Lẹyin ọpọlọpọ nnkan ti o ka silẹ wi pe oun yoo ṣe ti o ba wọle gẹgẹ bii Gomina ipinlẹ Ọyọ, Adelabu tun ṣe alaye wi pe o ṣeeṣe ki oun lẹdi apo pọ mọ awọn oṣelu mii n'ipinlẹ Ọyọ, ki o le rọrun fun oun ati gbogbo awọn to n dije ninu ẹgbẹ oṣelu 'Accord' lati jawe olubori ninu eto idibo ọdun 2023. Adelabu ni oun ko ni pada sinu ẹgbẹ oṣelu APC mọ, nitori pupọ ninu awọn agba ẹgbẹ oṣelu mii to n bẹ n'ipinlẹ Ọyọ lo n ṣe atilẹyin fun ilepa rẹ ati awọn ẹlomii to n dije ninu ẹgbẹ oṣelu ti o wa. O fi igboya han wi pe ẹgbẹ oṣelu 'Accord' ni yoo jawe olubori ninu eto idibo to n bọ lọna. Adelabu ni o ṣeeṣe ki ẹgbẹ oṣelu naa ni ajọṣepọ pẹlu ẹgbẹ oṣelu APC tabi PDP, ti wọn ba ṣetan lati ṣe atilẹyin fun ilepa rẹ.


Oyo Politics: Bayo Adelabu ké sí gómìnà Seyi Makinde kọ̀wé fipò sílẹ̀ nítorí ìkùnà ìjọba rẹ̀

Adelabu ni o ṣeeṣe ki ẹgbẹ oṣelu naa ni ajọṣepọ pẹlu ẹgbẹ oṣelu APC tabi PDP, ti wọn ba ṣetan lati ṣe atilẹyin fun ilepa rẹ.


Jàǹdùkú yawọ ilé Abẹnugan ilé aṣòfin US, bí wọ́n ṣe fọ́ "hammer" mọ́ ọkọ rẹ̀ lórí rèé

Ara ọkọ Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà, Paul Pelosi ti ń balẹ̀ lẹ́yìn tó ṣiṣẹ́ abẹ látàrí ọgbẹ́ tó fara gbà nígbà tí ẹnìkan ṣe ìkọlù sí i nílé wọn ní San Francisco. Afurasí tó ṣe ìkọlù náà ló fi hámà gbá Pelosi, ẹni ọdún méjìlélọ́gọ́rin lórí tó sì tún ṣèṣe lọ́wọ́. Ìkọlù sí ilé Abẹnugan Nancy Pelosi yìí ló ti ń fa ìbẹ̀rùbojo sọ́kàn àwọn ènìyàn orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà bí wọ́n ṣe ń gbáradì fún ìdìbò tí yóò wáyé lọ́jọ́ kẹjọ oṣù kọkànlá ọdún yìí. Afurasí ọ̀hún, David Depape ni wọ́n ní ó bèèrè láti rí Nancy Pelosi nígbà tó dé ilé wọn ṣùgbọ́n tí onítọ̀hún kò sí nílé lásìkò ìkọlù náà. Ààrẹ Amẹ́ríkà, Joe Biden ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìkọlù yìí tó sì ní kò sí ààyè fún ìwà ọ̀daràn lásìkò tí ètò òṣèlú bá ń lọ. Biden tó sọ̀rọ̀ ní Philadelphia ní gbogbo àwọn gbọ́dọ̀ sowọ́pọ̀ láti gbógun ti ìwà jàǹdùkú nínú ètò òṣèlú lai fi ti ẹgbẹ́ òṣèlú kankan ṣe.


Afurasí ọ̀hún, David Depape ni wọ́n ní ó bèèrè láti rí Nancy Pelosi nígbà tó dé ilé wọn ṣùgbọ́n tí onítọ̀hún kò sí nílé lásìkò ìkọlù náà. Ààrẹ Amẹ́ríkà, Joe Biden ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìkọlù yìí tó sì ní kò sí ààyè fún ìwà ọ̀daràn lásìkò tí ètò òṣèlú bá ń lọ. Biden tó sọ̀rọ̀ ní Philadelphia ní gbogbo àwọn gbọ́dọ̀ sowọ́pọ̀ láti gbógun ti ìwà jàǹdùkú nínú ètò òṣèlú lai fi ti ẹgbẹ́ òṣèlú kankan ṣe. Lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tí ìkọlù náà wáyé ni ìjọba Amẹ́ríkà kọ̀wé ránṣẹ́ sí gbogbo àwọn agbófinró orílẹ̀ èdè wọn láti ṣe ìkìlọ̀ nípa àwọn ìkọlù tó ń wáyé sáwọn tó ń dupò òṣèlú àti àwọn òṣìṣẹ́ ètò ìdìbò. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ láti mọ ìdí tí afurasí náà fi fẹ́ ṣekúpa Pelosi ṣùgbọ́n wọn ò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Nancy Pelosi tó wà ní Washington DC lásìkò tí ìkọlù ọ̀hún wáyé ti balẹ̀ sí San Francisco láti wá wo ọkọ rẹ̀ ní ilé ìwòsàn.


Lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tí ìkọlù náà wáyé ni ìjọba Amẹ́ríkà kọ̀wé ránṣẹ́ sí gbogbo àwọn agbófinró orílẹ̀ èdè wọn láti ṣe ìkìlọ̀ nípa àwọn ìkọlù tó ń wáyé sáwọn tó ń dupò òṣèlú àti àwọn òṣìṣẹ́ ètò ìdìbò. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ láti mọ ìdí tí afurasí náà fi fẹ́ ṣekúpa Pelosi ṣùgbọ́n wọn ò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Nancy Pelosi tó wà ní Washington DC lásìkò tí ìkọlù ọ̀hún wáyé ti balẹ̀ sí San Francisco láti wá wo ọkọ rẹ̀ ní ilé ìwòsàn. Agbẹnusọ Pelosi ní òwúrọ̀ ọjọ́ Ẹtì ni afurasí náà ṣe ìkọlù ọ̀hún nígbà tó fi tipátipá wọ ilé wọn tó sì ń bèèrè láti rí Abẹnugan. Ọ̀gá Ọlọ́pàá San Francisco, Chief William Scott ní nǹkan bíi ago méjì òru òwúrọ̀ ọjọ́ Ẹtì ni àwọn gba ìpè láti ọ̀dọ̀ Pelosi. Scott ní nígbà tí àwọn ọlọ́pàá máa fi débẹ̀, níṣe ni àwọn bá afurasí ọ̀hún àti Pelosi tí wọ́n ń jà sí hámà ṣùgbọ́n tó ti fi hámà náà ṣe Pelosi léṣe.


Agbẹnusọ Pelosi ní òwúrọ̀ ọjọ́ Ẹtì ni afurasí náà ṣe ìkọlù ọ̀hún nígbà tó fi tipátipá wọ ilé wọn tó sì ń bèèrè láti rí Abẹnugan. Ọ̀gá Ọlọ́pàá San Francisco, Chief William Scott ní nǹkan bíi ago méjì òru òwúrọ̀ ọjọ́ Ẹtì ni àwọn gba ìpè láti ọ̀dọ̀ Pelosi. Scott ní nígbà tí àwọn ọlọ́pàá máa fi débẹ̀, níṣe ni àwọn bá afurasí ọ̀hún àti Pelosi tí wọ́n ń jà sí hámà ṣùgbọ́n tó ti fi hámà náà ṣe Pelosi léṣe. Ó ní èròńgbà afurasí náà ni láti so Pelosi títí tí ìyàwó rẹ̀, Nancy yóò fi padà sílé. Ó fi kun un pé ẹ̀sùn fífi ipá wọ ilé onílé àti àwọn ẹ̀sùn mìíràn ló ń kojú. Bákan náà ló ní afurasí ọ̀hún wà ní ilé ìwòsàn níbi tó ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́ ṣùgbọ́n kò sọ bí ìlera afurasí náà ṣe wà sí.


Ó ní èròńgbà afurasí náà ni láti so Pelosi títí tí ìyàwó rẹ̀, Nancy yóò fi padà sílé. Ó fi kun un pé ẹ̀sùn fífi ipá wọ ilé onílé àti àwọn ẹ̀sùn mìíràn ló ń kojú. Bákan náà ló ní afurasí ọ̀hún wà ní ilé ìwòsàn níbi tó ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́ ṣùgbọ́n kò sọ bí ìlera afurasí náà ṣe wà sí. Scott ṣàlàyé pé Pelosi ló fọgbọ́n pe àgọ́ Ọlọ́pàá láti lè jẹ́ kí àwọn gbọ́ bí ìkọlù náà ṣe ń wáyé. Ní ọdún 2021 ni wọ́n dìbò yan Nancy Pelosi bí i Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin fún ìgbà kẹrin. Láti ọdún 1987 ni Nancy Pelosi tó jẹ́ ọmọ ìlú Baltimore ti ń ṣojú ẹkùn San Francisco ní ilé aṣòfin orílẹ̀ èdè náà.


Scott ṣàlàyé pé Pelosi ló fọgbọ́n pe àgọ́ Ọlọ́pàá láti lè jẹ́ kí àwọn gbọ́ bí ìkọlù náà ṣe ń wáyé. Ní ọdún 2021 ni wọ́n dìbò yan Nancy Pelosi bí i Abẹnugan ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin fún ìgbà kẹrin. Láti ọdún 1987 ni Nancy Pelosi tó jẹ́ ọmọ ìlú Baltimore ti ń ṣojú ẹkùn San Francisco ní ilé aṣòfin orílẹ̀ èdè náà. Àárín California àti Washington DC ló máa ń gbé jù àmọ́ San Francisco ni ọkọ rẹ̀ ń gbé. Ní ọdún 1963 ni wọ́n fẹ́ ara wọn, tí wọ́n sì bí ọmọ márùn-ún. Láti oṣù kìíní ọdún 2021 ni àwọn aṣòfin ọ̀hún tí ń kojú ìpèníjà ààbò lẹ́yìn ìkọlù tó wáyé sí US Capitol.


Àárín California àti Washington DC ló máa ń gbé jù àmọ́ San Francisco ni ọkọ rẹ̀ ń gbé. Ní ọdún 1963 ni wọ́n fẹ́ ara wọn, tí wọ́n sì bí ọmọ márùn-ún. Láti oṣù kìíní ọdún 2021 ni àwọn aṣòfin ọ̀hún tí ń kojú ìpèníjà ààbò lẹ́yìn ìkọlù tó wáyé sí US Capitol.


Liz Truss ní olóòtú  ìjọba tí sáà rẹ̀ kéré jùlọ nínú ìtàn ilẹ̀ UK, ọjọ́ 45 ló lò nípò

Eyi ni olootu ijọba kẹta ti ilẹ Gẹẹsi yoo maa ni larin ọdun kan. Bi o tilẹ jẹ wi pe lọjọru ni Truss ṣi n sọ fun awọn araalu pe oloogbo ni oun, ẹyin oun kii balẹ bọrọbọrọ, amọṣa wahala to gbẹrẹgẹjigẹ ninu ijọba, igbimọ aṣofin ati ẹgbẹ oṣelu Conservative party to n ṣe’jọba ti mu ko ju ọwọ silẹ nigba ti ọrọ naa de oju ipo toun funrarẹ ti mọ pe oun ko lee tẹsiwaju mọ. Liz Truss sọ ninu ọrọ rẹ pe oun ṣe ipade pẹlu Ẹniọwọ Graham Brady to jẹ alaga igbimọ 1922, awọn mejeeji si fi ẹnu ko peeto idibo lati yan adari yoo waye lọdun to n bọ. O ni eyi yoo rii daju “pe a duro ṣinṣin lojuna ati mu ki awọn ipinnu wa fun iṣuna ati lati ṣe ato eto ọrọ aje ati eto abo orilẹede wa .” Truss ni oun yoo ṣi di ipo olootu ijọba mu titi di igba ti wọn ba yan olotu ijọba tuntun ti yoo rọpo oun. Liz Truss lo ọjọ marundinlaadọta nipo – saa to kere ju ti olotu ijọba kankan yoo lo nipo nilẹ Gẹẹsi. George Canning ni saa rẹ kere ṣekeji. Ọjọ mọkandinlọgọfa lo lo nipo ki o to ku lọdun 1827.


Liz Truss lo ọjọ marundinlaadọta nipo – saa to kere ju ti olotu ijọba kankan yoo lo nipo nilẹ Gẹẹsi. George Canning ni saa rẹ kere ṣekeji. Ọjọ mọkandinlọgọfa lo lo nipo ki o to ku lọdun 1827. Wahala bẹrẹ fun iṣejọba Truss nigba ti minisita rẹ akọkọ Kwasi Kwarteng da họwuhọwu silẹ ni ọja iṣuna pẹlu eto iṣuna gba koo jẹ to fi lede lọjọ kẹtalelogun oṣu kẹsan an. Lati igba naa, rukerudo ti n waye laarin ẹgbẹ oṣelu Conservative eyi to di wahala. Ikọwefipo silẹ rẹ loni waye lẹyin oniruuru iṣẹlẹ nileegbimọ aṣofin keji nilẹ Gẹẹsi lalẹ ana nibi ti ọpọ awọn aṣofin nibẹ ti n pariwo pe ko maa lọ.


Wahala bẹrẹ fun iṣejọba Truss nigba ti minisita rẹ akọkọ Kwasi Kwarteng da họwuhọwu silẹ ni ọja iṣuna pẹlu eto iṣuna gba koo jẹ to fi lede lọjọ kẹtalelogun oṣu kẹsan an. Lati igba naa, rukerudo ti n waye laarin ẹgbẹ oṣelu Conservative eyi to di wahala. Ikọwefipo silẹ rẹ loni waye lẹyin oniruuru iṣẹlẹ nileegbimọ aṣofin keji nilẹ Gẹẹsi lalẹ ana nibi ti ọpọ awọn aṣofin nibẹ ti n pariwo pe ko maa lọ. Adari ẹgbẹ oṣelu Labour, Keir Starmer ti pe fun eto idibo apapọ tuntun “bayi” lẹyin ti Liz Truss kede pe oun fẹ fipo silẹ gẹgẹ bi olootu ijọba orilẹede naa. Ẹniọwọ Starmer sọ pe o han gedegbe bayii pe: “Ẹgbẹ oṣelu Conservative party ti fihan pe awọn ko lẹnu lati ṣe ijọba.” Adari ẹgbẹ oṣelu Labour naa sọ pe lẹyin ọdun mejila ni ijọba, awọn eeyan ilẹ Gẹẹsi lẹtọ si iṣejọba to gbadun ju eleyi ti a n ri yi lọ. “A gbọdọ wa ọna fun ibẹrẹ lakọtun.


Adari ẹgbẹ oṣelu Labour, Keir Starmer ti pe fun eto idibo apapọ tuntun “bayi” lẹyin ti Liz Truss kede pe oun fẹ fipo silẹ gẹgẹ bi olootu ijọba orilẹede naa. Ẹniọwọ Starmer sọ pe o han gedegbe bayii pe: “Ẹgbẹ oṣelu Conservative party ti fihan pe awọn ko lẹnu lati ṣe ijọba.” Adari ẹgbẹ oṣelu Labour naa sọ pe lẹyin ọdun mejila ni ijọba, awọn eeyan ilẹ Gẹẹsi lẹtọ si iṣejọba to gbadun ju eleyi ti a n ri yi lọ. “A gbọdọ wa ọna fun ibẹrẹ lakọtun. A nilo eto idibo apapọ - bayii.” Amọṣa, ọkan lara awọn minisita rẹ, Jeremy Hunt ti sọ pe oun ko ni dije fun ipo olori Conservative Party ati olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi lẹyin ti Truss fi ipo silẹ. Awọn olori orilẹede kaakiri agbaye naa ti n sọrọ nipa iṣẹlẹ ikọwefiposilẹ olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi yii. Aarẹ orilẹede France, Emmanuel Macron sọ pe o ṣe pataki kiilẹ Gẹẹsi wa ọna “fun iduroṣinṣin rẹ ni kopẹkopẹ.” Macron sọ fawọn akọroyin  lasiko to gunlẹ si ilu Brussels fun apero ajọ awọn orilẹede Yuroopu nibẹ.


A nilo eto idibo apapọ - bayii.” Amọṣa, ọkan lara awọn minisita rẹ, Jeremy Hunt ti sọ pe oun ko ni dije fun ipo olori Conservative Party ati olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi lẹyin ti Truss fi ipo silẹ. Awọn olori orilẹede kaakiri agbaye naa ti n sọrọ nipa iṣẹlẹ ikọwefiposilẹ olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi yii. Aarẹ orilẹede France, Emmanuel Macron sọ pe o ṣe pataki kiilẹ Gẹẹsi wa ọna “fun iduroṣinṣin rẹ ni kopẹkopẹ.” Macron sọ fawọn akọroyin  lasiko to gunlẹ si ilu Brussels fun apero ajọ awọn orilẹede Yuroopu nibẹ. “Nitemi, ibanujẹ lo maa n jẹ fun mi lati rii oluku mi kan ko fi iṣẹ silẹ. Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Liz Truss ti kọwe fi ipo rẹ silẹ lẹyin ọjọ marundinlaadọta lori oye. Nigba to n sọrọ niwaju ile ijọba ilẹ Gẹẹsi ni Downing Street, Liz Truss sọ pe oun ti fi ọrọ naa to Ọba Charles ti ilẹ Gẹẹsi pe oun n fi ipo silẹ gẹgẹ bi olori ẹgbẹ oṣelu Conservative party.


“Nitemi, ibanujẹ lo maa n jẹ fun mi lati rii oluku mi kan ko fi iṣẹ silẹ. Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Liz Truss ti kọwe fi ipo rẹ silẹ lẹyin ọjọ marundinlaadọta lori oye. Nigba to n sọrọ niwaju ile ijọba ilẹ Gẹẹsi ni Downing Street, Liz Truss sọ pe oun ti fi ọrọ naa to Ọba Charles ti ilẹ Gẹẹsi pe oun n fi ipo silẹ gẹgẹ bi olori ẹgbẹ oṣelu Conservative party. Liz Truss sọ pe asiko ti ọrọ aje dagun ti ọrọ oṣelu lagbaye si n ṣe ṣibaṣibo loun tẹri gbe ẹru ijọba ati pe ohun ti ẹgbẹ oṣelu oun yan oun lati yi pada ni ifasẹyin ọpọlọpọ ọdun to ti de ba orilẹede naa. O ni iṣejọbva oun kogoja lori owo ina ati agbekalẹ ilana tuntun fun eto ọrọ aje nipa agekuro owo ori  gegele. “Mo rii pe, pẹlu bi nnkan ṣe ri bayii, mi o lee ṣe aṣeyọri lori ohun ti ẹgbẹ oṣelu Conservative party fi yan mi.”


Liz Truss sọ pe asiko ti ọrọ aje dagun ti ọrọ oṣelu lagbaye si n ṣe ṣibaṣibo loun tẹri gbe ẹru ijọba ati pe ohun ti ẹgbẹ oṣelu oun yan oun lati yi pada ni ifasẹyin ọpọlọpọ ọdun to ti de ba orilẹede naa. O ni iṣejọbva oun kogoja lori owo ina ati agbekalẹ ilana tuntun fun eto ọrọ aje nipa agekuro owo ori  gegele. “Mo rii pe, pẹlu bi nnkan ṣe ri bayii, mi o lee ṣe aṣeyọri lori ohun ti ẹgbẹ oṣelu Conservative party fi yan mi.”


N kò sọ pé ìwà ìkà ni bílẹ̀ òkèèrè ṣe ń fọ́mọ́ Nàíjíríà ní Físà – Amosun

Gomina ana ni ipinlẹ Ogun, Sẹnetọ Ibikunle Amosun ti ni oun ko sọ pe iwa ika lawọn ijọba ilẹ okeere n ṣe, bi wọn ṣe n fun awọn ọmọ Naijiria ni iwe irinna lọ silẹ wọn. Ṣaaju ni Amosun ti kọkọ sọ erongba rẹ ninu ifọwerọ kan pẹlu BBC Yoruba nipa bi awọn ọdọ ṣe n ‘japa’ lati fi orilẹ-ede Naijiria silẹ, ti ifọrọwerọ naa si milẹ titi. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Bola Adeyemi buwọlu, Amosun ni oun ko sọ pe eeyan bururu lawọn ijọba ilẹ okeere to n fun awọn ọmọ Naijiria ni fisa. Amọ awọn akọroyin kan mọọmọ lo ọrọ naa lati tẹ ifẹ ara wọn lọrun ni ni. Atẹjade naa ni “Awọn iwe iroyin kan sọ pe, Amosun ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC, bu ẹnu atẹ lu awọn ijọba ilẹ okere ti wọn n ti awọn ọmọ Naijiria lẹyin lati sa kuro lorilẹ-ede wọn, pe ika ni wọn n ṣe.” “Sẹnetọ naa, to n ṣoju aringbungbun ipinlẹ Ogun sọ pe ohun to n ba oun ninu jẹ ni awọn akọṣemọṣẹ ọlọpọlọ pipe bii dokita, agbẹjọro, amojuẹrọ ati oluṣiro to n kuro ni Naijiria pẹlu awọn ẹbi wọn. O ni igbesẹ naa le ṣe ipalara nla fun Naijiria.” “Bo tilẹ jẹ pe gomina ana ọhun sọ pe ko bojumu bi awọn orilẹ-ede naa ṣe n ti awọn araalu lẹyin lati fi Naijiria silẹ, ko sọ pe aburu ni wọn n ṣe.” Amosun ṣalaye pe ọtọ ni ohun ti oun sọ amọ awọn akọroyin kan mọọmọ yi ọrọ naa pada nitori oun funra oun gan ti ran ọpọ eeyan lọ silẹ okeere.


