlẹ naa, Ọjọbọ, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹrin, to kọja, ohun tọmọkunrin naa sọ gbomi loju eeyan, o ni: Loootọ ni mo fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si i pe ko wa fun ifọrọwanilẹnuwo lori iṣẹ to loun n wa, mo si fun un ni adirẹsi. Nigba to de, mo yi ọrọ pada fun un, mo sọ fun un pe ṣe o le ṣiṣẹ bii akọwe ninu oko ti wọn ti n ṣọgbin egboogi oloro, ko maa ba wa ṣakọsilẹ ọja, o si gba, o ni iṣẹ loun saa n wa. Ni mo ba sọ fun un pe mo n tan an ni o, ko si oko kan nibikan, ṣugbọn ma a ṣi ba a wa’ṣẹ, mo ni ko kọkọ jẹ ki n b’oun lo pọ na, o loun gba, ṣugbọn mọ gbọdọ lo rọba idaabobo, iyẹn kọndọọmu (condom), mo si ni ko buru. Nigba ti mo ṣetan, ti mọ fẹẹ yọ kọndọọmu kuro, niṣe lo fa ibinu yọ, lo ba la stabilaisa to wa lẹgbẹẹ bẹẹdi mọ mi lori, o tun ge ika ọmọndinrin mi jẹ, ẹjẹ si jade lara mi. Bemi naa ṣe gbe stabilaisa yẹn niyẹn, ni mo ba fibinu la a mọ oun naa lori, o kan mu idi lọ silẹ bẹẹ ni, ki n too mọ ohun to n ṣẹlẹ, o ti dakẹ.


Ni mo ba sọ fun un pe mo n tan an ni o, ko si oko kan nibikan, ṣugbọn ma a ṣi ba a wa’ṣẹ, mo ni ko kọkọ jẹ ki n b’oun lo pọ na, o loun gba, ṣugbọn mọ gbọdọ lo rọba idaabobo, iyẹn kọndọọmu (condom), mo si ni ko buru. Nigba ti mo ṣetan, ti mọ fẹẹ yọ kọndọọmu kuro, niṣe lo fa ibinu yọ, lo ba la stabilaisa to wa lẹgbẹẹ bẹẹdi mọ mi lori, o tun ge ika ọmọndinrin mi jẹ, ẹjẹ si jade lara mi. Bemi naa ṣe gbe stabilaisa yẹn niyẹn, ni mo ba fibinu la a mọ oun naa lori, o kan mu idi lọ silẹ bẹẹ ni, ki n too mọ ohun to n ṣẹlẹ, o ti dakẹ. Mi o mọ pe o le gbabẹ ku. Mo gba a labara nikun boya o maa sọji, ṣugbọn ko mira rara. Ki i ṣe oun nikan ni mo ti ṣe iru iwa itanjẹ bẹẹ fun o, ṣugbọn tiẹ yii nikan lo bu mi lọwọ, oun nikan ni tiẹ la ẹmi lọ.


Mi o mọ pe o le gbabẹ ku. Mo gba a labara nikun boya o maa sọji, ṣugbọn ko mira rara. Ki i ṣe oun nikan ni mo ti ṣe iru iwa itanjẹ bẹẹ fun o, ṣugbọn tiẹ yii nikan lo bu mi lọwọ, oun nikan ni tiẹ la ẹmi lọ. Mi o ni in lọkan lati pa a, ṣugbọn o ti ṣẹlẹ. Ti wọn ba ni mo jẹbi ipaniyan, mo ṣetan lati ku iku ẹ. Nigba ti wọn bi i lere pe ko ṣalaye bata agunbanirọ atawọn oriṣiiriṣii dukia bii aṣọ, baagi, aago obinrin awọn to ti fẹtan mu bẹẹ ti wọn ba ninu yara ẹ, ati idi to fi lọọ sin ọmọ ọlọmọ loku oru sinu koto kuṣẹkuṣẹ kan lẹhinkule ile wọn, Akpan ni yatọ si iṣẹlẹ to waye yii, ko tun sẹlomi-in toun sin bẹẹ. O ni mama oun lo ni bata agunbanirọ yẹn, oko si lawọn maa n wọ ọ lọ.


Mi o ni in lọkan lati pa a, ṣugbọn o ti ṣẹlẹ. Ti wọn ba ni mo jẹbi ipaniyan, mo ṣetan lati ku iku ẹ. Nigba ti wọn bi i lere pe ko ṣalaye bata agunbanirọ atawọn oriṣiiriṣii dukia bii aṣọ, baagi, aago obinrin awọn to ti fẹtan mu bẹẹ ti wọn ba ninu yara ẹ, ati idi to fi lọọ sin ọmọ ọlọmọ loku oru sinu koto kuṣẹkuṣẹ kan lẹhinkule ile wọn, Akpan ni yatọ si iṣẹlẹ to waye yii, ko tun sẹlomi-in toun sin bẹẹ. O ni mama oun lo ni bata agunbanirọ yẹn, oko si lawọn maa n wọ ọ lọ. “Emi ati aburo mi obinrin la ni awọn iwe.” O tun ṣalaye pe baba oun ko mọ nnkan kan nipa iṣẹlẹ naa, o ni baba agbalagba naa ko si nile, ko si mọ nipa boun ṣe sin oku Umoren. O ni tori awọn aṣẹwo atawọn ọmọge to n ṣowo nabi nileewe ti foju oun ri mabo loun ṣe pinnu lati maa fẹtan mu awọn ọmọbinrin to ba ko sakolo oun, koun si maa fipa ba wọn lo pọ lati gbẹsan iya to ti jẹ oun. Baba rẹ to jẹ oṣiṣẹ-fẹyinti lẹnu iṣẹ ọba naa sọrọ, o loun o mọ pe iru iṣẹ buruku ati iwa ọdaran bẹẹ wa lọwọ ọmọ oun.


“Emi ati aburo mi obinrin la ni awọn iwe.” O tun ṣalaye pe baba oun ko mọ nnkan kan nipa iṣẹlẹ naa, o ni baba agbalagba naa ko si nile, ko si mọ nipa boun ṣe sin oku Umoren. O ni tori awọn aṣẹwo atawọn ọmọge to n ṣowo nabi nileewe ti foju oun ri mabo loun ṣe pinnu lati maa fẹtan mu awọn ọmọbinrin to ba ko sakolo oun, koun si maa fipa ba wọn lo pọ lati gbẹsan iya to ti jẹ oun. Baba rẹ to jẹ oṣiṣẹ-fẹyinti lẹnu iṣẹ ọba naa sọrọ, o loun o mọ pe iru iṣẹ buruku ati iwa ọdaran bẹẹ wa lọwọ ọmọ oun. O lawọn ṣẹṣẹ ko wa sile naa lati Abuja ni, oun loun si kọ ọ. O loun fara mọ ọn kijọba da sẹria to ba ofin mu fun un, tori ko si ohun to yẹ ki obi ṣe fọmọ toun o ṣe, oun tun tiraka lati ran wọn nileewe. Ọjọ Furaidee yii kan naa ni wọn sinku Umoren ti Akpan pa. Tẹkun tomije lawọn eeyan rọ jade tẹle oku naa, ti wọn sin siluu Nung Ita Ikot Essien, nijọba ibilẹ Oruk Anam. Obitibiti epe ati oko ọrọ ni ọpọ awọn abanikẹdun to pesẹ sibẹ n rọjo sori ẹni to da ẹmi ọmọbinrin yii legbodo, bẹẹ ni wọn n woju Ọlọrun pe ko tete waa gbẹsan ẹjẹ Umoren lara awọn ti wọn ṣika pa a.


O lawọn ṣẹṣẹ ko wa sile naa lati Abuja ni, oun loun si kọ ọ. O loun fara mọ ọn kijọba da sẹria to ba ofin mu fun un, tori ko si ohun to yẹ ki obi ṣe fọmọ toun o ṣe, oun tun tiraka lati ran wọn nileewe. Ọjọ Furaidee yii kan naa ni wọn sinku Umoren ti Akpan pa. Tẹkun tomije lawọn eeyan rọ jade tẹle oku naa, ti wọn sin siluu Nung Ita Ikot Essien, nijọba ibilẹ Oruk Anam. Obitibiti epe ati oko ọrọ ni ọpọ awọn abanikẹdun to pesẹ sibẹ n rọjo sori ẹni to da ẹmi ọmọbinrin yii legbodo, bẹẹ ni wọn n woju Ọlọrun pe ko tete waa gbẹsan ẹjẹ Umoren lara awọn ti wọn ṣika pa a.


Sunday Igboho balẹ s’Oṣogbo, o ni ko sẹni to le da orileede Yoruba duro mọ

Florence Babaṣọla, Osogbo Ọkan lara awọn ajijagbara fun iran Yoruba nni, Oloye Sunday Igboho, ti sọ pe ko si ẹni naa to le da Yoruba duro mọ lori ipinnu wọn lati kuro lara orileede Naijiria, ki wọn si da orileede tiwọn ni. Lasiko to n sọrọ nibi iwọde lori Iṣọkan ilẹ Yoruba to waye niluu Oṣogbo lọjọ Àbámẹ́ta, Satide, opin ọsẹ yii lo sọrọ naa ni Feeedom Park. Sunday Igboho sọ pe iya to jẹ iran Yoruba labẹ idari awọn Fulani ti to gẹẹ. Igboho, ẹni to de pẹlu ogunlọgọ ero lẹyin rẹ ni nnkan bii aago meji ọsan ku iṣẹju mẹwaa ṣalaye pe gbogbo ipo agbara to wa lorileede yii patapata ni awọn Fulani n dari, eyi to tumọ si pe wọn ko ni erongba rere kankan fun awọn iran to ku lorileede yii. O dupẹ lọwọ Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Gboyega Oyetọla, fun anfaani to fun wọn lati ṣewọde naa, bẹẹ lo tun dupẹ lọwọ awọn lọbalọba, bẹrẹ lati ori Ọọni, Alaafin, Ataọja atawọn to ku, fun atilẹyin wọn. O waa rọ awọn ọmọ Yoruba lati wa niṣọkan, ki wọn mọ pe a ki i ri ẹfọn ta lẹẹmeji, ki wọn sọrọ soke pẹlu ohun kan pe o ti to gẹẹ.


Oluwoo ki i ṣe apẹẹrẹ ọba ilẹ Yoruba to ṣee mu yangan, wọn ko ba Ifa sọrọ ki wọn too yan an- Ẹlẹbuubọn

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Araba tilu Oṣogbo, Oloye Ifayẹmi Ẹlẹbuibọn, ti sọ pe ti wọn ba n wa ọba kan ti ko ni oye kankan rara nipa aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba to ti jọba, Oluwoo tilu Iwo, Ọba Abdulrosheed Akanbi, ni. Nitori naa ni agbarijọpọ awọn oniṣẹṣe labẹ Iṣọkan Ọrunmila ṣe kilọ fun Ọba Akanbi lati jawọ ninu awọn iwa titẹ aṣa Yoruba mẹrẹ ko ma baa kandin ninu iyọ. Lasiko ipejọpọ ọlọjọ kan ti wọn pe ni ‘Ofa Unity Conference’, eyi to waye niluu Oṣogbo laipẹ yii ni Oloye Ẹlẹbuibọn ti sọ pe ko si ọba ti ko ni nnkan an ṣe pẹlu aṣa Yoruba, nitori Ifa lo n yan ọba sipo. O ni Oluwoo ki i ṣe apẹẹrẹ ọba ilẹ Yoruba to ṣee muyangan nitori wọn ko ba Ifa sọrọ ki wọn too yan an le awọn ara ilu rẹ lori. O ni eleyii si ti mu ifasẹyin nla ba ipo ori-ade ilu Iwo latigba to ti debẹ. Gẹgẹ bo ṣe wi, gbogbo ilu nilẹ Yoruba ni wọn ni iledii (seclusion room), nibi ti wọn maa n fi ẹni ti Ifa ba mu pe ko jọba pamọ si fun iwọn ọjọ diẹ, nibẹ naa ni yoo si ti kọ nipa aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe Oluwoo ko lanfaani si iru igbesẹ bẹẹ.


O ni Oluwoo ki i ṣe apẹẹrẹ ọba ilẹ Yoruba to ṣee muyangan nitori wọn ko ba Ifa sọrọ ki wọn too yan an le awọn ara ilu rẹ lori. O ni eleyii si ti mu ifasẹyin nla ba ipo ori-ade ilu Iwo latigba to ti debẹ. Gẹgẹ bo ṣe wi, gbogbo ilu nilẹ Yoruba ni wọn ni iledii (seclusion room), nibi ti wọn maa n fi ẹni ti Ifa ba mu pe ko jọba pamọ si fun iwọn ọjọ diẹ, nibẹ naa ni yoo si ti kọ nipa aṣa ati iṣe ilẹ Yoruba, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe Oluwoo ko lanfaani si iru igbesẹ bẹẹ. Fun un lati maa ṣiwa-hu nipasẹ ọlaju, Baba Ẹlẹbuibọn sọ pe eleyii fi han gbangba pe aaye nla ṣi silẹ niluu Iwo. O ni “O ṣee ṣe ko jẹ pe gbogbo awọn afọbajẹ atawọn ijoye ibẹ ti di Musulumi tabi Kristiẹni tan. “O tun n fọwọ sọya pe gomina kan lo sọ oun di ọba, ki i ṣe Ifa, o daju pe idi niyẹn to fi n huwa bo ṣe n huwa.


Fun un lati maa ṣiwa-hu nipasẹ ọlaju, Baba Ẹlẹbuibọn sọ pe eleyii fi han gbangba pe aaye nla ṣi silẹ niluu Iwo. O ni “O ṣee ṣe ko jẹ pe gbogbo awọn afọbajẹ atawọn ijoye ibẹ ti di Musulumi tabi Kristiẹni tan. “O tun n fọwọ sọya pe gomina kan lo sọ oun di ọba, ki i ṣe Ifa, o daju pe idi niyẹn to fi n huwa bo ṣe n huwa. Ara awọn ipenija ti ọlaju ati ẹsin ilẹ okeere mu ba ipo lọbalọba nilẹ Yoruba niyẹn, paapaa, bi awọn ti a gbe aṣa le lọwọ gan-an ṣe ti n ku. “Ko si ifagba-fun-agba mọ laarin awọn lọbalọba, o si gbọdọ jẹ ojuṣe gbogbo eniyan bayii lati da iyi ati ẹyẹ aṣa wa pada. Ki awọn ọba mọ ojuṣe wọn, ki awọn ijoye naa si mọ aaye wọn lai fi ti ẹsin ajeji ṣe rara” Ṣaaju ni Araba Agbaye, Owolabi Aworeni ti kilọ fun Oluwoo lati dẹkun fifẹnu yẹpẹrẹ aṣa Yoruba nitori atubọtan iru iwa bẹẹ.


Ara awọn ipenija ti ọlaju ati ẹsin ilẹ okeere mu ba ipo lọbalọba nilẹ Yoruba niyẹn, paapaa, bi awọn ti a gbe aṣa le lọwọ gan-an ṣe ti n ku. “Ko si ifagba-fun-agba mọ laarin awọn lọbalọba, o si gbọdọ jẹ ojuṣe gbogbo eniyan bayii lati da iyi ati ẹyẹ aṣa wa pada. Ki awọn ọba mọ ojuṣe wọn, ki awọn ijoye naa si mọ aaye wọn lai fi ti ẹsin ajeji ṣe rara” Ṣaaju ni Araba Agbaye, Owolabi Aworeni ti kilọ fun Oluwoo lati dẹkun fifẹnu yẹpẹrẹ aṣa Yoruba nitori atubọtan iru iwa bẹẹ. O ni o ti n di gbọnmọ-gbọnmọ Ọba Akanbi to jẹ pe to ba ti fẹnu saata aṣa Yoruba tan nita gbangba ni yoo maa bẹbẹ kaakiri.


O ni o ti n di gbọnmọ-gbọnmọ Ọba Akanbi to jẹ pe to ba ti fẹnu saata aṣa Yoruba tan nita gbangba ni yoo maa bẹbẹ kaakiri.


Ẹ wo ọmọ oṣu kan ti ọdaju abiyamọ ju sigbo l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Bi ko ba si ọpẹlọpẹ awọn ero to fẹẹ wọ mọto ni Ibudokọ Orile, nitosi ileepo Ọdun-Ade, lagbegbe Surulere, l’Ekoo, ti wọn gburoo igbe ọmọ jojolo kan ninu igbo ti wọn ju u si, boya ibẹ lọmọ oṣu kan ọhun iba ku si. Ko sẹni to le sọ pato igba tọmọ naa de ibi ti wọn ti ri i yii, wọn lo jọ pe idaji ọjọ Ẹti, Furaidee, niya ọmọ naa ti lọọ gbe e ju sinu igbo ṣuuru kan to wa nitosi ibudokọ naa, nnkan bii aago mẹjọ aarọ tawọn ero fẹẹ wọ mọto ni wọn bẹrẹ si i gbọ igbe ọmọ jojolo, wọn si ṣakiyesi pe ko sẹni to pọn ọmọ laarin wọn. Wọn lawọn ero yii ni wọn fimu finlẹ, ni wọn ba ri ọmọ ọhun nibi ti wọn yọọ sọnu si, wọn si tẹ teṣan ọlọpaa Orile Iganmu laago. Oju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa ti debi iṣẹlẹ naa, wọn gbe ikoko naa, wọn si fi i ṣọwọ si Kọmiṣanna wọn, Hakeem Odumosu, ni Ikẹja. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, CSP Olumuyiwa Adejọbi, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ f’ALAROYE sọ pe kọmiṣanna ti ni ki wọn gbe ọmọ ọhun lọ sile itọju awọn ogo wẹẹrẹ tijọba, ki wọn le fọmọ naa ni itọju to peye, ibẹ si lọmọ naa wa bayii. Kọmiṣanna parọwa sawọn obi lati jawọ ninu iwa ọdaju bii eyi, ati pe ẹnikẹni tọwọ awọn ba tẹ nidii aṣakaṣa ọhun maa ri pipọn oju ijọba.


Wamuwamu lawọn agbofinro duro l’Oṣogbo, wọn ni ko gbọdọ si iwọde Iṣọkan ilẹ Yoruba

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Lọwọlọwọ bayii, ọkẹ aimọye awọn ọlọpaa, sifu difẹnsi, Amọtẹkun, JTF atawọn ọtẹlẹmuyẹ mi-in ni wọn duro ni Freedom Park, to wa ni Old Garage, niluu Oṣogbo, nibi ti awọn oluwọde Iṣọkan ilẹ Yoruba ti fẹẹ ko ara wọn jọ. Ko si ẹnikankan to le sun mọ wọn nitori kokoko loju gbogbo wọn le. Idi niyẹn tawọn oluwọde naa fi lọ si abẹ biriiji kan ti wọn n pe ni November 27, nibẹ ni wọn si ti n kora jọ pọ bayii lati bẹrẹ iwọde wọn. Alaroyegbọ pe bi wọn ṣe n kora jọ l’Oṣogbo naa ni wọn n kora jọ ni Ileefẹ, o si ṣee ṣe ko jẹ pe iwaju aafin Ọọni gan-an ni wọn yoo ti bẹrẹ iwọde naa.


