Ṣùgbọ́n, ní ọjọ́ kan, lójijì, arìnrìn-àjò náà pàdánù ọmọ náà. Ó sì pe ọmọ náà léraléra àmọ́ kò gbọ́ ki ọmọ náà dáalóhùn. Báyìí, ní arìnrìnàjò náà kọjúmọ́ ọ̀na rẹ̀, ó rìn fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ láì pàdé ohunkóhun títí tí ó fi pàdé arẹwà ọmọkùnrin kan. Ó sì wí fún ọmọkùnrin náà pé “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibì yìí?” ọkùnrin náà sí ì wípé, ìgbà gbogbo ni èmí ń kọ́ ẹ̀kọ́, ẹ̀mí fẹ́ kí o wá kọ́ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú mìi” Báyìí ní ó kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ọmọkùnrin náà ní̵pa ayé Júpítà àti Júnò, àwọn ará Gíríkì àti ará Róòmù. Èmi kìí sì í kọ́ tàbí mọ́ ju ohun tí mo lè sọ, bẹ́ẹ̀ ni arìnrìnàjò náà, torí pé kò pẹ́ tí ó fi gbàgbé púpọ̀ nínú ǹkan wọ̀nyí. Ṣùgbọ́n, kìí ṣe gbogbo ìgbà ni wọ́n fi ń kẹ́kọ̀ọ́; wọ́n ṣe àwọn eré ìdárayá tí wọn kò tíì ṣe rí. Wọ́n wa ọkọ̀ ojú-omi ní àsìkò ẹ̀rùn, wọ́n sì gun kẹ̀kẹ́ lóri yìnyín ní ìgbà òtútù.


ìtan Arìnrìn-àjò Kan | Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé Lawrence

Èmi kìí sì í kọ́ tàbí mọ́ ju ohun tí mo lè sọ, bẹ́ẹ̀ ni arìnrìnàjò náà, torí pé kò pẹ́ tí ó fi gbàgbé púpọ̀ nínú ǹkan wọ̀nyí. Ṣùgbọ́n, kìí ṣe gbogbo ìgbà ni wọ́n fi ń kẹ́kọ̀ọ́; wọ́n ṣe àwọn eré ìdárayá tí wọn kò tíì ṣe rí. Wọ́n wa ọkọ̀ ojú-omi ní àsìkò ẹ̀rùn, wọ́n sì gun kẹ̀kẹ́ lóri yìnyín ní ìgbà òtútù. Wọ́n mọ ẹ̀sẹ wọ́n lò dáadáa, wọ́n sì mọ ẹsin-ín gùn dáadáa, bẹ́ẹ̀ni eré bọ́ọ̀lù orí ọ̀dàn àti gbogbo eré bọ́ọ̀lù pátá, bíi ehoro àti ajá-ọdẹ ni wọ́n ti ń saré nínú eré-ẹlẹ́wọ̀n, “erémọdé ohun tí n bá ṣe ni ẹ máa ṣe” àti gbogbo àwọn eré ìdárayá mìíràn tí mo lè ronú nípa rẹ̀, kò sì sí ẹnìkan tí ó le lùwọ́n. Wọ́n tún gba ìsinmì, wọ́n jẹ àkàrà òyìnbó, wọ́n ṣ’ayẹyẹ ní ibi tí wọ́n ti jó títí di ọ̀gànjọ́ òru. Wọ́n wo eré orí-ìtàgé ní bi tí wọ́n ti rí ààfin tó kún fún wúrà àti fàdákà èyí tí ó jáde láti inú ilẹ̀ tí ó jẹ́ gidi, wọ́n sì rí gbogbo àwọn ǹkan tó yanilẹ́nu nínú ayé lẹ́kàn soso.


Wọ́n mọ ẹ̀sẹ wọ́n lò dáadáa, wọ́n sì mọ ẹsin-ín gùn dáadáa, bẹ́ẹ̀ni eré bọ́ọ̀lù orí ọ̀dàn àti gbogbo eré bọ́ọ̀lù pátá, bíi ehoro àti ajá-ọdẹ ni wọ́n ti ń saré nínú eré-ẹlẹ́wọ̀n, “erémọdé ohun tí n bá ṣe ni ẹ máa ṣe” àti gbogbo àwọn eré ìdárayá mìíràn tí mo lè ronú nípa rẹ̀, kò sì sí ẹnìkan tí ó le lùwọ́n. Wọ́n tún gba ìsinmì, wọ́n jẹ àkàrà òyìnbó, wọ́n ṣ’ayẹyẹ ní ibi tí wọ́n ti jó títí di ọ̀gànjọ́ òru. Wọ́n wo eré orí-ìtàgé ní bi tí wọ́n ti rí ààfin tó kún fún wúrà àti fàdákà èyí tí ó jáde láti inú ilẹ̀ tí ó jẹ́ gidi, wọ́n sì rí gbogbo àwọn ǹkan tó yanilẹ́nu nínú ayé lẹ́kàn soso. Nípa ti ọ̀rẹ́, wọ́n ni àwọn ọ̀rẹ́ àtàtà, púpọ̀ nínú wọn ni mo fẹ́ láti sọ nípa rẹ̀, gbogbo wọn jẹ́ ọ̀dọ́mọdé bíi ọ̀dọ́mọkùnrin arẹwà náà, wọn kò sì jẹ́ àjèjì sí ara wọn fún gbogbo ìgbésí ayé wọn Síbẹ̀síbẹ̀, ní ọjọ́ kan, láààrín àkókò ìdùnnú yìí, arìnrìn-àjò tún pàdánù ọmọkùnrin náà bí ó ti pàdánù ọmọ náà. Lẹ́yìn ìgbàtí gbogbo bí ó ti pé ọmọkùnrin náà jásí asán, ó tún tẹ̀síwájú nínú ìrìnàjò o rẹ̀, ó tún rin ìrìnàjò náà fún ìgbà pípẹ̀ díẹ̀ si láì rí ohunkóhun títí tí ó fi pàdé ọ̀dọ́mọkùnrin kan, ó wí fún ọ̀dọ́mọkùnrin náà pé, “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” ọ̀dọ́mọkùnrin náà sí ì wípé “ní gbogbo ìgbà ni èmí má n ní ìfẹ́, wá kí a jọ fi ìfẹ́ lò” Ó bá ọ̀dọ́mọkùnrin náà lọ, wọ́n dé ọ̀dọ ọ̀kan nínú àwọn ọmọdébìnrin tó lẹ́wà jùlọ tí a kò tíì rí rí, à fi bíi ọmọbìnrin ará faransé tí ó wà ní ibi kọ́lọ́fín yẹn, ó ní ojú bí ọmọbìnrin ará faransé yìí, irun rẹ̀ dà bíi ti ọmọbìnrin ará faransé yẹn, ó ní tọ́ọ́rọ́ lẹ́ẹ̀kẹ́ bíi ọmọbìnrin ará faransé náà, ó ní àwọ̀ dúdú bíi rẹ̀, ó sì ń r’ẹ́ẹ̀rín bí ọmọbìnrin ará faransé náà ti máa ń r’ẹ́ẹ̀rín bí mo ti ń báa sọ̀rọ̀. Báyìí ni ọ̀dọ́mọkùnrin náà yó fẹ̀ẹ́ tààrà bí ẹnìkan tí èmi kò ní dárúkọ rẹ̀, ìgbà àkọ́kọ́ tí ó wá, òun náà nífẹ̀ẹ́ ọmọbìnrin faransé yìí.


Nípa ti ọ̀rẹ́, wọ́n ni àwọn ọ̀rẹ́ àtàtà, púpọ̀ nínú wọn ni mo fẹ́ láti sọ nípa rẹ̀, gbogbo wọn jẹ́ ọ̀dọ́mọdé bíi ọ̀dọ́mọkùnrin arẹwà náà, wọn kò sì jẹ́ àjèjì sí ara wọn fún gbogbo ìgbésí ayé wọn Síbẹ̀síbẹ̀, ní ọjọ́ kan, láààrín àkókò ìdùnnú yìí, arìnrìn-àjò tún pàdánù ọmọkùnrin náà bí ó ti pàdánù ọmọ náà. Lẹ́yìn ìgbàtí gbogbo bí ó ti pé ọmọkùnrin náà jásí asán, ó tún tẹ̀síwájú nínú ìrìnàjò o rẹ̀, ó tún rin ìrìnàjò náà fún ìgbà pípẹ̀ díẹ̀ si láì rí ohunkóhun títí tí ó fi pàdé ọ̀dọ́mọkùnrin kan, ó wí fún ọ̀dọ́mọkùnrin náà pé, “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” ọ̀dọ́mọkùnrin náà sí ì wípé “ní gbogbo ìgbà ni èmí má n ní ìfẹ́, wá kí a jọ fi ìfẹ́ lò” Ó bá ọ̀dọ́mọkùnrin náà lọ, wọ́n dé ọ̀dọ ọ̀kan nínú àwọn ọmọdébìnrin tó lẹ́wà jùlọ tí a kò tíì rí rí, à fi bíi ọmọbìnrin ará faransé tí ó wà ní ibi kọ́lọ́fín yẹn, ó ní ojú bí ọmọbìnrin ará faransé yìí, irun rẹ̀ dà bíi ti ọmọbìnrin ará faransé yẹn, ó ní tọ́ọ́rọ́ lẹ́ẹ̀kẹ́ bíi ọmọbìnrin ará faransé náà, ó ní àwọ̀ dúdú bíi rẹ̀, ó sì ń r’ẹ́ẹ̀rín bí ọmọbìnrin ará faransé náà ti máa ń r’ẹ́ẹ̀rín bí mo ti ń báa sọ̀rọ̀. Báyìí ni ọ̀dọ́mọkùnrin náà yó fẹ̀ẹ́ tààrà bí ẹnìkan tí èmi kò ní dárúkọ rẹ̀, ìgbà àkọ́kọ́ tí ó wá, òun náà nífẹ̀ẹ́ ọmọbìnrin faransé yìí. Àmọ́! Ó máa ń rí ìyọlẹ́nu nígbà míràn gẹ́gẹ́ bí ẹnìkan tó má n fẹ́ láti wà pẹ̀lú ọmọbìnrin faransé yìí, wọ́n máa ń jà nígbà míì, gẹ́gẹ́ bí ẹnìkan àti ọmọbìnrin ará faransé náà ti máa ń jà; wọ́n dáriji ara wọn wọ́n sì padà di ọ̀rẹ́, wọ́n jòkó sínú òkùnkùn, wọ́n sì ń kọ lẹ́tà síra wọn lójojúmọ́, kò sì sí ìpinyà rárá, wọ́n sì tún máa ń wá arawọn ṣùgbọ́n tí wọ́n máa ń díbọ́n bí ẹni wípe wọn kìí ṣe bẹ́ẹ̀. Ní àkókò kérésìmesì ni wọ́n bára wọn ṣàdéhùn ìgbeyàwó, wọ́n jókòó súnmọ́ ara wọn ní ẹ̀gbẹ́ iná kan àti pé wọn yóò se ìgbéyàwó láìpẹ́.


Àmọ́! Ó máa ń rí ìyọlẹ́nu nígbà míràn gẹ́gẹ́ bí ẹnìkan tó má n fẹ́ láti wà pẹ̀lú ọmọbìnrin faransé yìí, wọ́n máa ń jà nígbà míì, gẹ́gẹ́ bí ẹnìkan àti ọmọbìnrin ará faransé náà ti máa ń jà; wọ́n dáriji ara wọn wọ́n sì padà di ọ̀rẹ́, wọ́n jòkó sínú òkùnkùn, wọ́n sì ń kọ lẹ́tà síra wọn lójojúmọ́, kò sì sí ìpinyà rárá, wọ́n sì tún máa ń wá arawọn ṣùgbọ́n tí wọ́n máa ń díbọ́n bí ẹni wípe wọn kìí ṣe bẹ́ẹ̀. Ní àkókò kérésìmesì ni wọ́n bára wọn ṣàdéhùn ìgbeyàwó, wọ́n jókòó súnmọ́ ara wọn ní ẹ̀gbẹ́ iná kan àti pé wọn yóò se ìgbéyàwó láìpẹ́. Gbogbo rẹ̀ rí gẹ́lẹ́ bí ẹnìkan tí èmi kò ní dárúko, pẹ̀lú ọmọbìnrin faransé náà! Ṣùgbọ́n, arìnrìn-àjò pàdánù wọn ní ọjọ́ kan, bí ó ti pàdánù àwọn ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀ tó kù, lẹ́yìn tí ó sì pè wọ́n kí wọ́n padà wa, tí wọn kò sì padà wá, ó tún tẹ̀síwájú nínú ìrìn-àjò rẹ̀. Báyìí ni ó tún rin ìrìn-àjò náà fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ láì rí ohunkóhun títí tí ó fi rìn dé ọ̀dọ àgbàlagbà ọkùnrin kan. Bẹ́ẹ̀ni ó wí fún arákùnrin náà pé “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” ó sì dáhùn pé, “Gbogbo ìgbà ni èmí n ṣiṣẹ́.


Gbogbo rẹ̀ rí gẹ́lẹ́ bí ẹnìkan tí èmi kò ní dárúko, pẹ̀lú ọmọbìnrin faransé náà! Ṣùgbọ́n, arìnrìn-àjò pàdánù wọn ní ọjọ́ kan, bí ó ti pàdánù àwọn ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀ tó kù, lẹ́yìn tí ó sì pè wọ́n kí wọ́n padà wa, tí wọn kò sì padà wá, ó tún tẹ̀síwájú nínú ìrìn-àjò rẹ̀. Báyìí ni ó tún rin ìrìn-àjò náà fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ láì rí ohunkóhun títí tí ó fi rìn dé ọ̀dọ àgbàlagbà ọkùnrin kan. Bẹ́ẹ̀ni ó wí fún arákùnrin náà pé “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” ó sì dáhùn pé, “Gbogbo ìgbà ni èmí n ṣiṣẹ́. Wá kí o wá ṣiṣẹ́ pẹ̀lú mìi!” Bẹ́ẹ̀ni ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní bá arákùnrin náà ṣiṣẹ́, wọ́n jọ wọ inú aginjù lọ. Wọ́n ri gbogbo ìrìn-àjò náà nínú aginjù, wọ́n kọ́kọ́ rìn ní ilẹ̀ tí ó tẹ́jú àti ojú ọ̀nà tóóró tó ní koríko díẹ̀díẹ̀ lọ́tùn àti lósì, bí aginjù ti máa ń rí ní ìgbà òjò; tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ní dí tí ó sì ṣókùnkùn, bíi aginjù nígbà ẹ̀rùn; díẹ̀ lára àwọn igi kékèké tí ó tètè hù jáde, tún di pupa. Arákùnrin náà kò nìkàn dáwà, ó ní obìnrin kan tí ọjọ́-orí i rẹ̀ fẹ́ ẹ̀ jẹ́ ìkannáà pẹ̀lú rẹ̀, tí ó jẹ́ ìyàwó rẹ̀; wọ́n ní àwọn ọmọ, tí àwọn náà síì wà pẹ̀lú wọn.


Wá kí o wá ṣiṣẹ́ pẹ̀lú mìi!” Bẹ́ẹ̀ni ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní bá arákùnrin náà ṣiṣẹ́, wọ́n jọ wọ inú aginjù lọ. Wọ́n ri gbogbo ìrìn-àjò náà nínú aginjù, wọ́n kọ́kọ́ rìn ní ilẹ̀ tí ó tẹ́jú àti ojú ọ̀nà tóóró tó ní koríko díẹ̀díẹ̀ lọ́tùn àti lósì, bí aginjù ti máa ń rí ní ìgbà òjò; tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ní dí tí ó sì ṣókùnkùn, bíi aginjù nígbà ẹ̀rùn; díẹ̀ lára àwọn igi kékèké tí ó tètè hù jáde, tún di pupa. Arákùnrin náà kò nìkàn dáwà, ó ní obìnrin kan tí ọjọ́-orí i rẹ̀ fẹ́ ẹ̀ jẹ́ ìkannáà pẹ̀lú rẹ̀, tí ó jẹ́ ìyàwó rẹ̀; wọ́n ní àwọn ọmọ, tí àwọn náà síì wà pẹ̀lú wọn. Báyìí ni gbogbo wọ́n jọ rin aginjù náà, wọ́n ń gé àwọn igi, àwọn ẹ̀ka igi àti ibi ti ewé rẹ̀ sí láti wá ojú ọ̀nà, wọ́n ń ru ẹ̀rù, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ kárakára. Ní ìgbà kan, wọ́n rìn dé ọ̀nà kan tí ó gbòòrò tí ó ni àwọn igi gíga gíga ṣùgbọ́n tí koríko kékèké hù ní abẹ́ ẹ rẹ̀, èyí tí ó já sí aginjù tó dí. Wọ́n sì gbọ́ ohùn ọmọ kékeré kan ní òkèrè tí ó ń kígbe “Bàbá, bàbá, èmi ni ọmọ mìíràn!


Báyìí ni gbogbo wọ́n jọ rin aginjù náà, wọ́n ń gé àwọn igi, àwọn ẹ̀ka igi àti ibi ti ewé rẹ̀ sí láti wá ojú ọ̀nà, wọ́n ń ru ẹ̀rù, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ kárakára. Ní ìgbà kan, wọ́n rìn dé ọ̀nà kan tí ó gbòòrò tí ó ni àwọn igi gíga gíga ṣùgbọ́n tí koríko kékèké hù ní abẹ́ ẹ rẹ̀, èyí tí ó já sí aginjù tó dí. Wọ́n sì gbọ́ ohùn ọmọ kékeré kan ní òkèrè tí ó ń kígbe “Bàbá, bàbá, èmi ni ọmọ mìíràn! Ẹ dúró fún mi!” Ní àkókò yẹn wọn rí ọmọ náà bí èyí tó kéré jọjọ, tí ìrísí rẹ̀ síì ń tóbi síi nígbà tí óún súnmọ́ wọn, tí ó sáré láti darapọ̀ mọ́ wọn, nígbàtí ó dé bẹ̀, gbogbo wọ́n rọ̀gbà yiká, wọ́n f’ẹnu kòó lẹ́nu wọ́n sì ki káàbọ̀; lẹ́yìn náà gbogbo wọ́n tẹ̀síwájú. Ní ìgbà kan, wọ́n rin ọ̀nà gbòòrò yìí lóríṣiríṣi ní ìgba kan náà, lẹ́yìn náà gbogbo wọ́n dúró jẹ́, ọ̀kan nínú àwọn ọmọ náà síì wí pé “Bàbá, mò ń lọ sí ibì odò ńlá,” Ẹlòmíràn síì wípé “Bàbá, mò ńlọ sí Íńdíà,” Ẹlòmíràn “Bàbá, mo fẹ́ wá ọrọ̀ mi níbi tí mo ti lè wa,” Ẹlòmíràn “Bàbá, mò ń lọ sí ọ̀run!,” pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ omijé nígbàtí wọ́n pínyà, wọ́n lọ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ sí ìsàlẹ̀ ọ̀nà gbòòrò náà; ọmọ tí ó lọ sí ọ̀run, gòkè re’nú afẹ́fẹ́ wúrà ó sì pòórà lójijì. Nígbàkúgbà tí ìpinyà wọ̀nyí bá ṣẹlẹ̀, arìnrìn-àjò náà wo arákùnrin náà, ó sì ri pé ó wo ojú ọ̀run èyí tó ga ju igi ilẹ̀ lọ, ọjọ́ ti bẹ̀rẹ̀ sí ní pojúdà ní àkókò yìí, oòrùn sí tì n r’ebi à ti wọ̀.