Amọ awọn akọroyin kan mọọmọ lo ọrọ naa lati tẹ ifẹ ara wọn lọrun ni ni. Atẹjade naa ni “Awọn iwe iroyin kan sọ pe, Amosun ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC, bu ẹnu atẹ lu awọn ijọba ilẹ okere ti wọn n ti awọn ọmọ Naijiria lẹyin lati sa kuro lorilẹ-ede wọn, pe ika ni wọn n ṣe.” “Sẹnetọ naa, to n ṣoju aringbungbun ipinlẹ Ogun sọ pe ohun to n ba oun ninu jẹ ni awọn akọṣemọṣẹ ọlọpọlọ pipe bii dokita, agbẹjọro, amojuẹrọ ati oluṣiro to n kuro ni Naijiria pẹlu awọn ẹbi wọn. O ni igbesẹ naa le ṣe ipalara nla fun Naijiria.” “Bo tilẹ jẹ pe gomina ana ọhun sọ pe ko bojumu bi awọn orilẹ-ede naa ṣe n ti awọn araalu lẹyin lati fi Naijiria silẹ, ko sọ pe aburu ni wọn n ṣe.” Amosun ṣalaye pe ọtọ ni ohun ti oun sọ amọ awọn akọroyin kan mọọmọ yi ọrọ naa pada nitori oun funra oun gan ti ran ọpọ eeyan lọ silẹ okeere. Ninu ifọrọwerọ naa Amosun sọ pe ko si ẹnikẹni to fi Najiria silẹ to le fi gbogbo mọlẹbi rẹ silẹ. O ni “Ibi ti wọn n lọhun, ṣebi a ti lọ sibẹ.” “Amọṣa awọn to n lọ yii, ẹẹ ri pe awọn orilẹ-ede to n fun wọn ni iwe pe ki wọn maa gbe ilu naa, emi wo pe bii ika paapaa ni wọn fi ṣe fun wa ni.” “Nitori bi ẹ ṣe wo lonii n dokita gan ti fẹẹ lọ tan, agbẹjọro ti lọ, oluṣiro ti lọ... gbogbo wọn nisin, iṣẹ nọọsi ni wọn n lọ kọ.” Amosun sọ pe ko rọrun ki eeyan fi ile rẹ silẹ lati lọ si ilu ẹlomiran lati lọ ṣowo, ati pe ko dara fun orilẹ-ede Naijiria nitori ọjọ ọla. Aṣofin naa ni awọn mii ti wọn ba ti lọ kii fẹ pada si Naijiria mọ, eyii ti ko yẹ ko ri bẹẹ.


Ninu ifọrọwerọ naa Amosun sọ pe ko si ẹnikẹni to fi Najiria silẹ to le fi gbogbo mọlẹbi rẹ silẹ. O ni “Ibi ti wọn n lọhun, ṣebi a ti lọ sibẹ.” “Amọṣa awọn to n lọ yii, ẹẹ ri pe awọn orilẹ-ede to n fun wọn ni iwe pe ki wọn maa gbe ilu naa, emi wo pe bii ika paapaa ni wọn fi ṣe fun wa ni.” “Nitori bi ẹ ṣe wo lonii n dokita gan ti fẹẹ lọ tan, agbẹjọro ti lọ, oluṣiro ti lọ... gbogbo wọn nisin, iṣẹ nọọsi ni wọn n lọ kọ.” Amosun sọ pe ko rọrun ki eeyan fi ile rẹ silẹ lati lọ si ilu ẹlomiran lati lọ ṣowo, ati pe ko dara fun orilẹ-ede Naijiria nitori ọjọ ọla. Aṣofin naa ni awọn mii ti wọn ba ti lọ kii fẹ pada si Naijiria mọ, eyii ti ko yẹ ko ri bẹẹ. O pari ọrọ rẹ pe ti ijọba Naijiria ba da awọn ileeṣẹ nla-nla silẹ amọ ti ọpọ awọn ọdọ to yẹ ṣiṣẹ nibẹ ti salọ tan, iṣoro nla ni yoo jẹ fun Naijiria. Lẹyin naa lo gbadura pe naijiria ṣi maa dara.


O pari ọrọ rẹ pe ti ijọba Naijiria ba da awọn ileeṣẹ nla-nla silẹ amọ ti ọpọ awọn ọdọ to yẹ ṣiṣẹ nibẹ ti salọ tan, iṣoro nla ni yoo jẹ fun Naijiria. Lẹyin naa lo gbadura pe naijiria ṣi maa dara.


Ọmọlúàbí ni Tinubu jẹ́ sí mi àmọ́ ń kò fẹ́ kó dépò ààrẹ lọ́nà èrú- Adebanjo

Nibayi ti eto ipolongo ibo aarẹ ti bẹrẹ nigbaradi feto idibo gbogbo gboo to n bọ ni Naijiria, oniruru awuyewuye lo n lọ kaakiri. Bẹẹ ba gbagbe, laipẹ yii ni asaaju ẹgbẹ Afenifere, Alagba Ayo Adebanjo kede pe ẹyin oludije sipo aarẹ fẹgbẹ oselu Labour, Peter Obi ni oun to si. Bakan naa lo ni oun ko ni se atilẹyin fawọn oludije aarẹ fun ẹgbẹ oselu PDP ati APC, eyiun Atiku Abubakar ati Bola Tinubu. Idi ree ti BBC Yoruba se kan si asaaju ẹgbẹ Afenifere, Alagba Ayo Adebanjo lati se afọmọ ohun to ri, to fi yan oludije aarẹ kan nipọsin. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, alagba Ayo Adebanjo ni kii se pe oun ko fẹran oludije sipo aarẹ fẹgbẹ oselu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Amọ o ni kii se ilan aoselu ti oun gbe le Tinubu lọwọ lo n se.


Idi ree ti BBC Yoruba se kan si asaaju ẹgbẹ Afenifere, Alagba Ayo Adebanjo lati se afọmọ ohun to ri, to fi yan oludije aarẹ kan nipọsin. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, alagba Ayo Adebanjo ni kii se pe oun ko fẹran oludije sipo aarẹ fẹgbẹ oselu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Amọ o ni kii se ilan aoselu ti oun gbe le Tinubu lọwọ lo n se. “Tinubu ko duro ki mi ri, o maa n tẹ ki mi ni, bẹẹ ni Uncle lo n pe mi. Amọ kii se ilana oselu ti mo gbe le lọwọ lo n se, emi ati Tinubu gan sun mọra ju awọn alatilẹyin rẹ to n bu mi lọ. Bi Tinubu ba si di aarẹ lonii, maa jẹ anfaani rẹ ju awọn alatilẹyin rẹ gan lọ.


“Tinubu ko duro ki mi ri, o maa n tẹ ki mi ni, bẹẹ ni Uncle lo n pe mi. Amọ kii se ilana oselu ti mo gbe le lọwọ lo n se, emi ati Tinubu gan sun mọra ju awọn alatilẹyin rẹ to n bu mi lọ. Bi Tinubu ba si di aarẹ lonii, maa jẹ anfaani rẹ ju awọn alatilẹyin rẹ gan lọ. Amọ ọna eru ni n ko fẹ ko gba di aarẹ.” Alagba Adebanjo tẹsiwaju pe o ti wa ni akọsilẹ ninu ofin Naijiria pe gbogbo ipo to ba da awọn ẹya to wa ni Naijiria papọ, a gbọdọ maa pin dgba-dọgba ni. O ni ofin Naijiria lo ni ipin ti ẹya kan ko gbọdọ ju ti ekeji l eyi to mu ka ni ofin ’Federal Character’, tii se ilana bu u re, la a re, ikan ko gbọdọ ju omii l. Adebanjo tẹsiwaju pe idi ree ta se ni ilana ’Rotation’ eyiun pinpin nnkan kaakiri. Eyi si lo ni o mu ki awọn ologun wa yan Yoruba lati di aarẹ lẹyin ti wọn da ibo aarẹ to gbe MKO Abiola wọle nu lọdun 1993.


Amọ ọna eru ni n ko fẹ ko gba di aarẹ.” Alagba Adebanjo tẹsiwaju pe o ti wa ni akọsilẹ ninu ofin Naijiria pe gbogbo ipo to ba da awọn ẹya to wa ni Naijiria papọ, a gbọdọ maa pin dgba-dọgba ni. O ni ofin Naijiria lo ni ipin ti ẹya kan ko gbọdọ ju ti ekeji l eyi to mu ka ni ofin ’Federal Character’, tii se ilana bu u re, la a re, ikan ko gbọdọ ju omii l. Adebanjo tẹsiwaju pe idi ree ta se ni ilana ’Rotation’ eyiun pinpin nnkan kaakiri. Eyi si lo ni o mu ki awọn ologun wa yan Yoruba lati di aarẹ lẹyin ti wọn da ibo aarẹ to gbe MKO Abiola wọle nu lọdun 1993. Adebanjo ni ni awọn ẹya to wa lapa ariwa Naijiria lo ti dari orilẹede yii, bakan naa ni ẹya Yoruba ati awọn eeyan ẹkun aarin gbugbun lati guusu Naijiria ti se aarẹ saaju. O ni kii se awọn ẹya to ti jẹ aarẹ saaju yii lo tun yẹ ka to si lẹyin, to si wa n beere pe ẹya Igbo n kọ? “Ẹyin wọn ni awa Afenifere duro si, a dẹ n fẹ ominira ẹ̀tọ́ ati ètò fun Naijiria.


Adebanjo ni ni awọn ẹya to wa lapa ariwa Naijiria lo ti dari orilẹede yii, bakan naa ni ẹya Yoruba ati awọn eeyan ẹkun aarin gbugbun lati guusu Naijiria ti se aarẹ saaju. O ni kii se awọn ẹya to ti jẹ aarẹ saaju yii lo tun yẹ ka to si lẹyin, to si wa n beere pe ẹya Igbo n kọ? “Ẹyin wọn ni awa Afenifere duro si, a dẹ n fẹ ominira ẹ̀tọ́ ati ètò fun Naijiria. Ẹyin ki ipo aarẹ lọ sọdọ ẹya Igbo ni awa duro si, se ibo ko wa lati South East ni? Nigba to n woye lori ijijagbara fun orilẹede Yoruba ta mọ si Yoruba Nation, Adebanjọ ni ko si ẹnikẹni to le jade pe awọn n ja fun ilẹ Yoruba ju Afenifere lọ. Bakan naa lo ni ko si ẹni kankan to wa ni aye yii, to le ni oun n ja fun ifẹ Yoruba ju oun Ayo Adebanjo lọ.


Ẹyin ki ipo aarẹ lọ sọdọ ẹya Igbo ni awa duro si, se ibo ko wa lati South East ni? Nigba to n woye lori ijijagbara fun orilẹede Yoruba ta mọ si Yoruba Nation, Adebanjọ ni ko si ẹnikẹni to le jade pe awọn n ja fun ilẹ Yoruba ju Afenifere lọ. Bakan naa lo ni ko si ẹni kankan to wa ni aye yii, to le ni oun n ja fun ifẹ Yoruba ju oun Ayo Adebanjo lọ. O wa fi ọwọ sọya pe oun ko se ounkohun tako ipe fun Yoruba Nation nitori awọn ọmọ oun lo n lewaju ipe naa. “Awọn ti oju n kan pe ti wọn ko ba se Naijiria ni ẹtọ ati ofin, yoo dara ka kuku yapa lo n pe fun Yoruba Nation. Awọn ologun lo gbe iwe ofin irẹjẹ le wa lọwọ, kii se ofin ti Awolowo, Azikiwe ati Balewa fọwọsi la n lo lasiko yii.


O wa fi ọwọ sọya pe oun ko se ounkohun tako ipe fun Yoruba Nation nitori awọn ọmọ oun lo n lewaju ipe naa. “Awọn ti oju n kan pe ti wọn ko ba se Naijiria ni ẹtọ ati ofin, yoo dara ka kuku yapa lo n pe fun Yoruba Nation. Awọn ologun lo gbe iwe ofin irẹjẹ le wa lọwọ, kii se ofin ti Awolowo, Azikiwe ati Balewa fọwọsi la n lo lasiko yii. Idi ree ta se duro lori sise agbeyẹwo ofin ilẹ wa nibi ta ti se agbekalẹ ilana atunto tun orilẹede yii. Mo si ti sọ fun Buhari pe to ba jẹ pe lootọ lo nif orilẹede Naijiria, yoo gba ka se atunto orilẹede yii. Sunday Igboho ati IPOB yoo dakẹ, bijọba ba se atunto Naijiria’ Alagba Adebanjo tẹsiwaju pe ẹya to wa lapa ariwa nikan lo n gba awọn ipo nla nla to wa ni Naijiria.


Idi ree ta se duro lori sise agbeyẹwo ofin ilẹ wa nibi ta ti se agbekalẹ ilana atunto tun orilẹede yii. Mo si ti sọ fun Buhari pe to ba jẹ pe lootọ lo nif orilẹede Naijiria, yoo gba ka se atunto orilẹede yii. Sunday Igboho ati IPOB yoo dakẹ, bijọba ba se atunto Naijiria’ Alagba Adebanjo tẹsiwaju pe ẹya to wa lapa ariwa nikan lo n gba awọn ipo nla nla to wa ni Naijiria. Bakan naa lo tun koro oju si bi ijọba apapọ se n pariwo pe abẹ akoso awọn gomina ni ipese eto aabo nipinlẹ koowa wọn wa. Amọ o ni o se ni laanu pe awọn ohun ija ti wọn yoo lo lati pese aabo naa wa lọdọ ijọba apapọ, ti ko si fun awọn ipinlẹ lati lo wọn. O ni yoo dara ki Naijiria si wa papọ gẹgẹ bi orilẹede kan amọ ko seese ka wa papọ lori irẹjẹ.


Bakan naa lo tun koro oju si bi ijọba apapọ se n pariwo pe abẹ akoso awọn gomina ni ipese eto aabo nipinlẹ koowa wọn wa. Amọ o ni o se ni laanu pe awọn ohun ija ti wọn yoo lo lati pese aabo naa wa lọdọ ijọba apapọ, ti ko si fun awọn ipinlẹ lati lo wọn. O ni yoo dara ki Naijiria si wa papọ gẹgẹ bi orilẹede kan amọ ko seese ka wa papọ lori irẹjẹ. Nigba to n sọrọ lori ominira Naijiria, Adebanjo ni kaka ko san lara iya ajẹ ni ọrọ wa, se la kan n fi ọmọ wa bi obinrin, ti ẹyẹ wa n yi lu ẹyẹ. O ni se ni ohun gbogbo kan n buru si ni Naijiria, to si buru jai pupọ labẹ isejọba aarẹ Muhammadu Buhari.


Nigba to n sọrọ lori ominira Naijiria, Adebanjo ni kaka ko san lara iya ajẹ ni ọrọ wa, se la kan n fi ọmọ wa bi obinrin, ti ẹyẹ wa n yi lu ẹyẹ. O ni se ni ohun gbogbo kan n buru si ni Naijiria, to si buru jai pupọ labẹ isejọba aarẹ Muhammadu Buhari.


Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀kọ́ ni mo kọ́ lára bàbá mi - Abisola ọmọ Ajimobi

Abisọla Kọla Daisi ti o jẹ ọkan lara awọn ọmọ Gomina tẹlẹri n'ipinlẹ Ọyọ, Oloogbe Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi ti ṣe alaye ọrọ nipa iru ibaṣepọ ti o ni pẹlu baba rẹ ki o to jade l'aye. Ninu ọrọ ti o fi lede lori ipa ribiribi ti baba rẹ ko ni aye rẹ, nibi ayẹyẹ ifami ẹyẹ danilọla fun Gomina tẹlẹri naa lẹyin ipapoda rẹ, eleyii ti ẹgbẹ awọn akọroyin lorilẹede Naijiria labẹ aburada 'Nigeria Union of Journalists', NUJ ẹka ti ipinlẹ Ọyọ ṣe agbekalẹ rẹ fun ọdun 2022,. Abisọla ni, "Bi mo ba ronu nipa apẹrẹ adari rere to ko ipa ribiribi ninu aye mi, ẹni akọkọ ti o maa n wa si ọkan mi ni baba mi". O ni oun maa n ni ero wi pe awọn ọmọ oun naa n ri awọn obi wọn gẹgẹ bi awokọṣe rere tabi apẹrẹ adari ti o tayọ, botilẹ jẹ wi pe gbogbo obi kọ ni o n fi iru ipilẹ to n mu ki awọn ọmọ hu iwa gidi lelẹ gẹgẹ bi baba oun ṣe fi lelẹ fun awọn ọmọ rẹ ati ọpọ eeyan. Abisọla ni baba oun ṣe ohun ti o lero wi pe o tọna, eyii si mu ki o duro gẹgẹ bii olotitọ eeyan. O ni, "Nipasẹ rẹ, mo kọ bi a ṣe n ni igbeaye to dara, bi a ti n kọ ipilẹ ara ẹni.


O ni oun maa n ni ero wi pe awọn ọmọ oun naa n ri awọn obi wọn gẹgẹ bi awokọṣe rere tabi apẹrẹ adari ti o tayọ, botilẹ jẹ wi pe gbogbo obi kọ ni o n fi iru ipilẹ to n mu ki awọn ọmọ hu iwa gidi lelẹ gẹgẹ bi baba oun ṣe fi lelẹ fun awọn ọmọ rẹ ati ọpọ eeyan. Abisọla ni baba oun ṣe ohun ti o lero wi pe o tọna, eyii si mu ki o duro gẹgẹ bii olotitọ eeyan. O ni, "Nipasẹ rẹ, mo kọ bi a ṣe n ni igbeaye to dara, bi a ti n kọ ipilẹ ara ẹni. O kọ wa wi pe ohun ti awọn eeyan ba ro nipa wa ko ni itumọ, bikoṣe ohun ti awa gan ba ro nipa ara wa. "Baba mi sọ fun wa wi pe awọn adari gbudọ fi ipinnu ati iṣe wọn lelẹ lorii awọn ilana antẹẹle, dipo bi wọn ṣe jẹ olokiki si". O tẹsiwaju wi pe ni ọpọlọpọ igba ni oun rii bi baba oun ṣe di awọn ilana aatẹle rẹ mu, kodaa lasiko ti awọn eeyan kan sọ oko ọrọ sii.


O kọ wa wi pe ohun ti awọn eeyan ba ro nipa wa ko ni itumọ, bikoṣe ohun ti awa gan ba ro nipa ara wa. "Baba mi sọ fun wa wi pe awọn adari gbudọ fi ipinnu ati iṣe wọn lelẹ lorii awọn ilana antẹẹle, dipo bi wọn ṣe jẹ olokiki si". O tẹsiwaju wi pe ni ọpọlọpọ igba ni oun rii bi baba oun ṣe di awọn ilana aatẹle rẹ mu, kodaa lasiko ti awọn eeyan kan sọ oko ọrọ sii. O fi kun ọrọ rẹ wi pe Gomina tẹlẹri naa gbagbọ ninu agbara ibaṣepọ, pẹlu alaye wi pe oun le ka ọpọlọpọ igba ti awọn eeyan ti wa ba oun lẹyin ipapoda baba rẹ lọdun 2020 pẹlu ọkan o jọkan itan lorii bi wọn ṣe lọ rii lọfisi rẹ tabi ninu ile lati gba imọran tabi lati jọ fi ọrọ jomitoro ọrọ. Abisọla sọ ẹkọ ti baba rẹ kọọ wi pe ko si ẹni to gbọn tan, gbogbo wa ni a nilo nnkan kan lọwọ ara wa. Ajọṣepọ yii lo si le mu aṣeyọri wa.