Baba Ijẹsa ko gbadun rara lahaamọ to wa, o ti ru, ko lokun mọ rara, bẹẹ lo n tiro rin-Lọọya

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Iroyin to ti atimọle ti Baba Ijẹṣa, Ọlanrewaju Omiyinka, wa jade ko daa. Lọọya rẹ, Amofin Adeṣina Ogunlana, sọ pe agara ti da ọkunrin naa lahaamọ. O lo ti ru, bẹẹ ni ko si le rin daadaa mọ, niṣe lo n tiro, ko si ni okun ninu rara. Ninu lẹta kan ti lọọya yii kọ si Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, lo ti sọ eyi di mimọ lọjọ Ẹti to kọja. Idasilẹ Baba Ijẹṣa ni lọọya rẹ n beere fun to fi ṣalaye ohun to n ṣẹlẹ si onibaara rẹ yii lahaamọ ti wọn fi i si latigba ti ọrọ afipa-ba-ọmọde lo pọ ti bẹrẹ. Lọọya Ogunlana ṣalaye ninu lẹta naa pe, ‘‘Bi ẹ ṣe ti Ọgbẹni Ọlanrewaju James mọle lati ọjọ yii to si ti fẹrẹ pe ọgbọn ọjọ to ti wa nibẹ ta ko ẹtọ rẹ labẹ ofin ilẹ wa ti wọn ṣe lọdun 2019.


Ninu lẹta kan ti lọọya yii kọ si Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, lo ti sọ eyi di mimọ lọjọ Ẹti to kọja. Idasilẹ Baba Ijẹṣa ni lọọya rẹ n beere fun to fi ṣalaye ohun to n ṣẹlẹ si onibaara rẹ yii lahaamọ ti wọn fi i si latigba ti ọrọ afipa-ba-ọmọde lo pọ ti bẹrẹ. Lọọya Ogunlana ṣalaye ninu lẹta naa pe, ‘‘Bi ẹ ṣe ti Ọgbẹni Ọlanrewaju James mọle lati ọjọ yii to si ti fẹrẹ pe ọgbọn ọjọ to ti wa nibẹ ta ko ẹtọ rẹ labẹ ofin ilẹ wa ti wọn ṣe lọdun 2019. ‘’Nigba ti mo ri i pẹlu Yọmi Fabiyi, ọkan rẹ ko balẹ, o ti ru, ko si le fi ẹsẹ otun rẹ rin daadaa mọ, niṣe lo n tiro. Mo fẹẹ fi da yin loju pe Omiyinka ko le sa lọ, o ti ṣetan lati jẹjọ rẹ’ Bi apa kan lẹta naa ti ka niyẹn. Ẹ oo ranti pe ọpọlọpọ ipe lo ti wa, pe kawọn ọlọpaa Panti to ti Baba Ijẹṣa mọle, tu u silẹ na, nitori ẹṣẹ to ṣẹ ko kọja beeli.


‘’Nigba ti mo ri i pẹlu Yọmi Fabiyi, ọkan rẹ ko balẹ, o ti ru, ko si le fi ẹsẹ otun rẹ rin daadaa mọ, niṣe lo n tiro. Mo fẹẹ fi da yin loju pe Omiyinka ko le sa lọ, o ti ṣetan lati jẹjọ rẹ’ Bi apa kan lẹta naa ti ka niyẹn. Ẹ oo ranti pe ọpọlọpọ ipe lo ti wa, pe kawọn ọlọpaa Panti to ti Baba Ijẹṣa mọle, tu u silẹ na, nitori ẹṣẹ to ṣẹ ko kọja beeli. Ati pe kootu ti wọn fẹẹ gbe e lọ ni ko ṣiṣẹ yii, awọn lọọya rẹ, Yọmi Fabiyi atawọn ololufẹ ọkunrin naa, sọ pe titẹ-ẹtọ-ẹni loju mọlẹ lawọn ọlọpaa n ṣe yii, wọn lo yẹ ki wọn fi i silẹ na bi ofin ṣe sọ ni. Ṣugbọn awọn ọlọpaa lawọn ko le fi ọkunrin onitiata naa silẹ bẹẹ, nitori imọran to ti ọdọ DPP to n gba kootu nimọran wa, ko sọ pe kawọn fi i silẹ na, wọn ni ahamọ ti wọn ni ko wa lawọn fi i si yẹn.


Ati pe kootu ti wọn fẹẹ gbe e lọ ni ko ṣiṣẹ yii, awọn lọọya rẹ, Yọmi Fabiyi atawọn ololufẹ ọkunrin naa, sọ pe titẹ-ẹtọ-ẹni loju mọlẹ lawọn ọlọpaa n ṣe yii, wọn lo yẹ ki wọn fi i silẹ na bi ofin ṣe sọ ni. Ṣugbọn awọn ọlọpaa lawọn ko le fi ọkunrin onitiata naa silẹ bẹẹ, nitori imọran to ti ọdọ DPP to n gba kootu nimọran wa, ko sọ pe kawọn fi i silẹ na, wọn ni ahamọ ti wọn ni ko wa lawọn fi i si yẹn.


Awọn to n ta ko awọn gomina Guusu lori ofin fifi maaluu jẹko n fina ṣere – Fani-Kayọde

“Ẹ sọ fọkunrin yii ko yee fi ina ṣere. Bii ẹni n fi ina ṣere ni fun gbogbo awọn to n ta ko ipinnu tawọn gomina ipinlẹ mẹtadinlogun iha Guusu ilẹ wa ṣe pe awọn o fẹ fifi maaluu jẹko ni gbangba mọ. Alaafia la fẹ, a si nawọ alaafia si wọn, ṣugbọn bi ẹnikẹni ba gbiyanju lati halẹ, ṣatako, tabi mu wa lẹru lori ọrọ yii, onitọhun maa jẹ iyan rẹ niṣu ni, tori a o ni i gba ijẹgaba kankan mọ.” Minisita lori igboke-gbodo ọkọ ofurufu nilẹ wa tẹlẹ, Oloye Fẹmi Fani-Kayọde, lo sọrọ yii lati fesi si bawọn kan ṣe n yọ ṣuti si awọn ipinnu tawọn gomina ipinlẹ Guusu ilẹ wa ṣe ninu apero wọn lọjọ Iṣẹgun to kọja yii. Ọkan ninu ipinnu naa to da awuyewuye silẹ titi di ba a ṣe n sọ yii ni ti ifofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, wọn lawọn o fẹẹ ri iru nnkan bẹẹ lagbegbe awọn mọ. Ọkan lara awọn to koro oju si ipinnu naa ni Ọga agba ileeṣẹ abanigbofo ilera ilẹ wa (NHIS) nigba kan, Ọjọgbọn Usman Yusuf, o sọ pe bawọn gomina naa ṣe ṣe iru ipinnu pataki bẹẹ lai kọkọ fọrọ lọ awọn Fulani darandaran tọrọ kan ko bojumu. O lawọn gomina bii mẹtala o kan le lọọ jokoo sotẹẹli kan, ki wọn lawọn n sọrọ, awọn n ṣepinnu, lori ẹya mi-in lai ba awọn ẹya naa sọrọ, o ni ipinnu buruku ni.


Ọkan ninu ipinnu naa to da awuyewuye silẹ titi di ba a ṣe n sọ yii ni ti ifofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, wọn lawọn o fẹẹ ri iru nnkan bẹẹ lagbegbe awọn mọ. Ọkan lara awọn to koro oju si ipinnu naa ni Ọga agba ileeṣẹ abanigbofo ilera ilẹ wa (NHIS) nigba kan, Ọjọgbọn Usman Yusuf, o sọ pe bawọn gomina naa ṣe ṣe iru ipinnu pataki bẹẹ lai kọkọ fọrọ lọ awọn Fulani darandaran tọrọ kan ko bojumu. O lawọn gomina bii mẹtala o kan le lọọ jokoo sotẹẹli kan, ki wọn lawọn n sọrọ, awọn n ṣepinnu, lori ẹya mi-in lai ba awọn ẹya naa sọrọ, o ni ipinnu buruku ni. Ọrọ yii ni Fani-Kayọde n fesi si to fi gba ori atẹ ayelujara tuita (twitter) rẹ lọ, o ni “Ijọra-ẹni-loju ati aya to ko ọkunrin yii ya mi lẹnu o. Kawọn gomina ilẹ Guusu kọkọ kan sawọn Fulani ki wọn too ṣepinnu, tori kinni, ki lo fẹẹ ni ki wọn kọkọ ba awọn olori Fulani sọrọ lori ipinnu to kan iṣakoso lagbegbe kaluku wọn si? Ṣe ẹru lawọn eeyan Guusu ni? Ki lo ni lọkan to fi n sọ pe kawọn gomina naa ṣọra wọn?


Ọrọ yii ni Fani-Kayọde n fesi si to fi gba ori atẹ ayelujara tuita (twitter) rẹ lọ, o ni “Ijọra-ẹni-loju ati aya to ko ọkunrin yii ya mi lẹnu o. Kawọn gomina ilẹ Guusu kọkọ kan sawọn Fulani ki wọn too ṣepinnu, tori kinni, ki lo fẹẹ ni ki wọn kọkọ ba awọn olori Fulani sọrọ lori ipinnu to kan iṣakoso lagbegbe kaluku wọn si? Ṣe ẹru lawọn eeyan Guusu ni? Ki lo ni lọkan to fi n sọ pe kawọn gomina naa ṣọra wọn? Oloye Fani-Kayọde ni oun fara mọ ipinnu tawọn gomina naa ṣe, o ni igbesẹ to daa gidi ni. O lawọn to fẹẹ ri pipọn oju awọn eeyan Guusu nikan lo le ta ko iru ipinnu bẹẹ.


Oloye Fani-Kayọde ni oun fara mọ ipinnu tawọn gomina naa ṣe, o ni igbesẹ to daa gidi ni. O lawọn to fẹẹ ri pipọn oju awọn eeyan Guusu nikan lo le ta ko iru ipinnu bẹẹ.


Ọlọpaa ko le da wa duro, dandan ni ka ṣewọde fun iṣọkan Yoruba l’Ọṣun ni Satide – Ọba Ogboni

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Oluaye Ọba Ogboni agbaye, Ọba Adetoyeṣe Abdul Ọlakisan, ti kilọ fawọn agbofinro ti wọn ba n gbero lati da iwọde iṣọkan ilẹ Yoruba to fẹẹ waye niluu Oṣogbo ni ọjọ Abamẹta, Satide, duro lati tun ero wọn pa nitori awọn ko ni i ṣe ohunkohun to lodi si ofin orileede yii. Ninu atẹjade kan ti kabiesi naa fi ṣọwọ si ALAROYE lo ti sọ pe aarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ni iwọde naa, eleyii ti ẹgbẹ Ọmọ Oduduwa United ati Ilana Ọmọ Ooduduwa ṣagbekalẹ rẹ, yoo waye. Ọba Ọlakisan ṣalaye pe eredi iwọde alaafia naa ni lati ji awọn ọmọ Yoruba loju oorun wọn, ki wọn le mọ pe iṣọkan ti pada sinu iran naa. O ni gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ ni wọn yoo wọ aṣọ ẹgbẹjọda, bẹẹ si ni awọn ọmọ Yoruba atawọn ẹya mi-in ti wọn nifẹẹ lati darapọ le wa sibi eto naa. Gẹgẹ bo ṣe wi, “A ti ṣeto aabo to nipọn silẹ fun gbogbo awọn to maa wa nibẹ. Ẹni to bọwọ fun ofin ni wa, a ko si le ṣe ohunkohun ti yoo ta ko ofin orileede yii, idi niyẹn ti a fi n sọ pe ki awọn agbofinro ma wulẹ dabaa lati da wa duro.


O ni gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ ni wọn yoo wọ aṣọ ẹgbẹjọda, bẹẹ si ni awọn ọmọ Yoruba atawọn ẹya mi-in ti wọn nifẹẹ lati darapọ le wa sibi eto naa. Gẹgẹ bo ṣe wi, “A ti ṣeto aabo to nipọn silẹ fun gbogbo awọn to maa wa nibẹ. Ẹni to bọwọ fun ofin ni wa, a ko si le ṣe ohunkohun ti yoo ta ko ofin orileede yii, idi niyẹn ti a fi n sọ pe ki awọn agbofinro ma wulẹ dabaa lati da wa duro. “A ṣetan lati fọwọsowọpọ pẹlu gbogbo awọn agbofinro ki wọn le pese aabo fun ẹmi ati dukia awọn araalu ṣaaju, lasiko ati lẹyin iwọde naa. “A n kilọ fun awọn janduku atawọn tọọgi ti wọn le fẹẹ darapọ mọ wa lati da wahala silẹ lasiko iwọde naa lati ma ṣe wa rara, nitori a ko ni i beṣu-bẹgba lati fa wọn le awọn agbofinro lọwọ. “A ko wa lati gboju agan si ẹnikẹni tabi ba nnkan jẹ, bi ko ṣe lati la awọn eeyan wa lọyẹ lori idi ti wọn fi nilo lati fọwọsowọpọ pẹlu wa ki iran Yoruba le ni ominira patapata”


“A ṣetan lati fọwọsowọpọ pẹlu gbogbo awọn agbofinro ki wọn le pese aabo fun ẹmi ati dukia awọn araalu ṣaaju, lasiko ati lẹyin iwọde naa. “A n kilọ fun awọn janduku atawọn tọọgi ti wọn le fẹẹ darapọ mọ wa lati da wahala silẹ lasiko iwọde naa lati ma ṣe wa rara, nitori a ko ni i beṣu-bẹgba lati fa wọn le awọn agbofinro lọwọ. “A ko wa lati gboju agan si ẹnikẹni tabi ba nnkan jẹ, bi ko ṣe lati la awọn eeyan wa lọyẹ lori idi ti wọn fi nilo lati fọwọsowọpọ pẹlu wa ki iran Yoruba le ni ominira patapata”


Ọwọ tẹ awọn ajinigbe meji l’Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Meji ninu awọn ajinigbe to n ṣoro bii agbọn lagbegbe Akoko lọwọ awọn ẹsọ alaabo ti tẹ nirọlẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Awọn afurasi ọhun la gbọ pe ọwọ tẹ nibi tawọn ọlọpaa ati ọdẹ ibilẹ ti n gbiyanju ati ṣawari awọn gende meji ti wọn ji gbe lọjọ ọdun Itunu aawẹ lagbegbe Ikaram ati Akunnu Akoko. Araalu kan lo kọkọ ṣakiyesi ọkan ninu awọn ajinigbe naa to dibọn bii were pẹlu aṣọ akisa to wọ sọrun ati ẹru nla kan to gbe sori, nigba to si fọrọ wa a lẹnu wo to ri i pe ọrọ da lẹnu rẹ saka lo sare pe awọn ọdẹ lati waa mu un nitori pe iṣesi rẹ mu ifura lọwọ. Awọn nnkan ti wọn ri nigba ti wọn n tu ẹru rẹ wo ni kaadi ipọwo (ATM), apoti ọsẹ, awọtẹlẹ dudu ati aṣọ dudu to n wọ lasiko to ba fẹẹ ṣiṣẹ ibi bakan naa ni wọn tun fidi rẹ mulẹ nibi ti wọn ti n yẹ ara rẹ wo boya wọn le ri foonu pe ko ti i pẹ rara to ṣẹṣẹ ba obinrin kan lo pọ tan. Ọkunrin naa ni wọn ti gbe e lọ si olu ileeṣẹ awọn ọlọpaa to wa ni Ikarẹ Akoko, nibi ti wọn ti n fọrọ wa a lẹnu wo lọwọ. Ilu Ajọwa Akoko, nijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, lọwọ ti tẹ afurasi keji, kaadi idanimọ awọn ologun ati foonu olowo nla kan ni wọn ka mọ ọn lọwọ ni tirẹ.


Ọwọ tẹ awọn ajinigbe meji l’Akoko

Awọn nnkan ti wọn ri nigba ti wọn n tu ẹru rẹ wo ni kaadi ipọwo (ATM), apoti ọsẹ, awọtẹlẹ dudu ati aṣọ dudu to n wọ lasiko to ba fẹẹ ṣiṣẹ ibi bakan naa ni wọn tun fidi rẹ mulẹ nibi ti wọn ti n yẹ ara rẹ wo boya wọn le ri foonu pe ko ti i pẹ rara to ṣẹṣẹ ba obinrin kan lo pọ tan. Ọkunrin naa ni wọn ti gbe e lọ si olu ileeṣẹ awọn ọlọpaa to wa ni Ikarẹ Akoko, nibi ti wọn ti n fọrọ wa a lẹnu wo lọwọ. Ilu Ajọwa Akoko, nijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, lọwọ ti tẹ afurasi keji, kaadi idanimọ awọn ologun ati foonu olowo nla kan ni wọn ka mọ ọn lọwọ ni tirẹ. Afurasi ọhun la gbọ pe wọn ti fa le awọn ọlọpaa tesan Oke-Agbe Akoko lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii.


Ọwọ tẹ awọn ajinigbe meji l’Akoko

Afurasi ọhun la gbọ pe wọn ti fa le awọn ọlọpaa tesan Oke-Agbe Akoko lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii.


Wọn tun ji awọn eeyan meji gbe lọjọ ọdun Itunu aawẹ n’Ikaram Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Eeyan meji ni wọn tun ji gbe niluu Ikaram Akoko, nijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ ta a wa yii. Ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe ọhun, ẹni tawọn eeyan mọ si Gbodi, ni wọn kọkọ ji gbe loju ọna marosẹ Oke-Agbe si Ikaram, lasiko to n pada sile lati oko to ti lọọ ṣiṣẹ nigba ti wọn ji ẹni keji gbe nitosi ibi ti wọn ti gbe awọn oyinbo kan lọ ni nnkan bii ọsẹ mẹrin sẹyin. Ninu alaye ti Akala ti Ikaram, Ọba Andrew Momodu ṣe fun akọroyin ALAROYE nipa ẹnikeji tí wọn ji gbe loju ọna marosẹ Akunnu si Ikaram Akoko. O ni ọkunrin ọhun ati ẹnikan ni wọn jọ wa lori ọkada lọjọ naa ki wọn too bọ sọwọ awọn ajinigbe ti wọn sina ibọn bo wọn. Akala ni wọn ji ẹnikan gbe, nigba ti wọn fi ẹnikeji rẹ ti ibọn ba lẹsẹ silẹ ninu agbara ẹ̀jẹ̀ to wa. Ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe naa lo ni awọn to ji i gbe tí kan sawọn ẹbi rẹ, tí wọn si n beere fun miliọnu mẹwaa naira ki wọn too tu u silẹ.


O ni ọkunrin ọhun ati ẹnikan ni wọn jọ wa lori ọkada lọjọ naa ki wọn too bọ sọwọ awọn ajinigbe ti wọn sina ibọn bo wọn. Akala ni wọn ji ẹnikan gbe, nigba ti wọn fi ẹnikeji rẹ ti ibọn ba lẹsẹ silẹ ninu agbara ẹ̀jẹ̀ to wa. Ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe naa lo ni awọn to ji i gbe tí kan sawọn ẹbi rẹ, tí wọn si n beere fun miliọnu mẹwaa naira ki wọn too tu u silẹ. Ọba Momodu rọ ijọba lati tete wa nnkan ṣe sọrọ awọn ajinigbe to n fojoojumọ soro bíi agbọn lagbegbe naa nitori pe ọkan awọn araalu ko fi bẹẹ balẹ mọ latari iṣẹ ibi ti wọn n ṣe. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, ni awọn ẹsọ alaabo ti n lepa awọn oniṣẹẹbi ọhun, ki wọn baa le ri awọn mejeeji tí wọn ji gbe gba pada lọwọ wọn.


Ọba Momodu rọ ijọba lati tete wa nnkan ṣe sọrọ awọn ajinigbe to n fojoojumọ soro bíi agbọn lagbegbe naa nitori pe ọkan awọn araalu ko fi bẹẹ balẹ mọ latari iṣẹ ibi ti wọn n ṣe. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, ni awọn ẹsọ alaabo ti n lepa awọn oniṣẹẹbi ọhun, ki wọn baa le ri awọn mejeeji tí wọn ji gbe gba pada lọwọ wọn.