Ẹ dúró fún mi!” Ní àkókò yẹn wọn rí ọmọ náà bí èyí tó kéré jọjọ, tí ìrísí rẹ̀ síì ń tóbi síi nígbà tí óún súnmọ́ wọn, tí ó sáré láti darapọ̀ mọ́ wọn, nígbàtí ó dé bẹ̀, gbogbo wọ́n rọ̀gbà yiká, wọ́n f’ẹnu kòó lẹ́nu wọ́n sì ki káàbọ̀; lẹ́yìn náà gbogbo wọ́n tẹ̀síwájú. Ní ìgbà kan, wọ́n rin ọ̀nà gbòòrò yìí lóríṣiríṣi ní ìgba kan náà, lẹ́yìn náà gbogbo wọ́n dúró jẹ́, ọ̀kan nínú àwọn ọmọ náà síì wí pé “Bàbá, mò ń lọ sí ibì odò ńlá,” Ẹlòmíràn síì wípé “Bàbá, mò ńlọ sí Íńdíà,” Ẹlòmíràn “Bàbá, mo fẹ́ wá ọrọ̀ mi níbi tí mo ti lè wa,” Ẹlòmíràn “Bàbá, mò ń lọ sí ọ̀run!,” pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ omijé nígbàtí wọ́n pínyà, wọ́n lọ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ sí ìsàlẹ̀ ọ̀nà gbòòrò náà; ọmọ tí ó lọ sí ọ̀run, gòkè re’nú afẹ́fẹ́ wúrà ó sì pòórà lójijì. Nígbàkúgbà tí ìpinyà wọ̀nyí bá ṣẹlẹ̀, arìnrìn-àjò náà wo arákùnrin náà, ó sì ri pé ó wo ojú ọ̀run èyí tó ga ju igi ilẹ̀ lọ, ọjọ́ ti bẹ̀rẹ̀ sí ní pojúdà ní àkókò yìí, oòrùn sí tì n r’ebi à ti wọ̀. Òun náà rí pe é, irun orí Òun ti ń di ewú. Ṣùgbọ́n, wọn kò le è sinmi fún ìgbà pípẹ́, torípé wọ́n ní ìrìn-àjò láti rìn, ó sì ṣe pàtàkì fún wọn láti wà lójú iṣẹ́ ní gbogbo ìgbà. Nígbẹ̀yìngbẹ́yín, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpinyà ló ti wà débi pé kò sí ọmọ kankan tí ó ṣẹ́ kù, à fi arìnrìn-àjò, arákùnrin àti obìnrin náà ni wọ́n jọ k’ọ̀wọ́rìn láti tẹ̀síwájú nínú ìrin wọn.


Òun náà rí pe é, irun orí Òun ti ń di ewú. Ṣùgbọ́n, wọn kò le è sinmi fún ìgbà pípẹ́, torípé wọ́n ní ìrìn-àjò láti rìn, ó sì ṣe pàtàkì fún wọn láti wà lójú iṣẹ́ ní gbogbo ìgbà. Nígbẹ̀yìngbẹ́yín, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpinyà ló ti wà débi pé kò sí ọmọ kankan tí ó ṣẹ́ kù, à fi arìnrìn-àjò, arákùnrin àti obìnrin náà ni wọ́n jọ k’ọ̀wọ́rìn láti tẹ̀síwájú nínú ìrin wọn. Àkókò yìí, aginjù ti yípadà sí awọ̀ òféfèé àti búráùn; pẹ̀lú ewéko náà, pàápàá igi igbó, ti bẹ̀rẹ̀ sí ní wó lulẹ̀. Báyìí ni wọ́n dé ọ̀nà gbòòrò kan tí ó ṣókùnkùn ju àwọn ìyókù lọ, wọ́n sì ń tẹ̀ síwájú nínú ìrìn-àjò láì ronú pé ìrìn-àjò náà kò dára fún wọn nígbà tí obìnrin náà dúró. “Ọkọ mìi”, “A pè mí” ni Obìnrin náà sọ Wọ́n tẹ́tí, wọ́n sì gbọ́ ohùn kan ní ọ̀nà jínjìn sí ọ̀nà gbòòrò náà, tí ó sọ pé, “Ìyá, ìyá!” Ó jẹ́ ohùn ọmọ àkọ́kọ́ tí sọ pé, “ mò ń lọ sí ọ̀run!” Bàbá sì wípé “Èmí gbàdúrà kí ó má jẹ̀ ẹ́ ìsinsìyí.


Àkókò yìí, aginjù ti yípadà sí awọ̀ òféfèé àti búráùn; pẹ̀lú ewéko náà, pàápàá igi igbó, ti bẹ̀rẹ̀ sí ní wó lulẹ̀. Báyìí ni wọ́n dé ọ̀nà gbòòrò kan tí ó ṣókùnkùn ju àwọn ìyókù lọ, wọ́n sì ń tẹ̀ síwájú nínú ìrìn-àjò láì ronú pé ìrìn-àjò náà kò dára fún wọn nígbà tí obìnrin náà dúró. “Ọkọ mìi”, “A pè mí” ni Obìnrin náà sọ Wọ́n tẹ́tí, wọ́n sì gbọ́ ohùn kan ní ọ̀nà jínjìn sí ọ̀nà gbòòrò náà, tí ó sọ pé, “Ìyá, ìyá!” Ó jẹ́ ohùn ọmọ àkọ́kọ́ tí sọ pé, “ mò ń lọ sí ọ̀run!” Bàbá sì wípé “Èmí gbàdúrà kí ó má jẹ̀ ẹ́ ìsinsìyí. Àtiwọ̀ oòrùn ti súnmọ́ gidi. Èmí gbàdúra kí ó má jẹ̀ ẹ́ ìsinsìyí!”. Ṣùgbọ́n, ohùn náà kígbe “Ìyá, ìyá!” láì gbọ́ ti bàbá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé irun orí i rẹ̀ ti fẹ́rẹ̀ funfun tán, omijé sì wà ní ojú rẹ̀.


Àtiwọ̀ oòrùn ti súnmọ́ gidi. Èmí gbàdúra kí ó má jẹ̀ ẹ́ ìsinsìyí!”. Ṣùgbọ́n, ohùn náà kígbe “Ìyá, ìyá!” láì gbọ́ ti bàbá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé irun orí i rẹ̀ ti fẹ́rẹ̀ funfun tán, omijé sì wà ní ojú rẹ̀. Lẹ́yìn náà, ìyá a rẹ̀, tí ó ti rì tẹ́lẹ̀ sí inú okùnkùn ti ọ̀nà gbòòrò tó ṣókùnkùn yìí, bí ó ti ń lọ kúro bẹ́ẹ̀ ni apá a rẹ̀ yí ọrùn ọmọ náà ká, ó fi ẹnu kò ó lẹ́nu, ó sì wípé “Olùfẹ́ mìi, ní ṣe ni a pè mí, mo sì lọ!” Ó sì ti lọ. A sì fi arìnrìn-àjò náà àti arákùnrin nìkan sílẹ̀. Wọ́n sì jọ lọ síwájú àti síwájú títí wọ́n fi fẹ́ ẹ̀ dé ipẹ̀kun aginjù náà, wọ́n súnmọ́ tóbẹ́ẹ̀ tí wọ́n le è rí pupa wíwọ̀-oòrùn náà ti ń tàn láàárín àwọn igi.


Lẹ́yìn náà, ìyá a rẹ̀, tí ó ti rì tẹ́lẹ̀ sí inú okùnkùn ti ọ̀nà gbòòrò tó ṣókùnkùn yìí, bí ó ti ń lọ kúro bẹ́ẹ̀ ni apá a rẹ̀ yí ọrùn ọmọ náà ká, ó fi ẹnu kò ó lẹ́nu, ó sì wípé “Olùfẹ́ mìi, ní ṣe ni a pè mí, mo sì lọ!” Ó sì ti lọ. A sì fi arìnrìn-àjò náà àti arákùnrin nìkan sílẹ̀. Wọ́n sì jọ lọ síwájú àti síwájú títí wọ́n fi fẹ́ ẹ̀ dé ipẹ̀kun aginjù náà, wọ́n súnmọ́ tóbẹ́ẹ̀ tí wọ́n le è rí pupa wíwọ̀-oòrùn náà ti ń tàn láàárín àwọn igi. Síbẹ̀, lẹ́ẹ̀kan sí i, bí ó ti ń wa ọ̀nà láàárín àwọn ẹ̀ka-igi náà, arìnrìn àjò náà pàdánù ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀. Ó pè títí ṣùgbọ́n kò rí ìdáhùn kankan, nígbàtí ó jáde nínú aginjù náà, tí ó sì rí oòrùn àláfíà tó ràn sí orí àwọn òdòdó aláwọ̀ àlùkò, ó dé ọ̀dọ̀ bàbá arúgbó kan tí ó jókòó sórí igi àwókù kan. Báyìí ni ó wí fún bàbá arúgbó náà pé “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” Bàbá arúgbó náà sọ́rọ̀ pẹ̀lú ẹ̀rín músẹ́ pé “gbogbo ìgbà ni èmí máa ń ṣèrántí, wá ṣ’èrántí pẹ̀lú mìi!” Báyìí ni arìnrìn àjò náà jókòó sí ẹ̀gbẹ́ bàbá arúgbó náà, lójúkojú pẹ̀lú ìtànsán oòrùn tó fún ni ní àlááfíà; gbogbo àwọn ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀ sí padà wá ní ìrọwọ́rọsẹ̀, wọ́n dúró yí i ká. Ọmọ náà tí ó rẹwà, arẹwà okùnrin náà, ọ̀dọ́mokùnrin náà tí ó yóòfẹ́, bàbá, ìyá àti àwọn ọmọ; gbogbo wọn ló wà níbẹ̀, kò sì pàdánù ohunkóhun.


Síbẹ̀, lẹ́ẹ̀kan sí i, bí ó ti ń wa ọ̀nà láàárín àwọn ẹ̀ka-igi náà, arìnrìn àjò náà pàdánù ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀. Ó pè títí ṣùgbọ́n kò rí ìdáhùn kankan, nígbàtí ó jáde nínú aginjù náà, tí ó sì rí oòrùn àláfíà tó ràn sí orí àwọn òdòdó aláwọ̀ àlùkò, ó dé ọ̀dọ̀ bàbá arúgbó kan tí ó jókòó sórí igi àwókù kan. Báyìí ni ó wí fún bàbá arúgbó náà pé “kíni ìwọ́ ń ṣe ní ibí yìí?” Bàbá arúgbó náà sọ́rọ̀ pẹ̀lú ẹ̀rín músẹ́ pé “gbogbo ìgbà ni èmí máa ń ṣèrántí, wá ṣ’èrántí pẹ̀lú mìi!” Báyìí ni arìnrìn àjò náà jókòó sí ẹ̀gbẹ́ bàbá arúgbó náà, lójúkojú pẹ̀lú ìtànsán oòrùn tó fún ni ní àlááfíà; gbogbo àwọn ọ̀rẹ́ ẹ rẹ̀ sí padà wá ní ìrọwọ́rọsẹ̀, wọ́n dúró yí i ká. Ọmọ náà tí ó rẹwà, arẹwà okùnrin náà, ọ̀dọ́mokùnrin náà tí ó yóòfẹ́, bàbá, ìyá àti àwọn ọmọ; gbogbo wọn ló wà níbẹ̀, kò sì pàdánù ohunkóhun. Báyìí ni ó nífẹ̀ẹ́ gbogbo wọn, ó sì ní inúure àti sùúrù pẹ̀lú gbogbo wọn, inúu rẹ̀ sí dùn láti rí gbogbo wọn, gbogbo wọ́n sì bọlá fún-un, wọ́n sì tún nífẹ̀ẹ́ ẹ rẹ̀. Mo sì rò pé arìnrìn-àjò náà gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹ̀yin gan alára, bàba bàbá mìi ọ̀wọ́n, nítorí àwọn nǹkan wọ̀nyí jẹ́ ohun tí o ṣe sí wa àti ohun tí a ṣe sí ọ. The Child’s story Once upon a time, a good many years ago, there was a traveller, and he set out upon a journey.


Báyìí ni ó nífẹ̀ẹ́ gbogbo wọn, ó sì ní inúure àti sùúrù pẹ̀lú gbogbo wọn, inúu rẹ̀ sí dùn láti rí gbogbo wọn, gbogbo wọ́n sì bọlá fún-un, wọ́n sì tún nífẹ̀ẹ́ ẹ rẹ̀. Mo sì rò pé arìnrìn-àjò náà gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹ̀yin gan alára, bàba bàbá mìi ọ̀wọ́n, nítorí àwọn nǹkan wọ̀nyí jẹ́ ohun tí o ṣe sí wa àti ohun tí a ṣe sí ọ. The Child’s story Once upon a time, a good many years ago, there was a traveller, and he set out upon a journey. It was a magic journey, and was to seem very long when he began it, and very short when he got half way through. He travelled along a rather dark path for some little time, without meeting anything, until at last he came to a beautiful child. So he said to the child, “What do you do here?” And the child said, “I am always at play.


It was a magic journey, and was to seem very long when he began it, and very short when he got half way through. He travelled along a rather dark path for some little time, without meeting anything, until at last he came to a beautiful child. So he said to the child, “What do you do here?” And the child said, “I am always at play. Come and play with me!” So, he played with that child, the whole day long, and they were very merry. The sky was so blue, the sun was so bright, the water was so sparkling, the leaves were so green, the flowers were so lovely, and they heard such singing-birds and saw so many butteries, that everything was beautiful. This was in fine weather.


Come and play with me!” So, he played with that child, the whole day long, and they were very merry. The sky was so blue, the sun was so bright, the water was so sparkling, the leaves were so green, the flowers were so lovely, and they heard such singing-birds and saw so many butteries, that everything was beautiful. This was in fine weather. When it rained, they loved to watch the falling drops, and to smell the fresh scents. When it blew, it was delightful to listen to the wind, and fancy what it said, as it came rushing from its home– where was that, they wondered!–whistling and howling, driving the clouds before it, bending the trees, rumbling in the chimneys, shaking the house, and making the sea roar in fury. But, when it snowed, that was best of all; for, they liked nothing so well as to look up at the white flakes falling fast and thick, like down from the breasts of millions of white birds; and to see how smooth and deep the drift was; and to listen to the hush upon the paths and roads.


When it rained, they loved to watch the falling drops, and to smell the fresh scents. When it blew, it was delightful to listen to the wind, and fancy what it said, as it came rushing from its home– where was that, they wondered!–whistling and howling, driving the clouds before it, bending the trees, rumbling in the chimneys, shaking the house, and making the sea roar in fury. But, when it snowed, that was best of all; for, they liked nothing so well as to look up at the white flakes falling fast and thick, like down from the breasts of millions of white birds; and to see how smooth and deep the drift was; and to listen to the hush upon the paths and roads. They had plenty of the finest toys in the world, and the most astonishing picture-books: all about scimitars and slippers and turbans, and dwarfs and giants and genii and fairies, and blue- beards and bean-stalks and riches and caverns and forests and Valentines and Orsons: and all new and all true. But, one day, of a sudden, the traveller lost the child. He called to him over and over again, but got no answer.


They had plenty of the finest toys in the world, and the most astonishing picture-books: all about scimitars and slippers and turbans, and dwarfs and giants and genii and fairies, and blue- beards and bean-stalks and riches and caverns and forests and Valentines and Orsons: and all new and all true. But, one day, of a sudden, the traveller lost the child. He called to him over and over again, but got no answer. So, he went upon his road, and went on for a little while without meeting anything, until at last he came to a handsome boy. So, he said to the boy, “What do you do here?” And the boy said, “I am always learning. Come and learn with me.” So he learned with that boy about Jupiter and Juno, and the Greeks and the Romans, and I don’t know what, and learned more than I could tell–or he either, for he soon forgot a great deal of it.


So, he went upon his road, and went on for a little while without meeting anything, until at last he came to a handsome boy. So, he said to the boy, “What do you do here?” And the boy said, “I am always learning. Come and learn with me.” So he learned with that boy about Jupiter and Juno, and the Greeks and the Romans, and I don’t know what, and learned more than I could tell–or he either, for he soon forgot a great deal of it. But, they were not always learning; they had the merriest games that ever were played. They rowed upon the river in summer, and skated on the ice in winter; they were active afoot, and active on horseback; at cricket, and all games at ball; at prisoner’s base, hare and hounds, follow my leader, and more sports than I can think of; nobody could beat them. They had holidays too, and Twelfth cakes, and parties where they danced till midnight, and real Theatres where they saw palaces of real gold and silver rise out of the real earth, and saw all the wonders of the world at once.


But, they were not always learning; they had the merriest games that ever were played. They rowed upon the river in summer, and skated on the ice in winter; they were active afoot, and active on horseback; at cricket, and all games at ball; at prisoner’s base, hare and hounds, follow my leader, and more sports than I can think of; nobody could beat them. They had holidays too, and Twelfth cakes, and parties where they danced till midnight, and real Theatres where they saw palaces of real gold and silver rise out of the real earth, and saw all the wonders of the world at once. As to friends, they had such dear friends and so many of them, that I want the time to reckon them up. They were all young, like the handsome boy, and were never to be strange to one another all their lives through. Still, one day, in the midst of all these pleasures, the traveller lost the boy as he had lost the child, and, after calling to him in vain, went on upon his journey.


As to friends, they had such dear friends and so many of them, that I want the time to reckon them up. They were all young, like the handsome boy, and were never to be strange to one another all their lives through. Still, one day, in the midst of all these pleasures, the traveller lost the boy as he had lost the child, and, after calling to him in vain, went on upon his journey. So he went on for a little while without seeing anything, until at last he came to a young man. So, he said to the young man, “What do you do here?” And the young man said, “I am always in love. Come and love with me.” So, he went away with that young man, and presently they came to one of the prettiest girls that ever was seen–just like Fanny in the corner there–and she had eyes like Fanny, and hair like Fanny, and dimples like Fanny’s, and she laughed and coloured just as Fanny does while I am talking about her.


So he went on for a little while without seeing anything, until at last he came to a young man. So, he said to the young man, “What do you do here?” And the young man said, “I am always in love. Come and love with me.” So, he went away with that young man, and presently they came to one of the prettiest girls that ever was seen–just like Fanny in the corner there–and she had eyes like Fanny, and hair like Fanny, and dimples like Fanny’s, and she laughed and coloured just as Fanny does while I am talking about her. So, the young man fell in love directly–just as Somebody I won’t mention, the first time he came here, did with Fanny. Well! he was teased sometimes–just as Somebody used to be by Fanny; and they quarrelled sometimes–just as Somebody and Fanny used to quarrel; and they made it up, and sat in the dark, and wrote letters every day, and never were happy asunder, and were always looking out for one another and pretending not to, and were engaged at Christmas-time, and sat close to one another by the fire, and were going to be married very soon–all exactly like Somebody I won’t mention, and Fanny!


So, the young man fell in love directly–just as Somebody I won’t mention, the first time he came here, did with Fanny. Well! he was teased sometimes–just as Somebody used to be by Fanny; and they quarrelled sometimes–just as Somebody and Fanny used to quarrel; and they made it up, and sat in the dark, and wrote letters every day, and never were happy asunder, and were always looking out for one another and pretending not to, and were engaged at Christmas-time, and sat close to one another by the fire, and were going to be married very soon–all exactly like Somebody I won’t mention, and Fanny! But, the traveller lost them one day, as he had lost the rest of his friends, and, after calling to them to come back, which they never did, went on upon his journey. So, he went on for a little while without seeing anything, until at last he came to a middle-aged gentleman. So, he said to the gentleman, “What are you doing here?” And his answer was, “I am always busy.