O fi kun ọrọ rẹ wi pe Gomina tẹlẹri naa gbagbọ ninu agbara ibaṣepọ, pẹlu alaye wi pe oun le ka ọpọlọpọ igba ti awọn eeyan ti wa ba oun lẹyin ipapoda baba rẹ lọdun 2020 pẹlu ọkan o jọkan itan lorii bi wọn ṣe lọ rii lọfisi rẹ tabi ninu ile lati gba imọran tabi lati jọ fi ọrọ jomitoro ọrọ. Abisọla sọ ẹkọ ti baba rẹ kọọ wi pe ko si ẹni to gbọn tan, gbogbo wa ni a nilo nnkan kan lọwọ ara wa. Ajọṣepọ yii lo si le mu aṣeyọri wa. O ni Ajimọbi jẹ ẹnikan to fẹran otitọ, ti osi gbagbọ ninu ominira fun awọn akọroyin ati iṣẹ akọroyin fun ayipada rere. O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn gbagbọ ninu iran baba awọn gẹgẹ bi idile, awọn yoo si tẹsiwaju lati maa ṣe atilẹyin fun ẹgbẹ NUJ nipasẹ ajọ ẹlẹyinju aanu ti wọn gbe kalẹ lorukọ Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi.


O ni Ajimọbi jẹ ẹnikan to fẹran otitọ, ti osi gbagbọ ninu ominira fun awọn akọroyin ati iṣẹ akọroyin fun ayipada rere. O fi kun ọrọ rẹ wi pe awọn gbagbọ ninu iran baba awọn gẹgẹ bi idile, awọn yoo si tẹsiwaju lati maa ṣe atilẹyin fun ẹgbẹ NUJ nipasẹ ajọ ẹlẹyinju aanu ti wọn gbe kalẹ lorukọ Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi.


Xi Jinping kéde ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ àkọ́kọ́ tó ṣe sáà kẹta ní China

Aarẹ orilẹede China, Xi Jinping ti sọ pe “gbogbo agbaye nilo China”. O sọ eyi lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ lẹyin to kede ara rẹ̀ faraye gẹ́gẹ́ bí ààrẹ àkọ́kọ́ tó ṣe sáà kẹta ní China. “China ko lee ri idagbasoke lai si gbogbo agbaye bẹẹ si ni gbogbo agbalaaye naa nilo China”.\nXi sọ eyi lẹyin ọpọlọpọ ọdun akitiyan fun atunto to le ni ogoji ni China. Xi Jinping, aarẹ China ti di ẹni akọkọ to ṣe saa mẹta nipo arẹ orilẹ-ede naa. Owurọ ọjọ Aiku ni ikede naa waye nibi eto kan nilu  Beijing. Nibi eto naa ni Jinping tun ti kede awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ tuntun ti yoo ba a ṣe saa kẹta ọhun.


Xi Jinping, aarẹ China ti di ẹni akọkọ to ṣe saa mẹta nipo arẹ orilẹ-ede naa. Owurọ ọjọ Aiku ni ikede naa waye nibi eto kan nilu  Beijing. Nibi eto naa ni Jinping tun ti kede awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ tuntun ti yoo ba a ṣe saa kẹta ọhun. Lara awọn to kede ni oloye kan ninu ẹgbẹ oṣelu Communist, Li Qiang, ẹni ọdun mẹtalelọgọta, ti yoo duro gẹgẹ bi igbakeji rẹ (olootu ijọba) nigba ti Li Keqiang ba fi ipo naa silẹ loṣu Kẹta, ọdun 2023. Eeyan marun-un mii lo tun yan sinu igbimọ alaṣẹ naa – Zhao Leji, Wang Huning, Cai Qi, Ding Xuexiang ati Li Xi. Amọ iroyin to n lọ ni pe gbogbo awọn to yan sinu igbimọ oluṣakoso naa lo jẹ awọn to n wáríí fun, to n ṣe baba rere, baba kẹ̀ fun.


Lara awọn to kede ni oloye kan ninu ẹgbẹ oṣelu Communist, Li Qiang, ẹni ọdun mẹtalelọgọta, ti yoo duro gẹgẹ bi igbakeji rẹ (olootu ijọba) nigba ti Li Keqiang ba fi ipo naa silẹ loṣu Kẹta, ọdun 2023. Eeyan marun-un mii lo tun yan sinu igbimọ alaṣẹ naa – Zhao Leji, Wang Huning, Cai Qi, Ding Xuexiang ati Li Xi. Amọ iroyin to n lọ ni pe gbogbo awọn to yan sinu igbimọ oluṣakoso naa lo jẹ awọn to n wáríí fun, to n ṣe baba rere, baba kẹ̀ fun. Onimọ eto oṣelu kan nilẹ America sọ pe igbesẹ Xi tumọ si pe “ẹnikẹni ko ni le yẹ ẹ lọwọ wo to ba gbe igbesẹ ti ko yẹ”. Bakan naa ni gbogbo aṣẹ lori igbimọ naa ati awọn igbimọ oludari ẹgbẹ oṣelu Communist. Ikede ifinijoye naa waye lẹyin ọjọ ipade gbogboogbo ẹgbẹ Communist , nibi ti wọn ti ṣe atunsẹ si awọn ilana ẹgbẹ naa lati le fi ontẹ lu saa kẹta Ọgbẹni Xi, ati awọn ojuṣe rẹ si ẹgbẹ.


Onimọ eto oṣelu kan nilẹ America sọ pe igbesẹ Xi tumọ si pe “ẹnikẹni ko ni le yẹ ẹ lọwọ wo to ba gbe igbesẹ ti ko yẹ”. Bakan naa ni gbogbo aṣẹ lori igbimọ naa ati awọn igbimọ oludari ẹgbẹ oṣelu Communist. Ikede ifinijoye naa waye lẹyin ọjọ ipade gbogboogbo ẹgbẹ Communist , nibi ti wọn ti ṣe atunsẹ si awọn ilana ẹgbẹ naa lati le fi ontẹ lu saa kẹta Ọgbẹni Xi, ati awọn ojuṣe rẹ si ẹgbẹ. Xi Jinping ree, pẹlu eeyan mẹfa to yan lati ṣe iṣakoso saa kẹta pẹlu rẹ. Wọn bi Xi Jinping ni ọdun 1953, o si jẹ ọmọ ẹnikan lara awọn to pilẹ ẹgbẹ oṣelu Communist. Ọdun 2012 ni Jinping de ipo aarẹ orilẹ-ede China, lẹyin ti aṣiwaju rẹ Hu Jintao yan an.


Xi Jinping ree, pẹlu eeyan mẹfa to yan lati ṣe iṣakoso saa kẹta pẹlu rẹ. Wọn bi Xi Jinping ni ọdun 1953, o si jẹ ọmọ ẹnikan lara awọn to pilẹ ẹgbẹ oṣelu Communist. Ọdun 2012 ni Jinping de ipo aarẹ orilẹ-ede China, lẹyin ti aṣiwaju rẹ Hu Jintao yan an. O ti kọkọ ṣe igbakeji aarẹ Hu Jintao lọdun 2008. Lati igba to ti de ipo naa lo ti wa agbara mọ aya, ti oun nikan si n da a paṣẹ tako ilana ijọba ajumọṣe ti wọn n lo tẹlẹ lati aye Mao Zedong. Ni ọdun 2018, labẹ iṣakoso rẹ ni awọn adari ni China dibo lati pa ofin ti wọn ti n lo lati ọdun 1990, ti ko faaye gba ju saa meji lọ nipo aarẹ.


O ti kọkọ ṣe igbakeji aarẹ Hu Jintao lọdun 2008. Lati igba to ti de ipo naa lo ti wa agbara mọ aya, ti oun nikan si n da a paṣẹ tako ilana ijọba ajumọṣe ti wọn n lo tẹlẹ lati aye Mao Zedong. Ni ọdun 2018, labẹ iṣakoso rẹ ni awọn adari ni China dibo lati pa ofin ti wọn ti n lo lati ọdun 1990, ti ko faaye gba ju saa meji lọ nipo aarẹ. Inu oṣelu ẹgbẹ communist ni wọn bi Xi si, nitori pe baba rẹ, Xi Zhongxun jẹ ọmọ ẹgbẹ naa, to si ti dari ẹkun Guandong ri. Bi i baba rẹ, Xi Jinping naa gbajumọ fun gbigbogun ti iwa ibajẹ, idagbasoke ọrọ aje, ati riri daju pe agbara ko kuro lọwọ ẹgbẹ oṣelu naa.


Inu oṣelu ẹgbẹ communist ni wọn bi Xi si, nitori pe baba rẹ, Xi Zhongxun jẹ ọmọ ẹgbẹ naa, to si ti dari ẹkun Guandong ri. Bi i baba rẹ, Xi Jinping naa gbajumọ fun gbigbogun ti iwa ibajẹ, idagbasoke ọrọ aje, ati riri daju pe agbara ko kuro lọwọ ẹgbẹ oṣelu naa.


Ìpolongo ìdìbò bẹ̀rẹ̀, ohun tí BBC wú jáde tẹ́ẹ gbúdọ̀ mọ̀ rèé

Gẹgẹ bi awọn ẹgbẹ oṣelu Naijiria ṣe ti gberasọ pẹlu ipolongo idibo kaakiri awọn ipinlẹ ati ilu orilẹede Naijria, eto Laa Han Mi wa ti ọsẹ yii lori BBC Yoruba ti jade. Eto ti ọsẹ yii da lori awọn nkan ti yoo ṣẹlẹ lasiko yii to si yẹ ki awọn araalu reti latọdọ awọn ẹgbẹ oṣelu kọọkan ati oludije wọn fun ipo aarẹ. O ni awọn nkan ti oludije gbọdọ tẹle labẹ ofin bẹẹ naa si ni ẹyin araalu naa ni ojuṣe ati ẹtọ. Lara awọn nkan ti ẹ o mọ ninu fidio yii ni: Ilana ajọ eleto idibo INEC, akọsilẹ eto ti awọn oloṣelu ni fun yin ati gbogbo pọpọṣinṣin ti yoo ṣẹlẹ. Akọroyin BBC Yoruba, Ahmad Ambali yoo muu yin rinrinajo yii ẹ o si gbadun rẹ.


N kò fi Peter Obi ṣe ààyò olùdíje ààrẹ, máà kéde èròǹgbà mi fún Nàíjíríà láìpẹ́ – Obasanjo

Aarẹ Naijiria nigba kan ri, Olusegun Obasanjo ti sọ pe oun ko ni aayo lara awọn oloṣelu to n dije du ipo Aarẹ ninu eto idibo ọdun 2023. Obasanjo lo sọ ọrọ naa niluu Mina, nipinlẹ Niger lasiko to lọ ṣabẹwo si adari Naijiria tẹlẹ, ọgagun Abdulsalam Abubakar. Baba Iyabo ṣalaye pe tako igbagbọ ọpọ eeyan pe oun n satilẹyin fun Peter Obi, tii se oludije aarẹ fun ẹgbẹ iselu Labour, o ni oun ko ni aayo lara oludije bi ko ṣe bi Naijiria yoo ṣe dara. O ni “Mi o ni aayo kankan lara awọn to n dijdu ipo Aarẹ, ohun to jẹ mi logun ni ilọsiwaju Naijiria.” Aarẹ Naijiria nigba kan ri naa ni ohun to gbe oun lọ si Minna ko ṣẹ̀yìn àárẹ̀ to n ṣe Abdulsalami Abubakar. O sọ pe “Mo wa sibi lati ṣe abẹwo si ọrẹ mi to n ṣaisan ranpẹ, lootọ ni mo ti kọkọ fẹ bẹ ẹ wo niluu London, amọ ọjọ gan ti mo de London ni oun naa pada si Naijiria.” “Idi ree ti mo fi pinnu lati wa si ile rẹ, o tobi lọwọ mi, lo jẹ ki n wa sibi.” “Ti mo ba ri ẹni ti ara rẹ  ko da, mo maa ṣabẹwo sọdọ rẹ nitori ara mi ṣi mokun daadaa.” Nnkan bii aago mejila abọ ọsan ni Obasanjo balẹ si ile Abubakar, wọn ṣe ipade idakọnkọ, lẹyin naa lo fi ibẹ silẹ ni nnkan bii aago kan kọja iṣeju diẹ. Ti ẹ ko ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Obasajo ṣe ipade pẹlu oludije fun ipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi, to fi mọ gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike, niluu London.


O ni “Mi o ni aayo kankan lara awọn to n dijdu ipo Aarẹ, ohun to jẹ mi logun ni ilọsiwaju Naijiria.” Aarẹ Naijiria nigba kan ri naa ni ohun to gbe oun lọ si Minna ko ṣẹ̀yìn àárẹ̀ to n ṣe Abdulsalami Abubakar. O sọ pe “Mo wa sibi lati ṣe abẹwo si ọrẹ mi to n ṣaisan ranpẹ, lootọ ni mo ti kọkọ fẹ bẹ ẹ wo niluu London, amọ ọjọ gan ti mo de London ni oun naa pada si Naijiria.” “Idi ree ti mo fi pinnu lati wa si ile rẹ, o tobi lọwọ mi, lo jẹ ki n wa sibi.” “Ti mo ba ri ẹni ti ara rẹ  ko da, mo maa ṣabẹwo sọdọ rẹ nitori ara mi ṣi mokun daadaa.” Nnkan bii aago mejila abọ ọsan ni Obasanjo balẹ si ile Abubakar, wọn ṣe ipade idakọnkọ, lẹyin naa lo fi ibẹ silẹ ni nnkan bii aago kan kọja iṣeju diẹ. Ti ẹ ko ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Obasajo ṣe ipade pẹlu oludije fun ipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi, to fi mọ gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike, niluu London. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Okezie Ikpeazu to jẹ gomina ipinlẹ Abia, gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom, gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, ati gomina ipinlẹ Cross River tẹlẹ, Donald Duke, atawọn eeyan mii. Ipade ọhun ni ọpọ eeyan gbagbo pe ko ṣẹyin eto idibo gbogbogbo ọdun to n bọ.


Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Okezie Ikpeazu to jẹ gomina ipinlẹ Abia, gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom, gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde, ati gomina ipinlẹ Cross River tẹlẹ, Donald Duke, atawọn eeyan mii. Ipade ọhun ni ọpọ eeyan gbagbo pe ko ṣẹyin eto idibo gbogbogbo ọdun to n bọ.


Ìpolongo ìbò 2023 gbéra sọ, wo nkan tí àwọn olùdíje kò gbọdọ̀ ṣe

Oni, ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2022, ni eto ipolongo ibo fun awọn ẹgbẹ osẹlu bẹrẹ, ni imurasilẹ fun idibo gbogbo gbo ọdun 2023. Ipolongo ibo naa yoo waye fun oṣu maarun-un gbako titi si oṣu Keji ọdun 2023, ti idibo yoo waye. Igba akọkọ niyii ti eto ipolongo ṣaaju ọjọ idibo, wọ oṣu maarun-un ninu itan idibo ni Naijiria. Ṣaaju asiko yii, kii ju bi oṣu mẹta lọ. Bi oludije kọọkan ati ẹgbẹ oṣelu wọn yoo ṣe ma a lọ kaakiri lati fa awọn oludibo loju mọra, ajọ INEC ti fi awọn ilana ti wọn gbọdọ tẹle sita. Awọn ilana ati ofin naa ko yọ awọn alatilẹyin wọn naa silẹ.


Ṣaaju asiko yii, kii ju bi oṣu mẹta lọ. Bi oludije kọọkan ati ẹgbẹ oṣelu wọn yoo ṣe ma a lọ kaakiri lati fa awọn oludibo loju mọra, ajọ INEC ti fi awọn ilana ti wọn gbọdọ tẹle sita. Awọn ilana ati ofin naa ko yọ awọn alatilẹyin wọn naa silẹ. Awọn ilana naa lo wa ni ibamu pẹlu ofin idibo ọdun 2022. Bẹrẹ lati ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹsan an ọdun 2022, awọn ẹgbẹ oṣelu at’awọn ololufẹ wọn yoo lanfani ati bẹrẹ ipolongo ita gbangba fun idibo to n bọ lọdun 2023 lorilẹede Naijiria. Lati le rii daju pe gbogbo nnkan lọ ni mẹlọmẹlọ, ajọ eleto idibo lorilẹede Naijiria, INEC ti ṣalaye gbogbo ofin makan ti awọn oludije, ẹgbẹ oṣelu won, at’awọn ololufẹ wọn gbodo tẹle.


Awọn ilana naa lo wa ni ibamu pẹlu ofin idibo ọdun 2022. Bẹrẹ lati ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹsan an ọdun 2022, awọn ẹgbẹ oṣelu at’awọn ololufẹ wọn yoo lanfani ati bẹrẹ ipolongo ita gbangba fun idibo to n bọ lọdun 2023 lorilẹede Naijiria. Lati le rii daju pe gbogbo nnkan lọ ni mẹlọmẹlọ, ajọ eleto idibo lorilẹede Naijiria, INEC ti ṣalaye gbogbo ofin makan ti awọn oludije, ẹgbẹ oṣelu won, at’awọn ololufẹ wọn gbodo tẹle. Igba akọkọ si niyi latigba ti Naijiria ti n seto idibo, ti wọn yoo maa la aadọjọ ọjọ tabi oṣu marun un silẹ fun ipolongo ibo ni ibamu pẹlu abala kẹrinlelaadọrun iwe ofin idibo tọdu. 2022. Abala yii tun laa kalẹ pe gbogbo eto ipolongo gbọdọ pari nigba to ba ku wakati mẹrinlelogun si ọjọ ibo gangan.


Igba akọkọ si niyi latigba ti Naijiria ti n seto idibo, ti wọn yoo maa la aadọjọ ọjọ tabi oṣu marun un silẹ fun ipolongo ibo ni ibamu pẹlu abala kẹrinlelaadọrun iwe ofin idibo tọdu. 2022. Abala yii tun laa kalẹ pe gbogbo eto ipolongo gbọdọ pari nigba to ba ku wakati mẹrinlelogun si ọjọ ibo gangan. Abala naa ṣalaye pe ẹgbẹ oṣelu tabi ololufẹ rẹ yoowu to ba dagunla gbedeke wakati mẹrinlelogun si ọjọ yiilati dẹkun ipolongo ibo wọn yoo san owo itanranto to ẹgbẹrun lọna ẹdẹgbẹta naira. Bo ba si jẹ ileeṣẹ iroyin lo tapa si ofin yii, miliọnu kan naira lowo itanran rẹ Yatọ si ofin to de akoko ipolongo, ki lawọn ohun miran to yẹ k’awọn eeyan mọ niyii. Ko gbọdọ ṣi ọrọ alufansa tabi eebu gẹgẹ bi abala ikejilelogun iwe ofin idiboNaiiria tọdun 2022 ṣe sọ.


Abala naa ṣalaye pe ẹgbẹ oṣelu tabi ololufẹ rẹ yoowu to ba dagunla gbedeke wakati mẹrinlelogun si ọjọ yiilati dẹkun ipolongo ibo wọn yoo san owo itanranto to ẹgbẹrun lọna ẹdẹgbẹta naira. Bo ba si jẹ ileeṣẹ iroyin lo tapa si ofin yii, miliọnu kan naira lowo itanran rẹ Yatọ si ofin to de akoko ipolongo, ki lawọn ohun miran to yẹ k’awọn eeyan mọ niyii. Ko gbọdọ ṣi ọrọ alufansa tabi eebu gẹgẹ bi abala ikejilelogun iwe ofin idiboNaiiria tọdun 2022 ṣe sọ. Ko gbọdọ si ilo ọrọ to lee fa wahala, rukerudo tabi yanponyanri lasiko ipolongo ibo naa. Awọn agbegbe kan wa ti ofin ko tilẹ fi aye rẹ silẹ fun ẹnikẹni lati ṣe ipolongo idibo tabi ipade ipolongo ita gbangba. Ipin kẹta abala kẹtalelaadorun iwe ofin idibo Naijiria ṣalaye pe tokan sí awọn agbegbe naa gẹgẹ bí ile ijọsin, agọ ọlọpaa atawon ọfiisi ijọba gbogbo.


Ko gbọdọ si ilo ọrọ to lee fa wahala, rukerudo tabi yanponyanri lasiko ipolongo ibo naa. Awọn agbegbe kan wa ti ofin ko tilẹ fi aye rẹ silẹ fun ẹnikẹni lati ṣe ipolongo idibo tabi ipade ipolongo ita gbangba. Ipin kẹta abala kẹtalelaadorun iwe ofin idibo Naijiria ṣalaye pe tokan sí awọn agbegbe naa gẹgẹ bí ile ijọsin, agọ ọlọpaa atawon ọfiisi ijọba gbogbo. Gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo lẹtọ lati seto ipolongo ibo Ofin naa fun gbogbo ẹgbẹ oṣelu at’awọn oludije wọn ni anfani lati seto ipongo nigbakugba to ba wu wọn. O lodi si ofin idibo Naijiria fun ẹnikẹni tabi ẹgbẹkẹgbẹ lati kọlu ẹgbẹ oṣelu kankan tabi eto ati ilana ti wọn sinmi le. Nitori eyi, ko gbọdọ si ẹgbẹ oṣelu tabi oludije kankan to gbọdọ lo egungun fun ipolongo idibo.


Gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo lẹtọ lati seto ipolongo ibo Ofin naa fun gbogbo ẹgbẹ oṣelu at’awọn oludije wọn ni anfani lati seto ipongo nigbakugba to ba wu wọn. O lodi si ofin idibo Naijiria fun ẹnikẹni tabi ẹgbẹkẹgbẹ lati kọlu ẹgbẹ oṣelu kankan tabi eto ati ilana ti wọn sinmi le. Nitori eyi, ko gbọdọ si ẹgbẹ oṣelu tabi oludije kankan to gbọdọ lo egungun fun ipolongo idibo. Bakanna lo tako ofin lati ko awọn agbero tabi januku jọ lati kọ wọn, tabi ko ohun ija oloro le wọn lọwọ nitori oṣelu. Awọn alamojuto ibo ni agbekalẹ ijiya to yẹ fun ẹgbẹ oṣelu yoowu tabi oludije yoowu to ba tẹ oju ofin mọlẹ nipa did awọn miran lọwọ siseto ipolongo wọn nirọwọrọsẹ. Owo itanran milionu kan naira tabi fi ẹwọn oṣu mejila oludije to ba ṣe eyi yoo fi jora.


Bakanna lo tako ofin lati ko awọn agbero tabi januku jọ lati kọ wọn, tabi ko ohun ija oloro le wọn lọwọ nitori oṣelu. Awọn alamojuto ibo ni agbekalẹ ijiya to yẹ fun ẹgbẹ oṣelu yoowu tabi oludije yoowu to ba tẹ oju ofin mọlẹ nipa did awọn miran lọwọ siseto ipolongo wọn nirọwọrọsẹ. Owo itanran milionu kan naira tabi fi ẹwọn oṣu mejila oludije to ba ṣe eyi yoo fi jora. Bo ba si jẹ ẹgbẹ oseluni, miliọnu meji naira ni fun igba akọkọ, milionu kan naira ni yoo maa san lẹyin eyi. Bo ba si jẹ pe nṣe lonitọhun n ṣe agbodegba fun iwa itapasofin yii, ẹẹdẹg ẹta ẹgbẹrun naira ni yoo fi jora tabi ẹwọn ọdun meta tabi mejeeji gan. Bi o ba lo iwa ipalati fi mu ki eeyan kan ti ẹgbẹ oṣelu kan lẹyin, ẹsẹ nla leyi labẹ ofin idibo Naijiria, bi o ba jẹ oludije kan ni tabi ọpọ eeyan ni, miliọnu kan naira ni ọwọ itanran wọn.


Bo ba si jẹ ẹgbẹ oseluni, miliọnu meji naira ni fun igba akọkọ, milionu kan naira ni yoo maa san lẹyin eyi. Bo ba si jẹ pe nṣe lonitọhun n ṣe agbodegba fun iwa itapasofin yii, ẹẹdẹg ẹta ẹgbẹrun naira ni yoo fi jora tabi ẹwọn ọdun meta tabi mejeeji gan. Bi o ba lo iwa ipalati fi mu ki eeyan kan ti ẹgbẹ oṣelu kan lẹyin, ẹsẹ nla leyi labẹ ofin idibo Naijiria, bi o ba jẹ oludije kan ni tabi ọpọ eeyan ni, miliọnu kan naira ni ọwọ itanran wọn. Bi o ba wa jẹ egbe oṣelu lo ṣe eyi, miliọnu meji naira ni owo itanran rẹ, bi won ba si tun sẹ ẹṣẹ yii, okare Ọrọ abo jeyo labẹ iwe ofin idibo Naijiria, ọdun 2022. Gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo l’asẹ ati ẹtọ si abo agbofin. Bẹẹni awọn kọmiṣọna olopaa fun ipinlẹ kọọkan ati olu iLu Nàìjíríà lo sí gbọdọ fun won.


Bi o ba wa jẹ egbe oṣelu lo ṣe eyi, miliọnu meji naira ni owo itanran rẹ, bi won ba si tun sẹ ẹṣẹ yii, okare Ọrọ abo jeyo labẹ iwe ofin idibo Naijiria, ọdun 2022. Gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo l’asẹ ati ẹtọ si abo agbofin. Bẹẹni awọn kọmiṣọna olopaa fun ipinlẹ kọọkan ati olu iLu Nàìjíríà lo sí gbọdọ fun won. Ipin keji abala ofin naa sọ pe agbofinro ti wọn ko ba ran lọ si ibudo ipolongo ibi ko gbọdọ si ni sakani ibẹ. Bakanna ni ipin kẹta abala kọkanlelaadọrun iwe ofin idibo Naijiria tun fa awọn ọlọpaa at’awọn agbofinro yoku leti pe, bi o ti wu ki agbara ti awọn abala iwe ofin mirqn fun wọn ṣe le pọ to, ojuṣe kan ṣoṣo tí wọn ni nibudo ipolongo  ni kiwon o mojuto alaafia nibẹ. Ko si oludije tabi ẹgbẹ oṣelu to laṣẹ lati lo dukua ilu – ninu eyi ti ileeṣẹ iroyin wa, fun anfani ara rẹ laifun awọn oludije miran niru a fani bẹẹ.


Ipin keji abala ofin naa sọ pe agbofinro ti wọn ko ba ran lọ si ibudo ipolongo ibi ko gbọdọ si ni sakani ibẹ. Bakanna ni ipin kẹta abala kọkanlelaadọrun iwe ofin idibo Naijiria tun fa awọn ọlọpaa at’awọn agbofinro yoku leti pe, bi o ti wu ki agbara ti awọn abala iwe ofin mirqn fun wọn ṣe le pọ to, ojuṣe kan ṣoṣo tí wọn ni nibudo ipolongo  ni kiwon o mojuto alaafia nibẹ. Ko si oludije tabi ẹgbẹ oṣelu to laṣẹ lati lo dukua ilu – ninu eyi ti ileeṣẹ iroyin wa, fun anfani ara rẹ laifun awọn oludije miran niru a fani bẹẹ. Gbogbo awon ileesẹ iroyin ti ijọba ati aladani gbọdọ ya iye akoko tabi aye kan naa si ọtọ fun gbogbo oludije tabi ẹgbẹ oṣelu niwọn igba ti wọn ba ti san owo to yẹ ki wọn san. Bi ileeṣẹ iroyin kan ba tapa si ofin yii, owo itanran miliọnu meji ni yoo san fun ìgbà àkọkọ. To ba run tapa si ofin tii lẹyin eyi, miliọnu marun un naira ni yoo maa san.


Gbogbo awon ileesẹ iroyin ti ijọba ati aladani gbọdọ ya iye akoko tabi aye kan naa si ọtọ fun gbogbo oludije tabi ẹgbẹ oṣelu niwọn igba ti wọn ba ti san owo to yẹ ki wọn san. Bi ileeṣẹ iroyin kan ba tapa si ofin yii, owo itanran miliọnu meji ni yoo san fun ìgbà àkọkọ. To ba run tapa si ofin tii lẹyin eyi, miliọnu marun un naira ni yoo maa san. Awọn lọgalọga nileese iroyin bẹẹ yoo si tun fi miliọnu kan nairan owo itanran jura tabi ẹwọn oṣu mẹfa. Lakotan, ofin yii ko fi aye silẹ fun ẹnikẹni tabi ẹgbẹ oṣelu kankan lati fi ẹsin, ẹya tabi ohun ẹya kan polongo tako ẹgbẹ oṣelu kankan. Bi o ba jẹ eeyan kan lo rufin yii, owo itanran miliọnu kan naira ni tabi ẹwọn oṣu mejila, o si lee fi mejeeji jora.


Awọn lọgalọga nileese iroyin bẹẹ yoo si tun fi miliọnu kan nairan owo itanran jura tabi ẹwọn oṣu mẹfa. Lakotan, ofin yii ko fi aye silẹ fun ẹnikẹni tabi ẹgbẹ oṣelu kankan lati fi ẹsin, ẹya tabi ohun ẹya kan polongo tako ẹgbẹ oṣelu kankan. Bi o ba jẹ eeyan kan lo rufin yii, owo itanran miliọnu kan naira ni tabi ẹwọn oṣu mejila, o si lee fi mejeeji jora.


Olùdíje tó bá ṣèlérí láti ṣe àtúntò Nàìjíríà la máa ṣe àtìlẹyìn fún – Afenifere

Ẹgbẹ́ Afenifere ilẹ̀ Yorùbá ti ṣàlàyé ẹni tí wọ́n máa ṣe àtìlẹyìn fún níbi ètò ìdìbò ọdún tó ń bọ̀. Nígbà tí iléeṣẹ́ BBC News Yorùbá kàn sí ẹgbẹ́ Afenifere láti mọ ìpinnu wọn gangan lórí ìròyìn tó ń jà ràìnràìn káàkiri wí pé olùdíje sípò Ààrẹ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party, Peter Obi ni olórí ẹgbẹ́ náà fẹ́ tì lẹ́yìn níbi ètò ìdìbò tó ń bọ̀. Agbẹnusọ Afenifere, Jare Ajayi sọ fún BBC Yorùbá pé kí àwọn tó le yan ẹnìkan ṣojú tàbí ṣe àtìléyìn fún olùdíje kankan, àwọn gbọ́dọ̀ mọ ohun tí ẹni náà ní fún àwọn ọmọ orílẹèdè̀ Nàìjíríà. Ajayi ní ohun tí àwọn ti ń jà fún gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ láti bí ọjọ́ mẹ́ta ni bí àyípadà ọ̀tun ṣe ma bá Nàìjíríà, fún ìdí èyí olùdíje tó bá le ṣe ìlérí irú àyípadà bẹ́ẹ̀ fún àwọn ni ẹgbẹ́ ma tẹ̀lé. Ó ní ó pọn dandan kí àwọn ṣe ìpádé pẹ̀lú gbogbo àwọn olùdíje láti jọ fi ẹnu jóná lórí ohun tí wọ́n ma ṣe lórí àtúntò Nàìjíríà kí àwọn tó mọ́ ẹni tí àwọn ma gbé àtìlẹyìn àwọn fún. Ó tẹpẹlẹ mọ ọ́ wí pé ohun tó jẹ ẹgbẹ́ Afenifere lógún jùlọ ni bí àtúntò yóò ṣe bá Nàìjíríà, tí agbára yóò sì pín káàkiri ẹsẹ̀ kùkú, tí tọmọdé tàgbà ma lè jẹ́ mùdùn-múndùn ìjọba àwaarawa.


Ajayi ní ohun tí àwọn ti ń jà fún gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ láti bí ọjọ́ mẹ́ta ni bí àyípadà ọ̀tun ṣe ma bá Nàìjíríà, fún ìdí èyí olùdíje tó bá le ṣe ìlérí irú àyípadà bẹ́ẹ̀ fún àwọn ni ẹgbẹ́ ma tẹ̀lé. Ó ní ó pọn dandan kí àwọn ṣe ìpádé pẹ̀lú gbogbo àwọn olùdíje láti jọ fi ẹnu jóná lórí ohun tí wọ́n ma ṣe lórí àtúntò Nàìjíríà kí àwọn tó mọ́ ẹni tí àwọn ma gbé àtìlẹyìn àwọn fún. Ó tẹpẹlẹ mọ ọ́ wí pé ohun tó jẹ ẹgbẹ́ Afenifere lógún jùlọ ni bí àtúntò yóò ṣe bá Nàìjíríà, tí agbára yóò sì pín káàkiri ẹsẹ̀ kùkú, tí tọmọdé tàgbà ma lè jẹ́ mùdùn-múndùn ìjọba àwaarawa. Ajayi sọ síwájú pé nígbà tí àwọn bá ṣe ìpádé pẹ̀lú àwọn olùdíje kọ̀ọ̀kan, èyí tó bá le ṣèlérí àwọn nǹkan wọ̀nyí fún àwọn ni ẹgbẹ́ máa tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí olùdíje sípò Ààrẹ. “Ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, bí wọ́n ṣe máa pín Nàìjíríà sí ẹlẹ́kùnjẹkùn ṣe pàtàkì, tí gbogbo nǹkan ma ma lọ bó ṣe yẹ ko lọ.” “Tó jẹ́ wí pé gbogbo àwọn nǹkan ọrọ̀ àti àlùmọ́nì tí Ọlọ́run fi sí ilẹ̀ kálukú àwọn tó ni í ló ma kọ́kọ́ jẹ àǹfàní rẹ̀ ná ni a ma gbé síwájú àwọn tó ń díje.” “Ẹní tó bá wá le fihàn wá pé ètò ti òun ní nípa àwọn nǹkan wọ̀nyìí, nípa iná, omi, ẹ̀kọ́, àláfíà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ni a ma wá jíròrò lórí ẹ̀ wí pé ibi tí à ń lọ nìyí.” Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ nípa ìròyìn tó wà lórí ayélujára Twitter adarí ẹgbẹ́ Afenifere pé Tinubu ma tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìpèníjà tí ìṣèjọba Ààrẹ Buhari kojú, Ajayi ní ojú òpó náà kìí ṣe ti bàbá Adebanjo. Ajayi fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ wí pé lóòótọ́ ni adarí àwọn ń ṣe àtìlẹyìn fún Peter Obi, ṣùgbọ́n kìí ṣe nítorí ìdí tó wà lórí àtẹ̀jáde Twitter náà.


Ajayi sọ síwájú pé nígbà tí àwọn bá ṣe ìpádé pẹ̀lú àwọn olùdíje kọ̀ọ̀kan, èyí tó bá le ṣèlérí àwọn nǹkan wọ̀nyí fún àwọn ni ẹgbẹ́ máa tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí olùdíje sípò Ààrẹ. “Ìdásílẹ̀ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀, bí wọ́n ṣe máa pín Nàìjíríà sí ẹlẹ́kùnjẹkùn ṣe pàtàkì, tí gbogbo nǹkan ma ma lọ bó ṣe yẹ ko lọ.” “Tó jẹ́ wí pé gbogbo àwọn nǹkan ọrọ̀ àti àlùmọ́nì tí Ọlọ́run fi sí ilẹ̀ kálukú àwọn tó ni í ló ma kọ́kọ́ jẹ àǹfàní rẹ̀ ná ni a ma gbé síwájú àwọn tó ń díje.” “Ẹní tó bá wá le fihàn wá pé ètò ti òun ní nípa àwọn nǹkan wọ̀nyìí, nípa iná, omi, ẹ̀kọ́, àláfíà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ni a ma wá jíròrò lórí ẹ̀ wí pé ibi tí à ń lọ nìyí.” Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ nípa ìròyìn tó wà lórí ayélujára Twitter adarí ẹgbẹ́ Afenifere pé Tinubu ma tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìpèníjà tí ìṣèjọba Ààrẹ Buhari kojú, Ajayi ní ojú òpó náà kìí ṣe ti bàbá Adebanjo. Ajayi fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ wí pé lóòótọ́ ni adarí àwọn ń ṣe àtìlẹyìn fún Peter Obi, ṣùgbọ́n kìí ṣe nítorí ìdí tó wà lórí àtẹ̀jáde Twitter náà. Nínú àtẹ̀jáde kan tí Jare Ajayi fi ṣọwọ́ sí BBC Yorùbá ní ìdí tí bàbá Adebanjo ní àwọn fi ń tẹ̀lé Obi kò kọjá ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn àti àlàkalẹ̀ ìwé òfin Nàìjíríà. Bákan náà ló là á mọ́lẹ̀ pé bàbá Adebanjo kò ní ojú òpó kankan lórí ayélujára nítorí náà kí àwọn ṣọ́ra láti máa gbé ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ lórúkọ bàbá. Ṣáájú láti kọ́kọ́ mú ìròyìn kan tó gba orí ayélujára kan èyí táwọn oníròyìn bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé pé Ààrẹ ẹgbẹ́ Afenifere ilẹ̀ Yorùbá, Pa Ayo Adebanjo ti ṣàlàyé ìdí tí kò ṣe fẹ́ kí Asiwaju Bola Ahmed Tinubu di Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


Nínú àtẹ̀jáde kan tí Jare Ajayi fi ṣọwọ́ sí BBC Yorùbá ní ìdí tí bàbá Adebanjo ní àwọn fi ń tẹ̀lé Obi kò kọjá ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn àti àlàkalẹ̀ ìwé òfin Nàìjíríà. Bákan náà ló là á mọ́lẹ̀ pé bàbá Adebanjo kò ní ojú òpó kankan lórí ayélujára nítorí náà kí àwọn ṣọ́ra láti máa gbé ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ lórúkọ bàbá. Ṣáájú láti kọ́kọ́ mú ìròyìn kan tó gba orí ayélujára kan èyí táwọn oníròyìn bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé pé Ààrẹ ẹgbẹ́ Afenifere ilẹ̀ Yorùbá, Pa Ayo Adebanjo ti ṣàlàyé ìdí tí kò ṣe fẹ́ kí Asiwaju Bola Ahmed Tinubu di Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Pa Adebanjo ló ti ń ṣe àtìlẹyìn fún olùdíje ẹgbẹ́ ò’sèlú Labour Party, Peter Obi. Nínú àtẹ̀jáde kan tí a rí lórí Twitter tó ní orúkọ Bàbá Adebanjo ní ọjọ́ Ẹtì, ọjọ́ Àbámẹ́ta, oṣù Keje, ọdún 2022, ó ní Tinubu maa tẹ̀síwájú àìkún ojú òṣùwọ̀n ààrẹ Muhammadu Buhari. Adebanjo náà tún ní gbogbo àwọn ìpèníjà tó kún ìṣèjọba ààrẹ Muhammadu Buhari náà ni Tinubu náà ma tẹ̀síwájú nípa rẹ̀ ní èyí tí kò sí ní so èso rere fún Nàìjíríà.


Pa Adebanjo ló ti ń ṣe àtìlẹyìn fún olùdíje ẹgbẹ́ ò’sèlú Labour Party, Peter Obi. Nínú àtẹ̀jáde kan tí a rí lórí Twitter tó ní orúkọ Bàbá Adebanjo ní ọjọ́ Ẹtì, ọjọ́ Àbámẹ́ta, oṣù Keje, ọdún 2022, ó ní Tinubu maa tẹ̀síwájú àìkún ojú òṣùwọ̀n ààrẹ Muhammadu Buhari. Adebanjo náà tún ní gbogbo àwọn ìpèníjà tó kún ìṣèjọba ààrẹ Muhammadu Buhari náà ni Tinubu náà ma tẹ̀síwájú nípa rẹ̀ ní èyí tí kò sí ní so èso rere fún Nàìjíríà. Adebanjo ní àwọn mọ Peter Obi dada wí pé kò ní já àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè lulẹ̀. Ó ní kí àwọn ènìyàn gbé ti ẹlẹ́yàmẹ̀yà tì sí ẹgbẹ́ kan wí pé Obi ló le tú ọkọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dé èbúté ògo. Bàbá Adebanjo ní báyìí, òun ti bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe ìpolongo fún Peter Obi káàkiri Nàìjíríà, kí àwọn ènìyàn sì ṣe àtìlẹyìn fún òun láti SỌ Obi di Ààrẹ Nàìjíríà lọ́dún 2023.


Adebanjo ní àwọn mọ Peter Obi dada wí pé kò ní já àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè lulẹ̀. Ó ní kí àwọn ènìyàn gbé ti ẹlẹ́yàmẹ̀yà tì sí ẹgbẹ́ kan wí pé Obi ló le tú ọkọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dé èbúté ògo. Bàbá Adebanjo ní báyìí, òun ti bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe ìpolongo fún Peter Obi káàkiri Nàìjíríà, kí àwọn ènìyàn sì ṣe àtìlẹyìn fún òun láti SỌ Obi di Ààrẹ Nàìjíríà lọ́dún 2023. Ó fi kun pé ó dá òun lójú wí pé Peter Obi ma ṣe dada tó bá dé ipò Ààrẹ ju Tinubu lọ. Ó tẹ̀síwájú wí pé òun kò ní ìfọkàntán nínú Bola Tinubu àti pé ó tẹ́ òun lọ́rùn kí Obi ṣe ààrẹ ju Tinubu lọ. “Nígbà tó jẹ́ wí pé gbogbo ìgbà ni à ń pè fún dọ́gba-n-dọ́gba, mo rò wí pé àsìkò ti tó kí àwọn ẹ̀yà Igbo ṣe Ààrẹ Nàìjíríà, fún ìdí èyí, Peter Obi ni mò ń ṣe àtìlẹyìn fún.