Ka ma purọ, ojusaaju ati eru pọ ninu ijọba yii – Gomina Bauchi

Faith Adebọla “Ka ma purọ, ojuṣaaju, aiṣedajọ ododo ati aiṣẹtọ pọ ninu ijọba to wa lode yii, o si fara han. Iwa jibiti ati ajẹbanu pọ, o si ti n mu kawọn araalu gbagbọ pe awọn kan ti wa tijọba n wo bii ẹni tawọn o le fọwọ kan. Awọn kan ti sọ ara wọn di oriṣa akunlẹbọ lorileede yii, ti ko sẹni to le bi wọn leere ohunkohun ti wọn ba ṣe laida.” Gomina ipinlẹ Bauchi, Bala Mohammed lo ṣiṣọ loju eegun ọrọ yii nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ ni Yidi, lasiko ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ to waye l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, nipinlẹ naa. Mohammed ni: “Ootọ ọrọ wa ninu ohun tawọn gomina ipinlẹ Guusu orileede wa n sọ, o ti han pe ijọba n gbe aparo kan ga ju ọkan lọ, wọn n fun awọn ẹya kan lafiyesi ju omi-in lọ, wọn si ti mu kawọn kan ri ara wọn bii pe ohunkohun ti wọn ba ṣe, aṣegbe ni. “Ohun ta a mọ lorileede yii ni pe ijọba fẹdira (federal) la wa, ilana ibi ko ju ibi, ẹya kan o ju ekeji lọ lo si yẹ ka maa lo, ki nnkan si wa lọgbọọgba paapaa lori iyansipo awọn lọgaa lọgaa ileeṣẹ ati ẹka ijọba, lati apapọ titi de ibilẹ. “Nigba tijọba apapọ ko ba pin nnkan bo ṣe yẹ, bawo leeyan ṣe fẹẹ reti kijọba ibilẹ pin in daadaa. Iru awọn nnkan wọnyi lo n mu kawọn eeyan sọ pe awọn fẹẹ ya kuro, awọn o ṣe Naijiria mọ, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


“Ohun ta a mọ lorileede yii ni pe ijọba fẹdira (federal) la wa, ilana ibi ko ju ibi, ẹya kan o ju ekeji lọ lo si yẹ ka maa lo, ki nnkan si wa lọgbọọgba paapaa lori iyansipo awọn lọgaa lọgaa ileeṣẹ ati ẹka ijọba, lati apapọ titi de ibilẹ. “Nigba tijọba apapọ ko ba pin nnkan bo ṣe yẹ, bawo leeyan ṣe fẹẹ reti kijọba ibilẹ pin in daadaa. Iru awọn nnkan wọnyi lo n mu kawọn eeyan sọ pe awọn fẹẹ ya kuro, awọn o ṣe Naijiria mọ, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ipa tiru iwa bẹẹ n ni lori awọn eeyan ki i daa. Afi tawọn adari ijọba ba yọ ojusaaju ati eru kuro ninu iyasipo ati iṣẹjọba, ọrọ-aje orileede yii o le sunwọn si i. Gomina naa tun ṣekilọ pe kawọn eeyan ṣọ ọrọ ti wọn maa maa sọ lasiko yii, ki wọn maa sọ ohun to le mu kara kan awọn araalu tabi to le da ijọgbọn silẹ.


Ipa tiru iwa bẹẹ n ni lori awọn eeyan ki i daa. Afi tawọn adari ijọba ba yọ ojusaaju ati eru kuro ninu iyasipo ati iṣẹjọba, ọrọ-aje orileede yii o le sunwọn si i. Gomina naa tun ṣekilọ pe kawọn eeyan ṣọ ọrọ ti wọn maa maa sọ lasiko yii, ki wọn maa sọ ohun to le mu kara kan awọn araalu tabi to le da ijọgbọn silẹ.


Ẹni to ba ta ko awọn gomina Guusu lori fifi maaluu jẹko lẹbọ lẹru ni – Gomina Orthom

Faith Adebọla Lori ipinnu wọn pe ko gbọdọ si fifi maaluu jẹko ni gbangba lawọn ipinlẹ wọn mọ, Gomina ipinlẹ Benue, Samuel Orthom, ti kan saara sawọn gomina ipinlẹ mẹtadinlogun iha Guusu ilẹ wa. Orthom ni igbesẹ akin to dara gan-an, to bọ sakoko, to si maa yanju iṣoro ni ipinnu naa, ati pe ẹnikẹni to ba ta ko igbesẹ naa, o yẹ ki wọn yẹ onitọhun wo daadaa boya ẹni bẹẹ lẹbọ lẹru ni, tabi kiru onitọhun ni erongba buruku kan to fẹẹ ṣe. Ninu ọrọ kan to sọ nibi ayẹyẹ ‘Ọsẹ awọn oniroyin ati Ibanisọrọ, eyi to waye niluu Makurdi, l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, o ni awọn ẹlẹgbẹ oun ti gbe igbesẹ to yẹ lati fopin si wahala awọn Fulani darandaran agbebọnrin ti wọn n fẹmi ṣofo kaakiri awọn ipinlẹ ti wọn ba de. O ṣalaye pe ko sidii fun ẹnikẹni lati wa nipo otoṣi lorileede yii pẹlu oriṣiiriṣii nnkan amuṣọrọ ti Ọlọrun fi jinki ipinlẹ ati agbegbe kọọkan, ti aabo to peye ba wa fun ẹmi ati dukia awọn araalu. “Awọn ẹlẹgbẹ mi niha Guusu orileede yii ti fẹsẹ le ọna to yẹ ka tọ lati yanju iṣoro aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Keeyan ṣi maa fẹran jẹko ni gbangba nibi ti aye laju de yii ko boju mu, tori eeyan ti pọ si i, ọlaju si ti gbooro si i.


O ṣalaye pe ko sidii fun ẹnikẹni lati wa nipo otoṣi lorileede yii pẹlu oriṣiiriṣii nnkan amuṣọrọ ti Ọlọrun fi jinki ipinlẹ ati agbegbe kọọkan, ti aabo to peye ba wa fun ẹmi ati dukia awọn araalu. “Awọn ẹlẹgbẹ mi niha Guusu orileede yii ti fẹsẹ le ọna to yẹ ka tọ lati yanju iṣoro aabo to mẹhẹ ni Naijiria. Keeyan ṣi maa fẹran jẹko ni gbangba nibi ti aye laju de yii ko boju mu, tori eeyan ti pọ si i, ọlaju si ti gbooro si i. “Ẹnikẹni to ba ta ko ipinnu lati fopin si fifi maaluu jẹko ni gbangba tawọn gomina naa fẹnu ko le lori lo yẹ ka fura si, boya onitọhun lẹbọ lẹru, boya o fẹẹ gbe igbesẹ aburu kan nikọkọ ni.” Bẹẹ ni Orthom sọ.


“Ẹnikẹni to ba ta ko ipinnu lati fopin si fifi maaluu jẹko ni gbangba tawọn gomina naa fẹnu ko le lori lo yẹ ka fura si, boya onitọhun lẹbọ lẹru, boya o fẹẹ gbe igbesẹ aburu kan nikọkọ ni.” Bẹẹ ni Orthom sọ.


Amọtẹkun bẹrẹ idanilẹkọọ fawọn oṣiṣẹ tuntun l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ti bẹrẹ idanilẹkọọ olosu kan fun awọn eeyan bii ẹgbẹta ti wọn ṣẹṣẹ gba wọle gẹgẹ bii oṣiṣẹ tuntun. Alakooso ẹsọ Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Oloye Adetunji Adelẹyẹ ninu ọrọ apilẹkọ rẹ lasiko ayẹyẹ iside idanilẹkọọ ọhun, eyi to waye ninu ọgba ileewe ẹkọṣẹ-ọwọ to wa niluu Ọwọ l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni awọn eeyan bii ẹgbẹrun mẹrinla ataabọ (14,500) ni wọn fifẹ han lati jẹ oṣiṣẹ awọn, ṣugbọn to jẹ pe ẹgbẹta pere lo yege ọkan-o-jọkan ayẹwo ti awọn ṣe fun wọn. O ni lara ẹkọ tawọn oṣiṣẹ tuntun naa fẹẹ gba ni bi wọn ṣe n fimu finlẹ, bi wọn ṣe n ṣamulo nnkan ija, bi wọn ṣe n pẹtu saawọ ati ohunkohun to jẹ mọ eto aabo. Oloye Adelẹyẹ kilọ fawọn eeyan naa lati sọra ṣe, ki wọn si gbiyanju lati tẹle gbogbo ofin ati ilana to rọ mọ igbekalẹ ẹsọ Amọtẹkun nitori pe iṣẹ naa ki i ṣeyi ti wọn yoo fi maa jẹ gaba tabi yan awọn araalu jẹ. Awọn ti wọn ṣẹṣẹ gba ọhun la gbọ pe wọn wa lati inu ẹgbẹ OPC, Fijilante, ọdẹ atawọn ajijagbara mi-in kaakiri ipinlẹ Ondo.


Ọwọ ba Inpẹkitọ atawọn ọrẹ ẹ ti wọn n f’aṣọ EFCC lu jibiti l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Bọwọ ṣe ba awọn afurasi ọdaran mẹta to n forukọ ileeṣẹ EFCC lu jibiti l’Ekoo fi han pe wọn diidi mu iṣẹ gbaju-ẹ naa niṣẹ gidi ni, tori aṣọ pupa bii ina tawọn ẹṣọ ajọ naa maa n wọ ni wọn ba lọrun wọn, bẹẹ ni wọn ṣe ayederu kaadi idanimọ ajọ naa. Ọga agba ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ati ajẹbanu nipinlẹ Eko, Ọgbẹni Ghali Mohammed Ahmed, lo sọrọ lorukọ ọga ẹ, AbdulRasheed Bawa, o ni Ọjọruu, Wẹsidee, lọwọ ba awọn mẹta kan ti wọn n pera wọn ni oṣiṣẹ ajọ EFCC, Pascal Ugwu Chijoke ati Sodiq Ibrahim Adekunle, pẹlu ẹni kẹta wọn toun jẹ inspẹkitọ ọlọpaa, Edwin Bassey. Agbegbe Lẹkki, ninu New Horizon Estate lọwọ ti ba wọn. Nigba to n ṣalaye bi wọn ṣe ri wọn mu, Ahmed ni niṣe lawọn afurasi ọdaran naa ya bo ile ẹnikan ninu ẹsiteeti ọhun pẹlu ayederu aṣọ EFCC ati kaadi idanimọ wọn, wọn bẹrẹ si i ko ṣibaṣibo ba ọnitọhun, wọn ni ko maa ṣalaye owo to wa ninu akaunti ẹ fawọn ati bo ṣe rowo ra ile to n gbe naa, tori iwe ẹsun rẹ ti de iwaju ọga awọn. Ṣugbọn ọrọ bẹyin yọ nitori ẹni ti wọn lọọ halẹ mọ lati ṣe gbaju-ẹ fun ọhun lo dọgbọn tẹ ileeṣẹ EFCC Eko laago, bii ọgan si lawọn agbofinro ti de’bẹ. Gbara ti gbangba ti dẹkun, ti kedere si ti bẹ ẹ wo mọ awọn afurasi ọdaran naa lọwọ, wọn fẹẹ gbọna ẹyin sa lọ, ṣugbọn ọwọ awọn agbofinro ni wọn bọ si, wọn si fi pampẹ ofin gbe wọn.


Nigba to n ṣalaye bi wọn ṣe ri wọn mu, Ahmed ni niṣe lawọn afurasi ọdaran naa ya bo ile ẹnikan ninu ẹsiteeti ọhun pẹlu ayederu aṣọ EFCC ati kaadi idanimọ wọn, wọn bẹrẹ si i ko ṣibaṣibo ba ọnitọhun, wọn ni ko maa ṣalaye owo to wa ninu akaunti ẹ fawọn ati bo ṣe rowo ra ile to n gbe naa, tori iwe ẹsun rẹ ti de iwaju ọga awọn. Ṣugbọn ọrọ bẹyin yọ nitori ẹni ti wọn lọọ halẹ mọ lati ṣe gbaju-ẹ fun ọhun lo dọgbọn tẹ ileeṣẹ EFCC Eko laago, bii ọgan si lawọn agbofinro ti de’bẹ. Gbara ti gbangba ti dẹkun, ti kedere si ti bẹ ẹ wo mọ awọn afurasi ọdaran naa lọwọ, wọn fẹẹ gbọna ẹyin sa lọ, ṣugbọn ọwọ awọn agbofinro ni wọn bọ si, wọn si fi pampẹ ofin gbe wọn. Wọn ni bi wọn ṣe mu wọn ni Inpẹkitọ Bassey ti bu sẹkun, o loun ko wa ri, pe wọn ṣẹṣẹ pe oun lọ oko jibiti ọhun ni, o lọdun mẹrindinlogun oun toun ti wa lẹnu iṣẹ ọlọpaa ree. Ṣa, Ahmed ni awọn ti fa gbogbo wọn le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ, iwadii si n tẹsiwaju lori wọn. Ahmed tun lo anfaani naa lati sin awọn araalu ni gbẹnrẹ ipakọ pe ki wọn beere awọn ẹri idanimọ to yẹ ati iwe ifaṣẹ-ọba-mu-ni (warrant of arrest) lọwọ oṣiṣẹ ajọ EFCC to ba dunkooko mọ wọn, ki wọn si tete ta ileeṣẹ naa tabi awọn agbofinro lolobo ti wọn ba fura si iwa arumọjẹ eyikeyii lọwọ ẹnikẹni to pera loṣiṣẹ EFCC.


Wọn ni bi wọn ṣe mu wọn ni Inpẹkitọ Bassey ti bu sẹkun, o loun ko wa ri, pe wọn ṣẹṣẹ pe oun lọ oko jibiti ọhun ni, o lọdun mẹrindinlogun oun toun ti wa lẹnu iṣẹ ọlọpaa ree. Ṣa, Ahmed ni awọn ti fa gbogbo wọn le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ, iwadii si n tẹsiwaju lori wọn. Ahmed tun lo anfaani naa lati sin awọn araalu ni gbẹnrẹ ipakọ pe ki wọn beere awọn ẹri idanimọ to yẹ ati iwe ifaṣẹ-ọba-mu-ni (warrant of arrest) lọwọ oṣiṣẹ ajọ EFCC to ba dunkooko mọ wọn, ki wọn si tete ta ileeṣẹ naa tabi awọn agbofinro lolobo ti wọn ba fura si iwa arumọjẹ eyikeyii lọwọ ẹnikẹni to pera loṣiṣẹ EFCC.


Udoka ji mọto ọga ẹ gbe l’Ekoo, ipinlẹ Imo lo n gbe e lọ tọwọ fi tẹ ẹ

Faith Adebọla, Eko Ọkunrin kan, Ibe George Udoka, lẹ n wo ninu fọto yii, ọkọ ayọkẹlẹ ọga to n ṣe dẹrẹba fun lo ki mọlẹ, o wa mọto ọhun lọ sipinlẹ Imo fawọn to fẹẹ ta a ni gbanjo fun, ṣugbọn oju ọna lọwọ awọn agbofinro ti tẹ ẹ. CSP Olumuyiwa Adejọbi, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, lo fọrọ naa to ALAROYE leti l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, o ni nnkan bii aago kan ọsan ọjọ kẹrin, oṣu karun-un yii, ni Abilekọ Ibironkẹ Akinọla sare jannajanna de teṣan ọlọpaa Idimu, o waa fẹjọ sun pe oun o ri dẹrẹba oun pẹlu mọto mọ, ẹya Toyota Corona alawọ buluu lo pe mọto ọhun ti nọmba rẹ jẹ ABC 801 FU, o loun ti wa wọn titi, gbogbo ibi toun mọ to le wa loun ti de, ko sẹni to gburoo ẹ rara, ki wọn jọwọ, ran oun lọwọ. O ni gbogbo nọmba foonu ẹ lo ti lu pa, gbogbo ibi to loun n gbe ti wọn le wa a si wọn de, ko sẹni to ri awakọ ọran yii. Wọn ni bawo ni mọto ṣe de ọwọ Udoka nigba ti ọga ẹ o si nibẹ, obinrin naa si ṣalaye pe niṣe loun ni ko gbe mọto lọ sọdọ mẹkaniiki ki wọn le ba oun wo nnkan to n pariwo woroworo labẹ ọkọ naa, oun si ti pe mẹkaniiki lori aago pe dẹrẹba oun maa too de ọdọ ẹ, afi bo ṣe di pe mẹkaniiki ko foju kan mọto ati dẹrẹba, bẹẹ loun naa o si ri wọn. Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa ti bẹrẹ si i fi ipe alatagba sọwọ sawọn ọlọpaa to ku lori redio wọn, kia si lawọn ọlọpaa kaakiri teṣan wọn ti n dọdẹ dẹrẹba naa, wọn si n fimu finlẹ nipa ẹ. Ọjọ kẹta lẹyin naa ti afurasi ọdaran naa wa mọto ọhun de ilu Benin, nipinlẹ Edo, lo kan awọn ọlọpaa lọna, wọn si da a duro, wọn ni ko ko iwe ọkọ wa. Wọn bi i leere pe ta lo ni mọto, o lọgaa oun torukọ ẹ wa ninu iwe toun ko fun wọn ni, ati pe ọga naa lo ran oun niṣẹ lọ si Imo. Ni wọn ba ni ko pe ọga ẹ lori aago, kawọn le jẹrii ohun to sọ, n lakara ba tu sepo, wọn si fi pampẹ ọba gbe e. Lasiko iwadii, wọn lo jẹwọ pe oun ji mọto naa gbe ni, oun fẹẹ lọọ ta a si ipinlẹ Imo ni, o loun ti pe awọn kan pe ki wọn ba oun wa ẹni to maa ra mọto naa silẹ tori oun o fẹ ko pẹ nilẹ rara.


Loju-ẹsẹ lawọn ọlọpaa ti bẹrẹ si i fi ipe alatagba sọwọ sawọn ọlọpaa to ku lori redio wọn, kia si lawọn ọlọpaa kaakiri teṣan wọn ti n dọdẹ dẹrẹba naa, wọn si n fimu finlẹ nipa ẹ. Ọjọ kẹta lẹyin naa ti afurasi ọdaran naa wa mọto ọhun de ilu Benin, nipinlẹ Edo, lo kan awọn ọlọpaa lọna, wọn si da a duro, wọn ni ko ko iwe ọkọ wa. Wọn bi i leere pe ta lo ni mọto, o lọgaa oun torukọ ẹ wa ninu iwe toun ko fun wọn ni, ati pe ọga naa lo ran oun niṣẹ lọ si Imo. Ni wọn ba ni ko pe ọga ẹ lori aago, kawọn le jẹrii ohun to sọ, n lakara ba tu sepo, wọn si fi pampẹ ọba gbe e. Lasiko iwadii, wọn lo jẹwọ pe oun ji mọto naa gbe ni, oun fẹẹ lọọ ta a si ipinlẹ Imo ni, o loun ti pe awọn kan pe ki wọn ba oun wa ẹni to maa ra mọto naa silẹ tori oun o fẹ ko pẹ nilẹ rara. Ọjọ kẹta ni wọn fi oun ati mọto onimọto to ji ọhun ṣọwọ si Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, CP Hakeem Odumosu. Ni bayii, awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ lẹka iwa ọdaran ni Panti, Yaba, ti ki Udoka kaabọ sọdọ wọn, o si ti n ran wọn lọwọ lori awọn ibeere ti wọn ni fun un. Wọn ni ko ni i pẹ foju bale-ẹjọ.