But, the traveller lost them one day, as he had lost the rest of his friends, and, after calling to them to come back, which they never did, went on upon his journey. So, he went on for a little while without seeing anything, until at last he came to a middle-aged gentleman. So, he said to the gentleman, “What are you doing here?” And his answer was, “I am always busy. Come and be busy with me!” So, he began to be very busy with that gentleman, and they went on through the wood together. The whole journey was through a wood, only it had been open and green at first, like a wood in spring; and now began to be thick and dark, like a wood in summer; some of the little trees that had come out earliest, were even turning brown. The gentleman was not alone, but had a lady of about the same age with him, who was his Wife; and they had children, who were with them too.


Come and be busy with me!” So, he began to be very busy with that gentleman, and they went on through the wood together. The whole journey was through a wood, only it had been open and green at first, like a wood in spring; and now began to be thick and dark, like a wood in summer; some of the little trees that had come out earliest, were even turning brown. The gentleman was not alone, but had a lady of about the same age with him, who was his Wife; and they had children, who were with them too. So, they all went on together through the wood, cutting down the trees, and making a path through the branches and the fallen leaves, and carrying burdens, and working hard. Sometimes, they came to a long green avenue that opened into deeper woods. Then they would hear a very little, distant voice crying, “Father, father, I am another child!


So, they all went on together through the wood, cutting down the trees, and making a path through the branches and the fallen leaves, and carrying burdens, and working hard. Sometimes, they came to a long green avenue that opened into deeper woods. Then they would hear a very little, distant voice crying, “Father, father, I am another child! Stop for me!” And presently they would see a very little figure, growing larger as it came along, running to join them. When it came up, they all crowded round it, and kissed and welcomed it; and then they all went on together. Sometimes, they came to several avenues at once, and then they all stood still, and one of the children said, “Father, I am going to sea,” and another said, “Father, I am going to India,” and another, “Father, I am going to seek my fortune where I can,” and another, “Father, I am going to Heaven!” So, with many tears at parting, they went, solitary, down those avenues, each child upon its way; and the child who went to Heaven, rose into the golden air and vanished.


Stop for me!” And presently they would see a very little figure, growing larger as it came along, running to join them. When it came up, they all crowded round it, and kissed and welcomed it; and then they all went on together. Sometimes, they came to several avenues at once, and then they all stood still, and one of the children said, “Father, I am going to sea,” and another said, “Father, I am going to India,” and another, “Father, I am going to seek my fortune where I can,” and another, “Father, I am going to Heaven!” So, with many tears at parting, they went, solitary, down those avenues, each child upon its way; and the child who went to Heaven, rose into the golden air and vanished. Whenever these partings happened, the traveller looked at the gentleman, and saw him glance up at the sky above the trees, where the day was beginning to decline, and the sunset to come on. He saw, too, that his hair was turning grey. But, they never could rest long, for they had their journey to perform, and it was necessary for them to be always busy.


Whenever these partings happened, the traveller looked at the gentleman, and saw him glance up at the sky above the trees, where the day was beginning to decline, and the sunset to come on. He saw, too, that his hair was turning grey. But, they never could rest long, for they had their journey to perform, and it was necessary for them to be always busy. At last, there had been so many partings that there were no children left, and only the traveller, the gentleman, and the lady, went upon their way in company. And now the wood was yellow; and now brown; and the leaves, even of the forest trees, began to fall. So, they came to an avenue that was darker than the rest, and were pressing forward on their journey without looking down it when the lady stopped.


At last, there had been so many partings that there were no children left, and only the traveller, the gentleman, and the lady, went upon their way in company. And now the wood was yellow; and now brown; and the leaves, even of the forest trees, began to fall. So, they came to an avenue that was darker than the rest, and were pressing forward on their journey without looking down it when the lady stopped. “My husband,” said the lady. “I am called.” They listened, and they heard a voice a long way down the avenue, say, “Mother, mother!” It was the voice of the first child who had said, “I am going to Heaven!” and the father said, “I pray not yet. The sunset is very near.


“My husband,” said the lady. “I am called.” They listened, and they heard a voice a long way down the avenue, say, “Mother, mother!” It was the voice of the first child who had said, “I am going to Heaven!” and the father said, “I pray not yet. The sunset is very near. I pray not yet!” But, the voice cried, “Mother, mother!” without minding him, though his hair was now quite white, and tears were on his face. Then, the mother, who was already drawn into the shade of the dark avenue and moving away with her arms still round his neck, kissed him, and said, “My dearest, I am summoned, and I go!” And she was gone. And the traveller and he were left alone together.


I pray not yet!” But, the voice cried, “Mother, mother!” without minding him, though his hair was now quite white, and tears were on his face. Then, the mother, who was already drawn into the shade of the dark avenue and moving away with her arms still round his neck, kissed him, and said, “My dearest, I am summoned, and I go!” And she was gone. And the traveller and he were left alone together. And they went on and on together, until they came to very near the end of the wood: so near, that they could see the sunset shining red before them through the trees. Yet, once more, while he broke his way among the branches, the traveller lost his friend. He called and called, but there was no reply, and when he passed out of the wood, and saw the peaceful sun going down upon a wide purple prospect, he came to an old man sitting on a fallen tree.


And they went on and on together, until they came to very near the end of the wood: so near, that they could see the sunset shining red before them through the trees. Yet, once more, while he broke his way among the branches, the traveller lost his friend. He called and called, but there was no reply, and when he passed out of the wood, and saw the peaceful sun going down upon a wide purple prospect, he came to an old man sitting on a fallen tree. So, he said to the old man, “What do you do here?” And the old man said with a calm smile, “I am always remembering. Come and remember with me!” So the traveller sat down by the side of that old man, face to face with the serene sunset; and all his friends came softly back and stood around him. The beautiful child, the handsome boy, the young man in love, the father, mother, and children: every one of them was there, and he had lost nothing.


So, he said to the old man, “What do you do here?” And the old man said with a calm smile, “I am always remembering. Come and remember with me!” So the traveller sat down by the side of that old man, face to face with the serene sunset; and all his friends came softly back and stood around him. The beautiful child, the handsome boy, the young man in love, the father, mother, and children: every one of them was there, and he had lost nothing. So, he loved them all, and was kind and forbearing with them all, and was always pleased to watch them all, and they all honoured and loved him. And I think the traveller must be yourself, dear Grandfather, because this what you do to us, and what we do to you. -Charles Dickens (Dickens short story) Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí a bí ní ìlú Ìbàdàn.


So, he loved them all, and was kind and forbearing with them all, and was always pleased to watch them all, and they all honoured and loved him. And I think the traveller must be yourself, dear Grandfather, because this what you do to us, and what we do to you. -Charles Dickens (Dickens short story) Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí a bí ní ìlú Ìbàdàn. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ ti image tropical forest: https://www.flocabulary.com/unit/tropical-rainforests/


Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ ti image tropical forest: https://www.flocabulary.com/unit/tropical-rainforests/


Okùn Ìfẹ́ Yi! | Bákàrè Wahab Táíwò

Okùn Ìfẹ́ Yi! Bákàrè Wahab Táíwò jẹ́ ọmọ ìlú Ọ̀gbàgì-Àkókó ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ẹ̀dá-Èdè àti Èdè Yorùbá ni, ní Fásitì Adékúnlé Ajáṣin, Àkùngbá-Àkókó,ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Bó ṣe ń kọ ewì lédè Gẹ̀ẹ́sì, ló ń kọ lédè Yoòbá. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ tí love and culture, painting by Aurthor-Richard Iheanacho image: https://images.app.goo.gl/rPDqtyx73gQn2oui9


Agbẹ́kẹ̀lé Ènìyàn | Bákàrè Wahab Táíwò

Agbẹ́kẹ̀lé Ènìyàn Bákàrè Wahab Táíwò jẹ́ ọmọ ìlú Ọ̀gbàgì-Àkókó ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ẹ̀dá-Èdè àti Èdè Yorùbá ni, ní Fásitì Adékúnlé Ajáṣin, Àkùngbá-Àkókó,ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Bó ṣe ń kọ ewì lédè Gẹ̀ẹ́sì, ló ń kọ lédè Yoòbá. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ ti Nigeria Traditional Art and culture image:https://images.app.goo.gl/Df9m5CztisbXPHEA7


Ìwé Le! | Wahab Bákàrè Táíwò

Ìwé Le! Bákàrè Wahab Táíwò jẹ́ ọmọ ìlú Ọ̀gbàgì-Àkókó ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ẹ̀dá-Èdè àti Èdè Yorùbá ni, ní Fásitì Adékúnlé Ajáṣin, Àkùngbá-Àkókó, ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Bó ṣe ń kọ ewì lédè Gẹ̀ẹ́sì, ló ń kọ lédè Yoòbá Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ tí The Guardian Conscience:https://guardian.ng/guardian-woman/help-your-child-form-the-reading-habit/


Àyájọ́ Falẹ! | Bákàrè Wahab Táíwò

Àyàjọ́ Falẹ! Bákàrè Wahab Táíwò jẹ́ ọmọ ìlú Ọ̀gbàgì-Àkókó ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ẹ̀dá-Èdè àti Èdè Yorùbá ni, ní Fásitì Adékúnlé Ajáṣin, Àkùngbá-Àkókó, ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Bó ṣe ń kọ ewì lédè Gẹ̀ẹ́sì, ló ń kọ lédè Yoòbá. Àwòràn ojú ìwé yìí jẹ́ ti Guardians image:https://cdn.vanguardngr.com/wp-content/uploads/2011/07/sex.jpg


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Ní ìlú kan tí à ń pè ní Bíkú, Bí-ikú-ilé-ò-pa-ni ni àjápè orúkọ ìlú yìí ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn fẹ́ràn láti máa ge kúrú sí Bíkú. Adé ìlú yìí jẹ́ gbajúmọ̀ láàrín àwọn ènìyàn nítorí ó ti fi ìgbà kan jẹ́ ọdẹ aperin, orúkọ rẹ̀ ni Ọba Adémọ́lá Adéoyè. Ọba yìí ní arẹwà ‘mọbìnrin kan ṣoṣo, Adébísí lorúkọ rẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilé gbajúmọ̀ la bíi sí, síbẹ̀, ó ní ẹ̀kọ́ ilé, kìí ṣe òròjú, kìí ṣìwàhù, ìwà ìtẹríba àti ẹ̀mí ìrẹ̀lẹ̀ tó ní pọ̀ jọjọ. Ní ọ̀sán ọjọ́ kan, ‘Débísí gbéra láti gbafé, ó rí èso àgbálùmọ̀ lọ́nà, ó bẹ̀rẹ̀ mujẹ nítorí ọ̀nà ọ̀fun ń pòùngbẹ làti jẹ ẹ́. Láì mọ̀ bóyá jíjẹ ni tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́, ó fi lánu tán láì kù kan. Ibi tí ó ti ń jẹẹ́ ló ti dákú lọ gbáári.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilé gbajúmọ̀ la bíi sí, síbẹ̀, ó ní ẹ̀kọ́ ilé, kìí ṣe òròjú, kìí ṣìwàhù, ìwà ìtẹríba àti ẹ̀mí ìrẹ̀lẹ̀ tó ní pọ̀ jọjọ. Ní ọ̀sán ọjọ́ kan, ‘Débísí gbéra láti gbafé, ó rí èso àgbálùmọ̀ lọ́nà, ó bẹ̀rẹ̀ mujẹ nítorí ọ̀nà ọ̀fun ń pòùngbẹ làti jẹ ẹ́. Láì mọ̀ bóyá jíjẹ ni tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́, ó fi lánu tán láì kù kan. Ibi tí ó ti ń jẹẹ́ ló ti dákú lọ gbáári. Kò sẹ́ni kankan ní itòsí tí yóò gbe. Ìgbà tí wọ́n retí-remú kí ó darí wálé l’Oba bá pàṣẹ láti wáa lọ. Bí wọ́n ti ri ní ọ̀ọ́kán, àwọn ìránṣẹ́ ọba rò wípé ó ti dákẹ́ ṣùgbọ́n nígbà tí wón súnmọ pẹ́kí, wọ́n ri pé ẹ̀mí ṣì wà lára rẹ̀.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Kò sẹ́ni kankan ní itòsí tí yóò gbe. Ìgbà tí wọ́n retí-remú kí ó darí wálé l’Oba bá pàṣẹ láti wáa lọ. Bí wọ́n ti ri ní ọ̀ọ́kán, àwọn ìránṣẹ́ ọba rò wípé ó ti dákẹ́ ṣùgbọ́n nígbà tí wón súnmọ pẹ́kí, wọ́n ri pé ẹ̀mí ṣì wà lára rẹ̀. Kíá, wọ́n gbé dé Ààfin. Àyà àwọn òbí Adébísí já, wọ́n pe oníṣègùn láti yẹ̀ẹ́ wò. Oníṣegùn ní oun kan ṣoṣo tí ó lè wo ‘Débísí sàn ni ẹyẹlé olójú mẹ́rin tí òun yóò fi ṣe ìpèsè fún-un.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Kíá, wọ́n gbé dé Ààfin. Àyà àwọn òbí Adébísí já, wọ́n pe oníṣègùn láti yẹ̀ẹ́ wò. Oníṣegùn ní oun kan ṣoṣo tí ó lè wo ‘Débísí sàn ni ẹyẹlé olójú mẹ́rin tí òun yóò fi ṣe ìpèsè fún-un. Ọ̀rọ̀ yìí só sí gbogbo wọn lẹ́nu, ó sì tún bu iyọ̀ síi. Pàbó ni gbogbo ìgbìyànjú àwọn ìránṣẹ́ Ọba lórí ọ̀ràn yí jásí. Ọba wá ṣèkéde pé ẹnikẹ́ni, yálà onílé tàbí àlejò tí ó bá lè wá ẹyẹlé olójú mẹ́rìn-in rí ni yóò fẹ́ Adébísí ọmọ òun kan ṣoṣo.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Ọ̀rọ̀ yìí só sí gbogbo wọn lẹ́nu, ó sì tún bu iyọ̀ síi. Pàbó ni gbogbo ìgbìyànjú àwọn ìránṣẹ́ Ọba lórí ọ̀ràn yí jásí. Ọba wá ṣèkéde pé ẹnikẹ́ni, yálà onílé tàbí àlejò tí ó bá lè wá ẹyẹlé olójú mẹ́rìn-in rí ni yóò fẹ́ Adébísí ọmọ òun kan ṣoṣo. Nì wàrànsèsà, àwọn ọmọ ìyá mẹ́ta kan wà nínú ìlú yìí rí orúkọ wọn ń jẹ́ Báòkú, Bádéjọ àti Bámgbọ́pàá. Báòkú ni àkọ́bí tí àwọn tó kù jẹ́ àwọn àbúrò rẹ̀. Wọ́n ti fi ìgbà kan gbìyànjú láti fẹ́ Adébísí.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Nì wàrànsèsà, àwọn ọmọ ìyá mẹ́ta kan wà nínú ìlú yìí rí orúkọ wọn ń jẹ́ Báòkú, Bádéjọ àti Bámgbọ́pàá. Báòkú ni àkọ́bí tí àwọn tó kù jẹ́ àwọn àbúrò rẹ̀. Wọ́n ti fi ìgbà kan gbìyànjú láti fẹ́ Adébísí. Nítorí náà, wọ́n wọnú ìgbẹ́ lọ. Lọ́ọ̀tọ̀ọ̀, wọ́n wo tìfun-tẹ̀dọ̀ igbó Bíkú. Aríran ni bàbá wọn, ó sì ti fi oògùn síwọn lára kí ó tó jáde láyé.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Nítorí náà, wọ́n wọnú ìgbẹ́ lọ. Lọ́ọ̀tọ̀ọ̀, wọ́n wo tìfun-tẹ̀dọ̀ igbó Bíkú. Aríran ni bàbá wọn, ó sì ti fi oògùn síwọn lára kí ó tó jáde láyé. Báòkú ni ó kọ́kọ lọ, orí ba ṣé, ó fojú gáání ohun táà ń wá níbi tí ó gbé bà lé orí igi lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò. Ó múu, ó mọ́nà rẹ̀ pọ̀n lọ sí ìlú. Bí ó ti ń lọ, ó pàdé baba arúgbó kan, onítọ̀ún bi Báòkú lérèè oun tó wà nínú àpò tó gbé kọ́rùn.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Báòkú ni ó kọ́kọ lọ, orí ba ṣé, ó fojú gáání ohun táà ń wá níbi tí ó gbé bà lé orí igi lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò. Ó múu, ó mọ́nà rẹ̀ pọ̀n lọ sí ìlú. Bí ó ti ń lọ, ó pàdé baba arúgbó kan, onítọ̀ún bi Báòkú lérèè oun tó wà nínú àpò tó gbé kọ́rùn. Báòkú rẹ́rìn-ín ìyàngì, ó ní “baba, ekòló lásán ni ó wà níbẹ̀“. Baba ní kò burú. Wọ́n mú ọ̀nà wọn pọ̀n.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Báòkú rẹ́rìn-ín ìyàngì, ó ní “baba, ekòló lásán ni ó wà níbẹ̀“. Baba ní kò burú. Wọ́n mú ọ̀nà wọn pọ̀n. Bí Baòkú ti dé ọ̀dọ̀ oníṣègùn láti mú ẹyẹlé jáde, ekòló méje ni ó rí. Ọjọ kejì ni Bádéjọ tó dé sí ìlú, nítorí pé òun náà purọ́ fún baba arúgbó yìí lọ́nà, akàn ni ó kó jáde nínú àpò rẹ̀. Yorùbá bọ̀, wọń ní ‘bí a bá wípé ó dọwọ́ọ babaláwo, babaláwo á ní ó dọwọ́ ifá; bí a bá ní ó dọwọ́ àgbà ìṣègùn, àgbà ìṣègùn á ní ó dọwọ́ ọ̀sanyìn’, bí Bámgbọ́pàá ti ń lọ l’óún képée Elédùmarè fún ìrànwọ́ àti àtìlẹ́yìn ẹlẹ́dàá bàbá rẹ̀ lọ́run.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Bí Baòkú ti dé ọ̀dọ̀ oníṣègùn láti mú ẹyẹlé jáde, ekòló méje ni ó rí. Ọjọ kejì ni Bádéjọ tó dé sí ìlú, nítorí pé òun náà purọ́ fún baba arúgbó yìí lọ́nà, akàn ni ó kó jáde nínú àpò rẹ̀. Yorùbá bọ̀, wọń ní ‘bí a bá wípé ó dọwọ́ọ babaláwo, babaláwo á ní ó dọwọ́ ifá; bí a bá ní ó dọwọ́ àgbà ìṣègùn, àgbà ìṣègùn á ní ó dọwọ́ ọ̀sanyìn’, bí Bámgbọ́pàá ti ń lọ l’óún képée Elédùmarè fún ìrànwọ́ àti àtìlẹ́yìn ẹlẹ́dàá bàbá rẹ̀ lọ́run. Ọjọ́ kẹta ni ó tó rí ẹyẹlé olójú mẹ́rin níbi tó ń gbé musàn lórí igi. Ọ̀nà tí àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ gbà kọ́ ni ó gbà, èyí ló jẹ́ kí ó pẹ́ ríi. Bí Bámgbópàá ti rí baba arúgbó, ó kíi tọ̀yàyà-tọ̀yàyà, baba bèèrè ohun tó gbé kọ́rùn, ó ṣàlàyé fún baba pé ẹyẹlé ni àti pé ara ọmọ ọbatí kò dá ni wọ́n fẹ́ lòó fún.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Ọjọ́ kẹta ni ó tó rí ẹyẹlé olójú mẹ́rin níbi tó ń gbé musàn lórí igi. Ọ̀nà tí àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ gbà kọ́ ni ó gbà, èyí ló jẹ́ kí ó pẹ́ ríi. Bí Bámgbópàá ti rí baba arúgbó, ó kíi tọ̀yàyà-tọ̀yàyà, baba bèèrè ohun tó gbé kọ́rùn, ó ṣàlàyé fún baba pé ẹyẹlé ni àti pé ara ọmọ ọbatí kò dá ni wọ́n fẹ́ lòó fún. Baba ní kò burú, ó fun ní fèrè gbọọrọ kan pé yóò wúlò fún-un lọ́jọ́ iwájú. Bámgbọ́pàá dé ọ̀dọ oníṣègùn, ewé jẹ́, oògùn jẹ́ pẹ̀lú, ara Adébísí yá ṣùgbọ́n ọba yẹ àdéhùn, ó ní òun kò fẹ́ kí táláká ó fẹ́ ọmọ òun. Ọba wá ní àyàfi tí Bámgbọ́pàá bá lè mú eku oníbejì wá bá òun láàárọ̀ ọjọ́ kejì ló tó lè fẹ ẹ. Ọ̀ràn yìí mú ìrònú báa, lọ́gán ló rántí fèrè tí baba arúgbó fún-un.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Baba ní kò burú, ó fun ní fèrè gbọọrọ kan pé yóò wúlò fún-un lọ́jọ́ iwájú. Bámgbọ́pàá dé ọ̀dọ oníṣègùn, ewé jẹ́, oògùn jẹ́ pẹ̀lú, ara Adébísí yá ṣùgbọ́n ọba yẹ àdéhùn, ó ní òun kò fẹ́ kí táláká ó fẹ́ ọmọ òun. Ọba wá ní àyàfi tí Bámgbọ́pàá bá lè mú eku oníbejì wá bá òun láàárọ̀ ọjọ́ kejì ló tó lè fẹ ẹ. Ọ̀ràn yìí mú ìrònú báa, lọ́gán ló rántí fèrè tí baba arúgbó fún-un. Ó fọn fèrè yìí, lótìítọ́, eku oníbejì yọ síi. Kíá, ó gba Ààfin Ọba lọ, ẹni ta rò pé kò lè pàgọ́ tó kọ́lé ìgunnu lọ̀rọ̀ ọ̀hún rí lójú Ọba, ẹnu yàá púpọ̀púpọ̀, ó bèèrè ọ̀nà tí Bámgbópàá gbà tó fi pege dé fi wàrà jọkà, ó d’Ọ́ba lóùn p’órí ló b’óun ṣé. Báyìí ni Bámgbópàá ṣe dọkọ Adébísí ọmọ ọba látàri òtítọ, ìwà ìtẹríba àti ìforítì rẹ̀, àwọn méjèèjì sì jọ ń gbé ní àláfíà.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Ó fọn fèrè yìí, lótìítọ́, eku oníbejì yọ síi. Kíá, ó gba Ààfin Ọba lọ, ẹni ta rò pé kò lè pàgọ́ tó kọ́lé ìgunnu lọ̀rọ̀ ọ̀hún rí lójú Ọba, ẹnu yàá púpọ̀púpọ̀, ó bèèrè ọ̀nà tí Bámgbópàá gbà tó fi pege dé fi wàrà jọkà, ó d’Ọ́ba lóùn p’órí ló b’óun ṣé. Báyìí ni Bámgbópàá ṣe dọkọ Adébísí ọmọ ọba látàri òtítọ, ìwà ìtẹríba àti ìforítì rẹ̀, àwọn méjèèjì sì jọ ń gbé ní àláfíà. Ọláyàtọ Ọláolúwa jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Oǹdó. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan.