Ó fi kun pé ó dá òun lójú wí pé Peter Obi ma ṣe dada tó bá dé ipò Ààrẹ ju Tinubu lọ. Ó tẹ̀síwájú wí pé òun kò ní ìfọkàntán nínú Bola Tinubu àti pé ó tẹ́ òun lọ́rùn kí Obi ṣe ààrẹ ju Tinubu lọ. “Nígbà tó jẹ́ wí pé gbogbo ìgbà ni à ń pè fún dọ́gba-n-dọ́gba, mo rò wí pé àsìkò ti tó kí àwọn ẹ̀yà Igbo ṣe Ààrẹ Nàìjíríà, fún ìdí èyí, Peter Obi ni mò ń ṣe àtìlẹyìn fún. Ṣaájú àkókò yìí ni ẹgbẹ́ Afenifere ti ń bèèrè fún ṣíṣe àtúngbéyẹ̀wò ìwé òfin Nàìjíríà. Bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n tún pè fún àtúntò Nàìjíríà gbogbo ìpèníjà tó ń bá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fínra.


Ṣaájú àkókò yìí ni ẹgbẹ́ Afenifere ti ń bèèrè fún ṣíṣe àtúngbéyẹ̀wò ìwé òfin Nàìjíríà. Bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n tún pè fún àtúntò Nàìjíríà gbogbo ìpèníjà tó ń bá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fínra.


Osun election tribunal: PDP ti fèsì sí ẹ̀bẹ̀ ẹsùn ẹjọ́ tí Gómìnà Gboyega Oyetọla pè lórí èsì ìdìbò gómìnà Osun

PDP dahun si ẹsun Oyetọla ati APC, O ni pe ki ile ẹjọ da ẹjọ naa nu. Ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party ti sọ pe ko si ootọ ninu ọrọ awọn agbẹjọro gomina Oyetoal ti APC ni Osun. Gomina Oyetola to jẹ oludije fun ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) ati ẹgbẹ rẹ APC lo tako esi idibo gomina to waye ni oṣu Keje, ọjọ kerindinlogun, ọdún 2022 niwaju ile-ẹjọ. Gomina Oyetọla ati ẹgbẹ APC sọ pe awon ibo ti won di ni àwọn ijọba ibilẹ kan ju ohun ti o yẹ lọ ni ipinlẹ naa ninu eto ibo gomina to kọja. Kini o wa ṣẹlẹ bayii? Alaga igbimọ alabojuto PDP l'Osun Dokita Adekunle Akindele ninu esi rẹ ro ile-ẹjọ Idibo lati fagile ẹbẹ Oyetola ati ẹgbẹ oṣelu APC, ti o sì ṣapejuwe rẹ pe ko ja si nkankan nitori pe isọ ni, ati pe ko si ipilẹ ti o fi le duro nitori pe fifi akoko sofo lasan ni yoo jasi.


Gomina Oyetọla ati ẹgbẹ APC sọ pe awon ibo ti won di ni àwọn ijọba ibilẹ kan ju ohun ti o yẹ lọ ni ipinlẹ naa ninu eto ibo gomina to kọja. Kini o wa ṣẹlẹ bayii? Alaga igbimọ alabojuto PDP l'Osun Dokita Adekunle Akindele ninu esi rẹ ro ile-ẹjọ Idibo lati fagile ẹbẹ Oyetola ati ẹgbẹ oṣelu APC, ti o sì ṣapejuwe rẹ pe ko ja si nkankan nitori pe isọ ni, ati pe ko si ipilẹ ti o fi le duro nitori pe fifi akoko sofo lasan ni yoo jasi. Adekunle wa salaye siwaju pe Seneto Ademola Adeleke lo ye ki won kede gege bi ẹni tó jáwé olubori bi o ti yẹ. O si so wi pe ko si ibi ti ibo ti ju ohun ti o yẹ kí wọn kéde lọ ni gbogbo awon ibudo idibo ti gomina Oyetola ati ẹgbẹ APC gbe wa siwaju ilé ẹjọ. Kini nakn mii ti Adekunle tun sọ?


Adekunle wa salaye siwaju pe Seneto Ademola Adeleke lo ye ki won kede gege bi ẹni tó jáwé olubori bi o ti yẹ. O si so wi pe ko si ibi ti ibo ti ju ohun ti o yẹ kí wọn kéde lọ ni gbogbo awon ibudo idibo ti gomina Oyetola ati ẹgbẹ APC gbe wa siwaju ilé ẹjọ. Kini nakn mii ti Adekunle tun sọ? Akindele Adekunle tun jẹ ko di mimo pe ètò idibo naa jẹ eyiti o lọ ni alaafia, pẹlu ootọ ati igbẹkẹle laisi eyikeyi ti o ta ko ibamu pẹlu Ofin Idibo, ọdun 2022. PDP tun je ko di mimọ pe awọn ẹsun ati ẹbẹ ti gomina Oyetola gbe lo ile ẹjọ jẹ Iro nla ti ko le fidimule ati èrò tí kò lè wa sí imusẹ. Akindele pari ọrọ rẹ pe ipejo awuyewuye ètò ìdìbò ti gomina Oyetọla ati ẹgbẹ rẹ APC gbe wa sí ilé ẹjọ wa fún lati fi akoko sofo ati igbiyanju ni asan.


Akindele Adekunle tun jẹ ko di mimo pe ètò idibo naa jẹ eyiti o lọ ni alaafia, pẹlu ootọ ati igbẹkẹle laisi eyikeyi ti o ta ko ibamu pẹlu Ofin Idibo, ọdun 2022. PDP tun je ko di mimọ pe awọn ẹsun ati ẹbẹ ti gomina Oyetola gbe lo ile ẹjọ jẹ Iro nla ti ko le fidimule ati èrò tí kò lè wa sí imusẹ. Akindele pari ọrọ rẹ pe ipejo awuyewuye ètò ìdìbò ti gomina Oyetọla ati ẹgbẹ rẹ APC gbe wa sí ilé ẹjọ wa fún lati fi akoko sofo ati igbiyanju ni asan. O fi kun un pe Seneto Ademola Adeleke ti o jẹ oludije fun ẹgbẹ òṣèlú PDP ati gomina ti gbogbo eniyan ipinle Ọsun yan ni o kunju osunwon lati dije fun eto idibo naa. Imoran wo ni PDP wa gba APC ni Osun? Nitori naa ẹgbẹ oṣelu PDP wa gba ẹgbẹ oṣelu APC ati Oyetola lamoran pe ki won gba ijakule wọn t'owaye ninu ètò ìdìbò tokoja.


O fi kun un pe Seneto Ademola Adeleke ti o jẹ oludije fun ẹgbẹ òṣèlú PDP ati gomina ti gbogbo eniyan ipinle Ọsun yan ni o kunju osunwon lati dije fun eto idibo naa. Imoran wo ni PDP wa gba APC ni Osun? Nitori naa ẹgbẹ oṣelu PDP wa gba ẹgbẹ oṣelu APC ati Oyetola lamoran pe ki won gba ijakule wọn t'owaye ninu ètò ìdìbò tokoja. O ni pe ki won dekun ijakule egan, ki won si bere ilana lati gbe isejoba kalẹ fún Seneto Ademola Adeleke ti gbogbo ilu dìbò yàn. Iléẹjọ́ tó ń gbọ́ awuyewuye ètò ìdìbò ti fún Gómìnà Oyetola láṣẹ láti ṣàyẹ̀wò àwọn ohun eèlò ìdìbò Osun Ilé ẹjọ to n gbo awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Osun ti fún Gomina Oyetola l'ase lati ṣe ayẹwo awọn ohun eèlò ìdìbò ti wọn lo lasiko idibo to kọja. Ilé ẹjọ to n gbo awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Osun ti fún Gomina Oyetola l'ase lati ṣe ayẹwo awọn ohun eèlò ìdìbò ní ajọ INEC.


O ni pe ki won dekun ijakule egan, ki won si bere ilana lati gbe isejoba kalẹ fún Seneto Ademola Adeleke ti gbogbo ilu dìbò yàn. Iléẹjọ́ tó ń gbọ́ awuyewuye ètò ìdìbò ti fún Gómìnà Oyetola láṣẹ láti ṣàyẹ̀wò àwọn ohun eèlò ìdìbò Osun Ilé ẹjọ to n gbo awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Osun ti fún Gomina Oyetola l'ase lati ṣe ayẹwo awọn ohun eèlò ìdìbò ti wọn lo lasiko idibo to kọja. Ilé ẹjọ to n gbo awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Osun ti fún Gomina Oyetola l'ase lati ṣe ayẹwo awọn ohun eèlò ìdìbò ní ajọ INEC. Awọn agbẹjọrọ fun Gomina Gboyega Oyetola ti Agbejoro agba yomi Alliu saaju lo ṣalaye fun ile ẹjọ 'Tribunal' to n gbọ ẹjọ laarin Oyetola ati Adeleke pe wọn ko tii ri Ademola Adeleke fun ni iwe ipejọ bi o ti yẹ. Kini o n ṣẹlẹ lori boya wọn ri iwe ipẹjọ fun Adeleke Ademola tabi bẹẹkọ? Leyin ti awọn agbẹjọro Gomina Oyetola fidẹ mulẹ fun Adajo pe wọn ko ri Senato Ademola Adeleke lati fun un ni iwe naa bi o ti yẹ ni Adajo ba ni pe ki wọn lọ le iwe naa si ara fọto ipolongo ibo ti Adelekee ti wọn lẹ si ẹnu ọna ileejọ giga naa ni Oke fia ni Osogbo.


Awọn agbẹjọrọ fun Gomina Gboyega Oyetola ti Agbejoro agba yomi Alliu saaju lo ṣalaye fun ile ẹjọ 'Tribunal' to n gbọ ẹjọ laarin Oyetola ati Adeleke pe wọn ko tii ri Ademola Adeleke fun ni iwe ipejọ bi o ti yẹ. Kini o n ṣẹlẹ lori boya wọn ri iwe ipẹjọ fun Adeleke Ademola tabi bẹẹkọ? Leyin ti awọn agbẹjọro Gomina Oyetola fidẹ mulẹ fun Adajo pe wọn ko ri Senato Ademola Adeleke lati fun un ni iwe naa bi o ti yẹ ni Adajo ba ni pe ki wọn lọ le iwe naa si ara fọto ipolongo ibo ti Adelekee ti wọn lẹ si ẹnu ọna ileejọ giga naa ni Oke fia ni Osogbo. Alaga ile ẹjọ to n gbo awuyewuye nipa eto idibo gomina ni Ipinle Osun, Adajo Tertesa Aorga Kume ti pàṣẹ ki àwọn olujejo keji lo ọnà miran láti fí ìwé ipejo ranṣẹ sí gomina tuntun Ademola Adeleke. Eyi waye nigba ti ikọ Oyetola sọ pe titi di isinyi, wọn koi tii ri Adeleke Ademola lati fun un ni iwe ipejo naa. Adajo naa ni eyi wa lati lo lẹ mo ara patako iroyin to wa lenu ona ilé igbẹjọ idibo àti ṣíṣe ayẹwo àwọn ohun eèlò ìdìbò ni ile iṣẹ ajọ INEC.


Alaga ile ẹjọ to n gbo awuyewuye nipa eto idibo gomina ni Ipinle Osun, Adajo Tertesa Aorga Kume ti pàṣẹ ki àwọn olujejo keji lo ọnà miran láti fí ìwé ipejo ranṣẹ sí gomina tuntun Ademola Adeleke. Eyi waye nigba ti ikọ Oyetola sọ pe titi di isinyi, wọn koi tii ri Adeleke Ademola lati fun un ni iwe ipejo naa. Adajo naa ni eyi wa lati lo lẹ mo ara patako iroyin to wa lenu ona ilé igbẹjọ idibo àti ṣíṣe ayẹwo àwọn ohun eèlò ìdìbò ni ile iṣẹ ajọ INEC. Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye eto ibo gomina ni ipinle Ọṣun lo ti sọ ṣáájú pe awọn yoo joko lọjọ Aje oni. Sugbọn kii ṣe lati bẹrẹ igbẹjọ lori awuyewuye eto ibo gomina ipinlẹ Ọṣun laarin gomina Oyetọla ati Ajọ INEC pẹlu Sẹnetọ Ademola Adeleke. Wo ibi ti igbẹjọ ajọ to n gbọ ẹjọ eto idibo nipinle Osun de duro.


Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye eto ibo gomina ni ipinle Ọṣun lo ti sọ ṣáájú pe awọn yoo joko lọjọ Aje oni. Sugbọn kii ṣe lati bẹrẹ igbẹjọ lori awuyewuye eto ibo gomina ipinlẹ Ọṣun laarin gomina Oyetọla ati Ajọ INEC pẹlu Sẹnetọ Ademola Adeleke. Wo ibi ti igbẹjọ ajọ to n gbọ ẹjọ eto idibo nipinle Osun de duro. Ijoko awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Ọsun ni ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun, osu kẹjọ, ọdun 2022 ti sọrọ ṣaaju ki ijoko to pada bẹrẹ nigba to ba ya. Nibẹ ni won yoo ti gbọ igbẹjọ ipenija ti igun Oyetọla gbe tọ ile ẹjọ naa wa lori ipenija ti wọn n koju lati fun Sẹnetọ Adeleke ni iwe ipẹjọ. Lara awọn agbejoro agbà olupejo Yomi Alliyu (SAN) lakoko ti o n jiyan tọka sí àwọn igbenija ti awọn dojukọ lati mu ìwé ipejo tọ olujejo seneto Ademola Adeleke ti o sì rọ ile ẹjọ naa lati lo ọna míràn.


Ijoko awuyewuye eto idibo ni ipinlẹ Ọsun ni ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun, osu kẹjọ, ọdun 2022 ti sọrọ ṣaaju ki ijoko to pada bẹrẹ nigba to ba ya. Nibẹ ni won yoo ti gbọ igbẹjọ ipenija ti igun Oyetọla gbe tọ ile ẹjọ naa wa lori ipenija ti wọn n koju lati fun Sẹnetọ Adeleke ni iwe ipẹjọ. Lara awọn agbejoro agbà olupejo Yomi Alliyu (SAN) lakoko ti o n jiyan tọka sí àwọn igbenija ti awọn dojukọ lati mu ìwé ipejo tọ olujejo seneto Ademola Adeleke ti o sì rọ ile ẹjọ naa lati lo ọna míràn.


Èmi ni màá kọ́kọ́ bu ẹnu àtẹ́ lu ìjọba rẹ tí o bá kọ̀ láti mú ìlérí rẹ ṣẹ - Baba Davido

Dókítà Deji Adeleke tó jẹ́ ẹ̀gbọ́n fún gómìnà tuntun tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dìbò yàn ní ìpínlẹ̀ Osun, Ademola Adeleke ti sorosoke. O ni pe òun ni ẹni àkọ́kọ́ tí yóò kọ́kọ́ bu ẹnu àtẹ́ lu àbúrò òun tó bá kọ̀ láti mú àwọn ìlérí tó ṣe ṣẹ.\n\nDókítà Adeleke ní ó pọn dandan fún Adeleke láti ṣe àmúṣẹ gbogbo ìlérí tó ṣe fún àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun lásìkò ìpolongo ètò ìdìbò.\n\nNígbà tó ń sọ̀rọ̀ níbi ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́ gboyè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Adeleke tó wà ní ìlú Ede lo pàrọwà sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ́ olórí tàbí ọmọlẹ́yìn rere ní ààyè tí wọ́n bá ti bá ara wọn. Ó ní kò yẹ kí àwọn olórí máa fi ipò wọn yan àwọn ọmọlẹ́yìn wọn jẹ nítorí ìgbà ò tọ́ lọ bí òréré.\n\nBákan náà ló bú ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn ènìyàn ṣe máa ń ta àti ra ìbò lásìkò ètò ìdìbò.\n\nÓ ní ẹnikẹ́ni tó bá ti gba owó lọ́wọ́ olóṣèlú kó tó dìbò kò ní lè àǹfàní láti sọ̀rọ̀ tí ìjọba kò bá ṣe ohun tí wọ́n fẹ́.\n\nAdemola Adeleke náà báwọn péjú síbi ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́jáde náà níbi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ní first class ti jẹ́ mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n.


Kazeem Alli: Àwọn tọ jí alága NURTW Osun gbé ti bèèrè 15 mílíọ̀nù owó ìtúsílẹ̀

Awon ajinigbe ti kan si idile oga NURTW nipinle Osun, won beere owo itusile milionu meedogun naira. Eniyan kan to sunmo molebi olori egbe National Union of Road Transport Workers nijoba ibile Isokan ni ipinle Osun, Kazeem Alli, ni ojo Aje ba BBC sọrọ lori iṣẹlẹ naa. O sọ pe awon ajinigbe ti beere owo to jẹ milionu meedogun naira (N15m) fun itusile re. Kini ọlọpaa sọ nipa iṣẹlẹ naa? Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọsun ti sọ pe awọn agbebọn kan ni agbegbe Oke Alfa, Apomu ni wọn se ikọlu sí Kazeem Alli pẹlu awọn nkan ìjà olóró bi adà, ti awọn si mu u lọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola ninu atẹjade kan tun sọ pe eeyan mẹjọ ni olopaa ti fi panpe òfin mu lori isẹlẹ naa.


Kini ọlọpaa sọ nipa iṣẹlẹ naa? Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọsun ti sọ pe awọn agbebọn kan ni agbegbe Oke Alfa, Apomu ni wọn se ikọlu sí Kazeem Alli pẹlu awọn nkan ìjà olóró bi adà, ti awọn si mu u lọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola ninu atẹjade kan tun sọ pe eeyan mẹjọ ni olopaa ti fi panpe òfin mu lori isẹlẹ naa. Eniyan kan ti ko fe ki iko iroyin BBC News dá orúkọ re so pe awon ajinigbe Alli ti kan si okan lara awon iyawo re, ti won n pe Jemila, ti won si beere owo naa. Bawo ni wọn ṣe ji Alhaji Kazeem Alli gbe? Eni to ba BBC sọrọ nipa iṣẹlẹ yi sọ pe, Awọn ajinigbe naa ti kan si awọn ẹbi Alli nipasẹ iyawo re Jemila Alli ti Wọn si ti se ikilo fun won lati ma jẹ ki ẹnikẹni mọ nipa idunadura naa.


Eniyan kan ti ko fe ki iko iroyin BBC News dá orúkọ re so pe awon ajinigbe Alli ti kan si okan lara awon iyawo re, ti won n pe Jemila, ti won si beere owo naa. Bawo ni wọn ṣe ji Alhaji Kazeem Alli gbe? Eni to ba BBC sọrọ nipa iṣẹlẹ yi sọ pe, Awọn ajinigbe naa ti kan si awọn ẹbi Alli nipasẹ iyawo re Jemila Alli ti Wọn si ti se ikilo fun won lati ma jẹ ki ẹnikẹni mọ nipa idunadura naa. O tẹsiwaju pe Wọn ti beere fun miliọnu mẹẹẹdogun naira gẹgẹ bi owo itusile ṣugbọn wọn ko jẹ ki won ba Kazeem sọrọ, latigba ti wọn ti ji i gbe. Ti won si n gbadura fun ipadabọ rẹ l'ayọ ati alaafia. Gbogbo igbiyanju wa lati ba Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola soro lori bóyá wọn ti mo sí idunadura to n lọ lọwọ pẹlu awọn mọlebi Alli ni o já sí pabo ni gba ti a n ko iroyin jo.


O tẹsiwaju pe Wọn ti beere fun miliọnu mẹẹẹdogun naira gẹgẹ bi owo itusile ṣugbọn wọn ko jẹ ki won ba Kazeem sọrọ, latigba ti wọn ti ji i gbe. Ti won si n gbadura fun ipadabọ rẹ l'ayọ ati alaafia. Gbogbo igbiyanju wa lati ba Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Yemisi Opalola soro lori bóyá wọn ti mo sí idunadura to n lọ lọwọ pẹlu awọn mọlebi Alli ni o já sí pabo ni gba ti a n ko iroyin jo. Kini ẹgbẹ PDP àti APC n sọ lori iṣẹlẹ yii? Ẹ̀wẹ̀, ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, ti bu ẹnu àtẹ́ lu ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, wọn  sí so pe ikọlu Kazeem Alli ni ọwọ ẹgbẹ oṣelu won ninu. Kola Olabisi to je oludamoran fun eto iroyin fun alaga egbe oselu APC l'Osun, Gboyega Famoodun, ti so saaju pe awon afurasi ti o je janduku ẹgbẹ oṣelu PDP ti pa Alli ti o je okan lara awon oloye egbe naa nijoba ibile Isokan.