Ọjọ kẹta ni wọn fi oun ati mọto onimọto to ji ọhun ṣọwọ si Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, CP Hakeem Odumosu. Ni bayii, awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ lẹka iwa ọdaran ni Panti, Yaba, ti ki Udoka kaabọ sọdọ wọn, o si ti n ran wọn lọwọ lori awọn ibeere ti wọn ni fun un. Wọn ni ko ni i pẹ foju bale-ẹjọ. CAPTION


Nibi ti wọn ti n le awọn onifayawọ, aṣọbode yinbọn pa eeyan marun-un niluu Isẹyin

Eeyan marun-un lawọn aṣọbode ilẹ wa tun yinbọn pa ni Ọjọbọ, Tosidee, ọsẹ yii, niluu Isẹyin, lasiko ti awọn ati awọn onifayawọ kọju ija sira wọn. ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ naa waye lasiko ti awọn aṣọbode naa ri mọto jiipu kan to ko irẹsi ti wọn fura si pe o jẹ irẹsi ilẹ okeere. Bi wọn ṣe ri mọto jiipu ọhun ni wọn ti bẹrẹ si i le e, bi wọn ṣe n le e naa ni wọn n yinbọn ki wọn le fi da a duro. Ibọn ti wọn n yin lai besu bẹgba yii lo lọọ ba marun-un ninu awọn ara adugbo naa ti wọn n ṣe ajọyọ ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ jẹẹjẹ wọn, ki awọn araalu si too mohun to n ṣẹlẹ, eeyan marun-un nibọn ti wọn yin naa ti ba, ti wọn si ku lẹsẹkẹsẹ. Iṣẹlẹ ibanujẹ yii lo mu ki awọn ọdọ ilu naa lọọ ju ina si ileeṣẹ kọsitọọmu to wa niluu Isẹyin, nibi ti wọn ti dana sun awọn ọkọ to wa nibẹ. Awọn eeyan ilu naa ni o ti di gbogbo igba awọn aṣọbode yii.


Ibọn ti wọn n yin lai besu bẹgba yii lo lọọ ba marun-un ninu awọn ara adugbo naa ti wọn n ṣe ajọyọ ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ jẹẹjẹ wọn, ki awọn araalu si too mohun to n ṣẹlẹ, eeyan marun-un nibọn ti wọn yin naa ti ba, ti wọn si ku lẹsẹkẹsẹ. Iṣẹlẹ ibanujẹ yii lo mu ki awọn ọdọ ilu naa lọọ ju ina si ileeṣẹ kọsitọọmu to wa niluu Isẹyin, nibi ti wọn ti dana sun awọn ọkọ to wa nibẹ. Awọn eeyan ilu naa ni o ti di gbogbo igba awọn aṣọbode yii. Aimọye ẹmi alaiṣẹ ni wọn ti fi ṣofo lori pe wọn n le awọn onifayawọ to n ko irẹsi wọle.


Aimọye ẹmi alaiṣẹ ni wọn ti fi ṣofo lori pe wọn n le awọn onifayawọ to n ko irẹsi wọle.


Agba ofifo lasan lawọn gomina to ṣofin pe ki wọn yee fi maaluu jẹko ni gbangba-Akowe Miyetti Allah

Faith Adebọla Boya lawọn gomina ipinlẹ mẹtadinlogun ti wọn fori kori nipade apero nla kan ti wọn ṣe lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, to kọja yii, lori ọrọ aabo to mẹhẹ lorileede yii ti i dide nipade ọhun tawọn eeyan nla nla lapa Oke-Ọya fi bẹrẹ si i lodi si ipade naa atawọn ipinnu ti wọn ṣe nibẹ. Lati ọjọ Iṣẹgun naa lọkan-o-jọkan ọrọ atako ati ibẹnu-atẹ-lu ti n rọjo lati ilẹ Hausa, paapaa lori ipinnu pataki kan tawọn gomina naa ṣe, nibi ti wọn ti ni awọn fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba jake-jado ipinlẹ mẹtadinlogun Guusu orileede yii. Yatọ si fifi maaluu jẹko tawọn gomina naa fofin de, wọn tun gba Aarẹ orileede wa, Muhammadu Buhari, lamọran lati ba awọn ọmọ orileede yii sọrọ lori iṣoro aabo to n fẹju yii, ki Aarẹ si ṣeto ipade apero nla kan ti tolori tẹlẹmu lati origun mẹrẹẹrin Naijiria yoo ti jiroro atunto ofin ilẹ wa, ki wọn ṣeto agbekalẹ ọlọpaa ipinlẹ ati ibilẹ pẹlu ofin to yẹ. Gbogbo eyi lo wa lara koko mejila ọtọọtọ ti Gomina Rotimi Akeredolu tipinlẹ Ondo ka jade lopin ipade naa pe awọn fẹnu ko le lori. Ọjọgbọn Usman Yusuf to ti figba kan jẹ Akọwe agba ileeṣẹ abanigbofo ilera tijọba apapọ (National Health Insurance Scheme, NHIS) sọ nipa ipinnu awọn gomina naa, o ni ko bojumu bi wọn ṣe ṣeru ipinnu pataki bẹẹ lai ke si awọn olori Fulani darandaran tọrọ naa kan gbọngbọn. O lọrọ ọhun ko yatọ si keeyan maa fa ori olori lẹyin olori.


Gbogbo eyi lo wa lara koko mejila ọtọọtọ ti Gomina Rotimi Akeredolu tipinlẹ Ondo ka jade lopin ipade naa pe awọn fẹnu ko le lori. Ọjọgbọn Usman Yusuf to ti figba kan jẹ Akọwe agba ileeṣẹ abanigbofo ilera tijọba apapọ (National Health Insurance Scheme, NHIS) sọ nipa ipinnu awọn gomina naa, o ni ko bojumu bi wọn ṣe ṣeru ipinnu pataki bẹẹ lai ke si awọn olori Fulani darandaran tọrọ naa kan gbọngbọn. O lọrọ ọhun ko yatọ si keeyan maa fa ori olori lẹyin olori. Lori eto ileeṣẹ tẹlifiṣan AIT kan lo ti fesi pe “bawọn gomina yii ba fẹẹ fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba loootọ, wọn gbọdọ pese papa ijẹko mi-in fawọn maaluu wọnyẹn ki wọn too ṣeru ofin bẹẹ, ki wọn kan kora wọn jọ si otẹẹli kan, ki wọn lawọn n ṣofin ṣakala bẹẹ ki i ṣe iwa ọmọluabi rara.” Akọwe apapọ fun ẹgbẹ onimaaluu Oke-Ọya, iyẹn ẹgbẹ Miyetti Allah Kautal Hore, Ọgbẹni Alhassan Saleh, sọ ni tiẹ pe agba ofifo lasan ni awọn gomina wọnyẹn pẹlu ofin ti wọn ṣe, ata akara ti o ran ikọ si lofin ọhun pẹlu. “Mi o ro pe ohun tawọn gomina yii n sọ ye awọn funra wọn, o si jọ pe wọn fẹẹ ṣojooro kan ni, ṣe awọn darandaran niṣoro orileede yii ni? Ṣe awọn darandaran lawọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to n paayan, ti wọn n dana sun teṣan ọlọpaa kaakiri ni?” Agba oloṣelu ilẹ Hausa kan to tun jẹ ọkan pataki ninu ẹgbẹ Arewa Consultative Forum, Alaaji Tanko Yakasai, sọ pe ofin yii o de ijọba apapọ, “ko sẹni to le fipa ni kawọn eeyan tẹle ofin tawọn ṣe lori awọn mi-in”.


Lori eto ileeṣẹ tẹlifiṣan AIT kan lo ti fesi pe “bawọn gomina yii ba fẹẹ fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba loootọ, wọn gbọdọ pese papa ijẹko mi-in fawọn maaluu wọnyẹn ki wọn too ṣeru ofin bẹẹ, ki wọn kan kora wọn jọ si otẹẹli kan, ki wọn lawọn n ṣofin ṣakala bẹẹ ki i ṣe iwa ọmọluabi rara.” Akọwe apapọ fun ẹgbẹ onimaaluu Oke-Ọya, iyẹn ẹgbẹ Miyetti Allah Kautal Hore, Ọgbẹni Alhassan Saleh, sọ ni tiẹ pe agba ofifo lasan ni awọn gomina wọnyẹn pẹlu ofin ti wọn ṣe, ata akara ti o ran ikọ si lofin ọhun pẹlu. “Mi o ro pe ohun tawọn gomina yii n sọ ye awọn funra wọn, o si jọ pe wọn fẹẹ ṣojooro kan ni, ṣe awọn darandaran niṣoro orileede yii ni? Ṣe awọn darandaran lawọn ọmọ ẹgbẹ IPOB to n paayan, ti wọn n dana sun teṣan ọlọpaa kaakiri ni?” Agba oloṣelu ilẹ Hausa kan to tun jẹ ọkan pataki ninu ẹgbẹ Arewa Consultative Forum, Alaaji Tanko Yakasai, sọ pe ofin yii o de ijọba apapọ, “ko sẹni to le fipa ni kawọn eeyan tẹle ofin tawọn ṣe lori awọn mi-in”. Bo tilẹ jẹ pe Yakasai sọ pe oun fara mọ bawọn gomina naa ṣe pe fun bibojuto iṣoro aabo lọna akọtun, o ni ipe ti wọn pe fun atunto ko ṣoju ṣaara. “O ku diẹ kaato fun awọn gomina lati sọ pe atunto gbọdọ waye lai sọ pato ohun ti wọn fẹẹ tun to ati bi wọn ṣe fẹ ko waye. Niṣe ni ki wọn la a mọlẹ ko ye wa ohun ti wọn ni lọkan pẹlu atunto ti wọn n sọ yii.


Bo tilẹ jẹ pe Yakasai sọ pe oun fara mọ bawọn gomina naa ṣe pe fun bibojuto iṣoro aabo lọna akọtun, o ni ipe ti wọn pe fun atunto ko ṣoju ṣaara. “O ku diẹ kaato fun awọn gomina lati sọ pe atunto gbọdọ waye lai sọ pato ohun ti wọn fẹẹ tun to ati bi wọn ṣe fẹ ko waye. Niṣe ni ki wọn la a mọlẹ ko ye wa ohun ti wọn ni lọkan pẹlu atunto ti wọn n sọ yii. Ni temi o, ohun ti gbogbo eeyan fẹ ti wa ninu iwe ofin torileede yii n lo lọwọ.” Olori ọmọ ẹgbẹ to po ju lọ nileegbimọ aṣofin agba ilẹ wa nigba kan, Sẹnetọ Mohammed Ali Ndume, sọ pe niṣe lawọn gomina naa fẹtẹ silẹ ti wọn n pa lapalapa nigba to jẹ ofin ‘ma fẹran jẹko ni gbangba’ ni wọn rannu mọ dipo iṣoro eto aabo ti wọn lawọn tori ẹ jokoo. Ẹni ti wọn maa naka abuku si ni wọn n wa kiri. Ndume ni “ni temi o, wiwa ẹni ti wọn maa dẹbi ọrọ ru yii ko le yanju nnkan kan. Awọn gomina ni olori ẹṣọ alaabo ipinlẹ ọkọọkan wọn, tori naa, ki lo de ti wọn sọ ohun ti Aarẹ gbọdọ ṣe lai ran ti ara wọn.


Ni temi o, ohun ti gbogbo eeyan fẹ ti wa ninu iwe ofin torileede yii n lo lọwọ.” Olori ọmọ ẹgbẹ to po ju lọ nileegbimọ aṣofin agba ilẹ wa nigba kan, Sẹnetọ Mohammed Ali Ndume, sọ pe niṣe lawọn gomina naa fẹtẹ silẹ ti wọn n pa lapalapa nigba to jẹ ofin ‘ma fẹran jẹko ni gbangba’ ni wọn rannu mọ dipo iṣoro eto aabo ti wọn lawọn tori ẹ jokoo. Ẹni ti wọn maa naka abuku si ni wọn n wa kiri. Ndume ni “ni temi o, wiwa ẹni ti wọn maa dẹbi ọrọ ru yii ko le yanju nnkan kan. Awọn gomina ni olori ẹṣọ alaabo ipinlẹ ọkọọkan wọn, tori naa, ki lo de ti wọn sọ ohun ti Aarẹ gbọdọ ṣe lai ran ti ara wọn. Wọn ti fi koko ọrọ silẹ to yẹ ki wọn sọ silẹ.” O tẹsiwaju pe ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ọrọ fifi maaluu jẹkọ ni gbangba, ọrọ nipa aabo to mẹhẹ ni. Ki i ṣe inu igbo niṣoro aisi aabo to n koju orileede yii wa. Oriṣii mẹrin niṣoro aisi aabo ta a n koju, ọkan ni ti awọn agbebọn rin lapa Ariwa, omi-in ni ti awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB n’Ila-Oorun si Guusu ti wọn n pera wọn ni ọmọ ẹgbẹ alaabo ESN (Eastern Security Network), awọn agbebọn naa si n yọ Ariwa/Iwọ-Oorun lẹnu.


Wọn ti fi koko ọrọ silẹ to yẹ ki wọn sọ silẹ.” O tẹsiwaju pe ọrọ to wa nilẹ yii ki i ṣe ọrọ fifi maaluu jẹkọ ni gbangba, ọrọ nipa aabo to mẹhẹ ni. Ki i ṣe inu igbo niṣoro aisi aabo to n koju orileede yii wa. Oriṣii mẹrin niṣoro aisi aabo ta a n koju, ọkan ni ti awọn agbebọn rin lapa Ariwa, omi-in ni ti awọn ọmọ ẹgbẹ IPOB n’Ila-Oorun si Guusu ti wọn n pera wọn ni ọmọ ẹgbẹ alaabo ESN (Eastern Security Network), awọn agbebọn naa si n yọ Ariwa/Iwọ-Oorun lẹnu. Aarin-Gbungbun Ariwa nikan lo n koju akọlu laarin awọn darandaran atawọn agbẹ. Akọlu awọn darandaran atawọn agbẹ diẹ lo wa ni Guusu/Iwọ-Oorun, afi tawọn ti wọn n pariwo idasilẹ Orileede Oodua.” Alaga ẹgbẹ onimaaluu, MACBAN, ẹka ti Bauchi naa da sọrọ ọhun. Ọgbẹni Sadiq Ibrahim Ahmed ni “ọrọ yii ko ru’ju rara, o ti pẹ ti mọ ti n sọ ọ pe Naijiria maa fọ si wẹwẹ bi nnkan ṣe n lọ yii.


Aarin-Gbungbun Ariwa nikan lo n koju akọlu laarin awọn darandaran atawọn agbẹ. Akọlu awọn darandaran atawọn agbẹ diẹ lo wa ni Guusu/Iwọ-Oorun, afi tawọn ti wọn n pariwo idasilẹ Orileede Oodua.” Alaga ẹgbẹ onimaaluu, MACBAN, ẹka ti Bauchi naa da sọrọ ọhun. Ọgbẹni Sadiq Ibrahim Ahmed ni “ọrọ yii ko ru’ju rara, o ti pẹ ti mọ ti n sọ ọ pe Naijiria maa fọ si wẹwẹ bi nnkan ṣe n lọ yii. Awọn adari wa ko nifẹẹ araalu mọ. Kawọn Fulani to ba wa lagbegbe wọn tete fibẹ silẹ o, ko ju bẹẹ lọ.” Ṣugbọn Rotimi Akeredolu, to jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina ipinlẹ Guusu Naijiria ti fesi pada sawọn atako ati ohun ti wọn n sọ naa. O ni ofin tawọn fẹnu ko le lori lati ma ṣe faaye gba fifi maaluu jẹko ni gbangba ki i ṣe ofin tuntun rara, tori ọkọọkan awọn gomina naa lo ti fofin de kinni ọhun ni ipinlẹ koowa wọn, tile-igbimọ aṣofin ipinlẹ kọọkan si ti fofin gba a nidii.


Awọn adari wa ko nifẹẹ araalu mọ. Kawọn Fulani to ba wa lagbegbe wọn tete fibẹ silẹ o, ko ju bẹẹ lọ.” Ṣugbọn Rotimi Akeredolu, to jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina ipinlẹ Guusu Naijiria ti fesi pada sawọn atako ati ohun ti wọn n sọ naa. O ni ofin tawọn fẹnu ko le lori lati ma ṣe faaye gba fifi maaluu jẹko ni gbangba ki i ṣe ofin tuntun rara, tori ọkọọkan awọn gomina naa lo ti fofin de kinni ọhun ni ipinlẹ koowa wọn, tile-igbimọ aṣofin ipinlẹ kọọkan si ti fofin gba a nidii. Tori naa, niṣẹ ni kijọba apapọ ran awọn to ba fẹẹ ṣe papa ijẹko fun maaluu lọwọ, eyi si maa fopin si wahala akọlu laarin darandaran ati awọn agbẹ jake-jado agbegbe naa. Awọn ipinlẹ mẹtadinlogun ti ọrọ ifofinde naa kan ni Eko, Ogun, Ọyọ, Ondo, Ekiti, Ọsun, Edo, Delta, Akwa Ibom, Anambra, Bayelsa, Ebonyi, Rivers, Enugu, Abia, Imo ati Cross-River.


Tori naa, niṣẹ ni kijọba apapọ ran awọn to ba fẹẹ ṣe papa ijẹko fun maaluu lọwọ, eyi si maa fopin si wahala akọlu laarin darandaran ati awọn agbẹ jake-jado agbegbe naa. Awọn ipinlẹ mẹtadinlogun ti ọrọ ifofinde naa kan ni Eko, Ogun, Ọyọ, Ondo, Ekiti, Ọsun, Edo, Delta, Akwa Ibom, Anambra, Bayelsa, Ebonyi, Rivers, Enugu, Abia, Imo ati Cross-River.


Ajagun-fẹyinti Joṣhua Dongoyaro ti dagbere faye

Faith Adebọla Ṣe ẹ ranti ọgagun kan to awọn ọmọ orileede yii sọrọ lori redio ati tẹlifiṣan apapọ lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹjọ, ọdun 1985, nigba ti wọn yẹ aga mọ Ọgagun Muhammadu Buhari nidii, ti wọn si kede Ọgagun Ibrahim Badamọsi Babangida bii olori orileede tuntun? Joshua Dongoyaro lorukọ ọgagun to ṣe ikede ọhun, ṣugbọn o ti doloogbe bayii. A gbọ pe owurọ Ọjọbọ, Tọsidee yii, lajagun-fẹyinti naa jade laye lẹni ọgọrin (80) ọdun loke eepẹ, ọsibitu Fasiti Jos lo ku si lẹyin aisan ranpẹ. Ọmọ baba naa, Joseph Dongoyaro, fidi iku baba rẹ ọhun mulẹ, o ni “Dadi mi ti n ṣaarẹ fun bii ọjọ meloo kan nile, nigba ta a si ri i pe ọwọ kinni naa fẹẹ le si i la sare gbe wọn lọ si Jos University Teaching Hospital (JUTH), ki wọn le tọju wọn daadaa. “Afi bo ṣe di fẹẹrẹ owurọ yii ti iku ti mu wọn lọ. O ya wa lẹnu gan-an.


Ọmọ baba naa, Joseph Dongoyaro, fidi iku baba rẹ ọhun mulẹ, o ni “Dadi mi ti n ṣaarẹ fun bii ọjọ meloo kan nile, nigba ta a si ri i pe ọwọ kinni naa fẹẹ le si i la sare gbe wọn lọ si Jos University Teaching Hospital (JUTH), ki wọn le tọju wọn daadaa. “Afi bo ṣe di fẹẹrẹ owurọ yii ti iku ti mu wọn lọ. O ya wa lẹnu gan-an. A maa ṣaaro ifẹ ati ọyaya baba agba gan-an. Alatilẹyin gidi ni wọn jẹ fun wa.” Joseph lawọn ti gbe oku oloogbe naa si mọṣuari ọsibitu ileeṣẹ ologun ofurufu to wa niluu Jos. Ọjọ kejila, oṣu kẹsan-an, ọdun 1940, ni wọn bi Dongoyaro niluu Taroh, nijọba ibilẹ Langtang, nipinlẹ Plateau.