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Ọláyàtọ Ọláolúwa jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Oǹdó. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ ti Nigeria Cultural Art Image:https://www.pinterest.de/pin/380694974750748626/


Òtítọ́ Lérè | Ọláyàtọ̀ Ọláolúwa

Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ ti Nigeria Cultural Art Image:https://www.pinterest.de/pin/380694974750748626/


Ọjà Layé àti Ewì Mìíràn | Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé Lawrence

ỌJÀ LAYÉ Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí a bí ní ìlú Ìbàdàn. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan. Àwòrán ojú ìwé yìí jẹ́ ti Nigeria art culture image:https://jiji-blog.com/2018/01/nigerian-art-culture-nations-heritage/


Ọmọ Kàyéfì | Sheriffdeen Adéọlá Ògúndípẹ̀

Ọmọ bíbí Abẹ́òkúta ni ìpínlẹ̀ Ògùn ni Sheriffdeen Adéọlá Ògúndípẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú Èdè Yorùbá àti Ẹdukéṣàn ní Yunifásítì Táí Ṣólàárín, Ìjagun, Ìjẹ̀bú Òde. Olùkọ́ èdè Yorùbá ni ní ilé ẹ̀kọ́ girama. Ó nífẹ̀ẹ́ láti máa kọ ewì àti ìtan àròsọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ. Òun ni olóòtú ìkànnì ÀTÙPÀ ÈDÈ. Àwòrán Ojú Ìwé Yìí Jẹ́ Ti Culture Trip.


ÀTẸ́LẸWỌ́ ẸNI KÌÍ TAN NÍ JẸ: FIVE YEARS OF PROMOTING YORUBA LANGUAGE AND CULTURE

Èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ tí àwọn olùdásílẹ́ Àtẹ́lẹwọ́, Rasaq Malik àti Ibrahim Ọ̀rẹ́dọlá kà ní ibi ìpèjọ àwọn oníròyìn láti ṣe ayẹyẹ ọdún karùn-ún tí wọ́n dá ẹgbẹ́ ÀTẸ́LẸ́WỌ́ sílẹ̀. Ní ọjọ́ kíní Oṣù òkudù, ni 2017, a bẹrẹ̀ ẹgbẹ́ Àtẹ́lẹwọ́ gẹ́gẹ́ bí èsì sí ògúnlọ́gọ́ ìpèníjà tí ó ń kojú dídáàbò àti àjàyè àṣà àti èdè Yorùbá. Àrídájú tó múlẹ̀ ni pé ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn ọmọ adúláwọ̀ ni kò lè kà tàbí kọ ní èdè abínibí wọn, kò tún sí ìrànlọ́wọ́ pẹ̀lú ètò ẹ̀kọ́ tí kò kàn-án nípá fún àwọn akẹ́ẹ̀kọ́ láti kọ́ èdè abínibí wọn dé ilé ẹ̀kọ́ girama àti ìfàsẹ́yìn ìwé lítírésọ̀ tí ó pegedé. Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tí ó fẹ́ ìyípadà, a bẹ̀rẹ̀ Àtẹ́lẹwọ́ látí ṣe àtúnṣe sí àwọn ìṣòro yìí nípa ṣíṣe e ní àpèrè tí a fi sọrí títanijí àti àtúntò àṣà Yorùbá pẹ̀lú èròngbà láti pèsè àpèrè fún fífa ojú àwọn ènìyàn mọ́ra àti ṣíṣe ìfọ̀rọ̀wérọ̀ tí ó s’ẹni ní àǹfààní pẹ̀lú ọ̀kanòjọ̀kan àṣà Yorùbá nípa ìdíje, ìdánilẹ́kọ̀, ìfọ̀rọ̀wérọ̀, àti ìpàdé gbogbo ìgbà; láti pèsè àpèrè fún fífipamọ́ àti dídààbò bo ìmọ̀ àbáláyé Yorùbá, àṣà, àti èdè nípa ìbámu pẹlú ìlọsiwájú ìmọ̀ ẹ̀rọ; àti láti jí ìfẹ́ àwọn ènìyàn nínú lítíréṣọ̀ Yorùbá nípa ṣíṣe ètò ìwé kíkà, ṣíṣe ọ̀nà láti rí lítírésọ̀ Yorùbá àti títẹ̀jáde àwọn ojú tuntun ní èdè Yorùbá. Láti bí ọdún karùn-ún, a ti dúró ti àwọn àfojúsùn yìí àti pé a ti gbìyànjú láti ri pé a kò kúrò lójú ọ̀nà wọn. Fún ọdún márun, a ti ń gbé àṣà kíkà ìwé Yorùbá lárugẹ nípa àwọn ọ̀kanòjọ̀kan ètò tí ó dálé gbígbé iṣẹ́ Yorùbá jáde ní orí ẹ̀rọ ayélujára, ìṣẹ́ ìwadìí, ìdíje àti gbígbé ìwé Yorùbá lárugẹ.


Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tí ó fẹ́ ìyípadà, a bẹ̀rẹ̀ Àtẹ́lẹwọ́ látí ṣe àtúnṣe sí àwọn ìṣòro yìí nípa ṣíṣe e ní àpèrè tí a fi sọrí títanijí àti àtúntò àṣà Yorùbá pẹ̀lú èròngbà láti pèsè àpèrè fún fífa ojú àwọn ènìyàn mọ́ra àti ṣíṣe ìfọ̀rọ̀wérọ̀ tí ó s’ẹni ní àǹfààní pẹ̀lú ọ̀kanòjọ̀kan àṣà Yorùbá nípa ìdíje, ìdánilẹ́kọ̀, ìfọ̀rọ̀wérọ̀, àti ìpàdé gbogbo ìgbà; láti pèsè àpèrè fún fífipamọ́ àti dídààbò bo ìmọ̀ àbáláyé Yorùbá, àṣà, àti èdè nípa ìbámu pẹlú ìlọsiwájú ìmọ̀ ẹ̀rọ; àti láti jí ìfẹ́ àwọn ènìyàn nínú lítíréṣọ̀ Yorùbá nípa ṣíṣe ètò ìwé kíkà, ṣíṣe ọ̀nà láti rí lítírésọ̀ Yorùbá àti títẹ̀jáde àwọn ojú tuntun ní èdè Yorùbá. Láti bí ọdún karùn-ún, a ti dúró ti àwọn àfojúsùn yìí àti pé a ti gbìyànjú láti ri pé a kò kúrò lójú ọ̀nà wọn. Fún ọdún márun, a ti ń gbé àṣà kíkà ìwé Yorùbá lárugẹ nípa àwọn ọ̀kanòjọ̀kan ètò tí ó dálé gbígbé iṣẹ́ Yorùbá jáde ní orí ẹ̀rọ ayélujára, ìṣẹ́ ìwadìí, ìdíje àti gbígbé ìwé Yorùbá lárugẹ. Fún ọdún márun, a ti ṣe ètò kíkọ́ àwọn ènìyàn ní èdè Yorùbá ní ọ̀fẹ́ àti èyí tí àwọn ènìyàn sanwó fún ní orí ẹ̀rọ ayélujára àti kọjúsími kí n kọjúsiọ. Fún ọdún márun, a ti sisẹ́ pẹ̀lú àjọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní òkè òkun láti túnmọ̀ àti kọ ìfiránṣẹ́ tí ó ṣe ìgbélarugẹ àǹfààní ní ẹ̀ka ààbò, ẹ̀kọ́ àti ohun ọ̀gbìn. Fún ọdún márun, a ti ṣiṣẹ́ láti ṣe ìfihàn àti sọ̀rọ̀ nípa àwọn ògbóntàgi àgbàlagbà òǹkọ̀wé àti onímọ̀ ẹ̀kọ́.


Fún ọdún márun, a ti ṣe ètò kíkọ́ àwọn ènìyàn ní èdè Yorùbá ní ọ̀fẹ́ àti èyí tí àwọn ènìyàn sanwó fún ní orí ẹ̀rọ ayélujára àti kọjúsími kí n kọjúsiọ. Fún ọdún márun, a ti sisẹ́ pẹ̀lú àjọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní òkè òkun láti túnmọ̀ àti kọ ìfiránṣẹ́ tí ó ṣe ìgbélarugẹ àǹfààní ní ẹ̀ka ààbò, ẹ̀kọ́ àti ohun ọ̀gbìn. Fún ọdún márun, a ti ṣiṣẹ́ láti ṣe ìfihàn àti sọ̀rọ̀ nípa àwọn ògbóntàgi àgbàlagbà òǹkọ̀wé àti onímọ̀ ẹ̀kọ́. Fún ọdún márun, a ti ṣètò ìrànlọ́wọ́ tó péye, àfojúsùn àti ìpolongo fún onírúurú iṣẹ́ àti ètò Yorùbá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní òkè òkun. Fún ọdún márun, a pèsè àpèrè fún àṣà àti àwọn olólùfẹ́ èdè láti le dásí ìfọ̀rọ̀jomitoròọ̀rọ̀ tó pegedé nípa ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó àti ṣe ìpalára fún àwọn ọmọ Yorùbá. Ní ìlànà àfojúsùn wa, Àtẹ́lẹwọ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ “ÌDÍJE ÀTẸ́LẸWỌ́ FÚN LÍTÍRÉSỌ̀ YORÙBÁ” ní 2020.


Fún ọdún márun, a ti ṣètò ìrànlọ́wọ́ tó péye, àfojúsùn àti ìpolongo fún onírúurú iṣẹ́ àti ètò Yorùbá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní òkè òkun. Fún ọdún márun, a pèsè àpèrè fún àṣà àti àwọn olólùfẹ́ èdè láti le dásí ìfọ̀rọ̀jomitoròọ̀rọ̀ tó pegedé nípa ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó àti ṣe ìpalára fún àwọn ọmọ Yorùbá. Ní ìlànà àfojúsùn wa, Àtẹ́lẹwọ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ “ÌDÍJE ÀTẸ́LẸWỌ́ FÚN LÍTÍRÉSỌ̀ YORÙBÁ” ní 2020. Ìdíje yií wà fún àwọn òǹkọ̀wé tí wọn kò tí ì tẹ ìwé jáde rí ní èdè Yorùbá. ÌDÍJE ÀTẸ́LẸWỌ́ FÚN LÍTÍRÉSỌ̀ YORÙBÁ” jẹ́ fífilọ́lẹ̀ láti mójútó àwọn ìṣòro tí ó jẹmọ́ àwọn òǹtẹ̀wè, pínpín ìwé, ṣiṣe ìgbìyànjú nípa òǹkàwé, ati bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.– tí kíkọ ìwé ní Yorùbá ń kojú. Ìdíje Àtẹ́lẹwọ́ fún litiréṣọ̀ Yorùbá ní èróńgbà láti ṣe ìtanijí àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ǹǹkan ìwúrí tí ó jẹ́ ti Yorùbá.


Ìdíje yií wà fún àwọn òǹkọ̀wé tí wọn kò tí ì tẹ ìwé jáde rí ní èdè Yorùbá. ÌDÍJE ÀTẸ́LẸWỌ́ FÚN LÍTÍRÉSỌ̀ YORÙBÁ” jẹ́ fífilọ́lẹ̀ láti mójútó àwọn ìṣòro tí ó jẹmọ́ àwọn òǹtẹ̀wè, pínpín ìwé, ṣiṣe ìgbìyànjú nípa òǹkàwé, ati bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.– tí kíkọ ìwé ní Yorùbá ń kojú. Ìdíje Àtẹ́lẹwọ́ fún litiréṣọ̀ Yorùbá ní èróńgbà láti ṣe ìtanijí àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ǹǹkan ìwúrí tí ó jẹ́ ti Yorùbá. Fún ìgbà àkọ́kọ́ ìdíje náà, ìgbàláyè wà fún àwọn òǹkọ̀wé láti ṣe ìfirańṣẹ́ ewì, ìtàn, àti eré oníṣe. Lẹ́yìn ìdíje tí ó lààmìlaaka náà, a rí àwọn tó gbégbá orókè márùn. Mustapha Sherif jẹ́ gbogbogbo olúborí fún ìwé ìtàn rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Orin Ewì Akọdan”.


Fún ìgbà àkọ́kọ́ ìdíje náà, ìgbàláyè wà fún àwọn òǹkọ̀wé láti ṣe ìfirańṣẹ́ ewì, ìtàn, àti eré oníṣe. Lẹ́yìn ìdíje tí ó lààmìlaaka náà, a rí àwọn tó gbégbá orókè márùn. Mustapha Sherif jẹ́ gbogbogbo olúborí fún ìwé ìtàn rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Orin Ewì Akọdan”. Àwọn tó tún gbégbá orókè tún ni Ṣeun Adéjàre (T’ẹníkú Ló gbé), Amos Ọlátúnjí Pópóọlá (Akínkanjú Ọdẹ Nínú Igbó Àmọ̀tẹ́kùn), Sodiq Lawal (Aròjinlẹ̀ Àròfọ̀), Agboọlá Àyándìran (Ó Já Sọ́pẹ́). Ẹni tó gbégbá orókè gbogbogbo gba ẹ̀bùn owó àádọ́ta Naira nígbà tí àwọn tó gbégbá orókè yókùn gba ẹ̀bùn ìwé àti àmì ẹ̀yẹ. Fún ìgbà ẹ̀kejì ìdíje náà, a ṣe àfikún ẹka kan tí à ń pè ní “aáyan ògbufọ̀” fún àwọn ìwé ìfiránsẹ́ tí ó ṣe aáyan ògbufọ̀ ìwé ní èdè míràn sí èdè Yorùbá.


Àwọn tó tún gbégbá orókè tún ni Ṣeun Adéjàre (T’ẹníkú Ló gbé), Amos Ọlátúnjí Pópóọlá (Akínkanjú Ọdẹ Nínú Igbó Àmọ̀tẹ́kùn), Sodiq Lawal (Aròjinlẹ̀ Àròfọ̀), Agboọlá Àyándìran (Ó Já Sọ́pẹ́). Ẹni tó gbégbá orókè gbogbogbo gba ẹ̀bùn owó àádọ́ta Naira nígbà tí àwọn tó gbégbá orókè yókùn gba ẹ̀bùn ìwé àti àmì ẹ̀yẹ. Fún ìgbà ẹ̀kejì ìdíje náà, a ṣe àfikún ẹka kan tí à ń pè ní “aáyan ògbufọ̀” fún àwọn ìwé ìfiránsẹ́ tí ó ṣe aáyan ògbufọ̀ ìwé ní èdè míràn sí èdè Yorùbá. Lẹ́yìn àwọn ìlànà yìí, a ní àwọn márun tí ó gbégbá orókè. Waliyullah Tunde Abímbọ́lá jẹ́ olùborí gbogbogbo fún ìwé rẹ̀, Oko Ẹranko, aáyan ògbufọ̀ ìwé George Orwell tí orukọ rẹ̀ ń jẹ́ “Animal Farm” sí Yorùbá ìwé. Àwọn olùborí yóò kù ni Kafilah Ayọ̀bámi Fashola (Àbẹ̀ní), Bakare Wahab Táíwò (Àtẹ́wọlará Akéwì Akowe), Anífowóṣe Zainab Olúwafúnmilọ́lá (Ìgbẹ̀yìn Òwúrò) àti Abdulkareem Jeleel Ọlásúnkànmí (Ewí Kòbọmọjẹ́).


Lẹ́yìn àwọn ìlànà yìí, a ní àwọn márun tí ó gbégbá orókè. Waliyullah Tunde Abímbọ́lá jẹ́ olùborí gbogbogbo fún ìwé rẹ̀, Oko Ẹranko, aáyan ògbufọ̀ ìwé George Orwell tí orukọ rẹ̀ ń jẹ́ “Animal Farm” sí Yorùbá ìwé. Àwọn olùborí yóò kù ni Kafilah Ayọ̀bámi Fashola (Àbẹ̀ní), Bakare Wahab Táíwò (Àtẹ́wọlará Akéwì Akowe), Anífowóṣe Zainab Olúwafúnmilọ́lá (Ìgbẹ̀yìn Òwúrò) àti Abdulkareem Jeleel Ọlásúnkànmí (Ewí Kòbọmọjẹ́). Ẹni tó jáwé olúborí gbogbogbo gba ẹ̀bùn owó ẹgbẹ̀rún náírà nígbà tí àwọn tó gbégbá orókè yókùn gba àmì ẹ̀yẹ àti àádọ́ta lẹ́yọ kọ̀ọ̀kan. Ní òní, inú wa dùn láti kéde ìfilọ́lẹ̀ ìdíje náà ní ìgbà ẹ̀kẹta. À á sì ń pe àwọn òǹkọ̀wé tí wọ́n kò tí ì tẹ̀wé jáde rí ní èdè Yorùbá láti fi ìwé wọn ránṣẹ́ sí wa.