Kini ẹgbẹ PDP àti APC n sọ lori iṣẹlẹ yii? Ẹ̀wẹ̀, ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, ti bu ẹnu àtẹ́ lu ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, wọn  sí so pe ikọlu Kazeem Alli ni ọwọ ẹgbẹ oṣelu won ninu. Kola Olabisi to je oludamoran fun eto iroyin fun alaga egbe oselu APC l'Osun, Gboyega Famoodun, ti so saaju pe awon afurasi ti o je janduku ẹgbẹ oṣelu PDP ti pa Alli ti o je okan lara awon oloye egbe naa nijoba ibile Isokan. Sugbon nigba to n fesi si oro naa, agbenuso fun egbe oselu PDP nipinle Osun, Oladele Oluwabamiji, ninu atẹjade kan to fi sita nilu Osogbo, ti sọ pé egbe re ko lowo ninu isele ikọlu naa, o si da APC ati Alága ẹgbẹ́ náà Famoodun lebi fun ipenija eto aabo to n koju ipinle Osun. Ninu atẹjade náà la tun ri ka pe, Ẹgbẹ Oṣelu PDP so fún ẹgbẹ oṣelu APC pe o jẹ itẹwọgba ikuna nla fun ẹgbẹ wọn ti ohun se ijọba lọwọlọwọ lati ma sọkun bi ọmọ alainibaba lori ọrọ aabo eyiti o jẹ ojuṣe akọkọ fun ijọba ti o ba ni ètò to dara nibikibi ni agbaye.


Sugbon nigba to n fesi si oro naa, agbenuso fun egbe oselu PDP nipinle Osun, Oladele Oluwabamiji, ninu atẹjade kan to fi sita nilu Osogbo, ti sọ pé egbe re ko lowo ninu isele ikọlu naa, o si da APC ati Alága ẹgbẹ́ náà Famoodun lebi fun ipenija eto aabo to n koju ipinle Osun. Ninu atẹjade náà la tun ri ka pe, Ẹgbẹ Oṣelu PDP so fún ẹgbẹ oṣelu APC pe o jẹ itẹwọgba ikuna nla fun ẹgbẹ wọn ti ohun se ijọba lọwọlọwọ lati ma sọkun bi ọmọ alainibaba lori ọrọ aabo eyiti o jẹ ojuṣe akọkọ fun ijọba ti o ba ni ètò to dara nibikibi ni agbaye.


Tinubu leè sọ Nàìjíríà di Olú-ìlú ọrọ̀ ajé lágbàáyé, ìdí rèé – Adárí àwọn obìnrin APC

Adari ẹgbẹ awọn obinrin to wa ninu ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, Arabinrin Betta Edu ti fi ogun oludije ẹgbẹ wọn fun ipo aarẹ gbari pe oun lo ni agbara lati yi irawọ Naijiria pada si orilẹede ti yoo jẹ ọga gbogbo orilẹede ọlọrọ aje jakejado agbaye. Betta fi eyi lede nilu Abuja lasiko ti awọn obinrin to jẹ ọdọ lẹgbẹ APC n ṣepade niluu Abuja nibi to n sọ idi to fi yẹ ki wọn tete gbaruku ti Tinubu fun ọdun 2023. Gẹgẹ bo ṣe sọ, Tinubu ni oludije to dantọ ju lori iwe akojọpọ gbogbo awọn oludije fun ọdun 2023 to jẹ pe oun lo lee tun Naijiria to. Nibi ipade ọhun lo ni ki awọn obinrin ẹgbẹ bẹrẹ si ni lọ lati ojule si ojule maa ṣe ipolongo fun Tinubu. “Asiko ti to lati gbagbe gbogbo ayọnusọ awọn kan ati yẹyẹ ti wọn n ṣe, ki a si bẹrẹ si ni lọ kaakiri ojule si ojule, ile itaja si ile itaja”. Betta gba awọn akẹgbẹ rẹ to jẹ ọdọbinrin nimọran lati lo anfani awọn obinrin ti wọn mọ ati oju opo ayelujara wọn fi ṣiṣẹ fun Tinubu.


Nibi ipade ọhun lo ni ki awọn obinrin ẹgbẹ bẹrẹ si ni lọ lati ojule si ojule maa ṣe ipolongo fun Tinubu. “Asiko ti to lati gbagbe gbogbo ayọnusọ awọn kan ati yẹyẹ ti wọn n ṣe, ki a si bẹrẹ si ni lọ kaakiri ojule si ojule, ile itaja si ile itaja”. Betta gba awọn akẹgbẹ rẹ to jẹ ọdọbinrin nimọran lati lo anfani awọn obinrin ti wọn mọ ati oju opo ayelujara wọn fi ṣiṣẹ fun Tinubu. O ni toripe awọn ni ero rere o si tun da awọn loju pe Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lo le tun Naijiria to. “O da wa loju pe bi Asiwaju Bola Tinubu ba le tun ipinlẹ Eko to, Eko to pọ ju awọn orilẹede kan lọ pẹlu o le ni eeyan miliọnu ogun to n gbe nibẹ, o lee tun Naijria ṣe”. Arabinrin Betta tun fi ọwọ sọya loju awọn akẹgbẹ rẹ pe bi Tinubu ba lee sọ ilu Eko di olu ilu ọrọ aje fun Naijiria, daju daju o lee sọ Naijiria di olu ilu ọrọ aje ni agbaye.


O ni toripe awọn ni ero rere o si tun da awọn loju pe Asiwaju Bola Ahmed Tinubu lo le tun Naijiria to. “O da wa loju pe bi Asiwaju Bola Tinubu ba le tun ipinlẹ Eko to, Eko to pọ ju awọn orilẹede kan lọ pẹlu o le ni eeyan miliọnu ogun to n gbe nibẹ, o lee tun Naijria ṣe”. Arabinrin Betta tun fi ọwọ sọya loju awọn akẹgbẹ rẹ pe bi Tinubu ba lee sọ ilu Eko di olu ilu ọrọ aje fun Naijiria, daju daju o lee sọ Naijiria di olu ilu ọrọ aje ni agbaye. “Ẹ ma jẹ ki ariwo ọja ori ayelujara ṣi yin lọkan, dipo bẹẹ, ẹ koju mọ iṣẹ ati aṣeyọri ti ẹ fẹ ri”.


“Ẹ ma jẹ ki ariwo ọja ori ayelujara ṣi yin lọkan, dipo bẹẹ, ẹ koju mọ iṣẹ ati aṣeyọri ti ẹ fẹ ri”.


Mi ò ní #15m láti fi ra fọ́ọ̀mù tí máa fi díje - Babatunde Gbadamosi

Olùdíje sípò gómìnà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú, Action Democratic Party, ADP, lọ́dún 2019 ti sọrọsoke. Oun naa ló tún jẹ́ olùdíje sípò àtúndì ìbò Sẹ́nétọ̀ ẹkùn ìlà oòrùn ìpínlẹ̀ Eko lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP lọ́dún 2020, Babatunde Gbadamosi ti fohùn léde lórí èròńgbà láti tún díje lọ́dún 2023. Gbadamosi nínú àtẹ̀jáde kan tó fi sórí ayélujára Facebook rẹ̀ ní láti bí oṣù mélòó kan sẹ́yìn ni àwọn ènìyàn ti ń sọ fún òun láti díje dupò gómìnà. Ó ní púpọ̀ nínú àwọn ènìyàn ló ń pe òun láti díje dupò gómìnà Ìpínlẹ̀ Eko lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party. Ó ní ìpè yìí jẹ́ òun tó wú òun lórí tó sì mú òun náà lọ́kàn ní tòótọ́. Gbadamosi wá kọ ọ́ wí pé bí èròńgbà náà ṣe dá tó àti pé ìpínlẹ̀ Eko nílò bọ̀ lọ́wọ́ àjàgà àwọn tó sọ ọ́ di akoto owó wọn, ó ní ìgbésẹ̀ náà nílò owó gidi.


Ó ní púpọ̀ nínú àwọn ènìyàn ló ń pe òun láti díje dupò gómìnà Ìpínlẹ̀ Eko lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party. Ó ní ìpè yìí jẹ́ òun tó wú òun lórí tó sì mú òun náà lọ́kàn ní tòótọ́. Gbadamosi wá kọ ọ́ wí pé bí èròńgbà náà ṣe dá tó àti pé ìpínlẹ̀ Eko nílò bọ̀ lọ́wọ́ àjàgà àwọn tó sọ ọ́ di akoto owó wọn, ó ní ìgbésẹ̀ náà nílò owó gidi. Ó ní lásìkò yìí, lẹ́yìn tí òun ti díje ni ẹ̀meèjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ léra wọn lọ́dún 2019 àti 2020, òun kò ní owó kankan láti ná díje kankan mọ́ Ó ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé, ó jọ wí pé ó ṣeéṣe kí ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò ọdún tó ń bọ̀ ní ìpínlẹ̀ Eko tí wọ́n bá gbé ènìyàn tó dáńtọ́ kalẹ̀ àmọ́ òun kò ní owó láti ná mọ́ Ó fi kun un pé òṣèlú tí òun ti ṣe sẹ́yìn tí kọ́ òun lẹ́kọ̀ọ́ wí pé àwọn ènìyàn kò ì tíì ṣetán láti bọ́ nínú àjàgà, ọ̀nà kan tí òun fi le gbà ni pé tí wọ́n bá fi ẹ̀mí ìfarajìn hàn. Gbadamosi tẹ̀síwájú wí pé tí àwọn ènìyàn bá fẹ́ kí òun díje kí wọ́n dá owó pọ̀ láti lọ ra fọ́ọ̀mù ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party tí wọ́n ń tà ní mílíọ̀nù mẹ́ẹ̀dógún fún òun. "Nígbà náà ni mà á gbà wí pé àwọn ènìyàn tí ṣetán láti jẹ́ kí a gba àwọn"  "Gbogbo owó tí wọ́n máa san fún fọ́ọ̀mù kò ju ogún mílíọ̀nù náírà lọ Ati pé ó di ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kẹjọ kí gbèdéke tí INEC fún àwọn ẹgbẹ́ láti forúkọ olùdíje sípò gómìnà wọn sọ́wọ́ yóò wá sópin".


Ó ní lásìkò yìí, lẹ́yìn tí òun ti díje ni ẹ̀meèjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ léra wọn lọ́dún 2019 àti 2020, òun kò ní owó kankan láti ná díje kankan mọ́ Ó ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé, ó jọ wí pé ó ṣeéṣe kí ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò ọdún tó ń bọ̀ ní ìpínlẹ̀ Eko tí wọ́n bá gbé ènìyàn tó dáńtọ́ kalẹ̀ àmọ́ òun kò ní owó láti ná mọ́ Ó fi kun un pé òṣèlú tí òun ti ṣe sẹ́yìn tí kọ́ òun lẹ́kọ̀ọ́ wí pé àwọn ènìyàn kò ì tíì ṣetán láti bọ́ nínú àjàgà, ọ̀nà kan tí òun fi le gbà ni pé tí wọ́n bá fi ẹ̀mí ìfarajìn hàn. Gbadamosi tẹ̀síwájú wí pé tí àwọn ènìyàn bá fẹ́ kí òun díje kí wọ́n dá owó pọ̀ láti lọ ra fọ́ọ̀mù ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party tí wọ́n ń tà ní mílíọ̀nù mẹ́ẹ̀dógún fún òun. "Nígbà náà ni mà á gbà wí pé àwọn ènìyàn tí ṣetán láti jẹ́ kí a gba àwọn"  "Gbogbo owó tí wọ́n máa san fún fọ́ọ̀mù kò ju ogún mílíọ̀nù náírà lọ Ati pé ó di ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kẹjọ kí gbèdéke tí INEC fún àwọn ẹgbẹ́ láti forúkọ olùdíje sípò gómìnà wọn sọ́wọ́ yóò wá sópin". Ó ní láìsí èyí òun kò ní "shish" tí òun lè dà sórí òṣèlú mọ́.


Ó ní láìsí èyí òun kò ní "shish" tí òun lè dà sórí òṣèlú mọ́.


Ìpínlẹ̀ Osun pé ọdún 31, Oyetola, Adeleke tún tako ara wọ́n lórí ipò tí ìpínlẹ̀ náà wà

Bi ipinlẹ Ọṣun ṣe n ṣe ajọyọ ayajọ ọdun kọkanlelọgbọn ti wọn da a silẹ, gomina to wa nipo bayii ni ipinlẹ naa, Gboyega Oyetọla pẹlu ẹni ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan sipo gomina nibẹ, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ti ki awọn eeyan ipinlẹ naa ku oriire. Ninu ọrọ ti awọn mejeeji gbe jade, wọn tako ara wọn lori ipo ti ipinlẹ naa wa bayii. Bi Oyetọla ṣe n fọnrere pe oun ti ṣe iwọn ti oun le ṣe oun ko si ja araalu ni tan mọọ, ni Adeleke n lọgun pe ipo tipinlẹ naa wa ko jọju, ṣugbọn oun ṣetan  lati mu igba ọtun bọ wa. Ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ ọdun 2022 lo pe ọdun mọkanlelọgbọn ti wọn da ipinlẹ Ọṣun silẹ. Ni dede ọjọ yii ni ọdun 1991 ni ijọba ologun nigba naa labẹ akoso ọgagun Ibrahim Babangida ṣe idasilẹ ipinlẹ Ọṣun, Anambra, Delta, Edo, Jigawa, Kebbi, Kogi, Enugu ati Taraba. Ninu atẹjade kan ti amugbalẹgbẹ rẹ lori ọrọ iroyin, Ismail Omipidan fi sita, gomina ipinlẹ Ọṣun Gboyega Oyetọla ṣalaye pe awọn ohun to ṣe koko fun araalu ni ijọba oun gbe eto rẹ le lori eyi to ni ajọ idagbasoke okeere nilẹ Amẹrika, DFID ti jẹri si pẹlu ninu abajade agbeyẹwo ipinlẹ si ipinlẹ to ṣe.


Ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ ọdun 2022 lo pe ọdun mọkanlelọgbọn ti wọn da ipinlẹ Ọṣun silẹ. Ni dede ọjọ yii ni ọdun 1991 ni ijọba ologun nigba naa labẹ akoso ọgagun Ibrahim Babangida ṣe idasilẹ ipinlẹ Ọṣun, Anambra, Delta, Edo, Jigawa, Kebbi, Kogi, Enugu ati Taraba. Ninu atẹjade kan ti amugbalẹgbẹ rẹ lori ọrọ iroyin, Ismail Omipidan fi sita, gomina ipinlẹ Ọṣun Gboyega Oyetọla ṣalaye pe awọn ohun to ṣe koko fun araalu ni ijọba oun gbe eto rẹ le lori eyi to ni ajọ idagbasoke okeere nilẹ Amẹrika, DFID ti jẹri si pẹlu ninu abajade agbeyẹwo ipinlẹ si ipinlẹ to ṣe. “A ṣeleri sisan owo oṣu, a ko si  yẹ adehun yii. A ṣeleri lati san owo awọn oṣiṣẹfẹyinti, a ko yẹ eyi a ṣeleri lati kọ afara Ọlaiya, a si ti ṣe eyi.” Gomina Oyetọla fi kun un pe iṣejọba oun ṣi n ba iṣẹ lọ lori ṣiṣeto ọrọ aje ti ko rọgbọku le orisun kan ṣoṣo. Gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ni ipinlẹ Ọṣun, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ṣalaye ninu atẹjade kan to fọwọsi pe oun yoo da eto iṣejọba to mu  igbayegbadun araalu, ijihin iṣẹ faraalu lọkunkundun pada si ipinlẹ naa.


“A ṣeleri sisan owo oṣu, a ko si  yẹ adehun yii. A ṣeleri lati san owo awọn oṣiṣẹfẹyinti, a ko yẹ eyi a ṣeleri lati kọ afara Ọlaiya, a si ti ṣe eyi.” Gomina Oyetọla fi kun un pe iṣejọba oun ṣi n ba iṣẹ lọ lori ṣiṣeto ọrọ aje ti ko rọgbọku le orisun kan ṣoṣo. Gomina ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan ni ipinlẹ Ọṣun, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ṣalaye ninu atẹjade kan to fọwọsi pe oun yoo da eto iṣejọba to mu  igbayegbadun araalu, ijihin iṣẹ faraalu lọkunkundun pada si ipinlẹ naa. Adeleke kan sara sawọn babanla ipinlẹ naa atawọn gomina to ti jẹ ṣaaju ; o ni ilakaka wọn lo mu ipinlẹ Ọṣun de ibi to de lọwọ bayii. “Mo fẹ sọ ọ laifọtape wi pealaa rere ti awọn babanla wa ni fun idasilẹ ipinlẹ yii ko tii wa si imuṣẹ. Awọn ohun elo amayedẹrun wa ko si ni ipo amuyangan.


Adeleke kan sara sawọn babanla ipinlẹ naa atawọn gomina to ti jẹ ṣaaju ; o ni ilakaka wọn lo mu ipinlẹ Ọṣun de ibi to de lọwọ bayii. “Mo fẹ sọ ọ laifọtape wi pealaa rere ti awọn babanla wa ni fun idasilẹ ipinlẹ yii ko tii wa si imuṣẹ. Awọn ohun elo amayedẹrun wa ko si ni ipo amuyangan. Ipo kẹrindinlogoji  ni ipinlẹ Ọṣun wa ni idanwo aṣekagba WAEC laarin ipinlẹ mẹrindinlogoji ati ilu Abuja. Awọn ọdọ ko ni iṣẹ lọwọ. Eto abo to mẹjẹ ti di wahala ojojumọ.


Ipo kẹrindinlogoji  ni ipinlẹ Ọṣun wa ni idanwo aṣekagba WAEC laarin ipinlẹ mẹrindinlogoji ati ilu Abuja. Awọn ọdọ ko ni iṣẹ lọwọ. Eto abo to mẹjẹ ti di wahala ojojumọ. Gbese kun ọrun ipinlẹ wa babi. A gbọdọ yi eyi pada.”


Gbese kun ọrun ipinlẹ wa babi. A gbọdọ yi eyi pada.”


Abdulazeez Olajide Adediran Jandor: O ṣeni láànú pé owó Eko kò ṣiṣẹ́ fún ará Eko

Emi ko ki n ṣe ọmọ Tinubu, kóda, mi o gba 'Appointment' ri lọ́wọ́ Tinubu- Jandor PDP Oludije dupo gomina ni ipinlẹ Eko labẹ ẹgbẹ oṣelu People's Democratic Party, Omowe Abdulazeez Olajide Adediran Jandor gbalejo BBC Yoruba. O sọrọ ilẹ kun lori ipenija awọn olugbe ipinlẹ Eko paapaa lori omiyale lasiko ojo, eto ọrọ aje ati nipa eto ẹkọ. O ni pe opin de ba ijẹgaba lori awọn ara ilu nibi ti ẹnikan yoo ti maa paṣẹ lori eni to kan lati jẹ gomina, alaga, oba tabi ẹni to fẹ ki wọn yọ kuro nipo. Kini Jandor tun sọ? Lori ọrọ pe PDP yan osere to tun n panile rin ni Funke Akindele ti ọpọ mọ si Jenifa, Jandor salaye ni kikun. O ni pe kii se Jenifa ni PDp yan ni igbakeji oun bikose agbejoro Funke Akindele.


Kini Jandor tun sọ? Lori ọrọ pe PDP yan osere to tun n panile rin ni Funke Akindele ti ọpọ mọ si Jenifa, Jandor salaye ni kikun. O ni pe kii se Jenifa ni PDp yan ni igbakeji oun bikose agbejoro Funke Akindele. Ati pe ipinle Eko yoo jere lara Funke Akindele pupọ. Bakan naa lo sọrọ lori ajósepọ rẹ pẹlu Bola Ahmed Tinubu to n dije dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ APC. Jandor ni pe oun ko wọ inu ile Tinubu ri o Ati pe oun ko ba Tinubu joko papọ sọrọ ri nitori pe oun ko gba ipo ri lọwọ rẹ nitori iṣẹ owọ oun ni oun n se ni aladani.


Ati pe ipinle Eko yoo jere lara Funke Akindele pupọ. Bakan naa lo sọrọ lori ajósepọ rẹ pẹlu Bola Ahmed Tinubu to n dije dupo aarẹ labẹ ẹgbẹ APC. Jandor ni pe oun ko wọ inu ile Tinubu ri o Ati pe oun ko ba Tinubu joko papọ sọrọ ri nitori pe oun ko gba ipo ri lọwọ rẹ nitori iṣẹ owọ oun ni oun n se ni aladani.