A maa ṣaaro ifẹ ati ọyaya baba agba gan-an. Alatilẹyin gidi ni wọn jẹ fun wa.” Joseph lawọn ti gbe oku oloogbe naa si mọṣuari ọsibitu ileeṣẹ ologun ofurufu to wa niluu Jos. Ọjọ kejila, oṣu kẹsan-an, ọdun 1940, ni wọn bi Dongoyaro niluu Taroh, nijọba ibilẹ Langtang, nipinlẹ Plateau. O ti figbakan jẹ minisita feto aabo labẹ ijọba Oloogbe Sani Abacha, o si wa lara awọn to ditẹ gbajọba lọwọ Ajagun-fẹyinti Muhammadu Buhari lọdun 1985.


O ti figbakan jẹ minisita feto aabo labẹ ijọba Oloogbe Sani Abacha, o si wa lara awọn to ditẹ gbajọba lọwọ Ajagun-fẹyinti Muhammadu Buhari lọdun 1985.


Abiọdun ati Ọpẹyẹmi fibọn gba ọkada ni Sango, nibi ti wọn ti n sa lọ lọwọ ọlọpaa ti tẹ wọn

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ ọjọ kẹwaa, oṣu karun-un yii, ni olobo ta awọn ọlọpaa teṣan Sango, nipinlẹ Ogun, pe awọn gende meji yii, Abiọdun Ogundele; ẹni ọdun mẹtalelogun, ati Ọpẹyẹmi Ọlatubọsun, ẹni ọdun mejilelogun, fibọn gba ọkada lọwọ ọlọkada kan nibudokọ Jọju, wọn si ti fẹsẹ fẹ ẹ. Ṣugbọn nibi ti wọn ti n sa lọ naa lọwọ ọlọpaa ti tẹ wọn, ni gbogbo ipa wọn ba pin. Ikọ adigunjale ẹlẹni mẹta ni wọn, awọn meji yii lọwọ wulẹ tẹ ni. DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, to fi iṣẹlẹ naa to wa leti ṣalaye pe Adesọji David lorukọ ọlọkada ti wọn yọ ibọn si, ti wọn si gba ọkada Bajaj lọwọ ẹ. Bi wọn ṣe ṣiṣẹ naa tan lawọn kan pe awọn ọlọpaa, nigba ti ori yoo si ta ko awọn meji yii, wọn ko ti i rin jinna tawọn ọlọpaa fi de. Bi wọn ṣe ri ọlọpaa ni wọn gbe ere da si i, ti wọn n sa lọ. Ṣugbọn gbogbo ere wọn naa ko mu nnkan kan wa, awọn agbofinro ka wọn mọ kọna, wọn mu wọn ṣinkun ni. Afi ẹni kẹta wọn nikan lo raaye sa lọ ni tiẹ, wọn si loun naa yoo bọ sọwọ laipẹ, awọn ọlọpaa lawọn yoo wa a. Ibọn ilewọ ibilẹ kan, ọta ibọn ti wọn ko ti i yin ati ẹyọ kan ti wọn ti yin, pẹlu ọkada ti wọn ja gba naa lawọn ọlọpaa gba lọwọ awọn meji yii, awọn ati gbogbo ẹru ẹsibiiti naa ni wọn ti ko lọ sẹka itọpinpin.


Miliọnu lọna ọgbọn naira lawọn to ji pasitọ ijọ Deeper Life l’Akurẹ n beere fun

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn agbebọn to ji pasitọ ijọ Deeer Life gbe ninu sọọsi rẹ to wa niluu Irẹṣẹ, nijọba ibilẹ Guusu Akurẹ, lọjọ Aje, Mọnde ọsẹ yii, ti ni miliọnu lọna ọgbọn naira lawọn fẹẹ gba lọwọ awọn ẹbi rẹ ki awọn too le tu u silẹ ninu igbekun to wa. Ọjọruu, Wẹsidee, lawọn ajinigbe ọhun kan sawọn ẹbi Pasitọ Ogedemgbe lori aago, ti wọn si n kilọ fun wọn pe owo ti awọn n beere fun naa ko gbọdọ din kọbọ ti wọn ba ṣi fẹẹ ri ẹni wọn ọhun pada laaye. Iyawo olusọaguntan ọhun, Abilekọ Yinka Ogedemgbe, ti rọ ijọba atawọn ẹsọ alaabo lati wa gbogbo ọna ti wọn yoo fi gba ọkọ rẹ silẹ lọwọ awọn to ji i gbe. O ni o lawọn oogun kan ti ọkọ oun maa n lo n i gbogbo igba latari ailera rẹ ati pe inu ewu nla ni ẹmi rẹ wa ti ko ba ti raaye lo awọn oogun ọhun lasiko to yẹ ko lo o. Nigba to sọrọ lori iṣẹlẹ naa, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, ni awọn ti n gbe igbesẹ lori bi iranṣẹ Ọlọrun naa yoo ṣe di riri pada laipẹ rara. O ni ọjọ ti iṣẹlẹ yii ti waye ni kọmiṣanna awọn ti pasẹ fawọn agbofinro kan lati tọpasẹ awọn agbebọn ọhun, ki wọn si wa gbogbo ọna ti wọn yoo fi gba pasitọ naa pada lọwọ wọn.


Awọn Fulani afẹmiṣofo ti yi ilẹ Yoruba po o, wọn fẹẹ kọ lu awọn sọọṣi ati mọṣalaasi-Ọjọgbọn Akintoye

Faith Adebọla “Mo fi tọwọtọwọ rọ awọn gomina ilẹ Yoruba lati fori kori bayii, mo si bẹ wọn lati tete gbe igbesẹ pajawiri tori a ti wa ninu ewu gidi o, ewu naa si le ba nnkan jẹ kọja aala nilẹ Yoruba laarin ọjọ diẹ sasiko yii, ta o ba wa nnkan ṣe.” Ọrọ yii lo wa lara akiyesi pataki ti adari ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua ati sẹnetọ tẹlẹ nni, Ọjọgbọn Banji Akintoye, sọ ninu atẹjade kan fi lede l’Ọjọruu, Wẹsidee yii, lati sin awọn ọmọ Yoruba ni gbẹrẹn ipakọ lori ipenija eto aabo to gbode yii. Atẹjade ọhun to jade latọwọ Akọwe iroyin rẹ, Ọgbẹni Maxwell Adelẹyẹ, sọ pe inu ewu nla ni ilẹ Yoruba wa bayii tori awọn Fulani agbebọn atawọn eeṣin-o-kọ’ku Boko Haram ti yi ilẹ Yoruba po, o lapa Ariwa, lati ipinlẹ Niger, ni wọn gba wọ Kwara ati Kogi, ti wọn fi kọja si ilẹ Yoruba. Akintoye ni ta o ba ṣe nnkan kan, laarin ọjọ diẹ, awọn afẹmiṣofo naa fẹẹ maa ṣakọlu sawọn mọṣalaaṣi nla nla atawọn ṣọọṣi bii Ridiimu, Winners, Deeper Life atawọn mi-in. Atẹjade naa ka lapakan pe: “Apapọ awọn Fulani agbebọn, awọn Boko Haram atawọn afẹmiṣofo ọmọ ẹgbẹ ISIS ti wọn wa lagbegbe ipinlẹ Niger ti ya wọn ilẹ Yoruba o, ọna ẹyin ni wọn gba wọle lati ipinlẹ Kwara ati Kogi. “Laipẹ yii ni orileede Amẹrika fi atẹjade kan lede, ti wọn sọ pe awọn afẹmiṣofo ọmọ ẹgbẹ ISIS ti balẹ si Guusu orileede yii, ori omi ni wọn ni wọn gba wọle, to tumọ si pe awọn ipinlẹ to sun mọ etikun wa bii ipinlẹ Eko, Ogun ati Ondo ti wa ninu ewu gidi. “Ọrọ yii lewu pupọ, o si n beere fun pe kawọn gomina wa tete gbe igbesẹ pajawiri.


Atẹjade naa ka lapakan pe: “Apapọ awọn Fulani agbebọn, awọn Boko Haram atawọn afẹmiṣofo ọmọ ẹgbẹ ISIS ti wọn wa lagbegbe ipinlẹ Niger ti ya wọn ilẹ Yoruba o, ọna ẹyin ni wọn gba wọle lati ipinlẹ Kwara ati Kogi. “Laipẹ yii ni orileede Amẹrika fi atẹjade kan lede, ti wọn sọ pe awọn afẹmiṣofo ọmọ ẹgbẹ ISIS ti balẹ si Guusu orileede yii, ori omi ni wọn ni wọn gba wọle, to tumọ si pe awọn ipinlẹ to sun mọ etikun wa bii ipinlẹ Eko, Ogun ati Ondo ti wa ninu ewu gidi. “Ọrọ yii lewu pupọ, o si n beere fun pe kawọn gomina wa tete gbe igbesẹ pajawiri. Ojoojumọ ni mo n ṣaṣaro lori bii nnkan ṣe n yipada, to si n bajẹ si i nilẹ Yoruba lasiko yii, akiyesi ti mo si ṣe lo jẹ ki n maa pariwo yii. “Ohun ti gbogbo wa mọ ni pe ohun akọkọ tawọn afẹmiṣofo yii maa n ṣe nibi ti wọn ba balẹ si ni lati maa ba awọn dukia ati nnkan amuṣọrọ ibẹ jẹ. Eyi tumọ si pe wọn le bẹrẹ si i ṣakọlu sawọn ile ijọba ati aladaani to ṣee mu yangan bii Cocoa House, n’Ibadan.


Ojoojumọ ni mo n ṣaṣaro lori bii nnkan ṣe n yipada, to si n bajẹ si i nilẹ Yoruba lasiko yii, akiyesi ti mo si ṣe lo jẹ ki n maa pariwo yii. “Ohun ti gbogbo wa mọ ni pe ohun akọkọ tawọn afẹmiṣofo yii maa n ṣe nibi ti wọn ba balẹ si ni lati maa ba awọn dukia ati nnkan amuṣọrọ ibẹ jẹ. Eyi tumọ si pe wọn le bẹrẹ si i ṣakọlu sawọn ile ijọba ati aladaani to ṣee mu yangan bii Cocoa House, n’Ibadan. “Mo gba awọn to ni ile awoṣifila kaakiri ilẹ Yoruba lati gbe eto aabo to gbopọn kalẹ funra wọn bayii, lati maa ṣọ awọn dukia wọnyi tọsan-toru. Eyi kan awọn afara wa, awọn ile ijọba ati aladaani pataki, ileewe, ṣọọṣi ati mọṣalaaṣi gbogbo.”


“Mo gba awọn to ni ile awoṣifila kaakiri ilẹ Yoruba lati gbe eto aabo to gbopọn kalẹ funra wọn bayii, lati maa ṣọ awọn dukia wọnyi tọsan-toru. Eyi kan awọn afara wa, awọn ile ijọba ati aladaani pataki, ileewe, ṣọọṣi ati mọṣalaaṣi gbogbo.”


A ko ni i fi Baba Ijẹṣa silẹ, ahamọ wa lo maa gba de kootu – Kọmiṣanna ọlọpaa Eko

Faith Adebọla Ileeṣẹ ọlọpaa Eko ti sọ fun gbajugbaja oṣere tiata ilẹ wa kan, Yọmi Fabiyi, atawọn ẹmẹwa rẹ ti wọn jọ ṣewọde fun itusilẹ Ọlanrewaju James Omiyinka, tawọn eeyan mọ si Baba Ijẹsa, pe ki wọn ma wulẹ da ara wọn laamu, wọn lawọn o le fi ọkunrin naa silẹ lasiko yii, bẹẹ ni ko saaye fẹnikẹni lati gba beeli ẹ, wọn ni ahamọ awọn lo maa wa titi digba tile-ẹjọ ba silẹkun, ti yoo si balẹ si kootu. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu, lo sọrọ yii lọfiisi rẹ l’Ọjọbọ, Wẹsidee, nigba to n sọrọ nipa iwọde to waye naa, o ni ijọba ti ka awọn ẹsun ti wọn maa tori ẹ wọ afurasi ọdaran naa lọ sile-ẹjọ jade, imọran wọn si ni pe ka gbe e lọ sile-ẹjọ, wọn o ni ka ma gba beeli ẹ. Odumosu ni: “Nigba tawọn oluwọde naa de ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ SCIID lonii (Wẹsidee), Igbakeji kọmiṣanna ọlọpaa to jẹ ọga ẹka yẹn ba wọn sọrọ, o sọ fun wọn pe awọn ọlọpaa ti ṣiṣẹ tiwọn lori ọrọ Baba Ijẹṣa, a si ti fi abọ iwadii wa ṣowo si ẹka eto idajọ, wọn ti gba wa nimọran, imọran wọn si ni pe ka kọwe ẹsun marun-un nipa ọkunrin naa, ka si taari ẹ siwaju adajọ, wọn o ni ka gba beeli rẹ. “Loootọ ni awọn ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ kootu wa lẹnu iyanṣẹlodi lasiko yii, ti eyi si ti mu ko ṣoro lati wọ ọ rele-ẹjọ tori ilẹkun ile-ẹjọ ṣi wa ni titi, sibẹ a maa tọju Baba Ijẹṣa sahaamọ wa titi tile-ẹjọ fi maa bẹrẹ iṣẹ ni, a si ti gbọ pe wọn ti gba lati din iyanṣẹlodi wọn ku, wọn lawọn maa maa ṣiṣẹ fun ọjọ mẹta, awọn maa yan iṣẹ lodi fun ọjọ meji. “Ọjọ Aje ati Iṣẹgun ni wọn maa yanṣẹ lodi, nigba ti kootu maa ṣilẹkun ni Ọjọruu si ọjọ Ẹti, eyi si fihan pe Baba Ijẹṣa maa dewaju adajọ laipẹ. “Koda ti iyanṣẹlodi wọn ba tẹsiwaju ju bo ṣe yẹ lọ, eto mi-in maa wa, a si maa gba imọran lori ọrọ afurasi ọdaran yii,” gẹgẹ bi Odumosu ṣe wi. Tẹ o ba gbagbe, Baba Ijẹṣa ti wa lahaamọ ọlọpaa lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kejilelogun, oṣu kẹrin, to kọja, latari ẹsun ti wọn fi kan an pe o fipa ba ọmọde, ọmọ ọdun mẹrinla kan laṣepọ, tọrọ naa si da awuyewuye gidi silẹ nigboro.


“Ọjọ Aje ati Iṣẹgun ni wọn maa yanṣẹ lodi, nigba ti kootu maa ṣilẹkun ni Ọjọruu si ọjọ Ẹti, eyi si fihan pe Baba Ijẹṣa maa dewaju adajọ laipẹ. “Koda ti iyanṣẹlodi wọn ba tẹsiwaju ju bo ṣe yẹ lọ, eto mi-in maa wa, a si maa gba imọran lori ọrọ afurasi ọdaran yii,” gẹgẹ bi Odumosu ṣe wi. Tẹ o ba gbagbe, Baba Ijẹṣa ti wa lahaamọ ọlọpaa lati Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kejilelogun, oṣu kẹrin, to kọja, latari ẹsun ti wọn fi kan an pe o fipa ba ọmọde, ọmọ ọdun mẹrinla kan laṣepọ, tọrọ naa si da awuyewuye gidi silẹ nigboro. Bo tilẹ jẹ pe awọn oṣere ẹlẹgbẹ rẹ kan ti faake kọri pe awọn o ni i gba tileeṣẹ ọlọpaa ba gba beeli ọkunrin naa latari bi wọn ṣe n gbọ finrinfinri pe wọn fẹẹ fun Baba Ijẹṣa ni beeli, sibẹ Yọmi Fabiyi atawọn ẹlẹgbẹ rẹ kan ṣewọde alaafia ni Panti, Yaba l’Ọjọruu, wọn ni ko bofin mu bi awọn ọlọpaa ṣe ti ọkunrin naa mọle lai wọ ọ lọ sile-ẹjọ, wọn ni niṣe lawọn ọlọpaa n tẹ ẹtọ rẹ labẹ ofin loju. Oriṣiiriṣii akọle ni wọn gbe dani, ti wọn si n fi ẹrọ amọhun-bu-gbẹmu kọrin pe ẹtọ Baba Ijẹṣa lawọn waa ja fun. Lara akọle naa ka pe: “Afurasi ọdaran ṣi ni Baba Ijẹṣa, ẹ ma fiya jẹ ẹ bii ọdaran” ati “Ẹ fi Baba Ijẹṣa silẹ tabi kẹ ẹ wọ ọ lọ sile-ẹjọ, atimọle yii to gẹẹ”.


Bo tilẹ jẹ pe awọn oṣere ẹlẹgbẹ rẹ kan ti faake kọri pe awọn o ni i gba tileeṣẹ ọlọpaa ba gba beeli ọkunrin naa latari bi wọn ṣe n gbọ finrinfinri pe wọn fẹẹ fun Baba Ijẹṣa ni beeli, sibẹ Yọmi Fabiyi atawọn ẹlẹgbẹ rẹ kan ṣewọde alaafia ni Panti, Yaba l’Ọjọruu, wọn ni ko bofin mu bi awọn ọlọpaa ṣe ti ọkunrin naa mọle lai wọ ọ lọ sile-ẹjọ, wọn ni niṣe lawọn ọlọpaa n tẹ ẹtọ rẹ labẹ ofin loju. Oriṣiiriṣii akọle ni wọn gbe dani, ti wọn si n fi ẹrọ amọhun-bu-gbẹmu kọrin pe ẹtọ Baba Ijẹṣa lawọn waa ja fun. Lara akọle naa ka pe: “Afurasi ọdaran ṣi ni Baba Ijẹṣa, ẹ ma fiya jẹ ẹ bii ọdaran” ati “Ẹ fi Baba Ijẹṣa silẹ tabi kẹ ẹ wọ ọ lọ sile-ẹjọ, atimọle yii to gẹẹ”.


O ma ṣe o! O kọla ti Reuben yoo re’lu oyinbo ni wọn ṣa oun ati iya rẹ pa sinu oko Alapata, l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti bẹrẹ iwadii lori awọn ti wọn ṣa obinrin agbẹ kan, Titilayọ Gbadegeṣin ati ọmọ rẹ, Reuben, pa sinu oko wọn labule Alapata nijọba ibilẹ Ariwa Ifẹ. Ọmọ bibi ilu Mọdakẹkẹ lobinrin naa, ṣugbọn abule Alapata, nitosi Ọyẹrẹ, lo ti n ta koko, ra koko, to si n ta obi, ra obi, ti aje si burẹkẹ diẹ si i lọwọ. Idaji ọjọ Tusidee yii la gbọ pe awọn kan ṣa obinrin yii ati ọmọ rẹ pa sinu oko, ti ọrọ naa si fẹẹ di wahala pẹlu bi awọn ọdọ ilu Mọdakẹkẹ ṣe n korajọ lati fẹhonu han lori iku naa. Ohun to mu ki ọrọ naa ka awọn ọdọ ọhun lara ju, gẹgẹ bi a ṣe gbọ ni pe ṣe lọmọ naa lọọ dagbere irinajo soke-okun to fẹẹ rin fun iya rẹ to fi lọ soko lọjọ naa, ṣugbọn ṣe lawọn apani naa da ẹmi rẹ legbodo. Lẹyin ti awọn agbaagba ilu ati awọn agbofinro pẹtu sọkan awọn ọdọ naa ni wọn sọ pe ohun kan ṣoṣo to le jẹ ki ọrọ naa rodo lọọ mumi ni ki awọn ọlọpaa ṣewadii kiakia nipa awọn ti wọn wa nidii iṣẹlẹ laabi naa, ki wọn si fi oju wọn han faraye ri. Alukoro fun agbarijọ awọn ọmọ ilu Mọdakẹkẹ, Venerable Debọ Babalọla, ṣe wi, ohun ti gbogbo ilu n fẹ bayii ni ki awọn ọlọpaa fi oju awọn amookunṣika naa le’de faraye ri.