Ẹni tó jáwé olúborí gbogbogbo gba ẹ̀bùn owó ẹgbẹ̀rún náírà nígbà tí àwọn tó gbégbá orókè yókùn gba àmì ẹ̀yẹ àti àádọ́ta lẹ́yọ kọ̀ọ̀kan. Ní òní, inú wa dùn láti kéde ìfilọ́lẹ̀ ìdíje náà ní ìgbà ẹ̀kẹta. À á sì ń pe àwọn òǹkọ̀wé tí wọ́n kò tí ì tẹ̀wé jáde rí ní èdè Yorùbá láti fi ìwé wọn ránṣẹ́ sí wa. A ó ma gba àgbàwọlé láti oṣù kínní June di ọgbọ̀n ọjọ́ ní oṣù ọ̀wàrà. Ìlànà dídájọ́ ìdíje náà yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kíní ní oṣù Bélú di ọgbọ̀n ọjọ́ ní oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́ nígbà tí ayẹyẹ ẹ̀bùn gbígba yóò wáyé ní Ìbàdàn ni ọjọ́kọkànlélógún ní ọ̀dún 2023 ní ìrántí ọjọ́ àṣeyẹ èdè abínibí. Pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn alátìlẹ́yìn wa, inú wá dùn láti kéde pé ẹ̀bùn náà ti gbèèrù si àtipé olùgbégbá orókè gbogbogbò yóò lọ ilé pẹ̀lú ẹ̀bùn owó 250, 000 Naira àtipé ìwé rẹ̀ yóò jẹ́ títẹ̀ jáde, nígbàtí àwọn olùborí mẹ́ta yóòkù yóò lọ ilé pẹ̀lú ẹgbẹ̀run lọ́nà ọgọ́rùn-ún Naira ní ẹni kọ̀ọ̀kan.


A ó ma gba àgbàwọlé láti oṣù kínní June di ọgbọ̀n ọjọ́ ní oṣù ọ̀wàrà. Ìlànà dídájọ́ ìdíje náà yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kíní ní oṣù Bélú di ọgbọ̀n ọjọ́ ní oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́ nígbà tí ayẹyẹ ẹ̀bùn gbígba yóò wáyé ní Ìbàdàn ni ọjọ́kọkànlélógún ní ọ̀dún 2023 ní ìrántí ọjọ́ àṣeyẹ èdè abínibí. Pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn alátìlẹ́yìn wa, inú wá dùn láti kéde pé ẹ̀bùn náà ti gbèèrù si àtipé olùgbégbá orókè gbogbogbò yóò lọ ilé pẹ̀lú ẹ̀bùn owó 250, 000 Naira àtipé ìwé rẹ̀ yóò jẹ́ títẹ̀ jáde, nígbàtí àwọn olùborí mẹ́ta yóòkù yóò lọ ilé pẹ̀lú ẹgbẹ̀run lọ́nà ọgọ́rùn-ún Naira ní ẹni kọ̀ọ̀kan. Ẹ kà á síwájú sí ní www.atelewo.org/idije-iwe. Fún ọdún márun, a ní ànfààní ńlá láti rí àtìlẹyìn àwọn èèyàn pàtàkì tí wọ́n tún jẹ́ olólùfẹ́ àṣà àti èdè Yorùbá. Láìṣeyèméjì, a ti ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní ààyè yìí ṣùgbọ́n púpọ̀ nínú ohun tí a ṣe kò bá má ti jẹ́ ṣíṣe láì sí àtìlẹyìn wọn.


Ẹ kà á síwájú sí ní www.atelewo.org/idije-iwe. Fún ọdún márun, a ní ànfààní ńlá láti rí àtìlẹyìn àwọn èèyàn pàtàkì tí wọ́n tún jẹ́ olólùfẹ́ àṣà àti èdè Yorùbá. Láìṣeyèméjì, a ti ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní ààyè yìí ṣùgbọ́n púpọ̀ nínú ohun tí a ṣe kò bá má ti jẹ́ ṣíṣe láì sí àtìlẹyìn wọn. Ní ákọ́kọ́, a fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Adélékè Adéẹ̀kọ́, ọ̀jọ̀gbọ́n pàtàkì jùlọ ní ẹ̀ka ọ̀rọ̀ àgbáyé àti alága fìdíẹẹ́ ni fáfitì Ohio. Ọ̀jọ̀gbọ́n Adéẹ̀kọ́ jẹ́ alátìlẹ́yìn wa àtipé wọ́n ti ṣe ǹǹkan lọ́pọ̀lọpọ̀ láti pèsè ìtọ́sọ́nà, mímọ ènìyàn àti gbígbárùkù ti àwọn ọ̀kanòjọ̀kan ìṣe tí a ti ṣe ní bí ọdún mẹ́ta sẹ́yìn. A tún fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọ̀gbẹ́ni Ọládélé Onílé-Eré fún gbígbárùkù ti ẹgbẹ́ náà, pàápàájùlọ níbi dídàgbàsókè àti ṣíṣe ìlọsíwájú fún ìdíje ọdọọdún ti litiréṣọ̀ Yorùbá.


Ní ákọ́kọ́, a fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Adélékè Adéẹ̀kọ́, ọ̀jọ̀gbọ́n pàtàkì jùlọ ní ẹ̀ka ọ̀rọ̀ àgbáyé àti alága fìdíẹẹ́ ni fáfitì Ohio. Ọ̀jọ̀gbọ́n Adéẹ̀kọ́ jẹ́ alátìlẹ́yìn wa àtipé wọ́n ti ṣe ǹǹkan lọ́pọ̀lọpọ̀ láti pèsè ìtọ́sọ́nà, mímọ ènìyàn àti gbígbárùkù ti àwọn ọ̀kanòjọ̀kan ìṣe tí a ti ṣe ní bí ọdún mẹ́ta sẹ́yìn. A tún fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọ̀gbẹ́ni Ọládélé Onílé-Eré fún gbígbárùkù ti ẹgbẹ́ náà, pàápàájùlọ níbi dídàgbàsókè àti ṣíṣe ìlọsíwájú fún ìdíje ọdọọdún ti litiréṣọ̀ Yorùbá. Àwọ́n tí a tún fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ wọ́n ni Ọ̀jọ̀gbọ́n Moyọ̀ Òkédìjí, ọ̀jọ̀gbọ́n Àrìnpé Adéjùmọ̀, ọ̀jọ̀gbọ́n Saheed Adérìntọ́, Màmá Molara Wood, Ọ̀mọ̀wé Akin Adésọ̀kàn, Ọ̀mọ̀wé Tósìn Gbógí, Ọ̀mọ̀wé James Yeku, Ọ̀mọ̀wé Gabriel Bamgbose, Bàbá Odòlayé Àrẹ̀mú, Bàbá Musiliu Dàsọfúnjó, Jumoke Verissimo, Kọ́lá Túbọ̀sún, Dámilọ́lá Adébọ́nọ́jọ́, Fatoba Onala, ‘Gbenga Adeoba, Ayo Adams, Deji Komolafe àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí ààyè kò sí láti dárúkọ. Bákannáà, a fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn ẹgbẹ́ bí Goethe-Institut, The Artivists, Oyo Insights, Yoruba Name, Distrifoods, Building Nations Initiative, HueNation Agency, Petspoint Recycling àti àwọn ìyókùn. A dúpẹ́ pé ẹ fi ọkàn tán wa, a sì dúpẹ́ tí ẹ kò da dá’wa nìkan.


Àwọ́n tí a tún fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ wọ́n ni Ọ̀jọ̀gbọ́n Moyọ̀ Òkédìjí, ọ̀jọ̀gbọ́n Àrìnpé Adéjùmọ̀, ọ̀jọ̀gbọ́n Saheed Adérìntọ́, Màmá Molara Wood, Ọ̀mọ̀wé Akin Adésọ̀kàn, Ọ̀mọ̀wé Tósìn Gbógí, Ọ̀mọ̀wé James Yeku, Ọ̀mọ̀wé Gabriel Bamgbose, Bàbá Odòlayé Àrẹ̀mú, Bàbá Musiliu Dàsọfúnjó, Jumoke Verissimo, Kọ́lá Túbọ̀sún, Dámilọ́lá Adébọ́nọ́jọ́, Fatoba Onala, ‘Gbenga Adeoba, Ayo Adams, Deji Komolafe àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí ààyè kò sí láti dárúkọ. Bákannáà, a fẹ́ dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn ẹgbẹ́ bí Goethe-Institut, The Artivists, Oyo Insights, Yoruba Name, Distrifoods, Building Nations Initiative, HueNation Agency, Petspoint Recycling àti àwọn ìyókùn. A dúpẹ́ pé ẹ fi ọkàn tán wa, a sì dúpẹ́ tí ẹ kò da dá’wa nìkan. Fún ọdún márun tó ń bọ̀, ní àfikún ti ríri pe àwọn iṣẹ́ ti à ń ṣe ń gbèrù si, à ń wo kíkọ́ ibùgbé àṣà ńlá kan fún ìlọsíwájú àṣà adúláwọ̀ nígbà ti a ó tún ma lo ọgbọ́n àtinúdá àti ìmọ sáyẹ́nsì. Ibùgbé àṣà náà yóò jẹ́ ibìkan fún àwọn ọ̀dọ́ láti fọwọ́sowópọ̀ ní ojúkorojú àti ní orí afẹ́fẹ́ láti gbékalẹ̀ ǹǹkan ọ̀tun, ìròrí, iṣẹ́ àti ètò tí yóò mú ìlọsíwájú bá àṣà àti ìṣe adúláwọ̀. Ní ÀTẸ́LẸWỌ́, a gbàgbọ́ pé ọjọ́ iwájú àgbáyé jẹ́ ìmọ̀ tẹ́ẹ́kìì àti ọ̀dọ̀, àti pé tí a bá fẹ́ dáàbò àti ṣíṣe ìgbé l’árugẹ àwọn àṣà àti èdè adúláwọ̀, a ní láti ṣe àgbékalẹ̀ àwùjọ tí ó dára fún àwọn ọ̀dọ̀ láti lè ṣe ǹǹkan tí yóò wúlò tí èyí yóò sì fún wọ́n ní àǹfààní láti mójútó ǹǹkan tí yóò jẹ́ kí wọ́n ní ojúṣe tí ó wà lára gbígbé àṣà l’árugẹ.


Fún ọdún márun tó ń bọ̀, ní àfikún ti ríri pe àwọn iṣẹ́ ti à ń ṣe ń gbèrù si, à ń wo kíkọ́ ibùgbé àṣà ńlá kan fún ìlọsíwájú àṣà adúláwọ̀ nígbà ti a ó tún ma lo ọgbọ́n àtinúdá àti ìmọ sáyẹ́nsì. Ibùgbé àṣà náà yóò jẹ́ ibìkan fún àwọn ọ̀dọ́ láti fọwọ́sowópọ̀ ní ojúkorojú àti ní orí afẹ́fẹ́ láti gbékalẹ̀ ǹǹkan ọ̀tun, ìròrí, iṣẹ́ àti ètò tí yóò mú ìlọsíwájú bá àṣà àti ìṣe adúláwọ̀. Ní ÀTẸ́LẸWỌ́, a gbàgbọ́ pé ọjọ́ iwájú àgbáyé jẹ́ ìmọ̀ tẹ́ẹ́kìì àti ọ̀dọ̀, àti pé tí a bá fẹ́ dáàbò àti ṣíṣe ìgbé l’árugẹ àwọn àṣà àti èdè adúláwọ̀, a ní láti ṣe àgbékalẹ̀ àwùjọ tí ó dára fún àwọn ọ̀dọ̀ láti lè ṣe ǹǹkan tí yóò wúlò tí èyí yóò sì fún wọ́n ní àǹfààní láti mójútó ǹǹkan tí yóò jẹ́ kí wọ́n ní ojúṣe tí ó wà lára gbígbé àṣà l’árugẹ. Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́, a tí máa ń ṣe àwọn ètò wa pẹ̀lú àtìlẹ́yìn àwùjọ àti pé a dé ibi tí a dé pẹ̀lú àtìlẹ́yìn tí à ń rí gbà. À ń fi àsìkò yìí pe àwọn èèyàn láwùjọ fún ìrànlọ́wọ́ àti ṣíṣe agbátẹrú kí á ba lè tẹ̀síwájú nínú àwọn iṣẹ́ tí à ń ṣe fún ìgbélárugẹ èdè àti àṣà. Ẹ lè kàn sí wa ní egbeatelewo@gmail.com tàbí 07061282516.


Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́, a tí máa ń ṣe àwọn ètò wa pẹ̀lú àtìlẹ́yìn àwùjọ àti pé a dé ibi tí a dé pẹ̀lú àtìlẹ́yìn tí à ń rí gbà. À ń fi àsìkò yìí pe àwọn èèyàn láwùjọ fún ìrànlọ́wọ́ àti ṣíṣe agbátẹrú kí á ba lè tẹ̀síwájú nínú àwọn iṣẹ́ tí à ń ṣe fún ìgbélárugẹ èdè àti àṣà. Ẹ lè kàn sí wa ní egbeatelewo@gmail.com tàbí 07061282516. Being an address delivered by the cofounders of Atelewo, Rasaq Malik and Ibrahim Ọ̀rẹ́dọlá at the Press Conference organised to mark the 5th year anniversary of ATELEWO. On the 1st of June, 2017, we started ÀTẸ́LẸWỌ́ Cultural Initiative as a response to the myriads of challenges and threats facing the preservation and survival of the Yorùbá culture and language. It is a well-known fact that a majority of Nigerians and Africans at large are unable to read or write in their indigenous African languages, this is not helped by education policies that do not mandate students to learn an African language up to secondary school level and the waning presence of quality literature materials in these languages.


Being an address delivered by the cofounders of Atelewo, Rasaq Malik and Ibrahim Ọ̀rẹ́dọlá at the Press Conference organised to mark the 5th year anniversary of ATELEWO. On the 1st of June, 2017, we started ÀTẸ́LẸWỌ́ Cultural Initiative as a response to the myriads of challenges and threats facing the preservation and survival of the Yorùbá culture and language. It is a well-known fact that a majority of Nigerians and Africans at large are unable to read or write in their indigenous African languages, this is not helped by education policies that do not mandate students to learn an African language up to secondary school level and the waning presence of quality literature materials in these languages. As a course changing initiative, we started ÀTẸLẸWỌ́ ́to solve some of these problems by making it a platform dedicated to the reviving and repositioning of the Yorùbá culture with the mission to provide a platform for stoking interest and generating fulfilling engagements with the dynamics of the Yorùba ́culture through competitions, lectures, dialogues, and regular meetups; to provide a platform for the documentation and preservation of Yorùba ́ancient knowledge, culture, and language in keeping pace with technological advancement; and to rekindle people’s interest in Yorùbá literature by organising readings, making Yorùba ́literature accessible and publishing new voices in the Yorùba ́Language. For the past five years, we have been committed to these ideals and mission and we have strived to ensure we don’t depart from them. For five years, we have been at the forefront of promoting Yorùbá literary culture through a series of projects involving online publishing, research, competitions and Yorùbá books promotion.


As a course changing initiative, we started ÀTẸLẸWỌ́ ́to solve some of these problems by making it a platform dedicated to the reviving and repositioning of the Yorùbá culture with the mission to provide a platform for stoking interest and generating fulfilling engagements with the dynamics of the Yorùba ́culture through competitions, lectures, dialogues, and regular meetups; to provide a platform for the documentation and preservation of Yorùba ́ancient knowledge, culture, and language in keeping pace with technological advancement; and to rekindle people’s interest in Yorùbá literature by organising readings, making Yorùba ́literature accessible and publishing new voices in the Yorùba ́Language. For the past five years, we have been committed to these ideals and mission and we have strived to ensure we don’t depart from them. For five years, we have been at the forefront of promoting Yorùbá literary culture through a series of projects involving online publishing, research, competitions and Yorùbá books promotion. For five years, we have organised both free and paid Yorùbá literacy training events online and offline. For five years, we have worked with national and international organisations to translate and create messages promoting values in the health, education and agriculture sectors. For five years, we have committed to works documenting the lives of the old veteran Yorùbá authors and academics.


For five years, we have organised both free and paid Yorùbá literacy training events online and offline. For five years, we have worked with national and international organisations to translate and create messages promoting values in the health, education and agriculture sectors. For five years, we have committed to works documenting the lives of the old veteran Yorùbá authors and academics. For five years, we have consulted and provided valuable support, insights and advocacies for various Yorùbá projects and initiatives nationally and internationally. For five years, we have provided a platform for culture and language enthusiasts to engage in rich dialogues about issues relating to and affecting the Yorùbá people. In line with our goals and objectives, ÀTẸLẸWỌ́́ launched the annual “ÀTẸLẸWỌ́́ PRIZE FOR YORÙBÁ LITERATURE” in 2020.


For five years, we have consulted and provided valuable support, insights and advocacies for various Yorùbá projects and initiatives nationally and internationally. For five years, we have provided a platform for culture and language enthusiasts to engage in rich dialogues about issues relating to and affecting the Yorùbá people. In line with our goals and objectives, ÀTẸLẸWỌ́́ launched the annual “ÀTẸLẸWỌ́́ PRIZE FOR YORÙBÁ LITERATURE” in 2020. The competition is open to previously unpublished writers working in Yorùba ́language. The ÀTEĹẸẈ́Ó PRIZẸ FOR YORÙBÁ LITERATURE is instituted to address some of the problems–committed publishers, distribution, cultivating invested readerships, etc.–that creative writing in Yorùbá faces. The ÀTEĹẸẈ́Ó PRIZẸ FOR YORÙBÁ LITERATURE intends to rejuvenate the more than the century-old, vibrant, universally praised, and unquestionably rich Yorùbá literary culture.


The competition is open to previously unpublished writers working in Yorùba ́language. The ÀTEĹẸẈ́Ó PRIZẸ FOR YORÙBÁ LITERATURE is instituted to address some of the problems–committed publishers, distribution, cultivating invested readerships, etc.–that creative writing in Yorùbá faces. The ÀTEĹẸẈ́Ó PRIZẸ FOR YORÙBÁ LITERATURE intends to rejuvenate the more than the century-old, vibrant, universally praised, and unquestionably rich Yorùbá literary culture. For the first edition, entries were opened for writers to submit to poetry, prose and drama categories. After the keenly contested competition, we had a total of five winners. Mustapha Sherif emerged as the overall winner for his manuscript “Orin Ewì Akọdan”.


For the first edition, entries were opened for writers to submit to poetry, prose and drama categories. After the keenly contested competition, we had a total of five winners. Mustapha Sherif emerged as the overall winner for his manuscript “Orin Ewì Akọdan”. Other winners are Ṣeun Adéjàre (T’ẹníkú Ló gbé), Amos Ọlátúnjí Pópóọlá (Akínkanjú Ọdẹ Nínú Igbó Àmọ̀tẹ́kùn), Sodiq Lawal (Koówè Ń kéé), Agboọlá Àyándìran (Ó Já Sọ́pẹ́). The overall winner received a cash prize of 50,000 Naira while the rest of the winners received plaques and book prizes. For the second edition, we added a new category called “Translation” for entries that translated works in other languages to the Yorùbá language.