Ẹ sọ fún Ademọla Adeleke kó yé sáré kìtìkìtì, sáré kàtàkàtà mọ́, kó gbára dúró gba ìwé ìpẹ̀jọ́ mi – Gómìnà Oyetola

Gomina Gboyega Oyetọla ti ipinlẹ Ọṣun ti fi ẹsun kan gomina ti ilu ṣẹṣẹ dibo yan nipinlẹ naa, Sẹnetọ Ademọla Adeleke ti ẹgbẹ oṣelu PDP pe o n sa pamọ fun iwe ipẹjọ ti oun fi n tako esi idibo to gbe e wọle gege bii gomina. Gomina Oyetọla ni gbogbo akitiyan lati fun un ni iwe ipẹjọ lati ile ẹjọ naa lo n ja si pabo pẹlu bi Adeleke ṣe n sare kitikiti, sare katakata lati yẹra fun iwe naa. Gomina Oyetọla ni ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye nipa eto idibo gomina ipinlẹ Ọsun ni yoo ba wọn yanju ọrọ naa bayii. Inu oṣu Keje ni gomina ipinlẹ Ọsun ti yoo pari saa rẹ loṣu kọkanla ọdun 2022, Alaaji Gboyega Oyetọla gba ile ẹjọ ti wọn gbe kalẹ fun gbigbọ awuyewuye gbogbo to suyọ nipa idibo gomina nipinlẹ Ọṣun lọ. Ohun ti Oyetọla sọ ninu ipẹjọ rẹ ni pe oun ni ọpọlọpọ idi ati ẹri pe Ademọla Adeleke kọ ni awọn eeyan ilu dibo yan ninu ibo gomina ipinlẹ Ọsun to waye lọjọ kẹrindilogun oṣu Keje. Agbẹjọro Oyetọla, Amofin agba Kunle Adegoke SAN, ṣalaye fun BBC News Yoruba pe lati igba naa ni wọn ti n wa gbogbo ọna lati fun un ni iwe ipẹjọ yii gẹgẹ bi ilana ofin, ṣugbọn ti gomina tilu didbo yan naa ko fẹẹ gba a.


Inu oṣu Keje ni gomina ipinlẹ Ọsun ti yoo pari saa rẹ loṣu kọkanla ọdun 2022, Alaaji Gboyega Oyetọla gba ile ẹjọ ti wọn gbe kalẹ fun gbigbọ awuyewuye gbogbo to suyọ nipa idibo gomina nipinlẹ Ọṣun lọ. Ohun ti Oyetọla sọ ninu ipẹjọ rẹ ni pe oun ni ọpọlọpọ idi ati ẹri pe Ademọla Adeleke kọ ni awọn eeyan ilu dibo yan ninu ibo gomina ipinlẹ Ọsun to waye lọjọ kẹrindilogun oṣu Keje. Agbẹjọro Oyetọla, Amofin agba Kunle Adegoke SAN, ṣalaye fun BBC News Yoruba pe lati igba naa ni wọn ti n wa gbogbo ọna lati fun un ni iwe ipẹjọ yii gẹgẹ bi ilana ofin, ṣugbọn ti gomina tilu didbo yan naa ko fẹẹ gba a. “Igbẹjọ ti wọn fẹ gbọ kii ṣe igbẹjọ gangan lori awuyewuye to wa nilẹ ṣugbọn a ni awọn iwe ipenija kan lati le jẹ ki olujẹjọ keji tii ṣe Sẹnetọ Ademọla Adeleke, lati le jẹ ki ile ẹjọ fun wa ni ọna mii lati le jẹ ko gba iwe ipẹjọ nitori pe ko tii gba iwe ipẹjọ lati igba ti a ti gbe ẹjọ wọ ile ẹjọ. O n dibọn. O n yẹra lati ma jẹ ki wọn fun oun.


“Igbẹjọ ti wọn fẹ gbọ kii ṣe igbẹjọ gangan lori awuyewuye to wa nilẹ ṣugbọn a ni awọn iwe ipenija kan lati le jẹ ki olujẹjọ keji tii ṣe Sẹnetọ Ademọla Adeleke, lati le jẹ ki ile ẹjọ fun wa ni ọna mii lati le jẹ ko gba iwe ipẹjọ nitori pe ko tii gba iwe ipẹjọ lati igba ti a ti gbe ẹjọ wọ ile ẹjọ. O n dibọn. O n yẹra lati ma jẹ ki wọn fun oun. Lati lee baa fi asiko ṣofo.” Amofin agba Kunle Adegoke ni ohun ti awọn fẹ ṣe bayii ni lati rọ ile ẹjọ naa boya ‘a le fun wa laṣẹ lati le jẹ kii, boya ki wọn lọ lẹẹ mọ iwaju ile rẹ ni o tabi ki wọn fun agbalagba kan ti wọn ba ba ni ile rẹ ni o. Lati le jẹ ki ile ẹjọ gba wi pe a ti fun ni iwe naa” Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye eto ibo gomina l’Ọṣun sọ pe lootọ ni awọn yoo joko lọjọ Aje ṣugbọn kii ṣe lati bẹrẹ igbẹjọ lori awuyewuye eto ibo gomina l’Ọṣun laarin gomina Oyetọla ati Ajọ INEC pẹlu Sẹnetọ Adeleke. Akọwe agba igbimọ igbẹjọ naa David Umar ṣalaye fawọn akọroyin ileeṣẹ iroyin abẹle kan lorilẹede Naijiria pe ohun ti ijoko ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ọdun 2022 wa fun ni lati gbọ ipẹjọ ipenija ti igun Oyetọla gbe tọ ile ẹjọ naa wa lori ipenija ti wọn n koju lati fun Sẹnetọ Adeleke ni iwe ipẹjọ. Ohun ti ile ẹjọ naa yoo gbe yẹwo ni boya wọn yoo lo awọn ọna miran lati mu iwe ipẹjọ tọ olujẹjọ naa, iyẹn Sẹnetọ Ademọla Adeleke lara.


Lati lee baa fi asiko ṣofo.” Amofin agba Kunle Adegoke ni ohun ti awọn fẹ ṣe bayii ni lati rọ ile ẹjọ naa boya ‘a le fun wa laṣẹ lati le jẹ kii, boya ki wọn lọ lẹẹ mọ iwaju ile rẹ ni o tabi ki wọn fun agbalagba kan ti wọn ba ba ni ile rẹ ni o. Lati le jẹ ki ile ẹjọ gba wi pe a ti fun ni iwe naa” Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye eto ibo gomina l’Ọṣun sọ pe lootọ ni awọn yoo joko lọjọ Aje ṣugbọn kii ṣe lati bẹrẹ igbẹjọ lori awuyewuye eto ibo gomina l’Ọṣun laarin gomina Oyetọla ati Ajọ INEC pẹlu Sẹnetọ Adeleke. Akọwe agba igbimọ igbẹjọ naa David Umar ṣalaye fawọn akọroyin ileeṣẹ iroyin abẹle kan lorilẹede Naijiria pe ohun ti ijoko ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ọdun 2022 wa fun ni lati gbọ ipẹjọ ipenija ti igun Oyetọla gbe tọ ile ẹjọ naa wa lori ipenija ti wọn n koju lati fun Sẹnetọ Adeleke ni iwe ipẹjọ. Ohun ti ile ẹjọ naa yoo gbe yẹwo ni boya wọn yoo lo awọn ọna miran lati mu iwe ipẹjọ tọ olujẹjọ naa, iyẹn Sẹnetọ Ademọla Adeleke lara.


Kà nípa àwọn Gomina míì tó tí fi agbára sọ́wọ́ ìgbákejì wọn lásìkò tí wọ́n lọ fún ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́

Ka nipa awọn Gomina mii to fi agbara ṣọwọ si igbakeji wọn lasiko ti wọn lọ fun isinmi lẹnu iṣẹ. Ṣeyi Makinde kọ ni Gomina akọkọ ti yoo fi agbara iṣakoso ṣọwọ igbakeji rẹ lasiko isinmi lẹnu iṣẹ.Kà nípa àwọn Gomina míì tí fi agbára sọ́wọ́ ìgbákejì wọn lásìkò tí wan lọ fún ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́ A ṣe agbeyẹwo awọn Gomina marun mii ti wọn gbe iru igbesẹ naa saaju asiko yii. 1. Nasir El-Rufai - ipinlẹ Kaduna : Gomina akọkọ ninu iwadii ti a ṣe ni Nasir El-Rufai ti ipinlẹ Kaduna. O kere tan, El-Rufai ti fi agbara iṣakoso ṣọwọ si igbakeji rẹ lẹẹmeji ọtọọtọ ninu saa akọkọ ati ikeji iṣakoso rẹ. L'ọdun 2017, Gomina ipinlẹ Kaduna fi ipo rẹ ṣọwọ si igbakeji rẹ, Barnabas Yusuf Bala lasiko ti o rin irinajo lọ si oke okun fun lati lọ kẹkọọ gboye Ọmọwe.


Nasir El-Rufai - ipinlẹ Kaduna : Gomina akọkọ ninu iwadii ti a ṣe ni Nasir El-Rufai ti ipinlẹ Kaduna. O kere tan, El-Rufai ti fi agbara iṣakoso ṣọwọ si igbakeji rẹ lẹẹmeji ọtọọtọ ninu saa akọkọ ati ikeji iṣakoso rẹ. L'ọdun 2017, Gomina ipinlẹ Kaduna fi ipo rẹ ṣọwọ si igbakeji rẹ, Barnabas Yusuf Bala lasiko ti o rin irinajo lọ si oke okun fun lati lọ kẹkọọ gboye Ọmọwe. Bala lo n dele gẹgẹ bii Gomina titi ti El-Rufai fi pada de. Bakan naa l'ọdun 2019, Gomina El-Rufai fi agbara iṣejọba ṣọwọ si igbakeji rẹ, Hadiza Balarabe. 2.


Bala lo n dele gẹgẹ bii Gomina titi ti El-Rufai fi pada de. Bakan naa l'ọdun 2019, Gomina El-Rufai fi agbara iṣejọba ṣọwọ si igbakeji rẹ, Hadiza Balarabe. 2. Governor Abdullahi Sule - Ipinlẹ Nasarawa Ninu oṣu ọdun 2020, Gomina Abdullahi Sule ti ipinlẹ Nasarawa rin irinajo lọ si orilẹede Amẹrika fun ayewo ilera. Ni ibamu pẹlu alakaẹ ofin, Gomina naa fi ọrọ to ile igbimọ aṣofin leti nipa irinajo rẹ ati erongba lati fi agbara iṣakoso ṣọwọ si igbakeji rẹ. 3.


Governor Abdullahi Sule - Ipinlẹ Nasarawa Ninu oṣu ọdun 2020, Gomina Abdullahi Sule ti ipinlẹ Nasarawa rin irinajo lọ si orilẹede Amẹrika fun ayewo ilera. Ni ibamu pẹlu alakaẹ ofin, Gomina naa fi ọrọ to ile igbimọ aṣofin leti nipa irinajo rẹ ati erongba lati fi agbara iṣakoso ṣọwọ si igbakeji rẹ. 3. Babagana Zulum - ipinlẹ Borno Igbakeji Gomina ipinlẹ Borno, Usman Kadafur ti ṣe akoso ri gẹgẹ bii adele Gomina ipinlẹ naa ninu oṣi kẹrin si ikarun un ọdun 2021, lẹyin ti Gomina Babangida Zulumlọ fun isinmi ọlọjọ mọkanlelogun. Saaju irinajo naa, Gomina Zulum kọ iwe si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa lati fi ọrọ to wọn leti gẹgẹ bi ofin ṣe laa kalẹ. 4.


Babagana Zulum - ipinlẹ Borno Igbakeji Gomina ipinlẹ Borno, Usman Kadafur ti ṣe akoso ri gẹgẹ bii adele Gomina ipinlẹ naa ninu oṣi kẹrin si ikarun un ọdun 2021, lẹyin ti Gomina Babangida Zulumlọ fun isinmi ọlọjọ mọkanlelogun. Saaju irinajo naa, Gomina Zulum kọ iwe si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa lati fi ọrọ to wọn leti gẹgẹ bi ofin ṣe laa kalẹ. 4. Rotimi Akeredolu - Ipinlẹ Ondo Gomina Rotimi Akeredolu naa ti fi igbakeji tuntun,  Lucky Orimisan Aiyedatiwa ṣe adele Gomina lasiko ti a o gba isinmi ọlọjọ meedogun lẹnu iṣẹ. 5. Okezie Ikpeazu - Ipinlẹ Abia Ninu oṣukẹfa ọdun 2020, Gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu kede pe oun lugbadi aarun Korona.


Rotimi Akeredolu - Ipinlẹ Ondo Gomina Rotimi Akeredolu naa ti fi igbakeji tuntun,  Lucky Orimisan Aiyedatiwa ṣe adele Gomina lasiko ti a o gba isinmi ọlọjọ meedogun lẹnu iṣẹ. 5. Okezie Ikpeazu - Ipinlẹ Abia Ninu oṣukẹfa ọdun 2020, Gomina ipinlẹ Abia, Okezie Ikpeazu kede pe oun lugbadi aarun Korona. Lasiko ti o lọ fun igbele, lo kesi igbakeji rẹ, Hon Ude Oko Chukwu lati dele gẹgẹ bii Gomina. Gomina ipinle Oyo, Onimo ero Seyi Makinde kọwe lati gba isinmi lẹnu isẹ Seyi Makinde gba ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́, igbákejì rẹ̀ di adelé Gomina Fun Igba akoko laarin odun mẹta ti o ti n se ijoba ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Seyi Makinde kọ iwe ranṣẹ si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ lati beere isinmi lẹnu iṣẹ. Bakan naa sini Makinde ti yọnda agbara fun igbakeji rẹ, Adebayo Lawal lati maa dele gẹgẹ bii gomina, nilana ofin.


Lasiko ti o lọ fun igbele, lo kesi igbakeji rẹ, Hon Ude Oko Chukwu lati dele gẹgẹ bii Gomina. Gomina ipinle Oyo, Onimo ero Seyi Makinde kọwe lati gba isinmi lẹnu isẹ Seyi Makinde gba ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́, igbákejì rẹ̀ di adelé Gomina Fun Igba akoko laarin odun mẹta ti o ti n se ijoba ipinlẹ Ọyọ, Onimọẹrọ Seyi Makinde kọ iwe ranṣẹ si ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ lati beere isinmi lẹnu iṣẹ. Bakan naa sini Makinde ti yọnda agbara fun igbakeji rẹ, Adebayo Lawal lati maa dele gẹgẹ bii gomina, nilana ofin. Igbesẹ wo ni Makinde gbe ko to bẹrẹ isinmi lẹnu iṣẹ? Ninu iwe ti Makinde kọ lo ti fi to awọn aṣofin leti wi pe isinmi ti oun fẹ gba yoo waye fun ọgbọn ọjọ, bẹrẹ lati ọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2022. Igbesẹ lati kọ iwe naa lo si da lorii Ipele 190(1) ofin ilẹ wa, ti o kan an nipa fun Gomina lati kọwe si ile igbimọ aṣofin ki o to lọ fun isinmi lẹnu iṣẹ.


Igbesẹ wo ni Makinde gbe ko to bẹrẹ isinmi lẹnu iṣẹ? Ninu iwe ti Makinde kọ lo ti fi to awọn aṣofin leti wi pe isinmi ti oun fẹ gba yoo waye fun ọgbọn ọjọ, bẹrẹ lati ọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2022. Igbesẹ lati kọ iwe naa lo si da lorii Ipele 190(1) ofin ilẹ wa, ti o kan an nipa fun Gomina lati kọwe si ile igbimọ aṣofin ki o to lọ fun isinmi lẹnu iṣẹ. Kini Olori ile igbimo Asofin sọ si isinmi naa? Adari ile igbimọ aṣofin ipinẹ Ọyọ, Debo Ogundoyin fi idi iwe ti Gomina kọ mulẹ pẹlu alaye wipe o tọ ki a gboriyin fun Makinde nitori ifẹ ti o ni si agbegbe Oke-Ogun nipinlẹ Ọyọ lo mu ki o fi agbara iṣejọba ṣọwọ si igbakeji rẹ tuntun ti o wa lati agbegbe naa. Satide ọjọ kẹta oṣu kẹsan ọdun 2022 ni Makinde  pada de sẹnu iṣẹ gẹgẹ bii Gomina ipinlẹ Ọyọ.


Kini Olori ile igbimo Asofin sọ si isinmi naa? Adari ile igbimọ aṣofin ipinẹ Ọyọ, Debo Ogundoyin fi idi iwe ti Gomina kọ mulẹ pẹlu alaye wipe o tọ ki a gboriyin fun Makinde nitori ifẹ ti o ni si agbegbe Oke-Ogun nipinlẹ Ọyọ lo mu ki o fi agbara iṣejọba ṣọwọ si igbakeji rẹ tuntun ti o wa lati agbegbe naa. Satide ọjọ kẹta oṣu kẹsan ọdun 2022 ni Makinde  pada de sẹnu iṣẹ gẹgẹ bii Gomina ipinlẹ Ọyọ.


Ṣé lóòtọ́ làwọn èèyàn jó ogúnlọ́gọ̀ ìgbálẹ̀ ni Adamawa láti ṣàtìlẹyìn fún Atiku?

Fidio kan ti n miliẹ titi lori ayelujara bayii, ninu eyii ti ọpọ eeyan ti tan ina lọwọ ti wọn si n kọ orin kan. Ni kete ti fidio naa jade lọpọ awọ eeyan ti bẹrẹ si n pin fidio ọhun, ti wọn si n fun ni itumọ to wu wọn. Lati kenya, titi de Naijiria ati DR Congo lawọn eeyan ti n fidio naa fun iroyin ẹlẹjẹ. Ni Kenya, awọn to n pin fidio na sọ pe awọn to wa ninu rẹ jẹ awọn alatilẹyin Ralia Odinga to n ki fnu aṣeyọri rẹ ninu eto idibo Aarẹ ti wọn ṣẹṣẹ di tan. Amọ ni Naijiria, awọn to n pin fido naa sọ pe ipinlẹ Adamawa ni wọn ti ya fidio naa. Ati pe ṣe ni awọn to wa ninu rẹ n jo ogunlọgọ igbalẹ, eyii ti wọn fi n ṣatilẹyin fun Atiku Abubaka lati di Aarẹ Naijiria, ti wọn si n sọ pe awọn ko tẹwọ gba Bola Ahmed Tinubu lati di Aarẹ. Gẹgẹ bii ọpọ eeyan ṣe mọ, ibalẹ ni ami ẹgbẹ oṣelu APC.


Amọ ni Naijiria, awọn to n pin fido naa sọ pe ipinlẹ Adamawa ni wọn ti ya fidio naa. Ati pe ṣe ni awọn to wa ninu rẹ n jo ogunlọgọ igbalẹ, eyii ti wọn fi n ṣatilẹyin fun Atiku Abubaka lati di Aarẹ Naijiria, ti wọn si n sọ pe awọn ko tẹwọ gba Bola Ahmed Tinubu lati di Aarẹ. Gẹgẹ bii ọpọ eeyan ṣe mọ, ibalẹ ni ami ẹgbẹ oṣelu APC. Iwadii ileeṣẹ iroyin BBC fi han pe kii ṣe Naijiria ni fidio naa ti wa. Ẹka to n ṣe iwadii awọn iroyin ẹlẹjẹ ni BBC sọ pe yatọ si pe kii ṣe Naijiria ni wọn ti ya fidio naa, awọn to wa ni nu rẹ ko tako ẹgbẹ oṣelu APC, wọn ko jo igbalẹ kankan, bẹẹ ni wọn ko ṣe atilẹyin fun Atiku Abubakar. Gẹgẹ bii ohun ti a mọ, ọpọ awọn to wa ninu fidio ọhun lo ṣeeṣe ki wọn ma tilẹ mọ Atiku ri, nitori kii ṣe Naijiria ni fidio naa ti wa.


Iwadii ileeṣẹ iroyin BBC fi han pe kii ṣe Naijiria ni fidio naa ti wa. Ẹka to n ṣe iwadii awọn iroyin ẹlẹjẹ ni BBC sọ pe yatọ si pe kii ṣe Naijiria ni wọn ti ya fidio naa, awọn to wa ni nu rẹ ko tako ẹgbẹ oṣelu APC, wọn ko jo igbalẹ kankan, bẹẹ ni wọn ko ṣe atilẹyin fun Atiku Abubakar. Gẹgẹ bii ohun ti a mọ, ọpọ awọn to wa ninu fidio ọhun lo ṣeeṣe ki wọn ma tilẹ mọ Atiku ri, nitori kii ṣe Naijiria ni fidio naa ti wa. Iwadi ileesẹ iroyin BBC fi han pe orilẹ-ede Ghana ni wọn ti ya fidio naa, kii ṣe Naijiria, Kenya tabi DR Congo gẹgẹ bii awọn eeyan kan ṣe n sọ loju opo Twitter. Ilu Yendi, to wa ni Tishegu, ni Ariwa orilẹ-ede Ghana ni wọn ti ya fidio naa. Ọjọ kẹjọ, oṣu Kejọ yii si ni wọn ya fidio naa lasiko ti wọn n ṣe ajọyọ kan ti orukẹ rẹ n jẹ “Bugum Chugu Fire Festival.” Asiko ọdun ina yii lawọn araalu maa n tan ina lọwọ ti wọn a si maa kaakiri igboro.