Ohun to mu ki ọrọ naa ka awọn ọdọ ọhun lara ju, gẹgẹ bi a ṣe gbọ ni pe ṣe lọmọ naa lọọ dagbere irinajo soke-okun to fẹẹ rin fun iya rẹ to fi lọ soko lọjọ naa, ṣugbọn ṣe lawọn apani naa da ẹmi rẹ legbodo. Lẹyin ti awọn agbaagba ilu ati awọn agbofinro pẹtu sọkan awọn ọdọ naa ni wọn sọ pe ohun kan ṣoṣo to le jẹ ki ọrọ naa rodo lọọ mumi ni ki awọn ọlọpaa ṣewadii kiakia nipa awọn ti wọn wa nidii iṣẹlẹ laabi naa, ki wọn si fi oju wọn han faraye ri. Alukoro fun agbarijọ awọn ọmọ ilu Mọdakẹkẹ, Venerable Debọ Babalọla, ṣe wi, ohun ti gbogbo ilu n fẹ bayii ni ki awọn ọlọpaa fi oju awọn amookunṣika naa le’de faraye ri. O ni, “Inu abule yẹn lobinrin naa ti n ṣowo latọjọ to ti pẹ, Reuben si ni akọbi rẹ lọkunrin, o si ti mura irinajo soke-okun kiṣẹlẹ naa too ṣẹlẹ. Ko sẹni to le sọ bo ṣe ṣẹlẹ atawọn to wa nidii rẹ ju iwadii awọn ọlọpaa lọ. “A gbagbọ pe awọn kan lara awọn ti wọn jọ n ṣowo labule yẹn maa mọ nipa iṣẹlẹ naa atawọn to wa nidii rẹ.


O ni, “Inu abule yẹn lobinrin naa ti n ṣowo latọjọ to ti pẹ, Reuben si ni akọbi rẹ lọkunrin, o si ti mura irinajo soke-okun kiṣẹlẹ naa too ṣẹlẹ. Ko sẹni to le sọ bo ṣe ṣẹlẹ atawọn to wa nidii rẹ ju iwadii awọn ọlọpaa lọ. “A gbagbọ pe awọn kan lara awọn ti wọn jọ n ṣowo labule yẹn maa mọ nipa iṣẹlẹ naa atawọn to wa nidii rẹ. Ijọba ibilẹ Ariwa Ifẹ ni abule Alapata wa, ṣugbọn awọn ọmọ Mọdakẹkẹ pọ nibẹ, abule Iṣọya to jẹ ti awọn Ifẹ sun mọ wọn. “Inu ṣi n bi awọn eeyan wa gidigidi, ṣugbọn a mọ pe ti awọn ọlọpaa ba ṣiṣẹ wọn gẹgẹ bo ṣe yẹ lasiko, ko ni i pẹ rara ti aṣiri yoo fi tu, ti a si maa mọ ohun to ṣẹlẹ gan-an” Alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, waa fi ọkan awọn eeyan ilu naa balẹ pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ ọhun, ati pe laipẹ ni awọn yoo ridi ohun to ṣẹlẹ naa, ti gbogbo aye yoo si gbọ. O ni awọn ti gbe oku obinrin naa ati ọmọ rẹ lọ sile igbokuu-si ti ileewosan OAUTHC, Ifẹ, bẹẹ ni awọn ti ba awọn ọdọ ilu Mọdakẹkẹ sọrọ lati gba alaafia laaye, ki wọn si fun awọn ọlọpaa laaye lati ṣiṣẹ wọn.


Ijọba ibilẹ Ariwa Ifẹ ni abule Alapata wa, ṣugbọn awọn ọmọ Mọdakẹkẹ pọ nibẹ, abule Iṣọya to jẹ ti awọn Ifẹ sun mọ wọn. “Inu ṣi n bi awọn eeyan wa gidigidi, ṣugbọn a mọ pe ti awọn ọlọpaa ba ṣiṣẹ wọn gẹgẹ bo ṣe yẹ lasiko, ko ni i pẹ rara ti aṣiri yoo fi tu, ti a si maa mọ ohun to ṣẹlẹ gan-an” Alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, waa fi ọkan awọn eeyan ilu naa balẹ pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ ọhun, ati pe laipẹ ni awọn yoo ridi ohun to ṣẹlẹ naa, ti gbogbo aye yoo si gbọ. O ni awọn ti gbe oku obinrin naa ati ọmọ rẹ lọ sile igbokuu-si ti ileewosan OAUTHC, Ifẹ, bẹẹ ni awọn ti ba awọn ọdọ ilu Mọdakẹkẹ sọrọ lati gba alaafia laaye, ki wọn si fun awọn ọlọpaa laaye lati ṣiṣẹ wọn.


Olowu Kuta rọ awọn Musulumi: Ẹ jawọ ninu awọn iwa ti ko fogo f’Ọlọrun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Olowu Kuta, nipinlẹ Ọṣun, Ọba Hameed Oyelude Makama, ti rọ awọn Musulumi kaakiri agbaye lati ma ṣe gbagbe gbogbo ẹkọ ti aawẹ Ramadan ti wọn ṣẹṣẹ pari yii kọ wọn, ki wọn si yago gedegbe si awọn iwa ti ko fogo fun Ọlọrun. Nini atẹjade kan ti kabiesi fi ṣọwọ si ALAROYElo ti pe fun ifẹ ati igbọra-ẹni-ye laarin awọn Musulumi atawọn ẹlẹsin mi-in lorileede yii, ki alaafia pupọ le jọba, ki opin si de ba ede aiyede to n dina idagbasoke orileede Naijiria. Ọba Makama ran awọn Musulumi leti pe asiko adura, ifara-ẹni-jin ati wiwa oju Ọlọrun lojoojumọ ti awọn Musulumi la kọja jẹ eyi to kọ wọn ni ifarada ati ijẹ-oloootọ si igbagbọ wọn. O ni wọn gbọdọ lo awọn ẹkọ asiko naa lati jẹ ki alaafia jọba lagbegbe ti wọn n gbe, nitori eleyii ni orileede wa nilo lasiko ipenija nla ti a n koju lọwọlọwọ bayii. Kabiesi rọ wọn lati jẹ aṣoju rere fun igbagbọ wọn nibikibi ti wọn ba wa, ki agbọye ẹsin wa laarin awọn ẹlẹsinjẹsin lorileede yii, ki alaafia si tubọ maa tẹsiwaju nipinlẹ Ọṣun. O ni gbogbo awọn ti wọn lanfaani lati gba aawẹ naa ja ti ni isọdọtun ninu ẹmi lati jẹ ẹni alaafia, wọn yoo si ri ere rẹ gba, bẹẹ ni agbegbe wọn yoo janfaani ifara-ẹni-rubọ naa.


O ma ṣe o, akẹkọọ Fasiti Adekunle Ajasin gbe majele jẹ l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkan ninu awọn akẹkọọ Fasiti Adekunle Ajasin to wa niluu Akungba Akoko, Fẹranmi Fasunle Akinwumi, ti binu pa ara rẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii lai sọ idi to fi ṣe bẹẹ fun ẹnikẹni. Ọmọwumi to wa ni ipele keji lẹka ti wọn ti n kọ nípa imọ oṣelu la gbọ pe o po majele tawọn eeyan mọ si sinipaasi mọ gaari lọjọ naa, to si gbe e mu ninu yara ile to n gbe l’Akungba Akoko. Ẹnikan tiṣẹlẹ naa ṣoju rẹ ṣalaye fawọn oniroyin pe ọmọbinrin naa ko ti i ku nigba tawọn kọkọ de ibi tó wa, leyii to mu ki awọn gbe e digbadigba lọ sileewosan alabọọde kan to wa nitosi. O ni lati ibẹ ni wọn ti gba awọn nimọran pe kawọn tete maa gbe e lọ si ọsibitu ijọba to wa ni Ikarẹ Akoko, nigba ti wọn ko tun ri i tọju nibẹ lo ni awọn tun sare gbe e lọ sileewosan ijọba apapọ (FMC), niluu Ọwọ. Ibi ti wọn ti n mura ati tun gbe e kuro nibẹ ki wọn si mori le ileewosan ẹkọsẹ iṣegun Fasiti Afẹ Babalọla to wa l’Ado-Ekiti, lọmọbinrin naa ti dakẹ.


Ijọba ipinlẹ Ekiti fun awọn ẹlẹwọn mejila lominira

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ninu eto iforiji ti ijọba ipinlẹ Ekiti gbe kalẹ lati ṣami ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ, ko din ni ẹlẹwọn mejila ti ijọba foriji, ti wọn si tu wọn silẹ pe ki wọn maa lọ sile wọn layọ ati alaafia. Nigba to n tu awọn ẹlẹwọn naa silẹ ni gbagede ọgba ẹwọn to wa ni Opopona Afao, niluu Ado-Ekiti, Gomina Kayọde Fayẹmi ati awọn lọgaalọgaa lẹnu iṣẹ ijọba rẹ ni wọn wa ni ibi eto pataki naa. Fayẹmi sọ pe iya ẹṣẹ bii ole, afọwọra ati ile fifọ lawọn ẹlẹwọn naa n jiya rẹ. O si ka orukọ wọn setiigbọ gbogbo awọn to wa nibi eto naa. Orukọ awọn to gbominira ọhun ni: Akinyẹmi Faith, Romiluyi Fẹmi, Adebusuyi Deji, Philip Michael, Isa Kadere, Dayọ Julius ati Abiọdun Oluwatosin. Awọn yooku ni, Adubiaro Sunday, Oluwatimilẹyin Ọlanikuti, Stephen Jacob, Adewale Ojo ati Sunday Oluwaṣọla.


O si ka orukọ wọn setiigbọ gbogbo awọn to wa nibi eto naa. Orukọ awọn to gbominira ọhun ni: Akinyẹmi Faith, Romiluyi Fẹmi, Adebusuyi Deji, Philip Michael, Isa Kadere, Dayọ Julius ati Abiọdun Oluwatosin. Awọn yooku ni, Adubiaro Sunday, Oluwatimilẹyin Ọlanikuti, Stephen Jacob, Adewale Ojo ati Sunday Oluwaṣọla. Gomina Fayẹmi gba wọn nimọran pe ki wọn jẹ ọmọluabi bi wọn ṣe gba iyọnda, ki wọn ma si ṣe ohun ti yoo gbe wọn pada wa si ọgba ẹwọn naa. Fayemi juwe iforiji naa gẹgẹ bii eto pataki ti ijọba rẹ gbe kalẹ lati fi oju aanu wo awọn to ṣẹ ẹṣẹ kekere, ati awọn ti ẹṣẹ wọn ko lagbara pupọ. Ṣaaju ni Kọmiṣanna fun eto idajọ nipinlẹ naa, Ọgbẹni Ọlawale Fapounda, ti sọ pe oun ba awọn ẹlẹwọn to gba iyọnda naa yọ, gẹgẹ bi wọn ṣe ri iforiji gba lati ọdọ ijọba, o gba wọn nimọran pe ki wọn jẹ ọmọ jẹẹjẹ bi wọn ṣe n darapọ mọ awujọ.


Gomina Fayẹmi gba wọn nimọran pe ki wọn jẹ ọmọluabi bi wọn ṣe gba iyọnda, ki wọn ma si ṣe ohun ti yoo gbe wọn pada wa si ọgba ẹwọn naa. Fayemi juwe iforiji naa gẹgẹ bii eto pataki ti ijọba rẹ gbe kalẹ lati fi oju aanu wo awọn to ṣẹ ẹṣẹ kekere, ati awọn ti ẹṣẹ wọn ko lagbara pupọ. Ṣaaju ni Kọmiṣanna fun eto idajọ nipinlẹ naa, Ọgbẹni Ọlawale Fapounda, ti sọ pe oun ba awọn ẹlẹwọn to gba iyọnda naa yọ, gẹgẹ bi wọn ṣe ri iforiji gba lati ọdọ ijọba, o gba wọn nimọran pe ki wọn jẹ ọmọ jẹẹjẹ bi wọn ṣe n darapọ mọ awujọ. Ọkan lara awọn ẹlẹwọn naa, Ọgbẹni Adunbiaro Sunday, to jẹ ẹni ọdun mejilelọgọta to gba iyọnda sọ fawọn oniroyin nibi eto naa pe oun dupẹ pupọ lọwọ ijọba ipinlẹ Ekiti lori aforiji naa. O ṣalaye pe ẹrọ ilewọ, iyẹn foonu, loun ji toun fi di ero ọgba ẹwọn naa, o si ṣeleri pe oun ko ni i pada sinu ẹṣẹ naa mọ.


Ọkan lara awọn ẹlẹwọn naa, Ọgbẹni Adunbiaro Sunday, to jẹ ẹni ọdun mejilelọgọta to gba iyọnda sọ fawọn oniroyin nibi eto naa pe oun dupẹ pupọ lọwọ ijọba ipinlẹ Ekiti lori aforiji naa. O ṣalaye pe ẹrọ ilewọ, iyẹn foonu, loun ji toun fi di ero ọgba ẹwọn naa, o si ṣeleri pe oun ko ni i pada sinu ẹṣẹ naa mọ.


Ina gaasi jo ọmọ ọwọ atawọn agbalagba mẹfa pa l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Nigba tawọn eeyan n palẹmọ ọdun Itunu aawẹ to wa nita yii lọwọ, igbe ẹkun lo gbalẹ kan ninu ile kan ti ina gaasi ti bu gbamu lojiji, l’Oke-Igbore, lọna NTA, l’Abẹokuta, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kejila, oṣu karun-un yii. Ọmọ ọwọ atawọn agbalagba marun-un ni ina jo pa lọsan-an gangan. Ohun ti a gbọ ni pe ọkunrin kan to n tun firiiji ṣe lo n fẹ afẹfẹ gaasi si firiji to n ba wọn tun ṣe lọwọ, asiko to n ṣiṣẹ naa lọwọ ni obinrin kan n din ẹja ninu ṣọọbu kan nitosi ibẹ. Ina ti obinrin naa n da lo ran gaasi ti oniṣẹ-ọwọ n fa lati inu silinda lọwọ, bi ina ṣe sọ lojiji ninu ile niyẹn, to si mu ọkunrin to n ṣe firiji naa ati obinrin to ni ṣọọbu to ti n ṣe e, pẹlu ọmọ ọwọ to wa nibẹ naa. Gbogbo wọn jona ku ni. Awọn aladuugbo to wa nitosi sọ pe yatọ sawọn mẹta to jona mọle yii, awọn eeyan mẹta mi-in naa tun fara ko ina yii pupọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ko ku lẹsẹkẹsẹ bii awọn mẹta akọkọ.


Ina ti obinrin naa n da lo ran gaasi ti oniṣẹ-ọwọ n fa lati inu silinda lọwọ, bi ina ṣe sọ lojiji ninu ile niyẹn, to si mu ọkunrin to n ṣe firiji naa ati obinrin to ni ṣọọbu to ti n ṣe e, pẹlu ọmọ ọwọ to wa nibẹ naa. Gbogbo wọn jona ku ni. Awọn aladuugbo to wa nitosi sọ pe yatọ sawọn mẹta to jona mọle yii, awọn eeyan mẹta mi-in naa tun fara ko ina yii pupọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ko ku lẹsẹkẹsẹ bii awọn mẹta akọkọ. Wọn ni ọlọkada to gbe ọkunrin to n ṣe firiiji naa wa sibẹ paapaa fara ko ina, oun naa si wa ninu awọn meji yooku to pada ku ki wọn too gbe wọn de ileewosan. Ṣugbọn ọga awọn panapana nipinlẹ Ogun, Onimọ-ẹrọ Fatai Adefala, sọ pe eeyan mẹta lo ku ninu iṣẹlẹ yii, nigba ti ko si ọna abayọ fun wọn. O ni bo tilẹ jẹ pe awọn lọ sibẹ lati pana ọhun nigba tawọn gba ipe lati ile naa, o ni ko sohun ti ẹnikẹni le ṣe si i lo fa a tawọn mẹta naa fi jona ku.


Wọn ni ọlọkada to gbe ọkunrin to n ṣe firiiji naa wa sibẹ paapaa fara ko ina, oun naa si wa ninu awọn meji yooku to pada ku ki wọn too gbe wọn de ileewosan. Ṣugbọn ọga awọn panapana nipinlẹ Ogun, Onimọ-ẹrọ Fatai Adefala, sọ pe eeyan mẹta lo ku ninu iṣẹlẹ yii, nigba ti ko si ọna abayọ fun wọn. O ni bo tilẹ jẹ pe awọn lọ sibẹ lati pana ọhun nigba tawọn gba ipe lati ile naa, o ni ko sohun ti ẹnikẹni le ṣe si i lo fa a tawọn mẹta naa fi jona ku. Adefala sọ pe awọn to pe awọn ko tilẹ sọ pe gaasi lo gbina, wọn kan ni ina kan ara wọn ni, igba tawọn debẹ lo di ina nla to ti ṣọṣẹ gidi. Nnkan bii aago mẹta ọsan kọja iṣẹju mẹẹẹdogun ni Adefala sọ pe awọn gba ipe naa, titi digba ta a si fi pari iroyin yii, awọn oṣiṣẹ panapana atawọn ẹṣọ alaabo ṣi wa nibẹ, ti wọn n ṣeto bi wọn yoo ṣe palẹ awọn to doloogbe naa mọ.


Adefala sọ pe awọn to pe awọn ko tilẹ sọ pe gaasi lo gbina, wọn kan ni ina kan ara wọn ni, igba tawọn debẹ lo di ina nla to ti ṣọṣẹ gidi. Nnkan bii aago mẹta ọsan kọja iṣẹju mẹẹẹdogun ni Adefala sọ pe awọn gba ipe naa, titi digba ta a si fi pari iroyin yii, awọn oṣiṣẹ panapana atawọn ẹṣọ alaabo ṣi wa nibẹ, ti wọn n ṣeto bi wọn yoo ṣe palẹ awọn to doloogbe naa mọ.