Other winners are Ṣeun Adéjàre (T’ẹníkú Ló gbé), Amos Ọlátúnjí Pópóọlá (Akínkanjú Ọdẹ Nínú Igbó Àmọ̀tẹ́kùn), Sodiq Lawal (Koówè Ń kéé), Agboọlá Àyándìran (Ó Já Sọ́pẹ́). The overall winner received a cash prize of 50,000 Naira while the rest of the winners received plaques and book prizes. For the second edition, we added a new category called “Translation” for entries that translated works in other languages to the Yorùbá language. And at the end of the process, we equally had five winners. Waliyullah Tunde Abiimbola emerged as the overall winner for his manuscript, Oko Ẹranko, a Yorùbá translation of George Orwell’s “Animal Farm”. Other winners are Kafilah Ayọ̀bámi Fashola (Àbẹ̀ní), Bákárè Wahab Táíwò (Atewolara Akewi-Akowe), Anífowóṣe Zainab Olúwafúnmilọ́lá (Igbeyin Owuro) and Abdulkareem Jeleel Ọlasunkanmi (Ewì Kòbọmọjẹ́).


And at the end of the process, we equally had five winners. Waliyullah Tunde Abiimbola emerged as the overall winner for his manuscript, Oko Ẹranko, a Yorùbá translation of George Orwell’s “Animal Farm”. Other winners are Kafilah Ayọ̀bámi Fashola (Àbẹ̀ní), Bákárè Wahab Táíwò (Atewolara Akewi-Akowe), Anífowóṣe Zainab Olúwafúnmilọ́lá (Igbeyin Owuro) and Abdulkareem Jeleel Ọlasunkanmi (Ewì Kòbọmọjẹ́). The overall winner received a cash prize of 100,000 Naira while the rest of the winners received a plaque and 50,000 Naira each. Today, we are happy to announce the launch of the 3rd edition. And we’re calling on previously unpublished writers working in the Yorùbá language to put in their works.


The overall winner received a cash prize of 100,000 Naira while the rest of the winners received a plaque and 50,000 Naira each. Today, we are happy to announce the launch of the 3rd edition. And we’re calling on previously unpublished writers working in the Yorùbá language to put in their works. We’ll be accepting submissions from the 1st of June to the 30th of October. The judging process will commence on the 1st of November to the 30th of January while the award ceremony will happen in Ibadan on the 21st of February, 2023 in commemoration of International Mother Language Day. With the support of our stakeholders, we are also happy to announce that the prize has increased and the overall winner will be going home with 250,000 Naira and his book will be published in hard copies, while three other winners will go home with 100,000 Naira each.


We’ll be accepting submissions from the 1st of June to the 30th of October. The judging process will commence on the 1st of November to the 30th of January while the award ceremony will happen in Ibadan on the 21st of February, 2023 in commemoration of International Mother Language Day. With the support of our stakeholders, we are also happy to announce that the prize has increased and the overall winner will be going home with 250,000 Naira and his book will be published in hard copies, while three other winners will go home with 100,000 Naira each. More information can be found at www.atelewo.org/idije-iwe. For the past five years, we have been very fortunate to have the support of wonderful people who are equally lovers of the Yorùbá language and culture. No doubt, we have done quite a lot in this space but much of what we have done would not have been possible without their support.


More information can be found at www.atelewo.org/idije-iwe. For the past five years, we have been very fortunate to have the support of wonderful people who are equally lovers of the Yorùbá language and culture. No doubt, we have done quite a lot in this space but much of what we have done would not have been possible without their support. First of all, we will like to appreciate Professor Adeleke Adeeko, Humanities Distinguished Professor & Department Interim Chair at the Ohio State University. Professor Adéẹ̀kọ́ is our patron and he has done a lot to provide us with guidance, network and support for our various activities in the last three years. We will also like to appreciate Mr Ọládélé Onílé-Ere for his support for the organisation, most especially in the development and sustenance of our annual prize for Yorùbá literature.


First of all, we will like to appreciate Professor Adeleke Adeeko, Humanities Distinguished Professor & Department Interim Chair at the Ohio State University. Professor Adéẹ̀kọ́ is our patron and he has done a lot to provide us with guidance, network and support for our various activities in the last three years. We will also like to appreciate Mr Ọládélé Onílé-Ere for his support for the organisation, most especially in the development and sustenance of our annual prize for Yorùbá literature. Others we will like to appreciate are Professor Àrìnpé Adéjùmọ̀, Dr Tosin Gbogi, Dr James Yeku, Dr Gbenga Bamgbose, Jumoke Verissimo, Molara Wood, Kola Tubosun, Akin Adesokan, Damilọ́lá Adébọ́nọ̀jọ, Professor Moyọ̀ Òkédìjí, Fatoba Onala, Gbenga Adeoba, Ayo Adams, Deji Akomolafe, Professor Saheed Aderinto, Odolaye Aremu, Musiliu Dasofunjo and many others too numerous to mention. Similarly, we will like to appreciate organisations like Goethe-Institut, The Artivists, Oyo Inisghts, Yoruba Name, Distrifoods, Building Nations Initiative, HueNation Agency, Petspoint Recycling and others. Thank you for the trust and thank you for not leaving us to do it alone.


Others we will like to appreciate are Professor Àrìnpé Adéjùmọ̀, Dr Tosin Gbogi, Dr James Yeku, Dr Gbenga Bamgbose, Jumoke Verissimo, Molara Wood, Kola Tubosun, Akin Adesokan, Damilọ́lá Adébọ́nọ̀jọ, Professor Moyọ̀ Òkédìjí, Fatoba Onala, Gbenga Adeoba, Ayo Adams, Deji Akomolafe, Professor Saheed Aderinto, Odolaye Aremu, Musiliu Dasofunjo and many others too numerous to mention. Similarly, we will like to appreciate organisations like Goethe-Institut, The Artivists, Oyo Inisghts, Yoruba Name, Distrifoods, Building Nations Initiative, HueNation Agency, Petspoint Recycling and others. Thank you for the trust and thank you for not leaving us to do it alone. For the next five years, in addition to making our existing works sustainable, we are also looking at building a state of the art Cultural Innovation hub dedicated to advancing the course of African cultures while leveraging innovation and technology. The Cultural Innovation Hub will be a place for young people to collaborate physically and virtually to develop the next startup, idea, project and initiative that promotes African cultures and languages. At ATELEWO, we believe that the future of the world is both Tech and Youth, and if we want to preserve and promote African culture and languages, we need to create the right environments for young people to develop assets so they can take up the agency for the responsibilities around building for culture.


For the next five years, in addition to making our existing works sustainable, we are also looking at building a state of the art Cultural Innovation hub dedicated to advancing the course of African cultures while leveraging innovation and technology. The Cultural Innovation Hub will be a place for young people to collaborate physically and virtually to develop the next startup, idea, project and initiative that promotes African cultures and languages. At ATELEWO, we believe that the future of the world is both Tech and Youth, and if we want to preserve and promote African culture and languages, we need to create the right environments for young people to develop assets so they can take up the agency for the responsibilities around building for culture. As an organisation, we have always thrived on public support and we are only able to get here because of the support we’ve been receiving. We are hereby calling on the public for support and partnership so we can continue to do the works we are doing for the promotion of language and culture. We can be reached at egbeatelewo@gmail.com or 07061282516.


As an organisation, we have always thrived on public support and we are only able to get here because of the support we’ve been receiving. We are hereby calling on the public for support and partnership so we can continue to do the works we are doing for the promotion of language and culture. We can be reached at egbeatelewo@gmail.com or 07061282516.


Ọdún ọlọ́jọ́ | Olúwáfẹ́mi Ƙẹ́hìndé Lawrence

Ọdún Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọdún tó wuyì tó sì ṣe pàtàkì ní ilé-ifẹ̀, ọdọọdún ni wọ́n máa ń ṣe ọdún yìí. Ọdún Ọlọ́jọ́ yìí ló tóbí jùlọ́ nínú gbogbo ọdún tí wọ́n máa ń ṣe ní Ilé-ifẹ̀, ọdún Ọlọ́jọ́ yìí ni wọ́n máa ń ṣe ní ìrántí Ògún tí ń ṣe òrìṣà irin. Ọdún Ọlọ́jọ́ le bọ́sí oṣù kẹsàn tíí ṣe (oṣù ọ̀wẹ̀wẹ̀) tàbí oṣù kẹwà tíí ṣe (oṣù Ògún). Àlàkalẹ̀ ni yóò sọ ọjọ́ tí ọdún náà yóò bọ́ sí. Ìdí abájọ ni pé púpọ̀ nínú àwọn tí ń ṣe agbátẹrù ọdún Ọlọ́jọ́ náà ní ṣe agbátẹrù ọdún ọ̀ṣun Òṣogbo, bẹ́ẹ̀ sì nì yìí ó ní iye ọjọ́ tí wọ́n máa ń kà kí wọ́n tó ṣe é kí ó má baà fi orí gbára wọn. Oríṣiríṣi ètò ni ó máa ń wáyé kí ó tó di ọjọ́ ọdún yìí, ètò tí a mọ̀ sí Gbàjúre.


Àlàkalẹ̀ ni yóò sọ ọjọ́ tí ọdún náà yóò bọ́ sí. Ìdí abájọ ni pé púpọ̀ nínú àwọn tí ń ṣe agbátẹrù ọdún Ọlọ́jọ́ náà ní ṣe agbátẹrù ọdún ọ̀ṣun Òṣogbo, bẹ́ẹ̀ sì nì yìí ó ní iye ọjọ́ tí wọ́n máa ń kà kí wọ́n tó ṣe é kí ó má baà fi orí gbára wọn. Oríṣiríṣi ètò ni ó máa ń wáyé kí ó tó di ọjọ́ ọdún yìí, ètò tí a mọ̀ sí Gbàjúre. Gbàjúre jẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó máa ń wáyé láàárín àwọn àgbà Ifẹ̀ ní àsìkò ọdún Ọlọ́jọ́, ó jẹ́ ètò kan tó máa ń lọ láàárín àwọn àgbà Ifẹ̀ láti fi ṣe ìpalẹ̀mọ́ ọdún Ọlọ́jọ́. Lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí wón bá parí ètò tàbí ìgbésẹ̀ yìí, kábíyèsí máa wà ní ìpèbí fún ọjọ́ méje láìjẹ láìmu. Àkókò yìí jẹ́ àkókò ìyàsọ́tọ̀ fún Ọ̀ọ̀ni tó bá wà lápèrè, kò ní rí ìyàwó kankan, ọmọ, ẹbi, àwọn olóyè àti ará ìlú àyàfi àwọn ìsòrò àti àwọn abọrẹ̀ tí ó bá ń se ìpèsè fún ní àkókò náà.


Gbàjúre jẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó máa ń wáyé láàárín àwọn àgbà Ifẹ̀ ní àsìkò ọdún Ọlọ́jọ́, ó jẹ́ ètò kan tó máa ń lọ láàárín àwọn àgbà Ifẹ̀ láti fi ṣe ìpalẹ̀mọ́ ọdún Ọlọ́jọ́. Lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí wón bá parí ètò tàbí ìgbésẹ̀ yìí, kábíyèsí máa wà ní ìpèbí fún ọjọ́ méje láìjẹ láìmu. Àkókò yìí jẹ́ àkókò ìyàsọ́tọ̀ fún Ọ̀ọ̀ni tó bá wà lápèrè, kò ní rí ìyàwó kankan, ọmọ, ẹbi, àwọn olóyè àti ará ìlú àyàfi àwọn ìsòrò àti àwọn abọrẹ̀ tí ó bá ń se ìpèsè fún ní àkókò náà. Ìgbàgbọ́ Yorùbá ni pé àkókò yìí ni Ọ̀ọ̀ni máa ń ṣe ìpàdé pẹ̀lú àwọn ònilẹ̀ tí yóò sì i gba agbára; àwọn agbára wíbẹ̀ jẹ́bẹ̀, àwọn agbára tótó láti fi ṣe ìjọba gẹ́gẹ́ bí àrólé Odùdùwa. Yóò wà ní ìpèbí láti le wà ní mímọ́ àti láti gba agbára tí yóò fi gbé Adé Aàrè. Ní àsìkò ìyàsọ́tọ̀ ọjọ́ méje yìí, àwọn ètò àti àríyá mìíràn yóò ma lọ fún ìpalẹ̀mọ́ Ọlọ́jọ́ nínú ààfin láàrin àwọn àgbà Ifẹ̀, Oṣògún àti abọrẹ̀ tàbí ìsòrò tọ́rọ̀ bákàn.


Ìgbàgbọ́ Yorùbá ni pé àkókò yìí ni Ọ̀ọ̀ni máa ń ṣe ìpàdé pẹ̀lú àwọn ònilẹ̀ tí yóò sì i gba agbára; àwọn agbára wíbẹ̀ jẹ́bẹ̀, àwọn agbára tótó láti fi ṣe ìjọba gẹ́gẹ́ bí àrólé Odùdùwa. Yóò wà ní ìpèbí láti le wà ní mímọ́ àti láti gba agbára tí yóò fi gbé Adé Aàrè. Ní àsìkò ìyàsọ́tọ̀ ọjọ́ méje yìí, àwọn ètò àti àríyá mìíràn yóò ma lọ fún ìpalẹ̀mọ́ Ọlọ́jọ́ nínú ààfin láàrin àwọn àgbà Ifẹ̀, Oṣògún àti abọrẹ̀ tàbí ìsòrò tọ́rọ̀ bákàn. Oṣògún yìí jẹ́ aṣojú Ògún, ìwàrà lóni Oṣògún. Ọjọ́ tí Ọ̀ọ̀ni bá máa jáde ní ìpèbí ni ọjọ́ ọlọ́jọ́ máa ń bọ́sí. Ní ọjọ́ yìí, kábíyèsí yóò dé Adé Aàrè lọ sí Òke-Mòògún pẹ̀lú Oṣògún àti àwọn ìsòro tí ọ̀rọ̀ náà bá tún kàn.


Oṣògún yìí jẹ́ aṣojú Ògún, ìwàrà lóni Oṣògún. Ọjọ́ tí Ọ̀ọ̀ni bá máa jáde ní ìpèbí ni ọjọ́ ọlọ́jọ́ máa ń bọ́sí. Ní ọjọ́ yìí, kábíyèsí yóò dé Adé Aàrè lọ sí Òke-Mòògún pẹ̀lú Oṣògún àti àwọn ìsòro tí ọ̀rọ̀ náà bá tún kàn. Òke-Mòògún yìí ni kàbíyèsí yóò ti máa fi ẹnu rẹ̀ wúre àláfíà, ìlọsíwájú àti láti súre fún àwọn ará ìlú àti láti ṣe àwọn ètùtù kọ̀ọ̀kan torí pé Adé Aàrè yìí jẹ́ Adé Ìṣẹ̀ǹbáyé ti ìlú Ilé-Ifẹ̀, ó pọn dandan kí ọba dé Adé náà. Adé-Aàrè yìí jẹ́ Adé tí Ọ̀ọ̀ni Ifẹ̀ jogún lọ́wọ́ baba ńlá wọn Odùduwà, Adé yìí nìkan ló jẹ́ Adé àṣẹ tí Ọ̀ọ̀ni Ilé-Ifẹ̀ jogún lọ́wọ́ baba ńlá baba rẹ̀. Lẹ́yìn ọdún Ọlọ́jọ́, àwọn nǹkan tuntun mèremère yóò maa sẹlẹ̀, àláfíà yóò jọba, ìlú yóò ma tùbà tùṣẹ.


Òke-Mòògún yìí ni kàbíyèsí yóò ti máa fi ẹnu rẹ̀ wúre àláfíà, ìlọsíwájú àti láti súre fún àwọn ará ìlú àti láti ṣe àwọn ètùtù kọ̀ọ̀kan torí pé Adé Aàrè yìí jẹ́ Adé Ìṣẹ̀ǹbáyé ti ìlú Ilé-Ifẹ̀, ó pọn dandan kí ọba dé Adé náà. Adé-Aàrè yìí jẹ́ Adé tí Ọ̀ọ̀ni Ifẹ̀ jogún lọ́wọ́ baba ńlá wọn Odùduwà, Adé yìí nìkan ló jẹ́ Adé àṣẹ tí Ọ̀ọ̀ni Ilé-Ifẹ̀ jogún lọ́wọ́ baba ńlá baba rẹ̀. Lẹ́yìn ọdún Ọlọ́jọ́, àwọn nǹkan tuntun mèremère yóò maa sẹlẹ̀, àláfíà yóò jọba, ìlú yóò ma tùbà tùṣẹ. Ọdún Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọdún tó fi àṣà, ìṣe àti ìgbàgbọ́ àwa Yorùbá hàn dáadáa. Ọdún náà jẹ́ “Ọdún Ògún” wọ́n sì gbàgbọ́ pé tí wọn kòò bá ṣe ọdún yìí, Ògún kò ní jẹ́ kí àwọ́n sinmi. Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí a bí ní ìlú Ìbàdàn.


Ọdún Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọdún tó fi àṣà, ìṣe àti ìgbàgbọ́ àwa Yorùbá hàn dáadáa. Ọdún náà jẹ́ “Ọdún Ògún” wọ́n sì gbàgbọ́ pé tí wọn kòò bá ṣe ọdún yìí, Ògún kò ní jẹ́ kí àwọ́n sinmi. Olúwáfẹ́mi Kẹ́hìndé jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí a bí ní ìlú Ìbàdàn. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan.


Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínu ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ẹ̀dá Èdè àti Èdè Yorùbá ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásitì Adékúnlé Ajásin Àkùngbá Àkókó. Ònkọ̀wé ni, ó sì fẹ́ràn Èdè àti Àṣà Yorùbá gidi gan.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Mi ò rántí ìgbà tí mo kọ́kọ́ gbọ́ gbólóhùn “Ọlọ́jọ́” nínú ọ̀rọ̀, àmọ́ mo rántí wípé nígbà èwe mi, tí àwọn èèyàn bá sọ wípé, “Ọlọ́jọ́ ti dé”, mo máa ń rò ó lọ́kàn mi, ìtumọ̀ gbólóhùn náà. Mo tilẹ̀ kọ́kọ́ rò wípé Ọlọ́jọ́ dà bíi Alájọ tí máa ń káàkiri lọ gba àjọ lọ́wọ́ àwọn èèyàn ní. Tàbí kẹ̀, bóyá Ọlọ́jọ́ jẹ́ ayánilówó, sugbon dípò owó, ọjọ́ ni máa ń yá èèyàn. Bóyá nígbà tí àkókò tí Ọlọ́jọ́ bá dá fún àwọn onígbèsè rẹ̀ bá pé ló máa ń yọjú láti mú wọn lọ. Àbí, yóò ṣáà ní ìdí tí ẹni tó lọjọ́ yóò ṣe wá yọjú sí èèyàn? Ọkàn ọmọdé ṣá!