Iwadi ileesẹ iroyin BBC fi han pe orilẹ-ede Ghana ni wọn ti ya fidio naa, kii ṣe Naijiria, Kenya tabi DR Congo gẹgẹ bii awọn eeyan kan ṣe n sọ loju opo Twitter. Ilu Yendi, to wa ni Tishegu, ni Ariwa orilẹ-ede Ghana ni wọn ti ya fidio naa. Ọjọ kẹjọ, oṣu Kejọ yii si ni wọn ya fidio naa lasiko ti wọn n ṣe ajọyọ kan ti orukẹ rẹ n jẹ “Bugum Chugu Fire Festival.” Asiko ọdun ina yii lawọn araalu maa n tan ina lọwọ ti wọn a si maa kaakiri igboro.


Tí mo bá di gómìnà, ìpínlẹ̀ Osun ni àkọ́kọ́ ní Naijiria ti yóò máá pèsè iná ìjọba fúnra rẹ̀ - Goke Omigbodun

Oludije sipo gomina nipinlẹ Osun labẹ asia ẹgbẹ oṣelu SDP, Goke Omigbodun, ti sọ pe oun lo kawe julọ ninu gbogbo awọn to n dije du ipo gomina nipinlẹ naa. Omigbodun lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ kan pẹlu BBC Yoruba. Omigbodun, to jẹ oludasilẹ oniruru ile ẹkọ nipinlẹ Osun ni ,o da oun loju pe oun gan ni yoo gbegba oroke ninu eto idibo naa. Gẹgẹ bii ohun to sọ, oriṣiriṣi eto loun ti la kalẹ fun awọn eeyan ipinlẹ Osun lati maye dẹrun wọn. Oludije naa tun sọ pe oun yoo san awọn gbese ti awọn ijọba to ti jẹ ṣaaju ni ipinlẹ naa sẹyin. O tẹsiwaju pe ijọba oun yoo ri daju pe ipinlẹ Osun ni yoo jẹ ipinlẹ akọkọ ni Naijiria ti yoo maa pese ina ijọba funra rẹ.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, oriṣiriṣi eto loun ti la kalẹ fun awọn eeyan ipinlẹ Osun lati maye dẹrun wọn. Oludije naa tun sọ pe oun yoo san awọn gbese ti awọn ijọba to ti jẹ ṣaaju ni ipinlẹ naa sẹyin. O tẹsiwaju pe ijọba oun yoo ri daju pe ipinlẹ Osun ni yoo jẹ ipinlẹ akọkọ ni Naijiria ti yoo maa pese ina ijọba funra rẹ. O fi kun pe oun yoo tun ṣe idasilẹ eto “Agbada Oye” eyii ti yoo maa pese iṣẹ fun awọn araalu nipa eto ayelujara bii ti Silicon Valley, to wa nipinlẹ Carlifornia, l’Amẹrika.


O fi kun pe oun yoo tun ṣe idasilẹ eto “Agbada Oye” eyii ti yoo maa pese iṣẹ fun awọn araalu nipa eto ayelujara bii ti Silicon Valley, to wa nipinlẹ Carlifornia, l’Amẹrika.


Mo bèrè lọ́jọ́ Debate pé níbo ni Helicopter wà, ọ̀rọ̀ tí Oyetola sọ, mo wá fẹ́ fún un lèsì báyìí - Ademola Adeleke

Oludije ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party, Sẹnetọ Ademola Adeleke ba BBC Yoruba sọrọ lati fesi lori awọn ọrọ ti gomina to wa lori oye lọwọlọwọ bayii, gomina Gboyega Oyetola sọ pe oun n ṣe nibi ipade itakurọsọ eyi ti BBC Yoruba gbekalẹ laarin awọn oludije ni ọsẹ diẹ sẹyin. "Oyetola to sọ pe oun n san owo oṣu, o pa awọn gbese ti wọn jẹ tẹlẹ ti, igbega lẹnu iṣẹ to ni oun fun awọn oṣiṣẹ, o kan gbe iwe le wọn lọwọ lasan ni, wọn o tii gba igbega". Adeleke ni oun loun wọle idibo ọdun 2018 ti ile ẹjọ si sọ bẹẹ amọ awọn fi gbogbo rẹ silẹ fun Ọlọrun. "Mi o wa le ri awọn eeyan mi ki wọn maa jiya ki n si tun dakẹ".\nAdemola ni boun ṣe sọ lọjọ ipade itakurọsọ, oun tun n tun un sọ pe "ẹyin eeyan mi, ẹ ku irọju o".


Ìwádìí ti bẹ̀rẹ̀ lórí àwọn káàdì ìdìbò tí wón rì mọ́lẹ̀ – INEC

ileeṣẹ ajọ to n risi eto idibo ni Naijiria (INEC) ti ṣeleri pe awọn yoo tu isu de isalẹ ikoko lori awọn kaadi idibo(PVC) ti wọn ri mọlẹ ni awọn agbegbe kan koda ati ile eeyan pataki kan. Ninu atẹsita ti Alaga fun ileeṣẹ naa, Festus Okoye, fi sita fun awọn akoroyin, ni iroyin naa ti de ọdọ ẹka ileeṣẹ naa to n risi iroyin ati ẹkọ awọn oludibo, ti wọn si ti wo fidio naa bi awọn kan ṣe ri awọn kaadi idibo mọlẹ ni awọn agbegbe kan. Okoye ni awọn o ni fi ọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ naa rara. “iwadi ti bẹrẹ ni kiakia lori iṣẹlẹ naa, ti ẹni ti o lọwọ ninu iwa ibajẹ naa yoo rija ofin.” “Gbogbo ọmọ orilẹ ede Naijiria ti o fi oruko silẹ  lo lẹtọ si kaadi idibo, ti ko si ba ofin mu lati dena wọn lati idibo.” INEC ti wa rọ awọn ọmọ orilẹde Naijiria lati ma foya nitori pe gbogbo awọn kaadi idibo naa ni awọn tẹ sita lati ọjọ kẹrinla oṣu akọkọ lọdun 2022, ti awọn si ti fi ransẹ si gbogbo ipinlẹ lorilẹede lati fun awọn oludibo. “A ko ni jẹ ki awọn koloransi kan ba iṣe wa jẹ. O ni ọrọ lori kaadi idibo lo jẹ ohun lọkan ti ajọ si n ṣe iṣe lori bi iforukosilẹ yoo ṣe lọ laisi wahala.” “A n fi da awọn ọmọ Najiria lọju pe iwadi wa yoo fi oju awọn oniwa ibajẹ na han. “Lọwọlọwọ bayi, Ajọ INEC ti n ṣe atunse lori bi gbigba kaadi idibo yoo ṣe maa waye lai si wahala ti a si ti ṣe ipade lori bi eyi yoo ṣe ṣẹlẹ.” Atẹsita INEC ọhun wa gba awọn ọmọ Najiria ni iyanju pe ti wọn ba ri awọn to ri kaadi idibo mọlẹ naa, ki wọn mu wọn lọ ileeṣẹ Ajọ INEC to ba wa ni tosi wọn”  .


Oluwo kí gómìnà tí wọ́n dìbò yàn ní ìpínlẹ̀ Osun, Ademola Adeleke kú oríire

Oluwo tí ìlú Iwo, Ọba Abdulrosheed Akanbi Adewale ti kí gómìnà tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn ní ìpínlẹ̀ Osun, Ademola Adeleke kú oríire. Ọba Adewale nínú àtẹ̀jáde kan tó fi léde lónìí ọjọ́ Ẹtì, ọjọ́ Kọkànlélógún, oṣù Keje, ọdún 2022 ní òun gbóríyìn fún ìgboyà àti ọkàn akin tó ṣe nínú ìdìbò náà. Ó wá gbàdúrà pé kí Ọlọ́run fún Adeleke ní ọgbọ́n àti ìmọ̀ tí yóò fi darí ìpínlẹ̀ náà. Bákan náà ló rọ gbogbo àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Osun láti fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Adeleke kó le gbé ìpínlẹ̀ Osun dé èbúté ògo kó sì yọ ìpínlẹ̀ náà lọ́wọ́ àìrajaja ètò ọrọ̀ ajé. Àtẹ̀jáde náà tó jáde látọwọ́ agbẹnusọ rẹ̀, Alli Ibraheem pè fún àjọṣepọ̀ àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ láti gbárùkù ti gómìnà tuntun tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn náà.’ Ọba Adewale ní igbé ayé Adewale gbọ́dọ̀ jẹ́ àwòkóṣe fún àwọn ọ̀dọ́ tó ń bọ̀ lẹ́yìn. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní ó wu òun kí ọmọ Iwo di gómìnà ní ọjọ́ kan.


Ìdí tí mo fi ń wọ Adeleke lọ sí ilé ẹjọ́ rèé...Oyetola

Agbẹjọ́rò gómìnà Gboyega Oyetola, Kunle Adegoke ti ṣàlàyé ìdí tí wọ́n fẹ́ fi mórílé ilé ẹjọ́ lórí èsì ìdìbò gómìnà ìpínlẹ̀ Osun. Kunle Adegoke, lasiko tó bá BBC News Yorùbá sọ̀rọ̀ lónìí ní nígbà tí àwọn rán àwọn ènìyàn káàkiri ibùdó ìdìbò ní ọjọ́ ìdìbò, ìròyìn tí wọ́n mú wá fún àwọn ló fa ìgbésẹ̀ tí àwọn fẹ́ gbé yìí. Adegoke ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ló gbà wí pé ètò ìdìbò náà lọ ní ìrọ̀wọ́ rọsẹ̀, ó ní ibi tí oníkálukú dúró sí nìkan ló mọ̀ mọ, wọn kò lè mọ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ibòmíràn. Ó ní àwọn ní ìgbágbọ́ wí pé àwọn àìṣedédé kan wáyé èyí tí àwọn ní ẹ̀rí fún, tí àwọn yóò si gbé kalẹ̀ nílé ẹjọ́ láìpẹ́. Ó fi kun pé àwọn ẹ̀rí wọ̀nyí ni òun àti àwọn akẹgbẹ́ òun ń ṣàgbéyẹ̀wò lọ́wọ́, kí àwọn tó gba ilé ẹjọ́ lọ. Ó ní àwọn ẹ̀rí yìí fi hàn pé àwọn àìṣedédé yìí ló ṣe àkùdé tí kò jẹ́ kí ètò ìdìbò náà lọ bó ṣe yẹ kó lọ nítorí rẹ̀ ni gómìnà fi rò ó wí pé ó yẹ kí àwọn lọ sílé ẹjọ́.


Ó ní àwọn ní ìgbágbọ́ wí pé àwọn àìṣedédé kan wáyé èyí tí àwọn ní ẹ̀rí fún, tí àwọn yóò si gbé kalẹ̀ nílé ẹjọ́ láìpẹ́. Ó fi kun pé àwọn ẹ̀rí wọ̀nyí ni òun àti àwọn akẹgbẹ́ òun ń ṣàgbéyẹ̀wò lọ́wọ́, kí àwọn tó gba ilé ẹjọ́ lọ. Ó ní àwọn ẹ̀rí yìí fi hàn pé àwọn àìṣedédé yìí ló ṣe àkùdé tí kò jẹ́ kí ètò ìdìbò náà lọ bó ṣe yẹ kó lọ nítorí rẹ̀ ni gómìnà fi rò ó wí pé ó yẹ kí àwọn lọ sílé ẹjọ́. “Àwa tí a rán ènìyàn káàkiri ìgboro, láti ojúlé dé ojúlé, ìletò dé ìletò, láti àpótí ìdìbò kan sí òmíràn, a ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìròyìn tí ó wà lọ́wọ́ wa.” “Ó ṣeéṣe ká tún ní ìwé tó fìdí ẹ múlẹ̀ tí gómìnà ní ìgbàgbọ́, tí àwa ọmọ náà ni ìgbàgbọ́ pé àwọn àìṣe dédé kan wáyé nínú ètò ìdìbò náà.” Adegoke tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ló ṣèrú ìbò ní àwọn ibùdó ìdìbò kọ̀ọ̀kan, tí àwọn sì ní àwọn ẹ̀rí tó fi ìdí èyí múlẹ̀. Bákan náà ló tún ní àwọn kò ì tíì le sọ pàtó iye agbẹjọ́rò tí yóò bá àwọn lọ sí ilé ẹjọ́ nítorí àwọn ṣì ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn èsì ìdìbò lọ́wọ́. Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbẹjọ́rò ló ti ń fi ìfẹ́ hàn láti lọ ṣojú gómìnà Oyetola nílé ẹjọ́.


“Àwa tí a rán ènìyàn káàkiri ìgboro, láti ojúlé dé ojúlé, ìletò dé ìletò, láti àpótí ìdìbò kan sí òmíràn, a ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìròyìn tí ó wà lọ́wọ́ wa.” “Ó ṣeéṣe ká tún ní ìwé tó fìdí ẹ múlẹ̀ tí gómìnà ní ìgbàgbọ́, tí àwa ọmọ náà ni ìgbàgbọ́ pé àwọn àìṣe dédé kan wáyé nínú ètò ìdìbò náà.” Adegoke tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ló ṣèrú ìbò ní àwọn ibùdó ìdìbò kọ̀ọ̀kan, tí àwọn sì ní àwọn ẹ̀rí tó fi ìdí èyí múlẹ̀. Bákan náà ló tún ní àwọn kò ì tíì le sọ pàtó iye agbẹjọ́rò tí yóò bá àwọn lọ sí ilé ẹjọ́ nítorí àwọn ṣì ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn èsì ìdìbò lọ́wọ́. Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbẹjọ́rò ló ti ń fi ìfẹ́ hàn láti lọ ṣojú gómìnà Oyetola nílé ẹjọ́. Ó fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbẹjọ́rò yíì ló rí gbogbo àwọn kùdiẹ̀kudiẹ tó wáyé níbi ètò ìdìbò náà. ìdí nìyẹn tí gbogbo wọn sì ṣe ń fi ìfẹ́ hàn láti ṣẹjọ́ fún Oyetola. Adegoke ní àwọn ti kọ orúkọ àwọn àádọ́ta agbẹjọ́rò kalẹ̀ báyìí tí yóò ṣojú Oyetola àt pé ó ṣeéṣe kí àwọn tún rí jù bẹ́ẹ̀ lọ.


Ó fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbẹjọ́rò yíì ló rí gbogbo àwọn kùdiẹ̀kudiẹ tó wáyé níbi ètò ìdìbò náà. ìdí nìyẹn tí gbogbo wọn sì ṣe ń fi ìfẹ́ hàn láti ṣẹjọ́ fún Oyetola. Adegoke ní àwọn ti kọ orúkọ àwọn àádọ́ta agbẹjọ́rò kalẹ̀ báyìí tí yóò ṣojú Oyetola àt pé ó ṣeéṣe kí àwọn tún rí jù bẹ́ẹ̀ lọ. Bẹ́ẹ̀ náà ló tún ní àwọn agbẹjọ́rò tí yóò máa tẹ̀lé àwọn lọ sí ilé ẹjọ́ le má tò bẹ́ẹ̀  tí àwọn bá ri wí pé ilé ẹjọ́ náà kéré àti wí pé àwọn máa nílò àwọn tí yóò máa ṣiṣẹ́ ní ọ́fíìsì. Adegoke tẹmpẹlẹ mọ́ wí pé ó dá òun lójú wí pé àwọn yóò borí, nígbà tí àwọn bá dé ilé ẹjọ́ nítorí gbogbo ẹ̀rí tó wà níwájú àwọn fi hàn wí pé Oyetola pegedé níbi ètò ìdìbò náà. Ó ní ìdúnnú ni àwọn ń bá lọ sí ilé ẹjọ́ báyìí pẹ̀lú gbogbo ẹ̀rí tí àwọn ti ní.


Bẹ́ẹ̀ náà ló tún ní àwọn agbẹjọ́rò tí yóò máa tẹ̀lé àwọn lọ sí ilé ẹjọ́ le má tò bẹ́ẹ̀  tí àwọn bá ri wí pé ilé ẹjọ́ náà kéré àti wí pé àwọn máa nílò àwọn tí yóò máa ṣiṣẹ́ ní ọ́fíìsì. Adegoke tẹmpẹlẹ mọ́ wí pé ó dá òun lójú wí pé àwọn yóò borí, nígbà tí àwọn bá dé ilé ẹjọ́ nítorí gbogbo ẹ̀rí tó wà níwájú àwọn fi hàn wí pé Oyetola pegedé níbi ètò ìdìbò náà. Ó ní ìdúnnú ni àwọn ń bá lọ sí ilé ẹjọ́ báyìí pẹ̀lú gbogbo ẹ̀rí tí àwọn ti ní. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe àwọn agbẹjọ́rò tí yóò ṣojú gómìnà Gboyega Oyetola ní ilé ẹjọ́ kò ní dín ní àádọ́ta. Èyí kò ṣẹ̀yìn bó ṣe fìdí rẹmi níbi ètò ìdìbò sípò gómìnà tó wáyé ní ìpínlẹ̀ Osun lọ́jọ́ Kẹrìndínlógún, oṣù Keje, ọdún 2022. Oyetola ní ìjáwé olúborí ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP níbi tí ètò ìdìbò náà níbi tí INEC ti kéde Ademola Ademola bí gómìnà tí wọ́n dìbò yàn.


Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe àwọn agbẹjọ́rò tí yóò ṣojú gómìnà Gboyega Oyetola ní ilé ẹjọ́ kò ní dín ní àádọ́ta. Èyí kò ṣẹ̀yìn bó ṣe fìdí rẹmi níbi ètò ìdìbò sípò gómìnà tó wáyé ní ìpínlẹ̀ Osun lọ́jọ́ Kẹrìndínlógún, oṣù Keje, ọdún 2022. Oyetola ní ìjáwé olúborí ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP níbi tí ètò ìdìbò náà níbi tí INEC ti kéde Ademola Ademola bí gómìnà tí wọ́n dìbò yàn. Nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀, ọ̀kan lára àwọn ikọ̀ amòfin Oyetola, Kunle Adegoke ní àwọn ti ń ṣe àgbéyẹ̀wó gbogbo àwọn èsì ìdìbò náà. Adegoke ní láìpẹ́ ni àwọn yóò mórí lọ sílé ẹjọ́ ní kété tí àwọn bá ti parí gbogbo ìwádìí àwọn lórí bí INEC ṣe kéde Ademola Adeleke bí ẹni tí àwọn ènìyàn dìbò yàn. Ó ní ikọ̀ àwọn amòfin àwọn ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun lọ́wọ́ láti ṣàgbéyẹ̀wò èsì ìdìbò náà.


Nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀, ọ̀kan lára àwọn ikọ̀ amòfin Oyetola, Kunle Adegoke ní àwọn ti ń ṣe àgbéyẹ̀wó gbogbo àwọn èsì ìdìbò náà. Adegoke ní láìpẹ́ ni àwọn yóò mórí lọ sílé ẹjọ́ ní kété tí àwọn bá ti parí gbogbo ìwádìí àwọn lórí bí INEC ṣe kéde Ademola Adeleke bí ẹni tí àwọn ènìyàn dìbò yàn. Ó ní ikọ̀ àwọn amòfin àwọn ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun lọ́wọ́ láti ṣàgbéyẹ̀wò èsì ìdìbò náà. “A ṣì ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn èsì ìdìbò náà lọ́wọ́. Ní irú ìdìbò bí èyí àwọn nǹkan tó rọ̀ mọ pọ̀ púpọ̀ tó sì gba kí ènìyàn fara balẹ̀ dada kí a tó gbé ìpinnu wa jáde.” Ó ṣàlàyé pé agbẹjọ́rò àgbà, Biodun Layonu ni yóò ṣaájú ikọ̀ agbẹjọ́rò náà tí àpapọ̀ agbẹjọ́rò tí yóò kópa níbi ẹjọ́ náà yóò lé ní àádọ́ta. “Ṣẹ mọ̀ wí pé ẹjọ́ ìdìbò kìí ṣe nǹkan yẹpẹrẹ nítorí náà ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbẹjọ́rò ló bá ṣtán láti jà fún wa la ma gbà, ó ṣeéṣe kó tó àádọ́ta tàbí ju bẹ́ẹ̀ lọ.” Ẹ ó rántí wí pé ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Kẹtàdínlógún ní àjọ elétò ìdìbò, INEC kéde Ademola Adeleke gẹ́gẹ́ bí ẹni tó jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò ọjọ́ Àbámẹ́ta nígbà tó ní ìbò 403,371.