Ọwọ tẹ Ṣakiru, alaga kansu tẹlẹ to gbe egboogi oloro l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko NDLEA, ajọ to n gbogun ti gbigbe egboogi oloro nilẹ wa (National Drug Law Enforcement Agency) sọ pe ọwọ awọn ti ba afurasi ọdaran kan to ti figba kan jẹ Igbakeji alaga kansu Lagos Island nipinlẹ Eko, Ọgbẹni Aṣekun Kẹhinde Ṣakiru, wọn lọkunrin naa ni baba isalẹ fawọn arufin to n ṣowo egboogi oloro. Papakọ ofurufu Muritala Mohammed lọwọ awọn ẹṣọ NDLEA ti ba afurasi ọdaran ọhun nigba to fẹẹ wọ baaluu Virgin Atlantic Airline ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ ọjọ Satide to kọja, ilu London, lorileede UK lo loun n lọ. Ọgbẹni Fẹmi Babafẹmi, alaboojuto ẹka iroyin fun NDLEA sọ pe o ti pẹ tawọn ti wa Ṣakiru, wọn lọpọ awọn afurasi ọdaran to wa lakolo awọn ti wọn n ṣiṣẹ iwadii lori wọn lọwọ ni wọn n darukọ ọkunrin naa pe oun ni baba isalẹ awọn, oun lo n ran awọn niṣẹ, lo si n fun awọn lowo, wọn loun lawọn n ṣiṣẹ fun. Eyi lo mu kawọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ si i fimu finlẹ lati mu ọkunrin naa ki wọn le gbọ tẹnu ẹ, ṣugbọn wọn ni bọrọ bọrọ lo n yọ mọ wọn lọwọ. Bi Ṣakiru ba tiẹ fẹẹ sẹ kanlẹ pe niṣe lawọn to darukọ oun purọ mọ oun, ọrọ naa ko ṣee pa mọ bayii, tori wọn ni lasiko tọwọ ṣinkun ofin fi to o, ti wọn yẹ baagi to ko aṣọ atawọn nnkan eelo rẹ si wo, kilogiraamu kokeeni ni wọn lo tọju pamọ sibẹ. Ko deede fi i pamọ bẹẹ naa o, niṣe ni Ṣakiru fi la silipaasi tuntun mẹwaa, aarin foomu bata ọhun ni wọn lo pin ẹru ofin si, to si fi gọọmu lẹ ẹ pa debii pe, yatọ si ẹrọ atanilolobo to taṣiiri pe ẹru ofin wa ninu baagi ọkunrin yii, ko sẹni to le fura pe bata lasan kọ lọkunrin naa fẹẹ gbe kọja ẹnubode.


Eyi lo mu kawọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ si i fimu finlẹ lati mu ọkunrin naa ki wọn le gbọ tẹnu ẹ, ṣugbọn wọn ni bọrọ bọrọ lo n yọ mọ wọn lọwọ. Bi Ṣakiru ba tiẹ fẹẹ sẹ kanlẹ pe niṣe lawọn to darukọ oun purọ mọ oun, ọrọ naa ko ṣee pa mọ bayii, tori wọn ni lasiko tọwọ ṣinkun ofin fi to o, ti wọn yẹ baagi to ko aṣọ atawọn nnkan eelo rẹ si wo, kilogiraamu kokeeni ni wọn lo tọju pamọ sibẹ. Ko deede fi i pamọ bẹẹ naa o, niṣe ni Ṣakiru fi la silipaasi tuntun mẹwaa, aarin foomu bata ọhun ni wọn lo pin ẹru ofin si, to si fi gọọmu lẹ ẹ pa debii pe, yatọ si ẹrọ atanilolobo to taṣiiri pe ẹru ofin wa ninu baagi ọkunrin yii, ko sẹni to le fura pe bata lasan kọ lọkunrin naa fẹẹ gbe kọja ẹnubode. Nigba ti wọn bẹrẹ iwadii, wọn lọkunrin to ti ṣe igbakeji alaga kansu fun saa meji yii jẹwọ pe loootọ loun mọ Azeez Adeniyi Ibrahim, afurasi kan ti wọn ka kokeeni mọ lọwọ loṣu kejila, ọdun to kọja. Wọn lo sọ pe oniṣowo gidi loun, mọto loun n ta, ṣugbọn ko le ṣalaye bi owo rẹpẹtẹ ṣe denu awọn akanti rẹ ni banki. Wọn ni miliọnu marunlelogoje naira ni wọn ti gba lọwọ ọkunrin naa.


Nigba ti wọn bẹrẹ iwadii, wọn lọkunrin to ti ṣe igbakeji alaga kansu fun saa meji yii jẹwọ pe loootọ loun mọ Azeez Adeniyi Ibrahim, afurasi kan ti wọn ka kokeeni mọ lọwọ loṣu kejila, ọdun to kọja. Wọn lo sọ pe oniṣowo gidi loun, mọto loun n ta, ṣugbọn ko le ṣalaye bi owo rẹpẹtẹ ṣe denu awọn akanti rẹ ni banki. Wọn ni miliọnu marunlelogoje naira ni wọn ti gba lọwọ ọkunrin naa. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju, wọn ni tiwadii ba pari ni Ṣakiru maa foju bale-ẹjọ.


Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju, wọn ni tiwadii ba pari ni Ṣakiru maa foju bale-ẹjọ.


Afẹsọna Oluwọle lo n f’ọkada gbe lọ tawọn Fulani fi yinbọn pa a n’Igboọra

Faith Adebọla Awọn Fulani agbebọnrin ti wọn n ṣoro bii agbọn lagbegbe Ibarapa si Oke-Ogun, nipinlẹ Ọyọ, tun ṣiṣẹ laabi wọn lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, Oluwọle Oke, ẹni ọgbọn ọdun, kan ni wọn da duro lori ọkada rẹ, wọn yinbọn pa a danu, lai ṣẹ lairo. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, adugbo Iṣẹrin, niluu Igbora, nijọba ibilẹ Aarin-Gbungbun Ibarapa, ni ọkunrin naa n gbe, oun ni kọmandaati ẹgbẹ ‘yan bii ologun’ kan ti wọn n pe ni Man-O-War lagbegbe ọhun. Wọn ni afẹsọna ọkunrin ọhun to waa ki i lo ni koun gbe pada si ilu rẹ ni Iwere-Ile, ni wọn ba jọ gun ọkada Bajaj rẹ, wọn lọjọ ti n tẹnu bọ’po lọ lọjọ ọhun. Nigba ti wọn fi maa de aarin Iganna si Iwere-Ile lori titi marosẹ ti wọn n tọ bọ, wọn ri i tawọn Fulani naa tan ina tọọṣi ọwọ wọn si i pe ko duro, ṣugbọn nitori okunkun to ti ṣu, ọkunrin naa ro pe awọn ọlọpaa ni wọn n da oun duro ni, ko mọ pe awọn Fulani ni. Wọn ni bo ṣe duro lawọn Fulani naa ti sare sun mọ ọn, bi wọn si ṣe ri i pẹlu aṣọ idanimọ (yunifọọmu) awọn Man-O-War to wọ, boya wọn ro pe ẹṣọ Amọtẹkun tabi ọmọ OPC kan ni, gẹgẹ bi afẹsọna naa ṣe sọ, o ni niṣe ni wọn ta a nibọn loju-ẹsẹ, wọn si yipada, wọn wọgbo lọ. Afẹsọna naa ni jinnijinni ti mu oun, tori oun ti ro pe wọn maa pa oun naa, ṣugbọn wọn ko fọwọ kan an rara, wọn ko si gba foonu tabi ọkada oloogbe naa.


Nigba ti wọn fi maa de aarin Iganna si Iwere-Ile lori titi marosẹ ti wọn n tọ bọ, wọn ri i tawọn Fulani naa tan ina tọọṣi ọwọ wọn si i pe ko duro, ṣugbọn nitori okunkun to ti ṣu, ọkunrin naa ro pe awọn ọlọpaa ni wọn n da oun duro ni, ko mọ pe awọn Fulani ni. Wọn ni bo ṣe duro lawọn Fulani naa ti sare sun mọ ọn, bi wọn si ṣe ri i pẹlu aṣọ idanimọ (yunifọọmu) awọn Man-O-War to wọ, boya wọn ro pe ẹṣọ Amọtẹkun tabi ọmọ OPC kan ni, gẹgẹ bi afẹsọna naa ṣe sọ, o ni niṣe ni wọn ta a nibọn loju-ẹsẹ, wọn si yipada, wọn wọgbo lọ. Afẹsọna naa ni jinnijinni ti mu oun, tori oun ti ro pe wọn maa pa oun naa, ṣugbọn wọn ko fọwọ kan an rara, wọn ko si gba foonu tabi ọkada oloogbe naa. Ẹsẹ lọmọbinrin naa fi rin kuro nibi iṣẹlẹ ọhun ko too pade alaaanu kan to gbe e dele, lo ba fi iṣẹlẹ naa to awọn eeyan leti. Wọn lawọn to lọ sibi iṣẹlẹ naa ti fọrọ ọhun to awọn ọlọpaa leti, wọn si gbe oku Oluwọle lọ si teṣan ọlọpaa ni Iganna. Wọn lawọn ọlọpaa ti yọnda oku naa fawọn mọlẹbi ki wọn le si in lọjọ keji, wọn si lawọn yoo ṣewadi lori iṣẹlẹ ọhun.


Ẹsẹ lọmọbinrin naa fi rin kuro nibi iṣẹlẹ ọhun ko too pade alaaanu kan to gbe e dele, lo ba fi iṣẹlẹ naa to awọn eeyan leti. Wọn lawọn to lọ sibi iṣẹlẹ naa ti fọrọ ọhun to awọn ọlọpaa leti, wọn si gbe oku Oluwọle lọ si teṣan ọlọpaa ni Iganna. Wọn lawọn ọlọpaa ti yọnda oku naa fawọn mọlẹbi ki wọn le si in lọjọ keji, wọn si lawọn yoo ṣewadi lori iṣẹlẹ ọhun.


Imaamu ilẹ Ibadan tako aṣẹ awọn olori Islam, o kirun yidi l’Agodi

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Pẹlu bi igbimọ National Supreme Council for Islamic Affairs (NSCIA) ṣe kede pe aawẹ Ramadan gbọdọ tẹsiwaju l’Ọjọruu, ọjọ kejila, oṣu karun-un, ọdun 2021, nitori awọn ko ti i ri oṣu Shawal to kan lẹyin Lamulana yii, Imaamu Ilẹ Ibadan, Alaaji AbdulGaniu Abubakry Agbọtọmọkekere, ti ṣaaju irun yidi fawọn eeyan l’Agodi, wọn ni aawẹ tawọn ti pari lọdun yii na. Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji, naa wa lara awọn to kirun lẹyin Imaamu yii, bẹẹ ni Igbakeji gomima ipinlẹ Ọyọ, Alaaji Rauf Ọlaniyan, naa kirun Yidi laaarọ oni, lẹyin Imaamu Agbọtọmọkekere. Ana ode yii ti i ṣe ọjọ Iṣẹgun ni Imaamu ilẹ Ibadan ti kede loju opo Fesibuuku rẹ, pe oun yoo kirun lowurọ Ọjọruu, nitori mọkandinlọgbọn laaawẹ, o si ti pe. Bo tilẹ jẹ pe Yidi Agodi naa ko kun to bo ṣe maa n kun tẹlẹ, nitori ọpọ eeyan ṣi n gbaawẹ Ramadan gẹgẹ bii aṣẹ awọn olori ẹsin Islam, sibẹ, awọn araalu kọọkan naa ti wọn lawọn ko gbaawẹ mọ, darapọ mọ wọn l’Agodi, wọn si kirun. Ẹ oo ranti pe lọdun kẹta sẹyin, nigba ti wọn ni ọgbọn (30) ni aawẹ ọdun naa, Imaamu Agbọtọmọkekere ko duro gba ọgbọn, lẹyin ọjọ kọkandinlọgbọn lo ṣiwaju irun yidi fawọn to tẹle e.


Iṣọ-oru ni mama yii dagbere ni Mowe, latigba naa ni wọn ko ti ri i mọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lati alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja ni awọn ọmọ ati ẹbi mama yii, Sarah Dosekun, ti ko si idaamu, ohun to fa a ko ju pe lati ọjọ naa ti mama ẹni ọdun mẹtadinlaaadọrin(67) naa ti dagbere iṣọ-oru ṣọọsi Sẹlẹ fun wọn ni ko ti pada wale, bẹẹ ni wọn ko ri i ni ṣọọṣi to loun n lọ. Ṣọọsi Sẹlẹ, Calvary Parish 1, to wa l’Ọgba, ni Mama Sarah Dosekun n lọ, ibẹ naa lo dagbere fawọn ọmọ rẹ lalẹ ọjọ naa, nitori isin iṣọ oru to fẹẹ lọọ ṣe. Mowe ni mama n gbe, nipinlẹ Ogun. Gẹgẹ bi ọmọ rẹ obinrin to n jẹ Janet ṣe wi, o ni ni nnkan bii aago meje alẹ kọja iṣẹju mẹẹẹdogun ni mama oun kuro nile, nigba ti aago mẹjọ ku iṣẹju mẹfa, o ni mama pe oun lori foonu pe ibudokọ ‘Aṣeeṣe’ loun de bayii. Latigba naa lo ni oun ko ti ri mama oun ba sọrọ mọ, ti foonu rẹ ko wọle mọ. Janet fi kun un pe ẹgbọn oun to n duro de mama ni ṣọọṣi paapaa ko ri i ba sọrọ, bo ṣe n pe e ti wọn n sọ pe foonu ti ku lo n pe oun naa pe ki lo ṣẹlẹ, oun si n da a lohun pe oun naa ko ri wọn ba sọrọ o, bẹẹ wọn ti kuro nile lati aago meje kọja.


Gẹgẹ bi ọmọ rẹ obinrin to n jẹ Janet ṣe wi, o ni ni nnkan bii aago meje alẹ kọja iṣẹju mẹẹẹdogun ni mama oun kuro nile, nigba ti aago mẹjọ ku iṣẹju mẹfa, o ni mama pe oun lori foonu pe ibudokọ ‘Aṣeeṣe’ loun de bayii. Latigba naa lo ni oun ko ti ri mama oun ba sọrọ mọ, ti foonu rẹ ko wọle mọ. Janet fi kun un pe ẹgbọn oun to n duro de mama ni ṣọọṣi paapaa ko ri i ba sọrọ, bo ṣe n pe e ti wọn n sọ pe foonu ti ku lo n pe oun naa pe ki lo ṣẹlẹ, oun si n da a lohun pe oun naa ko ri wọn ba sọrọ o, bẹẹ wọn ti kuro nile lati aago meje kọja. ‘’Nigba ti a ko ri wọn titi di ọjọ keji la lọọ sọ fun wọn ni teṣan ọlọpaa Mowe, a tun lọ si teṣan Warewa, pe boya wọn wa ninu awọn to lasidẹnti lori afara marosẹ Eko s’Ibadan lalẹ l’Ọjọbọ yẹn ni, ṣugbọn ko sohun to jọ bẹẹ. A o ti i gburoo wọn latigba yẹn, a o si rẹni kan pe wa pe wọn wa lọdọ awọn. Kawọn agbofinro ṣaanu wa la n bẹbẹ fun bayii o, nitori mi o gbadun ara mi latijọ ti mama mi ti sọnu’’ Bẹẹ ni Janet wi.


‘’Nigba ti a ko ri wọn titi di ọjọ keji la lọọ sọ fun wọn ni teṣan ọlọpaa Mowe, a tun lọ si teṣan Warewa, pe boya wọn wa ninu awọn to lasidẹnti lori afara marosẹ Eko s’Ibadan lalẹ l’Ọjọbọ yẹn ni, ṣugbọn ko sohun to jọ bẹẹ. A o ti i gburoo wọn latigba yẹn, a o si rẹni kan pe wa pe wọn wa lọdọ awọn. Kawọn agbofinro ṣaanu wa la n bẹbẹ fun bayii o, nitori mi o gbadun ara mi latijọ ti mama mi ti sọnu’’ Bẹẹ ni Janet wi. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni kọmandi ọlọpaa ti bẹrẹ iṣẹ lori ẹ, iwadii si ti n lọ ni pẹrẹwu.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni kọmandi ọlọpaa ti bẹrẹ iṣẹ lori ẹ, iwadii si ti n lọ ni pẹrẹwu.


Mọto BRT to ni ẹrọ igbalode ninu balẹ sipinlẹ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni ibamu pẹlu ileri ti Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, ṣe lati ko awọn ọkọ BRT wọ ipinlẹ yii ninu oṣu karun-un, ti wọn yoo si bẹrẹ iṣẹ, awọn ọkọ bọginni to ni ẹrọ igbalode ninu naa ti balẹ gudẹ bayii. Ọjọ Iṣẹgun, Tuside, ọjọ kọkanla, ọsu karun-un, ni wọn ṣi wọn de. Kọmiṣanna eto irinna nipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Gbenga Dairo, to gba awọn bọọsi naa, ṣalaye pe awọn ọkọ yii yatọ si bọọsi atijọ, nitori awọn nnkan eelo to wulo fawọn eeyan to ba wọ ọ wa ninu ẹ. Kọmiṣanna sọ pe, yatọ si pe awọn ọkọ yii yoo mu inira tawọn eeyan n koju lati ri ọkọ wọ kuro, o tun jẹ ọna iṣẹ fawọn ti yoo maa wa a. Eyi si jẹ ọkan ninu awọn afojusun Gomina Dapọ Abiọdun, ẹni to fẹ idẹrun fawọn eeyan rẹ, to si n mu ileri rẹ ṣẹ. ‘’ Ọsẹ keji ree ti Gomina Dapọ Abiọdun ṣeleri pe awọn ọkọ BRT yii yoo de sipinlẹ Ogun, o si mu ileri naa ṣẹ. Iṣi akọkọ (First batch) lawọn eyi. Ọkọ wiwọ to dinwo, to rọrun lati wọ, to si fọkan balẹ leyi, bẹẹ lo si yara ṣaṣa’’ Bẹẹ ni Ọgbẹni Gbenga Dairo wi.


‘’ Ọsẹ keji ree ti Gomina Dapọ Abiọdun ṣeleri pe awọn ọkọ BRT yii yoo de sipinlẹ Ogun, o si mu ileri naa ṣẹ. Iṣi akọkọ (First batch) lawọn eyi. Ọkọ wiwọ to dinwo, to rọrun lati wọ, to si fọkan balẹ leyi, bẹẹ lo si yara ṣaṣa’’ Bẹẹ ni Ọgbẹni Gbenga Dairo wi. Ṣaaju ni wọn ti kọkọ sọ ọ di mimọ pe awọn ọkọ yii yoo maa na Eko lati Mowe, Sango-Ọta atawọn ibo mi-in nipinlẹ Ogun.


Ṣaaju ni wọn ti kọkọ sọ ọ di mimọ pe awọn ọkọ yii yoo maa na Eko lati Mowe, Sango-Ọta atawọn ibo mi-in nipinlẹ Ogun.


Awọn gomina ilẹ Yoruba, Ibo ati Naija Delta fofin de dida maaluu kiri lawọn ipinlẹ wọn

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi a ba yọwọ Gomina Adegboyega Oyetọla ti ipinlẹ Ọṣun, ati Gomina Ben Ayade ti ipinlẹ Cross River ti wọn ko si nibi ipade ti awọn gomina lati apa ilẹ Yoruba, ilẹ Ibo ati Naija Delta, ṣe niluu Asaba, ni Delta, lọjọ Iṣẹgun ọsẹ yii, gomina mẹtadinlogun ni wọn para-pọ, ti wọn lawọn ko fara mọ ai si aabo nilẹ yii mọ, awọn si lodi si fifi ẹran jẹko kiri igboro lawọn ipinlẹ awọn. Awọn gomina ti wọn kora jọ labẹ orukọ wọn, ‘Southern Nigeria Governors Forum’(SNGF) ninu eyi ta a ti ri Akeredolu lati Ondo ti i ṣe Alaga wọn, Dapọ Abiọdun lati Ogun, Babajide Sanwo-Olu tilu Eko atawọn mi-in, fẹnu ko lori koko ọrọ mejila ninu ohun to n daamu ọrọ aje ati aabo Naijira. Akeredolu lo ka a jade pe, ‘’A ṣakiyesi pe awọn Fulani darandaran atawọn janduku to n wa si ẹkun Guusu ilẹ wa n ṣakoba fun aabo ati ọrọ aje wa, eyi n fa ọwọngogo ounjẹ ati aisi ibale ọkan. Fun idi eyi, a ti fofin de dida maaluu kiri ni gbangba igboro kaakiri apa Guusu Naijiria (Awọn ilẹ Yoruba, Ibo ati Naija Delta) Wọn tun fẹnuko, pe Buhari ni lati dide bayii, ko ṣe atunto Naijiria nipa awọn ọlọpaa ipinlẹ. Wọn lawọn fẹ ko wa nnkan ṣe si ọrọ awọn ileeṣẹ kan naa to nilo ki wọn tun nnkan to nibẹ, yatọ si bo ṣe wa lati ọdun gbọọrọ, to jẹ pe awọn kan ni wọn n jere ibẹ. Ko tan sibẹ, ofin ma jade lawọn asiko kan ti ijọba apapọ tun ṣẹṣẹ bẹrẹ, ti wọn ni nitori Korona ni, awọn gomina yii sọ pe ijọba apapọ yoo ni lati da ọrọ naa ro, nitori awọn akoba ti yoo ṣe fun ọrọ aje.