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Bóyá nígbà tí àkókò tí Ọlọ́jọ́ bá dá fún àwọn onígbèsè rẹ̀ bá pé ló máa ń yọjú láti mú wọn lọ. Àbí, yóò ṣáà ní ìdí tí ẹni tó lọjọ́ yóò ṣe wá yọjú sí èèyàn? Ọkàn ọmọdé ṣá! Nígbà tí mo dàgbà díẹ̀ sì ni mo tó ṣàkíyèsí wípé tí àwọn àgbàlagbà bá sọ nípa èèyàn wípé, “Ọlọ́jọ́ rẹ ti dé”, ó tún mọ̀ sí wípé onítọ̀hún tí ṣe aláìsí nìyẹn. Nígbà náà ni mo wá tún gbólóhùn náà yẹ̀wò, mo sí sọ lọ́kàn ara mi wípé Ọlọ́jọ́ ni ẹni tí ó lọjọ́, tí ó sì fi oye ọjọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ jíǹkí kálukù ohun abẹ̀mí. Nígbà tí òye ọjọ́ oníkálukú bá pé ní Ọlọ́jọ́ yóò padà wá gba ọjọ́ rẹ padà.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Nígbà tí mo dàgbà díẹ̀ sì ni mo tó ṣàkíyèsí wípé tí àwọn àgbàlagbà bá sọ nípa èèyàn wípé, “Ọlọ́jọ́ rẹ ti dé”, ó tún mọ̀ sí wípé onítọ̀hún tí ṣe aláìsí nìyẹn. Nígbà náà ni mo wá tún gbólóhùn náà yẹ̀wò, mo sí sọ lọ́kàn ara mi wípé Ọlọ́jọ́ ni ẹni tí ó lọjọ́, tí ó sì fi oye ọjọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ jíǹkí kálukù ohun abẹ̀mí. Nígbà tí òye ọjọ́ oníkálukú bá pé ní Ọlọ́jọ́ yóò padà wá gba ọjọ́ rẹ padà. Ká pa àwàdà tì sí ẹ̀gbẹ́ kan, ààyè iṣẹ́ yìí ló mú mi lọ ṣe ìwádìí fínnífínní àkọ́kọ́ mi lórí ọdún Ọlọ́jọ́ àti ìṣẹ̀dálẹ̀ rẹ. Torí, ká má parọ́, ká má sì jalè, àwọn ooṣà tí ń bẹ nílẹ̀ Yorùbá kìí ṣe díẹ̀, ó sì lè nira díẹ̀ fún èèyàn kan láti mọ gbogbo wọn sórí. Ní Ilé Ifẹ̀ nìkan, ọdún ooṣà tí wọ́n máa ṣe lé ní ọgọ́rùn-ún.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Ká pa àwàdà tì sí ẹ̀gbẹ́ kan, ààyè iṣẹ́ yìí ló mú mi lọ ṣe ìwádìí fínnífínní àkọ́kọ́ mi lórí ọdún Ọlọ́jọ́ àti ìṣẹ̀dálẹ̀ rẹ. Torí, ká má parọ́, ká má sì jalè, àwọn ooṣà tí ń bẹ nílẹ̀ Yorùbá kìí ṣe díẹ̀, ó sì lè nira díẹ̀ fún èèyàn kan láti mọ gbogbo wọn sórí. Ní Ilé Ifẹ̀ nìkan, ọdún ooṣà tí wọ́n máa ṣe lé ní ọgọ́rùn-ún. Mélòó l’èèyàn fẹ́ rántí, láì bá ṣe wípé Olúwa rẹ jẹ abọ̀rìṣà tí ń fi gbogbo ìgbà gbé ní Ilé Ifẹ̀? Bó tilẹ̀ jẹ́ pé mo ka ara mi mọ àwọn olólùfẹ́ àṣà, mo gbọ́dọ̀ jẹ́wọ́ wípé ìmọ̀ péréte ni mo ní nípa àwọn ọdún ooṣà lápapọ̀. Pẹ̀lú gbogbo ọdún ooṣà tí ń bẹ ní ilẹ̀ Ìjẹ̀bú tí mo ti wá, bíi ọdún Agẹmọ, orò, Ogún, Sango, tí a bá tún wá ka gbogbo ọdún tí wọ́n ń ṣe ní Ìlè-Ifẹ̀, ó rọrùn fún èèyàn láti gbàgbé nípa àwọn ọdún kàn-àn kan. Láì fa ìtàn yìí gùn jù, ààyè iṣẹ́ yìí mú mi ṣe ìwádìí nípa Ọdún Ọlọ́jọ́.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Mélòó l’èèyàn fẹ́ rántí, láì bá ṣe wípé Olúwa rẹ jẹ abọ̀rìṣà tí ń fi gbogbo ìgbà gbé ní Ilé Ifẹ̀? Bó tilẹ̀ jẹ́ pé mo ka ara mi mọ àwọn olólùfẹ́ àṣà, mo gbọ́dọ̀ jẹ́wọ́ wípé ìmọ̀ péréte ni mo ní nípa àwọn ọdún ooṣà lápapọ̀. Pẹ̀lú gbogbo ọdún ooṣà tí ń bẹ ní ilẹ̀ Ìjẹ̀bú tí mo ti wá, bíi ọdún Agẹmọ, orò, Ogún, Sango, tí a bá tún wá ka gbogbo ọdún tí wọ́n ń ṣe ní Ìlè-Ifẹ̀, ó rọrùn fún èèyàn láti gbàgbé nípa àwọn ọdún kàn-àn kan. Láì fa ìtàn yìí gùn jù, ààyè iṣẹ́ yìí mú mi ṣe ìwádìí nípa Ọdún Ọlọ́jọ́. Mo lọ sí orí ẹ̀rọ ayélujára, mo sì bi àwọn ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ mo tó jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ilé-Ifẹ̀ nípa ọdún naa. Ìwádìí yìí ṣí mi lójú gidi gan, nítorí nípasẹ̀ rẹ ni mo ti ṣe àwárí ipa pàtàkì tí ọdún Ọlọ́jọ́ kó ní ìran àwa Yorùbá. Mo kọ́ pé odún Ọlọ́jọ́ ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ gẹ́, Ọọ̀ni, Ọba Adéyẹyè Ẹniìtàn Ògúnwùsì júwèé ọdún náà gẹ́gẹ́ bíi ayẹyẹ àjọyọ ìran adúláwọ̀ lápapọ̀.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Mo lọ sí orí ẹ̀rọ ayélujára, mo sì bi àwọn ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ mo tó jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ilé-Ifẹ̀ nípa ọdún naa. Ìwádìí yìí ṣí mi lójú gidi gan, nítorí nípasẹ̀ rẹ ni mo ti ṣe àwárí ipa pàtàkì tí ọdún Ọlọ́jọ́ kó ní ìran àwa Yorùbá. Mo kọ́ pé odún Ọlọ́jọ́ ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ gẹ́, Ọọ̀ni, Ọba Adéyẹyè Ẹniìtàn Ògúnwùsì júwèé ọdún náà gẹ́gẹ́ bíi ayẹyẹ àjọyọ ìran adúláwọ̀ lápapọ̀. Ìwádìí fi hàn pé Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọba nígbà kàn rí ní Ilé-Ifẹ̀. Ohùn ni Ọọ̀ni kọkànlélọ́gbọ̀n tó jẹ́ ní Ilé-Ifẹ̀, ohùn ló sì wà ní ìgbọ́nu Adé-Aàrè. Nígbà náà lọ́hùn-ún, tí Oṣògún bá fẹ́ lọ b’ọ̀gún, ó gbọ́dọ̀ wá gba àṣẹ lọ́wọ́ Ọọ̀ni.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Ìwádìí fi hàn pé Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọba nígbà kàn rí ní Ilé-Ifẹ̀. Ohùn ni Ọọ̀ni kọkànlélọ́gbọ̀n tó jẹ́ ní Ilé-Ifẹ̀, ohùn ló sì wà ní ìgbọ́nu Adé-Aàrè. Nígbà náà lọ́hùn-ún, tí Oṣògún bá fẹ́ lọ b’ọ̀gún, ó gbọ́dọ̀ wá gba àṣẹ lọ́wọ́ Ọọ̀ni. Ọọ̀ni gbọ́dọ̀ fi Adé-Aàrè súre fún Oṣògún, kí ó tó lè lọ l’agùn-ún. Láì sí ìwúre yìí, Oṣògún ò leè l’agùn-ún. Àmọ́ bákan náà, láìsí ìlagùn-ún, ọdún Ọlọ́jọ́ ò leè wáyé.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Ọọ̀ni gbọ́dọ̀ fi Adé-Aàrè súre fún Oṣògún, kí ó tó lè lọ l’agùn-ún. Láì sí ìwúre yìí, Oṣògún ò leè l’agùn-ún. Àmọ́ bákan náà, láìsí ìlagùn-ún, ọdún Ọlọ́jọ́ ò leè wáyé. Èyí ni ìpìlẹ̀ ọjọ́ Ìlagùn tí ọdún Ọlọ́jọ́ máa ń bẹ̀rẹ̀. Ṣíwájú ọjọ́ Ìlagùn yìí, Ọọ̀ni yóò ti wà ní ìyàsọ́tọ̀ fún ọjọ́ márùn-ún láti bá àwọn ooṣà mọ́kànlénírinwó dámọ̀ràn, yóò sì ṣe àwọn àdúrà pàtàkì àti ètùtù pẹ̀lú àwọn abọrẹ̀ méje. Ní àsìkò yìí, Ọọ̀ni kò ní jẹ oúnjẹ ayé, oúnjẹ èmi ni yóò máa jẹ, pẹ̀lú atare àti obì.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Èyí ni ìpìlẹ̀ ọjọ́ Ìlagùn tí ọdún Ọlọ́jọ́ máa ń bẹ̀rẹ̀. Ṣíwájú ọjọ́ Ìlagùn yìí, Ọọ̀ni yóò ti wà ní ìyàsọ́tọ̀ fún ọjọ́ márùn-ún láti bá àwọn ooṣà mọ́kànlénírinwó dámọ̀ràn, yóò sì ṣe àwọn àdúrà pàtàkì àti ètùtù pẹ̀lú àwọn abọrẹ̀ méje. Ní àsìkò yìí, Ọọ̀ni kò ní jẹ oúnjẹ ayé, oúnjẹ èmi ni yóò máa jẹ, pẹ̀lú atare àti obì. Lẹ́yìn àwọn ọjọ́ márùn-ún yìí ni Ọọ̀ni yóò jáde pẹ̀lú Adé-Aàrè lórí, tí àwọn èèyàn nígbàgbọ́ wípé àwọn ooṣà ti ró ní agbára. Ọọ̀ni, pẹlu Oṣògún, àti àwọn abọrẹ̀ mìíràn yóò lọ sí Okemogun, níbi tí Oṣògún yóò ti fi ajá rúbọ lẹ́yìn tí wọn bá ti ṣe àdúrà fún ọrọ̀, ìlera àti àlàáfíà àwọn ará ìlú. Lẹ́yìn ètùtù yìí ni àwẹ̀jẹ wẹ̀mu yóò wá bẹ̀rẹ̀ ní pẹrẹwu.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Lẹ́yìn àwọn ọjọ́ márùn-ún yìí ni Ọọ̀ni yóò jáde pẹ̀lú Adé-Aàrè lórí, tí àwọn èèyàn nígbàgbọ́ wípé àwọn ooṣà ti ró ní agbára. Ọọ̀ni, pẹlu Oṣògún, àti àwọn abọrẹ̀ mìíràn yóò lọ sí Okemogun, níbi tí Oṣògún yóò ti fi ajá rúbọ lẹ́yìn tí wọn bá ti ṣe àdúrà fún ọrọ̀, ìlera àti àlàáfíà àwọn ará ìlú. Lẹ́yìn ètùtù yìí ni àwẹ̀jẹ wẹ̀mu yóò wá bẹ̀rẹ̀ ní pẹrẹwu. Ìwádìí tí mo ṣe nípa ọdún Ọlọ́jọ́ mú inú mi dùn, nítorí wípé, ìmọ̀ mi nípa àṣà àti ìṣe Yorùbá tún gbòòrò síi. Lẹ́yìn tí mo ka gbogbo àkọsílẹ̀ tí mo rí lórí ẹ̀rọ ayélujára, tí mo sì tẹ́tí sí àwọn ìtàn tí àwọn ọ̀rẹ́ mi sọ fún mi, mo sọ lọ́kàn mi wípé Ọlọ́jọ́ ti dé fún ìgbà aimo mi. Dunni Adénúgà ń gbé ní ìlú Ìbàdàn.


Ọlọ́jọ́ ti dé | Dunni Adénúgà

Ìwádìí tí mo ṣe nípa ọdún Ọlọ́jọ́ mú inú mi dùn, nítorí wípé, ìmọ̀ mi nípa àṣà àti ìṣe Yorùbá tún gbòòrò síi. Lẹ́yìn tí mo ka gbogbo àkọsílẹ̀ tí mo rí lórí ẹ̀rọ ayélujára, tí mo sì tẹ́tí sí àwọn ìtàn tí àwọn ọ̀rẹ́ mi sọ fún mi, mo sọ lọ́kàn mi wípé Ọlọ́jọ́ ti dé fún ìgbà aimo mi. Dunni Adénúgà ń gbé ní ìlú Ìbàdàn.


Dèbórà, Obìnrin Ogun àti Ewì Mìíràn |Ìbùkúnolúwa Dàda

Ìbùkúnolúwa Dàda jẹ́ akéwì àti akẹ́kọ̀ọ́-oníròyìn. Ó ń ka nípa ìkéde iṣẹ́ àgbẹ̀ àti ìdàgbàsókè ìgbèríko ni Yunifasiti ìlú Ìbàdàn; ó ì wà ní ipele tó ga jùlọ. Iṣẹ́ rẹ dá lórí àṣà, ìfẹ́, ẹ̀sìn, ìgbésí ayé ati àlàáfíà ọkàn. Nígbà tí kò bá ń kàwé, ẹ ma ba ní’dì i orin tàbí àwọn àwòrán tí a lè fi ẹrọ bíi Canva tàbi Photoshop yà.


Ìjẹ́ Abiyamọ Ní Àríwá Àti Ewì Mìíràn | Ayọ̀bámi Káyọ̀dé

Ayọ̀bámi Káyọ̀dé jẹ ọmọ bíbí ìlú Ibadan. Ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ lítírésọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì ní ifáfitì dánfodio ní ìlú Sókótó. Ó nífẹ̀ẹ́ sí ẹ̀kọ́ ati lítírésọ̀.


Èèmọ̀ Ní Pópó Àti Ewì Mìíràn|Sheriffdeen Adéọlá Ògúndípẹ̀

Ọmọ bíbí Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn ni Sheriffdeen Adéọlá Ògúndípẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú Èdè Yorùbá àti Ẹdukéṣàn ní Yunifásítì Táí Ṣólàárín, Ìjagun, Ìjẹ̀bú Òde. Olùkọ́ èdè Yorùbá ni ní ilé ẹ̀kọ́ girama. Ó nífẹ̀ẹ́ láti máa kọ ewì àti ìtan àròsọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ.


Ọ̀kànlélọ́gọ́ta Ọdún Nínú Ìyà | Mustapha Sherif

Mustapha Sherif jẹ́ olùkọ́ èdè Yorùbá pẹ̀lú àjọ Teaching Service Commission ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.


Ṣé Òmìnira Nì Yìí? | Bakare Wahab Taiwo

Bákàrè Wahab Táíwò jọ́mọ bíbí ìlú Ọ̀gbàgì Àkókó ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Ó jákẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ẹ̀dá-Èdè àti Èdè Yorùbá ní Fásitì Adékúnlé Ajásin,Àkùngbá Àkókó,ní Ìpínlẹ̀ Oǹdó. Bó ṣe ń kọ ewì lédè gẹ̀ẹ́sì ló ń kọ àwọn lítíréṣọ̀ Yoòbá.


Káràkátà Àti Àwóran míràn |Awósùsì Olúwábùkúnmi

Mo ya àwòrán yìí ní ọdún 2020 nígbàtí àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 gbòde kan. Ìyàlẹ́nu ló jẹ fún mí nígbà tí mo ri ọ̀pọ̀ ènìyàn tí wọ́n ń wó bìtìbìtì lọ àti bọ̀ fún káràkátà. Èyí tí o fi lọlẹ̀ pé, òun jíjẹ àti òwò ṣíṣe kò lè dá àwọn ènìyàn dúró kó dà kí àrùn náà le koko. Àwòrán yìí jẹ lára àwọn ọ̀pọ̀ àwórán tí mo yà nínú ọkọ ẹlẹ́sẹ̀ mẹta, Márúwá èyí tí ìrìn won máa n yà mí lẹ́nu nígbà kúgbà Awósùsì Olúwábùkúnmi Abraham jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, pẹ̀lú pẹ̀lú, ó tún jé ònko Apilẹ̀kó, Ewì àti Ayàwòrán pẹlú ẹ̀rọ kọ̀mpútà. Àwọn iṣẹ́ rẹ sí tí jáde lórí ayélujára lórísirísi.


Ìrírí Òbí Àti Ìtọ́jú Ọmọ Nínú “Ìgbà Èwe” Láti Ọwọ́ Kọ́lá Túbọ̀sún | Rasaq Malik Gbọ́láhàn

Ní ayé òde òní, ìgbéga àti ìlọsiwájú èdè Yorùbá kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀ ní àwùjọ wa. Ìfàsẹ́yìn yìí kì í ṣe kèréémí, àti pé ó máa ń kọni lóminú láti ri pé àbùkù ń bá ará ilé àti ará oko. Ní inú ilé wa, àwọn òbí kò fi bẹ́ẹ̀ fi èdè Yorùbá bá àwọn ọmọ wọn sọ̀rọ̀ mọ́. Àrídájú tún wà pé kò sí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàrin àwọn ará ìlú àti ìjọba láti ṣe agbátẹrù èdè, àṣà àti ìṣe Yorùbá. Awọn Yorùbá sì bọ̀, wọ́n ní bí a bá fi wèrè sílẹ̀ kí o ṣe òkú ìyá rẹ̀ bí ó bá ṣe fẹ́, ǹkan ó wulẹ̀ bàjẹ́ ni. Èyí ló dífá fún Kọ́lá Túbọ̀sún, àgbà òǹkọ̀wé àti agbédèga tí ó yanrantí, tí ó fi ṣe aáyan ògbufọ̀ ìwé ewì Emily R. Grosholz tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Childhood” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí àkọ́lé rẹ̀ sì ń jẹ́ “Ìgbà Èwe” ní èdè Yorùbá.


Àrídájú tún wà pé kò sí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàrin àwọn ará ìlú àti ìjọba láti ṣe agbátẹrù èdè, àṣà àti ìṣe Yorùbá. Awọn Yorùbá sì bọ̀, wọ́n ní bí a bá fi wèrè sílẹ̀ kí o ṣe òkú ìyá rẹ̀ bí ó bá ṣe fẹ́, ǹkan ó wulẹ̀ bàjẹ́ ni. Èyí ló dífá fún Kọ́lá Túbọ̀sún, àgbà òǹkọ̀wé àti agbédèga tí ó yanrantí, tí ó fi ṣe aáyan ògbufọ̀ ìwé ewì Emily R. Grosholz tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Childhood” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí àkọ́lé rẹ̀ sì ń jẹ́ “Ìgbà Èwe” ní èdè Yorùbá. Ní àkọ́kọ́, ó yẹ kí á mọ̀ pé iṣẹ́ aáyan ògbufọ̀ kì í ṣe iṣẹ́ kékeré. Ó sì ṣe pàtàkì láti gbóṣùbà fún Kọ́lá Túbọ̀sún fún akitiyan rẹ̀ láti ri i pé èdè Yorùbá kò jó ijó àjórẹ̀yìn. Ó tún ṣe pàtàkì láti kí Emily kú iṣẹ́.