Fun idi eyi, a ti fofin de dida maaluu kiri ni gbangba igboro kaakiri apa Guusu Naijiria (Awọn ilẹ Yoruba, Ibo ati Naija Delta) Wọn tun fẹnuko, pe Buhari ni lati dide bayii, ko ṣe atunto Naijiria nipa awọn ọlọpaa ipinlẹ. Wọn lawọn fẹ ko wa nnkan ṣe si ọrọ awọn ileeṣẹ kan naa to nilo ki wọn tun nnkan to nibẹ, yatọ si bo ṣe wa lati ọdun gbọọrọ, to jẹ pe awọn kan ni wọn n jere ibẹ. Ko tan sibẹ, ofin ma jade lawọn asiko kan ti ijọba apapọ tun ṣẹṣẹ bẹrẹ, ti wọn ni nitori Korona ni, awọn gomina yii sọ pe ijọba apapọ yoo ni lati da ọrọ naa ro, nitori awọn akoba ti yoo ṣe fun ọrọ aje. Wọn waa ni ki Aarẹ Buhari ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lori aabo to dojuru yii, ti ohun gbogbo si ti polukurumuṣu Aibalẹ ọkan to kari orilẹ-ede yii, nitori ijinigbe ati idojukọ awọn darandaran lawọn gomina yii lawọn ko ṣe fẹẹ dakẹ mọ, ti wọn tori ẹ bẹrẹ Amọtẹkun nilẹ Yoruba, ti Ebubeagu si wa fawọn ẹkun Guusu Ila-Oorun ni tiwọn. Ṣugbọn bi ipade naa ko ba ṣe da ifọkanbalẹ pada sọkan awọn eeyan to, ti igbagbọ ninu awọn gomina to gbe e kalẹ ko ba si tun kun rẹrẹ to, ẹru to n ba awọn araalu gẹgẹ bi wọn ṣe n sọ ọ lori ayelujara ni pe bawo lofin tawọn gomina ṣe yii yoo ṣe mulẹ, nigba to jẹ Aarẹ ko kọbi ara si ohun to n ṣẹlẹ gbogbo. Awọn mi-in sọ pe pipe ipade ko nira, titẹle ohun ti wọn fẹnuko si nibẹ ni pataki.


Wọn waa ni ki Aarẹ Buhari ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lori aabo to dojuru yii, ti ohun gbogbo si ti polukurumuṣu Aibalẹ ọkan to kari orilẹ-ede yii, nitori ijinigbe ati idojukọ awọn darandaran lawọn gomina yii lawọn ko ṣe fẹẹ dakẹ mọ, ti wọn tori ẹ bẹrẹ Amọtẹkun nilẹ Yoruba, ti Ebubeagu si wa fawọn ẹkun Guusu Ila-Oorun ni tiwọn. Ṣugbọn bi ipade naa ko ba ṣe da ifọkanbalẹ pada sọkan awọn eeyan to, ti igbagbọ ninu awọn gomina to gbe e kalẹ ko ba si tun kun rẹrẹ to, ẹru to n ba awọn araalu gẹgẹ bi wọn ṣe n sọ ọ lori ayelujara ni pe bawo lofin tawọn gomina ṣe yii yoo ṣe mulẹ, nigba to jẹ Aarẹ ko kọbi ara si ohun to n ṣẹlẹ gbogbo. Awọn mi-in sọ pe pipe ipade ko nira, titẹle ohun ti wọn fẹnuko si nibẹ ni pataki. Wọn ni atunto wo lawọn gomina yii n wi, ṣe iru eyi tawọn ọmọ Naijiria n beere fun ni tabi eyi to jẹ ijọba wọn ni yoo jere rẹ. Bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan kan gboriyin fawọn gomina yii pe wọn tiẹ kora jọ, wọn sọrọ soke, sibẹ, awọn ti wọn sọ pe ipade naa ti pẹ ko too waye lo pọ ju. Ṣa, ayipada ti ipade yii da le lori lawọn eeyan n reti, paapaa lori ọrọ awọn Fulani atawọn agbebọn to n ji ni gbe kiri.


Wọn ni atunto wo lawọn gomina yii n wi, ṣe iru eyi tawọn ọmọ Naijiria n beere fun ni tabi eyi to jẹ ijọba wọn ni yoo jere rẹ. Bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan kan gboriyin fawọn gomina yii pe wọn tiẹ kora jọ, wọn sọrọ soke, sibẹ, awọn ti wọn sọ pe ipade naa ti pẹ ko too waye lo pọ ju. Ṣa, ayipada ti ipade yii da le lori lawọn eeyan n reti, paapaa lori ọrọ awọn Fulani atawọn agbebọn to n ji ni gbe kiri.


‘Idajọ ododo la fẹ lori Abass ti wọn yinbọn pa sinu oko rẹ n’Iwoo’

Florence Babaṣọla Awọn ọdọ ilu Iwo, nipinlẹ Ọṣun, ti ke si ileeṣẹ ọlọpaa lati fi panpẹ ofin mu ẹni to pa ọkan lara wọn, Abass Adewale, lasiko wahala ọrọ ilẹ to waye laarin ilu Iwo ati Ile-Ogbo lọsẹ to kọja. Ṣe ni wọn n fi ọkọ agbegilodo (Truck) gbe oku ọmọkunrin naa kaakiri ilu Iwo lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ti wọn si n pariwo pe ọkan lara awọn ọmọlẹyin Olu Ile-Ogbo lo yinbọn pa a. Tẹ o ba gbagbe, lasiko wahala ọhun kan naa ni ọkan lara awọn ẹṣọ aafin ọba Olu ti Ile-Ogbo ṣeesi yinbọn pa kọpura ọlọpaa to n ṣọ kabiesi naa. Ṣugbọn gẹgẹ bi ọkan lara awọn ọdọ ilu Iwo, Oladoṣu Adio, ṣe ṣalaye, ọlọpaa kan (orderly), lara awọn to maa n tẹle Olu Ile-Ogbo, Ọba Habeeb Agbaje, Nurein, lo yinbọn lu Abass lori ninu oko rẹ lọjọ keje, oṣu karun-un, ọdun yii. O ni oloogbe naa ni oko kan to n da nibi ilẹ to n da wahala silẹ laarin awọn ilu mejeeji naa, ati pe ṣe lo n ṣiṣẹ lọwọ ninu oko rẹ lọjọ yii ti Nurein fi yinbọn lu u, latigba naa lo si ti wa nileewosan, ko too di pe o jade laye nidaaji ọjọ Iṣẹgun, Tusidee. Agọ ọlọpaa to wa ni Adẹẹkẹ, niluu Iwo, ni wọn kọkọ gbe oku Abass lọ, nibẹ si ni ọlọpaa kan ti ba wọn sọrọ, to si parọwa si wọn lati lọọ sin oku naa, pẹlu ileri pe idajọ ododo yoo waye lori ọrọ yii. Lẹyin eyi ni wọn lọọ sinku oloogbe ọhun nilana ẹsin Islam, to si jẹ pe ariwo idajọ ododo ni wọn n pa nibẹ.


O ni oloogbe naa ni oko kan to n da nibi ilẹ to n da wahala silẹ laarin awọn ilu mejeeji naa, ati pe ṣe lo n ṣiṣẹ lọwọ ninu oko rẹ lọjọ yii ti Nurein fi yinbọn lu u, latigba naa lo si ti wa nileewosan, ko too di pe o jade laye nidaaji ọjọ Iṣẹgun, Tusidee. Agọ ọlọpaa to wa ni Adẹẹkẹ, niluu Iwo, ni wọn kọkọ gbe oku Abass lọ, nibẹ si ni ọlọpaa kan ti ba wọn sọrọ, to si parọwa si wọn lati lọọ sin oku naa, pẹlu ileri pe idajọ ododo yoo waye lori ọrọ yii. Lẹyin eyi ni wọn lọọ sinku oloogbe ọhun nilana ẹsin Islam, to si jẹ pe ariwo idajọ ododo ni wọn n pa nibẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni wọn fẹsun kan Nureni pe o yinbọn lu oloogbe ọhun, ko too di pe o dagbere faye laaarọ Tusidee. O ṣalaye pe ẹgbọn Abass, Gbọla Fasasi, lati agboole Ashipa, niluu Iwo, lo lọọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti pe ọkan lara awọn to n tẹle Olu Ile-Ogbo, Nureni, yinbọn lu u lori, ti wọn si n tọju rẹ lọsibitu, nibi to ti gbẹmi-in mi.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni wọn fẹsun kan Nureni pe o yinbọn lu oloogbe ọhun, ko too di pe o dagbere faye laaarọ Tusidee. O ṣalaye pe ẹgbọn Abass, Gbọla Fasasi, lati agboole Ashipa, niluu Iwo, lo lọọ fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti pe ọkan lara awọn to n tẹle Olu Ile-Ogbo, Nureni, yinbọn lu u lori, ti wọn si n tọju rẹ lọsibitu, nibi to ti gbẹmi-in mi.


Wọn pa obinrin agbẹ kan at’ọmọ rẹ sinu oko ni Mọdakẹkẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Bi ki i ba ṣe ti awọn agbaagba atawọn agbofinro ti wọn tete pẹtu sọkan awọn ọdọ kan niluu Mọdakẹkẹ lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ọrọ iba ti di iṣu-ata-yan-an-yan-an. Awọn kan ti ko ti i ṣeni to le sọ pato ibi ti wọn ti wa lo ya wọ abule Alapata to wa nitosi Ọyẹrẹ, ti wọn si pa obinrin agbẹ kan ati ọmọkunrin rẹ ti wọn n pe ni Rueben. Ọmọ bibi ilu Mọdakẹkẹ ni wọn pe obinrin naa, agbegbe Oke-Odo ni wọn si sọ pe o n gbe, ṣugbọn abule Alapata lo ti maa n ṣowo obi ati koko, ti aje si bu si i lọwọ daadaa. Bi iroyin ajalu buruku naa ṣe kan de inu ilu Mọdakẹkẹ lawọn ọdọ ti lọ si abule naa, ti wọn si lọọ gbe oku awọn mejeeji. Aafin Ogunṣua ni wọn kọkọ lọ ni Ita-mẹrin, ko too di pe wọn gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Oke-Otubu. Pẹlu ọpọlọpọ ọkada la gbọ pe awọn ọdọ tinu n bi naa fi n wọ tẹle oku naa ka, ti onikaluku si n sọ oriṣiiriṣii ohun ti wọn ro pe o le fa sababi iṣẹlẹ iku ojiji naa.


Bi iroyin ajalu buruku naa ṣe kan de inu ilu Mọdakẹkẹ lawọn ọdọ ti lọ si abule naa, ti wọn si lọọ gbe oku awọn mejeeji. Aafin Ogunṣua ni wọn kọkọ lọ ni Ita-mẹrin, ko too di pe wọn gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Oke-Otubu. Pẹlu ọpọlọpọ ọkada la gbọ pe awọn ọdọ tinu n bi naa fi n wọ tẹle oku naa ka, ti onikaluku si n sọ oriṣiiriṣii ohun ti wọn ro pe o le fa sababi iṣẹlẹ iku ojiji naa. Kia ni ibẹrubojo ti mu awọn eeyan ninu ilu, ti wọn si n sa kijokijo kaakiri pe ki ọrọ naa ma yọri si wahala nla. Bakan naa lawọn agbaagba n pe awọn ọdọ naa jọ, ti wọn si n rọ wọn lati fi ṣuuru tuṣu desalẹ ikoko iṣẹlẹ naa. Alukoro fun ẹgbẹ idagbasoke ilu Mọdakẹkẹ, Venerabu Debọ Babalọla sọ fawọn oniroyin pe loootọ niṣẹlẹ naa, ṣugbọn ko ti i si ẹni to mọ ohun to ṣokunfa rẹ.


Kia ni ibẹrubojo ti mu awọn eeyan ninu ilu, ti wọn si n sa kijokijo kaakiri pe ki ọrọ naa ma yọri si wahala nla. Bakan naa lawọn agbaagba n pe awọn ọdọ naa jọ, ti wọn si n rọ wọn lati fi ṣuuru tuṣu desalẹ ikoko iṣẹlẹ naa. Alukoro fun ẹgbẹ idagbasoke ilu Mọdakẹkẹ, Venerabu Debọ Babalọla sọ fawọn oniroyin pe loootọ niṣẹlẹ naa, ṣugbọn ko ti i si ẹni to mọ ohun to ṣokunfa rẹ. Bakan naa ni Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, fidi rẹ mulẹ, o ni DPO agbegbe Ifẹ ti lọ sọdọ DPO ti ilu Mọdakẹkẹ, wọn si ti pe olori ọdọ ilu Mọdakẹkẹ sipade lati le pẹtu sawọn ọdọ tinu n bi ọhun ninu.


Bakan naa ni Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, fidi rẹ mulẹ, o ni DPO agbegbe Ifẹ ti lọ sọdọ DPO ti ilu Mọdakẹkẹ, wọn si ti pe olori ọdọ ilu Mọdakẹkẹ sipade lati le pẹtu sawọn ọdọ tinu n bi ọhun ninu.


Gomina Kwara ṣebura fawọn kọmiṣanna tuntun

Stephen Ajagbe, Ilorin Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii ni Gomina Abdulrahman Abdulrazaq ṣebura fawọn kọmiṣanna mẹwaa to ṣẹṣẹ yan ati oludamọran pataki kan. O si gba wọn niyanju lati mu iṣẹ wọn lọkun-unkundun, ki wọn fi apẹẹrẹ rere lelẹ, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu ijọba oun. Awọn kọmiṣanna ọhun ati ipo wọn ni; Ọgbẹni Senior Ibrahim Suleiman (Eto ẹkọ ileewe giga); Arinọla Fatimọh Lawal (Eto Idokoowo); Aliyu Kora Sabo (Ohun amuṣagbara); Aliyu Mohammed Saifudeen (Ijọba ibilẹ ati oye jijẹ); Suleiman Rotimi Iliasu (Iṣẹ-ode ati irina ọkọ); Mariam Ahmed Hassana (Akanṣe iṣẹ); Raji Razaq (Eto ilera). Awọn to ku ni, Wahab Fẹmi Agbaje (Omi); Rẹmilẹkun Oluwatoobi Banigbe (Eto ayika); ati Deborah Arẹmu (Eto obinrin ati idagbasoke ilu). Bakan naa, Gomina tun bura fun Mallam Attahiru Ibrahim gẹgẹ bii oludamọran pataki lori ọrọ awọn ọdọ ati ere idaraya. Gomina gba wọn niyanju lati ri ara wọn gẹgẹ bii ẹni to waa sin araalu, o ni ki wọn fi ti araalu ṣaaju ohun gbogbo ti wọn ba n ṣe. O ni ki wọn mọ daju pe awọn eeyan yoo bẹnu atẹ lu wọn, ṣugbọn ki wọn wa ọna lati maa fi ara da a, ki wọn si ṣe ohun to ba tọ.


Bakan naa, Gomina tun bura fun Mallam Attahiru Ibrahim gẹgẹ bii oludamọran pataki lori ọrọ awọn ọdọ ati ere idaraya. Gomina gba wọn niyanju lati ri ara wọn gẹgẹ bii ẹni to waa sin araalu, o ni ki wọn fi ti araalu ṣaaju ohun gbogbo ti wọn ba n ṣe. O ni ki wọn mọ daju pe awọn eeyan yoo bẹnu atẹ lu wọn, ṣugbọn ki wọn wa ọna lati maa fi ara da a, ki wọn si ṣe ohun to ba tọ. Akọwe ijọba, Ọjọgbọn Mamman Saba Jibril, rọ awọn kọmiṣanna tuntun naa lati ri iyansipo wọn gẹgẹ bii anfaani lati sin araalu, ki wọn ma ja ijọba ati araalu kulẹ. Kọmiṣanna ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, Aliyu Saifudeen, to gbẹnu sọ fawọn ẹgbẹ rẹ ṣeleri lati ti ijọba ati eto daradara ti wọn ti bẹrẹ lẹyin. O ni awọn ko ni i ja ijọba, araalu ati ara awọn kulẹ lẹnu iṣẹ tuntun naa.


Akọwe ijọba, Ọjọgbọn Mamman Saba Jibril, rọ awọn kọmiṣanna tuntun naa lati ri iyansipo wọn gẹgẹ bii anfaani lati sin araalu, ki wọn ma ja ijọba ati araalu kulẹ. Kọmiṣanna ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, Aliyu Saifudeen, to gbẹnu sọ fawọn ẹgbẹ rẹ ṣeleri lati ti ijọba ati eto daradara ti wọn ti bẹrẹ lẹyin. O ni awọn ko ni i ja ijọba, araalu ati ara awọn kulẹ lẹnu iṣẹ tuntun naa.


Nitori bi imaamu meji ṣe ku tẹle’ra wọn, ijọba Ọṣun ti mọṣalaaṣi ilu Iniṣa pa

Florence Babaṣọla Ijọba ipinlẹ Ọṣun ti paṣẹ pe ki mọṣalaaṣi nla inu Iniṣa, nijọba ibilẹ Odo-Ọtin, Inisa Town Central Mosque, wa ni titi titi ti wahala ọrọ oye imaamu ibẹ yoo fi niyanju. Ninu atẹjade kan ti Igbakeji olori awọn oṣiṣẹ lọọfiisi gomina, Abdullahi Binuyọ, fi sita ṣalaye pe ko gbọdọ si ipejọpọ adura Yidi Itunu aawẹ nibẹ lati le dena wahala to le fẹẹ ṣẹlẹ nibẹ. Binuyọ ṣalaye pe ijọba ti ko awọn agbofinro lọ sibẹ lati ri i pe ko sẹni to tasẹ agẹrẹ si aṣẹ naa, titipa ni mọṣalaaṣi naa yoo si wa titi ti awọn Musulumi ilu naa yoo fi forikori lori ọrọ ẹni ti yoo jẹ Imaamu agba wọn. Iwadii ALAROYE fi han pe wahala naa bẹrẹ lẹyin ti imaamu agba tẹlẹ fun ilu naa ku, lẹyin oṣu diẹ ti wọn kede imaamu mi-in loun naa tun ku, bẹẹ lẹlomi-in to tun jẹ lẹyin onitọhun naa jade laye lojiji. Lasiko ti Eesa ilu naa tẹlẹ, Oloye Enoch Ajiboso, n ba wọn yanju wahala naa laafin Oluniṣa tilu Iniṣa loṣu kejila, ọdun to kọja, loun naa ṣubu lulẹ, to si gbabẹ ku. Loṣu kin-in-ni, ọdun yii, lawọn abala kan yan imaamu agba tuntun, nigba ti abala keji tun fi ẹlomi-in jẹ, latigba naa ni wọn si ti ni imaamu agba meji niluu naa, ti onikalulu si n ṣe tiẹ lọtọọtọ.