Ní àkọ́kọ́, ó yẹ kí á mọ̀ pé iṣẹ́ aáyan ògbufọ̀ kì í ṣe iṣẹ́ kékeré. Ó sì ṣe pàtàkì láti gbóṣùbà fún Kọ́lá Túbọ̀sún fún akitiyan rẹ̀ láti ri i pé èdè Yorùbá kò jó ijó àjórẹ̀yìn. Ó tún ṣe pàtàkì láti kí Emily kú iṣẹ́. Gẹ́gẹ́ bí àwa náà ṣe mọ̀ pé tí kò bá sí iṣu, kò lè sí iyán, àti pé àgbájọwọ́ la fi í sọ àyà; ẹnìkan kìí jẹ́ à wá dé. Nínú ìwé yìí, tí àkọ́lẹ́ rẹ̀ jẹ́ “Childhood” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Ìgbà Èwe”, a rí bí Kọ́lá Túbọ̀sún ṣe fi èdè dárà àti bí ó ṣe gbé ẹwà ewì tí Emily kọ ní èdè gẹ̀ẹ́sì yọ. A rí ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàrin èdè àti ìsọwọ́lo gírámà Kọla Túbọ̀sun.


Gẹ́gẹ́ bí àwa náà ṣe mọ̀ pé tí kò bá sí iṣu, kò lè sí iyán, àti pé àgbájọwọ́ la fi í sọ àyà; ẹnìkan kìí jẹ́ à wá dé. Nínú ìwé yìí, tí àkọ́lẹ́ rẹ̀ jẹ́ “Childhood” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Ìgbà Èwe”, a rí bí Kọ́lá Túbọ̀sún ṣe fi èdè dárà àti bí ó ṣe gbé ẹwà ewì tí Emily kọ ní èdè gẹ̀ẹ́sì yọ. A rí ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàrin èdè àti ìsọwọ́lo gírámà Kọla Túbọ̀sun. A rí lílo àwọn ẹwà èdè bí i àfiwé tààrà, àfiwé ẹlẹ́lọ̀ọ́, ìfohùnpènìyàn, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Tí a bá ka ìwé náà dáradára, kò sí iyèméjì pé Emily kọ ewì tí ó bá ìgbà mu—pàápàá jùlọ bí ó ṣe jẹ mọ́ ìgbà èwe; ìgbà tí a kéré, tí òye ayé kò tí ì yé wa tó. Ìgbà èwe yìí ni ìgbà tí a ò tí ì mọ ọwọ́ ọ̀tún yàtọ̀ sí ọwọ́ òsì.


A rí lílo àwọn ẹwà èdè bí i àfiwé tààrà, àfiwé ẹlẹ́lọ̀ọ́, ìfohùnpènìyàn, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Tí a bá ka ìwé náà dáradára, kò sí iyèméjì pé Emily kọ ewì tí ó bá ìgbà mu—pàápàá jùlọ bí ó ṣe jẹ mọ́ ìgbà èwe; ìgbà tí a kéré, tí òye ayé kò tí ì yé wa tó. Ìgbà èwe yìí ni ìgbà tí a ò tí ì mọ ọwọ́ ọ̀tún yàtọ̀ sí ọwọ́ òsì. Ìgbà yìí kan náà ni àwọn òbí máa ń ṣe wàhálà jù lórí ọmọ. Fún àpẹẹrẹ, Ìyá jẹ́ ẹnìkan tí ó gbọ́dọ̀ mójútó ọmọ dáradára, àtipé láti inú oyún ni ìyá tí ń tọ́jú ọmọ bọ̀. Láti inú oyún yìí náà ni jíjẹ àti mímu ọmọ ti bẹ̀rẹ̀.


Ìgbà yìí kan náà ni àwọn òbí máa ń ṣe wàhálà jù lórí ọmọ. Fún àpẹẹrẹ, Ìyá jẹ́ ẹnìkan tí ó gbọ́dọ̀ mójútó ọmọ dáradára, àtipé láti inú oyún ni ìyá tí ń tọ́jú ọmọ bọ̀. Láti inú oyún yìí náà ni jíjẹ àti mímu ọmọ ti bẹ̀rẹ̀. Tí ọmọ bá dé ilé ayé tán, ìtọ́jú tún tẹ̀ síwájú ni. Ni inú ìwé ewì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Ìgbà Èwe” yíì, àwọn òǹkàwé yóò ṣe alábapàdé àwọn ewì tí ó sọ̀rọ̀ nípa ìgbà tí ọmọ wà nínú oyún, ìrètí àwọn òbí nígbà tí ọmọ kò tí ì dáyé, ìdùnnú àwọn òbí– pàápàá jùlọ Ìyá ọmọ nígbàtí ọmọ bá ń dàgbà bọ̀. Nínú ìwé yìí náà ni a tún ti rí àwọn ǹǹkan tí ọmọ máa ń ṣe nígbà tí ó bá ń dàgbà bọ̀.


Tí ọmọ bá dé ilé ayé tán, ìtọ́jú tún tẹ̀ síwájú ni. Ni inú ìwé ewì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Ìgbà Èwe” yíì, àwọn òǹkàwé yóò ṣe alábapàdé àwọn ewì tí ó sọ̀rọ̀ nípa ìgbà tí ọmọ wà nínú oyún, ìrètí àwọn òbí nígbà tí ọmọ kò tí ì dáyé, ìdùnnú àwọn òbí– pàápàá jùlọ Ìyá ọmọ nígbàtí ọmọ bá ń dàgbà bọ̀. Nínú ìwé yìí náà ni a tún ti rí àwọn ǹǹkan tí ọmọ máa ń ṣe nígbà tí ó bá ń dàgbà bọ̀. Fún àpẹẹrẹ, àwọn ọmọkékeré nífẹ sí eré púpọ̀, àti pé kò sí ǹǹkan tí wọn kò le è fi seré. Àwọn Yorùbá bọ̀, wọ́n ní arúgbó ṣ’oge rí àkísà lògbà rí. Àgbà wá búra bí èwe kò bá ṣe ọ́ rí.


Fún àpẹẹrẹ, àwọn ọmọkékeré nífẹ sí eré púpọ̀, àti pé kò sí ǹǹkan tí wọn kò le è fi seré. Àwọn Yorùbá bọ̀, wọ́n ní arúgbó ṣ’oge rí àkísà lògbà rí. Àgbà wá búra bí èwe kò bá ṣe ọ́ rí. Ewì àkọ́kọ́ nínú “Ìgbà Èwe” ni àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Listening” ni èdè gẹ̀ẹ́sì, tí ìtumọ̀ rẹ̀ ní Yorùbá sì jẹ́ “Ìtẹ́tísí”. Nínú ewì yìí, a rí bí Kọ́lá Túbọ̀sún ṣe fi èdè dárà nípa ṣíṣe aáyan ògbufọ̀ ewì náà láti èdè gẹ̀ẹ́sì sí èdè Yorùbá. Nínú ewì yìí bákan náà, a rin ìrìn àjò bí ọmọ ṣe wà nínú ikùn ìyá rẹ̀, ṣùgbọ́n tí ìyá rẹ̀ ń gbọ́ ohun tí ọmọ náà ń sọ.


Ewì àkọ́kọ́ nínú “Ìgbà Èwe” ni àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Listening” ni èdè gẹ̀ẹ́sì, tí ìtumọ̀ rẹ̀ ní Yorùbá sì jẹ́ “Ìtẹ́tísí”. Nínú ewì yìí, a rí bí Kọ́lá Túbọ̀sún ṣe fi èdè dárà nípa ṣíṣe aáyan ògbufọ̀ ewì náà láti èdè gẹ̀ẹ́sì sí èdè Yorùbá. Nínú ewì yìí bákan náà, a rin ìrìn àjò bí ọmọ ṣe wà nínú ikùn ìyá rẹ̀, ṣùgbọ́n tí ìyá rẹ̀ ń gbọ́ ohun tí ọmọ náà ń sọ. Ìyá náà wà ní ipò ẹni tí ó ń retí ọmọ náà, àti pé nípa ọ̀rọ̀ sísọ, Ìyá náà ń gbáradì fún ọmọ náà. Ó ń ṣe ètò kalẹ̀ kí ọmọ náà tó dé. Ewì náà lọ báyìí: Nínú ewì yìí, a tún lè sọ nípa pàtàkì ọ̀rọ̀, àti ìwúlò rẹ̀ ní àwùjọ wa.


Ìyá náà wà ní ipò ẹni tí ó ń retí ọmọ náà, àti pé nípa ọ̀rọ̀ sísọ, Ìyá náà ń gbáradì fún ọmọ náà. Ó ń ṣe ètò kalẹ̀ kí ọmọ náà tó dé. Ewì náà lọ báyìí: Nínú ewì yìí, a tún lè sọ nípa pàtàkì ọ̀rọ̀, àti ìwúlò rẹ̀ ní àwùjọ wa. Ọ̀rọ̀ ni ó máa ń yọ obì lápò, òhun náà ló sì máa ń yọ idà lápó. Ọ̀rọ̀ ni Elédùà fi dá ilé ayé, àti pé ọ̀rọ̀ náà ni Elédùà yóò sọ nígbà tí ayé bá fẹ́ parẹ́. Sísọ ọ̀rọ̀ sí ọmọ dára, àtipé nínú oyún, ọmọ a máa mí nínú ìyá.


Ọ̀rọ̀ ni ó máa ń yọ obì lápò, òhun náà ló sì máa ń yọ idà lápó. Ọ̀rọ̀ ni Elédùà fi dá ilé ayé, àti pé ọ̀rọ̀ náà ni Elédùà yóò sọ nígbà tí ayé bá fẹ́ parẹ́. Sísọ ọ̀rọ̀ sí ọmọ dára, àtipé nínú oyún, ọmọ a máa mí nínú ìyá. Àwọn aláboyún míràn wulẹ̀ sọ pé àwọn a máa gbọ́ ohùn àwọn ọmọ àwọn. Àwọn míràn sọ nípa bí oyún inú ṣe máa ń fi ìpà gún àwọn nínú. Nínú ewì míràn tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Thirty-six Weeks” ní èdè gẹ̀ẹ́sì tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Ọ̀sẹ̀ Mẹ́rìndínlógún” a rí ìbámu òǹkà náà pẹ̀lú oṣù mẹ́ẹ̀sán tí ọmọ yóò wáyé.


Àwọn aláboyún míràn wulẹ̀ sọ pé àwọn a máa gbọ́ ohùn àwọn ọmọ àwọn. Àwọn míràn sọ nípa bí oyún inú ṣe máa ń fi ìpà gún àwọn nínú. Nínú ewì míràn tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Thirty-six Weeks” ní èdè gẹ̀ẹ́sì tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Ọ̀sẹ̀ Mẹ́rìndínlógún” a rí ìbámu òǹkà náà pẹ̀lú oṣù mẹ́ẹ̀sán tí ọmọ yóò wáyé. Nínú ewì yìí ni akéwì ti sọ nípa ìdàgbàsókè ọmọ nínú oyún. Gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ pé inú ikùn ìyá ni ọmọ yóò ma gbé títí tí ọjọ́ ìkúnlẹ̀ rẹ̀ yóò fi pé, àti pé awọ inú ìyá ni ó bo ọmọ náà mọ́ lẹ̀. Ìyá ni ilé àti ọ̀nà fún ọmọ náà.


Nínú ewì yìí ni akéwì ti sọ nípa ìdàgbàsókè ọmọ nínú oyún. Gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ pé inú ikùn ìyá ni ọmọ yóò ma gbé títí tí ọjọ́ ìkúnlẹ̀ rẹ̀ yóò fi pé, àti pé awọ inú ìyá ni ó bo ọmọ náà mọ́ lẹ̀. Ìyá ni ilé àti ọ̀nà fún ọmọ náà. Òun náà ni òrùlé àti ògiri rẹ̀. Akéwì náà sọ báyìí: Ní inú ewì yìí ni a ti ri kà pé ọmọ tí ó wà nínú ìyá rẹ̀ a máa gbọ́ ohùn ìyá àti bàbá rẹ̀. Ìdùnnú ńlá ni fún àwọn òbí méjéèjì pé àwọn ń retí ọmọ tuntun.


Òun náà ni òrùlé àti ògiri rẹ̀. Akéwì náà sọ báyìí: Ní inú ewì yìí ni a ti ri kà pé ọmọ tí ó wà nínú ìyá rẹ̀ a máa gbọ́ ohùn ìyá àti bàbá rẹ̀. Ìdùnnú ńlá ni fún àwọn òbí méjéèjì pé àwọn ń retí ọmọ tuntun. Ní inú oyún, ipò ẹlẹgẹ́ ni obìnrin máa ń wà. Nínú ipò yìí, orísirísi ǹǹkan ni yóò ma wù wọ́n jẹ. Orísirísi ǹǹkan ni wọn yóò maa dojúkọ.


Ní inú oyún, ipò ẹlẹgẹ́ ni obìnrin máa ń wà. Nínú ipò yìí, orísirísi ǹǹkan ni yóò ma wù wọ́n jẹ. Orísirísi ǹǹkan ni wọn yóò maa dojúkọ. Ní ìgbàmíràn ẹ̀wẹ̀, aláboyún yóò rí ìnira nípa ọmọ tí ó wà nínú rẹ̀. Àtipé ní àkókò tí obìnrin bá wà nínú oyún, ó gbọ́dọ̀ sinmi wàhálà ní ṣíṣe. Kọ́lá Túbọ̀sún tẹ̀ síwájú nípa títú àwọn ewì tó kù nínú ìwé yìí sí èdè Yorùbá pẹ̀lú ojú àti ọkàn tí ó mọ èróńgbà Emily nípa àwọn ewì rẹ̀ ní èdè gẹ̀ẹ́sì.


Ní ìgbàmíràn ẹ̀wẹ̀, aláboyún yóò rí ìnira nípa ọmọ tí ó wà nínú rẹ̀. Àtipé ní àkókò tí obìnrin bá wà nínú oyún, ó gbọ́dọ̀ sinmi wàhálà ní ṣíṣe. Kọ́lá Túbọ̀sún tẹ̀ síwájú nípa títú àwọn ewì tó kù nínú ìwé yìí sí èdè Yorùbá pẹ̀lú ojú àti ọkàn tí ó mọ èróńgbà Emily nípa àwọn ewì rẹ̀ ní èdè gẹ̀ẹ́sì. Nípa lílo orísirísi àwòrán ọmọ tuntun jòjòló àti ìyá rẹ̀ nínú ìwé náà, a rí àrídájú ìfẹ́ òǹkọ̀wé sí àwọn ọmọkékeré àti ìdàgbàsókè wọn. Ní inú ewì míràn nínú ìwé náà tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “After” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí ìtunmọ̀ rẹ̀ ní èdè Yorùbá jẹ́ “Lẹ́yìnọ̀rẹyìn”, a rí ìgbìyànjú ìyá lórí ọmọ. Bí ọmọ kò sùn, ìyá kò le è fojú ko’run.


Nípa lílo orísirísi àwòrán ọmọ tuntun jòjòló àti ìyá rẹ̀ nínú ìwé náà, a rí àrídájú ìfẹ́ òǹkọ̀wé sí àwọn ọmọkékeré àti ìdàgbàsókè wọn. Ní inú ewì míràn nínú ìwé náà tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “After” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí ìtunmọ̀ rẹ̀ ní èdè Yorùbá jẹ́ “Lẹ́yìnọ̀rẹyìn”, a rí ìgbìyànjú ìyá lórí ọmọ. Bí ọmọ kò sùn, ìyá kò le è fojú ko’run. Bí ọmọ kò jẹ, ìyá kò le è jẹ. Ní ìgbàmíràn, ọmọ yóò jí pẹ̀lú ẹkún àsunùndá ní òru. Kí á má parọ́, òbí ń jìyà lórí ọmọ.


Bí ọmọ kò jẹ, ìyá kò le è jẹ. Ní ìgbàmíràn, ọmọ yóò jí pẹ̀lú ẹkún àsunùndá ní òru. Kí á má parọ́, òbí ń jìyà lórí ọmọ. Ewì yìí múmi rántí orin tí a máa ń kọ ni ilé ìwé girama ní ayé àtijọ́ fún àwọn òbí wa. Orin náà lọ báyìí: Orin yìí jẹ́ orin tí àwọn ọmọ máa ń kọ láti mọ rírì àti ìlàkàkà àwọn ìyá wọn lórí wọn. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yin náà ṣe mọ̀ pé kúuṣẹ́ ló ń mú orí oníṣẹ́ yá, orin yìí jẹ́ orin ìwúrí àti orin ìfiẹ̀mí ìmoore hàn.


Ewì yìí múmi rántí orin tí a máa ń kọ ni ilé ìwé girama ní ayé àtijọ́ fún àwọn òbí wa. Orin náà lọ báyìí: Orin yìí jẹ́ orin tí àwọn ọmọ máa ń kọ láti mọ rírì àti ìlàkàkà àwọn ìyá wọn lórí wọn. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yin náà ṣe mọ̀ pé kúuṣẹ́ ló ń mú orí oníṣẹ́ yá, orin yìí jẹ́ orin ìwúrí àti orin ìfiẹ̀mí ìmoore hàn. Ní inú ewì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Lẹ́yìnọ̀rẹyìn”, a ri kà báyìí: Kò sí iyàn jíjà nínú pé ọmọ tuntun jòjòló yóò da ìyá rẹ̀ láàmú. Èyí kò ṣe é sá fún. Èyí sì hàn nínú ewì náà pẹ̀lú bí ìyá ṣe ń ṣe àìsùn nítorí ọmọ ìkókó.


Ní inú ewì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Lẹ́yìnọ̀rẹyìn”, a ri kà báyìí: Kò sí iyàn jíjà nínú pé ọmọ tuntun jòjòló yóò da ìyá rẹ̀ láàmú. Èyí kò ṣe é sá fún. Èyí sì hàn nínú ewì náà pẹ̀lú bí ìyá ṣe ń ṣe àìsùn nítorí ọmọ ìkókó. Lára ewì tí Kọ́lá Túbọ̀sún tún tú sí èdè Yorùbá ni a rí èyí tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Through the Darkness Be Thou Near Me” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Láàárín Òkùnkùn, Wà Lẹ́gbẹ̀ẹ́ Mi”. Ewì yìí sọ nípa ìfẹ́ àìlábàwọ́n tí ó wà láàrin Ìyá àti ọmọ. O sàlàyé nípa ìyá àti bí ó ṣẹ káràmásìkí ọmọ; eléyìí tí ó sì jẹyọ nínú bí ó ṣe dúró de ọmọ rẹ̀ kó sùn kì òun tó sùn.


Lára ewì tí Kọ́lá Túbọ̀sún tún tú sí èdè Yorùbá ni a rí èyí tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ “Through the Darkness Be Thou Near Me” ní èdè gẹ̀ẹ́sì, tí Yorùbá rẹ̀ sì jẹ́ “Láàárín Òkùnkùn, Wà Lẹ́gbẹ̀ẹ́ Mi”. Ewì yìí sọ nípa ìfẹ́ àìlábàwọ́n tí ó wà láàrin Ìyá àti ọmọ. O sàlàyé nípa ìyá àti bí ó ṣẹ káràmásìkí ọmọ; eléyìí tí ó sì jẹyọ nínú bí ó ṣe dúró de ọmọ rẹ̀ kó sùn kì òun tó sùn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́pẹ́ ìyá yìí tún ní àwọn iṣẹ́ ilé láti ṣẹ, ó tún wà nínú òkùnkùn pẹ̀lú ọmọ rẹ̀. Ó dúró tí gbogbo ilé fi wà ní ìdákẹ́jẹ́jẹ́. Olùtúmọ̀ náà sọ báyìí: Nínú àwọn ewì yóókù tí ó wà nínú ìwé yìí ni a ti rí àwọn èyí tí ó sọ nípa ṣíṣere ọmọ nínú òjò, ìṣàwárí pọ̀tọ̀pọ́tọ̀, kíkọ́ ọmọ ní ilé ìwé àti kíkọ́ ọmọ ní dùùrù títẹ̀, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.